Full text of "Patrologiæ cursus completus [Series Græca] : ... omnium ss. patrum, doctorum, scriptorumque ecclasiasticorum sive Latinorum sive Græcorum ..."

See other formats

Google 


This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 


Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 


Usage guidelines 
Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 


public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 





We also ask that you: 


Ἔ Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individual 
personal, non-commercial purposes. 





and we request that you use these files for 


Ὁ Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 


Ἢ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 


* Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 






About Google Book Search 


Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 
a[nttp: //books . google. con/] 





























5. WO L4 NA 

«4 

eO 
AVIS IMPORTANT. 


D'aprés une des lots prosidestielles qui réógissent le. monde, rarement les muvres au-dessus de l'ordinaire se 
font sans contradictions. plus ou mous fortes et nombreuses. Les Ateliers Cathotiques ne pouvaient guére échappe: 
à ce cachet divin de leur utilité. Tantót on ἃ nié Jeur existence ou leur importance; tantót on a dit qu'ils étaient 
fermés ou qu'ils allaient l'étre. Cependant ils poursuivent leur carriére depuis 23 ans, et les productions qui 
en sortent devieunent de plus en plus graves et soiguces : aussi parait-il certain qu'à moins d'événements qu'aucune 
prudence humaine ne saurait ni prévoir ai empécher, ces. Aleliers ne se fermeront que quand la. Ribliothéque 
universelle du. Clergé sera terminée en ses 2,000 volumes in-4^. Le passé paralt un assez sÜür garant de l'avenir, 
pour ce qu'il y a à espérer ou à craindre. 

Cependant, parmi les calomnies auxquelles ils se sont trouvés en butte, il en est deux qui ont été continuellement 
répétées, parce qu'étant plus capitales, leur edet entrainait plus de conséquences. De petits et igna: es concurrents 
se sont donc acharnés, par leur correspondance ou leurs voyageurs, à répéter partout que nos Editions étaient 
mal corrigées et mal imprimées. Ne pouvant attaquer. 16 fond des Ouvrages, qui, pour la plupart, ne sont que 
les chefs-d'eeuvre du Catholicisme, reconnus pour tels daus tous les temps et dans tous les pays, il fallait bien se 
rejeter sur la forme dans ce qu'elle a de plus sérieux, savoir, la correction et l'impression; en effet, les chels- 
d'euvre méme n'auralent qu'une. demi-valeur, si le. texte en élait inexact ou .illisible. . 

[| est trés-vrai que, dans ie principe, un suceés inoui.dans les fastes de la Typographie ayant forcé l'Editeur 
de recourir aux inécaniques, alin de mareher plas rapidement et de donner les ouvrages à moindre prix , 
quatre volumes du double Cours d'Ecriture. sainte et de Théologie furent tirés avec la correction. insuffisante 
donnée daus les imprimeries à presque tout ce qui s'édite; 11 est vrai aussi qu'un certain nonibre d'autres 
volumes, appartenant à diverses Puscations, furent 'imprim *s ou trop noir ou trop blanc. Mais, depuis ces temps 
élojgnés, les mécaniques ont cédé le travail aux presses à bras, et l'impression qui en sort, sans étre du luxe, 
atiendu que le luxe jurerait dans des ouvrages d'une telo nature, est parfaitement convenable sous lous les 
rapports. Quant à la correction, il est de fait qu'elle n'a jamais été portée si loin dans aucune édition aucienne 
ou contemporaine. 

Et evmment en serait-il autrement, aprés tontes les peines οἱ toutes les dépenses que nous subissons pour 
arriver à purger nos épreuves de toutes fantes? L'habitude, en wpographie, méme dans les meilleures maisons, 
est de ne corriger que deux épreuves et. d'en conférer une troisiecme avec la seconde, sans avoir préparé en 
rien le manuscrit de l'auteur. 

Dans les Ateliers Catholiques |a. ditférence est presque incommensuroble. Au moyen de correcteurs blanchis sous 
le harnais et dont le coup d'uil typogrsphique est; sans pitié pour les fautes, on commence par préparer la 
copie dun bout à l'autre sans en excepter un seul mot. On lit ensuite en premiére épreuve avec la copie 
aiusi préparée. On lit en seconde de la méme maniere, mais en collationuant avec 1a premiere. On fait 18 méme 
viose en tierce, en coilationuant avec la seconde, On agit de méme en quarte, en collationnant avec la tierce. 
Qa renouvelle Ja. méme opération en quinte, en collationnant avec la quarte. Ces collationnements ont pour 
hut de voir si aucune des fautes siznalées au bureau par MM. les correcteurs, sur la marge des épreuves, n'a 
échappé à MM. les corrigeurs sur le inarbre et le mztal. Aprés ees cinq lectures entiéres contrülées l'une. par 
l'autre, et en. dehors de la préparation. ci-dessus mentionnée, vient toujours une révision et souvent il en vient 
dcux ou trois, puis l'on cliche. Le clichage opéré, par couséquent 'a pureté du texte se trouvant. immobilisée, 
on fait, avec la vopie, une nouvelle lecture d'un. bout de l'épreuve à l'autre, on se livre à une nouvelle révision, 
et le tirage n'arrive qu'aprés ces innombrables précautions. 

Aussi y a-t-il à Montrouge des vorrecteurs de toutes les nations et en plus grand nombre que dans vingt-cinq 
imprimeries de Paris réunies! Aussi encore, la correction y conte-t-elie autant que la composition, tandis qu'ailleurs 
elle ne coüte que le dixiéme! Aussi enfin, bien que l'assertion puisse paraltre téméraire, l'exactitude obtenue par 
tant. de frais et de soins. fait-eile que la plupart des Editions des Ateliers Cutholiques laissent bien loin derriéro 
elies celles méme des célebres. Bénédictins Mabillon et Montfaucon et des célebres Jésuites Petau et Sirmond. 
Que l'on comparo, en etfet, n'importe quelles feuilles de leurs éóditious avec celles des nótres qui leur correspondent, 
en grec comme en latin, on. se convainera que. l'inyraisemb'able est uue réalité. 

D'ailleurs, ces savants éminenis, plus préoocupés du sens des textes que de la partie typographique et n'étant 
point correcleurs de profession, lisaient, non ce que portaient les épreuves, mais ce qui devait s'y trouver, leur 

aute. intelligence suppléaut aux fautes de l'édition. 

De plus, les Bénédictins, comme les Jésuites, opéraient presque toujours sur des manuscrits, cause perpétuelle 
de la multiplieité des fautes, pendant que les. Ateliers Catholiques, dont le propre est surtout de ressusciter la 
Tradition, u'opérent, le plus souvent, que sur des imprimés. 

Le R. P. De Buch, Jésuite Bollandiste de Bruxelles, nous ccrivait, il y a quelque «emps, n'avoir pu trouver, 
en. dix-huit moi« d'études, tie seule fmute dans notre. Patrologie latine. M. Denziuger, professeur de Ihéologie à 
l'Université de Wurzbourg, et M. Reissmann, Vicaire Général de la méme ville, nous mandaient, à la date du 
1" juillet, n'avoir pu également surprendre sae seule faute, soit dans le latin, soit dans le grec de notre double 
Putrologie. Eutiu, le savant P. lita, Bénédictin de Solesines, et M. Bonnetty, directeur des Annales de Philosophie 
chrétienne, mis au déli de nous convaiucre d'une seule e:reur typographique, ont été forcés d'uvouer que nous 
n'avions pas trop presumé de notre parfaite correction. . 

Dans le Clergó se trouvent irés-cerlainement de bons latinistes et de hons hollénistes, et, ce qui est plus rare, 
dex hommes trés-positifs et trés-pratiques. Eli bien! nous leur. promeuons une. prime de 25 centimes par chaque 
véritahie faute qu'iis déeouvriront dans n'importe lequel de nos volumes, mais surtout dans les grecs. 


Malyré ce qui préceéde, l'Editeur des Cours. complets, sentant. de pius en plus l'importance et méme la nécessité 
d'une correction parfaite pour qu'un ouvrage soit véritablement utile. et estimable, se livre depais plus d'un aun, 
et est résoiu de se livrer jusqu'à la fin à une opération. longue, p^nible et coüteuse, savoir, la révision entiére οἱ 
universelle de ses innombrables clichés. Ainsi chacun de ses volumes, au fur et à mesure qu'il les remet sous 
presse, est recorrigé mot pour οἱ d'un 5out à l'autre. Quarante hommes y sont ou y seront occupés pendant 10 an-, 
ei une somme qui ne saurait étre moindre. d'un. demi-million de franes est consacrée à cet. important. contróle. 
De cette maniére, les Publications des. Ateliers. Catholiques, qui dójà se distinguaient entre loutes par la supé- 
rlorité de leur correction, n'auront de rivales, sous ce rapport, dans aucun temps ni dans aucun pay»; Car, quel 
ost l'éditeur qui pourrait et voudrait se livrer APRES COUP à des travaux si gigantesques et d'un prix si exorbitant ? 
I! faut cerles étre bien pénétré d'une vocation. divine à cet effet, pour ne reculer ni devant la. peine ni devant 
la dépense, surtout lorsque l'Europe savante proclaue que jamais volumes n'onI été édilés avec tant d'exactituce 
que ceux de la Bibliotheque universelle du Clergé. 1.60 présent volume est du nombre de ceux révisés, et tous ceux 
qui le seront à l'avemr porteront cette note. £n conséquence, pour juger les productions des Ateliers Catholtques 
με 16 rapport de la correction, il ne faudra prendre que eeux qui porteront en tele l'avis ici. Iracé. Nous ne recon 
uaíssons que cette. édition et celles qui suivront sur nos planches de métal ainsi corrigées. On croyait autrcfois que 
i» steéréotypie immobilisait le8 fautes, attendu qu'un cliché de métal n'est point élastique; pas du !out, il introdu 
la perfection, ear on a. trouvé. le moyen de le corriger jusqu'à extinction de fautes. L'Hebreu a éié revu par M. ie 
thevalier Drach le Grec par des Grecs, le Latin et Je l'rancaig par les premiers correcteurs de la capitale eu ces 

aDngurs. 


SAECULUM V, ANNUS 0]. 


TOY EN AFLIOIX ΠΑΤΡῸΣ HMON 


IQANNOY 


APXIEIIIZKOIIOY KONZTANTINOYIIOAEQZ, 


TOY XPYZOXTOMOY, 


Τὰ EYPIZKOMENA IIANTÁÀ. 


ΡΟΝ JOANNIS CHRYSOSTOMI, 


ARCHIEPISCOPI CONSTANTINOPOLITA NI, 


OPERA OMNIA QU/E EXSTANT, 


VEL QUAE EJUS NOMINE CIRCUMFERUNTUR, 


AD NS8*. COBICES GALLICOB, VATICANOS, AXGLICOS GERMANICOSQUE; NECNON AD $AVILIANAM ET FRONTON.ANAM 
EDITIONES CASTIGATA, INNUMERIS AUCTA ; NOVA INTERPRETATIONE UBI OPUS ERAT, PBAEFATIONIBUS, MANITIS.: 
NOTIS, VARIIS LECTIONIBUS ILLUSTRATA; NOVA SANCTI DOCTORIS VITA, APPENDICIBUS, ONOMASTICO ET COPIQ- 
818SIMIS JNDICIBUS LOCUPLETATA 


OPERA ET STUDIO p. BERN. DE MONFAUCON, MONACHI BENEDICTINI E CONGR. S. MAURI. 


EDITIO NOVISSIMA, IIS OMNIBUS ILLUSTRATA QU.E RECENTIUS TUM ROME, TUM OXONII, 
TUM ALIBI, A DIVERSIS IN LUCKM PRIMUM EDITA SUNT, 

VEL JAM EDITA, AD HANUSCRIPTORUM DILIGENTIOREM CRISIM REVOCATA SUNT, 
ACCURANTE ET DENUO RECOGNOSCENTE J.-P. MIGNE, 
BIBLIOTHEC/E CLEBI UNIVERS/E, 

'SIVE 


CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTLE ECCLESIASTICEE RAMOS EDITORR. 


—M M —— EE, (ὁ - qm ...-..--.. ὕρ...-οὈ-.-.- 


TOMUS NONUS. 


———Éàa E X S ED-Q- «x —— 


- ZNEUNT (8 votuw'N^ 160 FRANCIS.CALL'CIS. νος 


EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM, 
IN VIA DICTA D'AMEOISE, OLIM POPE PORTAM LUTETLE PARISIORUM VULGO D'ENFER 
NOMINATAM, SEU PETIT-MONTROUG. Q9 NC VERO INTRA MOENIA PARISINA. 
1 


Ἷ eg. PRAEFATIO 8 
Gonclonibus in Acta Apgstolorudr interserit : Homilie in Acta quinquaginta sunt , et per ἔιι-- 
tegrum fere annum sunt abife : neque enim quotidie , sed quinto quoque die, vel septimo , vol 
tardius , illas co josaruto roferebat. Declaratque ipse illas se, cum archiepiscopatus tertium 
annum ageret f populum buisse. Homilias vero in Genesim quo tempore habuerit scire non- 
dum potuimüug : certum quippe est an in vigesima octava illas memorare velit, quas tertio ar- 
chi iscopatus sui anno habuit , an alias. Palam est , eum has etiam cum archiepiscopus esset 


οι Do hoginsse; viginti septem nempe, in quadragesima secundi (archiepiscopatus sui) anni, reli—. 
τ Quas autem in quarto anno. Loquutio ejus cum solita claritate puritateque splendorem profluen- 
ες, -ftamque exhibet, conjunctam cum sensuum ubertate , et concinna exemplorum copia. Inferior 


tamen est Homiliis in Acta, ad humiliorem declinans dictionem; tantoque spatio, quanto hec in 
Acta opera Commentariis in. Psalmos et in Apostoli Epistolas inferior est. Hxc Photius , qui 
in numero Concionum in Acta errat , quadraginta tantum esse dicens, cum quinquaginta 

uinque numero sint, ut etiam Homiliarum in Genesim numerum non accurate retulit ; nisi 

ortassis menda in ejus exemplaria irrepserint, quod facilius est cum anni numeralibus lite- 
ris notantur. Neque felicius procedit cum ait, Homilias in Genesim habitas fuisse Constanti- 
nopoli , partem scilicet earum anno archiepiscopatus Chrysostomi secundo , et partem anno 
quarto. Certum quippe est Homilias in Genesim Antiochie , cum adhuc Chrysostomus pre- 
Sbyter esset , dictas fuisse , ut in Pre:fatione ad Homilias in Genesim probavimus. Quod de 
stylo ait, cum scilicet Homiliarum in Acta dictionem praefert Homiliarum in Genesim loquu- 
tioni, nescio an iis omnibus, qui stylum utriusque operis conferre voluerint, placiturum sit. 
"Certumque est in utroque opere Chrysostomum a solita eloquentia non parum deflectere. Utri 
autem operi hic nsievus magis adscribi debeat, examinare non magnum opere pretium fuerit. 


Cur Homilie in Acta humiliore stylo conscripta videantur , quam catere Chrysostomi. 


Ait Photius conciones, quas Antiochie habuit Chrysostomus , ornatiores cultioresque 
«sse illis quas Constantinopoli pronuntiavit. Quod ut plurimum verum esse fatendum est. 
Cave tamen hoc dictuin pro norma habeas, et hinc semper judicium ferendum censeas. Nam 
is ipse Photius, qui hanc posuit tesseram, Homilias in Genesim inter incultiora Chrysostomi 
opera locatas, Constantinopoli dictas fuisse affirmavit, que tamen Antiochiae certissime, ipso 


. 4ndicante Chrysostomo, habite fuerunt. Nihilominus stat illud, quod supra dictum est, Con— 


ciones nempe in Acta, quie Constantinopoli dictie fuere, inter jejuniores humilioresque quoad 
magnam sui partem computandas esse : id vero hinc evenisse putatur, quod imperatoride 
urbis presul constitutus Chrysostomus et negotiorum, qus tante civitalis cura afferebat , 
mole obrutus , ornandis poliendisque concionibus spatium non habuerit : maxime vero an- 
nis &00 et 401, queis habitas putamus hasce homilias, ut mox dicetur. Tunc enim Gaina et 
οί tumultu omnia replentibus , Chrysostomus, qui eorum conatibus pro virili obsistc- 
bat, minus oper: adornandis concionibus insumere valebat, nec mirum si pripedito tot tan- 
Xisque negotiis artifice, tumultuarium aliquid in hoc opere deprehendatur. Alia vero per- 
plex: et nonnullis in locis hiulce seriei causa non abs re affertur, quod videlicet librarii, 
qui dicta sancti doctoris excipientes describebant, in tumultuariis illis, et ex tempore prola- 
tis concionum partibus, alii aliud conscriberent. Hinc haud dubie orta est illa tanta varietas, 
qui in Codicibus has homilias efferentibus observatur. Ut enim in ima pagina aliquoties 
snonuimus, tanta in Manuscriptis occurrit lectionum diversitas, ut si omnia exscripsissemus, 
novam seriem concionibus longitudine pene parem attulissemus ; idque nullo fructu. Varie- 
QXates enim ille tam frequentes, vel ordinem verborum periodos constituentium diversum 
efferunt solummodo, vel synonymas voces suppeditant. Neque animus erat tantam operum 
Chrysostomi molem, quantam scriptorum nullus umquam suppeditavit, superfluis accessio- 
nibus augere. 

Unum restat explorandum, cur nempe Joannes noster in omnibus fere in Acta Concioni- 
bus, postquam libri versiculos explanandos protulit ac brevi interpretatione donavit, aliam 
Államque brevem eorumdem versiculorum explicationem aggrediatur, hoc vel simili pre— 
misso dicto, sed superius dicta repetamus : id quod in aliis nullis ejus in Scripturam sacram 
«Commentariis observatur. Ipse fortasse Chrysostomus hujus solvendi questionis modum 
subministravit, quando in prime concionis principio ait, Actorum librum ita ignotum au- 
ditorum plerisque esse, ut ne quidem noverint an exstet, et an ita pretiosus liber inter Bi- 
blicos compareat. Ut igitur ignoti antea libri pleniorem notitiam inculcaret, post priorem 
explanationem, alteram adjecerit; quod extemporale additamentum plerumque intricatum 
et nonnumquam hiulcum est. Hec enim styli perplexitas in his maxime additamentis ob— 
servatur. Nam efhica, et ea qui ad mores informandos post additamenta sequuntur, suam 
semper servant dignitatem, et vere Chrysostomi eloquentiam ut plurimum saltem pre se 

erunt. 
Quo anno he in Acta Homilie habite fuerint. 


Ipso Chrysostomo duce et locum et annum statuimus, quo has conciones habuit. Non se- 
mel enim indicat se episcopum et in episcopali solio sedentem concionari : indubitatumque 
est hasce conciones in Constantinopolitanis censendas esse. Habuit autem illas anno episco— 

tus sui tertio, ut testificatur ille Homilia quadragesima quarta col. 312: Ecce per gratiam 

εἰ nos triennium jam habemus, non quidem nocte et die hortantes, sed post tres sepe dies, vel 
post septem hoc facientes. Ubi observes illud, triennium habentes, si literam sequaris, signifi- 
care sostomum in episcopatu jam triennium emensum fuisse, quando ad hanc quadra- 


ῦ SAVILI IN ACTA APOSTOLORUM. 10 


gesimam quartam homiliam pervenit ; cumque Chrysostomus in scdem Constantinopolitanam 
cvectus fuerit anno 398, mensis Februarii die vigesimo sexto, hinc sequeretur dictam illam 
fuisse anno ^01. At preeterquam quod non omnino constat hic exactumtriennium diserte no- 
lari, jam sepe vidimus Chrysostomum non cum tanto scrupulo notas temporura consignare. 
Ut utres est , alio argumento comprobari videtur hanc temporis notam referendam esse in 
annum 401. Homilia quadragesima prima ait Chrysostomus, col. 291, anno superiore, πέρυτι, con- 
cussisse Deum universam civitatem , Constantinopolim nempe terre mo*u agitatam fuisse. 
Hic vero terre motus quem refert Synesius, ad annum 500 consignar! debet, unde sequa- 
tur hanc homiliam, qui quadragesima prima numero est, anno 401 habitam fuisse ; in quem 
etiam annum illam retulit Baronius. Tillemontius vero Baronii sententiam non respuit 
quidem, mallet tamen terr:& motum in annum 399, et homiliam quadragesimam primam in 
annum ^00 referre : frequentissimi quippe erant Constantinopoli terrae motus, neque omnes . 
quotquot acciderunt, ab historis scriptoribus referuntur : ille vero qui anno 400 contigit, 
a Synesio tantum et carptim recensetur. Secundum hanc Tillemontii opinionem , in nota 
ibid. col. 291 in imo margine posita diximus, terre motum illum anno 399 accidisse, remque 
pluribus excussam fuisse monuimus in Vita S. Joannis Chrysostomi, que sub initium 
primi tomi ponitur. In annum ergo vel &00 vertentem, vel in sequentem 501 referenda est 

tec quadragesima prima homilia. Nam illa vox πέρυσι, anno superiore seu proximo, non ita 
accipienda est, ut annum integrum elapsum Chrysostomus significare voluerit. 

Ibidem autem et continenter col. 291 eadem locutione, anno proximo,Chrysostomus uti- 
tur ad rem aliam carptim indicandam. Que circa Theodorum illum anno proximo gesta 
sunt,quem non obstupefecerunt? Et tamen nihil amplius factum est. Quis ille Theodorus esset, 
quidve illi acciderit, nullus, quod sciam, scriptor docuit. Sed hoc unum hinc expiscari pos- 
sumus, nimirum hzc verba, anno superiore et anno proximo, πέρυσι, quie pro terre motu et 
pro illo tanto Theodori casu indiscriminatim usurpantur, annum proxime preteritum ita 
significare, ut hon curaverit orator an plures paucioresve menses intercesserint. Stet igitur id 
quod supra diximus, Homiliam nempe quadragesimam primam vel anno 500 vertente, vet 
801 ineunte dictam fuisse, donec quid certius emerserit. 

Homilias autem incepit extra Quadragesimam, ut ipse dicit homilia prima col. 25, et qui- 
dem Paschali tempore, ut innuere videtur col. 22, anni videlicet 400. In moralibus autem ad- 
hortationibus qu& partem concionum postremam occupant, multa profert utilia, et quedam 
ad vitam suam spectantia, quai? suo loco comniemorabuntur ; in quinquagesima vero se- 
cunda se Joannem appellari dicit. u Dl 

His subjungere visum fuit judicium Savilii cirea Homilias Chrysostomi in Acta Aposto- 
lorum. 





SAVILII IN CHRYSOSTOMUM 


]N ACTA APOSTOLORUM JUDICIUM. 


De auctore harum in Acta Homiliarum magnam esse inter doctos video controversiam. Erasmus in Epi- 
stola quadam ad Tonstallum, magnum suo tempore ornamentum Angliz, in volumine Floridarum, £x 
Chrysostomo, inquit, in Acta verteram homilias tres ; cujus opere me penituit, cum nihil hic viderem Chryso- 
stomi. Tuo tamen hortalu recepi codicem in manum; sed nihil unquam legi indoctius. Ebrius ac stertens scri- 
berem meliora. Habet frigidos sensiculos, nec eos satis commode potest. explicare. Wc ille, severitate plus 
quam censoria usus. ldem tamen in Praefatione huic libro Latine verso prafixa haud paulo mitius, Subdu- 
bitare se, quod stylus. haberet concisum quiddam et abruptum, id quod a phrasi Chrysostomi videba- 
tur alienum : si. docti. tamen, inquit, censebunt opus Chrysostomo dignum, se libenter hoc, quidquid est, 
suspicionis positurum, quam tamen haud temere concepisse sibi visus est. Atque ut Erasmi suspi- 
cionem augeam, addo perplexa et involuta hic reperiri complurima, pleraque aspera et salebrosa, ὑπο- 
σόλοιχα multa, ab alio argumento in aliud saltum potius quam transitum, textum bis percursum 
magis quam explicatum, solemnem illam cantilenam, ἴδωμεν δὲ ἄνωθεν τὰ εἰρημένα, vel τὰ ἀνεγνω- 
σμένα, sexcenties ad nauseam usque inculcatam. In summa, destituta fere omnia iis luminibus, iis oratio- 
nis ornamentis, quibus disertissimus vit Chrysostomi nomen apud posteritatem invenerit. Tantum abest, 
ut Jacobo Billio assentiar, qui, sive odio Erasmi stimulatus, seu quo alio partium studio abreptus, Greco 
codice nihil ait fingi posse elegantius, nihil quod Chrysostomi phrasin melius referat. Quanto rectius doctissi-. 
mus vir Flaminius Nobilius : Omnino, inquit, hi Commentarii in Acta parum explere animum lectori pos- 
sunt. Scatent enim mendis, suntque ex variis, ut puto, librariorum scriptis, Chrysostomi orantis sententias, quo- 
quo modo poterant, excipientium, male coagmentata. His accedat Photii auctoritas, qui Chrysostomum qui- 
dem in Acta commentatum esse prodit, sed homilias numerat non plures quinquaginta, easque multo 
elegantius scriptas censet, quam sunt illa in Genesin : ἡλάττωται δὲ ὅμως (scilicet, phrasis Homiliarum in 


44 PIUEF. SAVILII IN ACTA APOSTOLORUM. 43 


Genesin) τῆς ἐν ταῖς Πράξεσι φράσεως, ἐπὶ τὸ ταπεινότερον ἀπενηνεγμένη : quod aperte, ut mihi quidem 
videtur, si de hisce accipias, secus est. Atque hzc fere sunt, qux in eam partem afferantur. Qux tamen 
omnia eam vim non habent, ut mihi vel tantillum persuadeant γνήσιον hunc fetum, etsi minus fortasse 
ὡραῖον, a γνησίῳ patre abjudicare. Ac primo, ramenta quedam passim apparent, qua nonnisi ab 
"aurea illa vena mavare potuerunt. Αἱ multa sunt, inquis, plumbea. Respondeo, proclivius esse χρυσοῤῥή- 
tovt nostro alicubi humi repere, adeoque jacere, quam alii ad ejus altitudinem assurgere : ut propter ali- 
qua admirabiliter scripta malim Chrysostomum inscribere auctorem, quam alium propter nonnulla humi- 
"lius. Deinde quis nescit, non eosdem esse omnes oinni tempore ? Aliter eloquentiz Latin: princeps dixit 
adolescentior, aliter jam consularis. Et de Chrysostomo nostro verissime Photius, ipsum Antiochis, se- 
motum a publicis curis, multo accuratius limatiusque scripsisse, quam eumdem Constantinopoli ἀρχιερα- 
τεύοντα : in quod tempus hzc, quz in manibus habemus, incidisse luce clarius est. De numero Photiano 
respondeo, idem objici posse de Homiliis in Genesin, quz sine dubio germanz sunt, et non plures Pho- 
1io una et sexaginta, cum tamen omnes nostri Codices septem et sexaginta praferant, ut. vel Photium hic 
et ibi memoria lapsum esse necesse sit, vel in Codices incidisse minus integros, vel oscitantes librarios hic 
pro ve' facili lapsu scripsisse v. Has enim esse, quas jam manibus terimus, non alias in Acta homilias a 
Photio intelligi, verba ipsius aperte declarant : ai γὰρ εἷς τὰς Πράξεις ὁμιλίαι πεντήχοντα μέν εἰσι, σχεδὸν 
δὲ δι᾽ ὅλου αὐτῷ τοῦ ἐνιαυτοῦ ἐῤῥήθησαν. Οὐ γὰρ καθ᾽ ἡμέραν ταύτας, ἀλλὰ χαὶ ὑπὲρ πέντε (malim τρεῖς : 
respexit enim ad locum in hom. quadragesima quarta διὰ τριῶν πολλάχις ἡμερῶν ἣ ἑπτὰ τοῦτο ποιοῦντες) 
Ἀαὶ ὑπὲρ ἑπτὰ, χαὶ πλείω (fort. πλείου; : nam de diebus loquitur) καθωμίλει" ἃς δῆλον αὐτὸς ποιεῖ, ὅτι 
ἀρχιερατεύων χατὰ τὸ τρίτον ἔτος ὡμίλησε. Locus, ad quem respexit Photius, est in hom. quadragesima 
quar(a, pag. 8506, lin. 39 Tp. 335 D., Montf., col. 312, lin. 55 ed. nov.], ubi arrepta occasione ex Pauli ver- 
bis, μνημονεύοντες, ὅτι τριετίαν νύχτα xal ἡμέραν οὐκ ἐπαυσάμην, Actorum 20, 51, Chrysostomus de 86, 
ἰδοὺ τῇ χάριτι τοῦ Θεοῦ καὶ ἡμεῖς λοιπὸν τριετίαν ἔχομεν. Atque ut non alium esse hujus libri auctorem, 
quam Joannem nostrum, liquidius appareat, hzc pauca adjecisse non abs re fuerit. Omitto multas loquendi 
formulas huic nostro peculiares, interrogatiunculas , dialogismos, digressiones morales , leges contra jura- 
menta latas, Sixto Senensi atque ipsi Erasmo notata. Quod in hom. prima invehitur in eos, qui baptismum 
rejiciunt usque ad extremas ἀναπνοάς " quod in hom. trigesima legem statuit in eos, qui episcopo concio- 
nanli plausus cient : quod contra Platonem et philosophos toties ac tam vehementer disputat, an non satis in- 
dicantantiquum esse scriptorem, qui in vitia multis jam inde seculis antiquata tam acriter invehatur ? 
Quid quod homil. undecima, ἤχουσά ποτε πατέρων τῶν ἡμετέρων, inquit, λεγόντων, ὅτι xav τὸν διωγμὸν 
τὸν παλαιὸν fjv ἰδεῖν ὄντως Χριστιανοὺς ἄνδρας, etc. Ex quibus apparet hujus libri auctorem statim post 
tempora persecutionis vixisse, qui hxc a patribus suis audire potuerit. Quid quod homil. vigesima secunda 
legitur, σπεῖρα, ὃ χαλοῦμεν νῦν νούμερον ? et quod homil. quadragesima sexta, ὃ παρ᾽ ἡμῖν λέγουσι κατὰ 
τὴν Ῥωμαϊχὴν συνήθειαν, ἐν τοῖς σίγνοις αὐτὸν ἔμδαλε, nonne satis hzec per se antiquitatem produnt ? 
'Sed quid conjecturas consector, cum ipse aperte hom, quadragesima prima contemporaneum se pro- 
fileatur Juliano ? Locus est pag. 839, 7 [p. 211 extr. Montf., col. 291, lin. δὲ ed. nov.| : ἰδοὺ γὰρ ἐπὶ τῶν 
xatpüv τῶν ἡμετέρων τὰ xavà τὸν μαχάριον Βαδύλαν γέγονε, τὰ Κατὰ τὰ Ἱεροσόλυμα, τὰ γατὰ τὴν χαθαί- 
"peat τῶν ἱερῶν quorum duo priora sub Juliano contigerunt, tertium sub Theodosio. Jam illud hom. tri- 

e&ima octava de libro magico invento in flumine, cum adhuc μειράχιον esset Chrysostomus, Cardinalis 
Baronius recte, ut opinor, ad tempora Valentis refert. Ex his liquet scriptorem fuisse temporum illorum 
equalem. Sed et episcopum fuisse satis constabit. Hom. tertia loquitur de seipso, ut episcopo. Hom. 
nona aperte seipsum episcopum vocat, ἀλλὰ σὺ, φησὶν, ἄρχων εἶ xai ἐπίσχοπος. Homil. octava de 
seipso loquitur, ut episcopo in civitate βασιλενούσῃ (quod nomen preterquam Roms et Constantinopoli, 
nulli alii conveniebat civitati (suspiciose quaedam aspergens de sua expulsione, περὶ τῆς ἑαυτοῦ χαθαιρέ- 
σεως : qualia sunt pag. 655, 94 [pag. 68, ἃ, Montf., col. 74, lin. 22 nov. ed.] : fj χαθέλετέ με ταύτης 
τῆς ἀρχῆς, ἣ pévovvá με μὴ περιδάλλετε χινδύνοις. Et pagina sequente, lin. 19 [pag. 69, A, col. 76, lin. 5 
ed. nov.] : ἕως àv ἐν τῷ θρόνῳ χαθέξζωμαι τούτῳ, οὐδὲν προήσω τῶν αὐτοῦ δικαιωμάτων. "Av μέ τις κατα-- 
διδάσῃ, λοιπὸν ἀνεύθυνός εἰμι. Et homil. urlecima loquitur, ut in civitate, quz» prater Judzeos et gentiles, 
Christianorum habeat plus quam centum millia. Hom. quadragesima secunda, p. 848 1. 12 [p. 324, D, 
col. $02, lin. 29 et nov.] : Ἰδοὺ ἡλίκη πόλις ὑμῖν ἐστιν ἡ μεγάλη αὕτη. Et quod nusquam, ut opinor, alib 
in ejus operibus reperitur, homil. quinquagesima secunda, pag. 903, 1. 40 [p. 395, D, col. 565, lin. 44 
ed. nov.] nomen suum directe ponit : Εἰμὶ τοῦ paxaplou μὲν ἐχείνου ( Ἰωάννου) ὁμώνυμος, οὐ μὴν 
συνώνυμος. Οὐχ εἰμὶ Ἰωάννης, ἀλλὰ καλοῦμαι. Postremo accedunt et. veterum scriptorum de hujus libri 
auctore testimonia. De Photio supra diximus. Damascenus, lib. 3, cap. 15, De fide orthodoxa, locum 

citat ex secunda homil. in Acta : qui tamen auctoris an librarii lapsu, non in secunda reperitur homil., 

sed iu prima, pag. 610, 1. 18. Deinde Catenarum scriptores , Nicetas, ÜEcumenius, etc. non ex aliis quam 

ex hoc horto depromptis flosculis suas contexuere corollas : ut jam stultum sit deinceps, ut mihi quidem 

videtur, de bujus libri auctore dubitare. 


I INDEX. 13 





INDEX 


OPERUM S. JOANNIS CHRYSOSTOMI, 


QUAE IN NONO TOMO CONTINENTUR. 


I. Homilix LV. In Acta Apostolorum. Savil. Tom. IV. 
Morel. Tom. 11]. in Novum Testam. 

ll. Homilie XXXII. in S. Pauli Epistolam ad Roma- 
nos. Savil. Tom. 1}1. Morel. Tom. lll. 


SPURIA. 


I. De poenitentia. I. col. 681. Savil. T. VI. pag. 905. 
Il. De penitentia. If. col. 699. Savil. T. VI. p. 917. 
ΗΠ. De poenitentia. III. col. 705. Savil. T. Vl. p. 924. 
IV. De eleemosyna. col. 707. Savil. T. VI. p. 926. 
V. De pra:dicatione jejunii. I. col. 711. Savil. T. Vl. 
p. 9350. 
VI. De jejunio. 11. col. 713. Savil. T. VI. p. 953. 
VII. De jejunio. 11]. col. 715. Savil. T. VI. p. 935. 
VIII. De jejunio. IV. col. 715. Savil. T. Vl. p. 935. 
IX. De jejunio. V. col. 717. Savil. T. VI. p. 956. 
X. De jejunio. VI. col, 719. Savil. T. Vl. p. 938. 
XI. De jejunio. Vll. col. 721. Savil. T. Vl, p. 940. 
XIL. e patientia. I. col. 725. Savil. T. VI. p. 943. 


XIII. De patientia. II. col. 729. Savil. T. VI. p. 949. 

XIV. De salute anima. col, 755. Savil. T. VI. p. 968. 

XV. In catechumenos. col. 739. Savil. T. VI. p. 971. 

XVI. Contra eos qui virgines corrumpunt. col. 741, 
Savil. T. VI. p. 976. 

XVII. Contra hzreticos. col.745. Savil. T. VI. p.979. 

XVIII. De eleemosyna. col. 747. Savil. T. VI. p. 811. 

XIX. Epistola ad monachos. col. 751. Savil, T. VII. 
p. 225. 

XX. Inannuntiationem sanctissim: Deiparz. col.755. 
Savil. T. VII. p. 249. 

XXI. In illud , Quaecumque ligaveritis, etc. col. 759. 
Savil. T. VII. p. 268. 

XXII. In illud, Demonium habes, etc. col. 763. Savil. 
T. Vil. p. 279. 

XXIII. De poenitentia. col. 765. Savil. T. ViI. p. 283. 

XXIV. De fide. col. 767. Savil. T. VII. p. 288. 

XXV. De spe. col. 771. Savil. T. VII. p. 295. 

XXVI. De caritate. col. 775. Savil. T. VII. p. 2995. 


45 S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 1 


———Ó———————————————————————————— -: 


TOY ΕΝ ATIOIZ ΠΑΤΡῸΣ ἩΜΩ͂Ν 


IQANNOY TOY XPYZOZTOMOY 


TA EYPIEKOMENA TIANTA. 


YIIOMNHMA ΕΙΣ ΤᾺΣ IIPAEEIX TON AIIOXTOAQN. 


OMIAIA A'. 


Τὸν μὲν πρῶτον λόγον ἐποιησάμην περὶ πάντων, 
ὧ δεόριλο, ὧν fip ato ὁ Ἰησοῦς ποιεῖν τε xal 
διδάσκειν, ἃ ς ἡμέρας ἐντειλάμενος τοῖς 
áaoctóAotc δι à πνεύματος ἁγίου, otc ἐξε.λόξα- 
το, ἀνελήφθῃ. 
α΄. Πολλοῖς τουτὶ τὸ βιδλίον οὐδ᾽ ὅτι ἕνι γνώριμόν 

ἐστιν, οὔτε αὐτὸ, οὔτε ὁ γράψας αὐτὸ χαὶ συνθείς. Διὸ 

xai μάλιστα * εἰς ταύτην ἐμαντὸν ἔχρινα θεῖναι τὴν 
πραγματείαν, ὥστε xal τοὺς ἀγνοοῦντας διδάξαι, καὶ 

ἡ ἀφεῖναι τοσοῦτον λανθάγειν xal ἀποχρύπτεσθαι 

θησαυρόν. Οὐδὲ γὰρ ἔλαττον αὐτῶν τῶν Εὐαγγελίων 

ὠφελῆσαι ἡμᾶς δυνήσεται" τοσαύτης ἐμπέπλησται 
φιλοσοφίας χαὶ δογμάτων ὀρθότητος, χσὶ θαυμάτων 
ἐπιδείξεως », χαὶ μάλιστα τῶν παρὰ τοῦ Πνεύματος 
εἰργασμένων. Μὴ δὴ λοιπὸν παρατρέχωμεν αὐτὸ, 
ἀλλὰ μετὰ ἀχριδείας ἐξετάζωμεν. Καὶ γὰρ τὰς προῤ- 
ῥήσεις, ἃς ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις ὁ Χριστὸς προαναφω- 
* Morel. ἀναγκαίως. Paulo Ir pro διδάξαι Savil. 
ἐπισπάσασθαι. Mss. διδάξαι habe b Hsec, xa 


^JBAÁeE:z, desunt. in. Savil., ec * lecta sunt tab Erasmo; 
' habrüutur ip. Morel. et mss. 


νεῖ, ταύτας εἰς ἔργον ἐξελθούσας ἐνταῦθα ἔστιν ἰδεῖν, 
καὶ ἀπ᾽ αὐτῶν τῶν πραγμάτων διαλάμπουσαν τὴν 
[5] ἀλήθειαν, καὶ πολλὴν τῶν μαθητῶν τὴν ἐπὶ τὸ 
βέλτιον μεταδολὴν τὴν ἀπὸ τοῦ Πνεύματος αὐτοῖς 
ἐγγενομένην. Καὶ γὰρ ἅπερ ἤχουσαν τοῦ Χριστοῦ 
λέγοντος, ὅτι πᾶς 'O πιστεύων εἰς ἐμὲ, τὰ σημεῖα, 
d ἐγὼ ποιῶ, κἀκεῖγος ποιήσει, καὶ μείζονα τούτων 
ποιήσει" καὶ προλέγοντος τοῖς μαθηταῖς ἀ, ὅτι ἐπὶ 
ἡγεμόνας χαὶ βασιλεῖς ἀχθήσονται, χαὶ ὅτι ἐν ταῖς 
συναγωγαῖς αὐτῶν μαστιγώσουσιν αὐτοὺς, χαὶ τὰ 
ἀνήχεστα πείσονται, χαὶ ὅτι περιέσονται πάντων, 
γαὶ ὅτι τὸ Εὐαγγέλιον χηρυχθήσεται ἐν ὅλῳ τῷ χόσμῳ, 
«αὔτα πάντα μετὰ ἀχριδείας ἁπάσης ἐχδεδηχότα ἐν 
τῷ βιδλίῳ τούτῳ ἔστιν ἰδεῖν, xal πλείονα «τούτων 
ἕτερα, ἅπερ εἴρηκεν αὐτοῖς συνών. Ὄψει δὲ xal αὖ- 
τοὺς τοὺς ἀποστόλους ἐνταῦθα καθάπερ πτηνοὺς δια- 
τρέχοντας γῆν xaX θάλατταν, xaX τοὺς δειλοὺς ἐχεί- 

* Savil. ἐπ᾽ αὐτῶν. ἃ ως, προλέγοντος τοῖς μαθηταῖς, 


desunt ín duobus mss., sed ia 1 editis habentur et ab 
interprete lecta sunt. 


18 IN ACTA APOSTOLORUM HROMIL. I. 


.----ττ----ς-----οΟ΄ἷ-. 


τις 


SANCTI PATRIS NOSTRI 


JOANNIS CHRYSOSTOMI 


OPERA OMNIA. 


COMMENTARIUS IN ACTA APOSTOLORUM 9, 


HOMILIA I. 


€ap 1. 1. Primum quidem sermonem feci de omnibus, 

o Theophile, que cepit Jesus. (acere et docere, 3. 

usque in diem, qua precipiens apostolis per Spiritum 

sanctum, ques elegit, assumptus est. 

4. Libri Actuum. Apostolorum dignitas. — Molti 
perinde ignorant an hic liber exstet, et quis sit ejus 
auctor : qux mihi potissimum causa fuit ut hoc opus 
agmrederer, quo hojus rei ignaros instituerem?, nec 


(4) Hzc Commentaria collata sunt cum duobus (Codd. 
(οἰ τι οίς. ὍΠΟ Cokliniano et Edit. Savil. NOU Lem in 
is Codicibus siagulas ilias, ἑμιλίας, appellari, quas 
sermones, λόγοις, vocat Savilius. Quod autem dieit in 
ipso principio Chrysostomus, perinde multos ignorsre 
an hic liber exstet, atque quis sit ejus scriptor, habetur 
etiam Tomo tertio Homtil. in principium Actorum, col. 71. 
... 5 Pro inslituerem, Savil. legit, pertraherem. Mss. habent, 
instituerem, 


tantum thesaurum latere sinerem. Non minus enim 
nobis, quani ipsa Evangelia utilis esse poterit: tanta 
nimirum plenus est philosophia, tanta dogmatum 
sinceritate, miraculorumque copia, eorum maxime 

quse a Spiritu sancto patrata sunt. Ne itaque deince: 

bunc librum pretercurramus; sed eum magoa ac. 
curatione exploremus. Etenim ea, que Christus in 
Evangeliis przdixit, hic opere completa videre est ; 
verilatem ex rebus ipsis splendentem, discipulosque 
post acceptum Spiritum sanetum in melius longe com- 
mutatos. Nam quz a Christo audierant dicente : Om- 
mis qui crediderit in me, signa qux. ego facio, et ipse 
faciet, et his majora [aciet (Joan. 14. 12) : et ea qua 
predixit discipulis, quod ante przsides et reges de- 
cendi essent. ( Matth, 10. 18), quod in synagogis β2- 


TEM S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. (6 


gellandi, quod intolerabilia passuri, et his omnibus 
superiores futuri essent, quod item evangelium pra- 
dicandum foret in universo mundo : hzc, inquam, om- 
nia accuratissime completa iu hoc libro cernere 6st ; 

necnon his plura qu:e cum discipulis versans Domi- 

nus dixerat. Videbisque hic apostolos cey volucres 
per terram et maria discurrentes, illosque olim timi- 
dos et rudes, in alios homines repente imutatos, di- 
vitiarum contemptores, gloria, ira, concupiscentia 
czierisque omnibus superiores effectos : multam vi- 
debis inter ipsos concordiam, nullam invidiam, ut 
olim, nullam ob primatus desiderium contentionem; 
scd omnem in illis virtutem diligenter cultai, cari- 
tatemque eximie fulgentem : de qua inulta ipsis prze- 
ceperat, dicens : 4n [toc cognoscent omnes quod discipuli 
niei sitis, si dilexeritis invicem (Joan. 15. 55). Quin et 
dogmata quedam in hoc libro reperire liget, quee nisi 
«eripins ille fuisset, nulli ita perspicua et plaua fuis- 
sent : imo etiam | id, quod est salutis nostrz:? caput, 
tam secundum vitam et mores, quam sccundum 
dogmata, occultum obscurumque esset. Maxima pais 
autem libri, Pauli gesta sunt, qui plus omnibus labo- 
ravit. Cujus rei causa est, quod is qui hunc librum 
scripsit, beatus Lucas, ejus esset. discipulus : cujus 
virtutem Lum ex aliis multis cernere est, tum maxime 
qued doctori suo indesinenter hoserit. ltaque cum 
Demas et Hermogenes ipsum reliquissent, alterque in 
Galatiam , alter in Dalmatiain abiisset, audi quid de 
illo dicat : Lucas solus mecum est (2. Tim. ἃ. 11); et 
Corinthiis scribens de illo ait : Cujus laus est in evan- 
gelio per omnes Ecclesius (2. Cor. 8. 18). Et cum di- 
cit : Visus est Cephe, deinde duodecim ! ; cumait vero, 
Secundum. evangelium quod accepistis (1. Cor. 15. 
5. 1); de Luc: Evangelio loquitur: ita ut non 
aberraverit, si quis ipsi lloc opus adscripserit. Cum 
ipsi dico, Christo dico. Quod si quis dixerit : Cur non 
omuia seripsit qui usque ad. finem cum ipso semper 
fuerit ? respondebimus, h:ec satis fuisse iis, qui ani- 
mum adhibere vellent; illosque iis semper incu- 
buisse, qu:e magis urgerent, neque illis tantum fuisse 
scribendi studium ; multas quippe non scriptas tra- 
ditiones dederunt. 

Cur Christi divinitas in Actis non ita aperte enuntie- 
tur. — Onmia. itaque hoc in libro admiratione digna 
sunt, maxime vero illa verborun demissio, qua, sug- 
gerente Spiritu sancto, de ccononiia loquentes usi 
sunt apostoli. Idco cum tot tantaque de Christo nar- 
rent, pauca. de divinitate ejus dixerunt, longe plura 
vero de humanitate, de passione, de resurrectione, 
de ascensione. Nam lioc interiin quzrebatur, ut cre- 
dereiur ipsum resurrexisse et ascendisse in caelos. 
Quemadinodum igitur ipse Christus in primis osten- 
dere curabat, se ἃ Patre venisse : ita et hic narrat, 
ipsum resurrexisse, assumptum fuisse, et ad jum 
rediisse, a quo venerat. Nisi enim hoc prius creditum 
fuisset ; multoque magis postquam accesserunt resur- 


3. sc omnes EdiU et Mss. At in Novo Testamento Graco 


tegitur τᾶς δα, οἱ in Vulgata undecim; et lec vera lectio . 


rectio ct assumptio, totum dogma Jud:ris incredibile 
visum fuisset. Quapropter sensim et paulatim eos ad 
sublimiora ducit. Athenis vero. hominem eum sim- 
pliciter vocat Paulus, nihil amplius addens (Act. 17. 
$1) : et jure quidem. Etenim si ipsum Christum, de 
δ8 cum Patre zqualitate loquentem, szpe lapidare 
tentarunt (Joan. 8. 59), ipsumque blasphemum ideo 
vocarunt, vix illum sermonem a piscatoribus accepis - 
sent, cum maxime crux pracessisset. 

9. Et quid de Judzeis loquar, quando ipsi quoque 
discipuli, cum sublimiora audirent dogmata, sxpc 
turbati et offensi sunt? Ideo dicebat : Multa habco 
vobis dicere, sed non potestis portare modo (Joan. 16. 
12). Si illi non poterant, qui tanto tempore cum jpso 
erant, qui tot arcanorum consortes erant, et tot vi- 
derant miracula : quoinodo homines recens avulsi ab 
aris, ab idolis, a sagrificiis, a felibus, a crocodilis 
(hic enim erat gentilium cultus ) ; qui a ezeteris malis 
tunc primum abducti fuerant, sublimia statim dog- 
matum verba accepisseit ?* quomodo etiam Judei, qui 
quotidie discebant et instituebantur a lege : Audi, 
Israel, Dominus Deus tuus, Dominus unus est, et preter 
eum non est alius (Deut. 6. 4); qui ipsum viderant 
cruci affixum ; imo qui crucifixerant et sepelierant, 
neque ipsum resuscitatum viderant, audientes eum- 
dem ipsum esse Deum et Patri qualem, non onuino 
resiliissent ac recessissent? Ideoque paulatim et sen- 
sim illos ad majora ducunt, ct sese multum ipsis at- 
lemperant. Uberiore vero Spiritus gratia fruuntur, ef 
majora, quam Christus fecit, in ipsius nomiue fa. 
ciunt ; ut utrinque ipsos humi jacentes erigant, et ut 
resurrectioni fidem habeant. Hic quippe liber in pri- 
mis est resurrectionis detnonstratio, qua credita, 
cztera facile succedunt. Argumentum ergo et scopus 
hujus libri, ut summatim dicam, hic potissimum est. 
Audiamus demum ipsa proceuria. (Cap. 1.) 1. Pri- 
mum quidem. sermonem feci de omnibus, o T heophile, 
que cepit Jesus facere et docere. Cur illi Evangelium 
in memoriam revocat? Ut accurationem suam osten- 
dat. Nam initio illius operis dixit : Visum est et mihi 
assequuto omnia a principio diligenter, ex. ordine tibi 
gcribere (Luc. 4. 5). Neque suo contentus testimonio, 
totuin refert ad apostolos, dicens : Sicut tradiderunt 
nobis, qui αὖ initip ipsi viderunt, εἰ ministri. [uerunt 
sermonis. ldeirco postquam sermoni fidem ibi conci- 
liavit, hic alia con(irmatione opus non habet, cum 
Theophilus jam persuasus, ac per illud opus de ac- 
curala rei veritate institutus esset. Etenim cui habita 
fides est scribenti qux» audierat; multo magis cre- 
dendus est, cum ea scribit, non qua ab aliis accepit, 
sed que vidit et audivit. Nam si ea quz de Christo 
dicta sunt, inquit, accepta habuisti, multo magis ac- 
cipies ea 4υ:8 de apostolis dicturus sum. Quid igitur ? 
an historia tantum hoc opus, et Spiritu vacuum est ! 
Nequaquam. Quo pacto? Quoniam ea, qux ipsi tra- 
dideruut ii qui viderant et ministri sermonis fueraut, 
ex Spiritu erant. Et cur non dixit, Sicut wadiderunt 
nobis, qui Spiritu sancto dignati erant, sed, Qui ab 
initio viderunt? Quia lioc maxime fidem facit, cum ab 


(5 IN ACTA APOSTOLORUM HOMIL. 1. ΝΞ ΕΞ 16 


vous xal ἀσυνέτονς ἀθρόον ἄλλους ἀντ᾽ ἄλλων γενομέ- 
νους, χαὶ χρημάτων ὑπεροπτὰς, χαὶ δόξης, χαὶ θυμοῦ, 
καὶ ἐπιθυμίας, πάντων ἁπλῶς ἀνωτέρους γεγονότας, 
χαὶ πολλὴν τὴν ὁμόνοιαν ἔχοντας, χαὶ οὐδαμοῦ οὐδε- 
μίαν βασχανίαν ὡς ἔμπροσθεν, οὐδὲ τὸν περὶ πρωτείων 
ἔρωτα, ἀλλὰ πᾶσαν ἀπηχριθδωμέντν ἐν αὐτοῖς τὴν 
ἀρετὴν, xal τὴν ἀγάπην μεθ’ ὑπερθολῆς διαλάμπου- 
σαν, ὑπὲρ ἧς καὶ πολλὰ παρήγγειλεν αὐτοῖς λέγων, 
ὅτι Ἐν τούτῳ γνώσογται πάντες, ὅτι ἐμοὶ ua0n- 
ταί ἐστε, ἐὰν ἀγαπᾶτε ἀ.1.1ἡ.}1ους. Ἔστι δὲ χαὶ δό- 
γματα ἐνταῦθα εὑρεῖν, ἅπερ, εἰ μὴ τοῦτο ἦν τὸ βι- 
θλίον, οὐδενὶ σαφῶς οὕτω γνώριμα ἐγένοντο" ἀλλὰ 
τὸ χεφάλαιον τῆς σωτηρίας ἡμῶν ἀπεχρύπτετο, xal 
ἄδηλον fv, χαὶ βίου χαὶ δογμάτων ἔνεχεν. Τὸ πλέον 
δὲ τῶν ἐνταῦθα ἐγχειμένων, Παύλον πράξεις εἰσὶ, τοῦ 
περισσότερον πάντων χοπιάσαντο:. Καὶ τὸ αἴτιον, 
ὅτι αὑτοῦ φοιτητὴς ἦν ὁ τὸ βιθλίον τοῦτο συνθεὶς 
Λουχᾶς ὁ uaxápto;* οὗ τὴν ἀρετὴν πολλαχόθεν μὲν 
χαὶ ἄλλοθεν ἔστιν ἰδεῖν, μάλιστα δὲ ἐχ τοῦ πρὸς τὸν 
Διδάσχαλον ἀδιασπάστως ἔχειν, xal διαπαντὸς αὐτῷ 
παραχολουθεῖν. Ὅτε γοῦν Δημᾶς xoi Ἑρμογένης 
αὐτὸν ἐγχατέλιπον, ὁ μὲν εἰς Γαλατίαν, ὁ δὲ εἰς Δαλ- 
ματίαν ἀπελθὼν, ἄχουδον τέ φησι περὶ τούτου * Λου- 
xüc ἐστι μόνος μετ᾽ ἐμοῦ * καὶ Κορινθίοις δὲ ἐπι- 
στέλλων περὶ αὐτοῦ φησιν’ Οὗ ὁ ἔπαινος év τῷ 
Εὐαγγε.ιίῳ διὰ πασῶν τῶν ᾿Εχχιϊησιῶν. Καὶ ὅταν 
λέγῃ, ὅτι "Ὠφθη Κηφᾷ, εἶτα τοῖς δώδεχα" xa, 
Κατὰ τὸ Εὐαγγέλιον, ὃ παρε. άδετε, τὸ τούτον λέ- 
Yet* ὥστε οὐχ ἄ» τις ἁμάρτοι τὴν πραγματείαν ταύ- 
τὴν αὐτῷ ἀναθείς. “Ὅταν δὲ εἴπω, τούτῳ, τῷ Χριστῷ 
λέγω. Εἰ δέ τις λέγοι’ Καὶ τί δήποτε οὐχὶ πάντα 
σγνέγραψε, μέχρι τέλους ὧν pev αὐτοῦ ; ἐχεῖνο ἂν 
εἴποιμεν, ὅτι xal ταῦτα ἀρχοῦντα ἦν voi; βουλομένοις 
προσέχειν. χαὶ ὅτι πρὸς τὰ χατεπείγοντα ἀεὶ ἴσταντο, 
xaX ὅτι οὐχ ἐν τῷ λογογραφεῖν ἦν αὐτοῖς ἡ σπουδή " 
πολλὰ γὰρ χαὶ ἀγράφῳ παραδόσει δεδώκασι 8. 

Καὶ πάντᾳ μὲν οὖν ἄξια θαύματος τὰ ἐν τῷ βιδλίῳ 
τούτῳ χείμενα, μάλιστα δὲ τῶν ἀποστόλων ἡ σνγ- 
χατάδασις, ἣν xai τὸ Πνεῦμα αὐτοῖς ὑπέθαλλε, πα- 
ρασχευάξον αὐτοὺς τῷ τῆς οἰχονομίας ἐνδιατρίδειν 
λόγῳ. Διὰ δὴ τοῦτο τοταῦτα περὶ Χριστοῦ διαλεχθέν- 
τες, ὀλίγα μὲν [5] περὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ εἰρήκχασι, 
τὰ δὲ πλείονα περὶ τῆς ἀνθρωπότητος διελέγοντο, xat 
τοῦ πάθους, χαὶ τῇς ἀναστάσεως, χαὶ τῆς ἀναδάσεως. 
Τὸ γὰρ ζητούμενον τέως τοῦτο ἦν, τὸ πιστευθῆναι, 
ὅτι ἀνέστη xal ἀνέδη εἰ; οὐρανούς. Ὥσπερ οὖν xol 
αὐτὸς ὁ Χριστὸς μάλιστα πάντων ἐσπούδαζε δεῖξαι, 
ὅτι παρὰ τοῦ Πατρὸς fjxec* οὕτω xal οὗτος, ὅτι ἀνέστη 
χαὶ ἀνελήφθη, καὶ πρὸς αὐτὸν ἀπῆλθε, xal παρ᾽ αὐὖ- 
τοῦ ἀφῖχτο. Εἰ γὰρ μὴ τοῦτο ἐπιστεύθη πρότερον, 
πολλῷ μᾶλλον τῆς προσθέχης γενομένης τῆς χατὰ 
τὴν ἀνάστασιν χαὶ τὴν ἀνάληψιν, ἄπιστον ἅπαν τὸ 
δόγμα τοῖς Ἰουδαίοις ἔδοξεν εἶναι. Διὸ ρέμα xal χατὰ 
μικρὸν αὐτοὺς ἐλὶ τὰ ὑψηλότερα ἀνάγει», Ἐν δὲ 
᾿Αθήναις χαὶ ἄνθρωπον αὐτὸν ἁπλῶς χαλεῖ ὁ Παῦλος, 
ηὐδὲν πλέον εἰπών" εἰχότως. Εἰ γὰρ αὐτὸν τὸν Χρι- 
στὸν διαλεγόμενον περὶ τῆς εἰς τὸν Πατέρα ἰσότητος 
λιθάσαι πολλάχις ἐπεχείρησαν, χαὶ βλάσφημον διὰ 
τοῦτο ἐχάλουν, σχολῇ γ᾽ ἂν παρὰ τῶν ἁλιέων τοῦτον 
τὸν λόγον ἐδέξαντο, χαὶ ταῦτα τοῦ σταυροῦ προχω- 
ρήσαντος. 

β΄. Καὶ τί δεῖ λέγειν τοὺς Ἰουδαίους, ὅπου γε χαὶ 
αὐτοὶ τότε πολλάχις οἱ μαθηταὶ τῶν ὑψηλοτέριων 
ἀχούοντες δογμάτων, ἐθορυδοῦντο xal ἐσχανδαλίζον- 


* Duo mss. παραδεδώχασι. — P Sic 8411. οἱ mss. Me 
VCTO ἔνστει, 


το; Διὰ τοῦτο xat ἔλεγε" Ποιλλὰ ἔχω Aéyew: ὑμῖν, 
d.1A' οὐ δύνασθε βαστάζειν ἄρτι. El δὲ ἐχεῖνοι οὐκ 
ἐδύναντο, οἱ συγγενόμενοι χρόνον τοσοῦτον αὐτῷ, xal 
τοσούτων χοινωνήσαντες ἀποῤῥήτων, xai τοσαῦτα 
θεασάμενοι θαύματα, πῶς ἄνθρωποι ἀπὸ βωμῶν χαὶ 
εἰδώλων xal θυσιῶν, καὶ αἰλούρων, καὶ χροχοδείλων 
(τοιαῦτα γὰρ fjv τῶν Ἑλλήνων τὰ σεδάσματα), καὶ 
τῶν ἄλλων τῶν χαχῶν τότε πρῶτον ἀποσπασθέντες, 
ἀθρόον τοὺς ὑψηλοὺς τῶν δογμάτων ἐδέξαντο λόγους ; 
πῶς δὲ ἂν καὶ Ἰουδαῖοι, οἱ καθ᾽ ἑχάστην ἡμέραν 9 
μανθάνοντες, xaX ἐνηχούμενοι ὑπὸ τοῦ νόμον " "Axova 
᾿Ισραὴ.1, Κύριος ὁ Θεός σου, Κύριος εἷς ἐστιν, 
xal πιὴν αὐτοῦ οὐχ ἔστιν ἄ,λ.1ος " ἐπὶ ξύλου σταυ- 
pou ἰδόντες ἃ προσηλωμένον αὐτόν" μᾶλλον δὲ καὶ 
σταυρώσαντες xal θάψαντες, xai οὐδὲ ἀναστάντα 
θεασάμενοι" ἀχούοντες, ὅτι Θεός ἐστιν αὐτὸς οὗτος, 
xa τῷ Πατρὶ ἴσος, οὐκ ἂν μάλιστα πάντων ἀπεπή- 
δησάν τε χαὶ ἀπεῤῥάγησαν ; Διά τοι τοῦτο ἡρέμα xal 
xivà μιχρὸν αὐτοὺς προσδιδάζουσι, καὶ πολλῇ μὲν 
χέχρηνται τῇ τῆς συγχαταδάσεως οἰχονομίχ, δαψιλε- 
στέρας δὲ ἀπολαύουσι ε τῆς τοῦ Πνεύματος χάριτος, 
xai μείζονα ὧν αὐτὸς πεποέηχεν ἐργάζονται τῷ αὐτοῦ 
ὀνόματι, ἵνα ἑχατέρωθεν αὐτοὺς χαμαὶ χειμένους 
ἀναστήσωσι, xal τὸν περὶ τῆς ἀναστάσεω: πιστώσων- 
ται λόγον. Καὶ γὰρ ταῦτο μάλιστά ἐστι τουτὶ τὸ βι- 
θλίον, ἀπόδειξις ἀναστάσεως. Τούτου δὲ πιστευθέντος, 
ὁδῷ xai τὰ ἄλλα mpob6awcv.'H μὲν οὖν ὑπόθεσις 
χαὶ ὁ τοῦ βιόλίου σχοπὸς ἅπας, ὡς ἄν τις παχυμερῶς f 
συλλαδὼν εἴποι, οὗτος μάλιστά ἐστιν. ᾿Αχούσωμεν δὲ 
λοιπὸν αὐτῶν τῶν προοιμίων. Τὸν μὲν πρῶτον .16- 
γον ἐποιησάμην περὶ πάντων, ὦ Θεόφι.6, ὧν 
ἤρξατο ὁ Ἰησοῦς ποιεῖν τε καὶ διδάσχειν. Τίνος 
ἕνεχεν αὐτὸν ἀναμιμνήσχει [4] τοῦ Εὐαγγελίου : 
Ὥστε τὴν οἰχείαν ἀχρίδειαν ἐνδείξασθαι. Καὶ γὰρ 
ἀρχόμενο; τῆς πραγματείας ἐχείΐνης φησίν" "Εδοξε 
κἀμοὶ παρηχονουθηχότι ἄνωθεν πᾶσιν ἀχριθῶς, 
καθεξῆς σοι γράψαι. Καὶ οὔτε τῇ οἰχείᾳ ἀρχεῖται 
μαρτυρίᾳ μόνον, ἀλλὰ xal ἀνάγει ἐπὶ τοὺς ἀποστό- 
λους τὸ πᾶν, λέγων" Καθὼς παρέδοσαν ἡμῖν οἱ 
ἀπαρχῆς αὐτόπται καὶ ὑπηρέται γενόμενοι τοῦ 
Aóyov. Διὸ τὸν λόγον ἀξιόπιστον ἐχεῖ ποιήσας, οὐδὲ 
δεῖται ἐνταῦθα ἑτέρας βεθαιώσεως, ἅπαξ αὐτοῦ τι- 
στευθέντος, xal δι᾽ ἐχεῖνονυ τὸ ἀχριδὲς αὐτὸν τῆς 
ἀληθείας χατηχήσας δ, Ὁ γὰρ ἅπερ ἤχουσεν ἀξιόπι- 
Gatos γενόμενος γράψαι, χαὶ πιστευθεὶς, πολλῷ μᾶλλον 
ὁ ταῦτα συνθεὶς ἃ μὴ παρ᾽ ἑτέρων παρείληφεν, ἀλλ᾽ 
ἃ εἶδε χαὶ ἤχουσε, πιστευθῆναι δίχαιος ἂν ἦν. Εἰ γὰρ 
τὰ τοῦ Χριστοῦ ἐδέξω, φησὶ, πολλῷ μᾶλλον τὰ τῶν 
ἀποστόλων. Tl οὖν ; ἱστορία μόνον τὸ πρᾶγμά ἐστι, 
χαὶ Πνεύματος ἄμοιρος ὁ λόγος; Οὐδαμῶς. Πῶς : 
Ὅτι ἅπερ οἱ ἀπαρχῆς αὐτόπται χαὶ ὑπηρέται γενό- 
μένοι τοῦ λόγου αὐτῷ παρέδοσαν, τοῦ Πνεύματος 
ἦσαν. Καὶ διατί μὴ εἶπεν, ὅτι Καθὼς παρέδοσαν ἡμῖν 
οἱ Πνεύματος ἀγίον χαταξιωθέντες, ἀλλ', Οἱ ἀπ᾿ 
ἀρχῆς αὐτόπται γενόμενοι; Ὅτι τοῦτο μάλιστα εἰς 
πίστιν ἐστὶν ἀξιόπιστον, τὸ παρὰ αὐτοπτῶν μαθεῖν * 
ἐχεῖνο δὲ xal ἀλαζονεία, xal τῦφος ἂν ἔδοξε ἐ τοῖς 
ἀνοήτοις. Διὸ χαὶ Ἰωάννης οὕτως ἔλεγεν" Ἐγὼ δώ» 
paxa xal μεμαρτύρηχα, ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ Υἱὸς 
εοῦ Θεοῦ. Καὶ ὁ Χριστὸς δὲ οὕτω διαλέγεται τῷ Νι- 


6 Morel. solus xa0 ἑχάστην καίπερ ἡμέραν. lbid. 
ξανθάνοντες, sic Morel. et unus cod.; atque ita legit 
rasmus. Savil. et alius cod. ἀχούοντες. d Alius ἄλλος 


xal ἐν τῷ . Sic 541. Morel. vero ἀπολάν 
δουσι, 0nus e. us ρῶς. 

οὐδὲν δεῖται dcm wíersese,.... ἀληδείας ἀνάμνησις. 
*; Viti εἰ uie. du & ab omnibus mss. et hic 


V O0xz. 


reus 


41 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOD. 18 


κοδήμῳ παχυτέρῳ ὄντι" Ὃ οἵδαμεν αλοῦμεν, xal 
δ ἑωράκαμεν μαρτυροῦμεν, καὶ τὴν μαρτυρίαν 
ἡμῶν οὐδεὶς λαμδάνει. Καὶ πάλιν δειχνῦς, ὅτι πολλὰ 
καὶ ἀπὸ ὄψεως μαρτυρεῖν ἔστι, τοῖς μαθηταῖς ἔλεγε " 
Καὶ ὑμεῖς « μαρτυρεῖτε περὶ ἐμοῦ, ὅτι ἀπ᾿ ἀρχῆς 
μετ᾽ ἐμοῦ ἐστε. Καὶ αὐτοὶ οἱ ἀπόστολοι πολλαχοῦ οὕτω 
φασί: Μάρτυρες ἡμεῖς καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ὃ 
ἔδωχεν ὁ Θεὸς τοῖς πειθαρχοῦσιν αὑτῷ. Καὶ μετὰ 
ταῦτα δὲ πιστούμενος τὴν ἀνάστασιν ὁ Πέτρος ἔλεγεν" 
Οἴτινες συγεφάγομεν καὶ συνεπίομεν αὐτῷ. Tá- 
y:ov yàp τὴν παρὰ τῶν συγγενομένων ἀνθρώπων 
μαρτυρίαν ἐδέχοντο, διὰ τὸ τῆς περὶ τοῦ Πνεύματος 
ἑννοίας σφόδρα τέως ἀποδεῖν. Διὰ τοῦτο xaX Ἰωάννης 
ἐν τῇ τοῦ Εὐαγγελίου συγγραφῇ ἔλεγεν», ὅτι αὐτὸς 
εἶδε, περὶ τοῦ αἵματος xai τοῦ ὕδατος διαλεγόμενος, 
τὴν ὄψιν αὐτοῖς ἀντὶ μαρτυρίας τιθεὶς μεγίστης " 
καίτοι ὄψεως ἀχριδέστερα τὰ παρὰ τοῦ Πνεύματος, 
ἀλλ᾽ οὐ παρὰ τοῖς ἀπίστοις. Ἐπεὶ ὅτι Πνεύματος μετ- 
εἶχεν ὁ ἀνὴρ, πολλαχόθεν δῆλον, ἀπό τε τῶν σημείων 
τῶν νῦν γινομένων, ἀπό τε τοῦ χαὶ τοὺς τυχόντας 
τότε μεταλαμδάνειν Πνεύματο;, ἀπό τε τῆς Παύλου 
μαρτυρίας (Οὗ γὰρ, φησὶν, ὁ ἔπαινος ἐν τῷ Εὐαγ- 
γ8.1λίφ), ἀπό τε τῆς xatà τὴν χειροτονίαν Ψήφου. 
Εἰπὼν γὰρ τοῦτο, ἐπάγει" ᾿Α.1:1ὰ καὶ χειροτονηθεὶς 
ὑπὸ τῶν ExxAnciv, συνέχδημος ἡμῶν ἐν τῇ 
χάριτι ταύτῃ τῇ διακογουμένῃ ὑφ᾽ ἡμῶν. 

γ΄. Καὶ ὄρα αὐτοῦ τὸ ἄτυφον. Οὐ γὰρ λέγει, Τὸ μὲν 
πρῶτον Εὐαγγέλιον, ὃ εὐηγγελισάμην ἀλλὰ, Τὸν 
[5] μὲν πρῶτον .16γον ἐποιησάμην, μείζονα ἑαυτοῦ 
εἶναι νομίζων τοῦ Εὐαγγελίου τὴν προσηγορίαν. 
Καίτοιγε ὁ Ἀπόστολος ἐντεῦθεν αὐτὸν χοσμεῖ λέγων" 


Οὗ ὁ ἔπαινος ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ. ᾿Αλλ᾽ αὐτὸς μετριά- 


ζει καί φησι" Τὸν μὲν πρῶτον Aóror ἐποιησάμην 
περὶ πάντων, ὦ Θεό; »ι.4, ὧν ἤρξατο ὁ Ἰησοῦς 
ποιεῖν τὸ καὶ διδάσχειν * οὐχ ἀπλῶς, περὶ πάντων, 
ἀλλ᾽ ἀπ᾿ ἀρχῆς μέχρι τέλους. "Aypt γὰρ τῆς fju£- 
ρας, φησὶν, ἧς ἀνελήφθη. Καὶ μὴν Ἰωάννης δείχνυσιν, 
ὅτι οὐχ ἦν δυνατὸν πάντα γράψαι. Θέλων γὰρ τοῦτο 
δηλῶσαι, εἰπὼν, Ἄτιγα ἐὰν γράφηται καθ᾽ ἕν, οὐδὲ 
αὐτὸν τὸν χόσμον οἶμαι χωρῆσαι, προστίθησι, Τὰ 
γραφόμενα βιθλία. Πῶς οὖν, φησὶ, περὶ πάντων 
οὗτος λέγει: ᾿Αλλ᾽ οὐχ εἶπε, Πάντα, ἀλλὰ, Περὶ 
πάντων ὡς ἂν εἴποι τις, ἀδρομερῶς 5 xaX παχυμε- 
ρῶς" ἣ περὶ πάντων λέγει, τῶν συνεχόντων χαὶ xaz- 
ἐπειγόντων. Εἶτα δείχνυσι χαὶ ποίων πάντων. Ὧν 
ἤρξατο ὁ ᾿Ϊησοῦς ποιδῖν τὸ καὶ διδάσχειν, τὰ 
ϑαύματα χαὶ τὰς διδασχαλίας αἰνιττόμενος. Οὐ τοῦτο 
63 μόνον, ἀλλ᾽ ὅτι χαὶ ποιῶν ἐδίδασχεν. Ὅρα δὲ αὖ- 
τοῦ χαὶ τὴν φιλάνθρωπον χαὶ ἀποστολιχὴν γνώμην, 
εἰ χαὶ ἑνὸς ἕνεχεν τοσαύτην ἐποιεῖτο ἀχρίδειαν, ὡς 
ὁλόχληρον Εὐαγγέλιον γράψαι. Ἵνα γὰρ ἔχῃς, φησὶ, 
περὶ ὧν κατηχήθης «“1όγων τὴν ἀσφάλειαν. Καὶ 
γὰρ ἤχουσε τοῦ Χριστοῦ λέγοντος " Οὐχ ἔστι θέλημα 
τοῦ Πατρός μου, ἵγα ἀπόληται εἷς τῶν μιχρῶν 
τούτων. Καὶ τίνος ἕνεχεν οὐχ ἕν βιδλίον ἐποίησεν, 
ἐνὶ τῷ Θεοφίλῳ ἐπιστέλλων, ἀλλ᾽ εἰς δύο διεῖλεν ὑπο- 
θέσεις ; Σαφηνείας ἕνεχεν, xal τοῦ διαναπαῦσαι τὸν 
ἀχροατήν ἄλλως δὲ, xal τῇ ὑποθέσει διῃρημέναι 
εἰσὶν d αἱ πραγματεῖαι. Σχόπει δὲ ὅπως ἑαυτοῦ τοὺς 
λόγους ὁ Χριστὸς διὰ τῶν ἔργων ἀξιοπίστους ἐποίει. 


€ Unus cod. λα . Διὰ τοῦτο πολλὰ καὶ ἀπὸ ὄψεως 
ρεῖν ἐπέτρεπε λέγων, Καὶ Ὑμεῖς. b Savil. et unus 


0d. ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ τότε ἔλεγεν. 5 ᾿Αδρομερῶς, confer- 
tim, n . ee ux ap ihr) βοδίοπι um rars, 

Fr etiam . in ad Sgnopsin Scriptu- 
r£, p. 516. Non ergo ex' hujus v rods ἀδρομερῶς Usu νοθείας 


sententia ferenda est in Synopsim illam. 4 Morel. so' 
Ρθοὶ εἰσίν addit εἰς δύο. ? » 


Περὶ πραότητος παρήνει, xaX ἔλεγε" Μάθετε dz 
ἐμοῦ, ὅτι πρᾶός εἶμι καὶ ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ. "EóL- 
δασχεν ἀχτήμονας εἶναι, χαὶ τοῦτο ἐδείκνυτο 4 διὰ 
τῶν ἔργων" Ὃ γὰρ Υἱὸς τοῦ ἀγθρώπου οὐκ ἔχει, 
σοῦ τὴν κεφαιϊὴν xAlvy, φησί, Πάλιν ἐχέλευσε τοὺς 
ἐχθροὺς ἀγαπᾷν. Ἐδίδαξε τοῦτο ἐπὶ τοῦ σταυροῦ εὖ- 
χόμενος ὑπὲρ τῶν σταυρούντων. "ἔλεγε, Τῷ θέ.οντί 
σοι xpiünvat, καὶ τὸν χιτῶνά σου «1αδεῖν, ἄφες 
αὐτῷ καὶ τὸ ἱμάειον. Ὃ δὲ οὐχὶ τὰ ἱμάτια μόνον, 
ἀλλὰ xal τὸ αἷμα ἔδωχεν. Οὕτω καὶ τοῖς μαθηταῖς 
ἐχέλευσς ποιεῖν. Διὸ xal ὁ Παῦλος ἔλεγε * Καθὼς ἔχετε 
τύπον ἡμας. Οὐδὲν γὰρ διδασκάλου ψυχρότερον, ἐν 
λόγοις φιλοσοφοῦντος μόνον. Τοῦτο γὰρ οὗ διδασχάλου, 
ὀλλ᾽ ὑποχριτοῦ. Διὰ τοῦτο οἱ ἀπόστολοι πρότερον ἀπὸ 
τοῦ βίου ἐδίδασχον, xai τότε ἀπὸ τῶν ῥημάτων " 
μᾶλλον δὲ οὐδὲ ἔδε!: ῥημάτων αὐτοῖς, τῶν ἔργων βοών- 
των. Οὐχ ἂν δέ τις ἁμάρτοι χαὶ τὸ πάθος αὐτοῦ πρᾶξιν 
χαλέσας * ἐν τῷ γὰρ παθεῖν ἐποίησε τὸ μέγα xat θαυ- 
μαστὸν ἔργον ἐχεῖνο, τὸν θάνατον χαταλύσας, χαὶ τὰ 
ἄλλα πάντα ἐργασάμενος. ἼΑχρι ἧς ἡμέρας ἐντειλά- 
μενὸς τοῖς ἀποστόλοις διὰ Πνεύματος ἁγίου, οὖς 
[6] ἐξελέξατο, ἀγνε.1ήφθη. Διὰ Πνεύματος ércsc- 
Ἵάμενος, τουτέστι, Πνευματιχὰ πρὸς αὐτοὺς εἰπὼν 
ῥήματα, οὐδὲν ἀνθρώπινον. Ἢ τοῦτο οὖν ἔστιν εἰπεῖν, ἢ 
ὅτι διὰ Πνεύματος αὐτοῖς ἐνετείλατο. Ὁρᾷς, πῶς τα- 
πεινῶς ἔτι διαλέγεται περὶ αὐτοῦ, 6x; xaX αὐτὸς περὶ 
ξαυτοῦ, λέγων’ Εἰ δὲ ἐγὼ ἐν Πγεύματι Θεοῦ éx- 
6dAAo τὰ δαιμόνια, Καὶ γὰρ xaX τὸ Πνεῦμα τὸ 
ἅγιον ἐνήργει ἐν ἐχείνῳ τῷ ναῷ. Τί δαὶ ἐνετείλατο ; 
Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, βαπεί- 
ζοντες αὑτοὺς εἰς τὸ ὄγομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ 
Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, διδάσκοντες 
αὐτοὺς τηρεῖν πάγτα, ὅσα ἐνετειλάμην ὑμῖν. 
Μέγα τῶν ἀποστόλων τὸ ἐγχώμιον, ὅταν τοιαῦτα ὦσιν 
ἐγχεχειρισμένοι" τῆς οἰκουμένης λέγω τὴν σωτηρίαν" 
ὅταν ῥήματα τοῦ Πνεύματος γέμοντα" ὃ δὴ που xal 
αἰνιττόμενος εἶπεν τὸ, Διὰ Πνεύματος ἁγίου" τουτ- 
ἐστι, Καὶ τὰ ῥήματα, ἃ ἐλάλησα ὑμῖν, Πνεῦμά ἐστι. 
Τοῦτο δέ φησι, τὸν ἀκροατὴν εἰς ἐπιθυμίαν λοιπὸν 
ἄγων τοῦ μαθεῖν τὰς ἐντολὰς, χαὶ ἀξιοπίστους τοὺς 
ἀποστόλους ποιῶν, εἴ γε τὰ τοῦ Πνεύματος μέλλουσι 
λέγειν, καὶ τὰς τοῦ Χριστοῦ ἐντολάς. Ἐγντειλάμενος 
οὖν, φησὶν, ἀνελήφθη. Οὐχ εἶπεν, ᾿Ανέδη, ἐπειδὴ 
ἔτι ὡς περὶ ἀνθρώπου διαλέγεται. "Apa xal μετὰ f 
τὴν ἀνάστασιν ἐδίδασχε τοὺς μαθητάς" ἀλλὰ τὸν χρό- 
yov τοῦτον οὐδεὶς εἶπεν ἡμῖν μετὰ ἀχριδείας ἅπαντα. 
Αλλ᾽ ἐγχρονίζει μὲν αὐτῷ ὁ Ἰωάννης τῶν ἄλλων 
μᾶλλον, καὶ οὗτος" πάντα δὲ σαφῶς οὐδεὶς ἀπήγγειλε 
(πρὸς γὰρ ἕτερον ἠπείγοντο)" ἐμάθομεν 6b ταῦτα 
διὰ τῶν ἀποστόλων" ἃ γὰρ ἤχουσαν xat εἶπον " Οἷς 
καὶ παρέστησεν ἑαυτὸν (ovra, Εἰπὼν περὶ τῆς 
ἀναλήψεως πρότερον, λέγει xal περὶ τῆς ἀναστάσεως. 
Ἐπειδὴ γὰρ εἶπεν, ὅτι ᾿Αγεζήφθη, ἵνα μὴ νομίσῃς 
ὑφ᾽ ἑτέρων αὐτὸν ἀνειλῆφθαι, ἐπήγαγεν' Οἷς καὶ 
παρέστησεν ἑαυτὸν ζῶντα. Εἰ γὰρ ἐν τῷ μείζονι 


ξαυτὸν παρέστησε, πολλῷ μᾶλλον ἐν τῷ ἐλάττονι. 


δ΄. Εἶδες, πῶς λανθανόντως παρασπείρει τὰ μεγάλα 
ταυτὶ δόγματα; Δι᾽ ἡμερῶν τεσσαράχοντα ὀπτα» 
γόμδνος αὑτοῖς. Οὐ γὰρ ὥσπερ πρὸ τῆς ἀναστά- 
σεως ἀεὶ μετ᾽ αὐτῶν Tiv, οὕτω καὶ τότε. "Opa γάρ. 
Οὐκ εἶπε 5, Τεσσαράχοντα ἡμέρας, ἀλλὰ, Ac ἦμε- 
por τεσσαράχοντα. Ἑφίστατο γὰρ, xaX ἀφίπτατο h 
πάλιν. Τί δήποτε; ᾿Ανάγων αὐτῶν τὰς διανοίας, καὶ 


οὐχ Ext συγχωρῶν ὁμοίως πρὸς αὐτὸν διαχεῖσθαι ὥσ- 
' Φ Unus codex xai ὑπεδείκνυτο. f Idem codex ὅρα καὶ 


μετά. 8 Savil. οὕτω xai τότε. Οὐ γὰρ εἶπε. b Savil. ἀφ. 


ἵστατο. Morc]. et mss. ἀφίπτατο. 


47 . 
iis ipsis qui viderunt narratur; illud vero arrogan- 
tiam et fastum pra 56 tulisset apud insipientes. Ideo 
Joannes dicebat : Ego vidi, et testimonium  perhibui, 
quia hic est. Filius Dei (Joan. 4. 54). Christus vero sic 
alloquitur Nicodemum adhuc rudiorem : Quod scimus 
loquimur, et quod vidimus testamur, et. testimonium 
nostrum nemo accipit (1d. 5. 11). Ac rursum oscen- 
dens multa ex oculorum testimonio dici, discipulis 
dicebat: Et vos testificamini de me, quia ab initio mecum 
estis (Id. 15. 27). Apostoli quoque sspe ita loquun- 
tur : Testes nos et Spiritus sanctus, quem dedit Deus 
credentibus in se (Act. 2. 59). Postea vero Petrus, ut 
resurrectioni fidem faciat, dicit : Qui manducavimus 
et bibimus cum illo (1bid. 10. 41). Facilius enim co- 
rum testimonium admittebant , qui versati fuerant 
cum illo, quod adhuc longe abessent a notitia Spiri- 
tus. (Juamobrem Joannes in Evangelio dicebat se vi- 
disse, de sanguine et aqua loquens, oculatum testi- 
monium ut maximum ponens ; etiamsi oculis certiora 
sint ea qux a Spiritu proficiscuntur; sed non apud 
incredulos. Quod vero Spiritus particeps Lucas fue- 
rit, ex multis perspicuum est; tum ex signis qui 
tunc fiebant, tum quod illo tempore quilibet Spiritus 
essent participes ; tum ex Pauli testimonio : Cujus 
laus est in. evangelio (2. Cor. 8. 18), inquit; tum ex 
ordinationis calculo; post illud enim addit : Sed οἱ 
ordinatus est αὖ Ecclesiis comes peregrinationis nostre 
in hanc gratiam, que ministratur a. nobis. 

δ. Et vide quam sit a fastu alienus. Non enim di- 
cit, Primum evangelium, quod evangelizavi; sed, Pri- 
mun sermonem feci, se majorem esse putans evange - 
lii appellationem : etiamsi illum inde apostolus cele- 
bret, dicens : Cujus laus est in evangelio. Scd ille 
modeste sic loquitur : Primum quidem sermonem feci 
de omnibus, o Theophile, que coepit Jesus facere et do- * 
cere; non simpliciter, De omnibus, sed a principio ad 
finem usque : Usque ad diem, iuquit, quo assumptus 
est. Atqui Joannes declarat non posse omnia scribi. 
Ut enim hoc ostendat, postquam dixerat : Qua si scri- 
bantur singula, nec ipsum arbitror mundum posse capere, 
adjicit , Eos qui scribendi sunt libros ( Joan. 21. 25). 
Quomodo igitur, inquies, hic de omnibus loquitur ? 
At non dizit, Omnia, sed, De omnibus : ac si quis di- 
cat summatim et in genere; aut de omnibus qux com- 
petunt et urgent. Deinde ostendit quz sint illa omnia, 
Qua cepit Jesus facere ct docere; miracula nempe et 
doctrinam subindicans. Neque hoc tantum, sed quod 
etiam faciendo doceret. Vide autem illius benignum 
apostolicumque animum , qui vel illius hominis causa 
hanc suscepit accuratam operam , ut totum Evange- 
lium scriberet. Ut habeas, inquit, eorum, de quibus 
eruditus es, sermonum veritatem (Luc. 1. 4). Audierat 
enim Christum dicentem : Non est zoluntas Patris mei 
ut pereat unus ex his pusillis ( Matth. 48. 14). Et cur 
non unum librum feeit uni Theophilo mittendum, sed 
in duo partitus est argumenta? Perspicuitatis causa , 
et ut intermissionem daret auditeri : alioquin vero 
distincta sunt amborum argumenta. Consideres autem 
velim, quomodo Christus per opera dictis suia fidem 


IN ACTA APOSTOLORUM HOXIL. 1. 


18 
conciliarit. Ad mansuetudinem hortabatur , dicens: 
Discite a me, quia mitis sum et humilis corde (Maub.14. 
29). Docebat paupertatem, et illam per opera exhibe- . 
bat : nam Filius hominis non habet ubi caput suum re- 
clinet (1d. 8. 90) , inquit. Jubebat rursum inimicos 
diligere. Hoe in cruce docuit cum pro crucifigentibus 
precatus est. Dicebat, Volenti tecum in judicio conten- 
dere εἰ tunicam tuam tollere, dimitte ei et pallium ( 1d. 
9. 40) : ipse vero non solum vestimenta, sed etiam 
sanguinem suum dedit. Sic etiam discipulos suos fa- 
cere jussit. Quapropter dicebat Paulus : Sicut habetis 
formam nostram (Philipp. 5. 17). Nihil enim frigidius 
doctore, qui verbis tantum philosophatur : neque enim 
loc doctoris est , sed hypocritz. ldcirco apostoli pri- 
mum exemplo, hinc verbis docebant ; imo non verbis 
opus habebant, operibus ipsis clamantibus, Neque ab- 
erraverit si quis passionem ejus actionem vocaverit : 
patiendo namque magnum illud mirabileque opus edi- 
dit, quo mortem solvit, ac reliqua omnia peregit. 
2. Usque in diem, qua praecipiens apostolis per Spiritum 
sanctum, quos elegit, assumptus est. Per Spiritum pre. 
cipiens, id est, spiritualia apud ipsos loquens przce- 
pta, nihilque humanum. Vel hoc ergo dicendum ; vel 
quod per Spiritum ipsis pr:eceperit. Vides, quomodo 
adhuc de Christo huiniliter loquatur, ut et ipse de se- 
ipso loquebatur , dicens : Si autem ega in Spiritu Dei 
ejicio daemonia (Math. 19. 28) ? Etenim Spiritus san- 
ctus in illo templo operabatur. Quid autem przecepit? 
Euntes docete omnes gentes , baptizantes eos in nomine 
Patris et Filii et Spiritus sancti ; docentes eos. servare 
omnia quecumque mandavi vobis ( 1d. 48. 19. 30 ). 
Magua laus apostolorum , cum talia ipsis commissa 
sint, nimirum totius orbis salus; cum etiam verba 
Spiritu plena essent : id quod subindicans dicebat , 
Per Spiritum sanctum ; id est, Verba qux» loquutus 
$um vobis, Spiritus suut. IIoc porro dicit, ut audito- 
rem ad concupiscentiam trahat discendi przcepta, 
apostolisque fidem conciliet : siquidem ea , qux sunt 
Spiritus, loquuturi sunt, necnon precepta Christi. 
Cum przcepisset, inquit, Assumptus est. Non dixit, 
Ascendit ; quia de illo ut de homine adhuc loquitur. 
Post resurrectionem quoque fortasse discipulos do- 
cuit; sed hoc totum tempus nemo nobis accurate ex- 
plicavit. Verum huic rei magis immoratur Joannes, 
quam czteri , ut liic quoque; sed nullus omnia clare 
recensuit : ad aliud quippe festinabant. Hxc porro 
didicimus per apostolos, qui ea qua: audierant retulc- 
runt. 3. Quibus et prebuit seipsum vivum. Loquutus ante 
de assumptione, jain de resurrectione agit. Quia enim 
dixerat, Assumptus cs! , ne putares illum ab aliis as- 
sumptum fuisee, subjunxit, Quibus e! prebuit seipsum 
vivum. Nam si jn majori re seipsum exhibuit, multo 
magis in minori. — 

4. Viden' quomodo clanculum hxc magna dissemi- 
net dogmata? Per dies quadraginta apparens eis. Neque 
enim, ut ante resurrectionem , semper cum illis erat. 
Observa autem non dixisse illum, Quadraginta diebus, 
sed, Per dies quadraginta. Adveniebat enim , et avo- 
lant rursum. Quare? Animos illorum ad altiora du- 


19 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 20 


cebat ,^ nec sinebat illos perinde erga se affici atque 
antea. Nec sine causa hoc agebat, sed utrumque dili- 
genter przparans, ut resurrectio crederetur, et ut 
inajor ipse pulasretur esse, quam homo. Atqui ᾿ς 
erant inter se contraria. Ut enim resurrectio crede- 
retur, humana multa fleri oportebat ; ut alterum vero 
firmaretur , non item. Attamen utrumque opportuno 
tempore factum est. Cur autem non omnibus, sed 
apostolis tantum apparuit? Quia multis id phantasma 
visum fuisset, qui arcanum mysterii non noverant. Si 
euim ipsi discipuli non credebant initio et turbaban- 
tur, tactuque manus opus habebant, necnon mensa 
communi, quomodo vulgus affectum fuisset? Quapro- 
pter ex miraculis indubitatam reddit resurrectionem ; 
ita ut non illis tantum tunc temporis hominibus , sed 
omnibus postea certa foret resurrectio. Quod enim 
in illis effecerunt conspecta signa, hoc in posteris 
omnibus per fidem futurum crat. ldeo hinc incredu- 
los argumentis impetimus. Si non resurrexit, sed 
inortuus manet, quomodo in nomine ejus apostoli si- 
gna fecerunt? At non fecere miracula ? Quomodoergo 
gens nostra constitit? Non enim huic veritati obsi- 
stent neque pugnabunt contra ca, qui: sub conspe- 
ctum cadunt. ltaque quando dicunt , non facta fuisse 
miracula, tunc magis sese confundunt. Iloc enim 
maximum esset miraculum, si sine miraculis totus 
orbis accurrísset, a duodccim pauperibus et illiteratis 
hominibus captus. Neque enim pecuniis , non verbo- 
rum sapientia, non alio simili modo piscatores vice- 
runt; ut vel inviti confiteantur divinam in illis esse 
virtutem : neque enim human: vires talia umquam 
facere potuerint. Ideo ille quadraginta diebus mansit 
post resurrectionem ; tam longo conspectus sui spa- 
tio rei veritatem comprobans , ne id quod videbatur, 
pliantasma esse putarent. Neque. his contentus, men- 
sam etiam addidit, id quod etiam postea dicit. 4. Et 
convescens cum illis. lloc autem ipsi apostoli semper 
in resurrectionis argumentum sumpserunt dicentes, 
Qui manducavimus el bibimus cum illo ( Act. 10. M ). 
Quid autem apparens fecerit , per sequentia ostendit 
dicens : Apparens illis, et loquens de regno δεὶ". Quia 
vero dejecti animis erant, et turbati ob ea, qux facia 
fuerant , atque ad magna deinceps exituri erant cer- 
tamina , sermono circa futura habito recreans illos , 
Precepit ab J erosolymis ne discederent, sed exspectarent 
promissionem Patris. Primo in Galileam deduxerat 
eos adliuc formidantes et trementes, ut cum libertate 
dieta audirent. Deinde cum audissent, et in his per 
quadraginta dies essent versati, Pracepit eis ab Jero- 
solymis ne discederent. Quare? Sicut milites in agmina 
irrupturos nemo sinit exire, donec armali fuerint, 
neque equos ex carcere exsilire, priusquam aurigam 
nacti sint : sic neque illos ante adventum Splritus 
sancli in acie comparere permisit , ne facile a multis 
caperentur. Neque propterea tantum, sed quia multi 
erant illic credituri. Ad hzc vero, ne quidam dice- 
rent ipsos, missis notis et centribulibus suis , ad ex- 


* Ali it: autem ἱ inta di 
apperem. μὴ ? loq echan de ee DR. quadraginta dies 


traneos ostentationis causa migrasse; idcirco apud 
eos ipsos, qui Jesum occiderant , signa prxbent rc- 
surrectionis, apud 608, inquam, qui crucifixerant, qui 
sepelierant , in ipsa urbe ubi facinus impium patra- 
tum fuerat; ita ut extranei omnes hinc obmutescere 
cogerentur. Cum enim ii, qui crucifixerant, inter cre- 
dentes comparerent ; hinc certe et crucis et tam ini- 
qui facinoris certum indicium , et resurrectionis ma- 
gnum eucebatur argumentum. Deinde ne dicerent, 
Quomodo ergo poterimus inter tam multos homines 
nefarios et homicidas degere, nos qui ita pauci οἱ vi- 
les àumus? vide quomodo hanc angustiam expediat 
et solvat dicens : Sed exspectarent promissionem Pa- 
iris, quam audistis a me. Et quandonam, inquies, au- 
dierunt? Cum diceret : Expedit vobis ut ego vadam. 
Si enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos 
( Joan. 16. 7); et rursum, Ego rogabo Patrem , et. 
alium Paracletun | mittet. vobis , ut. maneat. vobiscum 
(4d. 44. 16 ). 

5. Et cur non Cliristo presente, vel non statim 
post ejus discessum , advenit Spiritus, sed Christus 
quadragesima die asceudit, Spiritus vero advenit cum 
compleretur dies Pentecostes ? Ac, si nondum adve- 
nerat ille, quomodo Christus dicebat : Accipite Spiri- 
tum sanctum ( 1d. 90. 92 )? Ut illos capaces redde- 
ret atque idoneos accipiendo Spiritui. Si enim angelum 
visurus Daniel, dissolvebatur (Dan. 8. 17) , multo 
magis hi id passuri erant, tantam accepturi gratiam. 
Vel hoc dicendum est , vel quod rem futuram ut jam 
factam diceret ; ul cuin. ait : Calcate supra serpentes 
el scorpiones , et supra omnem virlulem inimici (Luc. 
10. 19). Cur autem non tunc statim advenit? Opor- 
tebat eos rei desiderio teneri, atque ita gratiam acci- 
perc. ldeo postquam ille discesserat, Spiritus adve- 
nit. Si illo przsente venisset , non in tanta exspecta- 
tione fuissent. Idcirco neque statim post ascensionem 
ejus advenit, sed post octo vel novem dies. Ita et 
nos tum maxime excitamur erga Deum, cum in ne- 
cessitate constituti sumus. Ideoque Joannes tunc 
mittit discipulos suos ad Christum, quando illo opus 
habituri erant, Joanne in carcere degente. Alioquin ve- 
ro oportebat in cxlo comparere naturam nostram, ct 
perfectam reconciliationem fleri, ac tum venire Spi- 
ritum , puramque percipi voluptatem. Nam si Spiritu 
pr:sente, Dominus abiisset, ille vero mansisset, non 
tanta fuisset consolatio ; Christo enim admodum hz- 
rentes , ab illo gre divulsi fuissent. Unde et conso- 
lans illos dicebat : Expedit vobis wt ego vadam (Joan. 
16. 7). Ideo missionem Spiritus per aliquot dies 
differt, ut aliquamdiu moesti , et, ut dixi, in necessi- 
tate constituti, plena et pura fruerentur voluptate. 
Si vero minor esset Filio Spiritus, non fuissct suffi- 
ciens consolatio : quomodo enim dixisset, Expedit 
vobis? 1deo major illi doctrina reservata est, ne illum 
minorem putarent. Consideres velim quantam illis 
necessitatem imposuerit manendi Jerosolymis, cuin 
promisisset se illic Spiritum prebiturum essc. Nain 
ne rursum post assumptionem ipsius fugerent, hac 
exspectatione , ceu vinculo , illos omnes ibi retinet. 


19 IN ACTA APOSTOLORUM HOMIL. I. 20 


περ καὶ ἔμπροσθεν. Οὐχ ἀπλῶς δὲ τοῦτο ἐποίει, ἀλλ᾽ 
Exá:epa μετὰ ἀχριδείας χατασχενάζων, χαὶ τὸ πι- 
στευθῆναι τὴν ἀνάστασιν, xal τὸ μείζονα αὐτὸν vo- 
μισθῆναι λοιπὸν ἣ χατὰ ἄνθρωπον. Καίτοιγε ταῦτα 
ἐναντία ἦν. Ὑπὲρ μὲν γὰρ τοῦ πιστευθῆναι τὴν ἀνά- 
στατιν πολλὰ 4 ἀνθρώπινα ἔδει γενέσθαι" ὑπὲρ δὲ 
θατέρου, τοὐναντίον. ᾿Αλλ᾽ ὅμως ἀμφότερα γέγονε 
μετὰ τοῦ προσήχοντος χαιροῦ. Τίνος δὲ ἕνεχεν οὐχὶ 
πᾶσιν, ἀλλὰ τοῖς ἀποστόλοις ἐφάνη; Ὅτι φάντασμα b 
ἂν ἔδοξεν εἶναι τοῖς πολλοῖς, οὐχ εἰδόσι τὸ ἀπόῤῥη- 
«ov τοῦ μυστηρίου. El γὰρ χαὶ αὐτοὶ οἱ μαθηταὶ ἢπίσ- 
τοὺν τὴν ἀρχὴν xaX [7] ἐθορυδοῦντο, χαὶ ἁφῆς ἐδεή - 
θησαν τῆς διὰ χειρὸς, χαὶ τραπέζης, τί τοὺς πολλοὺς 
εἰκὸς παθεῖν fjv; Διά τοι τοῦτο ἐχ τῶν σημείων ἀν- 
αμφίθολον ποιεῖ τῆς ἀναστάσεως τὴν ἀπόδειξιν, ὥστε 
μὴ τοῖς τότε μόνον, ἀλλὰ xal πᾶσι τοῖς μετὰ ταῦτα 
φανερὰν γενέσθαι τὴν ἀνάστασιν. Ὅπερ γὰρ ἐχεΐνοις 
ἐχ τῆς ὄψεως τῶν σημείων, τοῦτο ἐχ τῆς πίστεως 
πᾶσιν ὕστερον ἔμελλεν ἔτεσθαι. Διά τοι τοῦτο xal 
τοὺς ἀπίστους ἐντεῦθεν συλλογιζόμεθα. El γὰρ οὐχ 
ἀνέστη, ἀλλὰ μένει νεχρὸς, πῶς ἐν τῷ ὀνόματι αὖ- 
τοῦ οἱ ἀπόστολοι σημεῖα ἐποίησαν; ᾿Αλλ᾽ οὐχ ἐποίη- 
σαν σημεῖα; Πῶς οὖν συνέστη τὸ ἔθνος τὸ ἡμέτε- 
pov $ Οὐ γὰρ δὴ xaY πρὸς τοῦτο ἀντιστήσονται, οὐδὲ 
τοῖς ὁρωμένοις μαχήσονται. Ὥστε ὅταν λέγωσι μὴ 
γενέσθαι σημεῖα, μειζόνως ἑαυτοὺς χαταισχύνουσι. 
Τοῦτο γὰρ μέγιστον σημεῖον, τὸ χωρὶς σημείων τὴν 
οἰχουμένην προσδραμεῖν ἅπασαν, ὑπὸ δώδεκα πτω- 
χῶν χαὶ ἀγραμμάτων ἀνθρώπων ἀλιευθεῖσαν. Οὐδὲ 
γὰρ πλούτῳ χρημάτων, οὐ σοφίᾳ λόγων, οὐχ ἄλλῳ 
«τινὶ τοιούτῳ περιεγένοντο οἱ ἁλιεῖς" ὥστε xal ἄχον- 
τες ὁμολογήσουσι θείαν εἶναι ἐν αὐτοῖς δύναμιν, 
ἀμήχανον γὰρ ἀνθρωπίνην ἰσχὺν δυνηθῆναι τοσαῦτά 
ποτε. Διά τοι τοῦτο χαὶ αὐτὸς τεσσαράχοντα ἡμέρας 
ἔμεινε μετὰ τὴν ἀνάστασιν, ἔλεγχον διδοὺς ἐν τῷ 
μαχρῷ χρόνῳ τῆς ὄψεως τῆς οἰχείας, ἵνα μὴ φάν- 
τασμα εἶναι νομίσωσι τὸ ὁρώμενον. Καὶ οὐδὲ τούτῳ 
ἡρχέσθη, ἀλλὰ καὶ τράπεζαν προσετίθει. Ὅπερ οὖν 
καὶ προϊὼν λέγει’ Καὶ συναλιζύμενος αὐτοῖς. Τοῦτο 
δὲ ἀεὶ xaX αὐτοὶ οἱ ἀπόστολοι τεχμήριον ἐποιοῦντο 
τῆς ἀναστάσεως λέγοντες" Οἵἴτιγες συγεφάγο- 
μεν καὶ συνεπίομεν αὑτῷ. Τί 55. xaX φαινόμενος 
ἐποίει, δι᾽ ὧν ἐπήγαγε δείχνυσι λέγων Ὀπτεαγόμε- 
voc αὑτοῖς, καὶ Aéywv τὰ περὶ τῆς * βασιλείας 
τοῦ Θεοῦ. Ἐπεὶ δὲ χαὶ ἃ πεπονηχότες ἧσαν, xai 
τεταραγμένοι τοῖς ἤδη γεγενη μένοις, χαὶ πρὸς μεγά- 
λους ἔμελλον λοιπὸν ἐξιέναι ἀγῶνας, τοῖς περὶ τῶν 
μελλόντων αὐτοὺς ἀναχτώμενος λόγοις, Παρήγγει- 
Jev ἀπὸ Ἱεροσολύμων μὴ χωρίζσθαι, ἀ.1.1ὰ περι- 
μένειν τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ Πατρός. Πρῶτον αὖ- 
τοὺς εἰς τὴν Γαλιλαίαν ἐξήγαγε, δεδοιχότας ἔτι xat 
τρέμοντας, ἵνα μετὰ ἀδείας ἀχούσωσι τῶν λεγομέ- 
νων. Εἶτα, ἐπειδὴ ἤχουσαν, xal τεσσαράχοντα συν- 
διέτριψαν ἡμέρας, Παρήγγει.1ῖ6 μὴ ἀπὸ "IepocoAU- 
μων χωρίζεσθαι. Τί δήποτε ; Καθάπερ τινὰς στρα- 
τιώτας μέλλοντας εἰς πλῆθος ἐμπίπτειν, οὐδεὶς ἀφίη- 
σιν ἐξελθεῖν, ἕως ἂν ὁπλίσωνται" οὐδὲ ἵππους προ- 
πηδᾶν τῆς βαλόϊῖδος, ἕως ἂν τὸν ἡνίοχον λάθωσιν" 
οὕτω δὴ xal αὑτοὺς πρὸ τῆς τοῦ Πνεύματος χαθόδου 
φανῆναι ἐπὶ τῆς παρατάξεως οὐχ ἰφίέει, ὥστε μὴ 


γενέσθαι εὐχειρώτους xal ἁλωσίμους τοῖς πολλοῖς. : 


Οὐ διὰ τοῦτο δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐπειδὴ πολλοὶ ἦταν 
ep 


* Unus cod. ἀνάστασιν, xal τὸ μείζονα αὐτὸν vo vat 
λοιπὸν ἢ κατὰ ἄνθρωπον, πολλά. b Morel. solus dii 
1acya. “ Alius τί δὲ ἐποίει τὰς τεσσαράκοντα ἡμέρας 
ὀπτανόμενος; Διελέγετο αὐτοῖς τὰ περὶ τῆς. ἀ Unus ἐπειδὴ 
xaí. Infra λοιπόν deest in quibusdam mss. 


ol μέλλοντες πιστεύειν αὐτόθι. Kal πρὸς τούτοις πά- 
λιν, ἵνα μὴ λέγωσέ τινες, ὅτι τοὺς γνωρίμους ἀφέντες 
καρὰ τοῖς ξένοις ἦλθον χομπάσαι, τούτου χάριν παρ᾽ 
αὐτοῖς τοῖς πεφονευχόσι παρέχουσι τὰ τεχμήρια τῆς 
ἀναστάσεως, παρ᾽ αὐτοῖς τοῖς ἐσταυρωχόσι, τοῖς θά- 
Ψασιν, [8] ἐν αὐτῇ τῇ πόλει ἐν ἧ τὸ πρᾶγμα τὸ 
παράνομον ἐτολμήθη, ὥστε xal τοὺς ἕξωθεν ἐπιστο- 
μισθῆναι ἅπαντας. Ὅταν γὰρ οἱ ἐσταυρωχότες αὐτοὶ 
φαίνωνται xal πεπιστευχότες, εὔδηλον, ὅτι xal ὃ 
σταυρὸς χαὶ τοῦ τολμήματος ἐδείχνυτο 1) παρανομία, 
xai τῆς ἀναστάσεως πολλὴ ἡ ἀπόδειξις. Εἶτα ἵνα μὴ 
λέγωσι, Πῶς οὖν δυνησόμεθα μεταξὺ ἀνθρώπων μια- 
ρῶν χαὶ φονούντων, χαὶ τοσούτων ὄντων, ὀλίγοι χαὶ 
εὐτελεῖς ὄντες μένειν, ὄρα, πῶς λύει τὴν ἀγωνίαν, 
εἰπών ᾿Α.11ὰ περιμένειν τὴν ἐπαγγε.λίαν τοῦ Πα- 
tpóc, ἣν ἠχούσατέ μου. Καὶ πότε ἤχουσαν, φησίν; 
Ὅτε ἔλεγε᾽ Συμφέρει ὑμῖν ἵνα ἐγὼ ἀπέλθω. Ἐὰν 
γὰρ ἐγὼ μὴ ἀπέλθω, ὁ HlapáxAncoc οὐκ &Asvcs- 
ται πρὸς ὑμᾶς" χαὶ πάλιν, Ἐρωτήσω τὸν Πατέρα, 
καὶ áAAov Παράχιλητον πέμψει ὑμῖν, ἵνα μένῃ 
ὑμῶν. 

ε΄. Καὶ τίνος ἕνεχεν οὐχὶ παρόντος αὐτοῦ οὐδὲ ἀπελ- 
θόντος εὐθέως παρεγένετο, ἀλλ᾽ αὐτὸς μὲν τῇ τεσσα- 
ραχοστῇ ἡμέρᾳ ἀνῆλθε, τὸ δὲ Πνεῦμα παρεγένετο ἐν 
τῷ συμπληροῦσθαι τὴν ἡμέραν τῆς πεντηχοστῆς; 
Καὶ πῶς, ci μηδέπω παρεγεγόνει, ἔλεγε, Λάδετε 
Πνεῦμα ἅγιον ; Ἵνα δεχτιχοὺς αὐτοὺς ποιήσῃ, χαὶ 
ἀρχοῦντας πρὸς τὴν ὑποδοχὴν. Εἰ γὰρ ἄγγελον μέλ- 
λων ὁρᾷν ὁ Δανιὴλ παρίετο *, πολλῷ μᾶλλον οὗτοι 
μέλλοντες τοσαύτην δέχεσθαι χάριν. Ἢ τοῦτο οὖν 
ἔστιν εἰπεῖν, 7] ὅτι τὸ μέλλον ἔσεσθαι ὡς ἤδη γεγενη- 
μένον εἴρηχεν, ὥσπερ ὅταν λέγῃ, Πατεῖτε ἐπάνω 
ὄφεων xal σχορπίων, καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν δύναμιν 
τοῦ ἐχθροῦ. Τίνος δὲ ἕνεχεν οὐχ εὐθὺς τότε παρεγε- 
γόνει; Ἔν ἐπιθυμίᾳ αὐτοὺς ἔδει γενέσθαι τοῦ πράγ- 
μᾶτος, καὶ οὕτω δέξασθαι τὴν χάριν. Διὰ τοῦτο ὅτε 
αὐτὸς ἀπέπτη f, τότε ἐχεῖνο ἦλθεν. El δὲ ἦλθε, παρ- 
ὄντος αὐτοῦ, οὐχ ἂν ἐν τοσαύτῃ ἐγένοντο προσδοχίᾳ, 
Διὰ τοῦτο οὐδὲ εὐθέως ἀνελθόντος αὐτοῦ παραγίνε- 
ται, ἀλλὰ μετὰ ὀχτὼ ἣ ἐννέα ἡμέρας. Οὔτω καὶ 
ἡμεῖς πρὸς τὸν Θεὸν τότε μάλιστα διεγειρόμεθα, 
ὅταν ἐν χρείᾳ χαταστῶμεν. Διὰ τοῦτο χαὶ Ἰωάννης 
κότε μάλιστα πέμπει τοὺς μαθητὰς πρὸς τὸν Χρι- 
στὸν, ὅτε ἔμελλον ἐν χρείᾳ εἶναι τοῦ Ἰησοῦ, τὸ δεσμω» 
τήριον οἰχοῦντος ἐκείνου. ΓΆλλως δὲ, ἔδει ἐν οὐρανῷ 
φανῆναι τὴν ἡμετέραν φύσιν, χαὶ τὰς χαταλλαγὰς 
γενέσθαι ἀπηρτισμένας, xaX τότε ἐλθεῖν τὸ Πνεῦμα, 
xai χαθαρὰν γενέσθαι τὴν ἡδονήν. Ei γὰρ παρόντος 
αὐτοῦ, ὁ μὲν ἀπῆλθεν, 6 δὲ ἔμεινεν, οὐχ ἂν ἣν τοσ- 
αὖὔτα τὰ τῆς παραμυθίας" xai γὰρ σφόδρα αὑτοῦ 
δυσαποσπάστως εἶχον. Διὸ καὶ ἔλεγε παρα μυθούμενος 
αὐτούς" Συμφέρει ὑμῖν Tyra ἐγὼ ἀπέλθω. Διὰ τοῦτο 
χαὶ ἡμέρας ἀναμένει τὰς μεταξὺ, ἵνα μιχρὸν ἀθυ- 
μῆσαντες, xal ἐν χρείᾳ, ὅπερ ἔφην, καταστάντες, 
ὁλόχλτηρον xai χαθαρὰν χαρπώσωνται τὴν ἡδονήν. 
Εἰ δὲ ἔλαττον ἣν τὸ Πνεῦμα, οὐχ fv ἀρχοῦσα ἡ παρα- 
μυθία. Πῶς δὲ xal ἔλεγε, Συμφέρδι ὑμῖν; Διὰ 
τοῦτο τὰ μείζονα αὐτῷ τετήρηται τῆς διδασχαλίας, 
ἵνα μὴ ἔλαττον αὐτὸ νομίσωσι. Σχόπει δὲ ἡλίχην αὖ- 
τοῖς ἀνάγχην ἐπέθηχεν ἐν Ἱεροσολύμοις εἶναι, τῷ 
ὑποσχέοθαι Exst τὸ Πνεῦμα παρέχεσθαι. Ἵνα γὰρ μὴ 
πάλιν [9] μετὰ τὴν ἀνάληψιν αὐτοῦ φύγωσι, τῇ προσ- 
δοχίᾳ ταύτῃ χαθάπερ τινὶ δεσμῷ χατέχει πάντας 
αὐτοὺς ἐχεῖσε. Εἰπὼν 6, Περιμένειν τὴν ἐπαγγε- 
λίαν τοῦ Πατρὸς, ἣν ἠχρύσατέ μου, ἐπήγαγεν" 


e Morel. παρίετο, Savil. διελύετο. Utraque lectio qua- 
drare potest. f Savil. in narg *— 


mmn... 


A mm à 


21 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 23 


Ὅτι Ἰωάννης μὲν ἐδάπεισεν ὕδατι, ὑμεῖς δὲ βα- 
πτισθήσεσθε ἐν Πνεύματι ἁγίῳ οὐ μετὰ zxoAAác 
ταύτας ἡμέρας. Δείχνυσι λοιπὸν τὸ μέσον αὐτοῦ xal 
Ἰωάννου, οὐχ ἔτι ὦ; πρὸ τούτου συνεσχιασμένως 
(xai γὰρ σφόδρα συνεσχίασε τὸν λόγον ὅτε ἔλεγεν" 
Ὃ δὲ μιχρότερος ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν obpuror 
μείζων αὑτοῦ ἐστιν), ἀλλὰ νῦν φανερώτερον 8. Ἰωάγ- 
*nc, φησὶν, ἐδάπεισεν ὕδατι, ὑμεῖς δὲ βαπτι- 
σθήσεσθε ἐν Πνεύματι ἀγίῳ. Οὐχ Exc χέχρηται τῇ 
μαρτυρίᾳ, ἀλλὰ ἀναμιμνήσχει τοῦ προσώπην μόνον, 
εἰς μνήμην τῶν παρ᾽ αὐτοῦ εἰρημένων ἐνάγων b, xal 
δείχνυσιν αὐτοὺς ἤδη μείζους λοιπὸν γεγενημένους 
Ἰωάννον, εἴ γε ἐν Πνεύματι ἔμελλον xal αὐτοι βα- 
πτίζειν. Καὶ οὐχ εἴπεν, Ὑμᾶς δὲ ἐγὼ βαπτίζω ἐν 
Πνεύματι ἁγίῳ. ἀλλὰ, Βαπεισθήσεσθε, διδάσχων 
ἡμᾶς ταπεινοφρονεῖν. Τοῦτο γὰρ ἀπὸ τῆς μαρτυρίας 
᾿Ιωάννου δῆλον λοιπὸν fjv, ὅτι αὐτὸς fiv ὁ βαπτίζων, 
εἰπόντος, ὅτι Αὐτὸς ὑμᾶς βαπτίσει ἐν Πγεύματι 
ἁγίῳ καὶ πυρί" διὸ χαὶ μόνου αὑτοῦ ἐμνημόνευσε. 
Τὰ μὲν οὖν Εὐαγγέλια, ὧν ὁ Χριστὸς ἐποίησε xai 
εἶπεν ἱστορία τίς ἐστιν αἱ δὲ Πράξεις, ὧν ὁ ἕτερος 
Iap&xAnto; εἶπε καὶ ἐποίησε. Καὶ τότε μὲν γὰρ 
πολλὰ χαὶ αὐτὸς ἐποίει, ὥσπερ οὖν καὶ νῦν ὁ Χριστὸς 
ἐνεργεῖ, χαθάπερ χαὶ τότε᾽ ἀλλὰ τότε μὲν διὰ τοῦ 
ναοῦ, νῦν δὲ διὰ τῶν ἀποστόλων" χαὶ τότε μὲν εἰς 
παρθενιχὴν ἦλθε μήτραν, καὶ ναὸν διέπλασε, νῦν δὲ 
εὶς ψυχὰς ἀποστολιχάς᾽ xaX τότε μὲν ἐν εἴδει περι- 
στερᾶς, νῦν δὲ ἐν εἴδει πυρός. Τί δήποτε ; "Exet μὲν 
«ὃ πρᾶον δηλῶν, ἐνταῦθα δὲ χαὶ τὸ τιμωρητιχόν, Καὶ 
τῆς χρίσεως δὲ εὐχαίρως ἀναμιμνήσχει €. Ὅτε μὲν 
γὰρ ἀμαρτήματα συγχωρῆσαι ἔδει, πολλῆς ἕδει τῆς 
πραότητος" ἐπειδὴ δὲ ἐτύχομεν τῆς δωρεᾶς, λοιπὸν 
xai χρίσεως xaX ἐξετάσεως χαιρός. Πῶς δὲ, Βαπει- 
σθήσεσθε, λέγει, ὕδατος; οὐκ ὄντος ἐν τῷ ὑπερῴῳ : 
Ὅτι τὸ κυριώτερον d τὸ Πνεῦμά ἐστι, δι᾽ οὗ χαὶ τὸ 
ὕδωρ ἐνεργεῖ" ὥσπερ οὖν xat αὐτὸς χεχρίσθαι λέγε- 
«at, οὐδαμοῦ χρισάμενος ἐλαίῳ, ἀλλὰ Πνεῦμα δεξά- 
μενος" ἄλλως δὲ xai ὕδατι βαπτιζομένους αὐτοὺς 
ἔστιν εὑρεῖν, καὶ ἐν διαφόροις χαιροῖς. Ἐφ᾽ ἡμῶν 
μὲν γὰρ ἀμφότερα γίνεται ὑφ᾽ ἕν, τότε δὲ διεσπα- 
σμένως. Παρὰ γὰρ τὴν ἀρχὴν ὑπὸ Ἰωάννου ἐδαπτί-- 
θησαν" χαὶ μὴ θαυμάσῃς. Εἰ γὰρ πόρναι χαὶ τελῶ- 
vat ἐπὶ τὸ βάπτισμα fissav ἐκεῖνο, πολλῷ μᾶλλον οἱ 
μετὰ ταῦτα βαπτίζεσθαι μέλλοντες ὑπὸ τοῦ Πνεύμα- 
τος. Εἶτα ἵνα μὴ λέγωσιν, ἐν ἐπαγγελίαις ἀεὶ τὸ 
κρᾶγμα (καὶ γὰρ καὶ ἤδη πολλὰ περὶ αὐτοῦ διελέ- 
χϑη), μηδὲ νομίσωσιν αὐτὸ ἐνέργειαν εἶναι ἀνυπό- 
στατον, ἀπάγων αὐτοὺς τῆς τοιαύτης ὑπονοίας, Οὐ 
μετὰ * πολλὰς ταύτας ἡμέρας, φησί. Καὶ οὐχ ἐδή- 
λωσε πότε, ἵνα ἀεὶ γρηγορῶσιν, ἀλλ᾽ ὅτι μὲν ἐγγὺς 
ἔσται εἶπεν, ἵνα μὴ ἐχλυθῶσι" πότε δὲ, οὐχ ἔτι προσ- 
ἐθηχεν, ἵνα ἀεὶ νήφωσιν. Οὐ τούτῳ ὃὲ μόνον αὐτοὺς 
κιπτοῦται, τῇ [10] ταχύτητι λέγω τοῦ καιροῦ, ἀλλὰ 
xai τῷ λέγειν, Τὴν éxarreA(av, ἣν ἠχούσατέ μου. 
Ὃ δὲ λέγει, τοῦτό ἔστιν. Οὐ νῦν ὑμῖν εἶπον, φησὶ, 
μόνον, ἀλλὰ καὶ ἤδη ἐπηγγειλάμην, ἃ ποιήσω πάν- 
τως. Τί τοίνυν θαυμάζεις, εἰ τὴν ἡμέραν τῆς συντε- 
λείας μὴ ἁέγει, ὅπου τε ταύτην τὴν οὕτως ἑγγὺς 
οὖσαν οὐχ ἠθέλησε ποιῆσαι κατάδηλον; Καὶ μάλα 
εἰχότως, ἵν᾿ ἀεὶ ἐγρηγορότες ὦσι xal ἐν προσδοχίᾳ 
xai μερίμνῃ. 

ς΄. υὐ γὰρ ἔστιν, οὐκ ἔστι χάριτος ἀπολαῦσαι μὴ 
νήφοντα. Ἢ οὐχ ὁρᾷς, τί φησι χαὶ Ἡλίας πρὸς τὸν 

* Unus codex νῦν 
P Unus ἀνάγων. * Unus pi VigisO cni ci visit 
exe. 4 Verba τὸ χυριώτερον e Savil. accesserunt. Ebr. 


᾿Ανυπκόστατον, “ἵνα οὖν μὴ τοῦτο λέγωσιν, Οὐ τά, sic 
unus. (f Ovx ἔθελε Morel. β ᾿ " 


μαθητήν; 'Eàr ἴδῃς με ἀνααμδαγνόμενον, ἔσται 
σοι οὕτω" τουτέστι, Γενήσεταί σοι τοῦτο, ὃ αἰτεῖς, 
Καὶ ὁ Χριστὸ; δὲ πανταχοῦ τοῖς προσ!οὔσιν ἕλεγε’ 
Πιστεύεις; 'EX» γὰρ μὴ οἰχειωθῶμεν πρὸς τὸ διδό- 
μενον, οὐδὲ τῆς εὐεργεσίας σφόδρχᾳ αἱπθανόμεθα. 
Οὕτω καὶ ἐπὶ Παύλου 5’ οὐχ εὐθέως fj χάρις ἦλθεν, 
ἀλλὰ τρεῖς ἡμέραι ἐγένοντο μεταξὺ, ἐν αἷς ἣν τυφλὸς, 
ὑπὸ τοῦ φόδου σμηχόμενος χαὶ προπαρασχευαζόμενος. 
Καθάπερ γὰρ οἱ τὴν ἀλουργίδα βάπτοντες, πρότερον 
ἑτέροις τισὶ τὸ δεχόμενον τὴν βαφὴν προπαρασχευά 
ζουσιν, ἵνα μὴ ἐξίτηλον γένηται τὸ ἄνθος" οὕτω δὴ 
καὶ ἐνταῦθα πρότερον μεμεριμνημένην κατασχευάζεις 
τὴν Ψυχὴν ὁ Θεὸς, xal τότε τὴν χάριν ἐχχεῖ. Διὰ 
τοῦτο χαὶ οὐδὲ εὐθέως τὸ Πνεῦμα ἔπεμψεν, ἀλλ᾽ ἐν 
τῇ πεντηχοστῇ. 

Εἰ δὲ λέγοι τις, Τίνος ἕνεχεν χαὶ ἡμεῖς οὐχ ἐν τῷ 
xatpip τούτῳ βαπτίζομεν ; ἐχεῖνο ἂν εἴποιμεν. ὅτι 1) 
μὲν χάρις dj αὐτὴ κχαὶ τότε χαὶ νῦν" ἡ δὲ διάνοια 
ὑψηλοτέρα γίνεται νῦν, νηστείᾳ προπαρασχεναζο- 
μένη. Καὶ ὁ τῆς πεντηχοστῆς δὲ χαιρὸς ἔχει τινὰ 
λόγον οὖχ ἀπειχότα. Ποῖον δὴ τοῦτον ; ᾿Αρχοῦντα ἐνό- 
μῖσαν οἱ Πατέρες εἶναι χαλινὸν ἐπιθυμίας πονηρᾶς 
xal μεγάλην διδασχαλίαν τὸ βάπτισμα, εἰς τὸ xal ἐν 
χαϊρῷ τρυφῆς σωφρονεῖν. Καθάπερ οὖν αὐτῷ συναλι- 
ζόμενοι τῷ Χριστῷ, καὶ τραπέζης χοινωνοῦντες, μη- 
δὲν ἀπλῶς πράττωμεν, ἀλλ᾽ ἐν ντστείαις xal εὐχαῖς, 
x3i σωφροσύνῃ πολλῇ διάγωμεν. Εἰ γὰρ ἐπὶ ἀρχὴν 
μέλλων ἱέναι τις βιωτιχὴν, παρασχευάζει ἑαντῷ 
ἅπαντα τὸν βίον, χαὶ ἵνα τύχῃ τινὸς ἀξιώματος, χαὶ 
χρήματα ἀναλίσχει, καὶ χρόνον δαπανᾷ, χαὶ μυρίους 
ὑπομένει πόνους" τίνος ἂν εἴημεν ἡμεῖς ἄξιοι μετὰ 
τοσαύτης ῥᾳθυμίας τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν προσ- 
ἰόντες, καὶ οὔτε πρὶν f| λαθεῖν σπουδάζοντες χαὶ 
μετὰ τὸ λαθεῖν ῥᾳθυμοῦντες; Διὰ γὰρ τοῦτο μετὰ 
τὸ λαθεῖν ῥᾳθυμοῦμεν, ἐπειδὴ πρὶν ἣ λαθεῖν οὐχ 
ἐγρηγόραμεν. Διὰ τοῦτο πολλοὶ μετὰ τὸ λαδεῖν εὑ- 
θέως ἐπὶ τὸν πρότερον ἐπανῆλθον ἕμετον, χαὶ χείρους 
ἐγένοντο, xal χαλεπωτέραν ἐπεσπάσαντο χόλασιν, 
τῶν μὲν προτέρων ἀπαλλαγέντες ἀμαρτημάτων, 
ταύτῃ δὲ μειζόνως τὸν χριτὴν παροξύναντες, ὅτι 
τοσαύτης ἀπαλλαγέντες ἀῤῥωστίας, οὐδὲ οὕτως ἐσω- 
φρονίσθησαν, ἀλλ᾽ ἔπαθον ὅπερ ἠπείλησε τῷ παρα- 
λυτιχῷ ὁ Χριστὸς, λέγων" δὲ ὑγιὴς γέγονας" 
μηκέτι ἁμάρτανε, ἵνα μὴ χεῖρόν |14] εἰ coc γέ- 
γηται χαὶ ὃ περὶ τῶν Ἰουδαίων δὲ προὔλεγε, δει- 
χνὺς ὅτι τὰ ἀνήχεστα πείσονται ἀγνωμονοῦντες *. El 
μὴ ^ 700r. xal ἐλάλησα αὑτοῖς, φησὶν, ἁμαρτίαν 
οὐχ εἶχον. Ὥστε διπλᾶ xal τετραπλᾶ τὰ μετὰ 
ταῦτα ἀμαρτῆματα γίνεται. Πῶς: Ὅτι μετὰ τὴν 
«ιἰμὴν ἀγνώμονες γινόμεθα xat πονηροί. Καὶ διὰ τοῦτο 
οὐδὲν ἡμῖν βοηθεῖ λοιπὸν τὸ λουτρὸν εἰς τὸ πραοτέ- 
ρᾶς τυχεῖν τιμωρίας. Σχόπει δέ" ἔσχε τις ἀμαρτή- 
ματα χαλεπὰ, ἣ φονεύσας, ἣ μοιχεύσας, ἢ ἕτερόν τι 
χαλεπώτερον ἐργασάμενος, ἀφέθη διὰ τοῦ λουτροῦ ᾿ 
ταῦτα. Οὐ γὰρ ἔστιν, οὐχ ἔστιν οὐδὲν ἁμάρτημα, 
γαὶ ἀσέδημα, ὅπερ οὐχ εἴχει xal παραχωρεῖ τῇ δω- 
ρ:ᾷ" θεία γάρ ἐστιν ἡ χάρις. Πάλιν ἐμοίχευσέ τις 
xa ἐφόνευσεν' ἡ μὲν προτέρα μοιχεία λέλυται, xa ὁ 
φόνος ἐχεῖνος συγχεχώρηται, xal οὐχ ἀναχαλεῖται 
(Ἀμεταμέλητα γὰρ τὰ χαρίσματα, καὶ ἡ κλῆσις 


᾿τοῦ Θεοῦ)" ὑπὲρ δὲ τῶν μετὰ τὸ βάπτισμα τοσαύ- 


τὴν διδόαμεν ὀίχην 1, ὅσην ἂν εἰ xal ἐχεῖνα ἀνεχλή- 
θη. xaX πολλῷ χείρονα. Οὐχέτι γὰρ ἀπλοῦν ἐστι τὸ 
ἀμάρτημα, ἀλλὰ διπλοῦν, xaX τριπλοῦν. Ὅτι δὲ pet- 


€ ]dem codex ἐπὶ Ila) h Unus codex et Savil. 
in marg. προὔλεγεν, ὅτι " σται τὰ ατα τῶν 
π' ώτων. Ei μή. t Savil. et cod. unus ὃ δωσι δίτην. 


94 | E ΙΝ ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. 1. 93 


Postquam autem dixit : Ut exspectarent. promissionem 
Patris, quam audistis a me, subdit : 5. Quia Joannes 
quidem baptizavit aqua, vos autem baptizabimini in 
Spiritu sancte non post multos hos dies. Ostendit de- 
mum, quantum intersit Joannem inter et ipsum ; jam 
non adunibrate ut antea : nam obscure admodum 
loquutus fuerat, quando dixit : Qui autem minor est 
in regno celorum, major est. illo (Math. 11. 11) : sed 
nunc manifestius : Joannes , inquit , baptizavit aqua , 
tos autem baptizabimini in Spiritu sancto. Non jam 
utitur testimonio; sed personam tantum merorat, in 
memoriam revocans ea, quie prius dixerat, signi- 
ficatque ipsos jam majores esse Joanne ; siquidem in 
Spiritu et ipsi baptizaturi eraut. Non dixit, Vos ego 
baptizo in Spiritu sancto, sed, Baptizabimini : docens 
nos humilitatem. Nam ex testimonio Joannis palam 
crat ipsum baptizaturum esse ; dixit enim : {6 vos 
baptizabit in Spiritu sancto el igue (Luc. 5. 16) : ideo- 
que illum unum memoravit. Evangelia igitur historia 
sunt eorum, qux Christus fecit et dixit : Acta vero 
eorum qu: alius Paracletus dixit et fecit. llle nam- 
que jam olim multa operabatur , sicut etiam Christus 
nunc operatur, et olim quoque operabatur ; sed tunc 
per templum, nuuc per apostolos. Et tunc quidem in 
virgineum uterum venit, et templum formavit; nunc 
autem in animas venit apostolicas : tunc in specie 
columb:», nunc in specie ignis. Quare? llic man- 
suetudinem exhibebat, bic vero ultionis severitatem. 
Judicium autem opportune commemorat. Cum enim 
peccata condonanda erant, multa opus erat mansue- 
tidine : quia vero donum consequuti sumus, jam 
tempus est judicii et examinis. Quomodo autem 
dicit, Baptizabimini, cum aqua non essel in co- 
naculo ? Quia Syiritus est, per quem aqua opera- 
tur : quemadmodum Christus unctus fuisse dicitur, 
licet numquam oleo unctus fuerit, sed Spiritum 
acceperit. Alioquin vero ipsos aqua baptizatos fuis- 
se reperire est, et in diversis temporibus. Apud 
hos enim utrumque uno eodemque fit teinpore , tunc 
autem diversis temporibus. Initio namque a Joanne 
baptizati sunt ; nec mirum est. Nam si meretrices et 
publicani ad illud baptisma venerunt ; multo magis 
ii, qui posiea a Spiritu baptizandi erant. Deinde, ne 
dicerent , rem in promissis semper esse ( nam inulta 
hac de re dicta fuerant ) ; neve putarent operationem 
esse sine re aliqua, illos ab hac suspicione abducens, 
ait : Non post multos hos dies. Neque indicavit quan- 
do, ut semper vigilarent ; sed brevi futurum dixit , 
ne animo delicerent ; nec addidit quando, ut semper 
vigiles essent. Neque boc tantum modo illos ad cre- 
dendum inducit, scilicet per brevitatem temporis ; 
scd etiam cum dicit, Promissionem quam audistis a me ; 
id est : Non nunc vobis tantum dixi, sed jam promisi, 
qu» omnino facturus sum. Quid ergo miraris, si 
diem consummationis non dicat, qui hunc viciuum 
diem noluit indicare ? Idque jure merito, ut nimirum 
exspectando vigilarent ac solliciti essent. 

6. Non potest enim, non potest, inquam, gratia 
frui qui non vigilat. Annon vides , quid dicat Elias 


discipulo? Si videris me cum assumar, erit tibi aic 
(4. Reg. 2. 10) : id est, Continget tibi hoc quod po- 
stulas. Christus quoque solebat àecedentibus dicere , 
Credis? Etenim nisi rei dat»: adinodum | lieserimus , 
beneficium non valde sentiemus. Sic et Paulo uon 
slatiin data est gratia, sed triduum intercessit quo 
cxcus erat , atque interim metu purgabatur et pre- 
parabatur. Quemadmodum enim qui purpuram tin- 
gunt, prius quibusdam aliis praparant id, quod tin- 
cturam accepturum est , ne flos evanidus sit : ita hie 
quoque Deus prius sollicitam animam pr:eparat, et 
tunc gratiam infundit. ldcirco non statim Spiritum 
misit, sed in Pentecoste. 

Cur baptismus tempore Chrysostomi in. Pentecoste 
non daretur. — Quod si quis dixerit : Cur nos non 
hoc tempore baptizamus ? respondebimus, gratiam 
eamdem tuuc fuisse qux nunc est; sed mentem sub- 
limiorera nunc esse, quod jejunio pr:»paretur. Pen- 
tecostes vero tempus habet aliquam rationem non 
ineptam. Quxnam illa est? Existimaverunt patres 
nostri, baptisma esse frenum idoneum male concu- 
yiscentie, magnamque doctrinam continere, ut vcl 
tempore deliciarum temperantes simus. Ac si ergo 
cum Christo epulemur, meusx ejus consortes, ne 
quid temere faciamus, sed in jejuniis, precibus et 
temperantia multa degamus. Nam si is, qui sxcula- 
rem quamdam praefecturam aditurus est, sibi parat 
quidquid ad vitam pertinet ; et ut dignitatem quam- 
dam assequatur, pecunias impendit , tempus consu- 
mit, οἱ sexcentos subit labores; quo nos digni fue- 
rimus supplicio qui cum tanta socordia regnum 
celorum adimus, ueque antequam assequamur solli- 
citi, et post acceptum ignavi? ldeo enim postquam 
accepimus, segnes sumus, quia antequam accipere- 
mus, non vigilavimus. Idcirco multi postquam acce- 
perunt, protinus ad priorem vomitum redierunt , 
pejores sunt effecti, et gravius sibi supplicium attra- 


xerunt, a prioribus liberati peccatis : hincque magis 


judicem ad iram concitarunt, quod a tan'o soluti 
morbo, ne sic quidem resipuerint ; sed illud passi 
sint, quod paralytico comminatus est Christus, di- 
cens : Ecce sanus faclus es; noli amplius peccare, ne 
quid tibi deterius contingat (Joan. 5. 14) : quodque de 
Jud:eis praedixit, ostendens ipsos ingrati animi causa 
intolerabilia passuros esse : Si non venissem et loquu- 
(us fuissem eis, peccatum non haberent (Joan. 15. 22). 
ltaque posthac dupla et quadrupla sunt peccata. Quo 
pacto ? Quia post collatum honorem ingrati sumus el 
improbi. Quapropter nihi! nobis proficit lavacrurm , 
ut milius puniamur. Animadverte porro : in grav.a 
peccata quis incidit ; vo! czedem, vel adulterium, vel 
aliud quidpiam deterius admisit : lec per lavacrum 
remissa sunt. Nullum quippe est , nullum est certe 
peccatum, nulla impietas, quie huic dono non cedat : 
divina quippe est gratia. Rursum moechatus est quis 
el occidit : primum quidem adulterium solutum est, 
et cades condonata, neque revocatur ; Dona quippe 
Dei et vocatio ejus sunt sine poenitentia (Rom. 11. 29). 
Sed pro iis, qui» post baptismum perpetrata sunt 


tantas damus poenas, quantas si illa revocata non 
fuissent , imo longe majores. Non enim jam simplex 
est peccatum, sed duplex et triplex. Quod autem ho- 
rum major sit ultio, audi quld dicat Paulus : « Irritam 
quis faciens legem Moysis, sine ulla misericordia 
duobus vel tribus testibus moritur : quanto magis 
putatis deteriora mereri supplicia qui Filium Dei 
eonculcaverit , οἱ sanguinem testamenti pollutum 
duxerit, et spiritui gratie contumeliam fecerit (Hebr. 
10. 98. 29)? » 

Contra eos qui baptisma differebant. — Fortasse 
multos avertimus , ne nunc accipiant baptisma. Ve- 
rum non hzc illa de causa diximus , sed ut qui jam 
acceperunt, in multa maneant temperantia et mode- 
stia. At metuo, dicet aliquis. Si metueres, accepisses 
utiqne et servasses. Verum, inquies , ea ipsa de cau- 
$a non accipio, quod metuam. Annon metuis sic ex 
liac vita decedere ? Clemens, inquit, est Deus. Igitur 
accipe baptisma : clemens enim est eL opitulatur. Tu 
. vero ubi oporteret studiose rem agere, illam non pr». 
tendis clementiam ; ubi vero differre optas, tunc il- 
lam clementiam memoras. Atqui tunc tempus essel 
utendi illa clementia, atque illam tum magis asseque- 
mur, cum ea qux penes nos sunt afferemus. Etenim 
is, qui omnia in Deum rejicit, et post baptisma peccat 
utpote homo, per poenitentiam venia donabitur : qui 
vero de Dei clementia quasi argute agit , si gratize 
expers hinc decedat, inevitabili supplicio plectetur. 
Cur autem hxc adversus salutem tuam prztendis ? 
Impossibile enim est, impossibile, ut puto, est, eum, 
qui tali spe fultus differt, strenuum quid aut bonum 
operari. Tu vero cur tantum metui suscipis , et in- 
certum futurum pr:zetendis ? cur non metum illum in 
laborem et diligentiam mutas, ut sis magnus et mira- 
bilis ? utrum melius est, timere, an laborare? Si quis 
te collocaret otiosum in domo ruin:x proxima , dice- 
retque, Exspecta donec contignatio jam putris in 
caput tuum cadat (nam forte cadet, forte non cadet) ; 
sin non placet, operare, et in tutiore habita thalamo : 
utrum potius eligeres , otiumne illud timore plenum, 
an laborem spe fultum ? lta et nunc facito. Nam in- 
certum illud futurum , est quasi domus in ruinam 
vergens ; illa vero operatio, etsi laboriosa, securita- 
tem spondet. 

7. Absit ergo ut in tantam necessitatem incida- 
mus, ut post lavacrum peccemus. Attamen si quid 
simile accidat , ne sic quidem desperemus. Clemens 
enim est Dominus, multasque nobis dedit remissio- 
nis postea impetrandae vias. Caeterum sicut ii , qui 
post lavacrum peccant, gravius puniuntur, quam ca- 
techuineni : sic qui sciunt poenitentize esse remedia, 
nec lis uti. volunt, graviora estientur. Quanto enim 
major est Dei clementia , tanto magis supplicium au- 
getur , si non illa ut oportet utamur. Quid dicis , o 
homo? Tantis plenus malis ac deploratus , amicus 
repente factus es, et ad culmen honoris evectus, non 
ex propriis laboribus, sed ex dono Dei , et rursus ad 
pristinam reversus es 'urpitudinem , etiamsi hine 
graviter cruciondus sis: ille vero neque sic aver- 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


9L 


sus est; sed mille salutis ansas Deus dedit , per 
quas amicus efliciaris : 
vis laborem suscipere. Et qua tandem venia di- 
gnus eris? quomodo non te jure gentiles derideant, 
ceu fucum quempiam temere frustraque viventem ἢ 
Nam si valet , inquiunt, philosophia vestra , quid sibi 
vult illa non initiatorum multitudo Ὁ Przclara certe at- 
que expetenda mysteria. Sed nullus exspectet, ut ani- 
mam agens lavacrum accipiat. Non enim mysterio- 
rum tempus illud est, sed testamentorum : mysterio- 
rum autem tempus est sanitas mentium , et animx 
temperantia. Dic enim mihi : si testamenta non vult 
quis sic affectus edere, sed et si ediderit, ansam dat 
postea litigandi ; ideoque qui testantur ha:c addunt 
verba: Ego vivens, et mente valens mea dispono : 
quoniodo is, qui sui compos non est, poterit accurate 
mysteriis initiari ? Si enim de szxcularibus rebus non 
sinunt extern: leges testari eum , qui omnino mente 
non valeat , cum tamen de suis facultatibus przscri- 
pturus sit : quomodo de regno exlorum deque arca- 
nis illis bonis institutus poteris clare omnia discere, 
cum sxpc ob morbum mehte captus sis * quandonam 
verba illa Christo dices , Consepultus cum illo , cum 
jam migraturus sis? Nam et operibus et verbis bene- 
volentia illi exhibenda est. Tu vero perinde facis, ac 
si quis postulet adscribi milítize , cum jam bellum est 
solvendum ; aut si atlileta tum vestes exuat , cum 
spectatores surguut. Nam ideo arma sumis , non ut 
protinus aufugias ; sed ut illis instructus , contra ho- 
stem tropeum erigas. Nemo putet intempestivuimn 
hunc sermonem esse, quia non in Quadragesima 
nunc sumus (a). ideo nawque discrucior, quod in 
talibus rebus tempus observetis. Etenim eunuchus 
ille et barbarus iter agens , media in via cum esset , 
tempus non exquisivit (Act. 8. 27) : nec custos car- 
ceris ille, inter vinctos , cum magistrum videret fla - 
gellis c:esum et vinctum, et in carcere mansurum 
( Id. 16. 29 ). Hic autem plerique, non in carcere , 
non in via constituti, differunt , idque ad extremum 
usque vit: halitum. 

8. Baptisma non differendum. — Quod si. adhuc 
ambigis num Christus sit Deus, foris stato, nec divi- 
na verba audias, neque inter catecliumenos te an- 
numeres : sin confidis , et hoc probe cognoscis, quid 
cunctaris ? cur refugis et segnis es ? Vereor, inquies, 
ne peccem. Quod vero deterius est non vereris , ne 
cum tantis sarcinis illo abeas ? Non enim par culpa 
est propositam gratiam non assequi , et rem aggres- 
sum, frustra conatum esse. Dic mihi, si redarguaris, 
cur non accesseris , cur non recte rem perfeceris , 
quid dices ? lllic enim forte 1llegare posses ouus 
przeceptorum * et virtutis ; hic vero nihil simile. Gra- 
tía enim est gratis dans libertatem. Verum times , 
ne pecces ? Hoc post baptisma dicito. Tunc time, ut 
serves libertatem , quam accepisti ; non ut tantum 
donum gratis non accipias. Nunc autem ante bapti- 

: ; 

(a) In. quadragesima quig pe de uon di-ferendo baptisn:o 
roncionari solebant. 


2 


tu vero ne sic quidem - 


-- 


98 


ζων τούτων τῶν ἁμαρτημάτων ἡ δίκη, ἄχουσον τί 
φησιν ὁ Παῦλος" ᾿Αθετήσας τις γόμον Moboéoc, 
χωρὶς οἰχτιρμῶν ἐπὶ δυσὶν ἣ τρισὶ μάρτυσιν 
ἀποθνήσκει" πόσῳ Óoxsite χείρογος ἀξιωθήσεται 
τιμωρίας ὁ τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καταπατήσας, 
καὶ τὸ αἷμα τῆς Διαθήχης xowór ἡγησάμενος, 
καὶ τὸ πγεῦμα τῆς χάριτος ἑἐνυδρίσας; 

Τάχα πολλοὺς ἀπετρέψαμεν vov λαθεῖν τὸ βά“πτ'ι- 
σμα. ᾿Αλλ᾽ οὐ διὰ τοῦτο ταῦτα εἰρήχαμεν, ἀλλ᾽ (ya λα- 
δόντες μείνωσιν ἐν σωφροσύνῃ xaX ἐπιειχείᾳ πολλῇ. 
᾿Αλλὰ δέδοιχα, φησίν. El ἐδεδοίχεις, ἔλαδες ἂν xal 
ἐφύλαξας. ᾿Αλλὰ δι᾽ αὐτὸ μὲν οὖν τοῦτο οὐ λαμθάνω, 
φησὶ, διὰ τὸ φοθεῖσθαι. Τὸ δὲ οὕτως ἀπελθεῖν οὐ δέ- 
δοιχας ; Φιλάνθρωπός ἔστι, φησὶν, ὁ Θεός. Οὐχοῦν 
λάδε τὸ βάπτισμα * φιλάνθρωπος γάρ ἐστι xa βοη-- 
θεῖ, Σὺ δὲ, ἔνθα μὲν ἂν δέῃ σπουδάσαι, οὐ προδάλλῃ 
«hv φιλανθρωπίαν ταύτην" ἔνθα δ᾽ ἂν θέλῃς &va6a- 
λέσθαι, τότε αὑτῆς μέμνησαι" χαίτοι τότε χαιρὸν ἂν 
ἔχοι dj φιλανθρωπία αὕτη, xa μᾶλλον αὑτῆς ἐπιτευ- 
ξόμεθα, ὅταν χαὶ τὰ παρ᾽ ἑαυτῶν εἰσενέγχωμεν. Ὁ 
μὲν γὰρ τὸ πᾶν ἐπὶ τὸν Θεὸν ῥίψας, χαὶ μετὰ τὸ βά- 
πτισμα ἁμαρτάνων οἷα εἰχὸς ἄνθρωπον ὄντα, μετα: 
νοῶν τεύξεται φιλανθρωπίας" 66b ὥσπερ σοφιζόμε- 
νος τοῦ Θεοῦ τὴν φιλανθρωπίαν, ἀπελθὼν ἄμοιρος 
τῆς χάριτος, ἀπαραίτητον ἕξε! τὴν τιμωρίαν. Τί δὲ 
τοιαῦτα κατὰ cj; σεαυτοῦ σωτηρίας προδάλλῃ ; ᾿Αμή- 
χανον γὰρ, ἀμήχανον, ὡς ἔγωγε οἶμαι, τὸν τοιαύταις 
ἐλπίσιν ἀναδαλλόμενον ἐργάσασθα! «t γενναῖον xal 
ἀγαθόν. Σὺ δὲ ἀνθ᾽ ὅτου τοσοῦτον φόδον ἀναδέχῃ, καὶ 
τὸ ἄδηλον τοῦ μέλλοντος προδάλλῃ ; διατί μὴ μετα- 
δάλλεις τὸν φόθον τοῦτον εἰς πόνον χαὶ σπουδὴν, ἵν᾽ 
ἔσῃ μέγας xaX θαυμαστός ; τί βέλτιον, φοδεῖσθαι, f, 
πονεῖν ; Εἴ τίς σε ἔἐχάθισεν ἐν οἴχῳ πε πονηχότι ἃ ἀρ- 
γοῦντα, εἰπὼν, ὅτι Προσδόχα ἐπὶ τὴν σὴν χεφαλὴν 
πεσεῖσθα: τὴν ὀροφὴν σαθρὰν οὖσαν (ἴσω; μὲν γὰρ 
πεσεῖτα', ἴσως δὲ οὐ πεσεῖται b): εἰ δὲ μῇ τοῦτο θέλεις, 
ἐργάζου, καὶ τὸν ἀσφαλέστερον οἴχει θάλαμον * τί ἂν 
εἴλου μᾶλλον, τὴν ἀργίαν [19] ἐχείνην μετὰ τοῦ φόδου, 
ἣ τὴν ἐργασίαν ταύτην μετὰ τοῦ θαῤῥεῖν ; Οὐχοῦν οὕτω 
xai vuv ποίξι. Τὸ μὲν γὰρ ἄδηλον τοῦ μέλλοντος χαθά- 
πὲρ οἶχός τίς ἐστι σαθρὸς, ἀεὶ πτῶσιν ἀπειλῶν᾽ ἡ δὲ 
ἐργασία αὕτη, fj πόνον ἔχουσα, τὸ ἀσφαλὲς ἐγγυᾶται. 

ζ΄. Μὴ γένοιτο μὲν οὖν ἡμᾶς ἐμπεσεῖν εἰς ἀνάγχην 
τοσαύτην, ὥττε ἁμαρτάνειν μετὰ τὸ λουτρόν " πλὴν εἰ 
xa γένοιτό «t τοιοῦτον, μηδὲ οὕτως ἀπογνῶμεν. Φ':λ- 
ἀνθρωπός ἔστιν ὁ Θεὸς, xal πολλὰς ἡμῖν δέδωχεν 
ὁδοὺς ἀφέσεως χαὶ μετὰ ταῦτα. Πλὴν ὥσπερ οἱ μετὰ 
τὸ λουτρὸν ἁμαρτάνοντες, τῶν χατηχουμένων χατὰ 
“οὔτο μᾶλλον χολάζονται, οὕτως οἱ εἰδότες, ὅτι μετα- 
νοίας ἐστὶ φάρμαχα, χαὶ μὴ θέλοντες αὐτοῖς χεχρῇ- 
σθαι, χαλεπώτερα ὑποστήσονται. Ὅσῳ γὰρ ἂν ἐπι- 
πείνηται ἡ φιλανθρωπία τοῦ Θεοῦ, τοτούτῳ χαὶ ἡ χό- 
λασις αὔξεται μᾶλλον, ἐὰν μὴ εἰς δέον τῇ φιλανθρω- 
πίῳ χρησώμεθα. Τί λέγεις, ἄνθρωπε ; Μεστὸς ὧν χα- 
κῶν τοσούτων, χαὶ ἀπεγνωσμένος, ἀθρόον ἐγένου 
φίλος, xat πρὸς τὴν ἀνωτάτω τιμὴν ἀνηνέχθης, οὐχ 
ἐξ οἰκείων πόνων, ἀλλ᾽ Ex τῆς τοῦ Θεοῦ δωρεᾶς, xal 
πάλιν ἐπὶ τὴν προτέραν ἐπανῆλθες ἀσχημοσύνην, χαὶ 
δέον χολασθῆναι χαλεπῶ:, ὁ δὲ οὐδὲ οὕτως ἀπεστρά- 
φη, ἀλλ᾽ ἔδωχε μυρίας ἀφορμὰς σωτηρίας, δι᾽ ὧν ἔσῃ 
φίλος. Καὶ ὁ μὲν Θεὸς ταῦτα, σὺ δὲ οὐδὲ οὕτως ἐθέ- 
λεις πονεῖν. Καὶ ποίας ἄξιος ἔσῃ συγγνώμης λοιπόν: 
πῶς δὲ οὐχ εἰχότως “Ἕλληνές σε γελάτονται, χαθάπερ 


ἃ Morel. ἐν οἴκῳ σεσηπότι, qus etíam lectio quadrare 
potest. [ Paulo ante xai ἔσῃ Savil. et C. ἵν᾽ ἔσῃ A. D. 

Verba ἴσως δὲ οὐ πεσεῖται, e Savil. et codd. suppleta 
sunt. Eprr. 


ParRor. Gn. LX. 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMLIL. 1. 


χηφῆνά τινα ζῶντα εἰχῇ xat μάτην ; Εἰ yàp δυνατὴ, 


φησὶν, 1j παρ᾽ ὑμῶν € φιλοσοφία, δείξατε, τί βούλεται 
τῶν ἀμυήτων τὸ πλῆθος ; Καλὰ τὰ μυστήρια xal πο- 
θεινά * ἀλλ᾽ οὐδεὶς ψυχοῤῥαγῶν λουτρὸν Xap6avéto. 
Οὐ γὰρ ἐχεῖνος τῶν μυστηρίων ὁ χαιρὸς, ἀλλὰ τῶν 
διαθηχῶν * μυστηρίων δὲ χαιρὸς, ὑγεία φρενῶν, καὶ 
σωφροσύνη ψυχῆς. Εἰπὲ γάρ μοι, εἰ διαθήχας οὐχ ἄν 
τις ἕλοιτο οὕτω διαχείμενος γράψαι" χἂν γράψῃ 5i, 
δίδωσι τοῖς μετὰ ταῦτα λαδὴν (διὰ γάρ τοι τοῦτο xal 
προτάπτουσι ταυτὶ τὰ ῥήματα λέγοντες, ὅτι Ζῶν, καὶ 
φρονῶν, xat ὑγιαίνων ἐπισχήπτω περὶ τῶν ἐμαυτοῦ)" 
πῶς ἄν τις ἐξεστηχὼς δυνηθείη μετὰ ἀχριθδείας μυ- 
σταγωγεῖσθαι ; Εἰ γὰρ περὶ βιωτιχῶν πραγμάτων 
βουλευομένῳ οὐχ ἂν ἐπιτρέψαιεν οἱ τῶν ἔξωθεν νόμοι 
τῷ μὴ σφόδρα ὑγιαίνοντι διατάττεσθαι, χαὶ ταῦτα ἐν 
τοῖς αὐτοῦ μέλλοντι νομοθετεῖν * πῶς περὶ βασιλεία; 
οὐρανῶν μανθάνων, xal τῶν ἀποῤῥήτων ἐχείνων ἀγα- 
θῶν, δυνήσῃ σαφῶς πάντα μαθεῖν, πολλάχις χαὶ πα- 
ραπλὴξ ὑπὸ τῆς ἀῤῥωστίας γενόμενος ; πότε Ck τὰ 
ῥήματα ἐχεῖνα πρὸς τὸν Χριστὸν ἐρεῖς, Συνθαπτόμε. 
νος αὐτῷ, μέλλων ἀποπηδᾶν ; Καὶ γὰρ xal διὰ τῶν 
ἔργων, xal διὰ τῶν ῥημάτων ἐπιδείχνυσθαι χρὴ τὴν 
εὔνοιαν. Σὺ δὲ ταὐτὸν ποιεῖς, οἷον ἂν εἴ τὶς ἀπογρά- 
φεσθαι βούλοιτο στρατιώτης, τοῦ πολέμου λύεσθα! 
μέλλοντος * f| ἀθλητὴς ἀποδύεσθαι, τοῦ θεάτρου λοιπὸν 
ἀναστάντος. Καὶ γὰρ ὅπλα διὰ τοῦτο λαμόάνεις, οὐγ 
ἵνα εὐθέως ἀποπηδήσῃς, ἀλλ᾽ (va λαδὼν χατὰ τοῦ 
ἐναντίου τρόπαιον avfjon;. Μηδεὶς νομιζέτω ἄχαιρον 
εἶναι τὸν περὶ τούτων λόγον, εἰ μὴ ἐστι τεσσαραχο- 
στὴ νῦν. Διὰ γὰρ τοῦτο δάχνομαι, ὅτι χαιρὸν παρα- 
τηρεῖτε ἐν τοῖς τοιούτοις, Καΐτοιγε ὁ εὐνοῦχος [15] 
ἐχεῖνος, χαὶ βάρδαρος ὧν xaX ὁδοιπορῶν, xat ἐν μέσῃ 
λεωφόρῳ ὧν, χα!ρὸν οὐκ ἐζήτησεν" ἀλλ᾽ οὐδὲ ὁ δε- 
σμοφύλαξ, χαὶ ταῦτα μεταξὺ δεσμωτῶν ὧν, καὶ τὸν 
διδάσγαλον μεμαστιγωμένον χαὶ δεδεμένον ὁρῶν, xal 
τέως αὐτὸν μέλλων ἔνδον ἔχειν. Ἐνταῦθα δὲ οὐ δε- 
σμωτήριον οἰχοῦντες, οὐδ᾽ ἐν ὁδοῖς ὄντες, ἀναβάλλον- 
ται πολλοὶ, χαὶ ταῦτα ὄντες πρὸς ἐσχάτας ἀνχπνοάς. 

η΄. Εἰ μὲν οὖν ἕτι ἀμφιδάλλεις, ὅτι Θεός ἐστιν ὁ 
Χριστὸς, ἔξω στῆθι, xaX μηδὲ θείων ἄχουε λόγων, μηδὲ 
ἐν τοῖς χατηχουμένοι: ἀρίθμει σαυτόν " εἰ δὲ θαῤῥεῖς, 
χαὶ οἷδας τοῦτο σαφῶς, τί μέλλεις ; τί δὲ ἀναδύῃ χαὶ 
ὀχνεῖς ; Δέδοιχα μὴ ἁμάρτιυ, φησί. Τὸ δὲ χαλεπώτε- 
pov οὗ δέδοιχας, μὴ μετὰ φορτίων τοσούτων ἀπέλθῃς 
ἐχεῖ; Οὐδὲ γάρ ἔστιν ἴσον, χάριτος προχειμένης μὴ 
τυχεῖν, χαὶ χατορθοῦν ἐπιχειροῦντα ἀποτυχεῖν. Εἰπὲ 
δή μοι, ἂν γὰρ ἐγκαλῇ, Τίνος ἕνεχεν οὐ προσῆλθες. 
πίνος ἕνεχεν οὐ χατώρθωσας, τί ἐρεῖς ; "Exsi μὲν γὰρ 
τάχα τὸ φορτιχὸν ἔχεις εἰπεῖν xal τῶν προσταγμά- 
των 30 xal τῆς ἀρετῆς " ἐνταῦθα δὲ οὐδὲν τοιοῦτον. 
Χάρις γάρ ἐστι δωρεὰν παρεχομένη τὴν ἐλευθερίαν. 
᾿Αλλὰ δέδοιχας μὴ ἀμάρτῃς ; Ταῦτα μετὰ τὸ βάπτι- 
σμα λέγε. Τότε ἔχε τὸν φόθον, ὥστε φυλάξαι τὴν παῤ- 
ῥησίαν, ἣν ἔλαδες, οὐχ ὥστε μὴ λαδεῖν δωρεὰν τοιαύ- 
τὴν 9. Νῦν δὲ πρὸ μὲν τοῦ βαπτίσματος εὐλαθὴς σὺ, 


μετὰ δὲ τὸ βάπτισμα ῥάθυμος. ᾿Αλλὰ τὸν καιρὸν. 


ἀνχμένεις τῆς τεσσαραχοστῆς ; Τίνος ἕνεχεν ; μὴ 
γὰρ ἔχει τι πλέον ἐχεῖνος ὁ xatpóc; Οἱ γοῦν ἀπόστο- 
λοι οὐκ ἐν τῷ πάσχα χατηξιώθησαν τῆς χάριτος, 
ἀλλ᾽ ἐν ἑτέρι» χαιρῷ " χαὶ ol τρισχέλιοι καὶ οἱ πεντα» 
χισχίλιοι, ὅτε ἐδαπτίσθησαν, πάσχα οὐχ ἦν καιρός - 
καὶ ὁ Κορνήλιος, xal ὁ εὐνοῦχος, xat ἕτεροι πλείους. 
Μὴ τοίνυν καιρὸν ἀναμένωμεν, μήποτε μέλλοντες χαὶ 
ἀναβαλλόμενει ἀπέλθωμεν xsvol χαὶ ἔρημοι τοσούτων 


€ Savil. παρ᾽ ὑμῖν. Morel. παρ᾽ ὑμῶν. ἃ Alias καὶ τῶν 
παθημάτων. “ Savil. in marg. τοσαύτην, quam lectionem 
secutus videiur loterpres. 


3. 


4« 
ED 


25 $. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


&rabBuv. lle; coi:sfc ὀδυνῶμαι, ὅταν ἀχυύπω, ὅτ: 
ἀμύντός τις ἀπηνέχθη, ἐντεῦθεν, -ἀς ἀφορήτους iv- 
γῶν χολάσεις ἐγείνας, τὶ» ἀπαραΐτττον τιμωρίαν; 
Tio; δάχνομαι πάλιν, ὅτα» ἑτέρους ἴδω πρὸ; τὰς 
igyá:ag φθάνοντας ἀναπνοὰς, xal μηδὲ ἐντεῦθεν σι- 
φρονιζομένους ; Διά τοι τοῦτο πολλὰ τῇς δωρεᾶς ταύ- 
4r; ἀνάξια γἵνεται. Δέον γὰρ εὐφραίνεσθαι, xai χο- 
ρεύειν, xa χαίρειν. καὶ στετανοῦσθαι 8, ἑτέρου μυ- 
σταγωγουμένου, ὅταν ἀχούσῃ τοῦ χάμνοντος ἢ γυνὴ, 
ὅτι τοῦτο ἐπέσχτψεν ὁ ἰατρὸς, ὡς ἐπὶ χαχῷ τινι χα» 
ταχόπτεται P xal θρηνεῖ, xai xwv xai οἰμωγαὶ 
πανταχοῦ τἧς olxía; ὡς ἐπὶ χαταδίχων τῶν τὴν 
ἐσχάττν ἀπαγομένων ὁδόν. Καὶ ἐχεῖνος δὲ πάλιν 
vitz * ἐδυνᾶται πλέον, χἂν ἀνενέγχη͵ ἀπὸ τῆς ἀῤῥω- 
στία;, χσλεπώτερον ἀλγεῖ ὡς ἐπηρεασθείς. Ἐπειδὴ 
χὰρ οὐ παρεσχεύαστο πρὸς ἀρετὴν, ὀχνεῖ λοιπὸν, xal 
ἀναλύεται πρὸς τοὺς ἀγῶνας τοὺς μετὰ ταῦτα. “Ορᾷ:, 
«ta ὁ διάδολος χατασχευάζει μηχανήματα, sry τὴν 
αἱπσύνην, ὅσον τὸν γέλωτα ; ᾿Απαλλαγῶμεν τοίνυν 
τούτου [14] τοῦ γέλωτος ζήσωμεν ὡς ὁ Χριστὸς ἐχέ- 
λευσε. Διὰ τοῦτο ἔδωχε τὸ βάπτισμα, οὐχ ἵνα λαδόν- 
τες ἀπέλθωμεν, ἀλλ᾽ ἵνα ἐπιζέσαντες καρκοὺς ἕπι- 
δειξώμεθα. Πῶς ἐρεῖς, Καρποφόρει, τῷ &xtóvtt, τῷ 
Σχχοπέντι ; οὐχ ἤχουσας, ὅτι Ὁ χαρπὸς τοῦ Πνεύ- 


« Morel. εὐφραίνεσθαι : xai χαίρειν xai στεφ. b Alius xa- 
ταθρύκτεται, ὁτε deest i Morel. 


ματές ἐστιν» ἀγάπη, χαρὰ, εἰρήνη ; Πῶς οὖν zi 
ἐναντίλ víivevat; Καὶ γὰρ f$ γυνὴ -ταρέσττχε πεν- 
Φυῦτα, ὅτε χαίρειν Ehe: - τὰ τέχνα ὀξυρύμενα, ὅτε 
συνέδεσθαι ἐχρῆν -“ αὑτὸς ὁ κεΐμενος ἐσχοτευμένος, 
θορύδου γέμων xai ταραχτς. ὅτε παντιγυρίζειν ἔδει" 
ἀθυμίας πετληρωμένος 704475, διὰ τὴν ὀρφανίαν τῶν 
“ἔχγων, διὰ τῆν ynpsíav st; γυναιχὰς, διὰ τὴν ἔρη- 
μίαν τῆς οἰχίας. Οὕτω τις προέρχετα! μυστηρίοις ς 
εἰπέ μοι οὕτως ἅπτεται τραπέζης ἱερᾶς; ταῦτα &v- 
£x:&; Κἂν μὲν βασιλεὺς πέμψτ, γράμματα, τοὺς Ev 
δεσμωτηρίῳ λύων, εὐφροσύνν, χαὶ χαρά" ὁ δὲ Θεὸς 
χαταπέμεε: τὸ Πνεῦμα ἐξ οὐρανῶν, οὐχὶ ἐλλείμματα 
χρημάτων, ἀλλ᾽ ὁλόκλτιρα ἁμαρτήματα συγχωρῶν" 
xai πάντες θρηνεῖτε xai ὀδύρεσθε; Τίς i, ἀνωμαλία 
αὕτη; θύπω γὰρ λέγω, ὅτ: xa νέχροῖς ἔπεχύθη 
ὕδωρ, χαὶ τὰ ἅγια ἐῤῥίφτ, εἰς γὴν ἀλλ᾽ οὐχ ἡ μεῖς 
«οὕτων αἴτιοι, ἀλλ᾽ οὗ ἀγνώμονες. Διὸ παραχαλὼ 
πάντα ἀφέντας συστρέψαι ἑαυτοὺς xal προσιέναι τῷ 
βαπτίσματι μετὰ ἃ προθυμίας ἀπάσης, (va xal Ev τῷ 
καρόντι πολλὴν ἐπιδειξάμενοι σπουδὴν, τῇς μελλού- 
σης τύχωμεν παῤῥησίας " ἧς γένοιτο πάντας ἡμᾶς 
ἐπιτυχεῖν, χάριτι xai φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν 
Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ d, δόξα καὶ τὸ χράτος εἰς τοὺς 
αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. 


4 Alius ἀφέντες, σκουδάσωμεν μὴ ἀμύητοι τοῦ παρόντος 
ἀπελθεῖν βίου, ἀλλὰ τοῦ βαπτίσματος ἐπιτυχεῖν μετά. 





OMIAIA Β΄. 


0l μὲν οὖν συνε.ἰθόντες ἐπηρώτων αὑτὸν Aéyor- 
τες " Κύριε, εἰ ἐν τῷ χρόνῳ τούτῳ ἀποχαθιστά- 
γεις τὴν βασι.ϊιείαν τῳ Ἰσραή.; 
α΄. Ὅταν τι μέλλωσιν ἐρωτᾶν ol μαθηταὶ, ὁμοῦ mpos- 

ἐρχονται. Τοῦτο δὲ ποιοῦσιν, ἵνα τῷ πλήθει δυσωπή- 

σωσιν. "ἤδεισαν γὰρ, ὅτι τὸ πρώην παρ᾽ αὐτοῦ elpr- 
μένον, ὅτι Οὐδεὶς οἷδε τὴν ἡμέραν͵, διαχρουομένου 
fv, οὐχ ἀγνοοῦντος, ἀλλ᾽ ἀναδαλλομένου τὴν ἀπόχρι- 
σιν" ὅθεν πάλιν προσέρχονται, xal ἐρωτῶσιν. Οὐχ ἂν 
δὲ ἠρώτησαν, εἴ γε ὄντως ἦσαν πεπεισμένοι. Ἐπειδὴ 
γὰρ ἤχουσαν, ὅτι Πνεῦμα μέλλουσι λαμὄάνειν, ὡς 
ἄξιοι λοιπὸν ὄντες ἤθελον μαθεῖν, χαὶ πρὸς ἀπαλλα- 
γὴν ἦσαν ἕτοιμοι. Οὐ γὰρ ἑδούλοντο καθεῖναι ἑαυτοὺς 
εἰς χινδύνου;, ἀλλὰ ἀναπνεῦσαι " διότι οὐ μιχρὰ ἦν 

τὰ συμδεθηχότα αὐτοῖς, ἀλλὰ περὶ τῶν ἐσχάτων ὁ 

κίνδυνος ἐπεχρεμάσθη. Οὐδὲν οὖν αὐτῷ περὶ τοῦ 

Πνεύματος εἰπόντες, ἐρωτῶσι λέγοντες " Κύριε, εἰ 

ἐν τῷ χρόνῳ τούτῳ ἀποκαθιστάγεις τὴν βασιλείαν 

τῷ Ἰσραή.1; Καὶ οὐχ εἶπον, Πότε ; ἀλλὰ, El νῦν: 
φησίν οὕτως ἐπεθύμουν τὴν ἡμέραν μαθεῖν. Διὸ καὶ 
μετὰ πλείονος προσίατι τῆς τιμῆς. Ἐμοὶ δὲ δοχεῖ 
οὐδὲ τετρανῶσθαί πως αὐτοῖς, τίς ποτε ἦν ἡ βασιλεία" 
οὔπω γὰρ ἣν τὸ [15] Πνεῦμα διδάξαν αὐτούς. Καὶ οὐχ 
εἶπον, Πότ: ταῦτα ἔσται; ἀλλὰ τί, ΕἸ ἐν τῷ χρόνῳ 
τούτῳ ἀποχαθιστάνεις τὴν βασιλείαν τῷ Ἰσραή.1; 
ὡς ἤδη ἐχπεπτωχυῖαν. Ταῦτα οὕτω πυνθάνονται, ὅτι 
περὶ τὰ αἰσθητὰ ἔτι διέχειντο, εἰ χαὶ μὴ ὁμοίως ὡς 
πρότερον᾽ οὐδὲ γὰρ οὐδέπω γεγένηντο βελτίους. Οὕτω 
λοιπὸν οὗτοι μείζονα περὶ αὑτοῦ ἐφαντάξοντο. ᾿Επεὶ 
οὖν ἀνήχθησαν, χαὶ αὐτὸς ἀνηγμένως αὐτοῖς διαλέγε- 
ται. Οὐχέτι γὰρ λέγει πρὸς αὐτοὺς, ὅτι Οὐδὲ ὁ Υἱὸς 
οἶδε τὴν ἡμέραν" ἀλλὰ τί; Οὐχ ὑμῶν ἐστι γνῶναι 
χρόγους ἣ καιροὺς, οὖς ὁ Πατὴρ ἔθετο ἐν τῇ ἰδίᾳ 
ἐξουσίᾳ. Μείζονα αἰτεῖτε, qnot. Καὶ μὴν ἤδη ἔμα- 
θον xai ἃ πολλῷ μείξονα fjv. Καὶ ἵνα μάθης τοῦτο 


ἀχριδῶς, ὅρα πόσα ἀπαριθμοῦμαι. Τί μεῖζον, εἰπὲ 
pot, τοῦ μαθεῖν αὐτοὺς ἅπερ ἔμαθον ; Ἔμαθον γοῦν, 
ὅτι Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐστι, xal Υἱὸν ἔχει ὁ Θεὸς ὁμότι- 
μὸν * ἔμαθον, ὅτι ἀνάστασις ἕσται" ἔμαθον, ὅτι ἀνελ- 
θὼν ἐχάθισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρός " τὸ τούτου φριχω- 
δέστερον ἔμαθον, ὅτι σὰρξ ἄνω χάθηται, xat προσχὺυ- 
νεῖται ὑπὸ ἀγγέλων - ἔμαθον, ὅτι ἥξει πάλιν χρῖνοι 
πάντα τὸν χόσμον * ἔμαθον, ὅτι μέλλουσι χαθεδεῖσθαι 
xa αὐτοὶ τότε χριταὶ τῶν δώδεχα φυλῶν τοῦ Ἰσραήλ" 
ἔμαθον, ὅτι Ἰουδαῖοι ἐχδάλλονται *, οἱ δὲ ἐξ ἐθνῶν 
ἀντεισέρχονται. Τὸ ταῦτα εἰδέναι ὅτι ἔστα!, μέγα" τὸ 
δὲ μαθεῖν, ὅτι βασιλεύσει τις ἣ τὸ πότε, οὐδὲν μέγα. 
Ἔμαθε Παῦλος ἃ οὐχ ἐξὸν ἀνθρώπῳ λαλῖ,σαι * τὰ πρὸ 
τοῦ χόσμου ἅπαντα ἔμαθε. Τί μαθεῖν δυσχολώτερον, 
τὴν ἀρχὴν, ἣ τὸ τέλος b ; Εὔδηλον, ὅτι τὸ πρῶτον. 
Οὐχοῦν τοῦτο Μωῦσῆς ἔμαθε, xal πότε, xat πρὸ mó- 
Gov χρόνων, δείχνυσι δι᾽ ὧν ἀριθμεῖ τὰ ἔτη. Τοῦτο 
xai Σολομῶν, διὸ xai ἔλεγε" Μγνημογεύσω τὰ ἀπ᾿ 
αἰῶνος. Ὅτι τοίνυν ἐγγύς ἐστιν, ἴσασι μετὰ ταῦτα 
xai οὗτοι" ὥσπερ xai ὁ Παῦλος, λέγων * Ὁ Κύριος 
ἐγγὺς, μηδὲν μεριμγατδ. ᾿Αλλὰ τότε οὐχ ἔγνωσαν, 
χαΐίτοι λαθόντες τεχμήρια. Ὁ δὲ Χριστὸς ὥσπερ εἷ- 
πεν, Οὐ μετὰ πο.1:1ὰς ταύτας ἡμέρας, ἀγρυπνεῖν 
αὑτοὺς βουλόμενος, χαὶ οὐχ ἐδήλωσς φανερῶς " οὕτω 
xai νῦν ποιεῖ. Ἄλλως δὲ, xat ἐχεῖνοι ἐνταῦθα οὐ περὶ 
συντελείας, ἀλλὰ περὶ βασιλείας ἐρωτῶσι " διὸ χαὶ, 
El ἐν τῷ * χρόνῳ τούτῳ ἀποχαθιστάγνεις τὴν βα- 
σιλείαν τῷ Ἰσραή.1; ἔλεγον. Ὃ δὲ οὐδὲ τοῦτο αὖ- 
τοῖς ἐξεχάλυψε. Περὶ δὲ τοῦ τέλους χαὶ πρὸ τούτου 
τοῦτο ἡρώτων * ἀλλ᾽ οὐχ ὥσπερ ἐχεῖ ἀπεχρίνατο σφο- 


* Duo mss. ἔξω βάλλοντῳ. Mox ildem ἐθνῶν εἰσέρχονται. 
b Alius δυσχολώτερον, f ἀρχὴ ἣ τὸ τέλος. Infra unus 
totam seriem mutat síne ulla sensus diversitate. 5 Savij. 
καὶ ἐκεῖνοι οὗ περὶ τῆς λον αὐτὸν ἠρώτων συντελείας, 
ἀλλὰ, El iv τῷ. 


95 IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. 1. 26 


sma pius es, post baptisina segnis. Sed tempus Qua- 
dragesimz exspectas? Qua de causa? num amplius 
quid habet illud tempus ? Apostoli namque non ju 
Pascliate gratia dignati sunt, sed alio tempore : illa 
tria et quinque millia non in Paschate baptizata sunt, 
ut neque Cornelius , eunuchus, et alii plurimi. Ne 
itaquc tempus exspeclemus , ut ne cunctantes et dif- 
fícrentes, vacui et expertes tantorum bonorum abea- 
mus. Quantum putatis me discruciari , cum audio 
quempiam non initiatum obiisse , et cogito intolera- 
bilia illa supplicia iínevitabilemque cruciatum ? rursus 
quam angor , cum alios video ad extremum halitum 
deduetos, non tamen resipiscere ? Ideo multa fiunt 
hoc tanto dono indigna. At cuin oporteret gaudere , 
choreas agere, [τ], coronari, cum quispiam initia- 
tur ; quando xgroti uxor audit, id a medico statutum 
fuisse, quasi in maguo infortunio plangit , ct lamen- 
tatur (a) : hinc gemitus et ejulatus per totam domum, 
ac si damnatus quispiam ad necem duceretur. llle 
quoque tunc magis dolet, et si ἃ morbo convalescat, 
gravius cruciatur, ac si magno affectus esset damno. 
Quia enim non erat «d virtutem przeparatus , segniter 
agit deinceps, el certamina refugit. Viden' quantas 
maehinas diabolus apparet , quantum risum , quau- 
tum ludibrium ? Ab hoc itaque ludibrio nos subdu- 

(a4) Tunc utique multi, quos frequenter carpunt Chryso- 
Sstlomus, Augustinus aliique Patres, baptismum differebant 
usque ad mortis articulum. Si quando igitur medici mone- 
rent periclitantem conjugatum baptizandum esse, uxor 
quasi mox amissura virum, ejulatus magnos edebat ; ut 


etiam nunc sspe contingit, quando zegro conferenda est 
extrema uuctio. 


ilum vmm eue aper m p pp rtp HD UR 


Car. 1. v. 6. Igitur qui convenerant ,. interrogabant 
eum dicentes ; Domine, si in. tempore hoc restitues 
regnum ]srael ἢ 
1. Discipuli interrogaturi simuladeunt, ut multitu- 

dinis reverentia responsionem obtineant, Sciebant id 

quod nuper dixerat, Nemo novit diem ( Maul. 24. 

40), repellentis fuisse, neque ignorantis, sed diffe- 

rentis responsionem : unde rursus accedunt, et inter- 

rogant. Non autem interrogassent, nisi id vere per- 
suasum habuissent. Quia enim audierant, se Spiritum 
sanctum accepturos esse ut jam digni id volebant edi. 
scere, jam parati ad libertatem obtinendam. Non enim 
volebant se in pericula conjicere, sed potius respirare, 
eo quod non exigua essent, quz illis contigerant, sed 
de extremis periclitati essent. Nihil igitur de Spiritu 
loquuü, sic interrogant : Domine, si in tempore hoc 
rcslitues regnum Israel ? Non dixerunt, Quando ? sed, 
Àn nunc? adeo desiderabant diem cognoscere. 1deo 
multo cum honore adeunt. Puto autem illos non cla- 
re novisse , quodnam essetillud regnum : nondum 
enim Spiritus illos docuerat. Nec dixerunt, Quando 
h:ec erunt ? sed quid ? Si in tempore hoc restitues re- 
gnum lsrael ? utpote quod jam exciderat. H:ec ita 
sciscitantur, quia erga sensibilia adhuc affecti erant, 
etsi non quantum antea : nondum eniin meliores fa- 
eti erant. Sic demum bi majora de illo imaginabantur. 


camus : vivamus ut przecepit Cliristus. ldeo baptisma 
ledit , nan ut statim abscedamus , sed ut post bapti- 
sinum viventes fructus proferamus. Quomodo abeuuti 

el exciso dices, Fruciifica? non audisti, quod Fra- 
ctus Spiritus sit, caritas, gaudium, pax (Gal. 5. 92) ? 
Quomodo igitur contraria eveniunt ? Etenim uxor 
adstat lugens, cum gaudere oporteret ; liberi ploraut., 
cum gratulari par esset : is ipse qui jacet obtenebra- 
tus, tumultuacperturbatione plenus est, cum opor- 
teret festum agere ; in maerore totus, quod filios or- 
bos reliuquat, uxorem viduam, domum desertam. 
Num &c, quxso, acceditur ad mysteria? num sic 
aditur sacra mensa ? hieecine ferenda ? Si Imperator 
missis literis viuctos in carcere solvat, gaudium est 
ac letitia : Deus autem mittit Spiritum de celis , 
non pecuniz reliquias, sed universa peccata condo- 
nans, omnesque lugetis et ingemiscitis ? Qu:e est hzc 
inzequalitas ? Nondum enim dico, quod mortuis infusa 
sit aqua, et quod sancta projecta sint in terram : non 
enim nos in causa sumus, scd ingrati quidam. Proin- 
de rogo , ut omnibus omissis nosmetipsos converta- 
mus , et cum omni alacritate ad baptismum acceda- 
mus ; ut cum ! in przsenti vita inagnam exhibuerimus 
diligentiam , futuram consequamur fiduciam : quain 
nos omnes assequi contingat, gratia et benignitate 
Domini nostri Jesu Christi, cui gloria et imperium in 
secula s:cculorum. Amen. 


* Alius hahet..... ttt, onmibus omissis, illud curemus ne 
ante initiationem ex hac vita egrediamur, Baptismum acci- 
pere festinantes cwn omni alacritate ; ut cum, eic. 





HOMILIA Il. 


Quia igitur ad altiora provecti erant, et ipse subli- 
mius 608 alloquitur. Non jam enim ita dicit illis : Ne. 
que Filius diem novit ( Marc. 13. 52 ) ; sed quid? 7. 
Non est vestrum nosse tempora vel momenta, que Pater 
posuit in sua polestate. Majora , inquit , postulatis. 
Atqui longe majora, inquies , jam didicerant. Ut 
autem hoc accurate discas, perpende quam multa 
recenseam. Quid, qu:eso, majus iis, qu:x» didicerant ? 
Ipsi nempe esse Filium Dei, esse Patri honore parem. 
didicerant ( Joan. 5. 17. 19) ; resurrectionem fore 
( Matth. 17. 9) , ipsum ascendentem sessurum ad dex- 
teram Patris ( Luc. 22. 69. Marc. 16. 19). Rem item 
magis stupendam didicerant, quod caro superne sc- 
deat, et adoretur ab angelis, quod iterum venturus 
sit judicare mundum universum (Matt. 16. 47. Luc. 
2]. 27 ) : didicerant, quod ipsi quoque tunc scasuri 
essent judices duodecim tribuum Israel ( Matth. 19. 
93) : didicerant Judzos ejiciendos esse, atque eornm 
loco ingressuras gentes ( Luc. 21. 2& ). Discere haze 
futura esse, magnum est; discere vero, aliquem esse 
regnaturum, et quando id accidet, non ita maguum 
est. Didicit Paulus qux non licebat homini loqui ( 9. 
Gor. 19. 4), omnia qua mundum hunc pracesserant. 
Utrum discere difficilius est, principium an finem ? 
Liquet, prius esse difficilius. Atqui id Moyses didicit, 
et quando et quanto ante tempore declarat, cum an- 


y) S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 98 


nos enumcrat. Hoc et Salomon sciebat ; ideo ait : 
Commemorabo ea, qu& fuerunt a seculo (Eccli. 51. 11). 
Quod porro Dominus prope sit, hi postea noverunt, 
ut et Paulus, qui dicit: Dominus prope est, wihil 
*olliciti sitis. (Philipp. &. 5. 6). Sed tunc non no- 
verant, tametsi signa jam acceperant. Christus au- 
tem ut dixit, Non post multos hos dies , volens 
illos vigiles esse, nec evidenter rem declaravit : i:a 
et nunc facit. Illi autem hic non de consummatione, 
sed de regno interrogant ; ideoque dicebant : Si in 
tempore hoc restitues regnum  Jarael !? 1116 vero 
neque id eis revelavit. De fine autem antehac in- 
terrogabant ; sed non quemadmodum illic severius 
respondit, abducens illos, ne putarent liberationem 
esse vicinam, ct conjecit illos in pericula : ita et hic 
facit, sed mansuetius. Ne putarent enim sibi contu- 
meliam inferri, neve crederent hzc obtentus esse, 
audi quomodo statim illis polliceatur se aliquid datu- 
ruin, de quo gauderent. Subjecit igitur : 8. Sed acci- 
pielis viriutem supervenientis in vos Spiritus. sancti, et 
eritis mihi testes in Jerusalem, et in omni Judea, et Sa- 
maria, et usque ad ultimum terre. Deinde ne rursus 
ipsum interrogarent, statim assumptus est.(uemadmo- 
dum igitur illic metu ipsos obtenebravit, cum dixit, se 
nescire : sic et hoc loco statim assumptus, ut dicitur. 
Multo namque rei desiderio tenebantur, neque de:ti - 
tissent; ac necesse admodum erat, ne scirent id, quod 
scire cupiebant. Dic enim mihi, quid minus credunt 
gentiles, an futuram consummationem, an quod Deus 
homo factus sit, et ex Virginis utero prodierit, atque 
cum carne ab hominibus vísus sit 7 annon hoc po- 
stremum? Ita certe dicturuscs, Verum pudet me hac de 
re 8:2} 6 loqui, quasi de negotio quopiam indifferente. 
Rursus ue dicerent, Cur rem suspendis? ait, Que 
Pater posuit in sua potestate. Atqui una. est Patris el 
Filii potestas, ut cum dicit : Sicut enim Pater mortuos 
suscitat et vivificat, ita et Filius quos vull vivificat (Joan. 
5. 291). Si cum operari oportet, cum eadem agit 
potestate, annon cum scire quidpiam oportet , 
cum eadem scit potestate? Attamen longe majus 
est mortuos suscitare, quam scire illam diem. Quod 
$i id, quod majus est, cum potestate facit, annon mul- 
to magis faciet et alterum ? 

9. Verum ut rem discatis, exemplo vobis illam 
declarabo. Sicut cum infantem videmus plorantem , 
ac spe quidpiam a nobis petentem sibi non necessa- 
rium, id occultamus , vacuasque illi manus ostendi- 
mus, dicentes, Ecce non liabemus: ila et ipse 
apostolis fecit, Verum ut infans ille, si nihil osten- 
damus, instat plorando, se delusum videns, nosque 
discedlmus dicentes : Vocat me quispiam , et. ejus 
quod petebat loco, aliud quidpiam illi damus , ut 
eum a tali desiderio avocemus , et laudantes id quod 
damus pre re quzsita, statim nos subducimus : sic 
fecit Christus. Illi accipere quzerebant ; hic se habere 
negavit. Attamen primo deterruit ; at quia "reus 


! ]n savilio 'sic legitur : Ili. auem non de cont umma- 
(ione interrogmi, Si ín tempore hoc restitues regnum 
4Lsrael? » 


quzerebant, iterum dixit se non habere. Verum jam 
non lerritat, sed postquam ostendit id quod fecerat, 
affert probabilem causam ; Pater, inquit, possit in 
sua potestate. Quid ergo? an tu nescis ea, qux Patris 
sunt? an ipsum nosti, et quz ejus sunt ignoras? Di- 
xisti : Nemo novit Patrem nisi Filius ( Luc. 10. 23 ) ; 
et, Spiritus omnia scrutatur , etiam profunda Dei ( 1. 
Cor. 9. 10 ) ; et tu ne hoc quidem nosti? Absit. Non 
ut hoc suspicemur , ita loquutus.est; sed se nescire 
simulat, ut illos ab intempestiva quixstione ab- 
ducat. Non ausi sunt ergo iterum interrogare, ne 
audirent : E! vos insipientes. estis ( Matth. 45. 16 )? 
Multo enim magis illum nunc metuebant, quam 
antea. Sed accipietis virtutem. supervenientis Spi- 
ritus sancti in vos ( Marc. 7. 48 ). Quemadmodum 
enim illie non ad interrogata respondit ( docto- 
ris enim est, non quod vult discipulus, sed quod 
jpsi expedit, docere ) : ita et nunc, quz: discere opus 
crat predicit, ne turbentur : fortasse quia infirmi 
crant. Ut autem fiduciam indat, ipsorum animos eri- 
git , el onerosa texit. Quia enim paulo post illos re- 
licturus erat, nihi] ipsis asperum simpliciter loquitur ; 
sed quid ? Cum admixta laude molesta mitigat ; ac si 
diceret : Ne timeatis; nam Accipietis virtutem svver- 
venientis. Spiritus. sancti in vos, et eritis mihi testes in 
Jerusalem , et in omni Judea , et Samaria. Quia. enim 
dixerat , In viam gentium me  abieritis, et. in civitatem 
Samaritanorum ne intraveritis ( Matth. 10. 5 ) ; nunc 
vero vult eos przedicare in omui Jud:a et Sanaaria ; 


quie tunc non dixerat, hic addidit, Et usque ad ulti- 


mum terre. Et, quod omnium terribilissimum erat 
loquutus, ne rursus illum interrogarent, 9. Videnti- 
bus illis elevatus est , et nubes suscepit eum. ab oculis 
eorum. Viden' eos priedicasse et implevisse evange- 
lium ? Vere rem magnam dedit. illis. Ubi timuistis , 
inquit , nempe Jerosolymz , ibi primo prxdicate , et 
postea usque ad ultimum terrz. Deiude ad (idem fa- 
ciendam iis, qux dixerat, Videniibus illis elevatus est, 
iuquit. Non illis videntibus resurrexit , sed , llis vi- 
dentibus elevatus est ; quia neque aspectus lic omnia 
potuit. Nam resurrectionis finem viderunt , initium 
non item ; assumptionis vero initium viderunt, non 
vero finem. Inutile namque fuisset in resurrectione 
initium videre, ipso presente qui hzec loqueretur, et 
sepulcro testificante ipsum ibi jam non esse : sed qux 
assumptionem sequula sunt, verbo discere oporte- 
bat. Quia enim non poterant oculi ad tantam pertin- 
«cre celsitudinem, nec docere an in c:xlum, an quasi 
ia celum ascenderit, vide quid factum sit. Quod ipse 
Jesus esset, sciebant ex iis , qu:xe ad ipsos loquutus 
fuerat; procul vero positum non poterant oculis co- 
gnoscere ; quod autem in clum susceptus sit, ipsi 
postea docuerunt angeli. Vide quomodo provisum sit, 
ut non Spiritu omnia , sed quzedam oculis cerneren- 
tur. Cur autem nubes suscepit eum ? Hoc quoque si- 
gnum erat, ipsum ascendisse in czxelum. Non ignis, ut 
Eliam, neque currus igneus ( 4. Reg. 2. 11 ), sed nu- 
bes suscepit eum ; quod erat cxli symbolum , ut ait 
propheta, Qui posuit in. nube ascensum. suum ( Psal. 


27 ' IN ACTA APOSTULORUM.HOMIL. ἢ. 28 


δρότερον, ἀπάγων αὐτοὺς τοῦ νομίζειν τὴν ἀπαλλα- 
γὴν εἶναι πλησίον, καὶ ἐνέδαλεν * εἰς τοὺς χινδύνους * 
οὕτω xal ἐνταῦθα, ἀλλ᾽ ἡμερώτ τερον. Ἵνα γὰρ μὴ 
δοχῶσιν ὑδρίσθαι μηδὲ προφάσεις εἶναι ταῦτα, ἄχου- 
σον xai πῶς εὐθέως αὐτοῖς δώσειν ἐπαγγέλλεται Eg* 
ᾧ ἐχάρησαν. Ἐπήγαγε γοῦν 'AAAà 1ήψεσθε δυ- 
vajur ἐπελθόντος τοῦ ἀγίου Πνεύματος ἐφ᾽ ὑμᾶς, 
καὶ ἔσεσθέ μοι μάρτυρες ἔν τε Ἱερουσαλὴμ, καὶ 
ἐν πάσῃ τῇ Ἰουδαίᾳ, καὶ Σαμαρείᾳ, καὶ ἕως 
ἐσχάτου τῆς γῆς. Εἶτα, ἵνα μὴ πάλιν αὐτὸν ἐρωτῶ- 
σιν, [16] εὐθέως ἀνελήφθη, Καθάπερ οὖν ἐχεῖ τῷ 
φόδῳ αὐτοὺς ἐσχότωσε, καὶ τῷ εἰπεῖν, οὐχ οἶδα" 
οὕτω χαὶ ἐνταῦθα, τὸ ᾿Ἀ»ν8δλήφθη εἰπών. Καὶ γὰρ 
πολλὴν τοῦ πράγματος εἶχον τὴν ἐπιθυμίαν, χαὶ οὐχ 
ἂν ἀπέστησαν, xal σφόδρα ἀναγκαῖον ἣν αὐτοὺς μὴ 
μαθεῖν. Εἰπὲ γάρ μοι" τί μᾶλλον ἀπιστοῦσιν Ἕλλη- 

νες ; ὅτι συντέλεια ἔσται, ἣ ὅτι ὁ Θεὸς γέγονεν ἄν- 
θρωπος, καὶ ἐκ Παρθένου προῆλθε μήτρας, καὶ μετὰ 
σαρχὺς ὥφθη ἀνθρώποις ; ἄρ᾽ οὐχὶ τοῦτο ; Πάντως 
χαὶ σὺ ἐρεῖς. ᾿Αλλὰ γὰρ αἰσχύνομαι b. συνεχῶς ὑπὲρ 
τούτου λέγων, ὡς περὶ πράγματός τινος ἀδιαφόρου. 
Εἶτα πάλιν ἵνα μὴ εἴπωσι, Διατί ἐπαίρεις τὸ πρᾶγμα ; 
Οὗς ὁ Πατὴρ,“ φησὶν, ἔθετο ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐξουσίᾳ. 
Καὶ μὴν μία Πατρὸς xai αὐτοῦ ἐξηυσία, ὡς ὅταν 
λέγῃ" Ὥσπερ γὰρ ὁ Πατὴρ ἐγείρει τοὺς vexpovc 
xul ζωοποιδῖ, οὕτω καὶ ὁ Υἱὸς otc θένιει ζωοποιβῖ. 
El ἕνθα ἐργάσασθαι δεῖ, μετὰ τῆς αὐτῆς αὑτῷ πράτ- 
τι ἐξουσίας * ἔνθα εἰδέναι χρὴ, οὐχὶ μετὰ τῆς αὑτῆς 
οἶδεν ἐξουσίας ; Καὶ μὴν τοῦ μαθεῖν τὴν ἡμέραν πολλῷ 
μεῖζον τὸ νεχροὺς ἐγείρειν. Εἰ τὸ μεῖζον μετ᾽ ἐξου- 
σίας ποιεῖ, οὐ πολλῷ μᾶλλον τὸ ἕτερον ; 


— β΄. Αλλ᾽ ἵνα μάθητε, ἐπὶ ὑποδείγματος ποιήσω τοῦτο 
φανερόν. Ὥσπερ ὅταν ἴδωμεν παιδίον ἀποχλαιόμενον, 
χαὶ συνεχῶς βουλόμενόν τι λαθεῖν παρ᾽ ἡμῶν οὐχ 
ἀναγχαῖον αὐτῷ, μᾶλλον ἀποχρύψαντες, γυμνὰς δεί- 
χνυμεν τὰς χεῖρας, λέγοντες, Ἰδοὺ οὐχ ἔχομεν“ οὕτω 
χαὶ αὑτὸς τοῖς ἀποστόλοις πεποίηχεν, ᾿Αλλ᾽ ὥσπερ τὸ 
παιδίον ἐχεῖνο, xaX μὴ; δειχνύντων ἡμῶν ἐπίχειται 
χλαῖον, εἰδὸς ὅτι ἐξηπάτηται" εἶτα ἀφέντες ἄπιμεν λέ- 
γοντες" Καλεῖ με ὁ δεῖνα, καὶ ἕτερόν τι ἀντ' αὑτοῦ δι- 
δόαμεν, βουλόμενοι αὐτὸ ἀπαγαγεῖν τῆς προαιρέσεως, 
xai θαυμάζοντες ἐχεῖνο ἀντὶ τούτου, χαὶ δόντες ἀπο- 
πηδῶμεν' οὕτω xal ὁ Χριστὸς ἐποίησεν. Ἑζήτουν 
ἐχεῖνοι λαθεῖν " ἔφη οὗτος μὴ ἔχειν. Ὅμως xal πρῶ- 
τον ἐφόδησεν᾽" ἐπεὶ δὲ πάλιν ἐζήτουν, ἔφη πάλιν μὴ 
ἔχειν. Πλὴν οὐ φοθεῖ νῦν, ἀλλὰ μετὰ τὸ δεῖξαι τοῦτο 
ὃ πεποίηχε, λέγει xaX εὐπρόσωπον ἀφορμήν" ὅτι Ὁ 
Πατὴρ ἔθετο ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐξουσίᾳ. Τί οὖν; σὺ οὐχ 
οἷδας τὰ τοῦ Πατρός ; ἀλλ᾽ αὑτὸν μὲν γινώσχεις, τὰ 
δὲ αὐτοῦ οὐχέτι : Αὐτὸς εἶπας" Οὐδεὶς γιγνώσκει τὸν 
Πατέρα, ei μὴ. ὁ Υἱός" καὶ, Τὸ μὲν Πνεῦμα πάντα 
ἐρευνᾷ, καὶ τὰ βάθη τοῦ Θεοῦ" σὺ δὲ οὐδὲ τοῦτο 
οἶδας ; ἍΛπαγε. Οὐχ ἵνα τοῦτο ὑποπτεύσωμεν, τοῦτο 
εἴρηχεν " ἀλλ᾽ ἀγνοεῖν προσποιεῖται, τῆς ἀχαίρου 


8 Unus ἐνέδαλλεν. Infra idem &xovcov τί λους εὐθέως. 
b Unus ix. παρθένον προῆλθε" xai ὁ σοφὸς 
Ῥνημονεύσω τὰ ἀπ᾽ αἰῶνος. ᾿Αλλ᾽ αἰσχύνομαι. “5 [δὶς Sivit. 
recte. Morel. vero νῦν, xal τὸ πρότερον, perperam. d Ver- 
ba à βούλεται.. . ἀλλά, qua in Montf., typotheta oscilante, 
exciderant, supplevimus. Eprr. 


ζητήσεως ἀπάγων αὐτούς. Ἐφοδήθησαν οὖν ἐρωτῇ- 
σαι πόλιν, (va μὴ ἀχούσωσι" Καὶ ὑμεῖς ἀἁσύγετοί 
ἔστε; Πολλῷ γὰρ μᾶλλον αὐτὸν ἐφοδοῦντο νῦν, ἣ τὸ 
mpósspov c. "AAA λήψεσθε δύναμιν ἐπελθόντος 
τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐφ᾽ ὑμᾶς. “Ὥσπερ γὰρ ἐχεῖ οὐ 
πρὸς ἃ ἡρώτησαν ἀπεχρίνατο (διδασχάλου γὰρ τοῦτό 
ἔστι, μὴ ἃ βούλεται ὁ μαθητὴς, ἀλλ᾽ 4 ἃ συμφέρει 
μαθεῖν, διδάσχειν)" οὕτω χαὶ νῦν, ἃ ἔδει μαθεῖν διὰ 
τοῦτο προλέγει, ἵνα μὴ ταραχθῶσιν. "Apa ἔτι ἀσθε- 
νεῖς ἦσαν. Ὥστε δὲ παῤῥησιάξεσθαι, ἐπῆρεν αὐτῶν 
τὰς [17] ψυχὰς, χαὶ τὰ φορτιχὰ συνεχάλυψεν. Ἐπειδὴ 
γὰρ ἔμελλεν αὐτοὺς μιχρὸν ὕστερον λοιπὸν χαταλιμ- 
πάνειν, ταῦτα διαλεγόμενος οὐδὲν λέγει λυπηρὸν 
ἁπλῶς - ἀλλὰ τί; Μετ᾿ ἐγχωμίου τὰ λυπηρά φησι, 
μονονουχὶ λέγων, Μὴ φοδηθῆτε- Λήψεσθε γὰρ 
δύναμιν ἐπελθόντος τοῦ ἁγίου Ib*tópacoc ἐφ᾽ 
ὑμᾶς, καὶ ἔσεσθέ μοι μάρτυρες ἕν c& "Iepovca- 
ἴὴμ, καὶ ἐν πάσῃ τῇ ᾿Ιουδαίᾳ, καὶ Σαμαρείᾳ. 
᾿Επειδὴ γὰρ εἶπεν " Εἰς ὁδὸν ἐθγῶν μὴ ἀπέλθητε, 
καὶ slc πόλιν Σαμαρειτῶν μὴ εἰσέλθητε " νῦν δὲ 
βούλεται ἐν πάσῃ τῇ Ἰουδαίᾳ καὶ Σαμαρείᾳ χηρύσ- 
σειν αὐτούς" xal ἃ τότε οὐχ εἶπεν, ἐνταῦθα προσ- 
ἔθηχε, Καὶ ἕως ἐσχάτου τῆς γῆς, λέγων. Καὶ τὸ 
πάντων φοθερώτερον εἰπὼν, ἵνα μὴ πάλιν αὐτὸν 
ἐρωτῶσι, Βιλεπόντων αὐτῶν ἐπήρθη, καὶ vegéAn 
ὑπέλαδεν αὐτὸν ἀπὸ τῶν ὀφθαϊμῶν αὐτῶν. 'Opds 
ὅτι αὐτοὶ ἐχήρνξαν, χαὶ ἐπλήρωσαν τὸ Εὐαγγέλιον ; 
"Ὄντως μέγα αὐτοῖς ἐχαρίσατο. Ὅπου δεδοίχατε, 
φησὶν, ἐν ἱἹεροσολύμοις, ἐχεῖ κηρύξατε πρῶτον, xal 
ὕστερον ἕως ἐσχάτου τῆς γῆς. Εἴτα πάλιν τῶν λεχθέν- 
τῶν ἡ πίστις" BAexórcor αὐτῶν ἐπήρθη, φησί. Βλε- 
πόντων μὲν γὰρ οὐχ ἀνέστη" Βιλεπόγτων' δὲ ἐπήρθη" 
ἐπειδὴ οὐδὲ ἐνταῦθα ἡ ὄψις τὸ πᾶν ἴσχυσε. Καὶ γὰρ 
τῆς ἀναστάσεως τὸ μὲν τέλος εἶδον, τὴν δὲ ἀρχὴν 
οὐχέτι" xal τῆς ἀναλήψεως τὴν μὲν ἀρχὴν εἶδον, τὸ 
bb τέλος οὐχέτι. Παρεῖλχε γὰρ ἐκεῖνο τὸ τὴν ἀρχὴν 
ἰδεῖν, αὐτοῦ τοῦ ταῦτα φθεγγομένου παρόντος, χαὶ 
τοῦ μνήματος δηλοῦντος, ὅτι οὐχ ἔστιν Excl* ἀλλὰ τὸ 
μετὰ τοῦτο λόγῳ ἕδει μαθεῖν, Ἐπειδὴ γὰρ οὐχ ἀρ- 
χοῦσιν οἱ ὀφθαλμοὶ δεῖξαι τὸ ὕψος, οὐδὲ παιδεῦσαι 
πότερον εἰς τὸν οὐρανὸν ἀνῆλθεν, ἣ ὡς εἰς τὸν οὐρα- 
νὸν, ὄρα τί γίνεται. Ὅτι μὲν αὐτός ἐστιν ὁ Ἰησοῦς e, 
ἤδεσαν ἐξ ὧν διελέγετο πρὸς αὐτοὺς (πόῤῥωθεν γὰρ 
οὐκ ἐνήν ἰδόντας γνῶναι)" ὅτι δὲ εἰς τὸν οὐρανὸν 
ἀναλαμθάνεται, αὐτοὶ λοιπὸν ἐδίδασχον οἱ ἄγγελοι. 

Ὅρα, πῶς οὐ πάντα Πνεύματι, ἀλλὰ xo ὄψει Ὑγενέ- 
σθαι οἰχονομεῖται. Διατί δὲ νεφέλη ὑπέλαθεν αὐτόν ; 
Καὶ τοῦτο f τεχμήριον, ὅτι εἰς τὸν οὐρανὸν ἀνῆλθεν. 
Οὐ πῦρ, ὡς ἐπὶ Ἠλίου, οὐδὲ ἅρμα πύρινον" ἀλλὰ 
νεφέλη αὐτὸν ὑπέλαδεν, ὃ τοῦ οὐρανοῦ σύμόδολον ἦν, 
χαθὼς ὁ προφήτης φησίν" Ὁ τιθεὶς vég&t τὴν ἐπί- 
ὄασιν αὑτοῦ, εἰ xal περὶ τοῦ Πατρὸς εἴρηται τοῦτο. 
Διὰ τοῦτο λέγει, ὅτι Ἐπὶ νεφέλης, 9 δειχνὺς, ὅτι ἐν 
τῷ συμδόλῳ αὐτῷ τῆς θείας δυνάμεως * οὐδαμοῦ γὰρ 
ἄλλη τις δύναμις ἐπὶ γε φέλης φαίνεται, "Ἄχουε πάλιν, 
τί φησιν ἄλλος προφήτης " '0O Θεὸς κάθηται ἐπὶ, 
vegéAnc κούφης. ΙΝ . 


9 Sic mss. Morel. vero γίνεται ὥστε μέν. f Morel. ὅτι 
xai τοῦτο. Καὶ fta ex uno cod. restitutum; Monu. e Com; 
niel. pro αὐτῷ 1egebat φησί, Eptr. 


90 —— 8. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 30 


γ΄. Περὶ ἀναγχαίου γὰρ τῆς ἐρωτήσεως οὔσης, xal 
προϊεχόντων αὐτῶν σφόδρα τοῖς λεγομένοις, xat δι" 
εγηγερμένων xaX οὐ νυσταζόντων, τοῦτο γέγονε. Καὶ 
ἐν τῷ ὄρει δὲ νεφέλη δι᾿ αὐτὸν, ὅτε Μωῦτῆς εἰσῆλθεν 
εἰς τὸν γνόφον " ἀλλ᾽ οὐ 5v ἐχεῖνον ἣν ἡ νεφέλη. Καὶ 
οὐχ εἶπεν, ὅτι Πορεύομαι. μόνον, ἵνα μὴ πάλιν ἀλ- 
ήσωσιν᾽ ἀλλ᾽ εἶπε χαὶ, ὅτι Τὸ Πγεῦμω πέμπω."Ἀρα 
τι εἷς τὸν οὐρανὸν ἀπῇξει, διὰ τῶν ὀφθαλμῶν [18] ἐμάν- 
θανον. Βαδαὶ οἵου θεάματος χατηξιώθησαν ! Καὶ ὡς 
ἀτενίζοντες ἧσαν», φησὶν, εἰς τὸν οὐραγὸν πορευο- 
μένου αὑτοῦ, καὶ ἰδοὺ ἄνδρες δύο παρειστήκει- 
σαν αὐτοῖς ἐν ἐσθῆτι «ἰευχῇ. οἵ καὶ εἴπον" "Αγδρες 
Γαωκιιλαῖοι. τί ἑστήκατε ἐμδιλέποντες εἷς τὸν οὖ- 
ρμαγόν; Οὗτος ὁ Ἰησοῦς ὁ ἀναιηφθεὶς ἀφ᾽ ὑμῶν 
εἰς τὸν οὐρανόν ^ δειχτιχῶς ἐχρήσαντο τῇ λέξει, 
Οὗτος, εἰπόντες, ὁ dva.tnz0slc dz" ὑμῶν εἰς τὸν 
οὐρανὸν, οὕτως éAsícerat, ὃν τρόπον ἐθεάσασθε 
αὑτὸν πορευύμενον» εἷς τὸν" οὐραγόν. Πάλιν τὸ 
σχῆμα φαιδρόν. Αγγελοι γὰρ ἀθρόον τινὲ: εἰς τύ- 
πὴν ἀνθρώπων σχηματισθέντες ἐπέστησανα, xal 
φασιν" "Avópec 1) α.1ι1αῖοι. ᾿Αξιόπιστοι λοιπὸν ἐδό- 
χουν ἐχείνοις Ex τοῦ εἰπεῖν, Λνδρες Γαλιλαῖοι. Τί 
vp ἔδει τοὺς εἰδότας τὶ ν πατρίδα μαθεῖν, εἰ μὴ τοῦτο 
fv; Καὶ τῷ σχήματι δὲ ἐπέστρεψαν, χαὶ ἐδήλουν, ὅτι 
ἀπὸ τοῦ οὐρανοῦ εἶσι. Διατί μὴ ταῦτα αὑτὸς αὐτοῖς 
λέγει, ἀλλ᾽ οἱ ἄγγελο! ; Διελέχθη αὐτοῖς προλαδὼν 
αὐτὸς πάντα, ὥστε ἀναμιμνήσχοντος fjv αὐτοὺς διὰ 
τῶν ἀγγέλων ἅπερ ἤχουσαν. Καὶ οὐχ εἶπον, Ὃν ἐθεά- 
σασθῦΞς ἀναλτῳθέντα, ἀλλὰ, Πορευόμενον εἷς τὸν" ov- 
ραγὸν, δηλῶν ὅτι ἀνάθασίς ἐστιν ἡ ἀνάληψις ἢ" σαρ- 
xb; δὲ τὸ ἀναληφθῆναί ἐστι. Διὰ τοῦτό φασιν" Ὃ 
ἀνα.ϊη: θεὶς dg' ὑμῶν, οὕτως ἐιἰεύσεται" οὐ 
Πεμφθήσετσι, ἀλλ᾽ ᾿ΕΒΑλεύσεται. Ποῦ οὖν τὸ ἔλαττον; 
Neg £n vaé.la6ev αὑτόν. Καλῶς. Αὐτὸ; γὰρ ἐπέδη 
τῆς νεφέλης διότι Ὁ ἁγαδὰς αὐτός ἔστι xal à 
xaüt«Các. Σὺ δέ μοι ópa, zug τὰ μὲν χατὰ τὴν ἐχεί- 
vt) διάνοιχν φῳθέγγονται, τὰ 0X ἀξίως τοῦ Θεοῦ. 
Ἑπέοθν λοιπὸν ἡ διάνοια τῶν ὁρώντων * ἐχαρίσατο 
αὐτοῖς τῇ; δευτέρας παρηυσίας ob μιχρὺν γνώρισμα-“. 
Tó γὰρ, Οὕτως ἐν εύσεται, τοῦτο δηλοῦντός ἐστι" 
μετὰ τοῦ σώματος, φησὶν, ὃ ἐπόθουν ἀχοῦσαι" χαὶ 
ὅτι πάλιν cl; χρίσιν ἥξει οὕτω; ἐπὶ νεφέλης, Καὶ 
ἰδοὺ, φησὶν, ἄγδρες δύο παρεστῆκεισαν. Διατί 
εἶπεν, Λν»ρες ; ᾿Αχριθῶς γὰρ ἑαυτοὺς ἀπετύπωσαν ὁ 
εἰς ἄνλρα; ὡς μὴ πτοηθῆναι. OT xal εἴπον - TI ἑστή- 
κατε ἐμξιέποντες εἰς τὸν οὐρανόν ; "Aya χολα- 
χευόντων» ἣν τὰ ῥήματα, xai οὐχ ἑώντων αὐτοὺς 
προυτδοχν αὑτὸν πάλιν εὐθέως. Οὗτοι τὸ μὲν μεῖζον 
λέγουσι, τὸ δὲ ἔλαττον οὐχέτι. "Ott μὲν γὰρ οὕτως 
ἐλεύσεται, xal ὡς ἐξ οὐρανοῦ αὐτὸν χρὴ προσδέξα- 
σθαι, φατί " τὸ δὲ πότε, σιγῶσι. Λοιπὸν ἀπὸ τῆς θέας 
ἐχείνης ἐπέστρεψαν αὑτοὺ; πρὸς τὸν αὐτῶν λόγον" 
ἵνα μὴ διὰ τὸ μὴ δύνασθαι θεωρεῖν, νομίσωσιν αὐτὸν 
μὴ ἀνεληλυθέναι, ἀλλ᾽ ἐν ᾧ δ'αλέγονται φθάσειν 5. 
El γὰρ πρὸ τούτου ἔλεγον, Ποῦ ὑπάγεις ; πολλῷ 
μᾶλλον χαὶ νῦν ἂν εἶπον Εἰ ἐν τῷ χρόνῳ τούτῳ, 
φησὶν, ἀποχαθιστάγεις τὴν Saccleiar τῷ Ἰσραή1; 
Οὕτως ἔδεσαν αὑτοῦ τὸ ἔμερον, ὅτι χαὶ μετὰ τὸ πχ- 
θεῖν ἐρωτῶσιν αὐτὸν, El ἀποχαθιστώνεις ; Καὶ μὴν 
ἔμπροσθεν εἶπεν αὐτοῖς, ὅτι Με.1.1ήσετε ἀἁχούειν 
αοιϊέμους, καὶ ἀχοὰς ποιϊέμων" d. οὕπω τὸ τέ- 
Aoc, οὐδὲ ! τὰ ᾿Ιεροσόλωμα ἁλώσεται. Nov δὲ περὶ 


* Alii dv τύπῳ νῷ ἐφάνησαν. Ubi legitur 
Τί γὰρ ἔδει τοὺς εἰδότας. pro. εἰδότας Montf. habebat τοῦς 
τους. quod ex mss. correximus. Epir.. b Quidam codd. 
οὐχ υ᾽άλγνι:. 5 AL αἴνιγμα. d Alius ἑαυτοὺς διετύπωσαν. 
* Quidam ced. 75375. ! Morel. τὸ τέ)ο;, 32) οὐδέ, 


βασιλείας ἐρωτῶσιν, οὐ περὶ συντελείας. "AXAtog δὲ, 
οὐδὲ μαχρὸν λοιπὸν πρὸς αὐτοὺς ἀποτείνει λόγον μετὰ 
τὴν ἀνάστασιν. Ὧ: δὴ οὖν xat αὐτοὶ εὐδοχιμήσοντες, 
[19] εἰ τοῦτο γένοιτη, ἐρωτῶσιν. Αὐτὸς δὲ ὅτι οὐχ 
ἀποχαθιστάνει, οὐχ ἐδήλωσε. Τί γὰρ ἣν τοῦτο ἀναγ- 
χαΐον αὐτοὺς μαθεῖν ; Διά τοι τοῦτο xal δεδοιχότες 
οὐχ ἔτι εἶπον" Τί τὸ σημδῖον τῆς σῆς παρουσίας, 
καὶ τῆς συντελείας τοῦ a'oroc ; àX', Εἰ τὴν βασι- 
Aelav τῷ Ἰσραὴ.1 ἀποκαθιστάγεις; Ἑ νόμιξζον γὰρ 
αὐτὴν ἤδη παρεῖναι. Αὐτὸς δὲ χαὶ ἐν παραδολαΐῖς 
ἔδειξεν, ὅτι οὐχ ἐγγύς " χαὶ ἔνθα ἡρώτησαν, οὐ πρὸς 
αὐτὸ δ ἀπεχρίνατο, ἀλλὰ, Λήψεσθε, φησὶ, δυνωμνΐ 
ἐπελθόντος τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐφ᾽ ὑμᾶς. ρα, 
'Ezs.A0óvcoc, οὐ, Πεμφθέντος, εἶπεν, ἵνα τὸ ἰσότι- 
μον δείξῃ. Πῶς οὖν, ὦ πνευματομάχε, χτέτμα τολμᾷς 
εἰπεῖν ; Καὶ ἔσεσθέ μοι μάρτυρες. νίξατο τὴν 
ἀνάλνψιν * μᾶλλον δὲ ἃ ἤδη προήχουσαν, χαὶ νῦν αὖ- 
τοὺς πάλιν ἀνέμνησεν. "Ἤδη ἐδείχθη, ὅτι εἰς τὸν οὖ- 
ρχνὸν ἀνῆλθε. Νερέη καὶ γγόφος ὑπὸ τοὺς πόδας 
αὑτοῦ, qal * τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ, Νεφέλη ὑπέλαδεν 
αὑτόν" τὸν τοῦ οὐρανοῦ φησι Δεσπότην. Καθάπερ γὰρ 
βασιλέα δείκνυσιν ὄχημα βασιλιχὸν, οὕτω χαὶ ἐπ᾽ αὖ- 
τὸν ἐπέμφθη τὸ ὄχημα τὸ βασιλιχὸν, ἵνα μηδὲν 
φθέγξωνται λυπηρὸν, μηδὲ τὸ αὐτὸ πάθωσιν)ι, ὅπερ 
ὁ Ἐλισσαῖος, τοῦ διδασχάλου ἀναληφθέντος, δια ῤῥύ,- 
ξας τὸν χιτωνίσχον. Καὶ τί φασιν; Οὗτος ὁ Ἰησοῖς 
ὁ ἀναληφθεὶς ἀφ᾽ ὑμῶν εἰς τὸν οὐρανὸν, οὕτως 
ἐλεύσεται" χαὶ, ᾿Ιδοὺ ἄγδρες δύο παρειστήκχδισαν 
αὐτοῖς. Εἰχότως. Ἐπὶ στόματος γὰρ δύο μαρτύρων 
σταθήσεται πᾶν ῥῆμα. Καὶ ταῦτα αὐτὰ φθέγγονται. 
Καὶ 'Er ἐσθῆτι, φησὶ, 1ευκῇ. “Ὥσπερ ἤδη ἄγγελον 
εἶδον ἐπὶ τοῦ μνήματος ἐν ἐσθήσεσιν ἀναστραπτού- 
σαῖς 1, χαὶ προεῖπεν αὐτῶν χαὶ τὴν διάνοιαν " οὕτω 
xai τῆς ἀναλέψεως αὑτοῦ χήρυξ ἄγγελος γίνεται" εἰ 
xa οἱ προφῆται πολλαχοῦ προεῖπον, ὥσπερ xal περὶ 
τῆς ἀναστάσεως. 

δ΄. Παυταχοῦ ἄγγελοι γίνονται χήρυχες, ὡς ἐπὶ τῆς 
γεννήσεως, ὡς πρὸς τὴν Μαρίαν πάλιν, ὡς ἐπὶ τῆς 
ἀναστάσεως " οὕτω δὴ xai ἐπὶ τῆς ἀναλήψεως * μᾶλ- 
λον δὲ χαὶ ἐπὶ τῆς δευτέρας παρουσίας ἄγγελοι φα- 
νοῦνται προτρέχοντες. Εἱπόντες δὲ, Οὗτος ὁ Ἰησοῦς 
ὁ ἀνα.ϊηφθεὶς d2' ὑμῶν, ἵνα μὴ αὐτοὺς ἑξαπορὴ- 
δωσι), ἐπήγαγον" Οὕτως ἐ,1εύσεται. ᾿Ανέπνευσαν 
μιχρὸν ἀχούσαντε:, ὅτι πάλιν ἐλεύσεται, χαὶ ὅτι οὕτω, 
xai οὐχ ἔσται ἀπρόσιτος k. Καὶ τὸ ᾿Αφ᾽ ὑμῶν δὲ, οὐχ 
ἁπλῶς πρόσχειται, ἀλλὰ τῆς ἀγάπης ἐστὶ παραστα- 
tov τῆς εἰς αὐτοὺς, xal τῆς ἐχλογῖς, xai ὅτι οὐχ 
ἀφήσει, οὖς ἐξελέξατο. Τῆς μὲν οὖν ἀναστάσεως αὖ- 
«ὃς γέγονε μάρτυς (πάντων γὰρ τοῦτο θαυμασιώτε- 
pov ἣν μετὰ τὸν τόχον, μᾶλλον δὲ xal πρὸ τοῦ τόχου, 
τὸ ἑαυτὸν ἀναστῆσαι. Λύσατε γὰρ, φησὶ, τὸν ναὸν 
τοῦτον, xal ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγὼ ἐγερῶ αὐτ ν)" 
«ἧς δὲ μελλούσης παρουσίας, οἱ ἄγγελοι, Οὕτως ἐ.1εύ- 
σεται, λέγοντες. Εἴ τις τοίνυν ἐπιθυμεῖ τὸν Χριστὸν 
ἐδεῖν͵ εἴ τις ἀλγεῖ, ὅτι οὐχ εἶδεν αὐτὸν, τοῦτο ἀχούσας, 
βίον θαυμαστὸν ἐπιδειχνύσθω, καὶ πάντως ὄψεται, χαὶ 
οὐχ ἀποτεύξεται. Μετὰ γὰρ πλείονος ἥξει δόξης" πλὴν 
οὕτω μετὰ νεφέλης, οὕτω μετὰ σώματος" xai πολλῷ 
θαυμασιώτερον ἰδεῖν αὐτὸν ἀπὸ τοῦ οὐρανοῦ χατα- 
δαίνοντα, ἣ ἀπὸ τῆς γῆς ἀναδαίνοντα. Ὅτι μὲν οὖν 
[20] ἔξει, εἶπον" ἐπὶ τίνι δὲ, οὐχέτι προσέθηχαν. Τοῦτο 


δ Sic unus cod. rectius, ut videtur; editl, καὶ 
WARE Αήψεσθε, "λέγων. Εριτ. Δ Morel. τὸ βασι- 


v, omissis interpositis, male. 
l Alius ἀστραπτούσαις, | Unus cod. egregie εἰ δὲ ol π 
φῆται μὴ τοῦτο προεῖπον, μὴ θαυμάσῃς" περιττὸν γὰρ ἦν ἰδία 
τι λέγειν περὶ αὐτῆς τῇ ἀναστάσει συννοουμένης. k Morel. 
εὐπρόσιτος, male. 


: IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. Li. 80 


103. δ) quamquam hoc de Patre dictum est. [deo 
dicit, In nube, declarans id esse in symbolo divin: 
potenti: : neque enim alia virtus ulla in nube con- 
spicitur. Audi rursus quid alius propheta dicat : 
Dominus sedet super nubem levem (1 αἱ. 19. 1). 

9. Cum ergo de re, quam necessariam putabant, 
interrogarent, cumque dictis admodum intenti es- 
sent, et concitati nec dormitantes , hoc accidit. [n 
monte quoque nubes propter ipsum erat, quando 
Moyses ingressus est in caliginem ( Exod. 33. 9 ) ; 
sed non propter illum nubes erat. llle vero non sim- 
pliciter dixit, Vado, ne rursum dolercnt ; sed dixit, 
Spiritum mitto ( Joan. 46. 5. 7 ). Quod autem in 
exlum abiret , ipsis oculis didicerunt. Pap:e , quanto 
spectaculo dignati sunt ! 10. Cumque intuerentur, in- 
quit, in celum euntem illum , ecce duo viri adstiterunt 
illis in veste alba , qui et dixerunt : Viri Galilei , quid 
statis aspicientes in. celum? Hic Jesus, qui assumptus 
esi a vobis in. c&lun. Demonstrantium more loquun- 
tur : Πίος, qui assumptus est a vobis in calum, sic veniet, 
quemadmodum vidistis eum euuem. in. celum. [16- 
rum [18 species est. Angeli enim quidam homi- 
num specie adstantes dixerunt : Viri Galilei. Fide 
digni certe videbantur cum dicerent , Viri Galilei. 
' [ Ad quid enim patriam memorassent , nisi ut 
lidem facerent ? ] Ex specie quoque illos ad se con- 
verlebant, declarantes se de cxlis 65:6 profectos. 
Cur non ipse Christus hzc ipsis loquitur, sed an- 
geli ? Prius illis omnia dixerat, jam vero per angelos 
illis in memoriam revocat ea , qu: audierant. Nec 
dixerunt, Quem vidistis assuniptum, sed , Euntem in 
c&lum ; ut ostendatur assumptionem illam, ascensio- 
nem fuisse : carnis autem cst assumi. Ideo dicunt : 
Qui assumptus est a vobis, sic veniet : non , Mittetur, 
sed, Veniet. Qua in re ergo minor est Filius? Nubes 
suscepit eum. Recte; ipse enim ascendit in nubem: 
quoniam Qui ascendit, ipse est qui descendit (Ephes. 4. 
10). Animadverte , quomodo alia secundum discipu- 
lorum mentem dicantur , alia secundum dignitatem 
Dci. Sublimiorque demum facta est mens videntium: 
ac secundi adventus non parvam illis dedit notitiam ; 
illud enim, Sic veniet, hoc significat : cum corpore , 
inquit : illud enim audire optabant ; et quod iterum 
nube vectus ad judicium venturus sit. Et ecce , in- 
quit, duo viri adsiterunt. Cur dixit , Viri ? Quia per- 
fectam virorum formam reprzesentabant , ne illi ob- 
stupescerent. Qui ei dixerunt, Quid statis aspicientes in 
caelum? Simul blandientium * verba erant, el. non 
tamen Sinentium Cito exspectare reditum ejus. fli 
quod majus est dicunt, quod vero minus non item: 
ipsum sic venturum , et ex celo exspectandum esse 
dicunt ; quandonam vero, id tacent. Ab illo autem 


t Qui clauditur uncinis locus sic habetur in Greco: τί 

u« δόντας μαθεῖν, εἰ μὴ τοῦτο ἦν ; Quorum sen- 

Bis 4L : Quid eim nécesie erat ( discipu (δ ἢν qui certe 

patrium suam | norant, illius nomen audire, nist ul angelis 
crederent ? EE 

3 ju Grzeco legitur κολακευόντων. Alius legisse videlur κολα- 

ζόντων, qui vertit. castigantium. Nostra lectio cum sequenti. 

bus magis consentire videtur. Illa tamen alia ferri posset. 


spectaculo evocatos, dictis suis attentos reddunt, ut 
ne quoniam Dominum jam videre non poterant , pu- 
tarent ipsum non ascendisse; utque illos verbis 
suis pr:zmunirent. Nam si prius dicebant, Quo 
vadis ( Joan. 15. 56 ) * multo magis nunc dixissent, 
Num in tempore hoc restitues. regnum Israel? lta 
illius mansuetudinem noverant, ut post passionem in- 
terrogarent illum, Aum resiitues ? Atqui prius dixe- 
rat iilis, Audituri estis bella et opiniones bellorum : sed 
nondum finis ( Marc. 15. 7), neque Jerosolyma tunc 
capietur. Nune aulem de regno interrogant , non de 
consummatione. Alioquin vero post resurrectionem 
non longos cum illis sermones habet. gitur illi 
velut celebritatem sperantes, percoutantur. lpse 
vero non declarat an restituturus sit necne. Qux 
necessitas enim, ut illi hoc discerent ? !deo hoc me- 
tuentes illi non ultra dicunt : Quod signum adven- 
(us (ui, εἰ consummationis seculi (Matth. 94. 5)? sed, 
Num restitues regnum l1srael? Existimabant enim id 
jam adesse. Ipse vero in parabolis ostenderat id non 
prope esse : et jam ubi interrogarunt, respondet, Ac- 
cipietis virtutem supervenientis Spirilus sancii in vos. 
Animadverte quod dixerit, Supervenientis, non, Missi ; 
ut parem honorem ostenderet. Quomodo ergo , Spi- 
ritus sancti inimice , audes illum dicere creaturam ? 
Et eritis mihi testes. Assumptionem subindicavit : imo 
potius id , quod jam audierant , in mentem revocat. 
Jam ostensum est ipsum in cxlos ascendisse. Nubes 
et caligo sub pedibus ejus ( Psal. 96. 2 ), inquit, quo 
significatur illud : Nubes suscepit eum , nempe cxlo- 
rum Dominum : regem namque declarat currus 
regius : sic illi missus est currus rcgius, ut me 
quid triste loqueretur, neve id illis accideret , quod 
Eliszo, qui, assumpto magistro, tunicam discidit (4. 
Reg. 2. 129). Quid vero dicunt angeli? Hic Jesus, qui 
assumptus est a vobis in celum sic veniel ; et, Ecce duo 
viri adstiterunt illis. Jure quidem. Nam in ore duorum 
testium stabit oinne verbum ( Deut. 17. 6). Et hi ea- 
dem ipsa loquuntur. In veste, inquit , alba. Quemad- 
modum jam ante ad monumentum angelum viderant 
in vestibus fulgidis , qui prxdixit il'is quid in atuiimo 
versarent ( Matth. 28. 25. 4. 5 ) : sic et assumptionis 
ejus przco angelus est. Quod etiam prophetz spe 
proedixerant, ut ei ea quze resurrectionem spectabant! . 

&. Ubique angeli nuntii sunt : sic in natali, sic ad 
Mariam , sic in. resurrectione , perindcque in assum - 
ptione : imo etiam iu secundo adventu angeli przcur- 
rentes videbuntur. Cum dixissent autem, Hic Jesus , 
qui assumipius est a vobis, ne consternarent illos, adji- 
ciunt, Sic veniet. Paulum »espirarunt audientes.ipsum 
rediturum esse, ei sic rediturum, nec inaccessum fore. 
lllud vero, A vobis, non sine causa additur; sed ejus 
erga illos amorem declarat, et electionem ipsorum , 
innuitque non relicturum esse eos quos elegit. Resur- 
rectionis ergo sux ipse testis fuit (imo eoruin, qu;e 8816. 


! Alius sic babet ; Quod autem propheta illam assum- 
ptionem non pradixerint nihil mirandum : supervacaneum 
enim erat de illa speciatim. loqui , uidem μετα 
et resurreclio tna et eadem.cogitatione comprehenduntur . 


5] S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIIHEP. CONSTANTINOP. 


partum, atque etiam post partum contigerunt , iliud 
maxime mirandum , quod seipsum suscitaverit. Nam 
sit ; Solvite templum hoc , et in. tribus diebus excitabo 
illud (Joan. 2. 19) : futurum autem adventum an- 
geli ita iudicant, Sic veniet, Si quis ergo Christum vi- 
dere cupit : si quis dolet quod illum non viderit : his 
auditis, admirandam vitam exhibeat, el sic videbit , 
nec aberrabit a scopo. Nam cum majore venturus est 
gloria; sed sic cum nube, sic cum corpore : ac longe 
mirabilius erit sic ipsum videre de cxlo descenden- 
tem, quam a terra ascendentem. Venturum igitur 
dixerunt : qua vero de causa venturus sit, non addi- 
derunt. Hoc resurrectionem confirmat. Si enim cum 
corpore assumptus est , multo magis cuni corpore re- 
surrexit. Ubinam sunt ji, qui resurreclioni non cre- 
dunt? qui sunt illi, dic mihi, geniles an Christiani ? 
ld certe nescio; imo potius probe novi. Gentiles 
quippe sunt, qui creationi non credunt. Eorumdem 
enim est, non concedere, Deum posse aliquid ex ni- 
hilo creare, et negare, ipsum posse ea suscitare, quae 
sepnlta sunt, Deinde pudore affecti, quod non cogno- 
scant virtutem Dei, ne ideo jncusentur, dicunt : Non 
ideo hoc dicimus, sed quod corpore non sit opus. Ap- 
posite dicztur, Stultus. stulta. loquetur ( lsai. 52. 6). 
Non vos pudet, Deo potestatem auferre aliquid ex ni- 
hilo creandi? Si ex przexistentibus creat, iu quo ergo 
differt ab hominibus? 

Contra Manicheos hic pluribus agit.— Sed unde, in- 
quiunt, mala ? An quia ignoras uude, aliud debes in- 
ducere malum in cognitione malorum? Duo enim 
hinc absurda sequuntur ; alterum quod sic loqui au- 
deas : nam si negas Deum ex nililo creare, multo 
magis ignorabis unde mala sint : alterum vero, quod 
sic ingenitam malitiam dicas (a). Cogita quam opero- 
sum sit, fontem malorum reperire, liunc ignorare, et 
alterum huic addere. Quare unde mala veniant , nec 
blasphemes conira Deum. Quomodo blasphemo? in- 
quies? Quid dicis? non blasphemas , quaudo inalum 
inducis ingenitum? cum illi potestatem tribuis divinz 
parem, virtutem malorum zqualem? Ingenitum ma- 
Jum. Vide quid Paulus dicat : Invisibilia enim ipsius , 
a creatura mundi, per ea que (ucla sunt intellecta con- 
spiciuntur ( Rom. 1. 20). Certe diabolus utraque dicit 
esse ex materia , ut nulla ex re Deum cognoscamus, 
Quid enim, quzso, difficilius est, id quod natura sit 
malum facere bonum! ; si tamen ullum est (loquor 
enim sccundum vestram opinionem : natura quippe 
nibil potest fieri malum, quod bonis sit adjumento), 
an crcare ex non exstantibus? Quid est facilius ( de 
qual.tate loquor), an qualitatem quee non sit inducere, 
aut qux sit in contrarium mutare? quid facilius, do- 

Ἢ In uno Codice legitur, id quod natura sit malum fa- 
cerc malum. Omnino assentior Dounzi conjecture ajud 
Savilium, qui [utat legendum , id quod natura sit mo^" 
facere bonum. . 

(a) Hec erat Maniclisorum opinio, qui malitiau, seu wa- 
Jum, non nasci, seJ semper exstitisse putabant. Bonum et 
malum deum esse asserebant, qui inter se j ugnareut. 
Quod erroris monstrum ante Christi adventum apud gen- 


tiles in /Egypto fuerat, qua. de re Plutarchus in libro de 


Iside et osiri Je. Infra quoque ccutra Mapich:eos agit Chry- 


Boslotnus. 


$9 


mum qu:e non sit strucre, an deserlam restaurare 
Planumn est. illud esse facilius. Ergo hoc impossibile 
est ; sicut autem lioc fleri nequit, ita et illud impossi- 
bile est, nempe in contrarium operari 

5. Dic mihi, quid difficilius est, unguentum confi- 
cere, aut luto vim inferre, ut ea qua&& unguentum ope- 
reiur? Utrum, quxso, eoruin facilius est? (quando- 
quidem Deum ratiociniis nostris subjicimus ; at non 
nos, absit ; sed vos id facitis) oculos formare, an fa- 
cere, ut cceus manens cxcus videat, et acutius vi- 
dente, cz:citate ad visum utatur, surditate ad audi - 
ium? Videtur mihi prius illud facilius, Quod ergo 
d.fficilius est, Deo concedis, quod facilius non item * 
Sed quid in his insisto? Etiam animas dicunt ex sub- 
stantia Dei esse. At vide quanta impia et stulta profe- 
rant, Dum probare nituntur, mala ex Deo esse, aliud 
magis impium inducunt : nam illa ipsi contempora- 
nea, nec Deum illis antiquiorem esse statuunt, 
tantam illis praerogativam dare non veriti. Secundo 
etiam malitiam statuunt in:mortalem. Quod enim in- 
genitum cst, numquam interit. Videtis blasphemiam ὃ 
Itaque necesse est, aut nihil a Deo esse; aut si hzec 
non sunt, ne Deum quidem esse. Tertio, ut jam dixi, 
hinc illi secum pugnant , et majorem Dei in se indi- 
guationem provocant. Quarto, quod huie non subsi- 
stenti materi: tantam vim tribuant. Quinto, quod ma- 
liam bonitatis Dei causam fuisse dicant, quodque 
sine liac , aiunt, bonus ille non. csset bonus. Sexto, 
quod viam nobis przcludant perveniendi ad cognitio- 
nem Dei, Septimo, quod Deum ad homines deducant, 
imo ad plantas et ligua. Etenim si anima nostra ex Dci 
substantia est, cademque anima demigrat in varia cor- 
pora, in cucumeres, in peponas, in cepas : ergo Dei 
pariter substantia in cucumeres abit. Jam si dixerimus 
Spiritum sanctum efformasse templum in Virgine, nos 
illi derident : si dicamus, liahitasse in spirituali templo, 
rursus irrident. Nec pudet illos Dei substantiam in cu- 
cuineres, in peponas, in muscas, bruchos et asinos de- 
ducere, nova idololatrizx specie reperta. At non cepa, 
inquit, in Deo est ; sed Deus in cepa: neque enim cepa 
Deus fuerit. Cur refugis Dei demigrationetm in corpora ? 
Turpis res est, inquit. Multo certe turpius hoc est. At 


. non turpis res est. Quomodo? Quandoquidem si in 


nolis (iat, vcre turpe est. Videtisne f»cem impietatis? 
Sed cur nolunt corpus resurgere? Quid hic dicent? 
Quia corpus mala res est? Et quomodo, quzso, Deum 
nosti ? unde rerum notitiam habes? Quo pacto philo- 
sophus est pliilosophus , si niliil eflicit corpus? De- 
Strue sensus, et disce aliquid corum qux scire est 
opus. Quid autem insipicniius essel anima, si ab initio 
sensus haberet vitiatos? Nam si una corporis parte 
vitiata, nempe cerebro, tota ipsa lxditur; si czetera 
quoque vitientur, in quo utilis erit? Ostende mihi 
animam sine corpore. Annon audis medicos dicentes, 
Morbus veliementer obscurat animam ? Quousque vas 
strangulare differetis? Num, quiso, corpus ex ma- 
teria est? Recte quidem. Ergo ipsum odisse oportuit 2 
curergo ipsum alis, cur foves? (a) [Ergo teipsum inter- 
(a) Qux uncinis clauduntur desunt in quibusdam was , 


Ὁ IN ACTA APOSTOLORUM. ΠΟΔΜΠ,. 11. 93 


«t» ἀνάστασιν βεθαιοῖ. Εἰ yip μετὰ σώματος ἀν- 
ἐλήφθη, πολλῷ μᾶλλον μετὰ σώματος ἀνέστη. Ποῦ 
εἰσιν οἱ διαπιστουντες τῇ ἀναστάσει; τίνες εἰσίν : 
εἰπέ μοι" Ἕλληνες, f] Χριστιανοί. ἀγνοῶ γάρ᾽ μᾶλλον 
δὲ οἶδα ἀχριδῶς. “Ἕλληνες γάρ εἰσιν, οἱ καὶ τῇ δη- 
proopylx τῆς χτίσεως διαπιστοῦντες. Τῶν γὰρ αὐτῶν 
ἔστι μὴ συγχωρεῖν ἐξ οὐκ ὄντων ποιεῖν τι τῷ Θεῷ, 
χαὶ τὰ χείμενα μὴ λέγειν αὐτὸν ἀνιστᾷν. Εἶτα αἰσχυ- 
νόμενοι, ὅτι οὐχ ἴσασι τὴν δύναμιν τοῦ Θεοῦ, ἵνα μὴ 
τοῦτο ἐγχαλῶνται, φασίν " Οὐ διὰ τοῦτο ταῦτα λέγο- 
μϑν, ἀλλ᾽ ὅτι οὐ χρεία σώματος. Εὔχαιρον ἀληθῶς 
εἰπεῖν’ Ὁ γὰρ μωρὸς μωρὰ .Ἰαλήσει. Οὐχ αἰσχύ- 
νεσῦε ἐξ οὐχ ὄντων οὐδὲν διδόντες ποιεῖν τὸν Θεόν: 
E! δὲ ἐξ ὄντων ποιεῖ, τί διαφέρει τῶν ἀνθρώπων ; 


᾿Αλλὰ πόθεν, φησὶ, τὰ χαχά ; Μὴ γὰρ, ἐπειδὴ οὐχ 
οἶδας πόθεν, ἕτερον ὀφείλεις ἐπεισάγειν χαχὸν ἐν τῇ 
γνώσει τῶν χαχῶν; Δύο γὰρ γίνετα: ἅτοπα Év μὲν 
οὖν, ὅτι τοῦτο λέγειν τολμᾷς" εἰ γὰρ μὴ λέγεις ἐξ οὐχ 
ὄντων τὰ ὄντα ποιεῖν τὸν Θεὸν, πολλῷ μᾶλλον οὐχ 
εἴσῃ πόθεν τὰ καχά" ἕτερον δὲ, ὅτι ἀγένητον τὴν 
χαχίαν ^ τοῦτο λέγων εἰσάγεις. "Evvóngov, ὅσον ἐστὶ 
χαλεπὸν, βουλόμενον εὑρεῖν τὴν πηγὴν τῶν χαχῶν, 
ταύτην τε ἀγνοῆσαι, xat ἑτέραν προσθεῖναι αὐτῇ b. 
Ζήτει πόθεν τὰ καχὰ, χαὶ μὴ βλασφήμει τὸν Θεόν. 
Ka: πῶς βλασφημῶ, φησί; Τί λέγεις ; οὐ βλασφη- 
μεῖς, ὅταν ἀγένητον εἰσάγῃς τὸ xaxóv; ὅταν ἴσον 
δύνασθαι τῷ Θεῷ συγχωρῇς; ὅταν ἰσοσθενῇ δύναμιν 
εἰσάγῃς τῶν χαχῶν ; ὅταν ἀγένητον; Ὅρα γὰρ, τί 
φησιν ὁ Παῦλος’ Τὰ γὰρ ἀόρατα αὐτοῦ ἀπὸ κτίσεως 
κόσμου τοῖς ποιήμασι γοούμενα καθορᾶται. Ὃ 
μέντοι διάδολος ἀμφότερα ἔφησεν εἶναι τῆς ὕλης, ἵνα 
μηδαμάθεν λοιπὸν τὸν Θεὸν ἐπιγνῶμεν. Τί γὰρ δυσ- 
χολώτερον ; εἶπέ μοι" “ τὸ φύσει xax^v χαλὸν ποιῆσαι 
(Ξἴ γέ τίἐστι xa0' ὑμᾶς γὰρ λέγω" φύσει γὰρ οὐδὲν 
ἔστι ποιῆσαι χαχὸν χαλοῦ συνεργὸν), ἣ τὸ ἐξ οὐχ 
ὄντων; Τί εὐχολώτερον (ὡς ἐπὶ ποιότητος λέγω), τὴν 
οὐχ οὖσαν ποιότητα εἰσαγαγεῖν, ἣ τὴν οὖσαν μετα- 
θαλεῖ" εἰς τὸ ἐναντίον ; τί εὐχολώτερον, τὴν οὐχ οὗ- 
σαν οἰκίαν ποιῆσαι, ἣ τὴν ἔρημον οὖσαν ἄνωθεν ἐρτά- 
σασθαι; Εὔδηλον, ὅτι ἐχεῖνο. Οὐχοῦν τοῦτο ἀδύνατον. 
Ὥσπερ οὖν τοῦτο ἀμήχανον, οὕτω xaX ἐχεῖνο ἀδύνα- 
tov, εἰς τὸ ἐναντίον λέγω τὸ ἐνεργεῖν. 
£'. Εἰπέ μοι, τί δυσχολώτερον ; μύρον χατασχευάσαι, 
f| τὸν βόρδορον βιάσασθαι τὰ τοῦ μύρου ἐργάσασθαι : 
Τί εὐχολώτερον, εἰπέ μοι, τούτων (ἐπειδὴ τοῖς ἧἡμε- 
τέροις λογισμοῖς τὸν Θεὸν ὑποδάλλομεν, ἀλλ᾽ οὐχ 
ἡμεῖς μὴ γένοιτο" ἀλλ᾽ ὑμεῖς), ὀφθαλμοὺς πλάσαι, 
ἣ τυφλὸν ποιῇσαι βλέπειν μένοντα τυφλὸν, xal ὀξυ- 
ωπέστερον τοὺ βλέποντος, χαὶ τῇ τυφλότητι ἀποχρίσα- 
σθαι[31] εἰς βλέψιν, καὶ τῇ κωφότγητι εἰς ἀχοήν; Ἐμοὶ 
δοχεῖ ἐχεῖνο. Τὸ δυσχολώτερον οὖν δίδως τῷ Θεῷ, 
εἰπέ μοι, χαὶ τὸ εὐχολώτερον οὐχί; Τί λέγω τοῦτο ; 
᾽Λλλὰ xal τὰς ψυχὰς ἐχ τῆς οὐσίας αὑτοῦ slval φα- 
σιν. ᾿Αλλ᾽ ὅρα, πόσα τὰ ἀσεδῇ χαὶ ἀνόητα. Πρῶτον, 
βουλόμενο: δεῖξαι, ὅτι Ex τοῦ Θεοῦ τὰ χαχὰ, ἕτερον 
τούτον ἀσεδέστερον ἐπεισάγουσιν * ὁμόχρονα γὰρ αὖ- 
τῷ, xai οὐδενὸς d αὑτῶν πρεσθύτερον τὸν Θεὸν λέ- 
& ᾿Αγέννητον τὴν χαχίαν, Non genitam malitiam. 
ἕτερον προσθεῖναι αὐτῷ. € Unus eod., τὸ 


χαχὸν ποιῆσαι. Dounsus, apud Savil., legendum « 
τὸ τύσε: χαχὸν χαλὸν ποιῆσα'. 0 Alii xai οὐδέν. 


γουσι, τὸ γέρας τὸ μέγα χαὶ αὑτοῖς διδόναι τολμῶν- 
τες. Δεύτερον, xal ἀνώλεθρον τὴν χαχίαν φασίν οὐ 
γὰρ τὸ ἀγέννητον ἀναιρεῖται. Ὁρᾶτε τὴν βλασφημίαν - 
Ὥστε ἀνάγχη, f| μιδὲν τοῦ Θεοῦ εἶναι" ἣ, εἰ μὴ 
ταῦτα, χαὶ Θεὸν μὴ εἶναι. Τρίτον ὅπερ ἔφην, ταὐύτῃ- 
τοι πολεμοῦσι χαὶ αὐτοὶ ἑαυτοῖς, χαὶ προσαγαναχτεῖν 
τὸν Θεὸν μᾶλλον παρασχενάζουσιν. Τέταρτον, τὴν 
ἄστατον ὕλην τοσαύτην ἐπιτηδειότητα ἔχειν͵ διδόασι. 
Πέμπτον, τῆς ἀγαθότητος τοῦ Θεοῦ τὴν ποντρίαν αἱ- 
τίαν φασὶ γεγενῆσθαι, χαὶ ὅτι χωρὶς ταύτης ὁ ἀγαθὺς 
οὐχ ἣν ἀγαθός. "Exzov, τὰς ἐδοὺς ἡμῖν ἀποχλείουσι 
τῆς θεογνωσίας. “Ἑδδομον, τὸν Θεὸν εἰς ἀνθρώπους 
κατάγουσι, xal φυτὰ, xal ξύλα. Εἰ γὰρ ἡ μὲν ἡμε- 
τέρα ψυχὴ τῆς τοῦ Θεοῦ οὐσίας ἐστὶν, ἡ ὃὲ μετευσω- 
μάτωσις xai εἰς σιχυοὺς χαὶ πέπονας ἐχθαΐίνει xai 
χρόμμυα" ἄρα τοῦ Θεοῦ ἡ οὐσία εἰς σιχυοὺς ἔσται. 
Κἂν μὲν εἴπωμεν, ὅτι Πνεῦμα ἅγιον ναὸν ἔπλασεν ἐν 
τῇ [Ιαρθένῳ, χαταγελῶσιν" ἂν, ὅτ! ἐνῴχησεν ἐν τῷ 
πνευματιχῷ ναῷ,, πάλιν γελῶσιν. Αὐτοὶ δὲ xal εἰς 
σιχυοὺς καὶ πέπονας, xal μνίας, καὶ χάμπας, xal 
ὄνους τοῦ Θεοῦ τὴν οὐσίαν χατάγοντες οὐχ οἰσχύνον- 
121, καινόν τινα εἰδωλολατρείας ἐξευρίσχοντε: τρό- 
πον. ᾿Αλλ᾽ οὐ τὸ χρόμμνον ἐν τῷ Θεῷ ** ἀλλ᾽ ὁ Θεὸς 
ἐν τῷ χρομμύῳ ἐστί. Μὴ γὰρ τὸ χρύμμνον ἕστω 
Θεός. Τί φεύγεις τὴν μετενσωμάτωσιν τοῦ Θεοῦ : 
Αἰτχρὸν, φησὶν, ἐστίν. Οὐχοῦν πολλῷ μᾶλλον τοῦτο 
αἰσχρόν. 'AXX οὐχ αἱσχρόν : Πῶς; “Ὅπερ γὰρ ἂν εἰς 
ἡμᾶς γένηται, ὄντως αἰσχρόν. Εἴδετε συρφετὸν ἀσε- 
θείας ; ᾿Αλλὰ διατί οὐ βούλονται ἀνίστασθαι σῶμα; 
T: δὲ χαὶ ἐροῦσιν ; Ὅτι τὸ σῶμα πονηρόν ; Πόθεν οὖν 
οἷοας, εἶπέ μοι, τὸν Θεόν ; πόθεν ἔχεις τῶν ὄντων τὴν 
γνῶσιν ; Ὁ ὃὲ φιλόσοφος πόθεν φιλόσοτος, εἰ μηδὲν 
συντελεῖ τὸ σῶμα ; Πέρωσον τὰς αἰσθήσεις, xal μάθε 
τι τῶν δεόντων. Τί δὲ μωρότερον Ψυχῆς γένοιτ᾽ ἂν, εἰ 
ἐξ ἀρχῆς τὰς αἰσθήσεις εἴη πεπηρωμένῃη ; Εἰ γὰρ 
ἑνὸ; μέρους μόνον πήρωσις, τοῦ ἐγχεφάλου λέγω, τὸ 
πᾶν αὑτῆς βλάδη γίνεται" εἰ μέλλοι χαὶ τὰ ἄλλα πεπη- 
ρῶτθαι, ποῦ χρήσιμος ἔσται; Δεῖξόν μοι χωρὶς σώ- 
ματος ψυχῆν. Ἢ οὐχ ἀχούεις ἑἱατρῶν λεγόντων Νόσο; 
γὰρ παροῦσα δεινῶς ψυχὴν ἀμαυροῖ ; Μέχρι τίνος οὐχ 
ἀπάγξεσθε Τὸ σῶμα τῆς ὕλης ἐστίν ; εἰπέ μοι. Ka- 
λῶς. Οὐχοῦν ἔδει μισεῖν αὐτό“ τί τοίνυν αὑτὸ τρέφεις; 
τί θάλπεις : [Οὐχοῦν ἔδει ἀναιρεῖν σαυτόν ; ] οὐχοῦν 
[22] ἔδει ἀπαλλάττεσθαι τοῦ δεσμωτηρίου. ἔλλλως δὲ, 
ὁ Θεὸς οὐ δύναται περιγενέσθαι τῆς ὕλης, ἂν μὴ συμ» 
πλαχῇ. ᾿Ἐπιτάξαι γὰρ οὐ δύναται, ἕως ἂν οὐ συγγέ- 
νηται αὐτῇ, χαὶ δι᾽ ὅλης σταθῇ. Ὦ τῆς ἀσθενείας! 
Καὶ βασιλεὺς μὲν ἐπιτάττων πάντα ποιεῖ, ὁ δὲ Θεὸς 
τοῖς πονηροῖς οὐχ ἐπιτάττων ; Ὅλως δὲ εἰ ἀγαθοῦ τι- 
νος ἄμοιρος ἦν, οὐκ ἂν ἔστη ἡ ὕλη. Οὗ γὰρ f ἔχει 
φύσιν ἢ πονηρία συνίστασθαι, ἂν μὴ τινος ἐπιλάδη» 
ται τῶν τῆς ἀρετῆς ὥστε εἰ πρὸ τούτου ἀμιγὴς Tiv 
ἀρετῆς, πάλαι ἂν διεφθάρη xài γὰρ τοῦτον ἔχει τὸν 
τρόπον τὰ xaxá. Ἔστω τις ἀσελγὴς, καὶ μηδὲ ὅλως 
ἑαυτοῦ δ χατεχέτω, εἰ ζήσεται δέχα ἡμέρας; Ἔστω 
τις λῃστὴς xal πρὸς πάντας ἀσυνείδητος, ἔστω χαὶ 
πρὸς τοὺς συλλῃστεύοντας, εἰ ζήσεται ὅλως ; Ἔστω 
"αυπόδλῃν exemplaris. Mox verha. u? Ὑὰρ 
' Θεός, ex mss. ' ^^ 


uidam οὐχ ἀνέστη. Οἱ 
y rescripsimus. Eprr. 


$5 S. JUXNNIS LHRYSUSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 94 


τὶς χλέπτης ἀναίσχυντος, xai μὴ ἐρυθριάτω, ἀλλὸ 
δημοσίᾳ χλεπτέτω, εἰ βιώσεται ὁ τοιοῦτος ; Οὐχ ἔχει 
φύσιν τὰ χαχὰ συνίστασθαι, ἂν μὴ xai μιχρόν τι 
παρὰ τῶν ἀγαθῶν λάδῃ, ὥστε xav' αὐτοὺς ὁ Θεὸς 
αὐτὰ συνέστησεν. Ἔστω πόλις ἀνδρῶν πονηρῶν, εἰ 
στήσεταί ποτε; Πονηροὶ δὲ ἔστωσαν, μὴ πρὸς τοὺς 
ἀγαθοὺς, ἀλλὰ xal πρὸς ἑαυτούς. ᾿Αλλ᾽ οὐ δυνατὸν 
στῆναι. "Orcoc ἐμωράνθησαν φάσκοντες εἶναι σο- 
gol. El τὸ σῶμα χαχὸν, πάντα ἁπλῶς xa εἰχῇ τὰ ὁρώ- 
μενα, xa* ὕδωρ, xal γῆ, xat ἥλιος, xal ἀήρ. Καὶ γὰρ 
xai ὁ ἀὴρ σῶμα 8, εἰ xal μὴ παχὺ χαὶ ναστόν. 


Εὔκαιρον οὖν εἰπεῖν’ Διηγήσωντό μοι παράνομοι 
ἀδοιλεσχίας. ᾿Αλλὰ μὴ ἀνεχώμεθα, ἀλλ᾽ ἀποτειχίσω- 
μεν αὐτοῖς τὰς ἀχοάς. "ἔστι γὰρ, ἔστι σωμάτων ἀνά- 
στασις. Τοῦτο ὁ τάφος δηλοῖ ὁ ἐν Ἱεροσολύμοις " τοῦτο 
τὸ ξύλον, ἔνθα προσεδέθη χαὶ ἐμαστιγώθη. Συγεςρά- 
γομεν γὰρ αὐτῷ, φησὶ, xal συνεπίομεν. Πιστεύω- 
μὲν τοίνυν τῇ ἀναστάσει, xal σράττωμεν ἄξια 
ταύτης, ἵνα xaX τῶν μελλόντων ἐπιτύχωμεν ἀγαθῶν, 
ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, μεθ' οὗ τῷ 
Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, χράτος, τιμὴ, 
νῦν xa ἀεὶ, χαὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ἸΑμήν. 


ἃ Morel. male, καὶ ἀνήρ. Καὶ γὰρ xal ἀνὴρ σῶμα. Ibid. παχὺ καί deest in quibusdam mss. 








OMIAIA Γ΄. 


Τότε ὑπέστρεψαν οἱ ἁπόστοιῖϊοι εἰς ᾿Ιερουσαζλὴμ 
ἀπὸ ὄρους τοῦ καιϊιουμένου ᾿Ε.αιῶνος, ὅ ἐστιν 
ἐγγὺς Ἱερουσαλὴμ, σαδδάτου ἔχον ὁδόν. 


α΄. Τότε, φησὶν, ὑπέστρεψαν. Τότε, πότε: Ὅτε 
ἥχουσαν. Οὗ γὰρ ἂν ἄλλως * ἠνέσχοντο, εἰ μὴ ἑτέραν 
αὐτοῖς παρουσίαν ὑπέσχετο. Δοχεῖ δέ μοι χαὶ ἐν σαδ- 


6atp γΞγονέναι ταῦτα. Οὐ γὰρ ἂν οὕτω χαὶ τὸ διά-͵ 


στημα ἐδήλωσεν εἰπὼν, ᾿Απὸ ὄρους τοῦ xaJovpgé- 
vov 'EJa«ovoc, ὅ ἐστιν ἐγγὺς Ἱερουσαλὴμ, σαδ- 
6drov ἔχον ὁδὸν, εἰ μὴ ὡρισμένον τι μῆχος ὁδοι- 
πορίας ἐδάδιζον ἐν τῇ ἡμέρᾳ τοῦ σαδθάτου. Καὶ ὅτε 
ele A0or εἰς τὸ ὑπερῷον ἀνέθησαν, οὗ ἦσαν xa- 
τωμένοντες. "Apa λοιπὸν ἐν Ἱεροσολύμοις ἔμενον 
μετὰ τὴν ἀνάστασιν. Ὃ τε Πέτρος, φησὶ, χαὶ Ἰά- 
κωῦος, xal Ἰωάννης. Οὐχ ἔτι μετὰ τοῦ ἀδελφοῦ 
μόνος οὗτος ἀριθμεῖται, [25] ἀλλὰ χαὶ ᾿Ανδρέας μετὰ 
Πέτρου" Φίλιππος καὶ Θωμᾶς, Βαρθολομαῖος xal 
Ματθαῖος, Ἰάχωδος ὁ 'AAgalov, καὶ Σίμων ὁ Ζη- 
“ζωεὴς, καὶ Ἰούδας Ἰαχώδου. Καλῶς ἐμνημόνευσε 
τῶν μαθητῶν. Ἐπειδὴ γὰρ ὁ μὲν προέδωχεν, ὁ δὲ 
ἠρνήσατο b, ὁ δὲ ἠπίστησε, δείχνυσιν, ὅτι πλὴν ἐχεί- 
νου πάντες ἦσαν σῶοι. Οὗτοι πάντες ἧσαν προσ- 
καρτεροῦντες ὁμοθυμαδὸν τῇ προσευχῇ καὶ τῇ 
δεήσει σὺν ταῖς γυναιξί. Καλῶς. Μέγα γὰρ τοῦτο 
ὅπλον ἐν τοῖς πειρασμοῖς, xai τοῦτὸ ἦσαν προπαι- 
δευθέντες ἱχανῶς ὑπ᾽ αὐτοῦ τοῦ Διδασχάλον. “Αλλως 
δὲ, xal ὁ παρὼν πειρασμὸς αὐτοὺς εἰς τοῦτο ἦγε. 
Διὰ τοῦτο ἀναδαίνουσι xal εἰς τὸ ὑπερῷον - σφόδρα 
γὰρ ἐδεδοίκεσαν τοὺς Ἰουδαίους. Σὺν γυναιξὶ, φη- 
civ, Εἶπε γὰρ, ὅτι ἠχολούθησαν αὐτῷ. Καὶ Μαρίᾳ 
τῇ μητρὶ τοῦ Ἰησοῦ, καὶ σὺν τοῖς ddeAgoic ab- 
τοῦ. Πῶς οὖν λέγει, ὅτι εἰς τὰ ἴδια αὑτὴν ἔλαθε τότε 
ὁ μαθητής, ᾿Αλλὰ συναγαγὼν πάλιν αὐτοὺς ὁ Χρι- 
στὸς, οὕτω λοιπὸν πάλιν. αὐτοῖς 6 xal ἐχείνῃη συνῆν. 
Kul σὺν τοῖς ἀδειφοῖς αὐτοῦ. Τούτους λέγει, ol 
ἀπιστοῦντες πρότερον ἧσαν αὐτῷ. Καὶ &x ταῖς ἡμέ- 
ραις ταύταις, ἀναστὰς Πέτρος ἐν μέσῳ τῶν μα- 
θητῶν εἶπε. Καὶ ὡς θερμὸς, χαὶ ὡς ἐμπιστευθεὶς 
παρὰ 129 Χριστοῦ τὴν ποίμνην, xai ὡς τοῦ χοροῦ 
πρῶτο;, ἀεὶ πρότερος ἄρχεται τοῦ λόγου (Hv τε 
ὄχιλος ὀνομάτων, φησὶν, ἐπὶ τὸ αὐτὸ ὡς ἑκατὸν 
εἴχοσιν) " ἼΑνδρες ἀδε.1: οὶ, ἔδει πληρωθῆναι τὴν 


* "A))u« deest in quibusdam mss. b Ὁ δὲ ἠρνήσατο 
deest in quibusdam es et infra xai M ai 
symiliter deest in lisdem. 5 Alii πάλιν αὐτοὺς οὕτω λοι- 
πὸν αὐτοῖς, omissis interpositis. ; 


Γραφὴν ταύτην, ἣν προεῖπε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. 
Τί δήποτε. οὐ τὸν Χριστὸν ἠξίωσε μόνος, ὥστε αὐτῷ 
δοῦναι εἰς τὸν τόπον Ἰούδα τινά; διατί 6b χαὶ à" 
ἑαυτῶν οὐ ποιοῦνται τὴν ἐχλογὴν; Βελτίων λοιπὸν 
ἣν γεγονὼς ὁ Πέτρος αὐτὸς ἑαυτοῦ. Τοῦτο τοίνυν 
ἔστιν εἰπεῖν περὶ τούτου, Περὶ δὲ τοῦ μὴ ἁπλῶς, 
ἀλλ' ἐξ ἀποχαλύψεως αἰτεῖν τὸν τὴν χορείαν ἀναπλη- 
ρώσοντα, δύο αἰτίας ἐροῦμεν" μίαν μὲν, ὅτι περὶ 
ἄλλα ἠσχόληντο᾽ δευτέραν δὲ, ὅτι τοῦ παρεῖναι aà- 
τοῖς τὸν Χριστὸν τεχμήριον μέγιστον τοῦτο, Καθά- 
περ γὰρ παρὼν ἐξελέγετο, οὕτω καὶ ἀπών. Οὐ μι- 
χρὸν δὲ τοῦτο εἰς παραμυθίαν. "Opa δὲ αὑτὸν μετὰ 
χοινῇς πάντα ποιοῦντα γνώμης" οὐδὲν αὐθεντιχῶς, 
οὐδὲ ἀρχιχῶς. Καὶ οὐχ εἶπεν οὕτως ἀπλῶς" Ἁνεὶ 
τοῦ Ἰούδα τοῦτον χαταιλέγομεν " ἀλλὰ παραμυ- 
θούμενος αὐτοὺς ὑπὲρ τοῦ γεγενημένου, βλέπε, πῶς 
μεταχειρίζει τὸν λόγον. Οὐ γὰρ μιχρὰν ἀπορίαν ἐν- 
ἐποίησε τὸ γεγονός " xaX μὴ θαυμάσῃς. Εἰ γὰρ νῦν 
«6910 πολλοὶ περιστρέφουσι, τί τότε εἰχὸς ἣν αὐτοὺς 
λέγειν; "Avópec, φησὶν, ἀδειφοί. Εἰ ὁ Κύριος ἀδελ- 
φοὺς αὐτοὺς ἐχάλεσε, πολλῷ μᾶλλον οὗτος" διὸ καὶ 
πάντων παρόντων τοῦτο ἀναφωνεῖ. Ἰδοὺ Ἐχχλησίας 
ἀξίωμα, καὶ ἀγγελιχὴ χατάστασις. Οὐδεὶς ἣν ἐχεῖ 
διεῤῥηγμένος !, οὐχ ἄρσεν, οὐ θῆλυ. Τοιαύτας βού- 
λομαι τὰς Ἐχχλησίας εἶναι xal νῦν. Οὐδεὶς βιωτικόν 
τι ἐφρόντιζεν, οὐδεὶς περὶ οἰχείας ἐμερίμνα. Τοσοῦτον 
ἀγαθὸν οἱ πειρασμοῖί" τοιοῦτον αἱ θλίψεις χαλόν e. 
Ἔδει πληρωθῆναι τὴν Γραφὴν ταύτην, ἣν προεῖπε 
τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. "Ast παραμυθεῖται αὐτοὺς ἀπὸ 
[34] τῆς προῤῥήσεως. Οὕτω xal ὁ Χριστὸς πανταχοῦ 
ποιεῖ, Τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον χαὶ οὗτος δείχνυσιν, ὅτι 
οὐδὲν ξένον γέγονεν, ἁλλὰ τὸ ἤδη προειρημένον. Ἔδει, 
φησὶ, πληρωθῆναι τὴν Γρωρὴν ταύτην, ἣν προ- 
&a6 τὸ Πγεῦμα τὸ ἅγιον διὰ στόματος Δαυΐδ. 
Καὶ οὐ λέγει, Δαυϊδ εἶπεν, ἀλλὰ, Τὸ Πνεῦμα δι᾽ αὖ- 
τοῦ. Ὅρα εὐθέως ἐν mpootuiotg τοῦ βιδλίου ὁποίᾳ 
χέχρηται διδασχαλίᾳ. Ὁρᾷς, ὅτι οὐχ ἁπλῶς εἶπον 
ἀρχόμενος τῆς συγγραφῆς, ὅτι τοῦ Πνεύματός ἔστι 
πολιτεία τὸ βιδλίον τοῦτο; Ἣ» προεῖπε, φησὶ, τὸ 
Πνεῦμα τὸ ἅγιον διὰ στόματος Δαυΐδ. Σχόπει, 
πῶς τὸν προφήτην οἰχειοῦται, χαὶ αὐτὸν ἄγει εἰς 
μέσον, εἰδὼς, ὅτι αὐτοὺς ὠφελεῖ τὸ διὰ Δαυῖδ εἰρῇ- 
σθαι, χαὶ μὴ δι᾽ ἄλλου προφήτου. Περὶ ἸΙούδει, φησὶ, 
τοῦ ὁδηγοῦ γεγομόγου. "Opa xoi ἐνταῦθα τὸ φι- 


ἃ Διεῤῥηγμένος decst in quibusdam mss. e Καλόν deesb 
in quibusdam. 


25 IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. IIl. 94 


licere debuisti?] Ergo te ab hoc earcere liberare 
oportuit? Alioquin vero Deus non potcst vincere ma- 
teriam, nisi cum illa misceatur. Non potest enim illi 
przxcipere, donec cum illa fuerit, ac per totam per- 
vadat. O imbecillitatem ! Rex iimperando facit omnia; 
Deus vero malis non imperat? In summa, nisi mate- 
ria boni cujuspiam esset particeps, subsistere non 
posset. Malitia enim subsistere nequit, nisi virtuti 
admisceatur : proinde nisi fuisset admixta virtuti , 
jamdiu periisset : nam hzec est malorum conditio. Sit 
quispiam lascivus, qui sui impotens omnino sit, an 
vivet decem dies? Sit latro quispiam, qui nulla reti- 
nente conscientia in omnes etiamque in consceleratos 
grassetur, num vixerit omnino? Sit aliquis fur impu- 
dens. qui sine rubore palam furetur, num diu super- 
stes erit? Malorum natura talis est, ut nisi boni quid- 
pium habeant, stare non possint : sic illa Deus, ut illi 
dicunt, constituit. Sit civitas improborum hominum, 
an stabit umquam? Stent mali, non contra bonos, 





Ca». 1. v. 19. Tunc reversi a, ostoli. Jerosolymam a 
monte qui vocatur Oliveti, qui est juxia Jerusalem, 
sabbati habens iter. 

4. Tunc, inquit, reversi sunt. Tunc, quandonam ? 
Postquam illa audierant, non enim alio modo id 
sustinuis:ent, nisi alter adventus illis. promissus 
fuissct. Videtur autem milii h:ec in sabbato gesta 
fuisse. Alioqui non spatium itineris sic indicasset , 
A monte. qui dicilur. Oliveti, qui est juxta Jerusalem, 
sabbati habens iter ; nisi prescriptum | fuisset itineris 
spatium, quod peragi posset in die sabbati. 19. 
Et cum introissent, in. canaculum | ascenderunt, ubi 
erant. permanentes. Ergo post resurrectionem Jeroso- 
lymis manebant. Petrus, et Jacobus, et Joannes. Non 
jam hie solus cum fratre numeratur; sed el Audreas 
cum Petro ; et Andregs, Philippus et Thomas, Bartlio- 
lomeus et Mattheus, Jacobus Alphei, et Simon Zelo- 
tes εἰ Judas Jacobi, Wecte discipulos memoravit. 
Quia enim alius prodidit, alius negavit ' , alius non 
credidit; declarat omnes, uno excepto proditore, 
salvos fuisse. 14. Hi omnes erant perseverantes 
unanimiter in oratione et deprecatione cum mulieribus. 
Recte. Magnum enim oratio telum est in tentatio- 
nibus, et ad lioc a Magistro suo satis fuerant instituti. 
Alioquin vero przseus tentatio ad hoc illos ducebat. 
Ideoque ascendunt in ccnaculum: admodum enim 
timebant Jud:zeos.. Cum mulieribus. Jam enim dixerat 
illas Jesum sequutas fuisse. Et Maria matre Jesu, 
εἰ cum fratribus ejus (Joan. 19. 20). Quomodo autem 
dicium est, discipulum cam tunc in sua recepisse? 
Sed cuin congregasset illos Christus, cum ipsis 
iterum illa versabatur. Et cum fratribus ejus. De 
iis loquitur, qui prius non credebant in eum. 15. 
Et in diebus illis, surgens Petrus. in medio disci- 
pulorum dixit. Utpote fervens, cui grex a Christo 


* Hic, alius negavit , desunt in. quibusdam exempla- 
ribus. 


HOMILIA 11I. 


sed contra seipsos, certe stare nequeunt. Vere stulti 
(acti sunt, cum dicant se esse sapientes (Rom. 4. 93). 
Si corpus malum est, frustra facta sunt oinnia que 
conspieiuntur, aqua, terra , sol, aer. Nam et aer cor- 
pus est', etiamsi non. densum et. solidum. Opportune 
ergo dicatur : Narraverunt mihi iniqui fabulationce 
(Psal. 118. 85). Verum lizec ne toleremus, sed aurcs 
ab illis averlamus. Est enim, est utique corporum 
resurrectio. Hoc declarat sepulerum Jerosolymis , 
nccuon lignum, cui fuit alligatus, ut flagellis czedere- 
tur. Comedimus enim, inquit, et bibimus cum illo (Act. 
10. 41). Credamus ergo resurrectioni, et qux hac di- 
gna sint operemur, ut futura consequamur bona , in 
Christo Jesu Domino nostro, quicum Pati et Spiritui 
sancto gloria, imperium , honor, nunc et sempcr, et 
in s:ecula seculorum. Amen. 


! Morel. legit... aqua, terra, sol, homo. N 
e. [EX Ὁ. Nanm 
corpus est ; male. Th nus ! ^t hono 


——————————————áÀ 


concreditus erat, atque ut primus in choro, primus 
Semper sermonem orditur (Erat autem turba homi- 
num simul fere centum viginti): 16. Viri. fratres, 
oportebat impleri Scripturam hanc, quam pra-diait 
Spiritus sanctus. Cur non solus a Christo petiit, ut 
sibi daret aliquem in locum Jude? cur item non 
per seipsos electionem faciunt? Jam Petrus seipso 
melior factus erat. Sic ergo ad priorem quxstionem 
respondendum : cur autem non simpliciter, sed ex 
revelatione choream impleri postularint, duas cau- 
sas afferemus. Prima est, quod aliis rebus incumbe- 
rent; secunda, quod hoc maximum esset argumentum, 
Christum illis adesse. Ut enim przsens eligebat, 
ià et absens. Nec parum id ad consolationem 
conferebat. Vide autem quomodo Petrus omnia ex 
communi sententia faciat, nihilque cum auctoritate 
vel cum imperio. Neque simpliciter dixit: Loco 
Judz hune eligimus; sed consolans illos super eo, 
quod acciderat, vide quomodo sermonem temperet. 
Neque enim facinus illud parvam illis consteruationem 
attulerat; et ne mireris. Nam si illud hodieque multi 
versant, quid tunc illis accidisse putandum ? Viri 
fratres, inquit. Si Dominus illos fratres appellavit, 
multo magis hic: ideo prasentibus omnibus, sic 
illos affatur. Ecce Ecclesi: dignitatem οἱ angelicam 
statum, Nullus erat ibi ab aliis divulsus, non mas, 
non femina. Tales nunc etiam Ecclesias esse volo. 
Nemo ibi szculare quidpiam curabat; nullus erat 
de re domestica sollicitus. Tantum boni afferunt 
tentationes, tantum  zerumm:e lucrum.  Oportebat 
impleri Scripturam hanc, quam praedixit — Spiriius 
sanctus. Semper consolatur eos a pradictione. Sic 
etiam Christus ubique facit. Eodemque modo hic 
ostendit nihil stupendum accidisse, sed quod jam 
predictum fuerat. Oportebat, inquit, impleri Scri- 
ptuam hanc, quam pradizit Spiritus sanctus. pet os 
Dacid. Non ait : David dixit, sed, Spiritus per euin. 


55 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 76 


vide statim in exordio libri, qua utatur doctrina. 
Cernis vero me non sine causa in principio operis 
dixisse, hunc librum esse Spiritus sancti institu. 
tum. Quam praedixit, inquit, Spiritus sanctus per os 
David. Animadverte, quomodo prophetam sibi ac- 
commodet, ipsumque in medium adducat; sciens 
ipsis utile fore, quod [κος a Davide, non ab alio prophe- 
ta dictasint. De Juda, iuquit, qui fuit dux. Hic perpen- 
de viri philosophiam. Non contumeliam dicit, non 
insultat, nec vocat scelestum aut exsecrandum; sed 
rem simpliciter narrat, ncc vocat eum proditorem; sed 
in alios crimen detorquet quantum potest. Ác neque 
illos vehementer exagitat. Qui fuit, inquit, dux eorum, 
gui comprehenderunt Jesum. Ac priusquam dicat, ubi 
lioc predixerit David, narrat qu:e fecerit Judas, ut ex 
przsentibus futura indicet, ostendatque ipsum jam 
powas dedisse. 17. Qui connumeratus erat in nobis, 
et sortitus est sortem ministerii hujus. 18, Et hic quidem 
possedit agrum de mercede iniquitatis. Moralem reddit 
;ermonem , et latenter subindicat , rem esse ad cor- 
reptionem aptam. Non dicit Judzos, sed ipsum 
possedisse agrum. Quia enim imbecillorum animi 
non ita futura ut przsentia perspiciunt , de przsseuti 
ultione loquitur. Ei suspensus crepuit. medius. Recte 
non in peccato , sed in ultione insistit. Et effusa sunt, 
Inquit, omnia viscera ejus. Hoc illis consolationem 
afferebat. 19. Et notum. factum. est omnibus habitan- 
tibus Jerusalem , ita ut appellaretur ager. ille lingua 
eorum Aceldama , hoc est, ager sanguinis. 

$9. Judi ergo hoc nomen agro dedere, non ob 
agrum ipsum, sed ob Judam : nam is agro nomen 
indidit. Et testes affert inimicos : id. enim significat , 
cum dicit, ipsos appellavisse, et cum addit, Lingua 
eorum. Deindc post eventum, apposite propbetam ad- 
ducit dicens : 20. Scriptum est enim in libro Psalmo- 
rum ? Fiat commoralio eorum deserta, et non sit qui 
mhabitet in ea (Psal. 68. 26). fIoc de agro et de domo 
dicitur. Et episcopatum ejus accipial alter; hoc cst, 
principatum , sacerdotium. ltaque ha:c non meo fiunt, 
scd ejus, qui liec przedixit, consilio. Ne videretur enim 
magnam rem aggredi, et qualem Christus ipse fecis- 
set, prophetam testem adhibet. 21. Oportet ergo, in- 
quit, ex his viris, qui nobiscum sunt congregati in omni 
tepore. Cur cum illis hoc communicat? Ut ne con- 
tentio hac de re oriretur, ct ne mutuo liigareut. Nam 
δὶ id ipsis accidit, multo magis illis accidisset (a). 
lloc vero semper devitat. Ideo in principio dicebat , 
Viri fratres, oportet eligere ex nobis. Multitudini per- 
mittit judicium, simul qos, qui eligebantur, veneran- 
dos reddens, seque liberans ab invidia, qu: suboriri 
poterat. Nam hiec magna sape solent parere mala. 
Quod igitur sic (ieri oporteat, prophetam adducit te- 
stem : ex quibus vero electionem fleri oporteat, inter- 
pretatur ipse dicens, Ex iis, qui nobiscum congregati 
gunt, in omni tempore. Si cnim dixisset , Dignos opor- 
tet adesse, c:eteros affecisset contumelia. Nunc autem 
tempori rem conxnisit ; nec dixit simpliciter, Qui 

(a) Id est , si apostolis accidit ut de primatu contende- 


tent ; multo &ccidere po'erat , ut qui eligendi erant 
iu locum Judz, se Conteuder eu. 1 i 


congregati sunt, sed addidit, /n omni tempore, qno in- 
travit et exivit inter nos Dominus Jesus, 92. incipiens a 
baptismate Joannis, usque in diem dua assumptus est a 
nobis, testem resurrectionis ejus nobiscum fieri unum ex 
istis, Ad quid illud ? Ne chorus numero truncatus es- 
set. Quid ergo? an Petrum ipsum eligere non l:cebat? 
Licebat utique ; sed ne videretur ad gratiam facere, 
abstinet, Alioquin vero nondum Spiritus particeps 
erat. 93. ΕἸ statuerunt , inquit, duos, Joseph, qui vo- 
cabaiur Barsabas, qui cognominatus est Justus, ct Mat. 
thiam. Non ipse illos statuit, sed omnes. Consilium 
vero ipse protulit, ostendens non suum esse, sed jam 
olim in prophetia efferri. Itaque interpres fuit, non 
preceptor. Joseph qui vocabatur Barsabas, qui cogno- 
minatus est Justus. Forte quod plures cognomines 
essent, utrumque posuit : nam inter apostolos quoque 
complures erant. cognomines, Jacobus Zebedo»ii , Ja- 
cobus Alpha:si, Simon Petrus , Simon Zelotes, Judas 
Jacobi, et Judas Iscariotes. Alioquin vero poterat ap- 
pellatio esse vel ex vit: mutatione, vel ex ipsius vo- 
luntate. « Statuerunt, » inquit, « Joseph, qui vocabatur 
Darsabas , qui cognominatus est Justus, et Matthiam. 
94. « Et orantes dixerunt : Tu, Domine, qui corda no- 
sti orinium , ostende quem elegeris ex his duobus 
unum , 25. accipere sortem ministerii hujus et apo- 
stolatus, de quo praxvaricatus cst Judas , ut abiret in 
locum suum. » Recte memorant illius peccatum, de- 
clarantes se testem quaerere, non augentes numerum, 
sed non imminui sinentes. 26. « Et dederunt sortes 
eis (nondum enim Spiritus datus erat), et cecidit 
sors super Matthiam, et annumeratus est cum unde- 
cim apostolis. Tunc, iuquit, reversi sunt Jerosoly- 
mam a monte, qui vocatur Oliveti , qui est juxta Jc- 
rosolymam, sabbati babens iter. » Hocait ut innueret 
ipsos non longum iter suscipere, ne quid terroris acci- 
deret trementibus adliuc ipsis et metucutibus,. Et cum 
introissent, ascenderunt in cenaculum. Non cnim aude- 
bant in civitate comparere. Et recte ascenderunt 
in ccenaculum, ut non facile esset ipsos compre- 
hendere. Et erant, inquit, perseverantes unanimiter 
in oratione. Viden' quam vigiles essent in oratione 
perseverantes, idque unanimiter quasi uno eodem- 

que animo? Hxc duo de illis testificatur. Joseph 
fortasse mortuus erat (a). Non enim, fratribus 
credentibus, ipse non credidisset, qui ante omnes 
crediderat. Certe non videbatur usquam ille Christo 
ut liomini attendere, ut. Mater dicebat, Ego et pater 
fuus dolentes querebamus te ( Luc. 2. 48). Itaque ante 

ones ille Dominum noverat, Fratribus vero dicebat 

Christus : Non potest »undus vos odisse , me autem 

odit (Joan. 7. 1). Vide autem Jacobi modestiam. llle 
namque Jerosolymorum cpiscopatum accepit , et ta- 
men hic nihil loquitur. Aliorum quoque discipulorum 

summam humilitatem considera, quo pacto illi tlro- 

num concedunt, neque jam mutuo discep:ant. lila 

enim Ecclesia quasi in c:xlis posita erat, s:eculare 
nibil habens, non parietibus , non marmoribus, sed 


(u) Joseph sponsus Marix videtur mortuus fuisse ante as- 
nem, 


55 IN ACTA APOSTOLORUM. HOXIIL. ili. 56 


λόσοφον τοῦ ἀνδρός. Οὐχ ὑδρίξει οὐδὲ ἐνάλλεται, λέ- 
ἴων, Τοῦ μιαροῦ xal παμμιάρον" ἀλλ᾽ ἀπλῶς τὸ 
γενόμενον δηλοῖ" οὐδὲ λέγει, Τοῦ προδόντος, ἀλλ᾽ ἐφ᾽ 
ἑτέρους βιάζεται μεταθεῖναι τὸ ἔγχλημα, ὅσον εἰς 
αὐτὸν ἧχε. Καὶ οὐδὲ ἐκείνων σφόδρα χαθάπτεται 
Τοῦ γενομένου γὰρ, φησὶν, ὁδηγοῦ τοῖς συ.1.1α- 
ἐοῦσι τὸν Ἰησοῦν. Καὶ πρὶν ἣ εἰπεῖν, ποῦ εἶπεν ὃ 
Aautb, λέγει τὰ πεπραγμένα αὐτῷ, tva ἀπὸ τῶν 
παρόντων χαὶ τὰ μέλλοντα πιστώσηται, xal δείξῃ 
ἤδη δεδωχότα δίχην. Ὅτι κατηριθμημένος ἦν σὺν 
ἡμῖν, καὶ ἔλαχε τὸν κιῆρον τῆς διακονίας ταύ- 
της. Οὗτος μὲν οὖν ἐκτήσατο χωρίον ἐκ μισθοῦ 
τῆς ἀδικίας. Ἡθικὸν ποιεῖ τὸν λόγον, xal λανθα- 
νόντως τὴν αἰτίαν παιδευτιχὴν οὖσαν ἀποκαλύπτει. 
Οὐ λέγει γὰρ, ὅτι οἱ Ἰουδαῖοι, ἀλλ᾽ οὗτος αὐτὸ ἐχτή- 
σατο. Ἐπειδὴ γὰρ αἱ ψυχαὶ τῶν ἀσθενῶν οὐχ οὕτω 
πρὸς τὰ μέλλοντα ὁρῶσιν, ὡς πρὸς τὰ παρόντα, περὶ 
τῆς παρούσης δίχης διαλέγεται. Καὶ πρηνὴς γενό- 
μενος ἐάχησε μέσος. Καλῶς οὐχ ἐν τῷ ἁμαρτή- 
τι, ἀλλ᾽ ἐν τῇ τιμωρίᾳ τὸν λόγον ἐπῆρε. Καὶ ἐξ- 
δχύθη, φησὶ, πάντα τὰ σπλάγχνα αὐτοῦ. Τοῦτο 
παραμυθίαν ἐχείνοις ἔφερε. Καὶ γγωστὸν ἐγένετο 
σᾶσι τοῖς κατοιχοῦσιν "IspovcaAnpg, ὥστε xAn- 
θῆγαι τὸ χωρίον ἐκχεῖγο τῇ ἰδίᾳ διαλέχτῳ αὑτῶν 
᾿Αχειδαμὰ, τουτέστι, χωρίον αἵματος. 

β'. Οἱ μὲν οὖν Ἰουδαῖοι ταύτῃ τῇ προτηγορίᾳ ἐχά- 
λεσαν αὐτὸ, οὐ διὰ τοῦτο, ἀλλὰ διὰ τὸν Ἰούδαν" οὗτος 
δὲ εἰς τοῦτο αὐτὸ μετήγαγε, μάρτυρας τοὺς ἐχθροὺς 
φέρων. Τῷ τε γὰρ εἰπεῖν, ὅτι ὠνόμασαν, χαὶ τῷ 
ἐπαγαγεῖν, Τῇ * ἰδίᾳ διαλέκτῳ αὑτῶν, τοῦτο δηλοῦν 
βούλεται. Εἶτα μετὰ τὴν Ex6acty οἰχείως ἐπεισάτγει 
τὸν προφήτην λέγων" Γέγραπται γὰρ &v βίδιλῳ 
VaJ4uor: Γενηθήτω ἡ ἔπανιϊιις αὐτῶν ἔρημος, 
καὶ μὴ ἔστω ὁ κατοιχῶν ὃν αὐτῃ. Τοῦτο περὶ τοῦ 
χωρίου χαὶ τῆς οἰχίας. Καὶ τὴν ἐπισχοπὴν αὐτοῦ 
.λαδέτω ἕτερος * τουτέστι, τὴν ἀρχὴν, τὴν ἱερωσύνην. 
Ὥστε oox ἐμῇ γνώμη τοῦτο τυγχάνει, ἀλλ᾽ ἐχείνου 
τοῦ ταῦτα προΞξιρηχότος. Ἵνα γὰρ μὴ δόξῃ μεγάλῳ 
πράγματι ἐπιχειρεῖν, χαὶ τοιούτῳ οἴῳ ὁ Χριστὸς, 
ἐπήγαγε μάρτυρα τὸν προφήτην. Δεῖ οὗ», φησὶ, 
τῶν συνελθόντων ὑμῖν |25| ἀνδρῶν ἐν narii 
χρόνῳ. Διατί χοινοῦται αὐτοῖς ; Ἵνα μὴ περιμάχητον 
τὸ πρᾶγμα γένηται, xal εἰς φιλονεικίαν ἐμπέσωσιν. 
Εἰ γὰρ αὐτοὶ τοῦτο ἔπαθον, πολλῷ μᾶλλον ἐχεῖνοι. 
Καὶ ἀεὶ τοῦτο παραιτεῖται b. Διὰ τοῦτο ἀρχόμενος 
ἕλεγεν᾿ Ἅγδρες dócAgol, δεῖ ἐχιλέξασθαι ἐξ ἡμῶν. 
Τῷ πλήθει τὴν χρίσιν ἐπιτρέπει, τούς τε γινομένους 
αἰδεσίμους ποιῶν, xal αὐτὸ; ἁπαλλαττόμενος ἀπ- 
εχθείας τῆς πρὸς τοὺς ἄλλους. Μεγάλα γὰρ ἀεὶ τὰ 
τοιαῦτα ἐργάζεται χαχά. Ὅτι μὲν οὖν δεῖ γενέσθαι, 
τὸν προφήτην παράγει μάρτυρα" ἐχ τίνων δὲ δεῖ, 
αὐτὸς ἑρμηνεύει λέγων᾽ Ἐχ τῶν συνελθόντων 
ἡμῖν ἐν παντὶ χρόνῳ. El μὲν γὰρ εἶπε, τοὺς ἐπιει- 
χεῖς δεῖ παρεῖναι, τοὺς ἄλλους ἂν ὕδρισε" νῦν δὲ τῷ 
χρόνῳ τὸ πρᾶγμα ἐπέτρεψεν, οὐχ ἀπλῶς Συνελθόντας 
εἰπὼν, ἀλλ᾽ Ἐν παντὶ χρέγῳ, ἐν ᾧ εἰσηκῖθε καὶ 
ἐξήιιθεν ἐφ᾽ ἡμᾶς ὁ Κύριος Ἰησοῦς, ἀρξάμενος 
ἀπὸ τοῦ βωαπείσματος Ἰωάγγου, ἕως τῆς ἡμέρας 
ἧς ἀνελήφθη ἀφ᾽ ἡμῶν, μάρτυμα τῆς ἀναστά- 
σδως αὑτοῦ σὺν ἡμῖν γενέσθαι ἕνα τούτων. "Iva 
τί γένηται; Ἵνα μὴ ἡχρωτηριασμένος ὁ χορὸς εἴη. 
Τί οὖν; ἐλέσθαι τὸν Πέτρον αὑτὸν οὐχ ἐνῆν; Καὶ 


* Quidam mss. xai δι’ ὧν ὠνόμασαν, καὶ τῷ εἰπεῖν, Τῇ. 
b Morel. solus ἀεὶ διὰ τοῦτο παρ. 


πάνυ γε" ἀλλ᾽ ἵνα μὴ δόξῃ χαρίζεσθαι, τοῦτο οὐ 
ποιεῖ, "AXAtog δὲ xal Πνεύματος ἅμοιρος ἦν ἔτι. Καὶ 
£c encav, φησὶ, δύο, Ἰωσὴφ τὸν χαλούμεγον Bap- 
ca6ar, ὃς ἐπεχλήθη Ἰοῦστος, καὶ Ματθίαν. Οὐχὶ 
αὐτὸς αὐτοὺς ἔστησεν, ἀλλὰ πάντες. Τὴν γνώμην δὲ 
αὐτὸς εἰσηγήσατο, δείξας οὐδὲ αὐτὴν αὐτοῦ οὖσαν, 
ἀλλ᾽ ἄνωθεν χατὰ προφητείαν" ὥστε ἐξηγητὴς γέγο- 
νεν, οὐ διδάτχαλος. Ιωσὴ;; τὸν καιϊούμεγνον Βαρ- 
ca6àv, ὃς ἐπεχ.1ήθη Ἰοῦστος. Ἴσως διὰ τὰς ὁμω- 
νυμίας ἀμφότερα τέθειχεν᾽ ἐπεὶ xal ἐν τοῖς ἀπο- 
στόλοις πολλαὶ ὁμωνυμίαι ἔσαν: Ἰάχωθος ὁ Ζεθε- 
δαίου, καὶ Ἰάχωθος ὁ τοῦ ᾿Αλφαίου, Σίμων Πέτρος 
xai Σίμων ὁ Ζηλωτῆς " Ἰούδας Ἰακώθον, καὶ Ἰούδας ὁ 
Ἰσχαριώτης. "AX; δὲ χαὶ μεταδολῇς βίον, ἴσως δὲ 
xai προαιρέσεως ty fj ὀνομασία. Ἔστησαν, φησὶν, 
Ἰωσὴφ τὸν καλούμενον Βαρσαδᾶν, ὃς ἐπεχιήθη 
᾿Ἰοῦστος, καὶ Ματθίαν. Καὶ προσευξάμενοι εἷ- 
πον" Σὺ, Κύριε, καρδιογγῶστα πάντων, ἀγνάδει- 
ἔον, ὃν ἐξε.λέξω ἐχ τούτων τῶν δύο ἔνα Ja6sir 
τὸν xAnpor τῆς διαχογίας ταύτης καὶ ἀποστο- 
Anc, ἐξ ἧς xapé6n ᾿Ιούδας πορευθῆναι εἰς τὸν 
τόπον τὸν ἴδιον. Καλῶς λέγουσιν ἐχείνου τὸ ἀμάρ- 
πῆμα, δειχνύντες, ὅτι μάρτυρα αἰτοῦσιν, οὐ πλεονά- 
ζοντες 6 τὸν ἀριθμὸν, ἀλλ᾽ ἐλαττωθῆναι οὐχ ἐῶντες. 
Καὶ ἔδωχαν κλήρους αὐτῶν (οὐδέπω γὰρ Πνεῦμα 
37), καὶ ὁ κλῆρος ἐπὶ Ματθίαν ἔπεσε, καὶ συγκατ- 
ἐψηφίσθη μετὰ τῶν ἔνδεκα ἀποστόλων. Τότε, φη- 
aw, ὑπέστρεψαν εἰς Ἱερουσαλὴμ ἀπὸ ὄρους τοῦ 
καλουμένου Ἐλαιῶγος, ὅ ἐστιν ἐγγὺς ᾿Ιερουσαλὴμε, 
σαθδδάτυυ ἔχον ὁδόν. Τοῦτό φησιν, ἵνα δείξῃ, ὅτι 
μαχρὰν οὐ βαδίζουσιν ὁδὸν, ὡς φόθον τινὰ μὴ γενέτθαι 
τρέμουσιν ἔτι xal δεδοιχόσιν αὐτοῖς. Καὶ ὅτε elo AO0v, 
ἀνέθησαν εἰς τὸ ὑπερῷον. Οὐκ ἐτόλμησαν γὰρ 
φανῆναι ἐπὶ τῆς πόλεως. Καὶ χαλῶς εἰς τὸ ὑπερῷον 
ἀνέδησαν, ὥστε μὴ εἶναι εὔχολον Ex τοῦ [26] ἑτοί- 
μου συλληφθῆναι αὐτούς. Καὶ ἦσαν, φησὶ, προσκαρ- 
τεροῦντες ὁμοθυμαδὸν τῇ προσευχῇ. Ὁρᾷς, πῶς 
ἐγρηγορότες ἧσαν τῇ προσευχῇ προσχαρτεροῦντες, 
xai ὁμοθυμαδὸν ὥσπερ ἐξ μιᾶς ψυχῆς προσχαρτε- 
ροῦντες; Δύο αὐτοῖς μαρτυρεῖ. Ὁ μὲν Ἰωσὴφ ἴσως 
τετελευττχὼς ἣν d. Οὐ γὰρ ἂν τῶν ἀδελφῶν πιστευ- 
σάντων ἐχεῖνο: Ἦπίστησεν ὁ πρὸ πάντων πιστεύσας " 
ἀμέλε: γοῦν οὐδὲ ἁπλῶς φαίνεται οὐδαμοὺ 5 ὡς ἀν- 
θρώπῳ προέχων, χαθάπερ ἡ μήτηρ ἔλεγεν" ᾿Εγὼ 
xal ὁ πατήρ σου ἐδυνώμενοι ἐζητοῦμέν σε. “Ὥστε 
πρὸ πάντων αὐτὸ; ἔγνω τοῦτον. Πρὸς δὲ τοὺς ἀδελ- 
φοὺς ἔλεγεν ὁ Χριστός" Οὐ δύναται ὁ κόσμος ὑμᾶς 
μισεῖν, ἐμὲ δὲ μισεῖ. Καὶ ὄρα τὴν ἐπιείχειαν Ἶα- 
χώδου. Αὐτὸς ἔλαδε τὴν ἐπισχοπὴν τὴν ἐν ἹἹεροσολύ- 
μοις, xal ὅμως τότε οὐδὲν διαλέγεται. "Opa δὲ xal 
τῶν ἄλλων μαθητῶν τὴν πολλὴν ταπεινοφροσύγην,͵ 
πῶς αὐτῷ συγχωροῦσι τοῦ θρόνου f, xat οὐκ ἕτι ἀμ. 
φισδητοῦσι πρὸς ἀλλήλους. Ὥσπερ γὰρ ἐν οὐρανῷ 
ἡ Ἐχχλησία ἐχείνη ἦν, οὐδὲν ἔχουσα βιωτικὸν, οὗ 
τοίχοις, οὐδὲ μαρμάροις, ἀλλὰ προθυμίᾳ τῶν συνιόν- 
των ἀπολάμπουσα. Ὡς ἑχατὸν εἴχοσιν ἦσαν, φη» 
σἰν" οἱ ἑδδομήκοντα ἴσως, o9g αὐτὸς ἐξελέξατο, 1i 
xai ἄλλοι τῶν σπουδαιοτέρων, οἷον ὁ Ἰωσὴφ xa: ὁ 
Ματθίας “ καὶ γυναῖχες ἦσαν πολλαὶ, al. ἠχολούθουν 
αὐτῷ, ἐπιτοαυτὸ πανταχοῦ ἦσαν, 

ε Sie Savil. et unus ccdex qui babeLobyl πλεονάζοντες, 
Morel. οὐ πλτηροῦντες. d Addit unus cod. διὸ οὐδὲ μνήμυς 


ἀξιοῦται. ὁ Οὐξαμοῦ deest in Morel. f Unus πῶς xaza- 
"3 θρόνου. 


37 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 38 


γ΄. Αὕτη πρόνοια διδασχάλου, Πρῶτος οὗτος διδάσχα- 
λον χατέστησεν, Οὐχ εἶπεν, ὅτι ᾿Αρχοῦμεν ἡμεῖς " 
οὕτω πάσης χενοδοξίας ἐχτὸς ἣν, xal πρὸς Ey ξώρα 
μόνον, καΐτοι οὐδὲ ἰσότυπον ἅπασιν εἶχε τὴν χατά- 
στασιν ἀλλ᾽ εἰχότως ταῦτα ἐγένετο διὰ τὴν ἀρετὴν τοῦ 
ἀνδρός" χαὶ ὅτι τότε ἡ ἐπιστασία ἦν, οὐ τιμὴ, ἀλλὰ 
πρόνοια τῶν ἀρχομένων. Τοῦτο οὔτε τοὺς αἱρουμέ- 
νους ἑποίει ἐπαίρεσθαι " ἐπὶ γὰρ χινδύνους ἐχαλοῦντο" 
οὔτε τοὺς μὴ αἱρεθέντας ὡς; ἀτιμασθέντας ἀλγεῖν. 
᾿Αλλ᾽ οὐχὶ νῦν οὕτω γίνεται, ἀλλ᾽ ἅπαν τοὐναντίον. 
"Upa γὰρ, ἑκατὸν εἴχοσιν ἦσαν, καὶ ἕνα αἰτεῖ ἀπὸ 
πα τὸς τοῦ πλήθους " εἰχότως. Πρῶτος τοῦ πράγμα- 
τος αὐθεντεῖ, ἅτε αὐτὸς πάντας ἐγχειρισθείς. Πρὸς 
γὰρ τοῦτον εἶπεν ὁ Χριστός" Καὶ σύ ποτε ἐπιστρέ- 
Vuc, στήριξον τοὺς ἀδειφούς σου. "Urt Κατηρι- 
Θμημόνος ἦν, φησὶ, σὺν ἡμῖν. Διὰ τοῦτο προσέχει 
ἕτερον προδάλλεσθαι, ὥστε μάρτυρα γενέσθαι εἰς τὸν 
ἐχείνου τόπον. Καὶ ópa, πῶς τὸν διδάσχαλον μιμεῖται, 
πανταχοῦ ἀπὸ τῶν Γραφῶν διαλεγόμενος, xaX οὐδὲν 
περὶ τοῦ Χριστοῦ λέγων οὐδέπω, ὅτι προεῖπε πολ- 
λάχις αὐτός. Καὶ οὐ λέγει, ἔνθα τῆς προδοσίας αὐτοῦ 
μέμνηται" οἷον, Στόμα ἁμαρτωλοῦ, καὶ στόμα 
δολίου ἐπ᾽ ἐμὲ ἠνοίχθη" ἀλλ᾽ ἔνθα τῆς τιμωρίας 
αὐτοῦ μόνον τὴν μνήμην ἐποιήσατο τοῦτο γὰρ αὖ- 
τοὺς τέως ὠφέλει. Τοῦτο μάλιστα δείχνυσι πάλιν 
τοῦ Δεσπότου τὴν φιλανθρωπίαν. Ὅτι Κατηριθμη- 


μένος ἦν, φησὶ, σὺν ἡμῖν, καὶ ἔλαχε τὸν xAnpor : 


τῆς διαχονίας ταύτης. λῆρον αὐτὸν πανταχοῦ χα- 
λεῖ, δεικνὺς τῆς τοῦ Θεοῦ χάριτος τὸ πᾶν Óv, xot τῆς 
ix)oyfc, καὶ ἀναμιμνήσχων αὐτοὺς τῶν παλαιῶν, 
[21] ὅτι ὁ Θεὸς αὐτὸν ἐχληρώσατο, χαθάπερ τοὺς 
Λευῖτας, καὶ ἐνδιατρίόει * τοῖς περὶ αὐτοῦ, ὁ τῆς T. po- 
δοσίας μισθὸς αὐτὸς xa τῆς τιμωρίας γέγονε χήρυξ, 
᾿Εκτήσατο γὰρ, qnot, χωρίον ἐκ μισθοῦ τῆς ἀδι- 
κίας. Ὅρα πῶς Θεοῦ οἰκονομία τὸ γεγονὸς ἣν. Τῆς 
ἀδικέας, φησί. Πολλαὶ αἱ ἀδιχίαι, ἀλλὰ ταύτης οὐδὲν 
ἀδιχώτερον γέγονέ ποτε, ὥστε ἀδιχίας ἦν τὸ πρᾶγμα. 
Οὐχὶ δὲ μόνον τοῖς παροῦσι γέγονε δῆλον τὸ γενόμε- 
νον, ἀλλὰ χαὶ πᾶσι τοῖς μετὰ ταῦτα, ὥστε ἄχοντες 
ὠνόμασαν οὐχ εἰδότες, χαθάπερ καὶ Καϊάφας προεφή- 
πευσεν οὐχ εἰδώς. Ὃ Θεὸς αὐτοὺς ἠνάγκασεν οὕτω 
καλέσαι Ἑόδραϊστὶ ᾿Αχελδαμά. ᾿Απὸ τούτου xal τὰ 
Ἰουδαίοις ἐπιέναι μέλλοντα χαχὰ δῆλα ἦν xai δεί- 
χγυσι τέως τὴν πρόῤῥησιν ἐξελθοῦσαν ἐκ μέρους, 
τὴν b λέγουσαν" Καλὸν ἦν αὐτῷ, εἰ οὐκ ἐγεγγήθη 
ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος. Καὶ περὶ τῶν Ἰουδαίων τὰ 
αὑτὰ ἁρμόζει λέγειν. El γὰρ ὁ γενόμενος ὁδηγὸς, 
πολλῷ μᾶλλον χαὶ οὗτοι. ᾿Αλλ᾽ οὐδὲν τούτων λέγει 
τέως. Εἶτα δειχνὺς, ὅτι περὶ αὐτοῦ εἰχότως ἂν λέγοιτο 
᾿Αχε)δαμὰ, ἐνάγει ς τὸν προφήτην λέγοντα, Γενη- 
θήτω ἡ ἔπαυνιις αὑτοῦ ἔρημος. Τί γὰρ &pnyuóse- 
pov τοῦ τάφον γενέσθαι ; “Ὥστε xal εἰχότω; ἂν ab- 
403 χληθεέη τὸ χωρίον. Ὁ γὰρ τὸ τίμημα χαταδαλὼν, 
εἰ xal ἕτεροι οἱ ἡγοραχότες εἶεν, αὐτὸς ἂν εἴη δί- 
xat λογίζεσθαι χύριος ἐρημώσεως μεγάλης. Αὕτη 
ἡ ἐρήμωσις προυίμιον τῆς Ἰουδαϊχῇς, εἴ γέ τις ἀχρι- 
δὼς ἐξετάσειε. Καὶ γὰρ ἐχεῖνοι ἑαυτοὺς ἀνεῖλον λιμῷ 
καὶ πολλοὺς ἀπέχτειναν, xal τάφος γέγονεν ἡ πόλις, 
τῶν ξένων, τῶν στρατιωτῶν" ἐκείνους γὰρ οὐδ᾽ ἂν 
εἴασαν ταφῆναι, οὐδὲ γὰρ τάἀφῆς χατηξιώθτσαν. Δεῖ 
οὖν tàf συνελθόντων ἡμῖν, φησὶν, ἀνδρῶν. "Opa, 
T4 βούλεται αὐτόπτας αὐτοὺς εἶναι. Καίτοιγε 
ἔμελλε παρέσεσθαι τὸ Πνεῦμα" ἀλλ᾽ ὅμως πολλὴ σπου. 
δὴ περὶ τούτου ἦν. Τῶν συνελθόντων ἡμῖν ἀνδρῶν, 


* Morel. καὶ ὅτι ἐνδιατρίδει. b Morel. dx μέρους ἐχείνην 
τήν. “ Sic Morel. οἱ mss. Savil, ín (ει. 


φησὶν, ἐν παντὶ χρόνῳ, ἐν ᾧ εἰσῆ.1θεὲ καὶ é£nA0er 
τ᾿ ἡμᾶς ὁ Κύριος Ἰησοῦς. Δείχνυσιν αὐτοὺς συν- 
ῳχηχότας αὐτῷ οὐχ ἁπλῶς ὡς μαθητὰς παρόντας. 
"Apa καὶ ἐξ ἀρχῆς τότε πολλοὶ παρηχολούθουν αὐτῷ. 


«Ὅρα γοῦν, πῶς τοῦτο δηλοῖ 4, ὅταν λέγῃ" ἯΗν εἷς 


ἐχ τῶν δύο τῶν ἀκουσάντων παρὰ ᾿Ιωάννου, καὶ 
ἀκοιουθησάντων τῷ ᾿Ἰησοῦ. Ἐν παντὶ χρόνῳ, 
φησὶν, ἐν ᾧ εἰσῆ.1θε καὶ ἐξῆλθεν ép' ἡμᾶς ὁ Κύριος 
Ἰησοῦς, ἀρξάμενος ἀπὸ τοῦ βαπείσματος ᾿Ιωάν- 
vov. Καλῶς. Τὰ γὰρ πρὸ τούτου οὐδὲὶς ἥδει μαθὼν, 
ἀλλὰ Πνεύματι ἐμάνθανον. "Ewc τῆς ἡμέρας, φησὶν, 
ἧς ἀνελήφθη dg' ἡμῶν, μάρτυρα τῆς dracrá- 
σεως αὑτοῦ σὺν ἡμῖν γενέσθαι ἕνα τούτων. Οὐχ 
εἶπε, Τῶν ἄλλων μάρτυρα, ἀλλὰ, Τῆς ἀναστά- 
σεως μόνης μάρτυρα. Καὶ γὰρ ἀξιοπιστότερος ἣν ὁ 
δυνάμενος εἰπεῖν, ὅτι Ἐχεῖνος ὁ φαγὼν, xai πιὼν, 
xai σταυρωθεὶς, αὐτὸς ἀνέστη. "Ὥστε οὔτε τῶν πρὸ 
τούτον χρόνων, οὔτε τῶν μετὰ ταῦτα ἔδει μάρτυρα 
εἶναι xal € τῶν σημείων. Τὸ γὰρ ζητούμενον τοῦτο 
ἦν, ἢ ἀνάστασις ^ ἐπεὶ ἐχεῖνα δῆλα ἣν καὶ ὡὧμολο- 
γημένα, αὕτη δὲ λάθρα γέγονε, χαὶ τούτοις μόνοις 
ἣν δήλη. Καὶ οὐ λέγουσιν, ὅτι ΓΛγγελοι εἶπον ἡμῖν, 
ἀλλ᾽ ὅτι 'ξωράχαμεν [28] ἡμεῖς. Πόθεν δῆλον; Ἐξ 
ὧν θαυματουργοῦμεν. Διὰ τοῦτο μάλιστα τότε αὐτοὺς 
ἀξιοπίστους ἔδει εἶναι. Καὶ ἔστησαν, φησὶ, δύο. 
Διατί μὴ πολλούς ; να μὴ μείξων ἡ ἀθυμία γένηται, 
μηδὲ εἰς πολλοὺς τὸ πρᾶγμα περιστῇ. Οὐχ ἀπλῶς δὲ 
προστίθησιν ἐχεῖνον, ἀλλὰ δειχνὺς, ὅτι πολλάχις ὁ 
παρὰ ἀνθρώποις τίμιος, παρὰ τῷ Θεῷ ἐλάττων ἐστί. 
Καὶ χοινῇ δὲ πάντες εὔχονται λέγοντες" Σὺ, Κύριε, 
καρδιογγῶστα πάντων, àvdósi£or. Σὺ, φησὶ, μὴ 
ἡμεῖ;. Εὐκαίρως χαρδιογνώστην χαλοῦσιν, ἀπὸ γὰρ 
τούτου αἱρεῖσθαι ἐχρῆν, οὐχὶ τῶν ἔξωθεν f. Οὕτω; 
ἐθάῤῥουν, ὅτι πάντως ἕνα δεῖ γενέσύαι. Καὶ οὐχ 
εἶπον, Ἔχλεξαι, ἀλλὰ, ᾿Ανάδειξον τὸν ἐχλεγέντα, 
φησὶν, "Or ἐξειέξω" εἰδότες πάντα προωρίσθαι τῷ 
Θεῷ. "Ex τούτων τῶν δύο ἕνα Aaxeiv τὸν χιλῆρον 
τῆς διαχογίας ταύτης καὶ ἀποστολῆς. "Hv γὰρ 
καὶ ἄλλη διαχονία. Καὶ ἔδωχαν αὐτοῖς κιλήρους. 
Οὔπω γὰρ ἑαυτοὺς ἀξίους & ἡγοῦντο ἀφ᾽ ἑαυτῶν 
ἐχλέξασθαι " διὸ καὶ αἰτοῦσι διά τινος σημείου μα- 
θεῖν. 

δ΄. "AJ δὲ, εἰ ἔνθα οὔτε εὐχὴ, οὔτε ἀξιόλογο: 
ἄνδρες, χλῆρος τοσοῦτον ἔσχυσε, διὰ τὸ ἐξ ὀρθῇς γενέ- 
σθαι γνώμης ἐπὶ τοῦ Ἰωνᾶ" πολλῷ μᾶλλον ἐνταῦθα 
ἐπλήρωσε τὸν χορὸν, ἀπήρτισε τὴν τάξιν. Καὶ ὁ Eve - 
ρὸς οὐχ Ἦλγησεν᾽ οὐ γὰρ ἂν ἀπέχρυψαν τὰ οἰχεῖα 
ἐλαττώματα οἱ ἀπόστολοι" οἵ γε περὶ αὐτῶν τῶν χο- 
ρυφαίων εἰπεῖν οὐχ ἀπέσχοντο, ὅτι ἡγανάχτησαν ἁἀλ- 
λαχοῦ" καὶ οὐχ ἄπαξ, ἀλλὰ xa δὶς χαὶ πολλάχις. Tcó- 
τους οὖν xal ἡμεῖς μιμησώμεθα. Οὐχ ἔτι μοι πρὸς 
πάντας ὁ λόγος, ἀλλὰ πρὸς τοὺς ἀρχῆς ἐφιεμένους. 
Εἰ πιστεύεις, ὅτι Θεοῦ ἔστιν ἐχλογὴ, μὴ ἀγανάχτει" 
ἐχείνῳ γὰρ ἀγαναχτεῖς, καὶ πρὸς ἐχεῖνον παροξύνῃ" 
ἐχεῖνός ἐστιν ὁ ἐχλεξάμενος. Εἰ δὲ αὐτὸς μὲν ἐξελέ- 
ξατο, σὺ δὲ τολμᾷς τούτῳ ἀγαναχτεῖν, ταὐτὸν ποιεῖς 
οἷον ὁΚάϊν. Δέον γὰρ ἀποδέξασθαι, ὁ δὲ ὅτι ftpo:tt- 
μήθη ἡ θυσία τοῦ ἀδελφοῦ, ἐλυπήθη ἡγανάχτησε, 
δέον χατανυγῆναι. Ἐγὼ δὲ οὐ τοῦτο λέγω, ἀλλ᾽ ὅτι 
συμφερόντως οἷδεν οἰχονομεῖν ὁ Θεός. Πολλάχις γὰρ 
τὸ μὲν ἦθος ἐπιειχέστερος σὺ, οὐχ ἐπιτήδειος δέ, 14- 
λιν ἔστι σοὶ μὲν βίος ἄληπτος καὶ ἦθος ἐλευθέριον, ἐν 
d Verba, πῶς τοῦτο δηλοῖ, ex uno cod. accesserunt. 
Eprr. “ Morel. εἶναι μόνον,χαί. — € Haec, οὐχὶ τῶν ἔξωθ:ν. 
absunt ab omnibus mss. nostris; sed habentur in Savil. 
et Morel. et bene quadrant. δ Sic unus cod. Montf. cum 


Commel. et duobus mss. ἡγοῦντο εἶναι τοῦ διά v. o. uae s, 
"DIT. 


31 IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. 1l]. $3 


eorum qui convenerant fervore resplendens. Eram, 
inquit, fere centum viginti. Forte septuaginta , quos 
iyse elegerat, sive alii quoque ex ferventioribus, quales 
crant Joseph et Matthias : et mulieres multz que se- 
quebantur illum, simul ubique aderant. 

9. Ifc doctoris providentia. Primus hic doctorem 
constituit. Non dixit, Nos ad docendum suf(icimus : 
ita procul erat a vana gloria, et ad unum tantum 
spectabat, quimqnam non pari forma apud omnes 
ejus vigebat auctoritas, Sed jure hxc sic gerebantur 
ob virtutem viri; et quod nunc praefectura non honor 
esset, sed providentia erga subditos. Ea res non si- 
nebat electos efferri; ad pericula enim vocabantur ; 
neque eos qui clecti non fuerant, ut inhonoratos do- 
lere. At nuuc. non ita se res habet, sed contra omni- 
no. Vide namque, centum viginti erant, et unum po- 
stulat ab omni multitudine; et jure quidem. Primus 
auctoritatem habet in negotio, ut cui omnes commis- 
si fuissent. Huic enim Christus dixerat : Ei tu ali- 
quando conversus, confirma fratres tuos (Luc. 99. 52). 
Quia, inquit, Connumeratus erat in nobis, idco oportet 
alium proponere, qui illius loco sit testis. Et vide, 
quomodo doctorem suum imitatur, ubique ex Scri- 
pturis disserens ; nec quidquam de Christo loquens, 
quod nempe id ille sxpe przdixisset. Neque dicit ubi 
Scriptura proditionem ejus memoret ; nempe, Os pec- 
cateris et os dolosi super me aperium est (Psal. 408. 
2); sed ubi tantum illius supplicii meminit : hoc enim 
interim illus scire juvabat. lllud vero maxime Do- 
mini benignitatem declarat. Quoniam, inquit, Connu- 
meraius erat in. nobis, et sortitus est. sortem ministerii 
hujus. Sortem ubique vocat, ostenders totum a gra- 
tia Dei et ab ejus electione esse , et vetera ipsis in 
mentem revocans, quod nempe Deus ipsis sortem de- 
derit, ut olim Levitis. Et immoratur iis quze dicuntur 
de Juda, quod nempe proditionis merces, vindictae 
sit prxvco.. Possedit, inquit, agrum de mercede iniqui- 
latis. Vide quomodo hoc ex divina dispensatione fa- 
clum fuerit. Zniquilatis, inquit. Mult:e sunt iniquitates, 
sed hac nihil iniquius umquam factum est. ltaque ini- 
quitlatis erat negotium. Nec praesentibus tantum no- 
unn fuit, sed etiam posteris oimnnibus : ita ut vel in- 
viti et inscii locum nominarent, quemadmodum et 
Caiphas prophetavit inscius. Deus compulit cos ut 
licbraice nomen darent Aceldama. Ilinc declaraban- 
tur mala Judzos invasura. Atque ostendit harc pro- 
phctiain ex parte completam : Bonum erat ei, si natus 
non fuisset homo ille (Matth. 26. 24). De Jud:is quo- 
que eadem dicere par est. Etenim si dux plexus fuit, 
multo magis hi. Sed horum nihil adhuc loquitur. 
Deinde ostendens de ipso jure dici illud Aceldama, 
inducit prophetam dicentem : Fiat habitatio ejus de- 
seria (Psal. 68. 26). Quid enim desertius sepulcro? 
ldco sic jure debuit ager vocari. Qui enim pretium 
numeravit, etiamsi alii eimerint, ille merito censeri 
debet causa esse tantze. desolationis. Hxc porro de- 
solstio principium est Judaicx desolationis, si quis 
diligenter expendat. Nam et ipsi seipsos fame oeci- 
derunt, multosque interermerunt, et urbs ipsa sepul- 


erum fuit hospitum et militum. Illos vero ne sepeliri 
quidem sinebant, ut sepultura indignos. Oportet igi. 
tur, inquit, ez his. viris qui nobiscum sunt conaregari. 
Vide, quomodo vult illos testes oculatos fuisse, etiamsi 
adventurus esset Spiritus : attamen maguam hujus 
rei curam habebat. Ez viris, inquit, qui nobiscum sunt 
congregati, in omni tempore quo intravit el exivit inter 
nos Dominus Jesus. Significat ipsos habitasse cum illo, 
nec simpliciter fuisse discipulos. Nimirum a princijuo 
multi sequebantur eum. Vide igitur quomodo dicat : 
Erat unus ex duobus qui audierant a Joanne, et sequuti 
sunt Jesum (Joan. 1. 40). In. omni tempore, inquit, 
quo intravit et exivit inter nos Dominus Jesus incipiens 
a baptismate Joannis. Recte etenim, qux prius gest» 
fuerant, nenio noverat edoctus, sed a Spiritu didice- 
runt. Usque in diem, inquit, qua assumptus est a nobis, 
lestem resurrectionis ejus nobiscum fieri unum ez istis. 
Non dixit, Czrterorum testem ; sed, Testem resurre- 
ctionis, tantum. Nam fide dignior erat is, qui dicere 
poterat : Qui edebat, bibebat, et crucifixus est, is 
ipse resurrexit. Itaque neque przlteriti, neque 586» 
quentis temporis, neque signorum testem esse opor- 
(ebat, sed resurrectionis tantum. llla namque maui- 
festa et in confesso crant; resurrectio autem clam 
facta fuerat, hisque solum nota erat. Neque dicunt : 
Angeli dixerunt nobis; sed, Nos vidimus. Undenam 
id manifestum est? Ex miraculis qu:e facimus. Ideo 
Lune poti-simum illos fide dignos csse oportuit. Et 
statuerunt, inquit, duos. Cur non plures? Ne major 
fieret animorum perturbatio, neve res in multos ex- 
tenderetur. Nec sine causa Matthiam adjicit, sed ut 
ostendat eum, qui apud homines honorabilis est, apud 
Deum esse inferiorem. Et simul omnes precantur 
dicentes, Tu, Domine, qui corda nosti omnium, osten- 
de. Tu, non nos. Opportune cordium cegnitorem 
vocant : ab illo enim electio facienda erat, non ab 
aliis. Sie conlidenter loquebantur, quia oportebat 
omnino unum eligi. Neque dixerunt, Elige; sed, 
Ostende electum , Quem elegeris, inquit: scientes 
omuia a Deo pr:edefinita esse. Ex his duobus unum ac- 
cipere sortem ministerii hujus el apostolatus. Erat enim 
etiam aliud ministerium. Et dederunt sortes eis. Non- 
duin enim se dignos csse putabant, qui ex sese ipsi fa- 
cerent electionem : ideo cupiunt aliquo signo edoceri. 

4. Alioquin vero, si ubi nec precatio erat, neque 
digni viri aderant, tantum valuit sors, eo quod recto 
animo fieret, nempe super Jona: multo magis hic, 
ubi chorum explevit, ubi ordinem perfecit. Neque 
alter doluit; non enim id tacuissent apostoli, qui non 
abstinuerunt a referendis etiam przecipuorum aposto- 
lorum vitiis, quando nempe indignati sunt non sc- 
mel, sed bis et pluries. los itaque et nos imitemur. 
Non onmibus loquor, sed iis, qui principatum affc- 
cnt. Si credis electionem a Deo 6:56, nc indigncri: : 
adversus illum enira indignaris et irritaris : ille cst 
cui elegit. Si autem elegit ille, et sic indignari audes, 
idipsum facis quod Cain. Cum enim approbare opor. 
tuisget, zegre et indigne tulit ile, quod fratris sai vi- 
clima acceplior essct ; quandc eompengi oportelrat. 


t9 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 40 


Ego vero non hoe dico, sed quod Deus sciat rem uti- 
liter dispensare. S:epe namque tu , qui toribus es 
niodestioribus, non tamen 1doneus es, luirsus est tibi 
vita inculpata moresque liberales sunt : neque tamen 
in Ecclesia hzc satis sunt. Alioquin vero alius ad 
aliud est idoneus. Annon vides, quantam harumce 
rerum rationem liabeat divina Scriptura? 
Episcopi officium. — Sed dicam, qua de causa haec de 
» dissidia oriantur : quia nempe non quasi ad pre- 
fecturam et patrocinium fratrum accediinus, sed qua- 
si ad lhionorem et requiem. Si scires cnim episcopum 
omnium esse, omnium onera ferre oportere ; quod 
aliis irascentibus venia detur, illi vero minime ; quod 
aliis peccantibus excusatio multa, ipsi vero nulla sit : 
ad hanc dignitatem non accurrisses. Hic enim om- 
nium linguis expositus cst, omnium judicio, sapien- 
tium et insipientium : quotidi:nis curis atteritur, ito 
et nocturnis : multorum odio, multorum invidia pa- 
tet. Ne mihi euim de illis loquaris, qui omnia ad gra- 
tiam faciunt, et dormire cupiunt, qui ad hoc nego- 
tium quasi ad requiem accedunt. De his non loquor, 
sed de iis, qui vigilant pro animabus vestris, qui 
subditorum salutem sux anteponunt. Dic mihi : si i8, 
qui decem filios habet subditos, secum semper lia- 
bitontes, sine intermissione curam illorum habcre 
cogitur ; is, qui tot habet, non sub manu positos, non 
cohabitantes, sed auctoritati 50:5 obsequentes, qua- 
lem esse oportet? Sed, inquies, in honore habetur. 
[n quo honore? Pauperes vilissimi in foro ipsum 
conviciis lac^r:.nt. Cur ergo illis 503 os occludit ? 
Belle sanc ; scd non opus episcopi narras. Rursus nisi 
omnibus largiatur, tam otiosis, quam iis, qui operan- 
tur, mille undique criminationibus impetitur : nemo 
timet illum accusare et criminari. Nam erga priucipes 


metus cohibet, erga hos minime. Apud illos enim timor 


Dei nihil valet. Quisrepr:esentare possit curam de ver» 
bo et doctrina, difficultatem iti ordinationibus? For- 


tà 56 vel ego admodum imbecillus sum, miser, et nul- 


lius pretii ; vel res ita se habet, ut dico. Sacerdotis ani- 
ma nihil differt ἃ navi fluctibus agitata : undique pungi- 
tur, ab amicis, ab inimicis ; a suis, ab alienis. Annon 
orbis est luperatori subditus ; hic vero unam tantum 
civitatem regit 2 At tanto majores eunt hujus solli- 
citudines, quanto majus est pelagus tumens ac furens 
nqua fluminis. Quam tandem ob causam ? Quia illie 
multi sunt ministri, omniaque lege et mandato per- 
aguntur; hic vero non ftem : neque enim licet ex 
auctoritate pr:cipere ; verum $i admodum commo- 
veatur, crudelis audit ; sin parum , frigidus dicitur. 
Opertet autem hxc duo contraria concurrere , ita ut 
nec contemptus, nec odium excitetur. Alioquín vero 
ipsa negotia pri»occupant. Quot homines cogitur of.. 
fendere, velit nolit ? in quot alios invitus aspere age- 
re? Non alio modo loquor, quam ut affectus sum. 
Non multos puto sacerdotes salvos ficri, sed longe 
vlures perire, non alia de causa, quam quod res ma- 
puum postulet animum. Multis enim necessitatibus 
Δ propriis pellitur moribus, ct innumeris undique 
opuz liabet ocelis. Non. vides quam multa. opus sit 


episcopo adesse ? Ut doctrina polleat, ut sit patiens. 
ut fidelem sermonem in doctrina servet ( 1. Tim. 5. 
9. Tit. 1. 7). Quantz hoc difficultatis? Aliorum pec- 
catis ipse obnoxius est. Alia non memoro ; sed si 
vel unus decedat non initiatus, annon id totam ipsius 
salutem subvertit ? Unius enim anima» pernicies tan- 
tum est damnum, ut nullo possit exprimi sermone. 
Si enim ejus salus tanti est, ut pro illa Filius Dei 
hoi facetus οἱ tanta passus sit, ejus pernicies co- 
gita quantuni afferet. supplicium. Si is, per quem 
alius perit, in hae vita morte dignus est, multo inagis 
ille. Ne mihi dixeris, Peccavit presbyter aut diaco- 
nus : li»c omnia in caput ordinaniium referuntur. 
Aliud iterum dico. Contingit, ut quis successionem 
excipiat improborum hominum : dubitat ille, quid 
consilii capere oporteat circa preterita peccata. Duo 
enim sunt praecipiti, atque oportet neque illum di- 
mittere, neque alios offendere. An exscindendus cest 
prior ? Verum causa non adest. Án dimittendus ? 
Etiam, inquies : nam ejus est. culpa qui ordinavit. 
Quid ergo? non oportet ordinare, neque ad alium 
gradum evehere? Sed hinc omnibus palam erit, illum 
esse improbum. [tique rursus alio offendit niodo. 
Num ad majorem gradum promovendus est ? lioc 
multo detcrius est. 

5. Onus episcopatus non ambitur, sed dignitas. —ltaque 
si quis ad suminum sacerdotium accesserit velut. 3d 
sollicitudinem , nemo illud facile susceperit. Nunc 
autem velut esternos magistratus illud affectamus. 
Nau ut gloria et honore apud homines afficiamur, 
apud Deum perimus. Quod honoris lucrum ? quan 
clare probatur niliil esse ? Quando sacerdotium con- 
cupiscis, ex adverso pone gehennam, perpende ratio- 
nes illic reddendas : ex adverso pone vitam a curis 
liberam, yone supplicii meusuram. Quoniam si pri- 
vatim pecces, nihil tale passurus es : si vero sacerdos 
sis, periisti. Cogita, quanta passus, quanta philoso- 
phia usus sit Moyses, quanta exhibuerit bona, et ta- 
men quod unum peccatum adimiserit, acerbe plexus 
est ; ac merito : quoniam id cum aliorum jactura 
factum est. (a) Itaque graviores poenas dedit, non 
quod palam factum sit, sed quod sacerdotis pecca- 
tum esset. Non enim pari modo plectimur pro mani- 
festis et pro occultis. Peccatum enim idem est, j.osna 
non eadem ; imo ne peccatum quidem est idem : 
neque cnim idem est, occulte .pecvare, et palam 
id audere. Episcopo autem non licet clam peceare. 
Optanduimn enim illi esset non peccantem ἃ crimiua- 
tionibus liberari; tantum abest ut peccans id possit. 
Si irascatur. «i rideat, si vel per somnum quietem 
expelat, multi conviciis incessunt, mult offenduntur, 
multi leges przescribunt, multi priseos repetunt me- 
moria, et prasenti improperant : hocque faciunt ', 


! [llud, /tocque faciunt, deest in. Savil. et in uno Cod.; 
sed habetur in aliis Codd., et lectum est ab Erasmo. ᾿ 
(a) Ου sequuntur, vitista apud Morel., ex Savilio οἱ cx 
Manuscriptis restituta suut. In Morel. quippe voces quzdam 


substituuntur, quà seriem turbant omisee vocc 
hiatum efficere videntur, ' 


""A-— 


39 


δὲ Ἐχχλησίᾳ οὐ τούτων δεῖ μόνον. "AA; δὲ xai ἄλ- 
Auc πρὸς ἄλλο ἁρομόδιός ἐστιν, Οὐχ ὁρᾷς, ὅσον ὑπὲρ 
τούτων πεποίηται λόγον ἡ θεία Γραφῇ; 

'AXX εἴπω, τένος ἕνεχεν περιμάχητον τὸ πρᾶγμα 
γέγονεν" ὅτι οὐχ ὡς ἐπὶ ἀρχὴν, καὶ πραστασίαν ἀδελ- 
φῶν ἐρχόμεθα, ἀλλ᾽ ὡς ἐπὶ τιμὴν καὶ ἀνάπαυσιν. Ei 
γὰρ ἥδεις, ὅτι πάντων ὀφείλει εἶναι ὁ ἐπίαχοπος, τὰ 
πάντων βάρη βαστάζων. ὅτι τοῖς μὲν ἄλλοις ὀργιζο- 
μένοις συγγνώμη, αὐτῷ δὲ οὐδαμοῦ" ὅτι τοῖς ἄλλοις 
ἁμαρτάνουσι παραίτησις πολλὴ 8, αὐτῷ δὲ οὐχ Ext, 
οὐχ ἂν ἔσπευσας ἐπὶ τὴν ἀρχὴν, οὐχ ἂν ἕδραμες. Καὶ 
γὰρ οὗτος τοῖς ἁπάντων ὑπόχειται στόμασι, ταῖς ἀπάν- 
των χρίσεσι, χαὶ σοφῶν, xai ἀσόφων᾽ φροντίσι χαθ᾽ 
ἑχάστην χόπτεται τὴν ἡμέραν, xa0' ἑκάστην νύχτα" 
πολλοὺς ἔχει τοὺς μισοῦντας, πολλοὺς ἔχει τοὺς δια- 
φθονουμένους. Μὴ γάρ μοι περὶ ἐχείνων εἴπῃ: τῶν 
πάντα b χαριζομένων [29], τῶν χαθεύδειν βουλομέ- 
νων, τῶν ὡς; ἐπὶ ἀνάπαυσιν εἰς τὸ πρᾶγμα ἐρχομένων. 
Οὐ περὶ τούτων ὁλόγος, ἀλλὰ περὶ ἐχείνων τῶν ἀγρυ- 
πνούντων ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ὑμῶν, τῶν τῆς οἰχείας 
σωτηρίας τὴν τῶν ἀρχομένων προτιθέντων. Εἰπέ μο', 
εἰ δέχα τις παῖδας ἔχων ὑποχειρίους συνοιχοῦντας 
αὐτῷ διαπαντὸς, ἀδιαλείπτως αὐτῶν ἀναγχάζεται 
φροντίξειν, τοσούτους ἔχων οὗτος οὐχ ὑποχειρίους *, 
οὐ συνοιχοῦντας, ἀλλ᾽ ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐξουσίᾳ τὴν ὑπ- 
ακχοὴν ἔχοντας, τίς οὐχ ὀφείλει γενέσθαι ; ᾿Αλλὰ τι- 
μᾶται, φησίν. Ποίχ τιμῇ; Πένητες τριωδολιμαῖοι 
βλασφημοῦσιν αὐτὸν ἐπὶ τῆς ἀγορᾶς. Τί οὖν αὐτοὺς 
οὐκ ἐπιστομίζει; Πάνυ γε. Οὐ γὰρ ἐπισχόπου λέ- 
γεις ἔργον. Πάλιν, ἂν μὴ πᾶσι παρέχῃ, xai τοῖς ἐν 
ἀργίᾳ, καὶ τοῖς ἐργαζομένοις, μυρία πανταχόθεν 
ἐγχλήματα" αὐδεὶς δέδοιχε χατηγορῆσαι xal διᾳαύα- 
λεῖν" ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ἀρχόντων ὁ φόθος ἔπεστιν, ἐπὶ 
δὲ τούτων οὐχί. Ὁ γὰρ «ó6o; τοῦ Θεοῦ παρ᾽ αὐτοῖς 
οὐδὲν ἰσχύει. Τί ἄν τις εἴποι τὸν περὶ τὸν λόγον xal 
τὴν διδασχαλίαν φροντίδα ; τὴν δυσχολίαν τὴν ἐν ταῖς 
χειροτονίαις ; Τάχα ἣ σφόδρα ἀσθενὴς ἐγὼ τυγχάνω 
χαὶ ταλαίπωρος καὶ οὐδαμινὸς, ἣ τὸ πρᾶγμα οὕτως 
ἔχει. Οὐδὲν πλοίον χλυδωνιζομένου διενήνοχεν ἡ τοῦ 
ἱερέως Ψυχὴ" πανταχόθεν στίζεται, παρὰ d φίλων, 
παρ' ἐχθρῶν, παρ᾽ οἰχείων, παρ᾽ ἀλλοτρίων. Οὐχὶ 
«ἧς οἰχουμένης ὁ βασιλεύων χρατεῖ" οὗτος δὲ πόλεως 
μόνης; ᾿Αλλὰ τοσοῦτον μείζους εἰσὶν αἱ φροντίδες τού- 
τον, ὅσον ὕδατος ἁπλῶς ὑπὸ πνεύμᾳτος χιγουμένου 
ποταμίου, χαὶ πελάγου; οἰδοῦντος, χαὶ μαινομένου 
«b ὀιάφορον. Τί δήποτε ; Ὅτι ἐχεῖ μὲν πολλοὶ οἱ συν- 
αντιλαμθανόμενοι (πάντα γὰρ νόμῳ xaX διατάξει γί- 
νεται)" ἐνταῦθα δὲ οὐδὲν τοιοῦτον, οὐδὲ ἀπ᾽ ἐξουσίας 9 
ἔστιν ἐπιτάξαι" ἀλλ᾽ ἂν μὲν σφοδρῶ; χινηθῇ, ἀχούει 
ὠμός" ἂν δὲ μὴ σφοδρῶς, φυχρός. Act ὃὲ ταῦτα 
τὰ ἐναντία συνελθεῖν, ὥστε μήτε χαταφρονεΐσθαι, 
αἧτε μισεῖσθαι. "AX)uc δὲ καὶ «d πράγματα προχατ- 
εἴληπται. Πόσους ἀναγχάζεται σχανδαλίζειν, xa 
ἐχὼν xaX ἄχων!] πόσους πλήττειν, xal ἑκὼν καὶ ἄχων!] 
Οὐχ ἄλλως λέγω, ἀλλ᾽ ὡς ἔχω καὶ διάχειμαι, Obx οἷ- 
μαι εἶναι πολλοὺς àv τοῖς ἱξρεῦσι τοὺς σωζομένους, 
ἀλλὰ πολλῷ πλείους τοὺς ἀπολλυμένους. τὸ δὲ al- 
τιον, ὅτι μεγάλης τὸ πρᾶγμα δεῖται ψυχῆς. Πολλὰς 
γὰρ ἀνάγχας ἔχει τὰς ἐξαγούσας «οὔ οἰχείου ἤθους, 
καὶ μυρίων αὐτῷ πανταχόθεν ὀφθαλμῶν δεῖ. Οὐχ ὁρᾷς, 
ὅσλ δεῖ τὸν ἐπίσκοπον ἔχειν ; Διδαχτιχὸν εἶναι, ἀν- 
εξίχαχον, ἀντεχόμενον τοῦ χανὰ τὴν διδαχὴν πιστοῦ 


6 πολλή deest in quibusdam. ὃ Alii πᾶσι. “ οὐχ 
ὑποχειρίους üeest in mss. nostris, sed habetur in Savil. 
et Morel. d Savil. οἱ quidam mas. πανταχόθεν μαστιζο- 
μένον παρά. 9 "Ex' ἐξουσίας duo mss. 


PaATnoL. Gn. LX. 


IN ACTA APOSTOLOuUM.HOMIL. ἢ. 


40 


λόγου. Πόσης τοῦτο δυσχολίας ; Καὶ τῶν τοῖς ἄλλοις 
ἁμαρτανομένων αὐτὸς ἔχει τὰς αἰτίας. Οὐ λέγω τῶν 
ἄλλων οὐδέν’ ἂν εἷς μόνον ἀπέλθῃ ἀμύντος, οὐχὶ πᾶ- 
σαν αὑτοῦ κατέστρεψε τὴν σωτηρίαν; Vuyrc γὰρ ἀπ- 
ὠλεια μιᾶς τοσαύτην ἔχει ζημίαν, ὅσην οὐδεὶς πα- 
ραστῆσαι δύναται λόγος. Εἰ γὰρ ἡ σωτηρία αὐτῆς 
τοσούτου ἀξία, ὥστε τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπον γε- 
νέασθαι, xal τοσαῦτα παθεῖν" ἡ ἀπώλεια ἐννόησον ὅσην 
οἴσει τὴν τιμωρίαν. Εἰ δι᾽ ὃν ἀπόλλυταί τις, ἐν τῷ πα- 
ρόντι βίῳ ἄξιος ἀποθανεῖν, πολλῷ μᾶλλον ἐχεΐ. Μὴ γάρ 
190] μοι εἴπῃς, ὅτι ὁ πρεσδύτερος ἥμαρτε, μηδὲ ὅτι 6 
διάχονος" πάντων τούτων ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τῶν χείρο- 
τονησάντων al αἰτίαι φέρονται. Πάλιν ἕτερον εἴπω, 
Συμόαίνει τινὰ κλῆρον διαδέξασθαι ἀνδρῶν μοχθηρῶν" 
τί χρὴ βουλεύσασθαι ἀπορεῖ ἐπὶ ἁμαρτήμασι f προ- 
λαδοῦσι. Δύο γὰρ οἱ χρημνοὶ, χαὶ δεῖ μῆτε ἀφεῖναι 
ἐχεῖνον, χαὶ τοὺς ἄλλους μὴ αχανδαλίσαι. Ἐχχόψαι 
τοίνυν δεῖ πρῶτον : ᾿Αλλ᾽ οὐχ ἔστι παροῦσα πρόφασις. 
᾽Αλλ᾽ ἀφεῖναι; Ναὶ, φησί" τοῦ γὰρ χειροτονήσαντος td) 
αἰτία. Τί οὖν ; οὐ δεῖ χειροτονῆσαι, οὐδὲ ἐφ᾽ ἕτερον 
βαθμὸν ἀγαγεῖν ; ᾿Αλλὰ τοῦτο πᾶσιν ἔσται δῆλον, ὅτι 
μοχθηρός τίς àv. Πάλιν οὖν ἑτέρως ἐσκανδάλισεν. 
᾿Αλλ᾽ ἀγαγεῖν ἐπὶ μείζονα βαθμόν ; Τοῦτο πολλῷ χα- 
λεπώτερον. 
ε΄. Ὥστε εἴ τις ὡς Exi προστασίαν ἕτρεχε τὴν ápy- 
ιΞξρωσύνην, οὐδεὶς ἂν αὐτὴν ἐδέξατο ταχέως. Νῦν δὲ, 
ὥσπερ τὰς ἔξωθεν ἀρχὰς, οὕτω χαὶ ταύτην διώχομεν. 
Ἵνα γὰρ δοξασθῶμεν, ἵνα τιμηθῶμεν παρὰ ἀνθρώ- 
ποις, ἀπολλύμεθα παρὰ τῷ Θεῷ. Τί τὸ x£pbo; τῆς τι- 
uie; πῶς ἐλήλεγκται οὐδὲν οὖσα ; Ὅταν ἐπιθυμήσῃς 
ἱερωσύνης, ἀντίστησον τὴν γέενναν, ἀντέστησον τὰς 
εὐθύνας τὰς ἐχεῖ, ἀντίστησον τὸν ἀπράγμονα βίον, 
ἀντίστησον τῆς χολάσεως τὸ μέτρον" ὅτι χἂν ἁμάρτῃς 
χατὰ σαυτὸν, οὐδὲν πείσῃ τοιοῦτον’ ἂν δὲ ἱερεὺς ὧν, 
ἀπόλωλας. Ἐννόησον, ὅσα ὑπέμεινεν, ὅσα ἐφιλοσό- 
φησεν ὁ Μωῦσῆς, ὅσα ἐπεδείξατο ἀγαθά: xai ἵνα 
ἕν ἁμάρτῃ ἁμάρτημα μόνον, ἐχολάζετο πικρῶς" εἰ- 
χότως. Μετὰ γὰρ τῆς τῶν ἄλλων ζημίας τοῦτο γέ- 
Yovev * ὥστε πιχρότερον ἐχολάζετο, οὐ τῷ φανερὸν 
γενέσθαι, ἀλλὰ xal τῷ ἱερέως εἶνατ τὸ ἁμάρτημα; οὗ 
τὴν αὐτὴν γὰρ τιμωρίαν διδόαμεν τῶν τε φανερῶν, 
καὶ τῶν λάθρα ἁμαρτανομένων. Ἧ μὲν γὰρ ἁμαρτία 
ἡ αὐτὴ, ἡ δὲ ζημία οὐχ fj αὐτὴ, μᾶλλον δὲ οὐδὲ ἡ 
ἁμαρτία" οὐ γάρ ἐστι τὸ αὐτὸ, λανθάνοντα xal χρυ- 
πτόμενον ἁμαρτάνειν, χαὶ φανερῶς. Τὸν δὲ ἐπίσχοπον 
οὐχ ἕνι λάθρα ἁμαρτάνειν, ᾿Αγαπητὸν γὰρ μὴ ἁμαρ- 
τάνοντα ἀπαλλαγῆναι ἐγχλημάτων, μή τί γε ἁμαρ- 
τάνοντα. Κἂν ὀργισθῇ, χἂν γελάσῃ, xàv ἀνέσεως ὄναρ 
ἐπιθυμήσῃ. πολλοὶ οἱ σχώπτοντες, πολλοὶ ol σχανδα- 
λιζόμενοι, πολλοὶ oi νομοθετοῦντες, πολλοὶϊοΐ τῶν προ- 
τέρων μεμνημένοι, xal τὰν παρόντα καχίξζοντες" xai 
ταῦτα ποιοῦσιν δ, οὐχ ἐχεένους ἐγχωμιάσαι βουλόμενοι" 
ἀλλὰ τοῦτον δαχεῖν, τῶν συνεπιασχόπων, τῶν πρεσθυ- 
τέρων μεμνημένοι. Γλυχὺς ὁ πόλεμης ἀπείροις, φησί. 
Τοῦτο xaX νῦν ἁρμόζει λέγειγ' μᾷλλαν δὲ καὶ λέγομεν 
πρὸ τοῦ καταστῆναι εἰς τὸν ἀγῶνα" μετὰ δὲ τὸ ἐμ- 
δῆναι, οὐδὲ δῆλαι γινόμεθα τοῖς πολλοῖς. Οὐ γάρ ἔστιν 
ἡμῖν νῦν πόλεμος πρὸς τοὺς b χαταδυνᾳστεύογτας τῶν 
πενήτων, οὐδὲ τοῦ ποιμνίου προπολεμεῖν ἀνεχόμεθᾳ" 
[31} ἀλλὰ κατὰ τοὺς ποιμέγας ἐχείγους τοὺς ἐν τῷ ἴε- 


f Savil. βουλεύσασθαι ἐπὶ Unus cod. τί 
βουλεύσασθαι A du duo vt Morel. nt. Panio de 
alii babent . ὥστε ναι. 8 Hao, χαὶ ταῦτα 


ποιοῦσι, δεξαπὶ in Savil. et In upo cod. b Unus codex et 

Savil. in marg. φησί. Μᾶλλον δὲ vov, οὐδὲ μετὰ τὸ ἐχδῆναι 

δῆλος τοῖς πολλοῖς. Οὐ γάρ ἔστιν αὐτοῖς πόλεμος, ἀλλὰ χατὰ 
« 


E int. A in. 


| 


: 


— σφάττομεν καὶ κατεσθίομεν. Τίς ἡμῶν ἐπιδεί- 
Xxvutat τοσαύτην φροντίδα περὶ τὰ ποίμνια τοῦ Χρι- 
στοῦ, ὅσην περὶ τὰ ποίμνια τοῦ Λάδαν ὁ Ἰαχώδ; τίς 
δύναται ἀπαριθμήσασθαι παγετὸν νυχτός ; Μὴ γάρ 
μοι τὰς παννυχίδας εἴπγςν. xai τὴν τοσαύτην θερα- 
πείαν. Πᾶν μὲν οὖν τοὐναντίον. Ὕπαρχοι xaX τοπάρ- 
yat οὐχ ἀπολαύουσι τοσαύτης τιμῆς, ὅσης ὁ τῆς ἘΧ- 
χκλησίας ἄρχων. "Àv ἐν βασιλείοις εἰσίῃ, τίς πρῶτος ; 
ἂν παρὰ γυναιξὶν, ἂν παρὰ ταῖς οἰχίαις τῶν μεγάλων, 
οὐδεὶς ἕτερος αὐτοῦ προτετίμηται. ᾿Απόλωλε πάντα 
καὶ διέφθαρται. Ταῦτα οὐχ ὑμᾶς χαταισχῦν"αι βουλό- 
μενος λέγω, ἀλλ᾽ ὑμῶν ἐπισχεῖν τὴν ἐπιθυμίαν. Ποίῳ 
γὰρ συνειδότι ἂν γένῃ σπουδάσας ἣ διὰ σαυτοῦ; »1 bc 
ἑτέρου ; ποίοις ὀφθαλμοῖς ἀντιδλέψεις Exclwp τῷ συν- 
ἐργήσαντι; τί ἕξεις ἀπολογήσασθαι ; μὲν γὰρἄχων 
χαὶ βιασθεὶς, xol οὐχ ἐθέλων, ἔχοι ἄν τινα ἀπολο- 
(av, εἰ χαὶ τὰ μάλιστα xal οὗτος ἀπεστέρηται συγ- 
γνώμης πλὴν ἀλλὰ παρὰ τοῦτο ἔχει τινὰ ἀπολογίαν. 
Ἐννόησον τί Σέμων ἔπαθε; Τί γὰρ, εἰ μὴ ἀργύριον 
δίδως, ἀλλ᾽ ἀντὶ ἀργυρίου χολαχεύεις, xaX χατασχευά- 
ζεις πολλὰ, χαὶ μηχανᾷ ; Τὸ ἀργύριόν σου σὺν σοὶ 
εἴη εἰς ἀπὠ.ϊειαν. Πρὸς ἐκεῖνον εἶπε, καὶ τούτοις ἐρεῖ" 
ἡ σπουδὴ ὑμῶν μεθ᾽ ὑμῶν ἔστω εἰς ἀπώλειαν, ὅτι 
Σνομίσατε περιδιομῇ ἀνθρωπίνῃ τὴν δωρεὰν τοῦ Θεοῦ 
κτᾶσθαι. ᾿Αλλ᾽ οὐδείς ἔστι τοιοῦτος ; Μηδὲ γένοιτο, 
Οὐδὲ γὰρ βούλομαι οὐδὲν πρὸς ὑμᾶς εἶναι τῶν λεγο- 
μένων᾽ νυνὶ δὲ ἐχ τῆς ἀχολουθίας εἰς τούτους ἐνεπέ- 
ὅομεν τοὺς λόγους. Οὐδὲ γὰρ ὅταν χατὰ πλεονεξίας 
λέγωμεν, πρὸς ὑμᾶς λέγομεν, ἀλλ᾽ οὐδὲ πρὸ; ἕνα. Γέ- 
νοιτο εἰχῇ τὰ φάρμακα παρ᾽ ἡμῶν χατασχενάζεσθαι. 
Αἱ τῶν ἰατρῶν εὐχαὶ τοιαῦταί εἶσιν, οὐχ ἄλλα αἱἷ- 
«κοῦφαι, ἢ σιε μετὰ τὸν πολὺν πόνον ἀπλῶς ῥιφῆς- 
vat τὰ φάρμαχα. Ταῦτα xal ἡμεῖς εὐχόμεθα, ἁπλῶς 
εἰς à£2a λέγεσθαι τὰ ῥήματα τὰ ἡμέτερα, ὥστε 
ῥήματα μόνον εἶναι. Πάντα ὑποστῆναι ἔτοιμο: ἐγὼ, 
ὥστε μὴ εἰς χρείαν χαταστῆναι τοῦ ταῦτα λέγειν. 
Εἰ δὲ βούλεσθε, χαὶ σιγήσομεν᾽ μόνον ἕστω ἀχίν- 
δυνος ἡ σιγή. Οὐ γὰρ οἶμαι οὐδένα, χἂν σφόδρα 
κενόδοξος fj, μὴ καλούσης χρείας θελῆσαι ἂν ἁπλῶς 
ἀπιδείχνυσθαι. Παραχωρήσομεν τῆς διδασχαλίας ὑμῖν" 
αὕτη γὰρ μείζων ἡ διδισχαλία ἡ διὰ πραγμάτων *- 
ἐπεὶ χαὶ τῶν ἰατρῶν οἱ ἄριστοι, καίτοιγε τῆς νόσου 


* Alii ἢ ἡ διὰ πραγμάτων 


5. JOANNIS ΟἸΠΥΘΟΘΤΟΜΙ ARCIIHEP. CONSTANTINOP. 


42 


τῶν χαμνόντων φερούσης αὐτοῖς μιγϑοὺς, βούλοιντο 
ἂν ὑγιαίνειν τοὺς αὐτῶν φίλους. Καὶ ἡμεῖς βουλόμεθα 
ἅπαντας ὑγιαίνειν. Οὐ γὰρ ἵνα ἡμεῖς δόχιμοι ὥμεν 
βουλόμεθα, ὑμεῖς δὲ ἀδόχιμοι ἧτε. Ἐδουλόμην εἰ οἷόν 
t€ ὄψει αὐτῇ τὴν ἀγάπην, ἣν περὶ ὑμᾶς ἔχω, ἐπιδεί- 
ξασθαι" οὐδεὶς γάρ μοι λοιπὸν οὐδὲν ἂν ἐνεχάλεσεν, 
εἰ χαὶ σφόδρα τραχὺς ἦν ὁ λόγος.Τὰ γὰρ παρὰ φίλων 
λεγόμενα, χἂν ὕδρις ἧ, φορητά. ᾿Αξιοπιστόεερα 
τὰρ τραύματα φίλου, ἣ ἔχούσια φιλήμακα 
ἐχθροῦ. Οὐδὲν ἐμοὶ ποθεινότερον ὑμῶν, οὐδὲ τοῦτο τὸ 
φῶς. Μυριάκις γὰρ ἂν εὐξαίμην αὐτὸς πηρωθῆναι, εἴ 
yt ἐνῆν διὰ τούτου τὰς ὑμετέρας ἐπιστρέψαι ψυχάς" 
οὕτως αὐτοῦ τοῦ φωτὸς γλυχίων ἐμοὶ ἡ σωτηρία ἢ 
ὑμετέρα, Τί γὰρ ὄφελός μοι τῶν ἀχτίνων τῶν ἡλια- 
xiv, ὅταν ἡ δι᾽ ὑμᾶς ἀθυμία πολὺ χατασχεδάξῃ τῶν 
[539] ὀφθαλμῶν τὸ σχότος ; Τὸ γὰρ φῶς τότε χαλὸν, ὅταν 
ἐν εὐφροσύνῃ φαίνηται’ ἐπεὶ τῇ λυπουμένῃ Ψυχῇ xal 
παρενοχλεῖν δοχεῖ, “Ὅτε δὲ οὐ ψεύδομαι, μὴ γένοιτο 
μέν ποτε πεῖραν λαδεῖν. Πλὴν εἴποτε συμδαΐη, τινὰ 
ὑμῶν ἁμαρτάνειν, χαθεύδοντί μοι παράστητε" ἀπο- 
λοίμην», εἰ μὴ τοῖς παραλύτοις ἔοιχα, εἰ μὴ τοῖς ἐξ- 
ἐστηχόσι, καὶ χατὰ τὸν προφητικὸν λόγον, Καὶ τὸ φῶς 
τῶν ὀρθαλμῶν μου, καὶ αὑτὸ οὖχ ἔστι μετ᾽ ἐμοῦ. 
Τίς γὰρ ὑμῖν ἐλπὶς, ὑμῶν μὴ προχυπτόντων ; τίς δὲ 
ἀθυμία, ὑμῶν εὐδοχιμούντων ; Πτεροῦσθαι δοχῶ, ὅταν 
τι περὶ ὑμῶν ἀχούσω χρηστόν. Πιληρώσατέ μου τὴν 
χαράν. Τοσοῦτον μόνον εἰσήνεγχα εἰς τὴν εὐχὴν, ὅτι 
ἐπιθυμῶ ὑμῶν τὴν προχοπῆν. Ὃ δὲ διαμιλλῶμαι € πρὸς 
πάντας τοῦτό ἐστιν, ὅτι φιλῶ, ὅτι συμπέπλεγμαι, 
ὅτι πάντα μοι ὑμεῖς ἔστε, xat πατὴρ, xai “μήτηρ, 
χαὶ ἀδελφοὶ, χαὶ παιδία. Μὴ δὴ νομίσητέ τι τῶν παρ᾽ 
ἡμῶν λεγομένων πρὸς ἀπέχθειαν λέγεσθαι, ἀλλὰ πρὸς 
διόρθωσιν. Αδεϊρὸς γὰρ, φησὶν, ὑπὸ ἀδελφοῦ 
βοηθούμενος, ὡς πόλις ὀχυρά. Μὴ δὴ ἀπαξιώ σητε" 
οὐδὲ γὰρ ἐγὼ τὸν παρ᾽ ὑμῶν ἀἁτιμάζω λόγον, ἀλλὰ 
βουλοίμην ἂν διορθοῦσθαι παρ᾽ ὑμῶν, βουλοίμην ἂν 
μανθάνειν. Πάντες γὰρ ἡμεῖς ἀδελφοί ἐσμεν. εἷς δὲ 
ἡμῶν ἐστιν ὁ χαθηγητής. "Ἔστι δὲ xal ἐν ἀδελφοῖς 
ἕνα ἐπιτάττειν, χαὶ τοὺς ἄλλους πείθεσθαι. Μὴ δὴ 
ἀπαξιώσητε, ἀλλὰ πάντα ποιῶμεν εἰς δόξαν τοῦ Θεοῦ" 
ὅτι αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾿Αμήν. 


b ᾿Απολοίμην deest in uno [in omnibus nostris]. 
* Alius ὃ δὲ ἁμιλλῶμαι. 





OMIAIA A'. 


Kal ἐν τῷ cvpzAnpovcOu: τὴν ἡμέραν τῆς Πεν- 
τηχοστῆς, ἦσαν ὁμοθυμαδὸν ἐπὶ τὸ αὑτό' καὶ 
ἐγένετο ἄφνω ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἦχος. 


α΄. Τίς ἐστιν αὕτη f) Πεντηχοστή, Ὅτε τὸ δρέπανον 
ἐπιδάλλειν ἔδει τῷ ἀμητῷ ὅτε τοὺς χαρποὺς συν- 
éyev ἐχρῆν. Εἶδες τὸν τύπον; Βλέπε πάλιν τὴν ἀλή- 
θειαν. Ὅτε τὸ δρέπανον ἐπιδάλλειν ἔδει τοῦ λόγου, 
ὅτε τὸν ἀμητὸν συλλέγειν, τότε χαθάπερ δρέπανον τὸ 
Πνεῦμαε ἠχονημένον ἐφίπταται. "Axoue γὰρ τοῦ Χρι- 
στοῦ λέγοντα; " ᾿Επάρατε τοὺς ὀρθαλμοὺς ὑμῶν, 
καὶ θεάσασϑε τὰς χώρας, ὅτι Asvxal εἶσι πρὸς 
θερισμὸν ἤδη" καὶ πάλιν, Ὁ μὲν θερισμὸς κοιλὺς, 
οἱ δὲ ἐργάται λίγοι. Ὥστε αὐτὸς ἐπέδαλε τὸ δρέ- 
! eavov πρόταρος. Αὐτὸς γὰρ ἀνήγαγεν εἰς οὐ ρανοὺς 
ἀπαρχὴν, τὸ ἡμῶν προσλαδών. Διὰ τοῦτο Χχαὶ θερι- 


* Alius χαϑάκερ γὰρ ἀντὶ δρεπάνον τὸ Πνεῦμα. 


σμὸν τὸ τοιοῦτον χαλεῖ. Ἐν τῷ συμπιηροῦσθαι, 
φησὶ, τὴν ἡμέραν τῆς Πεντηχοστῆς, τουτέστιν, οὗ 
πρὸ τῆς Πεντηχοστῆς, ἀλλὰ περὶ αὐτὴν, ὡς εἰπεῖν, 
τὴν Πεντηκοστήν. “Ἔδει γὰρ ἑορτῆς P οὔσης πάλιν 
ταῦτα γίνεσθαι, ἵν᾽ οἱ παρόντες τῷ σταυρῷ τοῦ Χρι- 
στοῦ, οὗτοι xal ταῦτα ἴδωσι. Καὶ érévsto ἄφνω ἐκ 
τοῦ οὐρανοῦ ἦχος. Διατί μὴ χωρὶς αἰσθητῶν ὑπο» 
δειγμάτων τοῦτο γέγονεν; Ὅτι ἐὲ χαὶ [55] τούτου 


γενομένου ἔλεγον, ὅτι l'Aevxovc μεμεστωμέγοι 8,» 


σὶν, εἰ μὴ τοῦτο ἐγένετο, τί οὐχ ἂν εἶπον ; Οὐχ ἁπλῶς 
δὲ ὁ ἦχος γέγονεν, ἀλλ' "Ex τοῦ οὐρανοῦ. Καὶ τὺ 
αἰφνίδιον δὲ διανέστησεν αὑτούς. Καὶ ἐπλήρωσεν 
ὅλον τὸν οἶκον. Ilo)» τὴν ῥύμην λέγει τοῦ Πνεύ- 
ματος. Ὅρα. Πάντας ἐκεῖ σννήγαγεν, ὥστε xai τοὺς 


.» Alius τοντέστι πρὸ τῆς πεντηκοστῆς, τῆς περὶ αὐτὴν, 
ὡς εἰκεῖν. "Ἔδει γὰρ ἑορτῆς. 


a IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. 1V. 4a 


non quod illos laudare , sed quod hunc mordere ve- 
lint, coepiscopos et presbyteros memorantes. Dulce, 
aiunt, bellum inexpertis. Hoc et nunc dicere par est ; 
imo ctiam dicimus antequam in certamen veniamus ; 
cum autem eo venimus , non ἃ vulgo cognoscimur. 
Non est enim jam nobis bellum contra eos, qui pau- 
peres opprimunt, neque gregem defendimus ; sed 
ut pastores illi ab Ezechiele (Cap. 54. 2) memorati, 
maeétamus et devoramus. Quis nostrum tantam cu- 
ram exhibet eirca greges Christi, quantam Jacob 
circa greges Labani ? quis describere possit noctur. 
num gelu ? Ne mihi dixeris pervigilia tantamque 
exhibitam curam. Totum igitur contrarium est. Con- 
sules et przfecti non tanto fruuntur lionore, quanto 
is qui prazest Ecclesie. Si in regiam ingrediatur, 
quis primus est ? si apud matronas , si in procerum 
aedes, nemo illi anteponitur. Omnia perierunt et cor- 
rupta sunt. Hzc dico, non ut vos pudore suffundam, 
sed ut vestram cohibeam cupiditatem. Quo uteris 
conscio, si ambias vel per te vel per alium ? quibus 
oculis respicies eum qui tibi fuit auxilio ? quid pote- 
ris ad tui defensionem proferre ? Nam qui invitus 
coactus fuit, aliquam habet excusationem, etiamsi 
plerumque hic quoque nullam habeat veniam : c:ete- 
rum aliquam tamen excusationem habet. Cogita, quid 
acciderit Simoni. Quid enim refert, si argentum non 
dederis ; si argenti loco, aduleris, et machinas adhi- 
beas ? Argentum tuum tecum sit in perditionem (Act. 8. 
20). 1loc illi dixit ; hisque dicet : Ambitio vestra vo- 
biscum sit in perditionem, quia putastis vos liumana 
circuitione donum Dei possessuros esse. At nullus 
talis est ?* Utinam non sit! Cuperem sane liorum nibil 
ad vos pertinere : nunc autem cx verborum serie in 
lios incidimus sermones. Neque enim, quando avari- 
tiam insectamur, contra vos loquimur, sed neque con- 
tra unum quidem. Utinam vero hzc pliarmaca 2 no- 
bis frustra parentur : hzc sunt medicorum vota, nibil 
aliud postulantium, quam ut post multum laborem 
remedia (frustra parata projiciantur. Ic et nos opta- 
mus, ut verba nostra frustra et in aerem abeant, et 
verba tantum sint. Equidem paratus sum ad omnia 
sustinenda, ut non sit opus hzc dicere. Quin si vul« 
tis, tacebimus, dum silentium sit sine periculo. Ne- 


que enim puto quempiam quantumvis vanz glorise 
cupidum, nisi vocet necessitas , velle frustra sese ef- 
ferre. Concedemus vobis doctrinam : hzc qnippe ma- 
jor doctrina, quie factis docet. Quandoquidem et opti- 
mi medici, etiamsi egrorum morbi mercedem ipsis 
pariant, malint tamen amicos suos bene valere. Et 
nos cupimus omnes bene valerc. Non enim cupimus 
nos probatos esse, vos autem reprobos. Vellem, si 
fieri posset , meam erga vos caritatem ipsis oculis ex«- 
hibere : nullus cnim postea me redarguercet, etiamsi 
aspero sermone uterer. Nam Fide digniora sunt vul- 
nera antici, quam spontanea oscula inimici ( Prov. 97. 6). 
Nihil mihi carius vobis, ne ipsa quidem lux. Optarim 
enim vel millies exczecari, si sic animas vestras con- - 
vertere possem : sic mihi salus vestra ipsa luce dul- 
cior est. Quid enim prosunt mibi solares radii, si 
dolor propter vos ortus, oculos tenebris offundat ? 
Tunc lux bona est, quando cum lztitia prodit : moe 
renti quippe animae molesta est. Quod vero non men- 
tiar, utinam numquam contingat experimento discere. 
Cseterum si quando contigerit quempiam vestrum 
peccare, dormienti mihi adeste ; peream, si nori pa- 
ralyticis aut. mente captis similis sim, secundum 
propheticum dictum, Et lumen oculorum meorum et 
ipsum non est mecum ( Psal. 57. 10 ). Qux enim no- 
bis spes, vobis non proficientibus ? quis moror esse 
possit, vobis praeclare agentibus ? Ceu alis instru 
ctus videor, cum boni quidpiam de vobis audio. /m- 
plete gaudium meum ( Philipp. 2. 2). lloc solum in 
voto labeo , quod desiderem profecium vestrum. ln 
lioc vero cum omuibus decerto, quud vos amem, quod 
complectar : quia vos mihi omnia estis, ct pater, et 
mater, et fratres, et filii. Ne putetis corum quidpiam, 
qux a me dicuntur, ex odio proficisci, sed ad emen- 
dationem loquor. Nam Frater, inquit, qui adjuvatur 
a fratre, quasi civitas firma ( Prov. 18. 10 ). Ne igi- 
tur indignemini : neque enim ego sermoneni vestrum 
contemno, sed vellem a vobis emendari, vellem di- 
scere. Omnes enim (fratres sumus, unus est autem 
Magister noster. Inter fratres vero par est, ut unus 
precipiat , alii obtemperent. Ne igitur indignemini, 
sed omnia faciamus ad gloriam Dei ; quia ipsi gloria 
in szcula sxculorum. Ánien. 





HOMILIA IV. 


Ca». 9. v. 4. Et cum compleretur. dies Pentecostes, 
erant omnes pariter in eodem loco : 9. et factus est 
repente de celo sonus. 

4. Cur in. Pentecoste advenit. Spiritus sanctus. — 
Qu:e est hzc Pentecoste ἢ Cum falx mittenda esset 
in messem, cum fructus essent colligendi. Vidisti 
typum * ? Vide jam veritatem. Cum falx sermonis 
esset immittenda, cum messis colligenda, tunc Spiri- 
tas ut acuta falx advolat. Audi namque Christum di- 
centem : Levate oculos vestros, et videte regiones, quia 
albe sunt jam ad messem (Joan. ἃ. $5 ) : ac rursus, 


! In uno Codice homilia sic incipit : Fidisti typum. Que 
eX hac Pentecoste ἢ etc. 


Messis quidem multa, operarii antem pauci (Luc. 40. 9). 
Itaque ille prior falcem immisit. llle enim primitias 
ad calum advexit, nostra assumpta natura : ideoque 
illud messem appellat. Cum compleretur, inquit, dies 
Pentecostes ; boc est, non ante Pentecosten, sed eirca 
ipsam, ut ita dicam, Pentecosten. Oportebat enim 
hrec rursus festi tempore contingere, ut qui eruci 
Cliristi adfuerant, hzc quoque viderent. Et factus 
est repente de celo sonus. Cur non id εἶπα sensibili- 
bus signis factum est? Quoniam, sí re sic gesta dice- 
bant, Musto pleni sunt, nisi res sic f2cto fuisset, quid 
non dixissent? Neque simpliciter sonus factus e«t, 
$ed, De celo. Et quia repentinus erst, ἐκείν. iilos 


ἐδ $. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. i 


E! replevit totam domum. Magnam dicit Spiritus vehe- 
mentiam. Attende. Omnes. illuc congregavit, ut et 
presentes crederent, ac digui ostenderentur. Neque 
νος tantum, sed et aliud longe terribilius adjecit. 5. 
Kt apparuerunt illis dispertite lingue tamquam iguis, 
inquit. Recte ubique additur illud, Tamquam, ne 
quid sensibile de Spiritu existimes. Tamquam ignis, 
inquit, et tamquam spiritus. Nou erat ergo ventus 
simpliciter per aerem effusus. Nam cum Joanni Spi- 
ritus debuit innotescere, quasi in specie columb:x su- 
pra Christi eaput. venit (Marc. 4. 10. Luc. ὅ. 22. 
Joan. 1. $2) : nunc vero, cum tota multitudo conver - 
tenda esset, tamquam ignis venit. Seditque supra 
suigulos eorum ; id est, mansit, requievit; nam se- 
dere, stare et. manere significat. Quid vero? an in 
éuodecim tantum venit, non in czeteros? Nequaquam; 
sed venit etiam in illos eentum viginti. Neque enim 
sine causa Petrus prophetz testimonium protulit di- 
eens : Et erit in novissimis diebus, dicit Dominus Deus, 
e[[undam de Spiritu meo super omnem carnem : et pro- 
phetabunt filii vestri, et fitis vestre ; cl. juvenes vestri. 
visiones videbunt, el senes vestri somnia somniabunt (Joel 
4. 98). Animadverte porro illum non modo ut per- 
eclleret, sed etiam ut gratia repleret, in Spiritu san- 
eto et igni venisse : subjungit enim, A. ΕἸ repleti sunt 
omnes Spiritu sancto , el ceperunt loqui variis linguis, 
proul Spiritus saucius dabat eloqui illis. Non aliud si- 
gnum accipiunt, sed lioe primuin : novum enim crat, 
nec opus fuit alio siguo. Sedit, inquit, supra singulos 
corum. Ergo etiam supra ilum, qui electus non fue- 
rat. ideo non jam dolet. quod non electus fuerit ut 
Matthias !- Et repleti sunt, inquit, omnes. Non gratiam 
Spiritus simpliciter acceperunt, sed illa repleti sunt. 
Et coperunt loqui variis linguis, prout Spiritus sanctus 
dabat eloqui illis. Non dixisset, Omnes, licet przsen- 
tc$ essent apostoli, nisi alii quoque participes fuis- 
sent. Alioquin autem, cum illos ante nominatim re- 
censuisset, non illos nunc cum aliis jungeret in hoe 
negoiio. Nam si, ubi dicendum tantum erat apostolos 
adfuisse, ipsos nominatim recensuit, multo magis hio 
illos distinxisset. 

Spiritus sanctus in. orantes. descendit, — Animad- 
verte autem, quomodo cum perseverant in oratione, 
cum caritatem servant , tunc Spiritus adveniat. In 
memoriam illis revocat alteram visionem, eum dicit, 
Tamquam ignis. Tamquam ignis enim apparuit in 
rubo, Prout Spiritus sanctus. dabat eloqui. illis, Nam 
eloquia eorum quasi apophthegmata erant. 5. Erant 
eulesa in Jerusalem, inquit, habitantes Judei viri reli- 
giosi. (Ize habitatio signum religionis erat. Quomodot 
Cus e tot nationibus essent, patriam, domos, cogna- 
tos reliquerant, et illic habitabant. Nam ait : Erant 
in Jerusalem | hobitantes Judei, viri religiosi, ex omni 
nelione, qua sub celo est. 6. Facta autem hac voce 
convenit multitudo, et mente confusa est. Quia in domo 
res gesta est, jure qui foris erant accurrebant. Mente 
con[usa est multitudo. Quid signilicat illud, Confusa 


1 Alii legunt... « supra singulos eorum. » Conside 
viai quomedo aon doleat quod non clectus [uerit. hi 


est? Turbata, admirata est, Deinde admiratione 
illam declarans ita pergit : Quoniam «audiebat wnus- 
quisque lingua. sua illos loquentes. T. Et consenit mwl- 
titudo, el inter se dicebant : Nonne ecce isti omnes. qo 
loquuntur, Galilei sunt? Ad apostolos statim respi- 

ciuut. 8. Et. quomodo nos audintus unusquisque lin. 
guam. nostram, in qua nati sumus? Parthi, et Medi , εἰ 
Elumite , et. qui habitant. Mesopotamiam , Judeam εἰ 
Cappadociam ,| Pontum εἰ Asiam, 10. Phrygiam et 
Pamphyliam , gyptum οἱ partes Libye, quee est circa 
Cyrenen, et advenee Romani, 44 Judei quoque et pro- 
selyti, Cretes οἱ Árabes : audimus eos loquentes nostrie 
linguis magnalia Dei. 12. Stupebant autem. onmes ct 
mirabantur , ad. invicem. dicentes : Quidnam ult. koc 
esse? Viden illos ab Oriente in Occidentem accurren- 
tes 7 13. Alii autem, inquit, irridcntes dicebant, Quia 
musto pleni sunt. 

9. O vesaniam! o ingentem nequitiam * Atqui mee 
tempus erat vindemi: : crat enim Pentecoste. Quod- 
que gravius est, eonfitentibus omnibus, Romanis, 
proselytis, et forte ex iis qui crnucilixerant, illi tam 
multis siguis editis dicunt, Musto pleni sunt. Sed que 
supra dicta sunt repctamus. Fieplevit, inquit, domum. 
Spiritus quasi piscina aqu fuit. Ignis vero et copiam 
ei vehemeuntiam siguilicat. Nihil tale accidit in pro- 
pletis; sed nunc sie illis, proplietis autem alio modo. 
Capitulum enim libri datuti est Ezechieli, c& com- 
edit ea qux dicturus erat : Factum cst autem, inquit, 
in ore ejus ut mel dulcescens (Ezech. ὅ. 5). Et rur- 
sum manus Dei tangit linguam alterius prophet» 
(Jer. 4.9). llic vero ipse Spiritus sanctus est : sicque 
par'est honore Patri et Filio. Rursusque alibi αἷς : 
Lamentatio, et canticum, et τῷ (Ezech.2. 9). Illis ergo 
jure in libro datum est : nam similitudinibus cge- 
bant : remque illi babebant cum una tantum geute sibi 
propria : hi vero cum universo orbe, et cum iis quos 
non poverant. Elis:eus per meloten gratiam accipit 
(4 . Reg. 2); alius per oleum, ut David (1. Jteg. 16.15) ; 
Moyses per ignem rubi vocatur (Exod. 5. 2). Sed 
bic secus ; ipse namque ignis iuscdit. Sed cur ignis 
non ita apparuit ut impleret demum? Quia exterriti 
fuissent. Sed ostendit idipsum evenisse. Ne attendas 
enim quod dixerit, Apparuerunt illis dispertite lingues, 
sed ignem fuisse consideres. Tantus ignis immensam 
sylvam potest incendere. Ae recte dicit, Dispertitar. 
Ex una enim radice ? erant; ut discas vim operandi 
esse a Paracleto missam. Perpende autem illos pri- 
mum dignos declaratos esse, et hinc accepisse Spiri- 
tur; sanctum, ut in Davide accidit : nam qux ille in 
ovilibus fecerat, eadem fecit post vicioriam et tro- 
pum, ut jalam esset. fides ejus. Vide rursum Moy- 
sem qui ipse quoque regiam despiciebat (Exoq.9. 44), 
et post quadraginta annos rempublicam administra- 
vi; Samuelem in templo educatum (1. Rcg. ὅς 5); 


t! Unus habet : Fiden' unde aligerorum instar. orbem 
terrarum percurrerint. Hanc lectionem sequutus est Era- 


smus. 
* Unus habet, fonte, pro , radice. Et infra... a Para- 
cleto missam ; qui ignis bnslar peccata mundi quasi guum 
combiwssu 


45 


«παρόντας πιστεῦσαι, xal τούτους ἀξίους δειχθῆναι. 
Καὶ οὐ τοῦτο μόνον, ἀλλὰ τὸ πολλῷ τούτου φριχωδέ- 
€11poy ἐπάγων᾽ Καὶ ὥφθησαν αὐτοῖς διαμεριζύμε- 
vai γλῶσσαι ὡσεὶ πυρὸς, φησί. Ἰαλῶς πανταχοῦ 
«b, Ὡς, πρόσχειται, ἵνα μηδὲν αἰσθητὸν περὶ τοῦ 
Πνεύματος νομίσῃς. Ὧσεὶ πυρὸς, φησὶ, xai ὡσεὶ 
πνοῆΐς. Οὐχ ἄρα ἄνεμο: ἣν ἁπλῶς εἰς ἀέρα χεόμενος. 
Ὅτε μὲν γὰρ Ἰωάννῃ ἔδει γνωρισθῆναι τὸ Πνεῦμα, 
ὡς ἐν εἴδει περιστερᾶς ἐπὶ τὴν χεφαλὴν ἦλθε τοῦ 
Χριστοῦ * νῦν δὲ ὅτε πλῆθος ὅλον ἐπιστραφῆναι ἐχρῆν, 
ὡσεὶ πυρός. Καὶ ἐκάθισεν ἐφ᾽ ἕνα ἔχαστον αὐτῶν" 
τουτέστι, παρέμεινεν, ἐπανεπαύσατο τὸ γὰρ χαθ- 
[sat τοῦ ἑδραίου ἐστὶ σημαντιχὸν xal τοῦ μεῖναι. Τί 
δαί; ἄρα ἐπὶ τοὺς δώδεχα μόνους ἦλθεν, οὐχὶ δὲ xal 
ἐπὶ τοὺς λοιπούς ; Οὐδαμῶς " ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοὺς ἑκατὸν 
εἴχοσιν. Οὐ γὰρ ἂν ἁπλῶς παρήγαγε τὴν μαρτυρίαν 
τοῦ προφήτου ὁ Πέτρος, λέγων" Καὶ ἔσται ἐν ταῖς 
ἐσχάταις ἡμέραις, Aéyec Κύριος ὃ Θεὸς, ἐχχδῶ 
ἀπὸ τοῦ Πγεύματός μου ἐπὶ πᾶσαν cápxa* καὶ 
προφητεύσουσιτν οἱ υἱοὶ ὑμῶν, καὶ αἱ θυγατέρες 
ὑμῶν, καὶ οἱ νεανίσχοι ὑμῶν ὁράσεις ὄψονται, 
καὶ οἱ πρεσδύτεροι ὑμῶν ἐνύπνια ἐνυπγιασθή- 
σονται. Καὶ σχόπει" ἵνα γὰρ μὴ ἐχπλήξῃ μόνον, 
ἀλλὰ χαὶ χάριτος πληρώσῃ, διὰ τοῦτο χαὶ ἐν Πνεύ- 
past ἁγίῳ xaX πυρί ἐπάγει γὰρ, Καὶ ἐπλήσθησαν 
ἅπαντες ἀγίου Πνεύματος, καὶ ἤρξαντο AaAsiv 
ἑτέραις γλώσσαις, καθὼς τὸ Πνεῦμα ἐδίδου av- 
toic ἀποφθέγγεσθαι. Οὐ λαμδάνουτιν ἕπερον ση- 
μεῖον, ἀλλὰ τοῦτο πρῶτον" ξένον γὰρ fiv, καὶ οὐ 
χρεία ἣν ἑτέρου σημείου. ᾿Εχάθισε, φησὶν, ἐφ᾽ ἔνα 
ὅχαστον αὐτῶν. Οὐχοῦν χαὶ ἐπὶ τὸν χαταλειφθέντα. 
Διὰ τοῦτο οὐδὲ ἀλγεῖ λοιπὸν μὴ αἱρεθεὶς b, ὡς ὁ 
ΜΙατθίας, Καὶ ἐπλήσθησαν, φησὶν, ἅπαντες. Οὐχ 
ἁπλῶς ἔλαδον τοῦ Πνεύματος τὴ χάριν, ἀλλ᾽ ἐπλή- 
σθησαν. Kal ἥρξαντο .1α.1εῖν' ἑτέραις γλώσσαις, 
καθὼς τὸ Πνεῦμα ἐδίδου αὐτοῖς ἀποφθέγγεσθαι. 
Οὐχ ἂν εἶπε, Πάντες, καὶ ἀποστόλων ὄντων ἐχεῖ, εἰ 
pij καὶ οἱ ἄλλοι μετέσχον. “Αλλως δὲ οὐδὲ ἄνω xaz' 
ἰδίαν αὑτοὺς προειπὼν χαὶ ὀνομαστὶ, νῦν ἂν συνῆψεν 
iv τῷ αὐτῷ πράγματι. Εἰ γὰρ ὅπου εἰ πεῖν ἦν, ὅτι 
παρῆσαν, xav  iblav τῶν ἀποστόλων μνημονεύει, 
πολλῷ μᾶλλον ἐνταῦθα. 

Σχόπει δέ μοι, κῶς, ὅταν προσχαοτερῶσι τῇ δεῆ- 
σει, ὅταν ἀγάπην ἔχωσι, τότε τὸ Πνεῦμα παραγίνε- 
ται. ᾿Ανέμνησε δὲ αὐτοὺς καὶ ἑτέρας ὄγεως, εἰπὼν, 
Ὡσπεὶ πυρός. Ὥς πῦρ γὰρ ἐφάνη xal ἐν τῇ βάτῳ. 
Καθὼς tó Πνεῦμα ἐδίδου αὐτοῖς ἀποφθέγγεσθαι. 
᾿Αποφθέγματα γὰρ ἦν τὰ παρ᾽ αὐτῶν λεγόμενα. 
Ἦσαν δὲ, φησὶν, ἐν ᾿Ιερουσαιὴμ καεοικοῦντες 
᾿Ιουδαῖοι ἄγδρες εὑ.λαδεῖς. Τὸ κατοιχεῖν, [54] εὐλα- 
δείας ἣν σημεῖον. Πῶς ; ᾿Απὸ τοσούτων γὰρ ἐθνῶν 
ὄντες, χαὶ πατρίδας ἀφέντες, καὶ οἰχίας, καὶ συγγε- 
νεῖς, ᾧχουν ἐκεῖ. "Hoav γὰρ, φησὶν, ἐν ἹΙερουσα- 
Aly κατοικοῦντες Ιουδαῖοι ἄνδρες s0Aa6sic, ἀπὸ 
παντὸς ἔθνους τῶν ὑπὸ τὸν οὐρανόν. Γενομένης 
δὲ τῆς φωνῆς ταύτης, cvrij4A08 τὸ πιλῆθος, xul 
συνεχύθῃ. Ἐπειδὴ ἐν οἰκίᾳ ἐγένετο τὸ γενόμενον, 
εἰχότω: ἔξωθεν συνέδραμον. Συνεχύθῃ τὸ πλῆθος. Τί 
ἐστι, Συνεχύθη τὸ χιϊῆθος; "Exapáy0n, ἐθαύμασεν. 
Εἶτα δηλῶν, ὅτι ἐθαύμαζον, ἐπάγει, Ὅτι ἤχουον εἷς 
ἕκαστος αὑτῶν τῇ ἰδίᾳ διαλέχεῳ JAaAobrtov ab- 
τῶν. Καὶ cvrid0s τὸ xAn0oc, καὶ πρὸς ἑαυτοὺς 
EAeyov * Οὐκ ἰδοὺ πάντες οὗτοί εἶσιν ol Au dovy- 
«sc Γαλιλαῖοι; Πρὸς τοὺς ἀποστόλους εὐθέως ἑώρων. 

a * rel. reperitur: sed reete qua- 

Ἐπάγει γάρ in ro Mo P qu 


drat ad seriem. 5 ΑἹ ον αὑτῶν. Ὅρα μοι πῶς οὖ» 
κέτι ἀλγεῖ ἐκεῖνος ὁ μὴ αἱρεθείς. 


IN ACTA APOSTOLORUM. ΠΟΜΝῚ],. IV. A 


Kal πῶς, φησὶν, ἡμεῖς ἀκούομεν Éxactoc τῇ ἰδίᾳ 
δεαλέκτῳ ἡμῶν, ἐν ἦ ἐγεγγήθημεν, Πάρθοι, καὶ 
Μῆδοι, καὶ ᾿Ελαμῖται, καὶ οἱ κατοικοῦντες civ 


᾿ Μεσοποταμίαν, Ιουδαίαν τὸ xal Καππαδοχίαν, 


Πόντον καὶ τὴν ᾿Ασίαν, Φρυγίαν τὸ καὶ Παμφυ- 
Alav, Αἵἴγυκεον καὶ τὰ μέρη τῆς Αιδύης τῆς κατὰ 
Κυρήνην, καὶ οἱ ἐπιδημοῦντες Ρωμαῖοι, Ἰουδαῖοί 
τ καὶ προσήλυτοι, Κρῆτες καὶ "Apa6sc, ἀκούομεν 
«λαλούντων αὐτῶν ταῖς ἡμετέραις γλώσσαις τὰ 
μδγαιϊοία τοῦ Θεοῦ; ᾿Εξίσταγτο δὲ πάντες, καὶ 
διηπόρουν πρὸς ἀ..1ἠλους, Aéporrsc: Τί θέ.λει 
τοῦτο εἶναι; Ὁρᾷς ἐξ ἀνατολῶν εἰς δυσμὰς αὐτοὺς 
τρέχοντας; Ἕτεροι δὲ, φησὶ, διαχιλευάζοντες * 
ἔλεγον" Γιιεύκους μεμεστωμέγνοι εἰσίν. 

β΄. Ὧ τῆς ἀνοίας 1 ὦ τῆς χαχέας τῆς πολλῆς ! Καίτοι 
οὐδὲ χαιρὸς ἣν οὗτο; τοῦ γλεύχους - Πεντηχοστὴ γὰρ 
ἦν. Καὶ τὸ δεινότερον, ὅτι πάντων ὁμολογούντων, 
Ῥωμαίων ὄντων, προσηλύτων ὄντων, τῶν ctavoo- 
σάννων ἴσως, ἐχεῖνοι μετὰ τοσαῦτα λέγουσιν, ὅτι 
Γιλεύχους μεμεσεωμέγοι εἰσίν. ᾿Αλλ᾽ ἴδωμεν ἄνω- 
θεν τὰ εἰρημένα. ᾿Επιλήρωσε, φησὶ, τὸν olxor. Ἢ 
πνοὴ καθάπερ χολυμδήθρα γέγονεν ὕδατος. Τῆς δα- 
Ψιλείας δὲ τοῦτο τεχμήριον xal τῆς σφοδρότητος τὸ 
πῦρ. Οὐδάμοῦ τοιοῦτο γέγονεν ἐπὶ τῶν προφητῶν * 
ἀλλὰ τότε μὲν οὕτως ἐχείνοις, τοῖς προφήταις δὲ 
ἑτέρως. Κεφαλὶς γὰρ βιδλίου δίδοται τῷ Ἰεζεχεὴλ, 
καὶ ἐσθίει ἃ ἔμελλε λέγειν" ᾿Εγένδτο γὰρ, φησὶν, ἐν 
τῷ στόματι αὑτοῦ ὡς uéAc γιλυκάζον. Καὶ πάλιν ἡ 
χεῖρ ἅπτεται τοῦ Θεοῦ τῆς γλώσσης ἑτέρου προφήτου. 
Ἐνταῦθα δὲ αὐτὸ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον" οὕτως ὁμό- 
τιμὸν τυγχάνει Πατρὶ xai Υἱῷ. Καὶ πάλιν ἑτέρωθι 
ἄλλως KardAsrga, καὶ uéAoc, καὶ oval. ἙἘ κείνοις 
μὲν οὖν εἰχότως ἐν βιδλίῳ Ert γὰρ αὐτοῖς παρα- 
δειγμάτων ἔδει" πρὸς ἕν ἔθνος εἶχον ἐχεῖνοι μόνον, 
καὶ τοὺς οἰχείους " οὗτοι δὲ χαὶ πρὸς τὴν οἰκουμένην 
ἅπασαν, xal τοὺς οὐδέποτε γνωρισθέντας. ΦΕλισσαϊος 
δὲ διὰ μηλωτῆς Aag 6ávet τὴν χάριν, ἄλλος δι᾽ ἐλαίον, 
ὡς ὁ Δανὶδ, Μωῦσῆς δὲ, διὰ πυρὸς «fc βάτου χαλεῖ- 
και, ᾿Αλλ᾽ ἐνταῦθα οὐχ οὕτως, ἀλλ᾽ αὐτὸ τὸ πὺρ 
ἐνεκάθιφσε. Διατί δὲ μὴ ἐφάνη πῦρ τὸν οἶχον πλη- 
ροῦν Ὅτι ἐξέστησαν ἄν. ᾿Αλλὰ δείχνυσιν ὅτι τοῦτο 
ἐχεῖνό ἐστι. M) vXp τῷ λέγειν, ὅτι Ὥφθησαν αὐτοῖς 
διεμεριζόμεναι γλῶσσαι, πρόσχῃς [955] ἀλλ᾽ ὅτι 
πυρός. Τοσοῦτον πῦρ μυρίαν ὕλην ἀνάψαι δύναται d, 
Καὶ χαλῶς εἶπε, Διαμεριζόμεναι. Ἔκ μιᾶς γὰρ ἦν 
ῥίζης ἵνα μάθῃς, ὅτι ἐνέργειά ἐστιν ἀπὸ τοῦ Παρα- 
χλήτου πεμφθεῖσα. "Opa δὲ καὶ ἐχείνους πρῶτον ὃε:- 
χθέντας ἀξίους, xal τότε Πνεύματος καταξιωθέντας - 
οἷον ὥσπερ ὁ Aavtó* ἅπερ γὰρ ἐν ταῖς ποίμναις εἰρ- 
γάζετο, ταῦτα xal μετὰ τὴν νίχην xal τὸ τρόπαιον, ἵνα 
δειχθῇ αὐτοῦ γυμνὴ fj πίστις. Ὅρα πάλιν τὸν Μωῦσέα 
χαὶ αὐτὸν καταφρονοῦντα βασιλείων, xaX μετὰ τε :σα- 
ράχοντα ἔτη τῆς δημαγωγίας ἀπτόμενον τὸν Σα- 
μονὴλ ἀνατρεφόμενον ἐν τῷ ναῷ τὸν ᾿Ἑλισσαῖζον 
κάντα ἀφιέντα * τὸν Ἰεζεχιλ πάλιν, Ὅτι 6k * οὕτω 
συνέθαινε, xal ἐχ τῶν μετὰ ταῦτα δῆλον ’ χαὶ γὰρ 
καὶ οὗτοι πάντα εἴασαν τὰ αὐτῶν. Διὰ τοῦτο τότε τὸ 
᾿Ινεῦμα λαμθάνουσιν, ὅτε τὴν οἰχείαν ἀρετὴν ἐπεδεί- 
ξαντο. Ἔμαθον χαὶ τὴν ἀνθρωπίνην ἀσθένειαν, δι᾿ ὧν 
ἔπαθον ἔμαθον, ὅτι οὐχ εἰκῇ ταῦτα χατώρθωσαν. 
Οὕτω καὶ Σαοὺλ πρότερον μαρτυρηθεὶς ἀγαϑὸς εἶναι, 
τότε τὸ Πνεῦμα ἔλαδεν. ᾿Αλλ᾽ οὕτως οὐδεὶς. οὐδὲ ὁ 

€ Unus ὁρᾷς πόθεν χαϑάπερ 


τινες, τὴν οἷχυ» 


μένην διέδραμον, Pr — " o5. Ix). quam lectio- 
nem secutus esf ' Alii &Sm restos Mos 
unus πηγῆς pero 4. xu CMasso 7 «09 


σότε 5:2. 


Co..- "ἢ 


4ὅ 
μείζων τῶν προφητῶν Μωῦσῆς. Ἐχεῖνος γὰρ ὅτε ἔδει 
ἑτέρους γενέσθαι πνευματιχοὺς, ἡλαττοῦτο αὐτός. 
᾿Αλλ' ἐνταῦθα οὐχ οὕτως " ἀλλ᾽ ὥσπερ ἐπὶ τοῦ πυρὸς, 
ὅσους ἄν τις θέλοι λύχνους ἀνάπτει, τὸ πῦρ οὐδὲν 
ἐλαττῶν * οὕτω xal ἐπὶ τῶν ἀποστόλων συνέδαινε 
“ὅτε. Καὶ γὰρ διὰ τοῦ πυρὸς οὗ μόνον τὸ δαψιλὲς τῆς 
χάριτος ἐδείχνυτο, ἀλλὰ καὶ πηγὴν ἕχαστος ἐλάμόανε 
Πνεύματος * ὥσπερ οὖν χαὶ αὐτὸς πηγὴν ὕδατος ἀλλο- 
μένου εἰς ζωὴν αἰώνιον ἔφησεν ἕξειν τοὺς πιστεύοντας 
ἐπ’ αὐτόν" χαὶ μάλα elxóvuxc. Οὐ γὰρ τῷ Φαραὼ δια- 


)εξόμενοι ἀπήεσαν, ἀλλὰ τῷ διαδόλῳ παλαίσοντες. ᾿ 


Καὶ τὸ δὴ θαυμαστότερον ^, ὅτι πεμπόμενοι οὐδὲν 
ἀντεῖπον, οὐδὲ εἶπον ἰσχνόφωνοι εἶναι, xal βραδύ - 
λωσσοι" Μωῦσῆς γὰρ αὐτοὺς εἰς τοῦτο ἐπαίδευσεν. 
Οὐχ εἶπον εἶναι νεώτεροι Ἱερεμίας γὰρ αὐτοὺς ἐσω- 
φρόνισε. Καίτοι πολλὰ ἤχουσαν φοδερὰ, χαὶ πολλῷ 
μείζονα ἐχείνων" ἀλλ᾽ ὅμως ἐφοθοῦντο ἀντειπεῖν. "Ex 
τούτου δῆλον, ὅτι χαὶ φωτὸς ἄγγελοι ἦσαν, xaX τῶν 


ἄνωθεν πραγμάτων ὑπηρέται. Καὶ ἐχείνοις μὲν οὐδεὶς 


ἀπ᾽ οὐρανοῦ φαίνεται b. τὰ ἐν τῇ γῇ διώχουσιν ἔτι" 
ἐπειδὴ δὰ ἀνῆλθεν ἄνθρωπος ἄνω, καὶ Πνεῦμα ἄνωθεν 
φέρεται, Ὡσεὶ φερομένης, φησὶ, πνοῆς βιαίας. 
Διὰ τούτον δῆλον ποιεῖ, ὅτ! οὐδὲν αὐτοῖς ἀντιστῆναι 
δυνήσεται, ἀλλ᾽ ὥσπερ χοῦν τοὺς ὑπεναντίους λιχμή- 
σουσι. Καὶ ἐπλήρωσεν δῖον τὸν olxov. 'H oixía τοῦ 
κόσμου cóp6olov ἦν. Καὶ ἐχάθισεν ἐφ᾽ ὄγα ἔχα- 
στον αὐτῶν. Καὶ συγη.10ε τὸ zAn0oc , καὶ συν- 
ἐχύθη. Opdc τὴν τούτων εὐλάθδειαν, καὶ πῶς οὐχ 
εὐθέως * ἀποφαίνονται, ἀλλ᾽ ἐν ἀπορίᾳ εἰσίν ; "Exelvot 
δὲ οἱ ἀγνώμονες ἀποφαίνονται λέγοντες, ὅτι 7.2εύ- 
κους εἰσὶ μεμεστωμένοι. Ἔπει ἐξῆν αὐτοῖς χατὰ 
τὸν νόμον τρὶς τοῦ ἐνιαυτοῦ φαίνεσθαι ἐν τῷ ναῷ, 
διὰ τοῦτο ῴχουν ἐχεῖ ἀπὸ πάντων τῶν ἐθνῶν εὐὖὐλα- 
δεῖς ἄνδρες. "Opa ἐντεῦθεν τὸν γράφοντα, πῶς αὐὖ- 
«οὺς οὐ χολαχεύει. Οὐ γὰρ εἶπεν, ὅτι ἀπεφήναντο" 
ἀλλὰ τ' Γενομένης δὲ τῆς [56] φωνῆς ταύτης 
συνἤμν1θε τὸ πλῆθος, καὶ συνεχύθη. Εἰχότως " ἐνό- 
μιζον γὰρ αὑτοῖς τέλος ἔχειν τὸ πρᾶγμα διὰ τὴν. γενο» 
μένην τόλμαν χατὰ τοῦ Χριστοῦ. ΓΑλλως δὲ xal τὸ 
συνειδὸς χατέσειεν αὐτῶν τὰς ψυχὰς, ἐν yepolv οὔσης 
ἔτ: τῆς σφαγῆς, καὶ πάντα αὐτοὺς ἑπτόει. Οὐχ ἰδοὺ, 
φησὶ, πάντας οὗτοί εἰσιν οἱ λαλοῦντες Γαλιλαῖοι; 
Καλῶς οὕτως εἶπε χαὶ γὰρ τοῦτο εἶναι ὡμολαγοῦντο. 
Οὕτως αὐτοὺς ἐπτόησεν d ὁ ἦχος, ὅτι καὶ τὸ πλέον 
«ἴς οἰχουμένης ἐνταῦθα χατέλαδε. Τοῦτο δὲ αὐτοὺς 
ἐνεύρου τοὺς ἀποστόλους, ὅτι τί ποτε Παρθιστὶ ἦν 
φθέγγεσθαι οὖκ ἤδεσαν, ἀλλὰ παρ᾽ ἐχείνων τότε 
ἐμάνθανον. ᾿Εθνῶν ὃὲ μέμνηται πολεμίων αὑτοῖς, 
Κρητῶν, ᾿Αράδων, Αἰγυπτίων, Περσῶν, δηλῶν ὅτι 
πάντων τούτων χρατήσουσιν. 

"Ast δὲ ὄντων ἐν αἰχμαλωσίᾳ τῶν Ἰουδαίων, εἰχὸς 
αὐτοῖς συμπαρεῖναι τηνιχαῦτα πολλοὺς τῶν ἐθνῶν * 
ἣ ὅτι χαὶ πρὸς τὰ ἔθνη τὰ τῶν δογμάτων ἤδη χατ- 
ἑσπαρτο. Καὶ διὰ τοῦτο πολλοὶ χαὶ ἐξ αὐτῶν παρῆσαν 
ἐχεῖ χατὰ μνήμην, ὧν ἤχουσαν. Πάντοθεν τοίνυν 
ἀναντίῤῥητος ἡ μαρτυρία, παρὰ τῶν πολιτῶν, παρὰ 
τῶν ξένων, παρὰ τῶν προσηλύτων. ᾿Αχούομεν Ja- 
Σούγτων αὑτῶν ταῖς ἡμετέραις γλώσσαις τὰ 
μεγαλεῖα τοῦ Θεοῦ. Οὐ γὰρ ἁπλῶς ἐλάλουν, ἀλλά 
4v& θαυμαστὰ ἔλεγον. Εἰχότως τοίνυν ἣπόρουν᾽ 


οὐδέποτε γὰρ γέγονέ τι τοιοῦτον. Ὅρα εὐγνωμοσύνην. 


ἀνθρώπων. Ἔξίσταντο καὶ διηπόρουν λέγοντες " Τί 
06As( τοῦτο εἶναι; Ἕτεροι δὲ διαχιϊευάζοντες 
&Aeyor, ὅτι Γι:λεύχους μεμεστωμέγοι εἰσίν. "Q τῆς 


' Ahi καλαίσοντες, τὸ δὲ θανμαστόν. b Unus οὐδεὶς 
ὦπου φαίνεται. “ Idein ὅρα εὐλάδειαν. Οὐχ εὐθέως, 
Yel. αὐτοὺς ἐποίησε", male. . 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


A6 


ἀναισχυντίας 9! εἰ διὰ τοῦτο ἐχλεύαζον. Καὶ τί θαν- 
μαστόν ; ὅπου γε χαὶ αὑτὸν τὸν Δεσπότην δαΐμονας 
ἐλαύνοντα, δαίμονα ἔχειν λέγουσιν. Ἔνθα γὰρ ἂν ᾧ 
ἱταμότης, ἕν ζητεῖ μόνον, εἰπεῖν ὅ τι δήποτε, oby 
ὅπως τι λόγον πρᾶγμα ἐχόμενον εἴποι, ἀλλ᾽ ὅπως 
εἴποι ὅ τι δήποτε. Γιλεύχους μεμεστωμᾶνοε εἰσί. 
Πάνυ γε" ὅτι ἄνθρωποι ἐν τοσούτοις χινδύνοις, περὶ 
τῶν ἐσχάτων τρέμοντες, ἐν τοσαύτῃ ὄντες ἀθυμίᾳ, 
τοιαῦτα φθέγγεσθαι τολμῶσι. Καὶ ὅρα " ἐπειδὴ τοῦτο 
ἀπίθανον $v, παραλογιζόμενοι τοὺς ἀχούοντας, xal 
δειχνύντες, ὅτι ἐμεθύσθησαν, τῇ ποιότητι τὸ πᾶν 
ἐπιγράφουσι, καί φασι" ll'Aeóxovc μεμεσεωμέγοι 
εἰσί. Στωθεὶς δὲ ὁ Πέτρος σὺν τοῖς ἔνδεκα, ἐπῆρε 
τὴν φωγὴν αὐτοῦ, xal ἀπεφθέγξατο αὑτοῖς. 
Ὁρᾷς ἐχεῖ τὴν χηδεμονίαν, ἐνταῦθα δὲ τὴν ἀνδρείαν. 
Εἰ γὰρ ἐθαύμαζον, εἰ γὰρ ἐξεπλήττοντο, οὐχὶ χαὶ 
οὕτω θαυμαστὸν fiv, τὸ δυνηθῆνας μεταξὺ τοσούτων 
ῥῆξαι φωνὴν ἄνθρωπον ἀγράμματον καὶ ἰδιώτην ; Εἰ 
γὰρ ἐν οἰχείοις τις λέγων ταράττεται, πολλῷ μᾶλλον 
ἐπὶ ἐχθρῶν xal φονώντων f, Ὅτι δὲ οὐ μεθύουσιν, 
εὐθέως &nb τῆς φωνῆς ἐδήλωσεν’ ὅτι οὐχ ἐξεστέχασι, 
χαθάπερ οἱ μάντεις, ὅτι οὐχ ἀνάγχῃ κχατείχοντο. Τί 
δέ ἐστι, Σὺν τοῖς ἔγδεχα; Kowhw προεδάλλοντο 
φωνὴν, φησὶ, xa πάντων αὐτὸς ἦν τὸ στόμα. Παρ- 
εστήκχασι δὲ οἱ ἕνδεχα μαρτυροῦντες τοῖς λεγομένοις. —- 
Ἐπῆρε τὴν φωνὴν αὐτοῦ, φησί" τουτέστι [57], 
Μετὰ πολλῆς εἶπε τῆς παῤῥησίας. 

Τοῦτο δὲ ποιεῖ, ἵνα μάθωσι τοῦ Πνεύματος τὴν 
χάριν. Ὁ γὰρ μὴ ἐνεγχὼν ἐρώτησιν χορασίου εὖτε- 
λοῦς, οὗτος ἐν μέσῳ δήμων, φονώντων ἁπάντων, 
μετὰ τοσαύτης διαλέγεται παῤῥησίας, ὡς ἀναμφιπδή- 
τῆτον τῆς ἀναστάσεως γενέσθαι τοῦτο τεχμῆήριον" 
μεταξὺ γὰρ γελώντων ἀνθρώπων, xai τὰ τοιαῦτα 
διαχλευαζόντων παῤῥησιάζεται. Πόσης εἶναι νομίζεις 
ἰταμότητος τοῦτο, πόσης ἀσεδείας, πόσης ἀναισχυν- 
τίας, τὸ μέθης λογίζεσθαι ἔργον τῶν γλωσσῶν τὸ 
παράδοξον; ᾿Αλλ᾽ οὐδὲν τοῦτο τοὺς ἀποστόλους ἐλύ»- 
πησεν, οὐδ᾽ ἁτολμοτέρους εἰργάσατο τότε τὰ τῆς 
χλεύης ἀχούοντας. Τῇ γὰρ παρουσίᾳ τοῦ Πνεύματος 
ἤδη μετεσχευάσθησαν, χαὶ ἀνώτεροι τῶν σωμα-ιχῶν 
πάντων ὑπῆρχον. Ἔνθα δὲ ἂν παραγένηται τὸ Πνεῦμα 
τὸ ἅγιον, χρυσοῦς ἀντὶ πηλένων ἐργάζεται δ. "Opa 
μοι λοιπὸν τὸν Πέτρον, χαὶ ἐξέταζε τὸν δειλὸν, τὸν 
ἀσύνετον, χαθάπερ ὁ Χριστός φησιν’ ᾿Αχμὴν καὶ 
ὑμεῖς ἀσύνετοί ἔστε" τὸν μετὰ τὴν ὁμολογίαν ἐχεί- 
vy τὴν θαυμαστὴν Σατᾶν χληθέντα. Σχόπει δὲ xoi 
τῶν ἀπηστόλων τὴν ὁμόνοιαν. Αὐτοὶ παραχωροῦσιν 
αὐτῷ τῆς δημηγορίας" οὐ γὰρ ἔδει πάντας φθέγγε- 
σθαι. Καὶ ἐπῆρε, φησὶ, τὴν φωνὴν αὐτοῦ, καὶ 
ἀπεφθέγξατο αὐτοῖς μετὰ πολλῆς τῆς παῤῥησίας. 
Τοιοῦτόν ἐστιν ἄνδρα εἶναι πνευματικόν. Μόνον καὶ 
ἡμεῖς ἀξίους ἑαυτοὺς χαταστήσωμεν τῆς ἄνωθεν 
χάριτος, xal πάντα εὔχολα ἕσται. Καθάπερ b γὰρ 
πύρινος ἄνθρωπος εἰς μέσην χαλάμην ἐμπεσὼν, οὐδὲν 
ἂν πάθοι δεινὸν, ἀλλὰ μᾶλλον ἐργάσεται" οὐ γὰρ 
αὑτὸς τι πάσχει, ἀλλ᾽ αὐτοὶ ἑαυτοὺς οἱ πυχτεύοντες 
διαφθείρουσιν" οὕτω καὶ νῦν ἐγένετο. Μᾶλλον δὲ 
ὥσπερ ἂν εἴ τις πῦρ ἐπιφερομένῳ χόρτον ἔχων 


ὁ Alius εἰσὶ, καὶ διὰ τοῦτο ἐχλεύαζον. Ὦ τῆς ἀναισχυν- 
τίας. f Morel. φωνώντων, et infra similiter. Infra unus 
codex μάντεις, xal τοῦτο οὐκ ἀνάγχῃ. δ Alius ποιεῖ. 
Mox unus τὸν δειλὸν πρότερον, καὶ οὕτω δειλὸν, ὡς μηδὲ 
γυναιχὸς εὐτελοῦς ἐρώτησιν ἐνεγκεῖν, τίς γέγονε μετὰ τὴν 
ἐπιστασίαν καὶ δαψιλῆ χορηγίαν τοῦ Πνεύμαιος. Σχόπει ài, 
x. t. δ. b ldem εὔκολα γίνεται, χαθάπερ. 


i5 IN ACTA APOSTOLORUM. HOWMIL. IV. 


Oliseum , qui omnia dimisit (5. teg. 19. 2i); Eze- 
cinelem item. Quod vera sic evenerit, liquet ex iis 
quie sequuta sunt : nam hi sua omuia reliquerunt. 
ideo tunc Spiritum accipiunt , cum virtutem suam 
ostendissent, Didicerant humanam intlrmitatem per 
ea, qui passi fuerant : didicerant ee non frustra probe 
rem gessisse. Sic et Saül cum testimonium accepisset 
se bonum esse virum, Spiritum accepit ; sed eo modo 
quo nunc discipuli, nemo; neque Moyses qui major 
prophetis erat, Nam ille, eum oporteret alios spiri- 
tuales effici, imminutus est. llic vero non eodem 
modo, sed quemadmodum ad ignem quot volet qui- 
vis lucernas accendet, nec minuet ignem, sic et apo- 
stolis tunc contigit. Nàm per ignem non modo gra- 
(iz ubertas ostendebatur; sed quisque fontem Spiri- 
tus accipiebat, ut dixit ille, eos qui in se crederent, 
accepturos esse fontem aqu: salientis in vitam :eter- 
tam (Joan. 4. 14) : idque jure merito. Neque enim 
eum Pharaone disputaturi abierant, sed cum diabolo 
pugnaturi. Quodque mirabilius est, missi non repu- 
gnaruut, nec dixerunt se gracili voce et lingua tàrdos 
esse (Exod. 4. 10); Moyses enim illos ad hoc erudi- 
erat. Non dixerunt, se juniores esse; nam Jeremias illos 
iustituerat (Jer. 1. 6). Atqui multa audierant terri- 
bilia, multoque, quam illi, majora : et tamen veriti 
sunt contradicere. Hinc palam est eos fuisse angelos 
lucis, et supernarum rerum ministros. Et illis quidem 
ἴῃ terra agentibus nullus de cxlo apparuit; sed post- 
quam ascendit llomo sursum , Spiritus e supernis 
advenit; Tamquam supervenieutis, inquit, spiritus vehe- 
sentis, llinc declarat fore, ut nihil possit ipsis obsi- 
Slere, sed inimicos ab ipsis pulveris instae ventilan- 
dos esse. E! replevit totam donium. Domus mundi 
symbolum erat. Seditque supra siugulos eorum. Et con- 
venit multitudo, el mente confusa est. Viden' illorum pieta- 
tem, et quomodo nihil statim pronuntient, sed h:esi- 
'tent? Illi vero improbi pronuntiant dicentes, Musto 
pleni sunt. Quoniam secundum legem licebat illis ter 
quotannis in templo comparere, ideo illic habitabant 
ex omnibus nationibus viri religiosi. Hinc perpende, 
quam non aduletur illis qui hzc scripstt. Non. enim 
dicit illos quid pronuntiasse, sed quid? Facta autem 
hac voce convenit multitudo et mente confusa est, Jure : 
putabant enim rem finem accepisse per suum contra 
Christum facinus. Alioquin vero, eonscientia illorum 
animos exagitabat , cum c:zedes adliuc quasi in mani- 
bus esset, et omnia illos terrebant. Nonne ecce, in- 
quit, hi omnes, qui loquuntur, Galilei sunt? Recte 
dixit : nam se tales profitebantur. Adeo illos sonitus 
terrebat : nam magna pars orbis huc. conflaxerat. 
lllud vero apostolos roborabat, quod cum nescirent 
quid esset Parthice loqui, ab illis tunc se ita loqui 
discebant. Porro gentes memorat illis inimicas, Cre» 
415, Arabes, /Egyptios, Persas : declarans iilos has 
oinnes subacturos esse. 
$. Cum autem Judai tunc im captivitate essent, 
verisimile erat ibi multos comparere ex gentibus ; 
sive quod jam apud gentes dogmata seminata essent. 
fdeoque multi jam illic aderant, eorum quz audie- 


e$ 
rant memores. Testimonium ergo undique tutum erat 
et sine controversia, a civibus, ab extraneis, a prose- 
lytis. Audivimus eos loquentes nostris linquis muqnalia 
Dei. Non enim vulgaria, sed mirabilia qux«dam loque- 
bantur. Jure ergo hzsitabant : nihil enim umquam 
simile acciderat. Vide homintum "probitatem. Stupe- 
bant et dubitabant, dicentes : Quidnam vult hoc essof 
Alii autem irridentes dicebant, Musto pleni sunt. O im- 
pudentiam ! Si ea de causa ridebant, ecquid mirum? 
quandoquidem ipsum Dominum damonas expellen- 
tem, dzemonium habere dicebant. (Joan. 8. 48). Nam 
petulantia ubicumque adest ; unum quzrit. modo, ut 
loquatur, non secundum rationem , sed quidquid: in 
buccam venerit. Musto leni. sunt. Sanc vero : quia 
homines in tantis periculis, extrema metuentes , in 
tanto moerore versantes, talia loqui audent. Perpen- 
das velim quomodo , cum hoc verisimile non esset , 
ut auditoribus imponant , et ostendant ipsos ebrios 
esse , agendi et loquendi modo totum adscribant et 
dicant, Musto pleni sunt. Stans autem Petrus cum un- 
decim, levavit vocem suam , et. loquutus est eis. Vidisu 
modo illius providentiam , hic vide fortitudinem. Et- 
enim si admirabantur illi , si stupebant, annon xque 
mirandum erat, hominem illiteratum et idiotam in 
tanta multitudine posse in verba prerumpere? Nam 
si quis inter familiares lequens turbatur, multo magis 
ánter inimicos et cx:dem spirantes loquens turbabi- 
tur. Quod autem ebrii non essent, statim ex ipsa voce 
declaravit, quodque nog more vatum furore correpti 
essent, neqhe vi quadam detinerentur. Quid sibi vult 
illud, Cun undecim ? Communem emittebant vocem , 
et ipse os omnium erat. Adstant vero undecim, dicta 
testimonio suo conürmantes. Levavil vocem suam, 
jnquit, boc est, magna cum fiducia loquebatur. 
Petrus quam mutatus. — Hoc autem facit, ut Spi- 
ritus gratiam ediscerent. ls enim qui vilis puella 
interrogationem non tulerat, jam in medio populo- 
rum, qui ompes exdem spirabant, cum tanta disserit 
fiducia, ut esset illud indubitatum resurrectionis si- 
gnum : nam inter ridentes homines et tali modo 
subsannantes cum libertate loquitur. Quantz putas 
petulantie, quant impielatis , quantae impudentiz, 
stupendum illud linguarum donum ebrietati adscribe- 
re? Sed nibil hoc apostelos turbavit, neque timidio- 
res ex tali risu facti sunt. Nam ex adventu Spiritus 
quasi transformati, corporeis omnibus superiores. 
erant. Si quos enim adeat Spiritus, aureos ex ]uteis 
efficit. Jam mihi Petrum considera , et explora mihi 
timidum illum , et insipientem ; us ait Christus : Ad- 
huc et vos insipientes estis ( Matth, 15. 16) ; qui post 
confessionem illam mirabilem, satan vocatus fuit 
(Id. 16. 25). Perpende item * apostolorum concor- 
diam, quomodo Petro eesserint cencionandi officio ο΄ 
neque enim oportebat omnes simul loqui. Et levavit, 
inquit, vocem suam, e& magna cum fiducia loquutus 


! [n uno cod. sic effertur hic locus..... et. explore 
mih Fémid um ilum, v e^ pier pend cule qui- 
interrogalionem ferre "Til, qnalis evaserii pos- 
quam primatu et abundanti largitione Spiritus donatus est. 
Perpende wem, etc. 


n S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARGIIIEP. CONSTANTINOP. 4g 


est eis. Tale quidpiam est esse virum spiritualem. 
Tantum nos superna gratia dignos conslituamus , et 
emnia erunt facilia. Sicut enim liomo igneus in inedias 
stipulas incidens , nibil leditur , sed magis operatur ; 
neque enim ille quidpiam patitur, sed qui illi resistunt, 
seipsos perdunt: i nune quoque factum est. Imo 
potius w si quis ignem gestans pugnet cum eo, qui 
foeno onustus est : sic et apostoli illos cum magna 
fortitudine aggressi sunt. Quid enim kesit illos tanta 
multitudo? Dic enim mibi: 3nnon cum egestate el 
fame pugnabant? anuon cum ignominia et infamia? 
' ( mam deceptores esse credebantur) anuon risui et 
ludibrio przsentium expositi erant? In illos enim 
utraque incidehant , eum alii irriderent, alii íllude- 
rent. Nonne furori et insani:e iutegrarum civitatum , 
nonne seditionibus et insidiis expositi erant? noune 
igni , ferre, feris? nonne undique ipsis innumera in- 
stabant bella? nonne linc molesta videntes ita affeeti 
erant, ac si somais aut picturam vidissent (a) ? Quid 
vero ? nonne illorum furorem consumpserunt ? nonne 
$n Ipsos animi angustia retorserunt ? nonne illi fu- 
yore ei metu omniam maxime tenebantur? nonne illi 
anxii erant, timebant tremebanique ? Audi illos dicen- 
tes : Vultis inducere auper mos sunguinem hominis 
istius (Act. 5. 28). 

Comparatio apostolorum cum philosophis. — Quod- 
que mirabile est, apostoli nudi aciem instruebant con- 
trà armatos, contra principes in se potestatem haben- 
tes imperiti ; elingues, idiot», contra pr:estigialores, 
deceptores, sophistas multos, rhetoras, philosophos, 
qui in Aeademia et apud Peripateticos putrefacti, 
instabant et pugnabant. Et is, qui cirea stagna ver- 
situs seinper fuerat, ita illos superavit , ac si contra 
imutos pisces certamen habuisset : vere enim , ut. pi- 
:seator voee destitutos pisces, illos devicit. Et Plato 

We, qui tam multa nugatus est, tacuit ; hic vero lo- 
quitur hon. modo suis, sed etiam Parthis, Medis, 
Elamitis, et Indis, ubique terrarüf&, ej usque ad ter- 
minos orbis. Ubi nume Graeciz fastus ille? ubi Athena- 
rum nomen? ubi philosophorum deliramenta ? llle 
Galilzeus, ille ex Bethsaida, ille rusticus istos omnes 
superavit, Non erubescitís , quzeso , vel de nomine 
patrie ejus, qui vos devicit? Si vero nomen ejus au- 
dieritis, quod nempe Ceplias vocaretur , multo magis 
vos pudebit. Hoe quippe vos, hoc, inquam, perdidit, 
quod simplicitatem probrum, eloquentiam laudabilem 
esse putatis. Non qua via oportuit venistis ; sed omissa 
regali, facili et. plana via, asperam, praruptam et 
difficilem tenuistis : ideoque non pervenistis 3d re- 
gnum czlorum. 

(a) Hunc locum non ita intelligas, inquit Montf., ac sí Apo- 
toli hac sibi illata mala noa magis senserint , quam & in 
somnis vel in pictura vidissent; sed sic iutelligendum pu- 
to : ita inexspectata erant illa qu:e sibi (sic) inferebanLur 
wnala , οἱ quasi in somno vel iciura illorum origo duci vi- 

wm. Perro non salis intelligimus quam ob causam do- 
ug wir talem explicationem invexeril, que ad seriem 

! qadrare videlur. Etenim (um ex. antecedentibus, 
cer perro rra 

2a. Son. mmqis de malis sibi illatis isse sollicitos, 
δὲ inter somniandum iila specie (antwn passi fas- 


4. Eadem comparatio peragitur. — Quid ergo? in- 
quies; cur non in Platone et in Pythagora operatus 
est Christus? Quia Petri quam illorum mens multo 
erat ad philosophiam aptior. llli namque pueri erant, 
ubique ad inanem gloriam conversi : hic autem vir 
philosophus erat, et gratiz capax. Quod si his auditis 
rideas, nibil mirum ; quandoquidem et illi tunc ride- 
bant, eosque musto plenos esse dicebant ; sed postea, 
cum dira illa et accrbissima passi sunt, eum expu- 
gnatam urbem viderunt , incensum ignem , dejectos 
muros, illasque calamitates, quz nemo possit recen- 
Sere, non ultra ridebant. ]ta et vos non ridebitis, 
cum judicii * tempus advenerit, cum gebennz ignis 
accensus fuerit. Sed cur de futuris loquor? Vis osten- 
dam tibi quis sit Petrus, quis Plato ? Illorum mores, 
si videtur, expendamus , videamusque quid ambo 
gesserint. Hic totam consumpsit vitam circa dogmata 
inutilia et supervacanea. Quid enim prodest scire, 
quod anima philosophi musca flat? Vere musca, non 
in muscam mutata fuit, sed accessit ad animam in 
Platene habitantem. Quz nugse his comparandz ἢ 
unde talia effutire in mentem venit? Ironia plenus 
vir erat , et adversus omues zelotypia laborabat. Ita- 
que quasi studeret in hoc, ut nec ex sese, nec ab alio 
quicquam afferret utile : sic ab alio metempsychosim, 
a se rempublicam in medium attulit, ubi multz turpi- 
tudinis leges protulit. Communes, ihquit, sunto mulie- 
res, nud: virgines sub oculis amantium luctantor, 
communes 8unto et parentes et. filii. Quam hzc in- 
saniam non superant? Talia sunt ea, qux ad illum 
spectant. Hic porro non natura comniunes patres ef- 
ficit, sed Petri philosophia : nam illud Platonis hie 
sustulit. Nihil enim aliud ille efficiebat, nisi ut qui 
pater erat ignoraretur, et qui non erat induceretur : 
aique in ebrietatem quamdam et in sterquilinium 
conjecit animam. Omnes, iuquit, mulieribus audacter 
utuntor. Ideo poetarum dogmata non exploro, ne quis 
dicat me fabulas explorare, sed alias affero fabulas 
poeticis longe magis ridiculas. Ubinam quid ita pro- 
digiosum invenerunt poet:? ? Sed is, qui pbilosopho- 
rum princeps habebatur, arma mulieribus cireumpo- . 
nit, eassides , ocreas , nec quidquam dicit hominum 
genus a canibus differre: Quia enim, inquit, canis 
femina et mas communicent in factis , communicent 
et mulieres, atque omnia sus deque vertantur. Sem- 
per enim per illas hoc egit diabolus , ut ostenderet 
genus nostrum pon pretiosius esse brutis : quando- 
quidem nonnulli in tam absurdam et vanam venerunt 
opinionem , ut dicerent bruta animalia rationabilia 
esse. Et vide, quam varie in animabus illorum de- 
bacchatus sit. Illorum proceres dixerunt apimam no- 
stram in muscas et canes et bruta mutari : horum 
successores hiuc pudore affecti in aliam delapsi sunt 
turpitudinem, rationabilem omnem scientiam brutis 
communicautes, et ubique monstrantes ea qux pro- 
pter nos facta sunt, nobis esse pr:estantiora. Neque 
loc tantum, sed etiam. prasscientiam οἱ religionem 


Duo Mss. legunt, gehenna, pro, judicii. 


LI 


πυχτεύοι * οὕτω δὴ xal οὗτοι τούτους προσίεσαν μετὰ 
«ολλῆς τῆς ἀνδρείας. Τί γὰρ αὑτοὺς ἔδλαψε τὸ τοσοῦ- 
«oy πλῆθος; Εἰπὲ γάρ μοι, οὐχὶ πενίᾳ ἐμάχοντο xal 
λιμῷ ; οὐχὶ ἀτιμίᾳ καὶ δόξῃ πονηρᾷ ; (πλάνοι γὰρ 
εἶναι ἐνομίζογτο" ) οὐχὶ γέλωτι xoi χλεύῃ τῶν παρόν- 
των ὑπέχειντο; Ἐπ᾿ αὐτῶν γὰρ τὰ ἐχάτερα συν- 
ἐπικτεν' οἱ μὲν γὰρ αὐτοὺς ἐγέλων, ol δὲ καὶ ἐχλεύά- 
ζον. Οὐχὶ θυμοῖς, οὐχὶ μανίαις & ὁλοχλήρων πόλεων, 
οὐχὶ στάσεδι xal ἑκιδουλαῖς προέχειντο; οὐχὶ πυρὶ 
καὶ σιδήρῳ, xa θηρίοις ; οὐχὶ πάντοθεν αὐτοὺς b μν- 
ρίος πκεριειστήχει πόλεμος; οὐχὶ ὡς ὄναρ ταῦτα 
ὁρῶντες τὰ δεινὰ f| ἐν γραφῇ, οὕτω διέχειντο; Τί 
δαί; οὐχ ἀνάλωσαν αὐτῶν τοὺς θυμούς ; οὐχ εἰς ἑαυ- 
τοὺς τὴν ἀπορίαν περιέτρεψαν ; οὐχὶ xal θυμῷ, καὶ 
δέει πάντων μάλιστα Exelvot συνείχοντο ; οὐχὶ ἐναγώ- 
νιοι ἦσαν, καὶ ἐφοδοῦντο, xaX ἔτρεμον ; "Axous γὰρ 
αὐτῶν λεγόντων " Θέλετε ἐπαγαγεῖν ἐφ᾽ ἡμᾶς τὸ 
αἷμα τοῦ ἀνθρώκου τούτον. 

Καὶ τὸ θαυμαστὸν, ὅτι γυμνῷ τῷ σώματι παρετάτ- 
t0Vto πρὸς ὡπλισμένους, πρὸς ἄρχοντας χατὰ αὐτῶν 
ἔχοντας ἐξουσίαν, ἄπειροι, ἄγλωττοι, xaX ἰδιωτικώ- 
περον διαχείμενοι, πρὸς γόητας, πρὸς πλάνους, πρὸς 
σοφιστῶν, πρὸς ῥητόρων [38], πρὸς φιλοσόφων πλῇ- 
θος, τῶν χατασαπέντων ἐν ᾿Αχαδημίᾳ χαὶ Περιπά- 
τοις, ἐνίσταντό τε xal ἀπεμάχοντο c. Καὶ ὁ περὶ 
λίμνας ᾿ἠσχολημένος οὕτω: αὐτῶν ἐχράτησεν, ὡς 
οὐδὲ εἰ πρὸς ἰχθῦς ἀγλώττους ὁ ἀγὼν fjv αὐτῷ * χαθά- 
περ γὰρ ὄντως ἁλιεὺς ἰχθύων ἀφωνοτέρων, οὕτω 
τούτων περιεγένετο. Καὶ ὁ μὲν πολλὰ ληρήσας ID.&- 
των, σεσίγηχεν᾽ οὗτος δὲ φθέγγεται, οὐχὶ παρ᾽ 
οἱἰχείοις μόνοις, ἀλλὰ xal παρὰ Πάρθοις, παρὰ Μή- 
δοις, παρὰ Ἐλαμίταις, xa ἐν Ἰνδίᾳ, xai πανταχοῦ 
γῆς, xaX εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης. Ποῦ νῦν τῆς 
Ἑλλάδος ὁ τῦφος ; ποῦ τῶν ᾿Αθηνῶν τὸ ὄνομα ; ποῦ 
«ev φιλοσόφων ὁ λῆρος; Ὁ ἀπὸ Γαλιλαίας, ὁ ἀπὸ 
Βηθσαϊῖδᾶ, ὁ ἀγροῖχος, πάντων ἐχείνων περιεγένετο. 
Οὐχ αἰσχύνεσθε, εἰπὲ μοι, ἐπὶ τῷ ὀνόματι τῆς πατρί- 
δος τοῦ νενιχηχότος ὑμᾶς ; "Av δὲ χαὶ τὸ ὄνομα αὐτοῦ 
ἀχούσητε, χαὶ ὅτι Κηφᾶς ἐλέγετο, πολλῷ μᾶλλον 
ἐγχαλύψεσθε. Τοῦτο γὰρ ὑμᾶς, τοῦτο ἀπολώλεχεν, 
ὅτι τοῦτο ὄνειδος εἶναι νομίζετε, χαὶ εὐγλωττίαν ἐγχώ- 
μιον, χαὶ ἀπειρίαν εὐγλωττίας, ὄνειδος. Οὐχ ἤλθετε 
ἣν ἐλθεῖν ὑμᾶς d ἔδει, ἀλλὰ τὴν βασιλιχὴν ἀφέντες 
ὁδὸν τὴν εὔχολον xal λείαν, τὴν τραχεῖαν xal ἀνάντη 
καὶ χαλεπὴν ἐδαδίσατε. Διὰ τοῦτο οὐδὲ ἐφθάσατε 
πρὸς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. 

δ΄. Τί οὖν οὐχ εἰς Πλάτωνα ἐνήργησεν ὁ Χριστὸς, 
οὐδὲ εἰς Πυϑαγόραν, φησίν; Ὅτι πολλῷ φιλοσοφω- 
ςἐρα ἣν ἡ Πέτρου ψυχὴ τῶν ψυχῶν ἐχείνων. Ἐκεῖνοι 
μὲν γὰρ παῖδες ὄντως ἦσαν, ὑπὸ τῆς χενῆς δόξης 
περιτρεπόμενοι πανταχοῦ" οὗτος δὲ ἀνὴρ φιλόσοφος, 
καὶ δεχτιχὸς τῆς χάριτος. Εἰ δὲ γελᾷς ταῦτα ἀχούων, 
05 θαυμαστόν ἐπεὶ χαὶ οἱ τότε ἐγέλων, xal γλεύχους 
αὐτοὺ; ἔλεγον εἶναι μεστούς " ἀλλ᾽ ὕστερον, ὅτε ἐπε- 
πόνθεσαν τὰ πιχρὰ ἐχεῖνα, xal πάντων χαλεπώτερα, 
ὅτε τὴν πόλιν χατερειπομένην εἶδον, xal τὸ πῦρ 

} δναπτόμενον, xaX τὰ τείχη ῥιπτούμενα χαμαὶ, xal 
τὰς ποιχίλα: βαχχείας Excivaz, ἃς οὐδεὶς παραστῆσαι 


8 Alius ἀθυμίαις. b Unus αὐτοῖς. Videsis que od 
interpretationem | Latinam notata sunt. Eptr.. 8 Alius. πε- 
ριπάτοις τὴν ἔνστασιν ἐπεμάχοντο. — Paulo post αὐτῶν ex 
uuo cod. additum est. ἔνι. ἃ Sic unuscod.; cdiii 
«t ipse Montf, ὁδόν. Ent. 


IN ACTA APOSTOLORUM. IOMIL. 1V. 


48 
δύναται λόγῳ, οὐχ Ecc ἐγέλων. Οὕὔτω xol ὑμεῖς τότε 
οὗ γελάσεσθςε, ὅταν ὁ τῆς κρίσεως * ἐπιστῇ καιρὸς, 
ὅταν τὸ τῆς γεέννης ἀναψθῇ πῦρ. ᾿Αλλὰ τί περὶ μελ- 
λόντων λέγω ; Βούλει δείξω τίς ἐστι Πέτρος, τίς δὲ 
Πλάτων ; Τὰ γὰρ ἤθη τέως αὐτῶν, εἰ δοχεῖ, ἐξετά- 
σωμεν, xa ἴδωμεν τίσιν ἐπεχείρησαν 1 ἑχάτεροι. 
Οὗτος μὲν οὖν πάντα τὸν χρόνον ἀνάλωσε περὶ 
δόγματα στρεφόμενος ἀνόνητα καὶ περιττά. Τί γὰρ 
ὄφελος Ex τοῦ μαθεῖν, ὅτι μυῖα ἡ ψυχὴ τοῦ φιλοσόφου 
γίνεται ; “Ὄντως μυῖα, οὐχ εἰς μυῖαν μετέπιπτεν, 
ἀλλ᾽ ἐπέδαινε τῇ ἐν Πλάτωνι οἰχούσῃ ψυχῇ. Ποίας 
ταῦτα οὗ μακταιολογίας; πόθεν δὴ τοιαῦτα ληρεῖν 
ἐπεδάλετο; Elpuvelac μεστὸς ἦν ὁ ἀνὴρ, χαὶ ζηλοτύ- 
πὼς πρὸς ἅπαντας διαχείμενος. Ὥσπερ οὖν φιλονει- 
χῶν, μήτε οἴχοθεν, μήτε παρ᾽ ἑτέρου χρήσιμόν τι 
εἰσαγαγεῖν" οὕτω παρὰ μὲν ἑτέρου τὴν μετεμψύ- 
χωσιν ἐδέξατο, παρὰ ὃδὲ ἑαυτοῦ τὴν πολιτείαν εἰα- 
ἤγαγεν, ἔνθα τὰ πολλῆς αἰσχρότητος γέμοντα ἕνομο- 
θέτησε. Κοιναὶ, φησὶν, αἱ γυναῖχες ἔστωσαν, καὶ 
γεγυμνωμέναι παρθένοι, ἐπ᾽ ὄψεσι τῶν ἐραστῶν 
παλαιέτωσαν, xal xowol πατέρες ἔστωσαν, xa οἱ 
τιχτόμενοι [59] παῖδες. Ποίαν οὐχ ὑπερδάλλει ταῦτα 
ἄνοιαν ; ᾿Αλλὰ τὰ μὲν ἐχείνου τοιαῦτα. Ἐνταῦθα δὲ 


οὐχ ἡ φύσις ποιεῖ χοινοὺς πατέρας, ἀλλ᾽ ἡ Πέτρου ' 


φιλοσοφία " ἐπεὶ ἐχεῖνό γε xai ἀνήρει. Οὐδὲν γὰρ 
ἕτερον ἐποίει, ἀλλ᾽ ἢ τὸν ὄντα ἀγνοεῖσθαι μονονουχὶ, 
xmi τὸν οὐχ ὄντα εἰσάγεσθαι. Εἰς μέθην τινὰ xol 
συρφετὸν ἐνέδαλε τὴν ψυχήν. Πάντες, φησὶν, ἀδεῶς 
κεχρήσθωσαν ταῖς γυναιξί, Διὰ τοῦτο οὐχ ἐξετάζειν 
ποιητῶν δόγματα, ἵνα μή μέ τις εἴποι μύθους ἐξετά- 
ζειν" ἀλλ᾽ ἑτέρους λέγω μύθους ἐκείνων πολλῷ χατα- 
γελαστοτέρους. Ποῦ τοιοῦτόν τι ἑτερατεύσαντο ποιη- 
«al; ᾿Αλλ' ὁ χορυφαῖος τῶν φιλοσόφων, ὡς ἐδόχει, 
καὶ ὅπλα ταῖς γυναιξὶ περιτίθησι, καὶ χράνη, xol 
xvn illac, xat χυνῶν οὐδὲν διαφέρειν λέγει τὸ ἀνθρώ- 
πινον γένος. Ἐπειδὴ γὰρ ἡ χύων ἡ θήλεια, φησὶ, xat 
ὁ ἄῤῥην κοινωνοῦσιν Ev τοῖς ἔργοις, χοινωνείτωσαν 
xa αἱ γυναῖχες, καὶ πάντα ἀνατρεπέσθω. ᾿Αεὶ γὰρ 
δι᾽ αὐτῶν ἑσπούδασεν ὁ διάδολος, μηδὲν ἐντιμότερον 
τῶν ἀλόγων τὸ ἡμέτερον δεῖξαι γένος " ὅπου γέ τινες 


εἰς τοῦτο χενοδοξίας ἦλθον, ὡς εἰπεῖν, ὅτι χαὶ τὰ 


ἄλογα λογικὰ τυγχάνει. Καὶ ὅρα, πῶς ποιχίλως 
ἐδάχχευσεν ἐν ταῖς ἐχείνων ψυχαῖς. Οἱ μὲν γὰρ χορυ- 
φαῖοι αὐτῶν ἔφησαν τὴν ἡμετέραν ψυχὴν εἰς μυίας, 
xai κύνας, xal ἄλογα μεθίστασθαι "οἱ δὲ μετ᾽ ἐχείνους 
τοῦτο αἰσχυνθέντες, εἰς ἑτέραν αἰσχύνην χατέπεσον, 
πάσης λογιχῆς ἐπιστήμης μεταδόντες τοῖς ἀλόγοις, xat. 
πανταχοῦ δείξαντες ἡμῶν τὰ δι᾽ ἡμᾶς γενόμενα: 
ἐντιμότερα. Οὐ τοῦτο δὲ μόνον, ἀλλὰ χαὶ προγνώσεις:- 
εἶναι παρ᾽ αὐτοῖς, xai εὐσέδειαν 8 λέγουσιν. Ὁ 
χόραξ, φησὶν, οἷδε τὸν Θεὸν, xal ἡ χορώνη, xat 
“προφητείας ἔχουσι χαρίσματα, xal τὰ μέλλοντα: 
προλέγουσι, χαὶ διχαιοσύνη παρ᾽ αὐτοῖς, καὶ πολι- 
τεία, χαὶ νόμοι, χαὶ ζηλοῖ παρ᾽ αὐτοῖς ὁ χύων 
χατὰ Πλάτωνα. Τάχα ἀπιστεῖτε τοῖς λεγομένοις 
Eixó:ug, ἅτε τοῖς ὑγιέσιν b ἐντεθραμμένοι δόγμασιν" 
ἐπεὶ xal εἴ τις τραφείη ταύτῃ τῇ τροφῇ, ἀπιστή- 
σειεν ἂν, ὅτι ἔστιν ἄνθρωπος χόπρου γενόμενος 
ἡδέως. Ὅταν οὖν λέγωμεν αὐτοῖς, ὅτι μῦθοι ταῦτα 


e Duo mss. ὅταν ὁ τῆς γεέννης. — f Morel. ἐπεχάρησαν. 
8 Sic mss. Editi vero post εὐσέδειαν repetunt. εἶναι, 
h Alius τοῖς ὑγιχίνουσιν, 


4. 
t 


49 | S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 5 


wal ἀνοΐας μεστὰ, οὐχ ἐνοήσατε, φασί. Μηδὲ νοήσω- 
μὲν ποτε τὸν τοσοῦτον ἃ ὑμῶν γέλωτα. Σφόδρα γε" 
οὐ γὰρ φρενὸς βαθείας δεῖ, ἵνα μάθωμεν, τί βούλε- 
ται ἡ τοσαύτη ἀσέδεια xal σύγχυσις. Μὴ χοραχιστὶ 
φθέγγεσθε, ὦ ἀνόητοι, καθάπερ τὰ παιδία ; Παῖδες 
γὰρ ὄντως ἐστὲ, χαθάπερ ἐχεῖνα. ᾿Αλλὰ Πέτρος οὐ- 
δὲν τοιοῦτον ἔφησεν’ ἀλλ᾽ ἀφῆχς φωνὴν, f καθάπερ 
ἐν σχότῳ τινὶ φῶς ἀπολάμψασα μέγα, τὴν ἀχλὺν 
διεσχέδασε τῆς οἰχουμένης. ᾿Αλλὰ τὸ ἦθος αὐτοῦ πῶς 
᾿ήμερον ἦν, πῶς ἐπιεικές" πῶς πάσης ἀνωτέρω δόξης 
ἴστατο χενῆς πῶς εἰς τὸν οὐρανὸν ἑώρα ἄτυφος 
ὧν, xel ταῦτα νεχροὺς ἀνιστῶν. Εἰ δὲ ἐξεγένετο 
ἐχείνων τινὶ τῶν [40] ἀνοήτων, φαντασίᾳ γοῦν τοι- 
οὔτόν τι ἐργάζεσθαι, ἄρ᾽ οὐχ ἂν εὐθέως βωμὸν ἐζή- 
«nce xal ναὸν, καὶ ἰσόθεός τις εἶναι ἠθέλησεν ; ὅπου 
γε οὐδενὸς τούτων ὄντος τοιαῦτα φαντάζονται ἀεί. Τί 
γὰρ βούλεται αὐτοῖς ᾿Αθηνᾶ, xal ᾿Απόλλων, καὶ Ἥρα; 
Γένη παρ᾽ αὐτοῖς ἐστι δαιμόνων. Καὶ βασιλεύς ἐστι 
παρ᾽ αὑτοῖς; διὰ τοῦτο ἀξιῶν ἀποθανεῖν, ἵνα ἰσόθεος 
νομίζοιτο. ᾿Αλλ᾽ οὗτοι οὐχ οὕτως, ἀλλὰ τοὐναντίον. 
ἤΛλχουςε γὰρ αὐτῶν λεγόντων ἐπὶ τῆς θεραπείας τοῦ 
χωλοῦ" "Arópsc Ἰσραηλῖται, τί ἡμῖν προσέχετε, 


* Alii τὸν τοιοῦτον. Ὁ ta ms. unus; Montf. φωνὴν, 
M σαν. IT. 





ὡς ἰδίᾳ δυνάμει ἣ εὐσεδείᾳ πεποιηκόσι τοῦ περι- 
«ατεῖν αὑτόν; Καὶ ἀλλαχοῦ" Καὶ " ἡμεῖς ὁμοιο- 
παθεῖς ὑμῖν ἐσμεν ἄνθρωποι. "Excel δὲ πολὺς ὁ 
τῦφος, πολλὴ ἡ ἀλαζονεία" πάντα διὰ τὰς παρὰ τῶν 
ἀνθρώπων τιμὰς, οὐδὲν φιλοσοφίας ἕνεχεν. “Ὅταν 
γάρ τι διὰ δόξαν γίνηται, πάντα μένουσιν εὐτελῆ. 
Κἂν γὰρ πάντα τις ἔχῃ, τούτου δὲ μὴ χρατῇ. πάσης 
φιλοσοφίας ἐξέπεσε, τῷ τυραννιχωτέρῳ κατεχόμενος, 
χαὶ αἰσχροτέρῳ πάθει. Ταύτης ἡ ὑπεροψία πάντα 
διδάξαι τὰ ἀγαθὰ ἱχανὴ, xal τῆς ψυχῆς ἐξορίσαι κᾶν 
πάθος ὀλέθριον. Διὸ παραινῶ xaX ὑμῖν πολλὴν ποιεῖ- 
σθαι τὴν σπουδὴν, ὥστε τοῦτο τὸ πάθος πρόῤῥιζον 
ἐξελεῖν" οὐ γὰρ ἔστιν ἄλλως εὐδοχιμῆσαι παρὰ τῷ 


Θεῷ, xal τὴν παρὰ τοῦ ἀχοιμῆτονυ ἐχείνου ὀφθαλμοῦ 


εὔνοιαν ἐπισπάσασθαι. Οὐχοῦν πᾶταν σπουδὴν ποιώ- 
μεθα, ὥστε τῆς ἐχεῖθεν ἡμᾶς ῥοπῆς ἀπολαύειν, ἵνα 
χαὶ τῶν παρόντων λυπηρῶν διαφύγωμεν τὴν πεῖραν, 
xai τῶν μελλόντων ἀγαθῶν χαταξιωθῶμεν *, χάριτι 
xai φιλανθριυπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, 
μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἀγίῳ Πνεύματι δόξα, 
χράτος, τιμὴ, νῦν χαὶ ἀεὶ, χαὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν 
αἰώνων. ᾿Αμήν. 

* Yerba, καὶ ἀλλαχοῦ " καί, quee ab Erasmo lecta fue- 


tant, ex uno codice revoeavimus. FEbir. 
€ Alii ἀξιωθῶμεν. 


OMIAIA Ε΄, 


“Ἄνδρες Ἰουδαῖοι, xal οἱ κατοιχοῦντες "Tepovca- 
ἴὴμ ἅπαντες, τοῦτο ὑμῖν γνωστὸν ἔστω, καὶ 
ἐνωείσασθε τὰ ῥήματά μου. 
α΄. Οὗς ξένους εἶπεν ἀνωτέρω, ἐνταῦθα πρὸς ἐχείνους 

ἀποτείνει τὸν λόγον" xa δοχεῖ μὲν ἐχείνοις διαλέγε- 

σθαι, ὀρθοῖ δὲ τοὺς διαχλευάζοντας. Καὶ γὰρ ᾧχονο- 
μήθη τινὰς διαχλευάσαι, ἵνα ἀρχὴν τῆς ἀπολογίας 
λάδῃ, χαὶ ἀπολογούμενος διδάξῃ. Μέγα ἄρα ἐγχώ- 
aov ἡγοῦντο, χαὶ τὸ ἐν Ἱεροσολύμοις οἰχεῖν. Τοῦτο 
ὁμῖν, φησὶ, γνωστὸν ἔστω, καὶ ἐνωτίσασθε τὰ 
ῥήματά μου. Προσεχτιχωτέρους τέως αὐτοὺς ποιεῖ ^. 
El:a καὶ ἀπολογεῖται. Οὐ γὰρ, ὡς ὑμεῖς ὑποιαμ- 
δάνετε, οὗτοι μεθύουσιν. Ὁρᾷς τὴν ἀπολογίαν, 
πῶς προσηνής; Καίτοι τὸ πλέον ἔχων τοῦ δῆμου 
μεθ᾽ ἑαυτοῦ, ἐπιειχέστερον ὅμως αὐτοῖς διαλέγεται" 
xa πρότερον ἀναιρεῖ τὴν ὑποψίαν τὴν πονηρὰν, xal 
τότε ἐχείνην ἴστησι. Διὸ καὶ οὐχ εἶπεν, Οὐ γὰρ ὡς 
ὑμεῖς χλενάζετε, οὔτε, "D; ὑμεῖς γελᾶτε, ἀλλ᾽, Ὡς 
ὁπολαμδάνετε, βουλόμενος οὐχ ἐπίτηδες τοῦτο λέ- 
γόντας δεῖξαι, ἀλλχ τέως αὐτοῖς περιθεῖναι ἀγνοίας 
μᾶλλον ἣ καχουργίας ἔγχλημα. [41] Οὐ γὰρ, ὡς 
ὑμεῖς ὑποιλωμδάνετε, οὗτοι μεθύουσιν" ἔστι γὰρ 
ὥρα τρίτη τῆς ἡμέρας. Καὶ τί φησι τοῦτο ; οὐχ 

Ew καὶ ἐν τῇ τρίτῃ ὥρᾳ μεθύειν; νι, ἀλλ᾽ οὐχ 

ἔτη πρὸς τοῦτο ἐπὶ πολύ" οὐδὲ γὰρ b οὕτως εἶχον, 

ὡς διαχλευάζοντες αὐτοὶ ἔλεγον. Οὐχοῦν ἐντεῦθεν 
μανθάνομεν, ὅτι πρὸς τὰ μὴ &ávavxala οὐ δεῖ πολὺν 
ἀναλίσχειν λόγον. Ἄλλως δὲ καὶ τὰ ἐπαγόμενα τού- 

τοῦ ἐστὶ συστατιχά" xal λοιπὸγ χοινῇ πρὸς πάντας ὁ 

λόγος γίνεται. ᾿Α.1:1ὰ τοῦτό ἐστι τὸ εἰρημένον διὰ 

gov προφήτου Ἰωή,.1" Καὶ ἔσται ἐν ταῖς ἐσχάταις 
ἡμέραις, .1έγει Κύριος ὁ Θεός. Οὐδαμοῦ τέως ὄνο- 
qu τοῦ Χριστοῦ, οὐδὲ ἡ ἐπαγγελία, αὐτοῦ ἐπαγγε- 
“Δία, ἀλλὰ τοῦ Πατρός. Ὅρα σύνεσιν. Οὐ παρῆλθε 
καὶ εἶπεν εὐθέως τὰ χατὰ τὸν Χριστὸν, ὅτι ἐχεῖνος 
ἐπηγγείλατο ταῦτα μετὰ τὸ σταυρωθῆναι" ἧ γὰρ ἂν 

4 Alius αὐτοὺς ἐποίησεν. 

Φ Alius πρὸς τοῦτο ἀκριδῶς" οὐδὲ (ag. 


πάντα ἀνέτρεψεν οὕτως εἰπών. Καὶ μὴν ἑκανὰ fjv 
δεῖξαι αὐτοῦ, φησὶ, τὴν θεότητα. ᾿Αλλὰ πιστευόμενα 
(τὸ δὲ ζητούμενον τέως πιστευθῆναι ἦν), μὴ πιστευό- 
μενα δὲ, xal χαταλευσθῆναι αὐτοὺς ἂν ἐποίησεν. 
Ἐχχεῶ ἀπὸ τοῦ Πνεύματός μου ἐπὶ πᾶσαν 
σάρκα. Δίδωσι χαὶ αὐτοῖς ἐλπίδας χρηστὰς, εἴ γε 
θέλοιεν. Καὶ οὐκ ἀφίησιν αὐτῶν εἶναι τὸ πλεονέχτη- 
μα, ὅπερ xal βασχανίαν ἐποίει, χαὶ ταύτῃ τὸν φθό- 
νον ὑποτεμνόμενος. Καὶ προφητεύσουσι, φησὶν, οἱ 
υἱοὶ ὑμῶν. Οὔτε ὑμῶν, φησὶ, χατόρθωμα τοῦτο, 
οὔτε μὴν ἐγχώμιον’ εἰς τὰ παιδία τὰ ὑμέτερα διέδη 
fj χάρις" αὐτῶν υἱοὺς ἑαυτόὺς χαλῶν *, xai πατέρας 
ἐχείνους. Καὶ οἱ γεαγίσχοι ὑμῶν ὁράσεις ὄψον- 
ται, καὶ οἱ πρεσδύτεροι ὑμῶν ἐνύπνια ἐνυκνια- 
σθήσονται" xal γε ἐπὶ τοὺς δούλους μου καὶ ἐπὶ 
τὰς δούλας μου ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις ἐκχεῶ 
ἀπὸ τοῦ Πνεύματός μου, xal προφητεύσουσι. 
Τέως δείχνυσιν αὐτοὺς εὐδοχιμηχότας, Πνεύματος 
ἅτε χαταξιωθέντας " Exelvouz δὲ οὐχὶ, ἅτε σταυρώ- 
σαντας. Οὕτω xal ὁ Χριστὸς βουλόμενος αὐτῶν μα- 
λάξαι τὸν θυμὸν ἔλεγεν’ Οἱ δὲ υἱοὶ ὑμῶν &v τίνι 
ἐχδάλλουσι τὰ δαιμόνια; Οὐχ εἶπεν, Οἱ μαθηταί 
pov* χαὶ γὰρ ἐδόχει χολαχεία εἶναι. Οὕτω xaX αὐτὸς 
οὐκ εἶπεν, ὅτι οὐ μεθύονσιν, ἀλλὰ, Πνεύματι φθέγ- 
γονται " xal οὐχ ἀπλῶς, ἀλλ᾽ ἐπὶ τὸν προφήτην κατο 
ἔφυγε, καὶ αὐτὸν ὑποδὺς ἰσχυρίζεται. Οὕτω τῆς μὲν 

χατηγορίας 4 αὑτοὺς ἀπήλλαξε δι᾽ ἑαυτοῦ, τῆς δὲ 

χάριτος ἐχεῖνον παράγει μάρτυρα. Ἐκχεῶ ἀπὸ τοῦ 

Πνεύματός μου ἐπὶ πᾶσαν cápxa. Οὕτως εἶπεν, 

ὅτι τοῖς μὲν δι᾽ ὀνείρων, τοῖς δὲ χαὶ ἐμφανῶς ἡ χάρις 

ἐξεχεῖτο. Καὶ yàp χαὶ δι᾽ ὀνείρων εἶδον οἱ προφῆται, 

xai ἀποχαλύψεις ἐδέξαντο. Εἶτα ἐπεξέρχεται τῇ mpo- 

φητείᾳ ἐχούσῃ τι xal φοδερόν. Καὶ δώσω, φησὶ; 

τέρατα ἐν τῷ οὐρανῷ ἄνω, xal σημεῖα ἐπὶ εῆς 

γῆς κώτω. Ταῦτα καὶ περὶ τῆς μελλούσης κρίσεως 


e Unus COd. νἱοὺς αὐτοὺς αὐτῶν καλεῖ. 
οὕτω λέγει. Τῆς μὲν οὖν γχατηγορίας. 


- ὦ — 


4 Alii. ὑποδὰς 





19 IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. V. 56 


apud illos esse dicunt. Corvus, inquiunt, novit Deum, 
ut et cornix, ac prophetiz donum habent, futura prie- 
dicunt : apud illos justitia, respublica, leges, invidiam- 
que apud illos cahis habet secundum Platonem. Dictis 
fortasse fidem non babetis? Idque merito, utpote sanis 
educati dogmatibus. Quivis enim hoc cibo educatus, 
numquam credet hominem esse , qui stercora liben- 
ter degustet. Cum ergo dicimus illis, hxcc fabulas esse 
et insipientia plena ; non iutelligitia , inquiunt. Uti- 
nam rem tam ridiculam numquam intelligamus ! Et 
sane non ita profundo sensu opus est , ut discamus , 
quid sibi vult illa tanta impietas et rerum confusio. 
Num corvorum more loquimini , o insani , ut faciunt 
pueri ἢ Infantes quippe estis , ut illi. At Petrus nihil 
tale dixit, sed vocem emisit , qux quasi in tenebris 
jucem magnam emitteret , et caliginem in orbe dissi- 
paret. Verum mores illius quam erant mansueli , 
quam humani, quam 3b omni vana gloria alieni, quo- 
modo ad czlum respiciebat sine fastu , licet mortuos 
suscitaret ! Quod si cui iusipientium illorum accidis- 
set, ut per phantasiam et speciem tale quidpiam age- 
ret , annon statim aram expetiisset ac templum, 
ac Deo par haberi postulassct; cum nihil hujus- 
modi agentes, talia imaginentur? Quid sibi vo- 
lunt apud illos Minerva , Apollo et Juno? Genera 


dx:monum sunt apud illos. Estque rex penes illos 
qui mori optat, ut par diis habeatur. Verum apostoli 
non sic, sed contra faciunt. Audi namque illos dicen 
tes, postquam claudus sanatus fuerat ; Viri leraelite , 
quid nos intuemini , quasi nostra viriute. aut pictate 
fecerimus ipsum ambulare (Act. 5. 13) 1 rursus alibi , 
Nos similes vobis passibiles homines. sumus (Act. 44. 
14). llic vero multus est fastus, multa arrogantia : 
omnia enim pro bumanis honoribus , nihil philoso- 
phiz gratia agebant. Ubi enim glorix causa agitur, 
omnia vilia manent. Licet enim omnia quis habeat , 
8i hoc non teneat, ab omni philosophia excidit , vio- 
lentiore ac turpiore morbo detentus. Hujus glori:e 
contemptus ad bona omnia docenda est idoneus et ad 
expellendum ex anima omnem perniciosum affectum. 
Ideo vos hortor , ut magno studio morbum radicitus 
evellatis : nullo quippe alio modo possumus apud 
Deum esse probati , et insomnis illius oculi benevo- 
lentiam nobis attrahere. ltaque curam omnem adbi- 
beamus , ut superna illa fruamur gratia, ut et pr- 
sentia mala fugiamus , et futuris dignemur bonis , 
gratia et benignitate Domini nostri Jesu Christi, qui- 
cum Patri et Spiritui sancto gloria, imperium, honor, 
nunc et semper, et in szcula sxculorum. Amen. 





HOMILIA V. 


Ca». 2, v. 14. Viri Judei , et qui habitatis Jerusalem 
universi , hoc vobis nolum sit , et auribus percipite 
verba mea. 

4. Quos superius peregrinos dixit, ad illos hic 
sermonem convertit : et videtur quidem illos alloqui, 
sed irrisores emendat. Nam divina dispensatione 
factum est ut quidam frriderent, quo h:nc defensio- 
nem ordirewr, ac per illam doceret. Magn: sibi 
laudi esse putabant , quod Jerosolymis habitarent. 
Hoc vobis, inquit, notum sit , et auribus percipite verba 
mea. Attentiores interim illos reddit , et postea de- 
fensionem*parat. 15. Non enim, sicut vos suspicami- 
ni, hi ebrii sunt. Viden' quam mitis sit defensio ? 
Licet majorem populi partem secum haberet , man- 
&uetius tamen illos alloquitur : ac primo malam su- 
spicionem tollit, deindeque defensionem statuit. 
ldeoque non dicit, Non enim sicut vos subsannatis , 
vel ridetis, sed, Sicut suspicamini : ostendere volens 
illos non serio h»c dixisse, ut magis illis ignorantis, 
quam malitiz: crimen offerret. Non enim, sicut vos su- 
spicamini, hi ebrii sunt , cum sit hora diei tertia. Cur 


boc dicit ? annon poterant hora tertia inebriari ? 


Poterant sane ; sed in hoc ille non multum instabat: 
neque enim ila se gesserant, ut irrisores illi dicebant. 
Hinc ergo discimus , in rebus non necessariis non 
longo utendum esse sermone. Alioquin vero hzc 
confirinant qux» sequuntur : ac demum ad omnes 
sermo dirigitur. 16. Sed hoc est quod dictum est per 
propheiam Joel : 11. Et erit in novissimis diebus, dicit 
Dominus Deus (Joel 2. 98). Nondum auditur nomen 
Christi , nec promissio illius est , sed Patris Vide 


sapientiam. Non statim transiit ad ea, qux Christum 
spectabant ; nempe quod ipse h:zec promiserit , post- 
quam crucifixus fuerat: alioquin omnia subvertisset 
ἵκεο dicendo. Atqui poterant, inquies , ejus divinita- 
tem ostendere. Sane quidem, si credita fuissent : 
quod autem jam qusrebatur , erat ut erederentur : 
non credita autem id effecissent, ut illi lapidarentur. 
Effundam de Spiritu meo super omnem carnem. Dat 
illis quoque spem bonam, si quidem velint. Nec sinit 
illos majore copia frui, quod livorem peperisset , at- 
que hinc invidiam succidit. Et prophetcbunt, inquit , 
filii vestri. Non. vestra est hzc. res przclara , neque 
vestra laus ; sed ad filios vestros gratia transiit. Di- 
scipulos vocat filios , et illos patres. Et juvenes vestri 
visiones videbunt, el senieres vestri somnia somniabunt , 
48. et quidem auper servos meos. et super ancillas meas 
ἐπ diebus illis effundam de Spiritu meo, et prophetabunt. 
Interim ostendit se probatos esse , utpote qui Spiritu 
essent dignati ; illos vero ininime , utpote qui Chri. 
stum crucifixissent, Ideo et Christus ut illorum furo- 
rem sedaret , dicebat : Filii autem vestri in quo eji- 
ciunt demonia (Matth. 12. 27) 1 Non dixit , Discipuli 
mei ; nam sibi adulantem sapuisset. Sic ille non di- 
xit, ipsos non ebrios esse , sed ex Spiritu loqui : 
neque illud simpliciter , sed ad prophetam confugit , 
et illo fretus fortiter agit. Sic per se quidem illos ab 
accusatione purgavit , prophetam vero grati:ze testein 
inducit. Effundam de Spiritu meo super omnem car- 
nem. Sic dixit, quia aliis per somnia , aliis manifeste 
gratia effusa est. Nam et per somnia viderunt prophe- 
ux , et revelationes acceperunt, Deinde progrcditug 


δῖ S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP, 59 


in prophetia , qux quidpiam terribile habet. 19. Et 
' dabo , inquit, prodigia in celo sursum , ei eigna in 
terra deorsum. His et futurum judicium et Jerosolymo- 
rum excidium subiudicat. Sanguinem et ignem, et va- 
porem fumi. Vide , quomodo excidium describat. 20. 
Sol convertelur in tenebras , et luna in sanguinem. Ex 
affectu patientium ita loquitur. Narratur tamen multa 
similia in czelo visa fuisse, ut Lestificatur Josephus (a). 
Interim illos quoque perstrinxit, tenebras 4085 acci- 
decre memorans, et futuri exspectalionem indu- 
cens. Antequam veniat dies Domini magnus et mani[e- 
sius. Ne quia nunc impune peccatis , inquit , ideo 
con(fidatis. Hac procwmnia sunt magni cujusdam et 
gravissimi diel. Videu', quomodo aninios eorum exa- 
gitavit, et risum convertit in excusationem ? Si enim 
lic sunt procemia diei illius , necesse est periculum 
de extremis jam imminere. Quid vero ? num pergit 
terribilia dicere ** Nequaquam. Sed quid? Rursus dat 
lilis respirandi locum, et ait : 21. Et erit , omnis qui- 
cumque énvocaverit nomen Domini, salvus erit. Hoc de 
Christo dictum cst, ut Paulus ait (Rom. 10. 15) : hic 
vero non audet id palam revelare. Dicta vero a pria- 
cipio repetamus. Recte quasi adversus ridentes et 
subsannantes insurgit, dicens : Notum sit omnibus vo- 
bis, et auribus percipite verba mea. lnitio autem dice- 
bat, Viri Judei. Jud::os mihi dicere videtur eos, qui 
in Jud;ea habitabant. Et, si placet , afferamus | illa 
Evangelii verba , ut discas qualis repente factus sit 
Petrus. Exiit , inquit , puella dicens : Et tu eras cum 
Jesu Nazareno. llle autem respondit, Nescio hominem. 
Et rursus interrogatus cepit detestari et jurare ( Matth. 
25. 69-72). 

2. Adulatio vitanda. — Sed hic vide illius fiduciam 
magiamque dicendi libertatem. Nou laudavit eos, qui 
dixerant : Audivimus eos loquentes nostris linguis ma- 
gnalia Dei ; sed illa qua erga alios usus erat gravitate, 
hos studiosiores reddere volens, et sermonem ab 
adulatione alienum ostendere. IIoc enim ubique ob- 
servandum est, quomodo indulgenter licet loquatur, 
sermo tamen ab adulatione simul et a contumelia sit 
alienus ; quod tamen difficile est. Quod autem hzc 
hora tertia facta sint, non sine causa dispensatum est. 
Cum enim lucis splendor apparet, tunc nonu prandii 
curis homines occupantur, tunc lzta dies est, tunc 
omnes in foro sunt. Viden' sermonem libertate ple- 
num? Et auribus percipite verba mea. His diclis ex se 
nihil addidit, sed hzc subjunxit : Hoc est, quod dictum 
est per prophetiam Joel : Et erit in. novissimis diebus. 
Ostendit enim postea consummationem prope affutu- 
ram. Sic illud , 1n novissimis diebus , quamdam liabet 
empbasim. Deinde ne videatur hxc ad solos filios 
pertinerc, subjungit : Et seniores vestri somnia somnia- 
bunt. Vide rei seriem. Primo filii ; sicut et David ait : 
Pro patribus tuis nati sunt tibi filii (Psal. 44. 47); et 
rursus Malachias : Concertens corda. patrum in filios, 
Et super servos meos , et super ancillas meas ( Mal. 4. 
6). Et hoc virtutis indicium : servi enim ejus facti 


(2) *tgna quie Jerosolymorum 
BArrat Jos, lus de pell" orum excidium prsecesserunt , 


sumus, liberati à peccato. Magnum autem est bee 
donum , quando in alium quoque sexum transit gra- 
tia; non in unam alteramve sicut olim, nempe in De- 
boram ct Oldam. Neque dixit esse Spiritum sanctum, 
neque prophetz verba explicavit ; sed solare induxit 
prophetiam per seipsam certantem. Nihilque de Juda 
jam loquitur, quia omnibus palam erat quales dedisset 
poenas ; sed silet, sciens nihil validius esse quam ex 
prophetia loqui illis : hoc enim ipsis etiam operibus 
fortius est. Nam cum signa faceret Christus, sspe 
contradicebant ; cum autem prophetam induceret illis 
dicentem : Dizit Dominus Domino meo, Sede a dextris 
meis (Matth. 22. 44. Psal. 109. 1), ita silebant, ut neme 
deinceps posset illi respondere. Ac szpe illeSeNpturas 
meinorat, dicens, Siillos dixit deos, ad quos sermo Dei 
[actus est (Joan. 10. 55). Imo ubique hoc quis invenerit. 
ldeo hic ait : Effundam de Spiritu meo super omnem 
carnem ; hoc est, in gentes. Sed nondum revelat, nec 
interpretatur ; neque enim expediebat, quia etiam hoc 
obscurum erat. Dabo prodigia in celo sursum. Magis 
illos hoc terrebat, quod esset obscurum. Si autem 
hoc interpretatus esset, magis illis obstitisset. Deinde 
illad praterit quasi manifestum, talem volens dare 
opinionem, Denique hoc illis interpretatur, cum de 
resurrectione loquitur, et ad id sermone viam parat. 
Ideo sponte przterit , quoniam bona ad illos pertra- 
hendos uon satis eraut : quamquam hioc numquam 
factum est. Nemo enim tunc effugit; nunc vero fide- 
les effugerunt sub Vespasiano. Et lioc est quod dicit : 
Nisi abbreviati fuissent dies tli, non salvata [uisset om- 
nis caro (Math. 21. 22). Quod molestius erat, primo 
contigit : primo enim accidit ut liabitatores caperen- 
tur, et urbs subverteretur ct succenderetur. 

Quid est, lunam mutari in sanguinem ? — Deinde in 
metaphora insi-tit, sub oculos auditorum excidium 
adducens. Sol convertelur in tenebras , el luna ín san- 
guinem. (a) [ Quid est , lunam mutari in sanguinem ? | 
Videtur mihi hic maximam cadem indicare , sermo- 
uemque ita concinnatum esse, ut maximo terrore 
impleat. Et erit , omnis quicumque invocaverit nomen 
Domini, salvus. erit. Omnis, inquit, οἱ si sacerdos sit 
(sed nondum revelat), sive servus sit, sive liber : Non 
est enim mas neque femina in Christo Jesu, non servus, 
ncn liber (Gal. 5. 28). Jure quidem : hoc enim discri- 
men hie est , ubi omnia umbra sunt. Nam si in regia 
nemo nobilis, nemo ignobilis, sed sua quemque operag 
notant, et si in arte opus commendat artificem : multo 
magis in illo statu. Omnis quicumque invoenverit. Invo- 
caverit, inquam, non quavis ratione (Non enim, inquit, 
omnis qui dicit mihi, Domine, Domine [ Matth. 7. 23)), 
sed qui cum affectu, cum optima vita, cum congruenti 
fiducia. Interim non moleste loquitur, de fide agens, 
neque supplicii terrorem abscondens. Quomodo? Os- 
tendit in invocatione salutem esse. 

$9. Quid, quxso, dicis? salutem memoras post cru- 
cem? Exspecta interim : magna est Dei clementia. 
EX hoc non minus ostendit illum eese Deum , quam 


(d) Quz uncinis claudunur, deerant ia editis, ot ex ss. 
adjeeta sunt. 


5 IN ACTA APOSTOLORUM. IIOMIL. V. 52 


xa περὶ τῶν Ἱεροσολύμων τῆς ἁλώσεως λέγων al- 
νίττεται Δ. Αἷμα καὶ πῦρ, καὶ ἀτμίδα κακγοῦ. 
Ὅρα, πῶς τὴν ἅλωσιν ὑπέγραψεν. Ὁ ἥλιος μετα- 
στραφήσεται εἰς σχότος, xal ἡ σελήνη εἰς αἷμα. 
"Anh τῆς διαθέσεως τῶν πασχόντων τοῦτο εἴρηχε. 
Λέγεται δ᾽ οὖν ὅμως xal πολλὰ b τοιαῦτα γεγενῆσθαι 
ἐν οὐρανῷ, καθὼς Ἰώσηπος μαρτυρεῖ. "Agua δὲ αὖ- 
τοὺς xal ἔπληξε, τοῦ [42] σχότους ἀναμνήσας τοῦ 
γεγενημένου, χαὶ ποιῶν προσδοχᾷν τὰ μέλλοντα. 
Πρὶν ἣ ἐλθεῖν τὴν ἡμέραν Κυρίου τὴν μεγάλην 
καὶ ἐπιρανῆ. Μὴ γὰρ ἐπειδὴ ἀτιμωρητὶ νῦν ἁμαρ- 
τάνετε, φησὶ, θαρσήσητε. Ταῦτα δὴ προοίμιά ἐστι 
μεγάλης τινὸς ἡμέρας xol χαλεπῆς. Ὁρᾷς, πῶς 
αὐτῶν κατέσεισε τὴν ψυχὴν xal διεσάλευσε, καὶ τὸν 
γέλωτα μετέστρεψεν εἰς ἀπολογίαν ; Εἰ γὰρ ταῦτα 
προοίμια τῆς ἡμέρας ἐχείνης, ἀνάγχη περὶ τῶν ἐσχά- 
τῶν τὸν κίνδυνον ἐπηρτῆσθαι. Τί δαί; ἄρα λέγων τὰ 
φοδερὰ ἐπιμένει ; Οὐδαμῶς. ᾿Αλλὰ τί ; Πάλιν δίδω- 
σιν αὐτοῖς ἀναπνεῦσαι, xal. φησι" Καὶ ἔσται, πᾶς 
ὃς ἂν ἐπικαλέσηται τὸ ὄνομα Κυρίου, σωθήσεται. 
Τοῦτο εἴρηται μὲν περὶ τοῦ Χριστοῦ, χαθὼς Παῦλος 
λέγει οὗτος δὲ οὐ τολμᾷ σαφῶς αὐτὸ ἀποχαλύψαι. 
Ἴδωμεν τοίνυν ἄνωθεν τὰ εἰρημένα. Καλῶς ὡς πρὸς 
γελῶντας καὶ χλευάζοντας καθίσταται λέγων" 1 »ω- 
στὲν ἔστω πᾶσιν ὑμῖν, καὶ ἐγωτίσωσθε τὰ ῥή- 
ματά μου. ᾿Αρχόμενος δὲ ἔλεγεν’ "Avópsc ἴἾου- 
δαῖοι. Ιουδαίους ἐμοὶ δοχεΐ λέγειν τοὺς τὴν Ἰουδαίαν 
χατοιχοῦντας. Καὶ, εἰ βούλει, παραθώμεθᾳ τὰ ῥήμα- 
τα ἐχεῖνα τὰ ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ, ἵνα μάθῃς τίς ἐξαί- 
φνη: γέγονεν ὁ Πέτρος. Ἐξη.1θε, φησὶ, κόρη Aé- 
γουσα, Καὶ σὺ ἦσθα μετὰ ᾿Ιησοῦ τοῦ Ναζωραίου. 
Ὁ δὲ, Οὐκ οἷδα τὸν ἄνθρωπον, ἀπεχρίνατο. Καὶ 
πάλιν ἐπερωτηθεὶς ἥρξατο καταναθεματίζειν καὶ 
ὀμνύναι. 
Β΄. ᾿Αλλ᾽ ὅρα ἐνταῦθα αὐτοῦ τὴν παῤῥησίαν καὶ τὴν 
πολλὴν ἐλευθεροστομίαν. Οὐχ ἑπήνεσς τοὺς εἰπόντας, 
τι ᾿Αχούομεν «.1αλούντων αὐτῶν ταῖς ἡμετέραις 
γλώσσαις τὰ μεγα.λεῖα τοῦ Θεοῦ" ἀλλὰ xal βαρεῖς, 
τῇ πρὸς ἐχείνους βαρύτητι χαὶ τούτους σπουδαιοτέ- 
ρους ποιῆσαι βουλόμενο;, xai χολαχείας τὸν λόγον 
ἀπηλλαγμένον ἀποδεῖξαι. Πανταχοῦ γὰρ τοῦτο παρᾶ» 
τηρεῖν χαλὸν, xal πῶς àv τάξει συγχαταδάσεως πκά- 
σὴς χολαχείας ὁ λόγος ἀπήλλαχται xai πάσης Ὀόρεως, 
ὅπερ δύσχολον. Τὸ δὲ χαὶ ἐν τρίτῃ ὥρᾳ ταῦτα γενέν 
σθαι, οὐχ ἁπλῶς χονόμηται. Ὅτε γὰρ ἃ τὸ λαμ» 
πρὸν τοῦ φωτὸς δείχννται, τότε οὗ περὶ ἔργα ἔχουσιν 
el ἄνθρωποι τὰ περὶ ἄριστον, τότε φαιδρὰ à ἡμέρᾳ, 
τότε πάντες εἰσὶν ἐπ᾽ ἀγορᾶς. ᾿᾽Ορᾷς καὶ ἐλευθερίας e 
τὸν λόγον γέμοντα ; Καὶ ἐνωτίσασθε τὰ ῥήματά 
μου. Τοῦτο εἰπὼν, οὐδὲν προσέθηχεν, ἀλλ᾽ ἐπήγαγε" 
Τοῦτό ἐστι τὸ εἰρημένον διὰ τοῦ προφήτου ᾿ἸΙωή.' 
Καὶ ἔσται ἐν ταῖς ἐσχάταις ἡμέραις. Δείχνυσι 
χὰρ λοιπὸν τὴν συντέλειαν οὖσαν ἐγγύς. Οὕτω τὸ, 
Ἐν ταῖς ἐσχάταις ἡμέραις, ἔχει τινὰ ἔμφασιν. 
Εἶτα ἵνα μὴ δόξῃ εἰς τοὺς υἱοὺς περιιστᾷν μόνον τὰ 
πρᾶγμα, ἐπάγει" Καὶ οἱ πρεσδύτεροι ὑμῶν ἐν- 
ὑπνια ἐνυπνιασθήσονται. "Opes τὴν ἀκχολαυθίαν. 
Πρότερον νἱοί" χαθὼς xai ὁ Δαυΐδ φησιν’ ᾿Ανιὲ τῶ» 
πατέρων σου ἐγεννήθησᾳ» οἱ viol σου" καὶ ὃ 
Μαλαχίας πάλιν, Ἐπισερέψας καρδίας πατέρων ἐπὶ, 
τέχνα. Kal ἐπὶ τοὺς δούιους μου, καὶ ἐπὶ τὰς 
δούλᾳς μου. Καὶ τοῦτο ἀρετῆς τεχμήριον᾽ δοῦλοι 
8 . ὃ 
ὦ δ τῆς nee i λέγον € Verba xa] Bapt ex 
uno cod. recepta expressit Erasmes. Ep. 4 


τάτε 
. Mss. melius ὅτε γάρ. M ieor iliud, 
τόρ. Me melt ὅτε πάρ μὰ σαρίσας d UP] 


- 


γὰρ αὐτοῦ γεγόναμεν, ἐλευθερωθέντες ἀπὸ «ἧς &pap- 
τίας. Πολλὴ δὲ xal ἡ δωρεὰ, ὅταν xaX ἐπὶ τὸ Ec: ρον 
γένος μεταδαίνῃ τὸ χάρισμα, καὶ οὐχὶ πρὸς μίαν χαὶ 
δευτέραν περιέστη ὥσπερ τὸ παλαιὸν, olov Δεδδώ- 
pav καὶ Ὀλδάν. Καὶ οὐχ εἶπεν, ὅτι Πνεῦμά ἐστιν 
[45] ἅγιον, οὐδὲ ἡρμήνευσε τὰ τοῦ πρηφήτου" ἀλλὰ 
τὴν προφητείαν μόνην εἰσήγαγε χαθ᾽ ἑαυτὴν ἀγωνι- 
ζομένην. Καὶ οὐδὲν περὶ Ἰούδα τέως φθέγγεται, 
ἐπειδὴ τοῖς πᾶσιν ἣν f δῆλον, οἵαν ἔδωχε δίχην, ἀλλὰ. 
σιγᾷ, εἰδὼς οὐδὲν ὃν ἰσχυρότερον τοῦ ἀπὸ mpogn- 
τείας αὐτοῖς διαλέγεσθαι" τοῦτο καὶ τῶν πραγμάτων 
αὑτῶν ἰσχυρότερον. Σημεῖα γὰρ ποιοῦντος τοῦ Χρι- 
στοῦ, πολλάχις ἀντέλεγον" ὅτε δὲ τὸν προφήτην πάρ» 
ἤγαγεν αὐτοῖς ὁ Χριστὸς λέγοντα, Εἶπεν ὁ Κύριος 
τῷ Κυρίῳ μου, Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἐσίγησαν 
οὕτως, ὡς μηδένα λοιπὸν ἰσχῦσαι ἀποχριθῆναι αὐτῷ 
λόγον. Καὶ πολλαχοῦ τῶν Γραφῶν xat αὐτὸς μέμνη- 
ται λέγων Εἰ ἐχείγους θεοὺς εἶπε, πρὸς οὖς ὁ 
Aóyoc τοῦ Θεοῦ ἐγένετο. Μᾶλλον δὲ πανταχοῦ τοῦτο 
εὕροι τις ἄν. Διὰ τοῦτο xal ἐνταῦθά φησιν’ Ἐχχεῶ 
ἀπὸ τοῦ Πνεύματός μου ἐπὶ πᾶσαν cápxa: «ovt 
ἐστι, τὰ ἔθνη. ᾿Αλλ᾽ οὐδέπω ἀποχαλύπτει, οὐδὲ Epum- 
νεύει" οὐδὲ γὰρ συνέφερεν δ, ἐπεὶ χαὶ τοῦτο ἀσαφές. 
ἀώσω τέρατα ἐν τῷ οὐραγῷ ἄνω. Μᾶλλον γὰρ 
αὐτοὺς ἐφόδει ἀσαφὲς ὄν. Εἰ δὲ ἡρμήνευσε, μᾶλλον 
ἂν αὐτοῖς xai προσέστη. Εἶτα χαὶ ὡς δῆλον παρίησι, 
τοιαύτην βουλόμενος δοῦναι δόξαν. ᾿Αμέλει γοῦν 
μετὰ ταῦτα αὐτοῖς; ἑρμηνεύει, ὅτε περὶ τῆς ἀναστά- 
σεως αὐτοῖς διαλέγεται" ὅτε προωδοποίησε τῷ λόγῳ. 
Διὰ τοῦτο ἑχὼν παρίησιν, ἐπειδὴ οὐχ ἤρκει τὰ ἀγαθὰ 
ἐπισπάσασθαι" χαίτοι τοῦτο οὐδέποτε γέγονεν. Οὐ- 
δεὶς γὰρ τότε διέφυγε" νῦν δὲ οἱ πιστοὶ διέφυγον ἐπὶ 
Οὐεσπασιανοῦ. Καὶ τοῦτό ἐστιν, ὃ λέγει’ El μὴ éxo- 
οδώθησαν αἱ ἡμέραι ἐκεῖναι, οὐχ ἂν ἐσώθη 
πᾶσα σάρξ, Τὸ χαλεπώτερον πρότερον γέγονε' πρῶ- 
τὸν γὰρ συνέδη τοὺς χατοιχοῦντας ἁλῶναι, καὶ τότε 
τὴν πόλιν χατασχαφῆναι χαὶ ἐμπρησθῆναι, 

Εἶτα ἐπιμένει b τῇ μεταφορᾷ, ἐγγὺς τῆς ὄψτω:; 
τῶν ἀχροατῶν ἄγων τὴν χατασχαφὴν χαὶ τὴν ἅλωσιν. 
Ὁ ἥλιος μεταστραςήσεται εἰς σκότος, καὶ ἡ 
σελήνη εἰς αἷμα. Τί ἐστιν, εἰς αἷμα σελήνην μετα- 
στραφῆναι i; Δοχεῖ μοι διὰ τούτου τὴν ὑπερδολὴν 
λέγειν τῆς σφαγῆς, καὶ πολλῆς ἀπορίας ἐπίττδες τὸν 
λόγον ἐμπιπλᾷν. Καὶ ἔσται͵ πᾶς ὃς ἂν ἐπικα.έ- 
σηται τὸ ὄνομα Κυρίου, σωθήσεται. Πᾶς, φησὶ, 
χἂν ἱερεὺς ἢ (ἀλλ᾽ οὐδέπω ἀποχαλύπτει), χἂν δοῦλος 
jj. φησὶ, χἂν ἐλεύϑερος, Οὐκ ἄρσεν γὰρ, οὐ Orto 
ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, οὐ δοῦνιος. οὐκ ἐλεύθερος. 
Εἰχότως" ταῦτα γὰρ ἐνταῦθα, ἔγθα πάντα σχιά, El 
γὰρ ἐν βασιλείοις οὐδεὶς εὐγενὴς οὐδὲ δυσγενὴς, 
ἀλλὰ ἀπὸ τῶν ἔργων ἕκαστος φαίνεται, χαὶ ἐν τέχνῃ 
ἀπὸ τοῦ ἔργου ἕχαστος δείχνυται" πολλῷ μᾶλλον ἐν 
ἐχείνῃ τῇ καταστάσει. Πᾶς ὃς ἂν ἐπικωλέσηται. 
Ἐπικαλέσηται, οὐχ ἁπλῶς (Οὐ γὰρ πᾶς. φησὶν, Ó 
.2έγων μοι, Κύρις, Κύριε), ἀλλὰ μετὰ διαθέσεως, 
μετὰ βίου ἀρίστου, μετὰ παῤῥησίας The προσηχού- 
σης. Τέως ἀνεπαχθῆ ποιεῖ 1 τὸν λόγον, τὸ τῆς πί- 
στεως εἰσάγων, xal oà φοδερὸν χρύπτων τὸ τῆς χο- 
λάσεως. Πῶς ; Δειχνὺς, ὅτι ἐν ἐπιχλήσει ἡ σωτηρία. 

γ΄. Τί λέγεις ; εἰπέ pov σωτηρίας μέμνησαι μετὰ 
σταυρόν, ᾿Ανάσχου τέως" πολλὴ γὰρ ἡ φιλανθρωπίᾳ 
[44] τοῦ θεοῦ. Καὶ τοῦτο οὐχ ἦττον τῆς dig") 

» καίτοι . Unus habe ἐ- 
dose Mot uds δίκην xal κόλασιν. Οὐδὲν vào ἰσχυρὸν» 
1 Hic "dp Algs οὐδὲ Tat rea desiderabantur in editis, 
qum ex waaritmta sunt. Eprr. Unus τέως δὲ 
κοῦφον ποιδῖ 


δ S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP, 59 


ip prophetia , qux quidpiam terribile liabet. 19. Et 
dabo , inquit, prodigia in celo sureum , el eigna in 
terra deorsum. His et futurum judicium et Jerosolymo- 
rum excidium subindicat. Sanguinem οἱ ignem, et va- 
porem fumi. Vide, quomodo excidium describat. 20. 
Sol converletur in tenebras , et luna in sanguinem. Ex 
affeciu patientium ita loquitur. Narratur tamen multa 
similia in czelo visa fuisse, ut testificatur Josephus (a). 
Interim illos quoque perstrinxit, tenebras qux acci- 
dere memorans, et futuri exspectationem indu- 
cens. Antequam veniat dies Domini magnus et manife- 
stus. Ne quia nunc impune peccatis , inquit , ideo 
conüdatis. Hzc proowmia sunt magui cujusdam et 
gravissimi diei. Videu', quomodo animos eorum exa- 
gitavit, et risum convertit in excusationem ? Si enim 
hzc sunt procemia diei illius , nocesse est periculum 
de extremis jam imminere. Quid vero ? num pergit 
terribilia dicere ** Nequaquam. Sed quid? Rursus dat 
Hilis respirandi locum, et ait: 21. Et erit , omnis qui- 
cumque invocaverit nomen Domini, salvus erit. Hoc de 
Christo dictum cst, ut Paulus ait (Rom. 10. 15) : hic 
vero non audet id palam revelare. Dicta vero a prin- 
cipio repetamus. Recte quasi adversus ridentes et 
subsannantes insurgit, dicens : Notum sit omnibus vo- 
bis, et auribus percipite verba mea. lnitio autem dice- 
bat, Viri Judei. Jud:sos mihi dicere videlur eos, qui 
in Jud:ea habitabant. Et, si placet , afferamus illa 
Evangelii verba , ut discas qualis repente factus sit 
Petrus. Exiit , inquit , puella dicens : Et tu eras cum 
Jesu Nazareno. llle autem respondit, Nescio hominem. 
Et rursus interrogatus cepit detesiari et jurare (Matth. 
25. 69-72). 

2. Adulatio vitanda. — Sed hic vide illius fiduciam 
magnamque dicendi libertatem. Nou laudavit eos, qui 
dixerant : Audivimus eos loquentes nostris linguis ma- 
gnalia Dei ; sed illa qua erga alios usus erat gravitate, 
hos studiosiores reddere volens, et sermonem ab 
adulatione alienum ostendere. Hoc enim ubique ob- 
servandum est, quomodo indulgenter licet loquatur, 
serio tamen ab adulatione simul et a contumelia sit 
alienus ; quod tamen difficile est. Quod autein hzc 
hora tertia facta sint, non sine causa dispensatum est, 
Cum enim lucis splendor apparet, tunc non prandii 
curis homines occupantur, tunc l:eta dies est, tunc 
omnes in foro sunt. Viden' sermonem libertate ple- 
num ? Et auribus percipite verba mea. His dictis ex se 
nihil addidit, sed hzc subjunxit : Hoc est, quod dictum 
est per prophetam Joel : Et erit in novissimis diebus. 
Ostendit enim postea consummationem prope affutu- 
ram. Sic illud , 1m novissimis diebus , quamdam habet 
emphasim. Deinde ne videatur hzc ad solos filios 
pertinerc, suhjungit : Et seniores vestri somnia somnia- 
bunt. Vide rei seriem. Primo filii ; sicut et David ail : 
Pro patribus tuis. nati sunt tibi filii (Psal. 44. 7) ; et 
rursus Malachias : Convertens corda. patrum in filios. 
Et super servos meos , et super ancillas meas ( Mal. 4. 
6). Et hoc virtutis indicium : servi enim ejus facii 


(4) Segna quse deroediymorum i excidium pracesser 
Βαιταὶ Josc, hus de eidum unt, 


sumus, liberati ἃ peccato. Magnum autem est boe 
donum , quando in alium quoque sexum transit gra- 
tia; non in unam alteramve sieut olim, nempe in De- 
boram et Oldam. Neque dixit esse Spiritum sanctum, 
neque prophetze verba explicavit ; sed solam induxit 
prophetiam per seipsam certantem. Nihilque de Juda 
jam loquitur, quia omnibus palam erat quales dedisset 
poenas ; sed silet, sciens nihil validius esse quam ex 
prophetia loqui illis : hoc enim ipsis etiam operibus 
fortius est. Nam cum signa faceret Christus, spe 
contradicebant ; cum autem prophetam induceret illis 
dicentem : Dizit Dominus Domino meo, Sede a dextris 
meis (Matth. 29. 44. Psal. 109. 1), ita silebant, ut neme 
deinceps posset illi respondere. Ac szpe illeSeNpturas 
memorat, dicens, Siillos dixit deos, ad quos sermo Dei 
[actus est (Joan. 10. 55). Imo ubique hoc quis invenerit. 
Ideo hie ait : Effundam de Spiritu meo super omnem 
carnem ; hoc est, in gentes. Sed nondum revelat, nec 
interpretatur ; neque enim expediebat, quia etiam loe 
obscurum erat. Dabo prodigia in celo sursum. Magis 
illos hoc terrebat, quod esset obscurum. Si autem 
hoc interpretatus esset, magis illis obstitisset. Deinde 
illud praeterit quasi manifestum, talem volens dare 
opinienem, Denique loc illis interpretatur, cum de 
resurrectione loquitur, et ad id sermone viam parat. 
Ideo sponte przterit, quoniam bona ad illos pertra- 
hendos non satis eraut : quamquam hoc numquam 
factum est. Nemo enim tunc effugit; nunc vero fide- 
les effugerunt sub Vespasiano, Et lioc est quod dicit : 
Nisi abbreviali fuissent dies illi, non salvata fuisset om- 
uis caro (Matth. 24. 22). Quod molestius erat, primo 
contigit : primo eniin accidit ut habitatores caperen- 
tur, et urbs subverteretur ct succenderetur. 

Quid est, lunam mutari in sanguinem ? — Deinde in 
metaphora iusi-tit , sub oculos auditorum excidium 
adducens. Sol convertelur in tenebras , el luna in san- 
guinem. (a)[ Quid est , lunam wutari in sanguinem ? | 
Videtur mihi hic maximam cadem indicare , sernio- 
uemque ita concinnatum esse, ul maximo terrore 
impleat. Et erit , omnis quicumque invocaverit nomen 
Domini, salvus. erit. Omnis, inquit, ct si sacerdos sit 
(sed nondum revelat), sive servus sit, sive liber : Non 
est enim mas neque femina in Christo Jesu, non servus, 
ncn liber (Gal. 5. 28). Jure quidem : hoc enim discri- 
men hic est , ubi omnia umbra sunt. Nam si in regia 
nemo nobilis, nemo ignobilis, sed sua quemque operae 
notant, et sí in arte opus commendat artificem : multo 
magis in illo statu. Omnis quicumque invoenverit. 1nvo- 
caverit, inquam, non quavis ratione (Non enim, inquit, 
onis qui dieit mihi, Domine, Domine [Matth. 7. 23)), 
sed qui cum affeciu, cum optima vita, cum congruenti 
fiducia. Interim non moleste loquitur, de fide ageus, 
neque supplicii terrorem abscondens. Quomodo? Os- 
tendit in invocatione salutem esse. 

9. Quid, quxso, dicis? salutem memoras post cru- 
cem? Exspecta interim : magna est Dei clementia. 
EX hoc non minus ostendit illum esse Deum , quam 


(d) Quz uncinis claudunurr, deerant in editis, οἱ ex 15S. 
adjeeta sunt. 


53 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. | 5, 


αὐτὸν δείχνυσι Θεὸν, χαὶ τῶν σημείων, τὸ τούτους * 
προσχαλεῖσθαι. Τὸ γὰρ σφόδρα ἀγαθὸν, τοῦτο Θεοῦ 
μάλιστα ἴδιον. Διὰ τοῦτο καὶ λέγει’ Οὐδεὶς ἀγαθὸς, 
&l μὴ εἷς ὁ Θεός. ᾿Αλλὰ μὴ τὴν ἀγαθότητα εἰς 
ἀφορμὴν ῥᾳθυμίας λάδωμεν᾽ xal γὰρ xat χολάζει 
καθάπερ Θεός. Αὐτὰ γοῦν ταῦτα αὑτὸς εἰργάσατο ὁ 
εἰπὼν, Ὃς ἂν ἐπικαλέσηται τὸ ὄνομα Βυρίου, 
σωθήσεται. Τὰ χατὰ τὴν Ἱερουσαλὴμ λέγω, τὴν 
ἀφόρητον ἐχείνην χόλασιν' ἧς βούλομαι ὀλίγα πρὸς 
ὑμᾶς εἰπεῖν, χρησιμεύοντα ἡμῖν χαὶ πρὸς Μαρχιω» 
νιστὰς xal πρὸς ἄλλους πολλοὺς τῶν αἱρετιχῶν. 
Ἐπειδὴ γὰρ λέγουσιν ἀγαθὸν Θεὸν τὸν Χριστὸν, ἐχεῖ- 
νον δὲ πονηρὸν, ἴδωμεν τίς ταῦτα ἐποίησε. Τίς τοί- 
νυν ταῦτα εἰργάτατο; ὁ πονηρὸς, τούτῳ ἀμύνων ; 
Οὐδαμῶς. Πῶς οὖν αὐτοῦ ἀλλότριος ; ᾿Αλλ᾽ ὁ ἀγαθός; 
᾿Αλλὰ δείχνυται καὶ ὁ Πατὴρ xai ὁ Υἱὸς πεποιηκώς" 
ὁ μὲν Πατὴρ πολλαχοῦ, ὡς ὅταν λέγῃ, ἐν τῷ ἀμπε- 
λῶνι πέμπειν τὰ στρατεύματα αὐτοῦ" ὁ δὲ Υἱὸς, 
ὅταν λέγῃ, Τοὺς δὲ ἐχθρούς μου ἀγάγετε καὶ 
κατασφάξατε ἐνώκιόν μου, τοὺς μὴ θε.λήσαντάς 
us αὐτῶν βασιιεῦσαι. “Λλλως δὲ xal αὐτὸς λέγει 
τὰς θλίψεις τὰς ἐσομένας, ὧν οὐδὲν ὠμότερον γέγονε 
τῶν πώποτε πεπραγμένων, xal αὐτὸς αὐτὰς ἀπεφή- 
vato. Θέλεις οὖν ἀχοῦσαι τὰ γεγενημένα. Ὀδελί- 
σχοιῖς αὐτοὺς διέπειραν. Τί τούτων ἰδεῖν βαρύτερον ; 
᾿Αλλὰ τὸ τῆς γυναικὸς βούλει πάθος διηγήσομαι xol 
τὴν τραγῳδίαν ἐχείνην, ἥτις πᾶσαν ἀπέχρυψε συμ- 
φοράν; ἀλλὰ τοὺς λιμοὺς καὶ τοὺς λοιμούς; Καὶ 
παρίημι τὰ τούτων χαλεπώτερα. Ἠγνοήθη παρ᾽ 
ἐχείνοις ἡ φύσις, ἡγνοήθη ὁ νόμος" τὰ θηρία ὑπερ- 
ηἠχόντισαν. Πάντα δὲ ταῦτα ὑπὸ τῆς ἀνάγχης τῶν 
πολέμων γέγονε, τοῦ Θεοῦ βουλομένου χαὶ τοῦ Χρι- 
στοῦ. Ταῦτα xal πρὸς Μαρχιωνιστὰς ἁρμόσει, xal 
πρὸς τοὺς ἀπιστοῦντας τῇ γεέννῃ" ixavà γὰρ αὐτῶν 
ἐπιστομίσαι τὴν ἀναισχυντίαν. Τῶν ἐν Βαδυλῶνι χα- 
xiv οὐχὶ ταῦτα χαλεπώτερα; τῶν λιμῶν ἐκείνων 
οὐχὶ ταῦτα πολλῷ βαρύτερα; Περὶ τούτων καὶ αὐτὸς 
ἀπεφήνατο ὁ Χριστὸς, λέγων Ἔσται θλίψις οἵα οὐ 
γέγονεν, οὐδὲ μὴ γένηται. Πῶς οὖν λέγουσί τινες, 
ὅτι" εἴασεν αὐτοῖς ὁ Χριστὸς τὴν ἁμαρτίαν; Τάχα 
δοχεῖ χοινὸν εἶναι τὸ ζήτημα" ἀλλ᾽ ὑμεῖς αὐτὸ ἱχανοὶ 
λῦσαι. Οὐδεὶς οὐδαμοῦ πλάσμα τοιοῦτον ἔχει δεῖξαι, 
οἷον ἐπὶ τῆς ἀληθείας γέγονε. Καὶ εἰ μὲν Χριστιανὸς 
ὁ ταῦτα γράφων ἦν, χἂν ὕποπτος ὁ λόγος ἦν " εἰ δὲ 
Ἰουδαῖος, καὶ Ἰουδαῖος; ζηλωτὴς, μετὰ τὸ Εὐαγγέλιον 
ἐλθὼν, πῶς οὐ πᾶσι χατάδηλα τὰ γενόμενα - Ὄψει 
γὰρ αὐτὸν πανταχοῦ xal ἑπαίροντα τὰ Ἰουδαῖχά, 
Οὐχοῦν ἔστι καὶ γέεννα, καὶ ἀγαθός ἐστιν ὁ Θεός. 
"Apa ἐφρίξατε ταῦτα ἀχούσαντες: ᾿Αλλὰ ταῦτα iv- 
ταῦθα γινόμενα οὐδέν ἐστι πρὸς τὰ ἐκεῖ. Πάλιν ἀναγ- 
χάζομαι ἀηδὴς φαίνεσθαι xaX φορτιχὸς xal βαρύς" 
ἀλλὰ τί πάθω; Εἰς τοῦτο χεῖμαι. Καθάπερ παιδ- 
αἀγωγὸς χαλεπὸς εἰς τοῦτο χεῖται, εἰς τὸ μισεῖσθαι 
παρὰ τῶν παιδαγωγουμένων' οὕτω δὴ xa ἡμεῖς. 
Πῶς γὰρ οὐχ ἄτοπον, τοὺς μὲν παρὰ βασιλέων τάξιν 
τινὰ [45] ταχθέντας, x&v ἀηδὲς fj τὸ προσταττόμενον b 
κοιεῖν᾽ ἡμᾶς δὲ διὰ τὴν παρ᾽ ὑμῶν μέμψιν ἐλλείπειν 
τὴν τάξιν, ἣν ἑτάχθημεν ; 

“Αλλος ἔργον ἔχει ἕτερον: ὑμῶν δὲ πολλοὶ ἔργον 
ἔχουσι, τὸ ἐλεεῖν, τὸ φιλανθρωπεύεσθαι, ἡδεῖς εἶναι 
καὶ προσηνεῖς τοῖς εὐεργετουμένοις. Ἡμεῖς δὲ τοῖς 
ὠφελουμένοις βαρεῖς φαινόμεθα xal χαλεποὶ, xal 
φορτιχοὶ xal ἀηδεῖς “ οὐ γὰρ δι᾽ ὧν τέρπομεν 
ὠφελοῦμεν, ἀλλὰ δι' ὧν δάχνομεν. Τοιοῦτός ἐστι 
καὶ ὁ ἰατρός. ᾿Αλλ ἐχεῖνος μὲν οὐ σφόδρα ἀη- 


* Idem τῶν σημείων οὐχ ἧττον τὸ τούτους. 


br 
“πρόσταγμα. B Unys τὸ 


δῆς" εὐθέως γὰρ τῆς αὐτοῦ τέχνης τὴν ὠφέλειαν 
παρέχεται " ἡμεῖς δὲ ἐν τῷ μέλλοντι. Τοιοῦτός ἔστι 
καὶ ὁ δικαστὴς, λυπηρὸς τοῖς νοσοῦσι καὶ στασιάζουσι. 
τοιοῦτος ὁ νομοθέτης, λυπηρὸς τοῖς νομοθετουμένοις. 
᾿Αλλ' οὐχ ὁ καλῶν ἐπὶ τρυφὴν, οὐδὲ ὁ δημοτελεῖς ποιῶν 
ἑορτὰς xal πανηγύρεις, οὐδὲ ὁ στεφανῶν τὸν δῆμον" 
ἀλλὰ προσηνεῖς οὗτοι, εὐωχοῦντες τὰς πόλεις θεάμασι 
παντοδαποῖς, εἰσφέροντες, ἀναλίσχοντες. Διὰ τοῦτο 
xai εὐφημίαις 6 αὐτοὺς ἀμείδονται οἱ παθόντες εὖ, 
xai παραπετάσμασι, χαὶ λαμπάδων πλήθει, xol 
στέμμασι, xal χλάδοις, xal ἐσθῆτι λαμπρᾷ. "Av δὲ 
τὸν ἰατρὸν ἴδωσιν ol χάμνοντες, στυγνοὶ χαὶ κατηφεῖς 
γίνονται" ἂν τὸν διχαστὴν ὁμοίως ol. στασιάζοντες, 
συνεσταλμένοι γίνονται, οὐχὶ διαχέονται, οὐδὲ ὄρ. 
χοῦνται, πλὴν ὅταν χἀχεῖνος εἰς ἐχείνην μεταστῇ τὴν 
τάξιν. Ἴδωμεν οὖν τίνες μάλιστα τὰς πόλεις ὧφε- 
λοῦσιν, οἱ τὰς ἑορτὰς ταύτας ἄγοντες, χαὶ τὰς θα- 
λίας, καὶ τὰς τραπέζας τὰς πολυτελεῖς, xal τὰς τέρ- 
ψεις τὰς ποιχίλας " ἣ οἱ πάντα ἐκεῖνα σνστείλαντες, 
xai τὸ ξύλον ἐπιφερόμενοι, xal μάστιγας, καὶ δη- 
μίους, χαὶ στρατιώτας φοδεροὺς, xal φωνὴν προΐῖέ- 
μενοι πολλοῦ τρόμον γέμουσαν, xal ἐπισχήπτοντες, 
χαὶ χατηφεῖν ποιοῦντες, χαὶ ῥάδδῳ ἀποσοδοῦντες 
τοὺς ἐπὶ τῆς ἀγορᾶς. ἥδωμεν τοίνυν ποῦ τὸ χέρδος 
λήγει. Οὗτοι μὲν γάρ εἶσιν ἀηδεῖς, ἐχεῖνοι δὲ ποθει- 
vol. Τί οὖν ἀπ᾽ ἐχείνων γίνεται τῶν τερπόντων;: Ἡ- 
δονή τις ψνχρὰ, μέχρι τῆς ἑσπέρας μένουσα καὶ τῇ 
ἐπιούσῃ διαῤῥέουσα, γέλως ἄταχτος, ῥήματα ἀπρεπῇ 
καὶ διαχεχυμένα. Τί δαὶ ἀπὸ τούτων; Φόδος, σωφρο- 
σύνη, λογισμὸς συνεσταλμένος, ψυχῆς ἐπιείχεια, 
ῥτθυμίας ἀναίρεσις, χαλινὸς τῶν d ἔνδον ὄντων a- 
θῶν, τεῖχο; τῶν ἔξωθεν ἐπιόντων. Διὰ τούτους τὰς 
οὐσίας ἔχομεν ἕχαστος, OU ἐχείνας δὲ cà; ἑορτὰς xal 
ἐπιδλαδῶς χενοῦμεν αὐτὰς, οὐ λῃστῶν ἐπεισελθόν- 
των, ἀλλὰ τῆς μεθ᾽ ἡδονῆς λῃστευούσης χενοδοξίας. 
'Opd τὸν λῃστὴν ἔχαστος ἐχφοροῦντα πάντα, καὶ 
ἥδεται. Καινὸς τῆς λῃστείας ὁ τρόπος" ἔπεισε τοὺς 
ἀποδυομένους εὐφραίνεσθαι. 

U ᾿Αλλ' οὐχ ἐκεῖ τοιοῦτον οὐδέν" ἀλλὰ πᾶσιν ἀπετεῖ- 
χίσεν ὁ θεὸς χαθάπερ χοινὸς Πατὴρ, xa τοῖς ὁρωμέ- 
νοις, xai τοῖς μὴ ὁρωμένοις. Βιλέπετε γὰρ, φησὶ, 
τὴν» ἐλεημοσύνην ὑμῶν μὴ ποιδῖν ἔμπροσθεν 
τῶν ἀνθρώπων. Μανθάνει ψυχὴ ἐντεῦθεν ἀδικίαν 
φεύγειν. ᾿Αδιχία γὰρ, οὐ τὸ χρήματα πλεονεχτεῖν 
μόνον, ἀλλὰ χαὶ τὸ πλέον τῆς ὡρισμένης τροφῆς δι- 
δόναι τῇ γαστρὶ, καὶ τὴν εὐφροσύνην τῶν οἰχείων 
ἐξάγειν μέτρων, xal ποιεῖν ἐχθαχχεύεσθαι. "Exetüey 
σωφροσύνην μανθάνει, ἐντεῦθεν ἀχολασίαν. Οὐ γὰρ 
τὸ μιγῆναι γυναιχὶ μόνον ἀχολασία, ἀλλὰ χαὶ τὸ 
ἀχολάστοις ἰδεῖν ὀφθαλμοῖς ἘἙχεῖθεν ἐπιείχειαν 
μανθάνει, ἐντεῦθεν τῦφον. Πάντα γάρ μοι, φησὶν, 
ὄξεστιν, dAA οὐ πάντα συμφέρει. [46] Ἐχεῖθεν 
χοσμιότητα, ἐντεῦθεν ἀσχημοσύνην. Τὰ γὰρ ἐν τοῖς 
θεάτροις παρίημι. Ὅτι δὲ οὐδὲ ἡδονή τίς ἐστιν, 
ἀλλὰ λύπη, δείξατέ μοι μετὰ μίαν ἡμέραν τῆς ἐορ- 
«ἧς τούς τε ἀναλώσαντας, τούς τε ἐστιαθέντας τοῖς 
θεάμασι, καὶ ὄψει αὐτοὺς μὲν ἐν χατηφείᾳ ἅπαντας, 
ἐν μείζονι δὲ ἐχεῖνον τὸν ἀναλωχότα. Καὶ εἰχότως * 
ἕτερψε γὰρ τῇ προτεραίᾳ τὸν ἰδιώτην " καὶ ὁ μὲν 
ἰδιώτης ἐν εὐθυμίᾳ ἣν xal ἡδονῇ πολλῇ᾽ τέως γὰρ τῇ 
ἐσθῆτι ἔχαιρε τῇ λαμπρᾷ΄ τὴν χρῆσιν δὲ αὐτῆς οὐχ 
ἔχων, ἀλλ᾽ ὁρῶν ἑαυτὸν ἀποδυόμενον, ἤλγει χαὶ ἐδα- 
χνεῖο. Ἐχεῖνος δὲ ὁ ἀναλίσχων, xai τὴν οἰχείαν 


* Morel. male εὐφημίας. ἃ Morel. χαλινὸς ὄντως τῶν 
ἔνδον. Codex unus χαλινός ἐστι τῶν ἕνδον. Savil. χαλινὸς 
τῶν ἔνδον. Paulo post unus codex δι’ ἐχείνας μὲν γὰρ τᾶς ἐορ“ 
τὰς ἐπιόλχδεῖς στενοῦμεν. Priestare videtur editorumlectio 


5$ IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. V. 5 


resurrectio et signa , quod nempe illos advocet. Nam 
quod admodum bonum, Deo maxime proprium est. 
Ideo dicit, Nemo bonus, nisi unus Deus (Luc. 18. 19). 
Sed ne bonitatem in desidizx: occasionem arripiamus : 
nam punit etiam ut Deus. IH:ec ergo fecit is, qui dixit : 
Omnis quicumque. invocaverit. nomen Domini , salvus 
erit, De rebus Jerosolymz loquor, de intolerabili illa 
ultione : de qua vobis nune pauca loquar utilia, tum 
contra Marcionislas, tum contra alios multos ha:reti- 
cos. Quia enim dicunt bonum Deum Christum, illum 
vero malum ; videamus , quis hzc fecerit. Quis Ὡς 
ergo fecit, malasne illum ulciscens ? Minime. Quomo- 
do igitur ab illo alienus? An bonus hoc fecit? Sed 
demonstratur et Patrem et Filium hoc fecisse : Pa- 
trem multis in locis, ut cum dicitur, missurum eum 
esse exercitus suos in vineam ( Matth. 20. 2) ; Filium, 
ut quando dicit : /nimicos autem meos adducite et occi- 
dile coram me, eos qui noluerunt me regnare super eos 
( Luc. 19. 27). Alioquin vero οἱ ipse narrat futuras 
tribulationes, quibus nulla umquam crudelior fuit, et 
ipse illas annuntiavit. Vis audire, qu:e facta fuerint? 
Verubus illos transfixerunt. Quid hoc spectaculo gra- 
vius ? Sed vis narrem illam mulicris tragoediam, qu: 
omnem superat calamitatem ? vis famem et pestem? 
His graviora przetereo. Ignorabant illi naturam, igno- 
rabant legem, belluas feritate superabant. Hzc porro 
omnia ex belli violentia contigere , et Deo et Christo 
volente. Hzc et contra Marcionistas (a), et contra eos, 
qui non credunt esse gehennam, apta erunt ; illorum 
enim impudentiam comprimere valent. Aunon hiec 
Babylonicis malis graviora sunt?. annon hzc fames 
illa crudelior ? De his ipse quoque Christus pronun- 
tiavit : Erit tribulatio, qualis numquam fuit, neque erit 
(Math, 24. 21). Quomodo ergo dicunt quidam Chri- 
stum rcmisisse illis peccatum ? Forte vulgaris videtur 
esse quizstio; sed vos potestis illam solvere. Nemo 
umquam poterit tole figmentum ostendere , quale est 
id quod revera accidit. Et si quidem Christianus esset, 
qui hzc scripsit, res esset forte suspecta : cum vero 
Jud:eus fucrit et Judaicorum studiosus, qui post evan- 
gelium veuit , quomodo non omnibus mauifesta siut 
ea, qux gcs!a sunt? Videbis namque illum ubique res 
Judaicas extollentem. Est itaque gehenna , et bonus 
est Dens. Annon exhorruistis bec audientes *? Verum 
qu» hic fiunt, nibil sunt in comparatione illorum. 
Rursus cogor ingratus videri et molestus ; sed quid 
faciam? In hoc positus sum. Sicut p:edagogus asper 
discipulorum odio expositus est, sic et nos. Quomodo 
enim absurdum non fuerit, si dum ii, qui a regibus 
sunt constituti, res quantumvis injucundas perficiunt, 
no$, ne a vobis reprebendamur, officium implere de- 
sinamus ἢ 

Episcopus sepe non prodest per ea que placent. , 
sed per ea que pungunt. — Alius aliud habet opus : 
multorum autem ex vobis hoc officium est, ut 

(a) Marcion dicehat Christum non fore judicem mortuo- 
rum, inquit Philastrius in Hzresi Marcionistarum : hinc ge- 


hennam excludebant. Ceterum 3Marcioniste non omnes 
jater se consentiebant : sed inter illos erant opinionum αἱ» 


misereantur , humani, suaves, mitesque sint iis, 
quibus beneficia prz»stant. Nos vero ut subditis pro- 
simus , graves videmur, duri, onerosi , injucundi ; 
neque enim prosumus per ea que placent, sed per 
eaqui pungunt. Talis quoque est medicus : verum 
ille non tam injucundus; statim quippe arle sua 
utilitatem przbet : nos autem in futuro. Talis est et 
judex, invisus morbidis ac seditiosis : talis legis- 
lator , molestus sub lege positis. At nonis qui vocat 
ad delicias, nec qui festa cclebritatesque parat , 

nec qui populum coronat: hi certe grati habentur, 
qui civitates sumptuosis spectaculis excipiunt , pecu- 
nie non parcentes. Ideoque celebrautur a populo 

bene excepto, cum tapetibus , lucernis , coronis , 

ramis et splendida veste. Infirmi vero si medicum 

viderint, maesti sunt; et si judicem seditiosi , de- 

jecti fiunt, non effusi, nec exsultantes, quod ille 
ad hoc officium sit constitutus. Videamus ergo qui - 

nam moxime civitatibus prosint ; an ii, qui tales ce- 
lebritates parant, thalias, lantas. mensaset delicias; 

an ii, qui, his sublatis omnibus, lignum inferunt, 

flagella, carnifices, milites terribiles, tremendas 

voces , mandata , moestitiam , qui virga eos , qui in 

foro sunt, semovent. Vidcamus, inquam, utra res 

in lucrum desinat. Bi namque molesti sunt, illi 

amabiles. Quid igitur evenit ex iis qui oblectant t 

Voluptas frigida, 40:6 usque ad vesperam manet, et in- 

sequenti die effluit , risus incompositus , verba indeco- 
ra et dissoluta. Quid ex aliis? Timor, temperantia, 

cogitatio demissior , animi modestia, desidiz fuga, 

frenum interiorum affectuum , murus adversus ea 

qua foris ingruunt. Per hos quisque facultates suas 

possidet, per illa autem festa eas ipsas dilapidamus, 
non invadentibus latronibus, sed vana gloria et vo- 

luptate przdante. Quisque videt latronem auferentem 

omnia, et Llriatur. Novus latrocinii modus : qui 
exutis , ut gaudeant, suadet. 

4. Verum illic nihil (416; sed ab omnibns removit 
Deus, ut communis Pater, tum qux» videntur, tum 
qux non videntur. Nam ait: Vídete ne eleemosynam 
vestram faciatis coram hominibus (Matth. 6. 1). Hinc 
discit anima injustitiam fugere. lnjustitia enim est, - 
non modo pecunias per rapinam parare, sed etiam 
plus cibi dore ventri, quam salis sit, et lxetitiam extra 
terminos efferre, atque debacchari. llinc castitatem 
discit, hinc libidinem. Non solum enim mulieri mi- 
sceri libido est, sed etiam lascivis oculis respicer.. 
Illinc modestiam discit, hinc fastum. Omnia enim, in- 
quit, mihi licent, sed non omnia expediunt (1. Cor. 6. 
12). Mlinc honestatem, hinc turpitudinem. Mitto ea 
que in theatris. Quod autem nulla ibi voluptas si, 
sed potius moeestitia : ostendite mihi die festum insc- 
quente eos qui sumptus effuderunt, eosque qui ad spe- 
€tacula invitati fuerunt : videbimusque omnes moesti- 
tia correptos, maxime vero illum, qui sumptum sup- 
peditavit. Et jure quidem : oblectavit enim die pr.e- 
cedenti popularem liominem , qui letus admodum 
erat; splendida namqne veste fruebatur; sed cum non 
ad usum suum esset, se illa exutum videns, dulebat 


$5 S. JOANNIA CHRYSOSTOMI! ARCHIEP. CONSTANTINOD. 8 


οἱ eruciabatur : quj vero sumptum fecit, suam prae 
illius felicitate parvam putabat. Idcirco sequenti die 
redduntur vestes, majoremque mororem qui com- 
modaverat concipit. Quod si in exterioribus l:eta tan- 
tam inferunt molestiam, et molesta utilitatem, multo 
reagis in spiritualibus, idco nemo succenset. legibus, 
sed eas communis esse utilitatis censent omnes. Ne- 
que enim peregrini vel inimici has leges statuere, sed 
ipsi cives, patroni, curatores : hocque salutis ac be- 
nevolentiz: indicium putant, quod leges ponantur. 
Atqui leges poenis et ultione plenx sunt; nec ulla lex 
invenitur sine poena. Quomodo ergo non absurdum 
fuerit, eos quidem, qui leges illas exponunt, servato- 
res, beneficos, patronos vocare; nos vero duros el 
morosos putare, quod leges Dei enarremus? Cum 
enim de gehenna agimus, leges illas afferimus. ἃς 
quemadmodum illi exterui leges de homicidis, de fu- 
ribus, de nuptiis et similibus : sic el nos leges de sup- 
pliciis afferimus, quag non homo posuit, sed ipse uni- 
genitus Filius Dei. Qui immisericors est, puniatur, 
inquit; loc enim sibi vull parabola. Qui memor in- 
juriarum est, extremum luat supplicium : qui irascitur 
temere, in ignem injiciatur: qui conviciatur, poenas 
det in gelienna. 

Christus novas posuit leges. — Si putatis vero, vog 
novas audire leges, ne turbemini. Nisi enim novas 
positurus Christus fuisset, cur advenisset? Illa quippe 
manifesta nobis sunt, quod homicidam et adulterum 
punire oporteat. Si ergo eadem audituri eramus, cur 
c.vlesti doctore ὁ opus erat? ldeo non dicit, Adultor 
puniatur; sed, Qui lascivis oculis respicit : et ubi, 


1 unus legit, alio doctore. 


et quando poenam daturus sit, addit. Nom ie tabulis 

leges descripsit, neque cippos «reos erexit, ut ibi 

literas sculperet ; sed erectis duodeciti apostolorum 

animabus, ibi per Spiritum sanetum has scripsit lite- 

ras, quas vobis nos merito prxlogimus.. Nain si ju- 

dais hoc licebat, ne qui& ad ignorantiam  confuge- 

ret ; multo magis nobis fas est. Si quis vero diet, 

Non audiam, nec judicium subibo, ideo tuaxime pu- 

nitur. Nam si nemo doceret, possct ad talia confugi; 

sed eum adsit Doctor, non licet. Vide crgo quomodo 
Judzxos a venia excludat , dicens : Si non venissem et 
loquutus fuissem eis, peccatum non haberent (Joan. 15. 
22); iterumque Paulus, Sed dico, Numquid non cu- 
dierunt? Et quidem in omnem lerram exivit. sonus 
eorum (Rom. 10. 18. Psal. 48. 5). Tune enim venia 
est, quando nullus est qui predicet ; quando autem 
speculator sedet, et hac habet officium, non ultra est 
venia. [mo vero non tantum voluit Christus mos in 
columnas illas respicere, sed nos quoque vult esse 
columnas. Quia vero nos talibus scriptis indignos red- 
didimus, illas saltem columnas respieiamss. Sicut 
enim column: aliis minantur, ill» vero non sunt in 
culpa, ut neque leges : sic et beati apostoli. Et vide : 

non uno in loco stat hxe columna, sed ubique litera 

scripte circumferuntur. Nam si ad Indos migres, illas 

audies ; si in Hispaniam, οἱ in omnes fines terra, 

nemo cst quin audiat, nisi ob desidiam. Nc ergo aegre 
ferais, sed dictis attendite, ut possitis virtutis opcra 

suscipere, et :terna consequi bona, in Christo Jesu 

Domino nostro, quicum Patri unaque Spiritui sancto 

gloria, imperium, honor, nync et sempcr, et in ss- 
cula saculorum. ámen. 


—————————————————M—— M 


HOMILIA VI. 


Φ 
Cap. 9. v. 99. Viri I sraelite, audite verba mea hec. 

1. Non est hoc per adulationem dictum; sed quia 
illos acriter perstrinxerat, jam remissior est, οἱ op- 
portune Davidem meinorat. Et rursus a prooemio in- 
cipit, ne turbentur, quia de Jesu mentionem facturus 
est. Nam superius turbati non sunt Prophetam au- 
dientes ; nomen vero Jesu statim illos offendisset. 
Nec dixit, Obtemperate, sed, Audite, quod sane mo- 
lestum non erat. Et animadverte quomodo nibil sub- 
lime dicat, sed ab humilioribus incipiat. Jesum, 
inquit, Naaarenum. Patriam statim dicit, quz vilis 
esse videbatur. Nec quidpiam interim magnum de 
illo dicit, ne quidem quod de propheta alius diceret. 
Jesum, inquit, Nazarenum, virum approbatun a Deo 
in vobis. Vide quam magnum illud erat, quod dicat 
illum a Deo missum fuisse. 1loe enim semper et ubi- 
que Joannes et apostoli estendere curabant. Audi 
namque Joannem dieentem : Ille mihi dixit, Super 
quem videris Spiritum descendentem et manentem. supor 
eum, hic est (Joan. 1. 53). Hoc proeipue facit ipse 
Cliristus, diccns, A memelipso non veni, ipse me misil 
( 14. 7. 28 ). Et ubique in Scripturis hoc potissimum 
agitur. 

Petri dignitas. — Idco hic sanctus beati chori prin- 


ceps, amator Christi, ardens discipulus, cui commissze 
sunt czlorum claves, qui revelationem spiritualem 
accepit, postquam illos timore compressit, ostendit- 
que maguis illos donis esse diguatos, atque fide di- 
gnos reddidit, tunc de illo disserit. Papx, quemodo 
ausus est iuter homicidas dicere ipsum resurrexisse ἢ 
Nec dicit statim, quod resurrexerit ; sed qucd a Dco 
ad ipsos venerit. lloc autem manifestum est ex iis, 
qui fecit. Non jam dicit, quod ipse, sed quod Deus 
per ipsum, ut modestius loquendo ipsos pertraheret, 
ad quam rem ipsos testes vocat, dicitque : Virum a 
Deo demonstratum in. vobis viriutibus, prodigiis e&t 
signis, que fecil per ipsum Deus in medio vestri, sicul 
et ipsi scitis. Deinde in illorum facinus et scelus incl- 
dens, vide quomodo eonetur illos a crimine liberare : 
(a) ( etsi enim definitum esset, illi tamen homicidss 
erant). 23. Hunc, inquit, definito consilio et 978» 
scientia Dei traditum accipientes, per manus iniquorum 

(a) Qux uncinis clauduntur deerant in Editis. Αἱ vero, 
his etiam restitutis, sensus adhuc imperfectus esse vide- 
tur. Nam, ut ín prsefatione diximus , saepe Chrysostomus in 
hisce Commentariis sententiam relinquit imperfectam. 
δία ergo totum intelligas oportet : Pide quomodo conetur. 
illos e crimine liberare, quantum scilicet poterat ; etsi 
enim id definitum a Deo esset, mihilo tamen nnus illi ἢ». 
micida: erant. Hunc, inquit, definito consilio, etc. i 


55 
εὐπραγίαν μιχρὰν ὁρᾷν πρὸς τὴν ἐχείνου ἐδόχει. 
Διὰ τοῦτο τῇ ὑστεραίᾳ ἀντιδιδόασιν ἀλλήλοις, χαὶ τὸ 
πλέον τῆς ἀθυμίας ἐχεῖνος δέχεται. Εἰ δὲ ἐν τοῖς 
ἔξωθεν τοσαύτην ἔχει ἀηδίαν κὰ τέρποντχ, τὰ δὲ 
ἐπιστύφοντα ὠφέλειαν, πολλῷ μᾶλλον ἐν τοῖς πνευ- 
paz:xol;. Διὰ τοῦτο μηδεὶς ἀγαναχτεῖ τοῖς νόμοις, 
ἀλλὰ xal χοινὴν ὠφέλειαν ἄπαντες τίθεντα;! τὸ 
πρᾶγμα. Οὐ γὰρ ἄλλοθέν ποθεν ξένοι xal πολέμιοι 
τῶν νομοθετουμένων ἐλθόντες ταῦτα διετάξαντο, 
ἀλλ᾽ αὐτοὶ οἱ πολῖται, οἱ προστάται, οἱ χηδεμόνες " 
xa τοῦτο σωτηρίας xal εὐνυΐας τεχμήριον τυγχάνειν 
ἡγοῦνται, τὸ νόμους θέσθαι. Καίτοι v» χολάσεως ol 
νόμόι γέμουσι, xai οὐχ ἔστιν εὑρεῖν νόμον χολάσεως 
χωρίς. Πῶς οὖν οὐχ ἄτοπον, τοὺς μὲν ἐχείνους 
ἐξηγουμένους τοὺς νόμους, xai σωτῆρας xal εὐεργέ- 
τας χαὶ προστάτας ἀποχαλεῖν, ἡμᾶς δὲ βαρεῖς τινας 
xài χαλεποὺς ἡγεῖσθαι, ἂν τοὺς τοῦ Θεοῦ νόμους λέ- 
γωμεν Ὅταν γὰρ περὶ γεέννης διαλεγώμεθα, ἐχεΐ- 
νους τοὺς νόμους χινοῦμεν xai χαθάπερ οἱ ἔξωθεν 
ἐδὺς φονιχοὺς, τοὺ; περὶ λωποδυτῶν, τοὺς γαμικοὺς, 
καὶ πάντας τοὺς τοιούτους, οὕτω χαὶ ἡμεῖς τοὺς χο- 
λαστιχοὺς, οὺς οὐχ ἄνθρωπος ἔθηχεν, ἀλλ᾽ αὐτὸς ὁ 
μονογενὴς τοῦ Θεοῦ Παῖς. Ὁ ἀνελεήμων χολαζέσθω, 
φησί" τοῦτο γὰρ 1j παραδολὴ βούλεται. Ὁ μνησικα- 
xv τιμωρείσθω τιμωρίαν ἐσχάτην, ὁ ὀργιζόμενος 
εἰχῆ, εἰς τὸ πῦρ ἐμδαλλέσθω" ὁ λοἰδορῶν, τιννύτω 
δίχην ἐν τῇ γεέννῃ. 

Ei δὲ νομίζετε ξέγους ἀχούειν νόμους, μὴ θορυδη- 
θητε. Εἰ γὰρ μὴ ξένους ἔμελλε θήσειν, τί xat παρ- 
ἐγένετο ὁ Χριστός ; Ἐχεῖνα γὰρ δῆλα ἡμῖν ἐστιν, ὅτι 
τὸν φονέα καὶ τὸν μοιχὸν δεῖ χολάξεσθα!. El τοίνυν 
τὰ αὐτὰ ἐμέλλομεν ἀχούσεσθα!, τίς χρεία ἣν οὐρα- 
νίου διδασχάλου * : Διὰ τοῦτο οὐ λέγει, Ὁ μοιχὸς χολα- 
ξέπθω, ἀλλ᾽ Ὃ βλέπων ἀχολάστοις ὀφθαλμοῖς. Καὶ 
ποῦ, xal πότε δώσει δίχην, προστίθησι. Καὶ οὐχ εἰς 
ἄξονας, οὐδὲ εἰς χύρδεις τοὺ; νόμους χατέθετο, οὐδὲ 

* Unus ἑτέρον διδασχάλον. 


IN ACTA APOSTOLORUM. !IOM.L. VI 


δὲ 
ατήλας ἀνέστησε χαλχᾶ; χαὶ γράμματα ἐνεχάραξεν" 
ἀλλὰ ψυχὰ: ἡμῖν ἀναστήσας δώδεχα τὰς τῶν ἀπο- 
στόλων, ἐν ταῖς ἐχείνων διανοίαις διὰ τοῦ Πνεύματος 
ταῦτα τὰ γράμλυατα γέγραφε. Ταῦτα ὑμῖν παραγι- 
νώσχομεν εἰχότιυς ἡμεῖς. Ei γὰρ Ἰουδαίοις τοῦτο 
θεμιτὸν ἣν, ἵνα μηδεὶς εἰς ἄγνοιαν ἔχῃ καταφεύγειν, 
πολλῷ μᾶλλον ἡμῖν. Ei δὲ λέγοι τ'ς. [41] Οδδὲ ἀχούω, 
οὐδὲ xpipa ἔχω, ταύτῃ μάλιστα χολάξεται b. Εἰ 
γὰρ μηδεὶς ἣν ὁ διδάσχων, ἐνῆν cl; ταῦτα χαταςεύ- 
γειν" εἰ δέ στῶν, οὐχ ἔτι. "Opa γοῦν Ἰουδαχΐου: πῶς 
ἀποστερεῖ συγγνώμης, λέγων" Βὲὶ μὴ ἤϊλθον xal 
ἐλάλησα αὐτοῖς, ἁμαρτίαν οὐχ εἶχον. KaY πάλιν 
ὁ Παῦλος; ᾿Α.1.1ὰ .1έγω, μὴ οὐκ ἤχουσαν; M&robr 
ηῈ εἰς πᾶσαν τὴν yir ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος αὐτῶν. 
Τότε Ὑὰρ συγγνύμη ἐστὶν, ὅταν μηδεὶς ἢ ὁ λέζων * 
ὅταν δὲ ὁ σχοπὸς χάθηται χαὶ τοῦτο ἔχῃ ἔργον, οὐχ 
ἔτι: c συγγνώμη. Μᾶλλον δὲ οὐχ ἐθούλετο ὁ Χριστὸς 
εἰς ἐχείνα: τὰς στήλας ἐνορᾷν ὑμᾶς μόνον, ἀλλὰ 
xai αὐτοὺς εἶναι στήλας. Ἐπειδὴ δὲ ἀναξίους ἑαυ- 
τοὺς τῶν γραμμάτων τούτων χατεστήσαμεν, χἂν 
εἰς ἐκείνας ἴδωμεν. Καθάπερ γὰρ αἱ στῆλαι ἑτέροις 
ἀπειλοῦσιν, αὐταὶ δὲ οὐχ εἰσὶν ὑπεύθυνος, ὥσπερ 
οὐδὲ οἱ νόμοι" οὕτω xaX οἱ μαχάριοι ἀπόστολοι. Καὶ 
0pa* οὐχ ἐν ἑνὶ τόπῳ ἡ στήλη ἔστηχεν αὕτη. ἀλλὰ 
πανταχοῦ περιφέρεται τὰ γράμματα. Κἂν εἰς Ἶν- 
δοὺς ἀπέλθῃς. ἀχούσῃ τούτων" xiv εἰς "lozavíav, 
κἂν πρὸς αὐτὰ τῆς γῆς τὰ τέρματα, οὐδεὶς ἀν- 
ἤχοσς τυγχάνε:, πλὴν εἰ μὴ παρὰ τὴν οἰχείαν ῥχθυ- 
μίαν. Μὴ δὴ δυσχεραίνετε, ἀλλὰ προσέχετε τοῖς 
λεγομένοις * (và δυνηθῆτε τῶν τῆς ἀρετῆς ἔργων 
ἐπιλαδέσθαι, χαὶ τυχεῖν τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν, ἐν 
Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, μεθ᾽ οὗ τῷ 
Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, χόάτος, τιμὴ; 
vov xal ἀεὶ, xat εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾿Αμήν. 

h Sic unus. Edili vero sententiam babent imper- 
feclam , ut palam erit legenü : hzc quippe, ταύτῃ 


μάλιστα κολάζεται, in serie necessario adduntur. ὃ Unus 
.Codex τόῦτον ἔχη iov, ὀὐχέτι. 





OMIAIA G' «: 


"Avópsc ᾿Ισραηλϊται, ἀκούσατέ μου τοὺς 
λόγους τούτους. 

α΄. Οὐχ ἔσει χολαχεία τὸ (rua: ἀλλ᾽ ἐπειδὴ χαθ - 
ἥψατο αὑτῶν σφοδρῶς, ἀνίησιν αὑτοὺς χοιπὸν, xal 
ἀναμιμνήσχει τοῦ Δαυϊδ εὐκαίρως: Καὶ πάλιν ἀπὸ 
προοιμίου * ἄῤχεται" (2 μὴ θσρυδηθῶσιν, ἐπειδὴ 
ἔμελλεν αὐτοὺς τοῦ Ἰησδῦ ἀναμιμνήσχειν. ᾿Ανώτέρω 
μὲν γὰρ οὐχ ἂν ἐθορυδήθησαν τοῦ προφήτου ἀβούον- 
τες, τὸ δὲ ὄνομα τοῦ Ἰηδοῦ εὐθέως ἂν αὐτοῖ; vpos- 
ἐστη. Καὶ οὐχ εἶπεν, Πείσθητε, ἀλλὰ, ᾿Αχούσατε, 
ὅπερ ἣν ἀνεπαχθές; Καὶ ὅρα, πῶ; οὐδὲν λέγει τῶν 
ὑψηλῶν, ἀλλ᾽ ἀπὸ τῶν σφόδρα ταπεινῶν ἄρχεται. 
Ἰησοῦν, φησὶ, τὸν Ναζωραῖον. Εὐθέως τὴν πα- 
*píó4 λέγει, ἥπερ ἐδόχει εὐτελὴς εἶναι. Καὶ σὺδὲν 
μέγα τέως b χέγει περὶ αὐτοῦ, οὐδὲ οἷον ἄν τις εἶπε 
περὶ προφήτου Ἰησοῦν; φησὶ, τὸν NüQopator, ἄνδρα 
ἀποδεδειγμένον ἀπὸ ἑοῦ Θέοῦ εἰς ὑμᾶς: "Ops, 
ποῖον ἦν τοῦτο μέγα, τὸ εἰπεῖν, ὅτι παρὰ τοῦ Θεοῦ 
ἀπεστάλη. Τοῦτο γὰρ ἄνω xal χάτω καὶ αὐτὸς ἐσπόύ- 
δαζε καὶ Ἰωάννης χαὶ οἱ ἀκόστοχοι δεΐξαι: ἼΑΧουε 
γὰρ Ἰωάννου λέγοντος" '"Exslróc μοι εἶπεν, éy' ὃν 
ἂν ἴδῃς τὸ Πνεῦμα καταδαῖνον καὶ μένον ἐπ᾽ αὖ- 

* |n hac presertim homiliz et in sequentibus stri- 
etius hasimus sntfquissimsas horum commentariorum 
ἐκδόσει, iB codice optim:e uote servas, 3b Erasmo Latine 
expresse, a Montf. plerumque repetitze ; de quo lectorem 
semel monitum volumus, Emir. * Unus ἀναμιμνήσχει 
τοῦ προπάτορος, xal πάλιν ἀπὸ προοιμίων. b Τέως decst 
iu duobus 1η58., sed bene habere puto. 


΄σι ^28 *" *«» 


tóv, οὗτός &Gtiv. Αὐτὸς δὲ ὁ Χριστὸς xaX μεθ᾽ ὑπερ- 
δολῆς τοῦτο Ποιεῖ, λέγων" [48] "Ax" ἐμαυτοῦ οὐκ 
ἡλύον, ἐκεῖνός με ἔπεμψε. Καὶ πανταχοῦ τῶν Γραφῶν 
τοῦτό μάλιστά ἐστι τὸ σπουδαζόμενον. Διὰ τοῦτο 
xaX ἅγιος οὗτος ὁ χορυφαῖος τοῦ μακαρίου χοροῦ,. ὃ 
ἐραπστὴ; τοῦ Χριστοῦ, ὁ ὀφοδρὺς μαθητὴς, ὁ τὰς 
ἀλεῖς πιστευθεὶς τῶν οὐρανῶν, ὁ τὴν ἀπόχάλυψιν 
δόξάμενος € τὴν πνευματίχὴην, χαταστείλας αὐτοὺς 
τῷ φόδῳ, καὶ δείξας μεγάλων ἠξιωμένους͵ καὶ ποιή- 
δας ἀξιοπίστου:, τότε Xal περὶ ἐχείϑου διαλέγεται. 
Ba6a, οἷον ἐτόλμησε μεταξὺ τῶν φονευσάντων εἰ- 
κεῖν, ὅτι ἀνέστη. Καὶ οὗ λέγεί, Oct ἀνέστη εὐθέως, 
ἀλλ᾽ ὅτι ἀπὸ τοῦ Θεοῦ εἰς ὑμᾶς fci. Τοῦτο δὲ 610) 
οἷς ἐποίησεν. Οὐκέτι λέγει; ὅτι αὐτὸς, ἄλλ᾽ ὅτι δι᾿ αὐ- 
toU ὁ Θεὸς, ἵνα μᾶλλον τῷ μέτῤιάζειν ἐφελχύσηται, 
ἐφ᾽ ᾧ αὐτοὺς, καὶ χαλεῖ μάῤτυρας, xal φησίν" "Az- 
δρα ἀποδεδειγμένον" ἀπὸ τοῦ Θεοῦ éic ὑμὰς 
δυνάμεσι καὶ τέρασι καὶ σημείοις οἷς ἐποίησε 
δι’ αὐτοῦ ὁ Θεὸς ἐν μέσῳ ὑμῶν, καθὼς καὶ αὐτοὶ 
οἵδατέ. Εἶτα ἐμπεσὼν εἰς τὸ τόλμημα αὐτῶν τὸ ἐν- 
αγὲς ἐκεῖνο, ὅρα πῶς πειρᾶται αὐτοὺς ἀπαλλάξαι τοῦ 
ἐγχλήματος" εἰ γὰρ 3ai ὡρισμένον Tj, ὅμως ἀν- 
δροφόνοϊ aav. Τοῦτον; φησὶ ἅ τῇ ὡρισμιένῃ βου.1ῇ 

* Unus ὁ τὴν σοφίαν δεξ.. qu:e leclio sane non sne-- 


nenda videtur ex ἐγχλύήματος" εἰ 
ὡρισμένον "aav. Τοῦτον. 


ὠὡρισμένῃ. Τουτὸν φ 
interpositis 'rpret4ttou 
Wolata seh 


' 
LN 


57 S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. δ 


καὶ προγνώσει τοῦ Θεοῦ ἔκδοτον «αδόντες, διὰ 
χειρῶν ἀνόμων προσπήξαντες áve(Aete. Movyov- 
οὐχὶ τὰ αὐτὰ τῷ Ἰωσὴφ λέγων ῥήματα, ἅπερ δὴ 
χἀχεῖνο; ἔλεγε πρὸς τοὺς ἀδελφούς" Μὴ φοθδεῖσθε, 
ὅτι ἀπέδοσθέ us οὐχ ὑμεῖς, dAA ὁ Θεές με ὧδε 
ἀπέστειλεν. Εἶτα εἰπὼν, ὅτι βουλὴ Θεοῦ, ἵνα μὴ 
εἴπωσιν, ἄρα χαλῶς τοῦτο ἐποιήσαμεν, σνλλογίζεται 
αὑτοὺς δι᾿ οὗ προσέθηχε, Διὰ χειρῶν ἀνόμων προσ- 


σαήξαγτες avelAece, Ἑνταυθα τὸν Ἰούδαν αἰμίττε-- 


ται" ἅμα δὲ αὐτοῖς δείχνυσιν, ὅτι “οὐ τῆς αὐτῶν 
ἰσχύος fjv, εἰ μὴ καὶ αὐτὸς συνεχώρησε xal ἐξέδωχεν 
ὁ Θεὸς αὐτόν. Τοῦτο γάρ ἐστι τὸ ἔκδοτον. Οὕτως 
ὅλον ἐπὶ τὴν χεφαλὴν τοῦ Ιούδα περιέστησε τὸ Ey- 
κλημα τοῦ παραδεδωκότο:" αὐτὸς γὰρ αὐτὸν παρέδωχε 
τῷ φιλήματι. Ἢ τοίνυν περὶ τούτου τὸ, Διὰ χειρῶν 
ἀνόμων, ἣ τῶν στρατιωτῶν λέγες, δηλῶν, ὅτι Οὐδὲ 
ἁπλῶς ἀνείλετε, ἀλλὰ, Διὰ τῶν ἀγόμων ἀγδρῶν. Kal 
θέα, πῶς πανταχοῦ σπουδάζουσι τὸ πάθος ὁμολογηθῆνα! 
“πρότερον. Τὰ δὲ τῆς ἀναστάπτεως ἐπεὶ μέγα ἣν, τέως 
συσχιάξει, xaX οὕτω πὼς μέσον αὐτὸ τίθησιν. "Exciva 
μὲν γὰρ ὡμολόγητο, e'ov ὁ σταυρὺς xaX ὁ θάνατος, 1) 
δὲ ἀνάστασις, οὕπω᾽ διὸ χαὶ ὕστερον περὶ ταύτης 
φησὶν ἐπάγων "Or ὃ Θεὸς ἀνέστησε Jócac τὴς 
ὠδῖνας τοῦ θανάτου, καθότι οὐκ ἣ» δυνατὸν κρι- 
κεῖσθαι αὐτὸν ὑπ᾽ αὑτοῦ. Ἐνταῦθά τι μέγα καὶ 
ὑψηλὸν ἡνέξατο. Τὸ γὰρ. Οὐχ ἦν δυνατὸν, xax αὐτὸν 
διδόντα ἐμφαίνει xazaoystv: xa ὅτι χαὶ αὐτὸς ὥδινε ἃ 
᾿χατέχων αὐτὸν ὁ θάνατος, xai τὰ δεινὰ ἔπασχεν. 
Ὠδῖνα γὰρ θανάτου ἡ Γραφὴ τὸν χίνδυνον πανταχοῦ 
οἷδε χαλεῖν * xal ὅτι οὕτως ἀνέστη, ὡς μηχέτι πάλιν 
ἀποθανεῖν. Ἢ τῷ εἰπεῖν, [49] Καθότι οὐκ ἦν δυνατὸν 
κρατεῖσθαι αὑτὸν ὑπ᾽ αὐτοῦ, «ouo δηλοῦντός ἔστιν, 
ὅτι οὐ χοινὴ τοῖς ἄλλοι: γέγονεν ἡ ἀνάστασι:. Εἶτα 
πρὶν f) τι τὴν διάνοιαν αὑτῶν ἐννοῆσα!:, ἐπέστησεν 
αὑτοῖς τὸν Δαυϊδ πάντα λογισμὸν ἀνθρώπινον ἀναι- 
ροῦντα. Δαυϊδ γὰρ, φησὶ, Aéyer slc αὐτόν. Καὶ ópa, 
πῶς πάλιν ἡ μαρτυρία ταπεινῇ * διὰ δὴ τοῦτο xal 
ἄνωθεν αὐτὴν ἀνέλαόεν ἀπὸ τῶν ταπεινοτέρων, ἵνα 
δείξῃ, ὅτι οὐ τῶν λυπούντων b ἦν ὁ θάνλτος. Προ- 
ωὠρώμην, φησὶ, κὸν Κύριον ἐνώπιόν μου διὰ παντὸς, 
ὅτι ἐκ δεξιῶν μού ἐστιν, ἵνα μὴ σαλευθῶ" ὅτι 
οὐκ ἐγκαταϊλείψρεεις τὴν ψυχήν μου εἰς δου. 
Εἶτα πληρώσας τὴν μαρτυρίαν τὴν πρυγητιχὴν, ἐπ- 
ἀγει" "Avópsc dósAgol. Ὅταν μέλλῃ τι λέγειν μέ- 
γα, τούτῳ χέχρητα! τῷ προοιμίῳ, διεγείρων αὐτοὺς 
χαὶ οἰχειούμενος ἐντεῦθεν. ᾿Εξὸν εἰπεῖν, φησὶ, μετὰ 
παῤῥησίας πρὸς ὑμᾶς περὶ τοῦ πατριάρχου Δαυΐδ. 
Πολλὴ fj ταπεινοφροσύνη ἔνθα οὐδὲν ξόλαπτε, συγ- 
χαταῦαίνει. Διά τοι τοῦτο χαὶ οὐχ εἶπεν, ὅτι ταῦτα 
περὶ τοῦ Χριστοῦ εἴρηται, οὐ περὶ τοῦ Δανῖδ' σφό- 
δοι συνετῶς, τῇ πολλῇ περὶ τὸν μαχάριον Δαυῖδ 
τιμῇ ἐντρέπων αὐτοὺς, xal περὶ τοῦ ὠπολογημένου 
xaX ὡς τολμηροῦ δοχοῦντος εἰρῆσθαι, παραιτούμενος 
αὐτοὺς οἷς ἐγχωμιάζει ρέμα. Διὸ xax οὐ, Περὶ τοῦ 
Δαυΐδ, φησὶν ἁπλῶς, ἀλλὰ, Περὶ τοῦ πατριάρχου 
Δαυῖδ, ὅτι xal ἐτε.εύτησε καὶ érdzm. Οὐχέτι 
λέγε!, Καὶ οὐχ ἀνέστη, ἀλλ᾽ ἑτέρω; ἐξ εὐθείας τὸ 
αὐτὸ παριστῶν xai λέγων" Καὶ τὸ μνῆμα“ αὑτοῦ 
στιν ἐν ἡμῖν ἄχρι τῆς ἡμέρας ταύτης. Εἶτα ὃ 
ἐδούλετο χατασχευάσας, οὐδὲ οὕτως ἦλθεν ἐπὶ τὸν 
Χριστὸν, ἀλλὰ πάλιν μετ᾽ ἐγχωμίων τῶν τοῦ Δαυΐδ᾽ 
Προφήτης cbr ὑπάρχων, καὶ εἰδὼς, ὅτι ὄρχῳ 
ὥμωσεν αὑτῷ ὁ Θεύς. 


* Duo mss. χαι αὐτὸ διδόντος ἐστί tt. Δείχνυσιν ὅτι xal 
evo. ὥδινε. ΠΙΏΠ5 recte, b Aiius ταπεινοτέρων, διὰ 
τὸ χαὶ * |dem ἑτέρως, καίτοι οὐδὲ τοῦτο 


β΄. Ταῦτα δὲ λέγει, ἵνα χἂν διὰ τὴν εἷς ἐχεῖνον τιμὴν 
χαὶ τὸ γένος δέξωνται τὸν περὶ τῆς ἀναστάσεως λό- 
yov" ὡς καὶ τῆ: προφητείας βλαπτομένῃης εἰ μὴ 
τοῦτο εἴη, χαὶ τῆς εἰς αὐτοὺς τιμῆς. Kal εἰξὼς, 
φησὶν, ὅτε ὄρκῳ ὥμωσεν αὑτῷ ὁ Θεός. Οὐχ εἶπεν, 
Ἐπητγείλατο ἁπλῶς, ἀλλ᾽ ὃ πλέον ἦν, "Ops ὥμιοσε, 
Ἐκχ καρποῦ τῆς ὀσφύος αὐτοῦ τὸ xatà σάρκα 
ἀναστήσειν τὸν Χριστὸν, καθίσαι ἐπὶ τοῦ θρόνου 
εὐὑτοῦ. "Ὅρα τὸ ὑψηλὸν πῶς πάλιν ἡνίξατο. Ἐπειδὴ 
γὰρ αὑτοὺς χατεπράῦνε τοῖς λόγοις, θαῤῥῶν τοῦτϑ 
“αἀρενέθηχεν τοῦ. προφήτου, χαὶ περὶ τῆς ἀναστάσεως 
διαλέγεται. "Oct οὔτε ἡ ψυχὴ αὑτοῦ éyxat£Aslz0n 
εἰς ᾷδου, οὔτε ἡ σὰρξ αὐτοῦ εἶδε διαςρθυράν. 
Τοῦτο πάλιν θαυμαστόν " δείχνυσι γὰρ, ὅτι οὐχ ὁμοία 
&ol; ἄλλοις ἡ ἀνάστασις. ΚατέσχΞ μὲν γὰρ az, 
οὐχ εἰργάσατο δὲ τὸ αὐτοῦ τότε ὁ θάνατος. Καὶ τὸ μὲν 
ἁμάρτημα εἶπε συσχιάσας, τὴν δὲ τιμωρίαν οὐχ ἐπ- 
ἦγαγεν ἀλλ᾽ ὅτι μὲν ἀνεῖλον, ἐδήλωσε" λοιπὸν δὲ ἐπὶ 
τὸ σημεῖον ἔρχετα! τὸ τοῦ Θεοῦ. "Ὅταν δὲ ἀποδειχθῇ, 
ὅτι δίχαιος ὁ ἀναιρεθεὶς, χαὶ ὅτι Θεῷ φίλος, xav σιω- 
«fons τὴν κύλασιν, μᾶλλόν σον χαταγνώσεται ἑαυτοῦ 
ὁ ἡμαρτηχώς. Πάντα τοίνυν ἀνατίθησι τῷ Πατρὶ, 


ἵνα δέξωνται τὰ λεγόμενα. Εἶτα τὸ, Οὐ δυνατὸν, 


ἀπὸ τῆς προφητείας [50] ἐπάγει" ἴδωμεν τοίνυν ἄνω- 
θεν πάλιν τὰ εἰρημένα. Ἱησοῦν, φησὶ, τὸν Ναζω- 
ραῖονγ ἄνδρα ἀποδεδειγμένον ἀπὸ τοῦ Θεοῦ sic 
ὑμᾶς - πουτέστιν, οὐχ ἀμφισδητούμενον, ἀλλ᾽ ἀπο- 
δεδειγμένον διὰ τῶν ἔργων. Οὕτω xaX ὁ Νιχόδημος 
ἔλεγε’ Τὰ σημεῖα ταῦτα οὐδεὶς δύναται ποιεῖν, d 
σὺ ποιεῖς. Δυγάμεσι, φησὶ, καὶ τέρασι καὶ σημείοις, 
οἷς ἐποίησε δι αὑτοῦ ὁ Θεὸς ἐν μέσῳ ὑμῶν. 
"Ὥστε οὐ λάθρα, εἰ évr μέσῳφὰ. Πρῶτον ἀπὸ τῶν 
ἐχείνοις γνωρίμων ἄρχεται, χαὶ τότε ἐπὶ τὰ ἄδηλα 
ἔρχεται. “ἔπειτα λέγων, Τῇ τοῦ Θεοῦ ov, &i- 
κνυσιν, ὅτι οὐχ αὐςοὶ ἴσχυσαν, xai ὅτι σοτρόν τι τὸ 
γινόμενον ἣν καὶ οἰχονομία, εἴ γε παρὰ τοῦ Θεοῦ f$. 
Καὶ τὸ qopztxhy ταχέως παρῆλθε. Σπονδὴ γὰρ αὐτοῖς 
πανταχοῦ, δεῖξαι, ὅτι τέθνηχε. Κἂν opel; ápvfor- 
GÜs, φησὶν, ixsivot μαρτυρήσουσιν. Ὁ δὲ τῷ θανάτῳ 
πράγματα παρέχων, πολλῷ μᾶλλον τοῖς σταυρώσα- 
διν᾽ ἀλλ᾽ οὐδὲν τοιοῦτον λέγει, ὅτι Ἠδύνατο ὑμᾶς ἀν- 
ελεῖν, ἀλλ᾽ ἁπλῶς μόνον ἐνέφηνε. Τέως δὲ μανθάνωμεν 
χαὶ ἡμεῖς διὰ τῶν εἰρημένων τί ἔστι τὸ κατέχειν. Ὁ 
γὰρ ὠδίνων οὐ χατέχει τὸ κατεχόμενον, οὐδὲ δρᾷ, 
ἀλλὰ πάσχει χαὶ ῥῖψαι σπεύδει, Καὶ καλῶς simi 
Δαυϊδ γὰρ Aéqei εἰς αὐτὸν, ἵνα μὴ εὶς τὸν προφήτην 
ἐλχύσῃς τὸ εἰρημένον. Ὅρᾷς, πῶς ἑρμηνεύει λοιπὸν 
τὴν προφητείαν xai γυμνὴν * τίθησι, δηλῶν πῶς ἐχάθ- 
ισεν ἐπὶ τοῦ θρόνου αὑτοῦ ; ἡ γὰρ χατὰ Πνεῦμα βα- 
σιλεία ἐν οὐρανοῖς. “Ὅρα, πῶς μετὰ τῆς ἀναστάσεως 
xai τὴν βασιλείαν ἐνέφηνεν ἐν τῷ ἀναστῆνα!:. Δεί- 
χνυσιν, ὅτι ἀνάγκην εἶχεν ὁ προφήττς" περὶ γὰρ αὖ- 
τοῦ ἣν ἡ προφητεία. AtX τί μὴ εἶπε, Περὶ τῆς βασι» 
λείας αὐτοῦ" ἀλλὰ, Περὶ τῆς ἀγαστάσδως αὑτοῦ; 
Μέγα τοῦτο ἦν. Πῶς δὲ ἐπὶ τοῦ θρόνου ἐχάθισε ; Βα- 
σιλεύων Ἰουδαίων. Εἰ δὲ Ἰουδαίων, πολλῷ μᾶλλον 
τῶν σταυρωσάντων αὐτόν. Οὐ γὰρ ἡ σὰρξ αὑτοῦ 
εἶδε, oro, διαφθοράν. Τοῦτο τῇς ἀναστάσεως δοχεῖ 
μὲν ἧττον εἶνα!, πλὴν τὸ αὐτό ἐστι. Τοῦτον τὸν Tn- 
σοῦ» ἀνέστησεν ὁ Θεός. "Opa, πῶς οὐ χαλεῖ αὐτὸν 
ἑτέρως. Οὗ πάντες ἡμεῖς ἐσμεν μάρτυρες. Τῇ 
δεξιᾷ οὖν τοῦ Θεοῦ ὑψωθείς. Πάλιν ἐπὶ τὸν Πατέρι 
καταφεύγει, καίτοι γε ἕωκει εἰπεῖν τὸ πρότερον᾽ ἀλλ᾽ 
οἷδεν ὅσων 50256 ἐττ'ιν. Ἔνταῦθα χαὶ πεοὶ τῆς ἀναλή- 
ψεως ἡνίξχτο, xal ὅτι ἐν΄ τοῖς οὐρανοῖς ἔστιν, ἀλλ᾽ 
d Fi ἐν μέσῳ deest in quibusdam. 
* Unus codef προφηϊείαν οὐ γυμνήν, minus recte. 


51 
offigentes interemistis. lisdem fere verbis utens, qui- 
has Joseph fratres suos alloquutus est : Nolite timere, 
quia non vos tradidistis me, sed. Deus me huc misit 
(Gen. 45. 5). Deinde postquam di», lioc Dei consilio 
[Actum esse ; ne dicerent, Ergo id bene fecimus, illos 
coarguit per ea quae adjicit : Per manus. iniquorum 
affigcntes interemistis. Hic Judam subindicat, simulque 
osiendit, id non potuisse illos facere, nisi Deus con- 
cessisset, tradidissetque illum. lloc enim sibi vult 
Wllud, Traditum. Sic totum scelus convertit in caput 
Jud:e, qui tradidit eum : ipse enim illum osculo pro: 
didit. Vel lioc intelligit, eum ait, Per nnus iniquo- 
yum; vel de inilitibus loquitur, ac si iusinuct, Non vos 
interemistis, sed, Per manüs iniquorum. Et vide, ruo- 
modo ubique curent passionem primum confiteri, 
Resurrectionem vero, quia. magna res crat, iuterim 
subindicat, et quasi in medio ponit. lla namque, 
cras nimirum et mors, in. confesso erant, nondum 
antem resurrectio : ideo hic subjungit : 24. Quem 
Deus suscitavit, solutis doloribus mortis, eo quod im- 
possibile erat teneri illum ab ea. lic magnum et sub- 
line quidpiam subindicat. lllud enim, Jmpossibile 
erat, signiflcat ipsum quoque dedisse potestatem | in- 
feruo ut se teneret, et morteni illum detinentem do- 
loribus partus affecia:in gravia passam es:e. Dolorem 
quippe moriis periculum Scriptura solet appell.re : 
et indicat, quod sic resurrexerit quasi non ultra mori- 
turus. Vel cum dicit, Eo qued impossibile erat. teneri 
illum ab ea, significat resurrectionem ejus non esse 
communem cum aliis. Deinde priusquam mens illo- 
rum aliquid cogitet, inducit Davidem, oninem huma- 
nam cogitationem de medio tollentem. 95. Darid enim 
dicit in eum, inquit, Et. vide, quomodo gursus | testi- 
monium sit humile. Ideo illud supra ex humilioribus 
nccepit, ut ostendat. de morte non esse dolendum. 
Providebam, mquit, Dominum in couspecit meo sem- 
per, quoniam a dextris est mihi, ne commovear (Psal. 
15. 8) : 27. quoniam non derelinques animam meam in 
inferno. Deinde testimonio prophetico addit : 29. 
Viri fratres. Cum magnum quidpiam dicturus est, hioc 
utitur procemio, ut ilios excitet et alliciat. Liceat, in- 
quit, audenter dicere vobis de patriarcha David. Magna 
humilitas : ubi nihil est damni, demissius loquitur. 
Ideoque non dixit, liec de Cliristo, non de Davide 
dieta fuisse ; idque admodum prudenter, ut illos ex 
inngno erga beatum Davidem honore ad reverentiam 
deduceret, simul circa illud quod i« confesso er&t, et 
iilud quod audacius dietum. videbatur. demulcens 
illos laudes adhibendo. Ideo non, De David, tantum 
dixit ; sed, De patriarcha David, quia defunctus est et 
sepulius. Non jam dicit, Et non resurrexit ; sed alio 
modo recte hoc ipsum declarat ac dicit : Et sepulcrum 
illins est apud nos usque in hodiernam diem. Dcinde, 
ut quod voluerat apparavit, neque sic venit ad Chri- 
stum, sed rursus Davidem laudat. 50. Propheta igitur 
Cum essct, ei scire quia jurejurando jurasset illi Deus. 

9. Hzc porro dicit, ut saltem ob honorem et genus 
ipsius, verbum de resurrectione susciperent; quasi 
prophetia l:ederctur nisi hoc esset, et quasi ipsorum 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. Vl. 


58 
lionori derogaretur. Er sciens, inquit, quia jwrejurando 
jurasset. illi. Deus. Non simpliciter dixit, Proniisit ; 
sed,quod majus era!, Juramento juravit, De fructu 
lumbi ejus orilurum. Cl.ristum secundum carnem ; ut 
sederet super thronum ipsius. Vide, ut excelsa iterum 
snbindicet. Postquam enim illos verhis. placavit , 
fidenter hoc prophete dictum attulit, ct de resurre- 
clione lequitur. 51. Quia neque anima ejus derelicta 
est in inferno, neque caro ejus vidit corruptionem. Hoc 
rursus nirum est : ostendit enim, non similem aliis 
csse resurrectionem. Detinuit enim illum mors, nec 
sua in eum operata cst. Et peccatum quidem sub um- 
bra dixit, penam autem non addidit, sed quod occi- 
deriut declaravit : deinde ad siguum Dei venit, 
Quando autem demonstratum est, justum csse eum 
qui occisus fuit, et Dei amicum, etiamsi poenam ta- 
ceas, is qui peccavit, sese m»gis quam tu. faceres, 
condemnabit. Omnia itaque ad Patrem rcfert, ut dicta 
recipiant. Deinde illud, Impossibile erat, ex prophetia 
induxit. Rursus vero priora repetamtis. Jesvnn, in- 
quit, Nazarenum, virum approbitum a Deo in vobis : 
id est, de quo nihil dubium cst, scd ex operibus pro- 
batum. Sic et Nicodemus dicebat : Signa /iec nemo 
potest facere que iu facis (Joan. ὅ. 9). Virtutibus, 
inquit, prodigiis, οἱ signis, que fecit Deus per ipsum 
in medio vestri. Itaque non clam, si in medio!. Primo 
ab iis, qu:e nota ipsis erant, orditur; et tuhe ad oc- 
culta venit. Deinde cum ait, Dei consilio, . osteud:t 
ipsos id facere non potuisse ; et illud esse quidpiam 
sapienter el per eeconomiam factum, siquidem a Deo 
ipso erat. Quodque molestum erat, cito trauscurrit. 
Ubique illis studium erat ostendere, ipsum mortuum 
fuisse : Licet vos ncgavcritis, inquit, illi testificabun- 
tur. Qui vero morti negotia facessit, multo magis 
poterit iis qui crucifixerunt. At nihil simile dicit, 
nempe, Poterat vos de medio tollere, sed aimpliciter 
subindicavit. Interim vero ex dicHs discimus, quid 
sit illud, tenere. Nam qui cum dolore aliquid tenet, 
non illud retinet; ueque agit, sed patitur, et illud 
abjicere festinat. Ac pulcelire dicit, David. enim dicit in 
eum ; nc dictum illud in prophetam derivares. Viden', 
quoniodo demum prophetiam interpretetur, et nudam 
exponat, ostendens quomodo sedeat super tlironum 
suum? regnum enim spirituale in cxlis est. Vide, 
quomodo cnm resurrectione regnum declaravit in rc- 
surgendo acceptum. Ostendit necessitatem fuisse pro- 
phete dicendi : de illo namque erat. prophetia. Cur 
uon dixit, De regno ejus ; scd, De resurrectione ejus? 
Magnum hoc erat. Quomodo autem in throno sedit ? 
In Jud:eos regnans. Quod si in Judzeos, multo magis 
iu cos qui crucifixerunt. illum. Non enim caro ejus, 
inquit, vidit corruptionem. Hoc resurrectione, inquit, 
minus videtur, sed idipsum est. $2. Hunc Jesum 
suscitavit. Deus. Vide, quomodo non aliter illum ap- 
pellet. Cujus. nos omnes testes sumus. 95. Dextera igi- 
tur. Dei exaliatus. Rursus ad Patrem confugit, etiamst 
satis erat id dixisse prius: sed scit quanti monienti 


- 


' [ilo Ὼ qibusdam, 


59 S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOD. 0 


sit illud. Ilic quoque assumptionem subiudicavit , 
jp.umque in calis esse; sed hoc non palam dicit. 
Et promissione, inquit, sancti. Spiritus accepta. Vide 
quomodo initio licit non Christum, sed Patrem iilum 
misisse : postquam vero signa cjus memoravit, οἱ quie 
Judzei in illgin fecerant, ae de. vesurrectione loquu- 
Uis fuit, tuuc fidenter de his sermonem habet, rursus 
ios testes per nirumque sensum producit : ac re- 
surrectionis. quidem | frequenter. meminit, il'orum 
veto scelzris semel tantum, ue ipsis oneri esset!, Et 
accep'á, inquit, Spiritus. sancti promissione. loc rur- 
8us magnum est. Puto autem, ipsum nunc proniiss:o 
nem dicere ante passionem datam. Vide autem, quo- 
modo totum jam illi adscribat, rem maguàm occulte 
faciens. Nam si ipse effudit, de illo supra proplieta 
loquebatur, dicens : Jn novissimis diebus effundam de 
Spiritu meo super servos meos Εἰ super ancillas meas ; et 
dabo predigia in eelo. sursum. Vide, qualia occulte in- 
terserat. Sed quia magna res erat, rursus illam obuin- 
brat, quasi a Patre acceperif. Dicit bopa. przstita, 
sigua; quod sit Rex, quod ad ipsos venerit : dixil 
q»od ipse det Spiritum sanctum. Quicumque eniin 
quis dixerit, nisi ad utilitatem teudat, temere dicit. 
Sicut et Joannes facit, dicens : / pse vos baptizalit in 
Spiriiu sancto. (Maul. 5. A1). Et ostendit, crucem 
hon modo ipsum nón niünuisse, sed etiam spleudi- 
diorem reddidisse ; siquidem quod iili olim Deus pro- 
miserat, tune dedit. Vel promissiouem, inquit, quam 
nobis promisit. Sie. futeram. priesciebat, et majorem 
nobis post crucem largitus est. Et, Effudit, inquit, 
Mic dignitatem declarat, nec simpliciter, scd cum 
uberiàte. ideo hoc ipsum palam faciens, sequentia 
inducit. Postea. enin fidenter, post Spiritus sancti 
munus datum, de assumptione in caos loquitur : 
ncque simpliciter ; sed testem rursum producens, et 
illum meinorans de quo Christus dixit, 34. Non enim, 
inquit, David ascendit in celum. 

3. Hic jam non demisse loquitur, assumpta ex di- 
ctis fiducià : neque dieit, Liceat dicere, vel siinilia; 
sed palam : δέν Dumituus Domino meo, Sede a dex- 
tris meis, donec portam inimicos tuos, scabellum pedum 
tuorum. ( Psal. 109. 1). Si Davidis Dominus erat, 
mu!to magis ill;irum. Sede a dextris meis. Totum bic 
posuit. 33. Donec ponam inimicos tuos, scabellum pe- 
dum tuorum. llic metum magnum incutit, ut inito 
monstravit; qualia nempe amicis, qualia inimicis 
faciat. Ac rursus imperium, ne non. credatur, Patri 
adecribit, Quia itaque magna loquutus est, rursus ad 
humilia sermunem deducit. 56. Certo. igitur. sciat, 
iuit, emnis domus lsrael ; hoc est, ne dubitetis, ue 
ambigatis. Postea. cum imperio : Quia et. Dominum 
enm et Christin fecit Deus. Moc a Davide et a Psalmo 
eommemoravit. Nam cum videretur dicendum : Certo 
igitur sciat omnis domus Israel, quod a dextris sedeat; 
Wl quod imagnum erat : eo relicto aliud inducit multo 
humilius, cum dicit. Fecit, id est, constituit, [tique 
eibil hic de substantia, sed totum liac. de re dicit. 


"ΗΟ, ne 19513 oneri esset, desunt in quibusdam Mss. 


Hunc Jesum, quem vos erucifizistis. Bene buc desit, 
illorum animum exagitaus. Postquam enim ostenda 
quantum sit facinus, tunc demum ipsum declarat, u 
sic majus ostendatur , et timore illos Corripiat. Noa 
enim sic homines benefieiis alliciuntur, ut timon 
castigantur. Admirandi autem viri, pii ac Dei aid, 
neutro opus habent ; qualis erat Paulus, qui nec re 
gni nec gehennz rationem habebat. 

Quid sit amare Christum. In spiritualia segnities redar. 
guitur.— lloc est amare Christum, hoe est non esse 
mercenarium, neque. quiestum | vel negotiationem ἢ 
existimare ; sed virtute vere praeditum esse, et ob 
Dei amorem omnia facere. Quantis igltur lacrymis 
digni sumus, qui tantam debentes men-uram, ue qui- 
dem ut negotiatores regnum. c:lorum expetimus! 
Tanta nobis pollicetur, neque sic audimus cum! 
Quid huic inimicitiz par fuerit? Atqui ii, qui insani 
pecunis cupiditate laborant, sive hostes adeant , sive 
servos, sive inimicissimos aibi, et omnium ne;quíssi- 
"oS; si Lumen. sperent. se posse per illos pecunias 
adipisci, nibil non agunt, ipsis adulantur, ipsos ut 
servi colunt, οἱ omnium honcstissimos habent, ut ab 
illis accipiant : pecuniarum enim spes non sinit cos 
horum quidpiam cogitare. Reguem autem non Linum 
poterit, quantum pecuniz ; imo ne minimum quidem 
poterit : quamvis non e vulgo quispiam sit, qui illad 
promiLit, sed ipso quoque regno longe major sit. 
Quando autein id quod pronittitur regoum cst, illud 
que dat Deus, magnum certe est et illud et a tali ac- 
cipere. Nunc autem perinde fit, ac si rex qui h:rredes 
et filio colieredes vult facere eos, quos mille aute 
benefieiis affeeit, contemnatur ; et latronum princeps, 
qui innumeris et nos et parentes nostros malis affecit, 
et mille malis ipse plenus est, si unum obolum offe 
rat, adoretur ἃ nobis, Reguum pollieetur Deus, e 
despicitur ; gehennam conciliat diabolus ; et honors 
tur. Hic Deus, ille diabolus, Sed videanius praecepto- 
rum discrimen. Si enim nihil horum cs-et, neque lic 
Deus, ille diabolus; neque hic regnum, ille geliei- 
nam conciliaret ; annon vel ipsa praeceptorum natera 
suadere posset ut huic lixereremus ? Quid igitur uter- 
que imperat? llle quie turpes, hic qu gloriosos red- 
dunt; ille quie mille calamitatibus et. infamia invol- 
vunt, híe quc magnam pariunt tranquillitatem. Vide 
namque : ille dicit: Discite a me quia. mitis sum et 
humilis corde, et invenietis requiem. animabns vestris 
(Matth. 31. 99); ille ait : Ferox esto et inhaümanus, 
atque iraeundus , et fera inagis quam. homo. Videa- 
mus quid utilius, quid opportunius. Imc ne hoc tane 
tum; sed cogita illum esse diabolum : illud enim 
maxine si demonstratum est, jam triumphus major 
erit. Non eniin qui facilia imperat, curator est, sed 
qui utilia. Nam aires orerosa imperant, et heri 
quoque servis; sed ideo lii quidem patres sunt, ilh 
vero hicri, subigentes et perniciosi el omnia contrari&. 

Anima justi quem. differat. ab anima. peccatoris.— 
Verum quod. voluptatem habeant, hinc palam est. 
Qua enim conditione putas esse iracundum ; qua pa- 
tientem et mitem? Noune hujas anima similis ess 


o9 
αὐδὲ αὐτὸ φανερῶς λέγει. Tijv τε ἐπαγγελίαν, φησὶ, 
τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου λαξών. "Opa, πῶς ἀρχό- 
p.svos μὲν οὐχ ἑαυτὸν ἔφη αὐτὸ χαταπεπομφέναι, ἀλλὰ 
τὸν Πατέρα" ἐπειδὴ 6b ἐμνήσθη τῶν στμείων αὐτοῦ 
Χαὶ τῶν εἰς αὐτὸν γεγενημένων παρὰ Ἰονδαίων, zal 
“περὶ τῆς ἀναστάσεως διελέχθη, θαῤῥῶν λοιπὸν χαὶ 
«ὃν περὶ τούτων. εἰσάγει λόγον, πάλιν αὑτοὺς βάρτυ- 
ρας δι᾿ ἑκατέρων τῶν αἰσθήσε ων παράγων" χαὶ τῆς 
μὲν ἀναστάσεως συνεχῶς μέμνηται, κοὔ δὲ τολμῆ- 
ματος αὐτῶν ἅπαξ, ἵνα μὴ αὑτοὺς βαρήσῃ". Τήν τὸ 
ἐπαγγελίαν, φησὶ, τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου .1α- 
φών. Τοῦτο πάλιν μέγα. Οἶμαι δὲ νῦν ἐπαγγελίαν 
αὐτὸν λέγειν τὴν πρὸ τοῦ παθεῖν. Ὅρα, πῶς αὐτοῦ 
ποιεῖ αὐτὸ λοιπὸν ὅλον, μέγα λανθανόντως αὐτὸ ἐργα- 
ζόμενος. Εἰ γὰρ αὐτὸς [51] ἐξέχεε , περὶ αὐτοῦ ὁ 
πραφήτης εἴρηχεν ἀνωτέρω" Ev ταις ἐσχάταις 
ἡμέραις ἐκχεῶ ἀπὸ τοῦ Πνεύματός μου ἐπὶ τοὺς 
.QovAovc μου xal ἐπὶ τὰς δούιας μου, καὶ δώσω 
ξέρατω ἐν τῷ οὐραγῷ ἄγω. Ὅρα οἵα χεχρυμμένος 
ἐντίθησιν. ᾿Αλλ' ἐπειδὴ μέγα 3, Tv. πάλιν αὑτὸ συσχιά- 
ζει τῷ παρὰ τοῦ Iacgà; Aaósiv, Εἶπε τὰ γεγενημένᾳ 
ἀγαθὰ, τὰ σημεῖα " εἶπεν, ὅτι βασιλεύς ἐστιν “ὅτι εἰς 
αὐτοὺς ἧχενν»" εἶπεν, ὅτι αὐτὸς τὸ Πνεῦμα δίδωσιν. 
"03a γὰρ ἂν εἴπῃ τις, εἰ μὴ εἰς τὸ συμφέρον τελευ- 
τήσει, εἰχῇ λέγει. Ὥσπερ xat Ἰωάννης ποιεῖ, Οὗτος 
ὑμᾶς, λέγων, βαζτίσει ἐν Πνεύματι ἀγίῳ. Καὶ 
δείχνυσιν, ὅτι ὁ σταυρὸς οὐ μόνον αὐτὸν οὐκ ἡλάττω- 
€:v, ἀλλὰ xal λαμπρότερον εἰργάσατο, εἴ γε πάλαι 
μὲν ἐπηγγέλλετο ὁ Θεὸς αὐτῷ, τότε δὲ ἔδωχεν. Ἢ 
ἐπαγγελίαν, φησὶν, ἣν ἡμῖν ἐπηγγείλατο. Οὕτω προ- 
ἔδει ἐσομένην, xal μείζονα ἡμῖν μετὰ τὸν σταυρὸν 
ἐχαρίσατο. Καὶ, Ἐξέχεε, φησίν. Ἐνταῦθα τὸ ἀξίωμα 
ἐμφαίνει" xal ὅτι οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ χαὶ μετὰ δαψι- 
λείας. Διὸ xal αὐτὸ τοῦτο δῆλον ποιῶν, ἐπάγει τὰ 
ἑξῆς. Λοιπὸν γὰρ θαῤῥούντως μετὰ τὴν τοῦ Πνεύμα- 
τος δόσιν, xal περὶ τῆς εἰς τοὺς οὐρανοὺς ἀναλήψεως 
διαλέγεται" καὶ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ πάλιν τὸν μάρτυρα 
παράγων, καὶ ἐχείνου ἀναμιμνήσχων περὶ οὗ ὁ Χρι- 
φτὸς εἶπεν. Οὐ γὰρ Δαυῖδ ἀγέδη, NA εἰς τοὺς 
υὐραγούς. 

Y. Ἔνταῦθα οὐχ ἔτι μεθ᾽ ὑποστολῇς € δημηγορεῖ, 
ἔχων τὸ ἀπὸ τῶν εἰρημένων θάρσος, οὐδὲ λέγει. Ἐξὸν 
εἰπεῖν, οὐδὲ ὅφα τοιχῦτα * λέγει δὲ φανερῶς, Elzev ὁ 
Κύριος τῷ Κυρίῳ μου, Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως 
ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν 
σου. Εἰ δὲ τοῦ Δαυϊδ Κύριος, πολλῷ μᾶλλον αὐτῶν, 
Κάθου ἐκ δεξιῶν μου. T5 πᾶν ἐνταῦθα τέθειχεν. 
Ἕως ür θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν 
ποδῶν σου. 'Ev:au0a xal φόδον ἐπέστησε μέγαν, 
χαθάπερ ἐν τῇ ἀρχῇ ἔδειξεν, οἷα τοὺς φίλους ἐργά- 
ζεται, ἴα τοὺς ἐχθρούς. Καὶ πάλιν τὴν χράτησιν, ἵνα 
μὴ ἀπιστῆται, τῷ Πατρὶ ἀνατίθησιν. Ἐπεὶ οὖν μεγάλα 
ἐφθέγξχτο, πάλιν ἐπὶ τὰ ταπεινὰ τὸν λόγον χατάγει. 

"Ac za.loc οὖν γινωσκέτω, φησὶ, πᾶς οἶχος Ἱσραή.1: 
τουτέστι, Μὴ ἀμφισδητεῖτε, μηδὲ ἀμφιδάλλετε. Εἴτα 
xai ἐπιταχτιχῶς λοιπόν" Ὅτε xal Κύριον αὑτὸν xal 
Χριστὸν ὁ Θεὸς ἐποίησε. Τοῦτο ἀπὸ τοῦ Δαυϊὸ χαὶ 
ἀπὸ τοῦ Ἑαλμοῦ ἐμνημόνευσε. Δέον γὰρ εἰπεῖν, 

᾿Ασφαλῶς οὖν γινωσχέτω πᾶς οἶχος Ἰσραὴλ, ὅτι ix 
διξιῶν χάθηται, ὅπερ ἣν μέγα, τοῦτο ἀτεὶ;, ἕτερον 
ἐπάγει τὸ πολὺ ταπεινότερον εἰπὼν, Ἐποίησε, τουτ- 
ἐστι, Κατέστησεν. “Ὥστε οὐδὲν περὶ οὐσιώσεως 
ἐνταῦθα, ἀλλὰ πᾶν φησι περὶ τούτου. Τοῦτον τὸν 
Ἰησοῦν, ὃν ὑμεῖς ἐσταυρώσωτε. Καλῶς ἐνταῦθα 


? quibusdam 


* ][vc, "]I;x μὴ αὐτοὺς 
€ ]dem με 


ms b Aiius ἐστι, τὸ εἷς 
Uatg6o) c, perperam. 


IN ACTA APOSTOLORUM. 7IOMIL. VI. 


60 


ἔληξε, διασείων αὐτῶν τὴν διάνοιαν. Ἐπειδὴ γὰρ 
ἔδειξεν ἡλίχον ἐστὶ, τότε λοιπὸν, xai τὸ τόλμημα 
ἐγύμνωσεν, ὥστε μεῖζον δεῖξαι xal τῷ qó6u αὐτοὺς 
ξλεῖν. Οὐ γὰρ οὕτως οἱ ἄνθρωποι ταῖς εὐεργεσίαις 
ἐπάγονται, ὡς τῷ φόθῳ σωφρονίζονται. Ol δὲ θαυ- 
μαστοὶ χαὶ μεγάλοι καὶ Θεῷ φίλοι, οὐδενὸς τούτων 
δέονται" οἷος ὁ Παῦλος ἣν. Οὐ γὰρ βασιλείας, οὗ 
γεέννης λόγον ἐποιεῖτο. 

[52] Τοῦτό ἐστι φιλεῖν τὸν Χριστὸν, τοῦτο μὴ μισθω- 
τὸν εἶναι, μηδὲ πραγματείαν καὶ χαπηλείαν ἡγεῖσθαι, 
ἀλλ᾽ ὄντως ἐνάρετον εἶναι, χαὶ διὰ τὸ τῷ Θεῷ φίλον 
πάντα ποιεῖν. Πόσων οὖν δακρύων ἄξιοι, ὅταν τοσοῦ- 
τὸν ὀφείλοντες μέτρον, μηδὲ ὡς. χάπηλοι μετίωμεν 


᾿ τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν ; Τοσαῦτα ἡμῖν ὑπισχνεῖν» 


ται, χαὶ οὐδὲ οὕτως ἀχούομεν ; Τί ταύτης τῆς ἔχθρας 
ἴσον γένοιτο ἄν; Καίτοι γε οἱ περὶ χρήματα patvó- 
p£vot, xàv ἐχθροὺς, χἂν δούλους, xàv πολεμιωτάτους 
εὕρωσι, χἂν πάντα χακοὺς, μόνον δὲ προσδοχήσωσιν, 
ὅτι χρήματᾳ δι᾽ αὐτῶν δυνήσονται λαδεῖν, πάντα 
ποιοῦσι, χαὶ χολαχεύουσι, χαὶ θεραπεύουσι, χαὶ δοῦ- 
λοι γίνονται, xal πάντων ἡγοῦνται 4 αὐτοὺς σεμνο- 
τέρους εἶναι, ἵνα τι λάδωσ!: παρ᾽ αὐτῶν ἡ γὰρ τῶν 
χρημάτων ἐλπὶς οὐδὲν τούτων αὐτοὺς ἀφίνσιν ἐννοῆ- 
σαι. Βασιλεία δὲ οὐχ ἴσχυσεν ὅσα χρήματα, μᾶλλον 
δὲ οὐδὲ τὸ πολλοστόν" χαΐτοι οὐδὲ ὁ τυχών ἔστιν ὁ 
ἐπαγγελλόμενος αὐτὴν, ἀλλ᾽ ὁ ἀσυγχρίτως xal τῆς 
βασιλείας αὐτῆς μείζων. Ὅταν δὲ xaX τὸ ἐπαγγελ- 
λόμενον βασιλεία, xai Θεὸς ὁ ταύτην διδοὺς, μέγα 
χαὶ αὐτὸ τὸ παρὰ τοιούτου λαμβάνειν. Νῦν δὲ ταὐτὸν 
γίνεται, ὥσπερ ἂν εἰ βασιλεὺς μὲν χληρονόμους αὖ- 
τοῦ χαὶ συγχληρονόμους τῷ υἱῷ βουλόμενος ποιῆσαι 
μετὰ μυρίας καὶ ἑτέρας εὐεργεσίας, χαταφρονοῖτο" 
λήσταρχος δὲ μυρία καὶ ἡμᾶς χαὶ τοὺς γονεῖς τοὺς. 
ἡμετέρους διαθεὶς, καὶ μυρίων γέμων καχῶν, καὶ χατ- 
αἰσχύνας ἡμῶν xal τὴν δόξαν xai τὴν σωτηρίαν, 
ἕνα μόνον ὀθολὸν δείξας προσχυνοῖτο παρ᾽ ἡμῶν. Βα- 
σιλείαν ἐπαγγέλλεται ὁ Θεὸς, καὶ χαταφρονεῖται" 


«γέενναν προξενεῖ ὁ διάδολος, xal τιμᾶται. Οὗτος 


Θεὸς, ἐχεῖνος διάδολος. ᾿Αλλ᾽ ἴδωμεν τῶν ἐπιταγμά- 
των τὸ διάφορον. Εἰ γὰρ μηδὲν τούτων T, prb 
οὗτος μὲν Θεὸς, ἐχεῖνος δὲ διάδολος - μτδὲ οὗτος μὲν 
βασιλείαν, ἐχεῖνος δὲ γέενναν προεξένει " αὐτὴ τῶν 
ἐπιταγμάτων ἡ φύσις οὐχ ἱκανὴ πεῖσαι τούτῳ προσ- 
θέσθαι ; Ti δαὶ χαὶ ἑχάτερος ἐπιτάττει; Ἐχεῖνος τὰ 
καταισχύνοντα, οὗτος τὰ ἐνδόξους ποιοῦντα " ἐχεῖνος 
τὰ μυρίαις περιδάλλοντα συμφοραῖς χαὶ ἀσχῃμοσύ- 
ναις, οὗτος τὰ πολλὴν τὴν ἄνεσιν ἔχοντα. Ὅρα γάρ" 
Οὗτος λέγει, Μάθετε ἀπ᾽ ἐμοῦ, ὅτε πρᾶός εἶμε xal 
ταπειγὸς τῇ καρδίᾳ, καὶ εὑρήσετε ἀνάπαυσιν ταῖς 
ψυχαῖς ὑμῶν" Exelvóg φησιν, ΓΑγριος ἔσο val 
ἀνήμερος, καὶ ἀχρόχολος xal ὀργίλος, xai θηρίον 
μᾶλλον, fj ἄνθρωπος. ἽἼδυνμεν οὖν, τί γρησιμώτερον, 
τί δαὶ ὠφελιμώτερον. ᾿Αλλὰ μὴ τοῦτο μόνον, ἀλλ᾽ - 
ἐννόησον, ὅτι ὁ μὲν διάδολό; ἐστ’ μάλιστα γὰρ ἂν 
ἐχεῖνο δειχθῇ, πάλιν τὰ νιχητήρια ἔστα: μείζονα. Οὐ 
γὰρ ὁ εὔχολα ἐπιτάττων οὗτος χηδεμὼν, ἀλλ᾽ ὁ 
συμφέροντα. Ἐπεὶ καὶ πατέρες φορτιχὰ ἐπιτάττουσι, 
xai δεσπόται πάλιν ὁμοίως δούλοις * ἀλλὰ διὰ τοῦτυ 
οἱ μέν εἶσι πατέρες, οἱ δὲ δεσπόται" ἔχεῖνοι δὲ 
ἀνδραποδισταὶ χαὶ λυμεῶνες * χαὶ πάντα τὰ ἐναντία. 
Πλὴν ὅτι χαὶ ἐδουνὴν ἔχει, 6030) ἐχεῖθεν. "Ev τίσι 
YXp νομίζεις εἶνα! τὸν ἀχρόχολον, ἐν τίσι δὲ τὸν 
ἀνεξίχαχον xaX πρᾶον, οὐχὶ τούτου μὲν d, ψυχῆ 
ἐρημίᾳ τιῦλ πολλὴν ἐχούσῃ τὴν ἡσυχίαν ἕοιχεν" ἢ 
ἐν ᾿ το χαὶ θορύδῳ, ἔνθα πολλὴ f, χραυγὴ 


e Quidam ws. 55S uae. 0S 
$5. 95A. τάϊνι τχ τις 


59 S. JOANNIS CIRYSOSTOMI 


sit illud. llic quoque assumptionem subindicavit , 
jp-timque in exlis esse; sed hoc non palam dicit. 
Et promissione, iuquit, sancti. Spiritus accepta. Vide 
quomodo initio *licit non Christum, sed Patrem illum 
misisse : postqnam vero signa cjus memoravil, et quie 
Judzei in illdan. fecerant, ac de. resurrectione loquu- 
tus fuit, tuuc fidenter de liis sermonem h:bet, rursus 
illos testes per utrumque sensum producit : ac rce- 
surrectionis. quidem frequenter meminit, il'orum 
veto scelzris semel tantum, ue ipsis oneri esset". Ei 
accep'à, inquit, Spiritus. sancti promissione. Wc rur- 
8115 magnum est. Puto autem, ipsum nunc proniissio 
nem dicere ante passionem datam. Vide autem, quo. 
modo totum jam illi adscribat, rem magnàm occulte 


faciens. Nam si ipse eífudit, de illo supra propheta : 


loquebatur, dicens : In novissimis diebus. effuudam de 
Spiritu mco super servos meos el super aucillas meas ; et 
dubo prodigia in €vlo sursum. Vidc, qualia occulte in- 
terserat. Sed quia magna rcs erat, rursus illam obum- 
brat, quasi a Patre aceeperit. Dicit bona. prastità, 
sigua; quod sit Rex, quod ad ipsos venerit : dixil 
q"od ipse det Spiritum sauctum. Quacumque euim 
quis dixerit, nisi ad utilitatem tendat, temere dicit. 
Sicut et Joannes facit, dicens : / pse vos baptizalit in 


Spiritu sancto (Math. δ. A1). Et ostendit, crucem. 


hon modo ipsum nón tminuisse, sed etiam splendi- 
diorem reddidisse ; siquidem quod illi olim Deus pro- 
miserat, tunc dedit. Vel promissionem, inquit, quam 
nóbis promisit. Sie furtram. praesciebat, ct majorem 
nobis post crucem largitus est. Et, Effudit, inquit, 
lic dignitztem «declarat, nec simpliciter, scd cum 
ubertate. ideo hoc ipsum palam faciens, sequentia 
inducit. Postea. enim fidenter, post Spiritus sancti 
munus datum, de assumptione in cxlos loquitur : 
ncque simpliciter ; sed testem rursum producens, et 
illum ineinorans de quo Christus dixit, 34. Non enim, 
inquit, David ascendit in celum. 

9. Hic jam non. demisse loquitur, assumpta et di- 
ctis fiducià : neque dieit, Liceat dicere, vel similia; 
sed palam : δέν Duviiius Domino meo, Sede a dex- 
tris meis, donec portam inimicos tuos, scabellum pedum 
tuorum. ( Psal. 109. 1). Si Davidis Dominus erat, 
mu!to magis illirum. Sede a deztris mcis. Totum liic 
posuit. 553. Donec ponam inimicos tuos, scabellum pe- 
dum tuorum. Ilic metum maguum incutit, ut. init'o 
monstravit; qualia nempe amicis, qualia inimicis 
faciat. Ac rursus imperium, ne non. credátur, Patri 
adscribit, Quia itaque magna loquutus est, rursus ad 
humilia scermenem deducit. 56. Certo. igitur. sciet, 
mquit, emnis domus lsrael ; hoc est, ne dubitetis, ne 
ambigatis. Postea. eum imperio : Quia et. Dominum 
emn ei Christum fecit Deus. loc a Davide et a Psalmo 
eommemora vit. Nam ciun videretur dicendum : Certo 
igitur sciat omuis domus Israel, quod a dextris sedeat; 
M quod magnum erat : ev relicto aliud inducit multo 
bamilius, cum dicit, Fecit, id est, constituit. [taque 
eibil hic de substantia, sed totum liac. de re dicit. 


"ΗΟ, ne (ps5 oneri esset, desunt in quibusdarr Mss. 


ARCIIEP. CONSTANTINOD. 6θ 


Hunc J esum, quem vos erucifixistis. Bene huc desinit, 
illorum animum exagitans. Postquam euim ostendit 
quantum sit facinus, tunc demum ipsum declarat, ui 
sic majus ostendatur, et timore illos corripiat, Non 
enim sic homines benefieiis alliiuntur, ut timore 
castigantur. Admirandi autem viri, pii ac Dei awici, 
neutro opus habent ; qualis erat Paulus, qui ncc re- 
gni nec gchennz rationem habebat. 

Quid sit amare Christum. ln spiritualia segnities redar- 
guilur.— lloc est amare Christum, hoc est non esse 
mercenarium, neque quiestum vel negotiationem id 
existimare ; sed virtute vere praeditum esse; et ob 
Dei amorem omnia facere. Quantis igitur lacrymis 
digni sumus, qui tantam debentes men-uram, ne qui- 
dem ut negoliMores regnum ciorum expetimus? 
Tanta nobis pollicetur, neque sic audimus eum? 
Quid huic inimicitiz par fuerit? Atqui ii, qui insana 
pecuniae cupiditate laborant, sive hostes adeant , sivo 
Servos, sive inimicissimos sibi, et omnium nequissi - 
nos; si Lumen. sperent se posse per illos pecunias 
adipisci, nihil non agunt, ipsis adulantur, ipsos ut 
servi colunt, et omuium honcstissimos liabent, ut ab 
illis accipiant : pecuniarum enim spes non sinit cos 
horum quidpiam cogitare. Reguam autem non tantum 
poterit, quantum pecuniz ; imo ne minimum quidem 
poterit : quamvis non e vulgo quispiam sit, qui illud 
promilit, sed ipso. quoque regno longe major sit. 
Quando autem id quod promittitur regoum cst, illud 
que dat Deus, magnum certe est et illud et a tali ac- 
cipere. Nunc autem perinde fit, ac si rex qui h:eredes 
el filio cohzredes vult facere eos, quos mille aute 
benefieiis affeeit, contemnatur ; et latronum princeps, 
qui innumeris et nos et parentes nostros malis affecit, 
et mille malis i ipse plenus est, si unum obolum offce 

rit, adoretur a nobis. Regnum pollieetur Deus, ct 
despicitur ; gehennam conciliat diabolus , et honora» 
tur. Hic Deus, ille diabolus, Scd videamus pracepto- 
rum discrimen. Si enim nihil horum cs-et, neque li:c 
Deus, ille diabolus ; neque hic regnum, ille gelieus 
nam conciliaret ; annon vel ipsa przeceptorum natura 
suadere posset ut buic h:ereremus ? Quid igitur uter - 
que imperat? Ille quae turpes, hic quz gloriosos ved- 
dunt; ille quie mille calamitatibus et. infamia. invol- 
vunt, lie qu:e magnam pariunt tranquillitatem. Vide 
namque : ille dicit: Discite a me quia mitis sum εἰ 
humilis corde, et invenietis requiem animabus. vestris 
(Matih. 11. 29); ille ait : Ferox esto et inhumanus, 
atque iraeundus , et fera magis quam homo. Videa- 
mus quid utilius, quid opportunius. Imc ne liuc tane. 
Lum; sed eogita illum esse diabolum : illud enim 
maxime si demoustratum est, jam. triumphus major 
erit. Non euiin qui facilia imperat, curator est, sed 
qui utilia. Nam jatres orerosa imperant, οἱ lieri 
quoque. servis; sed ideo hi quidem patres. sunt , illi 
vero licri, subigentes el perniciosi ek omnia contraria, 

Anima justi quam. differat. ab anima. peccatoris.— 
Verum quod. voluptatem habeant, hine palam est. 
Qua enim conditione putas esse iracundum , qua pa- 
lictem et. mitem? Nonne hujns anima similis est 


61 IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. VI. 03 


solitudiai cuipiam multam quietem habenti ; illius 
vero anima, foro, turbz, ubi muitus clamor sequen- 
tiumn camelos, mulos et asinos, qui oeclamant acce- 
dentibus ne conculcentur? (a) nonne illius aniina me- 
diis civitatibus similis est, ubi hine aurificum, inde 
awariorum magnus fragor; ct alii. quidem lirdunt, 
alii vero lxduntur ? Sed hujus anima similis est. ver- 
tici montis, leni aura fruenti purisque radiis, limpida 
fontium fluenta emittenti : ubi multe florum gratie, 
perinde atque in vernis pratis et hortis, qua plantis, 
floribus et defluentibus aquis ornantur : si quis vero 
sonus audiatur, suavis est et multam fundit audien- 
übus voluptatem. Nam vel aves sunt. summis arbo- 
rum in rauiis cantillantes; vel cicadz, luscinize, hi- 
Fundines, concordem et unam quamdam efficiunt 
musicam ; vel zephyrus blande ramos arborum allidit, 
pinorum stridulos sonos et cycnos plerumque imita- 
Uir ; vel pratum rosas cmittens et lilia, qux se mnu- 
tuo collidunt, quasi pelagus item lenibus undis com- 
motum. lmo multas quis invenerit imagines. Nam 5. 
quis rosas inspiciat, iridem se videre putabit; si 
"violas, mare undosum ; si lilia, celum. Neque spe- 
etaculo et visu tantum delectatur, sed etiam corpore : 
ille namque recreatur οἱ respirat : ita ut se in cxlo 
potius esse putet, quam in terra. 

4. Est et alius sonus, cum aqua ex cacumine 
delluens per pr:zcipitia sponte fertur, et subjectis 
$ilicibus leniter obstrepit, sicque meinbra nostra 
voluptate relaxat , ita ut somnum menuibra solvente 
conciliet. Narrationem libenter audistis ; hincque forte 
injectus vobis cst solitudinis amor. Sed hac solitu- 
dine multo suavior est patientis anima. Non enim ut 
pratum  describeremus, neque ut ad ostentationem 
verba funderemus , bauc aggressi sumus imaginem ; 
sed ut per hanc descriptionem videntes, quanta sit 
patientiuin voluptas, et quod multo suavius utiliusque 
$it cum viro patiente et mansueto versari, quam in 
Imjusmodi locis degere, hos sequeremini. Cum enim 
neque ventus vehemens a tali anima egrediatur, sed 
benigni mansuetique sermones zephyro placido si- 
miles, et admonitiones nihil asperum habentes, sed 
aves illas cantatrices imitantes : quomodo hoc non 
melius fuerit ? Non enim corpori accidit sermonis 
aura, sed animss reficit. Non tam cito medicus qua- 
libet adhibita eura a febri liberaverit, ut vir patiens 
iracundum et exeandescentem spiritu verborum suo- 
rum refrigerabit. Ecquid de medico loquor? Ne fer- 
rum quidem ignitum in aquam immissurm , tam cito 
calorem amittit, ut iracundus in mansuetum incidens. 


Sicut autem si in forum ingrediantur cantillantes . 


aves, nugw esse videntur : sic quoque przecepta nostra 


(a) Totus qui seqnitur locus ordine paulo diverso, sed 
ne nsdem constans verbis effertur in tribus codicibus. 
lli autem libri, in summa inter se conspirantes, a quarto 
slio, et hoc optima noue, spe maguopere differunt aut 


verbis, aut orationis struetura, aut euam sententiarum . 


ordine, οἱ modo narrandi, 


in animas iracundas immissa. Ergo suavior est man- 
&uetudo ira et temeritate. Neque loc tantum, sed hoe 
diabolus, illud Deus przcepit. Videte , ine non sine 
causa dixisse, etiamsi nec diabolus nec Deus esset , 
hae tamen pr:ecepia satis fore ad nos abducendos. 

[racundo nihil ingratius. — Mitis enim homo et sibi 
suavis et aliis utilis est ; iracundus vero et sibi insua- 
vis, et aliis noxius. Nihil enim ingratius homine ira- 
cundo, nihil onerosius, molestius, turpius; ut eo qui 
irasci nescit, nihil jucundius. Cum fera habitare 
melius est, quam cum tali bomine. Fera namque, 
quando semel cicuratur, suam servat legem ; illum 
autem quoties placaveris, toties iterum efferatur; sibi 
enim habitum talem semel constituit. Sicut enim dies 
serenus et lxtus, et hiems admodum tristis, contraria 
sunt : ita iracundi et mansueti anim:e, At nondum ea, 
quie in alios manant. incommoda , sed que sibi ipsis 
inferunt videamus. Atqui hoc non parvum est da- 
mnum, alium damno aflicere : verum interim illud con- 
sideremus. Quis carnifex sie latera dilacerare poterit ἢ 
quie verua ignita sic corpus transfigcre? quis furor 
ita a sana mente excutit, ut ira et furor ? Multos novi 
qui ab iracundia in morbos inciderunt : b:e suut gra- 
vissima: omnium febres. Quod si corpus ita labefa- 
οἰδεῖ, animain cogita. Ne ratiocineris, quia non vides - 
sed cogita, quod si is qui malitiam coneipit ita lxdi- 
tur, id quod ille pariet quantum damnum afferet? 
Multi oculos perdiderunt, multi in gravissimos inci- 
dere morbos. Qui vero fortiter tolerat, omnia facile 
feret. Attamen licet tam onerosa przcipiat, et horum 
mercedem geliennam proponat, licet ille diabolus 
sit, eL salutis nostr: inimicus, magis illi obtempera- 
mus , quam Christo Servatori , benefactori , οἱ tilia 
dicenti, qu:e et suaviora, ct utiliora sunt, nobisque et 
contubernalibus magna bona conferant. Nihil ira 
pejus, dilecte, et intempestivo furore : non fert longam 
moram ; acutas est morbus. Sx pe quis verbum ex ira 
profert, quod ut reparet, tota vita opus habet ; et ali- 
quid operatur, quod totam ejus vitam subvertat. Quod 
autem gravissimum est, brevi tempore, uno opere, 
uno verbo sxpe ternis privamur bonis, innumeros- 
que nobis parimus labores. Quamobrem,rogo, omuia 
faciamus, ut hanc feram frenemus. Ca:terum liec de 
mausuetudine et ira dicta sint. Si quis vero alia ser- 
mone tractet, ut avaritiam et despectum pecuniarum, 
lasciviam et castitatem, invidiam et mansuetudinem, 
illaque mutuo conferat, alia quoque. discrimina sciet. 
Vidistis , quomodo ex preceptis tantam et Deus et 
diabolus internescantur? Obtemperemus ergo Deo, 
neque nos in barathra conjiciamus ; sed dum tempus 
est, abluamus omnia qux animam fredant, ut xterna 
consequamur bona , gratia et benignitate Domini no- 
stri Jesu Christi, quicum Patri unaque Spiritui sancto 
gloria, imperium, lronor, nunc et semper, et in secula 
scculorum. Amen. 


83 S. JOANNIS. CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. & 


pa: o EE c C f c c C i d n . 
- . : ' 3 MU ᾿ς - D$ ^. 


HOMILIA VII. 


Car. 2. v. 37. Ilis autem auditis, compuncli sunt carde, 
et dizerunt ad Petrum et ad reliquas apos(uloa : Quid 
faciemus, viri fratres ? 

4. Mansuetudo quantum bouum. — YViden' quautuim 
sit mansuetudo bonum? 1556 magis, quiin veliemen- 
tia qualibet, corda nostra compungit, et acutiorem 
infligit plagam. Sicut enim qui obdurata corpora per- 
cutit, non tam valide sensum afficit ; sed si illa prius 
emollit, tunc acrius pungit : (ἢ et hic prius oportet 
emollire, et tuuc pungere.. Emollit autem , non ira, 
non vcliemens | accusatio , non convicjum ; sed man- 
Suetudo : furor enim auget. morbum , mansuctudo 
elimiuat. [aque si. velis quempiam, qui te leserit, 
corripere, illum cum mansuetudine magna aggredere. 
Vidc enim hoc loco quid faciat : imansuete illis faci- 
nora sua in mentem revocat, et nihil adjicit ; Dei 
donum cnarrat, addit gratiam in rerum gestarum 
testimonium , et ulterius sermonem producit. Reve- 
riti sunt Petri mausuetudiuem, quia iis, qui Dominum 
sumn crucifizerant, εἴ wontra ipsos ezedem spirabant, 
quasi pater et magister bene affectus loquebatur. 
Nec simpliciter morem gesserunt, sed etiam se ipsos 
damnarun| : in sensum venerunt eorum que fecerant. 
Non enim permisit illos furore corripi, et meule 
obtenebrari ; sed. per humilitatem, disgipata quadam 
indignationis nebula, sic facinus illud ipsis reprzsen- 
tavit. Res enim 5:0 usuvenit : quando quibusdam di- 
cimus nos [:esos fuisse, illi conantur demonstrare se 
n»n lxsisse ; cum vero dicimus nos non Ixsos fuisse, 
&cd potius l:esisse, illi contra nituntur. Haque si velis 
eum, qui injuste egit, in agonem conjicere, ne accu- 
ges illum ; sed pro illo decerta, et ille sese accusabit. 
Conteitiosum enim est genus hominum. Hoc Petrug 
fecit : non illos vehementer aceusayit, sed conatus est 
quantum. poterat illos mansuete defendere; ideoque 
illorum animos perstrinxit. Et undenam liquet illos 
compunctos fuisse? Ex ipsorum verbis. Quid enim 
dicunt? Quid faciemus, viri fratres ? Quos decep:ores 
yocabaut, fratres. nunc. appellaut ; non quod sc ipsis 
ex:equarent, sed quod illos ad sui amorem et curam 
pertralierent.. At alioquin, postquam illos sic appel: 
lare diguati fuerant, e$ dixeraut, Quid faciemus? non 
δίψει dixerunt ; Ergo poenitentigin. agamus ; scd se 
illis permiserunt. Quemadniodum quis in naufragio 
yel in morbo gubernatorem vel medicuin conspiciens, 
omnia illi concedit ipsique obtemperat, ita et hi con- 
[essi sunt se in extremis positos nullam salutis spem 
babere. Et perpende : non dixerunt, Quomodo salvi 
erimus; sed, Quid faciemus? Quid igitur Petrus? 
Rursus hic cum omnes interrogarentur , ipse respon- 
qe: 58. Penitentiam agite, dicens , et baptizetur nus- 
quisque vestrum in nomine Jesu Christi. Nondum dicit, 
Credite; sed, Daptizetur. unusquisque. vestrum, Moe 
enim in baptismate accipiebant. Deinde lucrum osten- 
dit : [n remissionem peccatorum ; et accipietis donum 
Spirits sancti. Si donum accepturi estis, si zemissio- 





nem habet baptisima, cur eunctamini ἢ Deinde prola- 
biliorer reddens sermonem , subjunxit z 39. Vobis 
enim est repromissio. Hanc et bic, quam superius di 
xerat. Et filiis uestris, inquit. Igitur majus est douyu, 
quando bonorum etiam h:eredes liabeyt.. Et omuibus, 
iuquit, qui longe sunt. Si iis qui longe, multa magis 
vobis qui prope. Quoscumque advocaverit. Domin 
Deus noster. Vide quando dicat, Iis qui longe. suut. 
Quanda vidit ilos sibi proprios et scse damnantes, 
Auima enim quaudo seipsam ddmnaverit , non ultra 
poterit invidere. 46. Aliis etiam verbis plurimis tesi- 
ficatus est, et exhortabatur, dicegs.. Vide ilum ubiqga 
breviter loquentem, non. ambitiosum, non ostentato- 
rem. Tesiificatus est, inquit, et exhortabutur, diceus. 
Il«c perfecta doctrina. est, quie hinc. timorem, ide 
amorem habet. Salvamini a generatione ista prava. 
Nihil de futuris, scd de przsentibus dicit, quihus 
maxime moventur homiues ; ostenditque priedicati- 
nem et à prisentibus eta futuris eruere malis. H. 
Qui ergo libenter acceperunt. sermonem ejus, baptisati 
sunt : et apposit sunt in die illa animae circiter tria 
millia. Quam pu:as. hoc, magis quamesiguuim aposto- 
los recreasse? 42, Erant autem. perseverantes unaxi- 
miter iu doctrina apostolorum, et coumunicatione. Dus 
virtutes, et quud perseverarent, et quod unanimiter, 
lloc autem dixit, ut ostend.:t quod longo tempore illoj 
docueiiut.. Et communicatione , el fractione. panis, & 
oratione. Omnia communiter, omuia cum perseve- 


rantia fvcerunt, inquit. 48. Fiebat autem omni animas 


[ credentium ] timor. Multa. quoque. prodigia et signa 
per apostolos fiebant. Merito. Neque euim ut vulgares 
homines despiciebant, neque rebus sub aspectum 
cadentibus. atteu debant , «ed. incensa. eyat mens eo- 
pum, Quia «nim multa superius verba fuderat l'etrus, 
ostenderatque et promissa et futura, jure metu cor- 
repii erant, et sigua diclis testimonium ferebant, - 
Sicul igitur in Christo primum signa, postea doctrina, 
deinde miracula : ita et nunc. 4&. Ones autem. qui 
credebant, erat. pariter, et habebant omnia. communia, 
Vide, quantus statim profectus. Non enim in oratio- 
nibus tantuin er.t communicatio, neque in doctrina 
solum, sed etiam in vit:e probitate. 45. Possessiones 
et substantias vendebaunt , et. dividebant illas omnibus , 
prout cuique opus erat. Vide, quantus timor illis 
accidit. Et dividebant eus. oc, inquit , dispensatig- 
nem significang. Prout cuique opus erat. Non frustra, 
queimadmoduni apud Gracos philosophi. alii terram 
relinquebant, alii multum auri in mare projiciebant; 
quod non pecuniarum contemptus erat, sed stultitia 
el insipientia. Semper enim studuit diabolus, Dei 
creaturas ubique calumniari, quasi non posset. quis 
bene uti pecuniis. 46. Quctidie quoque. peyseveran- 
tes wnaniniter in. templo. Mic modum docet, quo 
doctrina frucbantur. 

2. Et perpende , quomodo. nihil aliud facerent μι» 
dici, nec parvum, nee magnum, sed in templo assi- 


03 IN ACTA APOSTOLORUM. 1HOMIL. Vil. . θέ 
στ ------------  ὦὋἜοὁὃ;.ΏςὦὁἝὁδὁὃ5ενἠν:.  οϑξΨϑ᾽ὀΟοιἨ,Ἠ 


OMIAIA Z'. 


᾿χούσαντες δὲ τοὺς JóTovc τούτους. κατενύγη- 
gar τὴ» χιρδίαν, εἶπόν τε πρὸς τὸν Πέτρον 
gal τεὺς «.ἰοιποὺς ázoctódovc: Τί ποιἠσωμδν, 
ἤγδρες ἀδε.1.»ροί; 
α΄. Ὁρᾷς, ὅσον ἐστὶν ἐπιείχεια ἀγαθόν « - Αὕτη μᾶλ- 
λον τῆς σφοδρότητος τὰς χαρδίας χαταχεντεῖ τὰς 
ἡμετέρας, καὶ ὀξυτέραν δίδωσι τὴν πληγήν. Καθάπερ 
λὰρ ἐπὶ τῶν ἐσχιῤῥωμένων σωμάτων ὁ πλήττων οὐχ 
οὕτω ποιεῖ τὴν αἴσθησιν σφοδράν " ἂν δέ τις αὐτὰ μα- 
λάξῃ πρότερον, χαὶ ἀπαλὰ ἐργάσηται, τότε νύττει 
σφοδρότερον * οὕτω δὴ καὶ ἐνταῦθα πρότερον δεῖ μα- 
λάξαι χαὶ τότε νύξαι. Μαλάττει δὲ, οὐ θυμὸς, οὐδὲ 
χατηγορία σφοδρὰ, οὐδὲ ὀνείδη, ἀλλ᾽ ἐπιείχεια - ἐκεῖ- 
νος μὲν γὰρ χαὶ ἐπιτείνει τὴν πώρωσιν, αὕτῃ δὲ ἀναι- 
pit. “Ὥστε ἂν ἐθέλῃς καθάψασθαί τινος ἐδικηχότος, 
μετὰ πολλῆς τῆς πραότητας αὐτῷ προσφέρου. Ὅρα 
γοῦν χαὶ ἐνταῦθα τί ποιεῖ" ἀνέμνησεν αὑτοὺς τῶν οἱ- 
χείων τολμημάτων πράως, xoi οὐδὲν προσέθηχεν * 
εἶπε τοῦ Θεοῦ τὴν δωρεὰν, ἐπήγαγε τὴν χάριν μαρ- 
τυροῦσαν τοῖς γεγενημένοις, χαὶ ἔτι περαιτέρω τὸν 
λόγον ἐξήγαγεν. Ἠδέσθησαν τοῦ Πέτρου τὴν ἐπ’εί- 
χειᾶαν, ὅτι τοῖς τὸν Δεσπότην αὐτοῦ σταυρώσασι xot 
χατ᾽ αὐτῶν φονῶσιν b, ἐν τάξει πατρὸς καὶ διδασχάλου 
χηδεμονιχοῦ διελέγετο. Οὐχ ἁπλῶς ἐπείσθησαν, ἀλλὰ 
κατέγνωσαν ἑαυτῶν" ἦλθον εἰς αἴσθησιν τῶν γεγενης- 
μένων Οὐ γὰρ ἀφῆχεν αὐτοῖς ἀρθῆναι τὸν θυ μὸν, χαὶ 
ἐπισχοτῇσαι τῇ διανοίᾳ" ἀλλὰ διὰ τῆς ταπεινοφροσύ- 
Vne ὥσπερ τινὰ σχεδάσας ἀχλὺν τὴν ἀγανάχτησιν, 
οὕτως ἔδειξε τὸ τετολμημένον. Καὶ γὰρ οὕτως ἔχει, 
ὅταν εἴπωμεν ἡμεῖς, ὅτι ἠδικήμεθα, ἐκεῖνοι πειρῶν- 
ται δεῖξαι, ὅτι οὐχ ἡδιχήχασιν" ὅταν εἴπωμεν ἡμεῖ;, 
ὅτι οὐκ ἐδιχήμεθα, ἀλλ᾽ ἠδικήχαμεν μᾶλλον, ἐχεῖνοι 
τὸ ἐναντίον ποιοῦσιν. Ὥστε εἰ βούλει τὸν ἡδιχηχότα 
εἰς ἀγῶνα ἐμόαλεῖν, μὴ κατηγορήσῃς αὐτοῦ, ἀλλ᾽ 
ἀγώνισαι, κἀκεῖνος χατηγορήσει. Φιλόνειχον γάρ ἐστι 
τὸ γένος τῶν ἀνθρώπων. Τοῦτο ὁ Πέτρος ἐποίησεν. 
Οὐ χατηγόρησεν αὐτῶν σφοδρῶς, ἀλλὰ χαὶ ἐπειράθη 
βχεδὸν ἀγωνίσασθαι ἡμέρως ς χατὰ τὸ δυνατόν" διὰ 
ποῦτο αὐτῶν χαθίχεται τῆς ψυχῇ. Καὶ πόθεν δῆλον, 
ὅτι χατενύγησαν ; ᾿Απὸ τῶν ῥημάτων αὐτῶν. Τί γάρ 
φασι; Τί ποιήσωμεν, ἄνδρες ἀδε.1.ροἱ ; Οὺς πλάνους 
ἐκάλουν, ἀδελφοὺς νῦν καλυῦσιν. Οὐχὶ τοσοῦτον ἑαυ- 
τοὺς παρεξισάζοντες, ὅσον εἰς φιλοστοργίαν ἐπισπώ- 
μενο! xal χηδεμονίαν. Ἄλλως δὲ, ἐπειδὴ αὐτοὶ χατ- 
ἠξίωσαν [56] τοῦτο καλέσαι αὐτοὺς, xal φασι, Τί 
ποιήσωμεν; οὐχ εἶπον εὐθέως " Οὐχοῦν μετανοῶμεν' 
ἀλλ᾽ ἐπέτρεψαν ἑαυτοὺς αὐτοῖς. Καθάπερ ἐν ναναγίῳ 
τις γενόμενος ἣ ἐν νόσῳ, τὸν χυδερνήτην ἰδὼν ἢ τὸν 
ἰατρὸν, πάντα αὐτῷ παραχωρεῖ τε xal πείθετα:" οὕτω 
xa οὗτοι ὡμολογήχασιν ἐν ἐσχάτοις ὄντας d ἑαυτοὺς, 
καὶ οὐδὲ ἐλπίδα αωτηρίας ἔχοντας. Καὶ ὅρα. Οὐχ 
eUrov : Πῶς σωθῶμεν ; ἀλλὰ, Τί ποιήσωμεν; Τί οὖνό 
Πέτρος; Πάλιν ἐνταῦθα πάντων ἐρωτηθέντων, ἐκεῖ- 
γος ἀποχρίνεται, εταγοήσατε, λέγων, xal βαπτι- 
σθήτω ἕχαστος ὑμῶν ἐπὶ τῷ ὀγόματι Ἰησοῦ Χρι- 
στοῦ. Καὶ οὕπω λέγει, ὅτι Πισηεύσατε᾽ ἀλλὰ, Ba- 
«τισθήτω éxactoc ὑμῶν. Τοῦτο γὰρ ἐν τῷ βαπτί- 
σματι παρέλαθον. Εἶτα δείχνυσι xal τὸ χέρδος " Εἰς 
ἄφεσιν ἁμαρτιῶν" xal λήψεσθε τὴν δωρεὰν τοῦ 
ἁγίου Πγεύματος. Ei δωρεὰν λήψεσθε, εἰ ἄφεσιν ἔχει 
τὸ βάπτισμα, τί μέλλετε ; Εἶτα πιθανὸν τὸν λόγι 
ποιῶν, ἐπήγαγεν" Ὑμῖν γάρ ἐστιν ἡ ἐπαγγαιῖ 
5 'λγαθόν deest in Savil. » Alii φωνῶσι. 4 fud 


deest in uno codicc. — d Alii iv τοῖς ἐσχάτοις xe 
ὄντας. 20027 


Ταύτην xai ἐνταῦθα λέγει, ἣν εἶπε xa ἄνω διαλεγό- 
μενος. Καὶ τοῖς τέχγοις ὑμῶν, oral, Οὐχοῦν μείζων ἡ 
δωρεὰ, ὅταν τῶν ἀγαθῶν χαὶ κληρονόμους ἔχωσι. Καὶ 
πᾶσι, φησὶ, τοῖς εἰς paxpár. Ei Τοῖς elc μαχρὰν, 
πολλῷ μᾶλλον ὑμῖν τοῖς Evy5; 4. Ὅσους ἂν apooxa- 
.έσηται Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν. Ὅρα πότε λέγει, 
Τοῖς εἰς paxpáv. Ὅτε αὑτοὺς εὗρεν φχειωμένους 
καὶ χατεγνωχότας ἑαυτῶν" ψυχὴ γὰρ ὅταν ἑαυτὴν 
χαταδιχάσῃ, οὐχέτι φθονεῖν δύναται. Ἑτέροις τε .16- 
tc πλείοσι διεμαρτύρατο καὶ παρεχάλει, Aéqxov. 
Opa αὐτὸν πανταχοῦ ἐπιτέμνοντα, xal οὗ φιλοτιμού- 
μενον, οὐδὲ ἐπιδειχτιῶντα. Διεμαρτύρατο, φησὶ, 
xal παρεκάλει, “έγων. ᾿Ἀπιηρτισμένη αὕτη διδα- 
σχαλία, τὸ μὲν qó6ou, τὸ δὲ ἀγάπης ἔχουσα. Σώθητε 
ἀπὸ τῆς γεγεῦς τῆς σκολιᾶς ταύτης. Οὐδὲν περὶ 
μελλόντων φησὶν, ἀλλὰ περὶ τῶν παρόντων, οἷς καὶ 
μάλιστα ἐνάγονται ἄνθρωποι" xal δείχνυσιν, ὅτι τὸ 
χήρυγμα χαὶ τῶν παρόντων xal τῶν μελλόντων ἀπαλ- 
λάττει χαχῶν. Οἱ μὲν οὖν ἀσμένως ἀποδεξάμενοι 
τὸν Jóyor αὐτοῦ, ἐξαπτίσθησαν" καὶ προσετέθη- 
car τῇ ἡμέρᾳ ἐχείνῃ ψυχαὶ ὡσεὶ τρισχίλιαι. Πῶς 
οἴει τοῦτο τοὺς ἀποστόλους ἀναχτήσασθαι μᾶλλον τοῦ 
σημείου ; Ἦσαν δὲ προσκαρτεροῦντες ὁμοθυμα- 
δὸν τῇ διδαχῇ τῶν ἀποστόλων xal τῇ κοινωνίᾳ. 
Δύο ἀρεταὶ, καὶ τὸ προσχαρτερεῖν, χαὶ τὸ ὁμοθυμα- 
δόν. Τοῦτο δέ φησι, ἵνα δείξῃ, ὅτι πολὺν χρόνον αὖ- 
τοὺς ἐδίδασχον. Καὶ τῇ κοινωνΐᾳ, καὶ τῇ κλάσει τοῦ 
ἄρτου, καὶ τῇ προσευχῇ. Πάντα χοινῇ, πάντα μετὰ 
χαρτερίας ἑποίουν, φησί. ᾿Εγέγετο δὲ πάσῃ ψυχῇ 
φόδος τῶν πιστευσάντων, πο.ῖ.1ὦ τε τέρατα xa 
σημεῖα διὰ τῶν ἀποστόλων ἐγίγνετο. Εἰκότως. Οὐ 
γὰρ ὡς τῶν τυχόντων χατεφρόνουν, οὐδὲ τοῖς ὁρω- 
μένοις προσεῖχον, ἀλλὰ πεπύρωτο αὐτῶν ἡ διάνοια. 
Ἐπειδὴ δὲ ἄνωθεν fjv πολὺς ῥέων ὁ Πέτρος, xal 
ἐδείχνυ τὰς ἐπαγγελίας xoi τὰ μέλλοντα, εἰχότως 
ἐξέστησαν τῷ qó6tQ, xaX ἐμαρτύρει τοῖς λεγομένοις 
[57] τὰ θαύματα. Καθάπερ οὖν ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ πρό- 
«epov σημεῖα, εἶτα διδασχαλία, εἶτα θαύματα οὕτω 
xai νῦν. Πάντες δὲ οἱ πιστεύοντες ἧσαν ἐπιτο- 
avzó, καὶ εἶχον ἅπαντα κοινά, "Opa εὐθέως ὅση ἡ 
ἐπίδοσις. Οὐ γὰρ ἐν ταῖς εὐχαῖς μόνον ἡ χοινωνία, 
οὐδὲ ἐν τῇ διδασχαλίᾳ, ἀλλὰ χαὶ ἐν τῇ πολιτείᾳ. Καὶ 
τὰ κτήματα καὶ τὰς ὑπάρξεις ἐπίπρασκον, καὶ 
διεμέριζον αὑτὰ πᾶσι, καθότι ἄν τις χρείαν εἶχεν. 
Ὅρα, πόσος φόδος αὐτοῖς ἐνεγένετο; Καὶ διεμέριζον 
αὑτά. Τοῦτο εἶπε, τὸ οἰχονομιχὸν διλῶν. Καθότι ὧν 
τις χρείαν εἶχεν, Οὐχ ἀπλῶς, χαθάπερ οἱ παρ᾽ 
Ἕλλησι φιλόσοφοι, οἱ μὲν ἀνῆχαν τὴν γῆν, οἱ δὲ εἰς 
θάλασσαν ἔῤῥιψαν πολὺ χρυσίον, ὅπερ οὐχ ὑπεροψία 
χρημάτων Tv, ἀλλὰ μωρία καὶ ἄνοια. Πανταχοῦ γὰρ 
ἐσπούδασεν ὁ διάδολος ἴ ἀεὶ τοῦ Θεοῦ τὰ χτίσματα 
διαδάλλειν, ὡς οὐχ ἐνὸν χαλῶς χρήσασθαι χρύή μαςι. 
Ka0' ἡμέραν τὸ προσκχαρτεροῦντες ὁμοθυμαδὸν 
ἐν τῷ ἱερῷ. Ἐνταῦθα τὸν τρόπον διδάσχει, χαθ᾽ ὃν 
τῆς διδασχαλίας ἀπέλανον. 
β΄. Καὶ σχόπει, πῶς οὐδὲν ἐποίουν ἕτερον Ἰουδαῖοι, 


οὐ μικρὸν, οὐ μέγα, ἀλλὰ τῷ ἱερῷ mpoatbpsvov." Axe 


γὰρ σπουδαιότεροι γεγεντ μένοι, xai περὶ τὸν τόπον 
τ΄ ἤσαν πλείονα εἴχον. Οὐ γὰρ ἀπέσπων αὐτοὺς ol 
»., ὥστε μὴ βλάψαι. Κι Ἰῶ»τές τε κατ᾽ 


'reAdpó6e "c ἐν dyaAAid- 
(tt x6 sc τὸν Θεὸν, 
ς ἐγγύς κούδχσ: à; 


es S. JOANNIS CHRYSOSTOMl ARCHIEP. CONSTANTINOP.. 6^ 


καὶ ἔχοντος χάριν πρὸς δι1ον τὸν Aaóv. Thy ἄρτον 
ἐμοὶ δοχεῖ λέγων, καὶ τὴν νηστείαν ἐνταῦθα σημαίνειν 
χαὶ τὸν σχληρὸν βίον ΄ τροφῆς γὰρ. οὐ τρυφῆς μετ- 
ελάμδανον. Ἐντεῦθεν, ἀγαπητὲ, μάνθανε, ὡς οὐχ 1 
τρυφὴ, ἀλ)᾽ & ἡ τροφὴ τὴν ἀπόλαυσιν ποιεῖ " xal ὡς 
οἱ τρυφῶντες,ἐν λύπῃ, οἱ δὲ μὴ τρυφῶντες, ἐν χαρᾷ. 
Ὁρᾷς, ὅτι οἱ Πέτρου λόγο: xai τοῦτο εἶχον, τὸν τοῦ 
βίου σωφρονισμόν b; Οὕτως οὐχ ἕνι γενέσθαι ἀγαλλία- 
σιν, μὴ ἀφελείας οὔσης. Καὶ πῶς, φησὶν, Εἶχον χά- 
pur πρὸς ὅλον τὸν Aaór ; Av. ὧν ἐποίουν διὰ τῆς 
ἐλεημοσύνης. Μὴ γάρ μοι, εἰ οἱ ἀρχιερεῖς ἐπέστησαν 
αὐτοῖς ὑπὸ φθόνου xat βασχανίας, τοῦτο ἴδῃς" ἀλλ᾽ ὅτι 
πρὸς τὸν λαὸν χάριν εἶχον. Ὁ δὲ Κύριος προσετίθει 
τοὺς σωζομένους καθ᾽ ἡμέραν τῇ "ExxAncíg. 
Πάντες δὲ οἱ πιστεύοντες ἦσαν ἐπιτοαυτό. Οὕτω 
πανταχοῦ χαλὸν ἡ ὁμόνοια. 'Ἑτέροις τε «1όγοις δι- 
ἐμαρτύρατο. Τοῦτο εἶπε, δειχνὺς, ὅτι οὐκ fipxec τὰ 
λεχθέντα * f| χαὶ ἐχεῖνα μὲν, ὥστε πρὺς πίστιν 
ἐπαχθῆναι, ταῦτα δὲ, τίνα χρὴ τὸν πιστὸν ποιεῖν, εἴ- 
ρηται. Καὶ οὐκ εἶπεν, Ἐπὶ τῷ σταυρῷ, ἀλλ᾽, Ἐπὶ 
τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ βαπτισθήτω ἕχαστος 
ὑμῶν». Οὐδὲ ἀναμιμνήσχει αὐτοὺς συνεχῶς τοῦ σταυ- 


ροῦ, ἵνα μὴ ὀνειδίζειν δόξῃ, ἀλλ᾽ ἁπλῶς, Μεταγοή-. 


cate, φησὶ, xal βαπτεισθήτω ἕκαστος &r τῷ Óvó- 
ματι Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. Καὶ μὴν 
ἑτέρως ἔχει τῶν ἐνταῦθα δικαστηρίων ὁ νόμος * ἀλλ᾽ 
ἐπὶ τοῦ χηρύγματος ὅταν ὁ ἡμαρτηχὼς ὁμολογήσῃ, 
κότε σώζεται. "Opa, πῶς οὐ τὸ μεῖζον παρέδραμεν ὁ 
Πέτρος [58] ἀλλὰ πρότερον τὴν χάριν εἰπὼν, τότε 
χαὶ ἐχεῖνο ἐπέγαγε, λέγων Λήψεσθε τὴ» δωρεὰν 
τοῦ ἁγίου Πνεύματος. ᾿Αξιόπιατος ὁ λόγος αὐτόθεν 
ἐξ ὧν αὐτοὶ ἔλαδον. Τέως γὰρ τὸ εὔχολον λέγει xol 
πολλὴν ἔχον δωρεὰν, χαὶ τότε ἐπὶ τὸν βίον ἄγει, εἰδὼς, 
ὅτι ὑπόθεσις αὐτοῖς * ἔσται σπουδῆς, τὸ für γεύσα- 
σθαι τῶν τοσούτων ἀγαθῶν. Ἐπεὶ δὲ ἐπόθει ἀχοῦσαι 
ὁ ἀκροατὴς, τί ἦν τῶν πλειόνων λόγων τὸ xsoáXotov, 
xdi τοῦτο προστίθησι, δεικνὺς ὅτι ἡ δωρεὰ τοῦ ἁγίου 
Πνεύματος. Οἱ μὲν οὖν ἀποδεξάμενοι τὸν λόγον ἐπ- 
ἥνεσαν τὰ λεχθέντα, χαΐτοι φόδου γέμοντα, χαὶ μετὰ 
τὴν συγχατάθεσιν τότε ἐπὶ τὸ βάπτισμα ἔρχονται. 
᾿Αλλ ἴδωμεν ἄνωθεν τὰ εἰρημένα. Ἦσαν, φησὶ, 
προσκχαρτεροῦντες τῇ διδαχῇ. Ἔχ τούτου δῆλον, 
ὅτι οὐ μίαν ἡμέραν, οὐδὲ δύο χαὶ τρεῖς, ἀλλ᾽ ἐπὶ 
πολλὰς ἐδιδάσχοντο, ὅτε ἐφ᾽ ἕτερον μεταστάντες βίον. 
Kal ἐγένετο πάσῃ ψυχῇ φόθος. El πάσῃ, καὶ τῶν 
μὴ πιστευσάντων. Εἰχὸς δὲ αὐτοὺ: παθεῖν τοσαύτην 
ἀθρόον μεταδολὴν ἰδόντας " τάχα δὲ χαὶ ἀπὸ τῶν ση- 
μείων, Οὐχὶ, Ὅμοῦ δὲ, ἀλλ᾽, Ὁμοθυμαδὸν, εἶπεν, 
ἐπειδὴ ἕνι ὁμοῦ μὲν εἶναί τινα;, οὐ μὴν δὲ ὁμοθυμαδὸν, 
διῃρημένους ταῖς γνώμαις. Λόγοις τε παρεχάλει. Καὶ 
οὐδὲ ἐνταῦθα λέγει τὴν διδασχαλίαν d, ἐπιτέμνων τὸν 
λόγον " ἐξὸν δὲ μανθάνειν, ὅτι ὡς νέους παῖδας Exps- 
φον τῇ τροφῇ τῇ πνευματιχῇ. Καὶ ἄγγελοι γεγόνασι 
λοιπὸν ἐξχίφνης. Καὶ διεμέριζον καθὸ χρείαν τις 
& yer. Εἶδον, ὅτι τὰ 6 πηευματιχὰ χοινὰ, χαὶ οὐδεὶς 
ἕτερος ἑτέρον πλέον ἕχς:, xaX ταχέως ἦλθον ἐπὶ τὸ τὰ 
αὑτῶν πᾶσι διαδιδόναι. Πάντες δὲ οἱ πιστεύογτες 
ἧσαν ἐπιτοαυτό. Ὅτι δὲ οὐ τόπῳ ἧσαν ἐπιτοαυτὸ, 
δῆλον ἐξ ὧν ἐπήγαγε λέγων, Καὶ πάντα εἶχον κοιγά, 
Πάντες δὲ, φησὶν, οὐχ ὁ μὲν, 6 65 οὔ. Τοῦτο πολιτεία 
ἀγγελιχῇ. μηδὲν αὑτῶν λέγειν ἴδιον εἶνα!ι. Ἐντεῦθεν 
ἡ fija τῶν χαχῶν ἐξεχόπη, xai δ'᾽ ὧν ἔπραττον 


* Unus μετελάμδφανον ἐν ἀγαλλιάσει, φησίν. .“Ἣρᾶς, ὅτι οὐχ 
ἡ τρυφὴ, 302! — b ldem σωφφόλσμον; Οὐ γὰρ ἔνε. * Idem 
ἄγ-:. ὑπόθεσις γὰρ αὐτοῖς. M. rel, παρεκάλει: O9? cyst 1 44 
διδασνα)ίαν. “ΔΙ ἐξαίφνης ἀπαύτες, εὐχὴ καὶ ἀχροάστι 
$5,640 p o sos eas T6 τὸ t 


ἔδειξαν, ὅτι fjxoucav." Apa. τοῦτο ἦν ὃ ἔλεγε, Σώθητε 
ἀπὸ τῆς γενεᾶς τῆς xoc ταύτης. Καὶ xpoc- 
ετέθησαν τῇ ἡμέρᾳ ἐχείνῃ ψυχαὶ ὡσεὶ τρισχίιιαι. 
Ἐππειδὴ τρισχίλιοι γεγόνασιν, ἐξήγαγον αὑτοὺς λοιπὸν 
ἕξω, οἵ χαὶ μετὰ παῤῥησίας, ἅτε πολλής οὔπης ἤδη, 
xa0' ἡμέραν ávfiscav xal προσήδοευον ἐν τῷ ἱερῷ" 
ἐπεὶ καὶ Πέτρος xa Ἰωάννης μικρὸν ὕστερον τὸ αὐτὸ 
ποιοῦσιν * οὐδὲν γὰρ τέως παρεχίνουν τῶν Ἰουδαῖ- 
χῶν. Καὶ αὐτὴ ὃὲ ἡ εἰς τὸν τόπον τιμὴ διέδαινε πρὸς 
τὸν τοῦ ἱεροῦ Δεσπότην. Εἶδες εὐλαδείας ἐπίδοσιν ; 
Χρήματα ἔῤῥιψαν, καὶ ἔχαιρον, xal πολλὴ fjv ἢ εὖ- 
φροσύνη" μείζονα γὰρ ἣν ἃ ἐλάμλδανον ἀγαθά. Οὐ- 
δεὶς ὠνείδιζεν, οὐδεὶς ἐφθόνει, οὐδεὶς ἐδάσχκαινεν, οὐχ 
Ἦν τῦφος, οὐχ ἦν ἐξουδένωσις" χαθάπερ παιδία ἐνό- 
μιζον οὕτω παιδεύεσθαι, ὡς ἀρτίτοχοι οὕτευ διέχειντο. 
Καὶ τί ὡς ἐν ἀμυδρᾷ λέγω εἰχόνι; Εἰ μέμνησθε ὡς, 
ὅτε τὴν πόλιν. ἡμῖν ἔσεισεν [59] ὁ Θεὸς, καὶ πάντες 
ἦσαν συνεσταλμένοι, οὕτω tóvs ἐχεῖνοι διέχειντο" 
οὐδεὶς ὕπουλος fjv, οὐδεὶς πονηρός. Καὶ γὰρ τοιοῦτον 
φόθδος, τοιοῦτον ἡ θλῖψις. Οὐκ ἣν τὸ ψυχρὸν ῥῆμα τὸ, 
Ἐμὸν, καὶ τὸ, Σόν. Διὰ τοῦτο ἀγαλλίατις ἣν ἐπὶ «nc 
τραπέζης * οὐδεὶς ὡς ἐξ ἰδίων ἐσθίων διέκειτο, οὐδεὶς 
ὡς ἐξ ἀλλοτρίων: χαίτοι 6oxst. αἴνιγμα εἶναι. Οὔτε 
ἀλλότρια ἐνόμιζον εἶναι τὰ τῶν ἀδελφῶν " δεσποτιχὰ 
γὰρ ἦἧν᾽ οὔτε ἴδια, ἀλλὰ τῶν ἀδελφῶν. θΘὕτε ὁ πένης 
ἡσχύνετο, οὗτε ὁ πλούσιος ἐτυφοῦτο. Τοῦτό ἔστιν 
ἀγαλλίασις. Κἀχεῖνος ὡς εὐεργετούμενος δ'έχειτο, 
xai εὖ πάσχων μᾶλλον, xai οὗτοι ὡς δοξαζόμενοι 
παύτῃ, xai πάνυ πρὸς αὐτοὺς ἦσαν συνδεδεμένοι. 
Ἐπειδὴ γὰρ ἐν ταῖς τῶν χρημάτων διανομαῖς καὶ 
ὕδρειξ, xal ἀπονοίας, χαὶ λύπας γίνεσθαι-συμδαΐνει, 
διὰ τοῦτο ἔλεγεν ὁ ᾿Απόστολος Μὴ ἐχ λύπης, ἣ ἐξ 
dváyxnc. Ὅρα, πόσα αὐτοῖς μαρτυρεῖ; Πίστιν γνη- 
σίαν, βίον ὀρθὸν, τὴν ἐν ἀχροάσει χαρτερίαν, τὴν ἐν 
εὐχαῖς, τὴν ἐν ἀφελείᾳ, τὴν ἐν εὐφροσύνῃ. 

Y. Δύο ἣν ixavx ἐμθαλεῖν αὐτοὺς εἰς ἀθυμέαν, f τε 
νηστεία, χαὶ τὸ τὰ γρέματα διαδίδοσθαι. Οἱ δὲ καὶ 
δι᾽ ἀμφότερα ἔχαιρον. Τίς γὰρ τοὺς οὕτω διαχειμένους 
οὐχ ἂν ἡγάπησεν ὡς πατέρας χοινούς Οὐδὲν ἔτιχτον 
πονηρὸν χατ᾽ ἀλλήλων" τὸ πᾶν ἐπέτρεπον τῇ χάριτι 
τοῦ θεοῦ. Οὐχ ἦν φόδος, χαὶ ταῦτα ἐν μέσοις χινδύ- 
νοις ἐμδεθληχότων αὐτῶν. Διὰ γοῦν τῆς ἀφελείας τὴν 
πᾶσαν. αὐτῶν ἐδήλωσεν ἀρετὴν, πολὺ καὶ τῆς τῶν χρη- 
μάτων ὑπερονίας, xai τῆς νηστείας, χαὶ τῆς ἐν ταῖς 
εὐχαῖς χαρτερίας μείζονα οὖσαν. Οὕτω δὲ χαὶ χαθαρῶς 
ἥνουν τὸν Θεὸν, μᾶλλον δὲ τοῦτό ἐστιν αἰνεῖν τὸν Θεόν. 
Ὅρα 65 xal ἐνταῦθα αὑτοὺς ἀπολαμδάνοντας εὐθέως 
τὰς ἀμοιθάς. Τὸ γὰρ ἔχειν χάριν πρὸς τὸν λαὸν, τοῦτό 
ἐστιν, ὅτι ποθεινοί τινες ἦσαν xal ἑπέραστοι. Τίς γὰρ 
οὐχ ἂν ἀγάσαιτο, τίς δὲ οὐχ ἂν θαυμάσειεν ἄνθρωπον 
τὸ ἦθος ἁπλοῦν, ἣ τίς οὐχ ἂν συνδεθείη τῷ μηδὲν 
ὕπουλον ἔχοντι; Τίνων 65 ἄλλων ἐστὶν ἡ σωτηρία ἣ 
τούτων; τίνων δὲ τὰ μεγάλα ἀγαθά f ; Οὐχὶ ποιμένες 
εὐηγγελίσθησαν πρότεροι; οὐχὶ Ἰωσὴφ ἁπλοῦς τις ὧν 
ἄνθρωπος, ὥστε μὴ διὰ μοιχείας ὑποψίαν φοδηθέντα 
αὑτὸν ἐργάσασθα! τι πονηρόν ; οὐχὶ ἀγροίκους ἐξελέ- 
γετο τοὺς ἀπλάστους ; Ψυχὴ γὰρ, φησὶν, ϑὐ.1ογημένη 
πᾶσα ἀπλὴ xai πάλιν, Ὁ δὲ πορευόμενος ἀπιϊῶς, 
πορεύεται πεποιθώς. Ναὶ, φησίν" ἀλλὰ xa φρονή- 
σεως δεῖ. Τί γὰρ ἄλλο ἐστὶν ἁπλότης ἀλλ᾽ f| φρόνητις; 
Ὅταν γὰρ μηδὲν ὑποπτεύῃς ποντρὸν, οὔτε τεχτῆναι 
δύνασαι ποντρόν' ὅταν μηδὲν ἔχῃς τῶν δεινῶν, οὐδὲ 
μνησιχαχῆσα: δυνήση. “Υδρισέ τις; οὐχ ἔλγησας" 
ἐχαχηγόρητεν ; οὐδὲν ἔπαθες ἐδάσχτνεν : οὐδὲ οὕτως 
ξπαθὲς τι. Ὁδός τίς ἔστιν ἐπὶ φιλοσοφία, Tv ἁπλότης. 


f Alius γινάλα παύμχτα. zi 


65 IN ACTA APOSTOLOBUM.LUOMIL, VII. 66 


dui essent. Nam utpote ferventiores facti, majore erga 
locum erant reverentia. Neque euim illos adhuc avel- 
lebant apostoli, ne ipsos l;:ederent. Et frangeutes 
circa domos panem, sumeSant cibum cum exsultatione 
et. simplicitate cordis , 41. coitaeudantes. Deum , et 
habentes gratiam. ad. omuem plebe. Cum panem 
diciz, jejunium mihi et austeram vitam significare vi- 
detur : cibo enim, non deliciis utebantur. Hinc disce, 
dilecte, non deliciis, scd cibo nos suaviter frui ; et eos 
qui deliciis fruuntur, in tristitia essc; qui vero non 
fruuntur, in gaudio. Viden' Petri sermones, vitz 
temperantiam | intulisse Ὁ Sic non potest exsultatio 
esse sine simplicitate. Et quomodo, inquies, /labe- 
bant gratiam ad omnem plebem? Propter ea, quz fa- 
ciebant per eleemosynam Ne cnim attendas, quod 
principes sacerdotum ob invidiam c£ livorem insur- 
gerent in illos, $cd quod gratiam haberent ad plebem. 
Dominus autem augebat. quotidie eos , qui salvi fierent 
in. Ecclesia. Omnes autem credentes simul erant. Sic 
ubique bona est concordia. Aliisque sermonibus testi 
ficatus est. I1oc dixit ostendens, non satis fuisse illa , 
qu:e dicta fuerant : vel illa quidem dixerat , ut ad fl- 
dem induceret ; hec vero docebant, qualem oporteret 
esse fidelem. Nec dixit, In cruce ; «ed, In nomine 
Jesu Christi baptisetur unusquisque vestrum. Neque 
[requenter illis crucem commemorat , ne exprobrare 
videatur ; sed simpliciter dicit : Ponitentiam agite, et 
baptizelur unusquisque in nomine Jesu Christi in remis- 
sionem peccatorum. Αἰ υἱ aliter hic se liabent judi- 
ciorum leges : nam in pr:edicatione cum peccator 
confiretur, tunc servatur. Vide, quomodo Petrus id 
quod majus est non przterierit; sed cum de gratia 
dixisset , illud subjunxerit, dicens : Accipietis donum 
Spiritus sancti. Fide dignus sermo erat ex iis, qua 
jam acceperant. Interim enim id quod facile est dicit, 
et quod magnum habet donum, et tunc ad vitam du- 
cii; gnarus, occasionem ipsis majoris studii fore, 
quod tauta jam bona degustassent. Quia vero cupie- 
bat auditor discere id , quod plurium illorum sermo- 
num caput esset, illud quoque addit, ostendens 
donum esse Spiritus sancti. llli itaque sermonem 
accipientes, dicta laudaverunt, etsi metum magnum 
incuterent, el iis asscnsi, tunc ad baptisnia veniunt. 
Sed 415 dicta sunt, repetamus. Erant, inquit, perse- 
verantes in doctrina. Hinc palam est eos non uno, vel 
duobus vel tribus diebus, sed multis edoctos fuisse , 
utpote qui vitam inutaverint. Fiebat autem omni ani- 
me ltimor. Si Omni, etiam iis, qui non crediderant, 
Verisimile autem est illos sic affectos fuisse, quod 
tantam. viderent mutationem : forte etiam ex signis. 
Nec dixit, Simul ; sed, Unanimiter : quia fleri potest, 
ut. quidam simul sint, nec tamen unanimiter, sed 
sententia dissidentes. Sermottibus quoque hortabatur. 
Neque liic doctrinam dicit, compendio loquens. Ilinc 
Meet discere, apostolos ipsis quasi puerulis cibum 
spiritualem dedisse, qui ut augeli statim facti sunt *. 


Ki dividebant εἰδή iuwe opus erat. Vide- 
' Alii addugt, e» verbi Dei ) incum- 
bentes, 


bant, spiritualia esse cominunia ; nullusque alio plug 
habcbat, et ad hoc statim pervenerunt, ut sua omnibug 
distribuerent. Oinnes autem, qui credebant, simul erant. 
Quod autem non loco siinul essent, palam est ex iis , 
quie subjuuxit : Et omnia habebant communia. Omnes 
dicit : non ille hahebat, ille secus. Hzc angelica res- 
publica erat, quod wihil dicerent sibi proprium. 
llinc radix malorum excisa es!, et cx gestis suis 86 
audivisse demonstrarunt. Hoc ergo crat quod dicebat : 
Salvamini a generatione ista prava. El apposita sunt in 
die illa ànime circiter tria millia. Quia ter mille erant, 
educebant illos foras; qui cum fiducia multa quotidie 
ascendebant in templum, et ibi assidui erant : nam 
Petrus et Joannes paulo post illud fecerunt : nihil 


' enim ex Judaicis adhuc movebant. Et honor ille tem - 


plo exhibitus, transibat ad templi Dominum. Vidistin' 
pietatis augmentum? Pecunias abjiciebant, et gau- 
debant , magnaque erat lztitia : majora quippe erant 
bona qua accipiebant. Nemo exprobrabat, nemo in- 
videbat, nullus erat fastus, nullus contemptus : quasi 
pueri se putabant erudiendos, ut recens nati affecti 
eraut. Et cur quasi in obscura loquor imagine? Si 
meministis quomodo , cum Deus concussit civitatem 
nostram (a), omnes attoniti erant, sic tunc illi affecti 
erant ; nullus subdolus erat, nullus malignus. Etenim 
talis timor est, talis angustia. Non erat frigidum illud 
verbum, eum et tuum. [deo exsultatio in. mensa 


erat : nemo ita affeclus erat, ac si ex suis, nemo ac si 


ex alienis ederet ; etsi hoc :nigma videatur esse. Nc- 
que aliena putabant esse bona fratrum; erant. enim 
ut dominorum ; neque propria, sed fratrum. Neque 
pauper pudore affectus, neque dives inflatus erat 
lloc exsultatio est. Ille quasi beneficio affectus , et hi 
quasi hinc gloria aucti; et valde inter se eraut colli- 
gati. Quia enim in pecuniarum distributionibus con- 
tumelias accidunt, arrogantia, molestizx, ideo diccbat 
Apostolus, Non ez tristitia, aul ex necessitate (2. Cor. 
9. 1). Vide, quanta illis testificetur ? Sinceram fidem, 
vitam rectam, perseverantiam in concione audienda , 
in precibus, in frugalitate, in l:etitia. 

9. Duo poterant illos in merorem conjicere, jeju- 
nium, ct pecuniarum erogatio. llli vero ex utroque 
gaudebant. Quis sic affectos non ut communes patres 
dilexisset ? Niliil mali pariebant alii adversus alios :. 
totum perinittebant. gratie Dei. Nullus aderat timor 
in media pericula conjectis. Per simplicitatem erga 
omnem illorum declaravit virtutem, δὲ divitiarum 
contemptu, et jejunio, et perseverantia in oratione 
longe majorem. lta pure Deum laudabant, imo hoe 
est, ipsum pure laudare. Vide autem hic illos statim 
accipere mercedem. Nam quod liaberent gratiam apud 
populum, hoc probat illos eL amabiles et valde dile- 
ctos fuisse. Quis enim uon obstupescat, quis non imi- 
retur videns hominem moribus simplicem ? aut quis 
non devinciatur homini nihil subdolum habenti ? Ad 


(n) Terr:e motum memorat, qui Constantinopoli accidit 
auuo 400, secundum alios autem anno 401. Difficultas vero 
anni statuendi hinc oritur, quod ipse infra uicat terr:e mo- 
tuin factum esse anno superiore. Verum ea de re jluribus 
ii Vita Chrysostomi actum est. 


e S. JOANNIS CIIRYSOSTOMU ARCHIEP. CONSTANTINOP.. 6^ 


καὶ ἔχοντος χάριν πρὸς δι1ον τὸν Aaór. Τὸν ἄρτον 
ἐμοὶ δοχεῖ λέγων, χαὶ τὴν νηστείαν ἐνταῦθα σῆμα [yety 
xd τὸν σχληρὸν Blov* τροφῆς (3p, οὐ τρυφῆς μετ- 
ελάμδανον. Ἔντεῦθεν, ἀγαπητὲ, μάνθανε, ὡς οὐχ f 
τρυφὴ, ἀλλ) ^ ἡ τροφὴ τὴν ἀπόλαυσιν ποιεῖ" χαὶ ὡς 
οἱ τρυφῶντες,ἐν λύπῃ, οἱ δὲ μὴ τρυφῶντες, ἐν χαρᾷ. 
Ὁρᾷς, ὅτ: οἱ Πέτρου λόγοι xal τοῦτο εἶχον, τὸν τοῦ 
βίου σωφρονισμόν b; Οὕτως οὐχ Évt γενέσθαι ἀγαλλία- 
σιν, μὴ ἀφελείας οὔσης. Καὶ πῶς, φησὶν, Εἶχον χά» 
pv πρὸς δῖον τὸν λαόν; Av ὧν ἐποίουν διὰ τῆς 
ἐλεημοσύνης. Μὴ γάρ μοι, εἰ οἱ ἀρχιερεῖς ἐπέστησαν 
αὐτοῖς ὑπὸ φθόνου xai βασκανίας, τοῦτο ἴδῃς" ἀλλ᾽ ὅτι 
πρὸς τὸν λαὸν χάριν εἶχον. Ὁ δὲ Κύριος προσετίθει 
τοὺς σωζομένους καθ᾽ ἡμέραν τῇ "ExxAncíg. 
Πάντες δὲ ol πιστϑύοντες ἦσαν ἐπιτοαυτό. Οὕτω 
πανταχοῦ χαλὸν ἡ ὁμόνοια. 'Ἑτέροις τε «1όγοις δι- 
ἐμαρτύρατο. Τοῦτο εἶπε, δεικνὺς, ὅτι οὐκ Ὦρχει τὰ 
λεχθέντα * ἢ καὶ ἐχεῖνα μὲν, ὥστε πρὺς πίστιν 
ἐπαχθῆναι, ταῦτα δὲ, τίνα χρὴ τὸν πιστὸν ποιεῖν, εἴ- 
ρηται. Καὶ οὐχ εἶπεν, Ἐπὶ τῷ σταυρῷ, ἀλλ᾽, Ἐπὶ 
τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ βαπτισθήτω éxaccoc 
ὑμῶν. Οὐδὲ ἀναμιμνήσχει αὐτοὺς συνεχῶς τοῦ σταὺυ- 
ροῦ, ἵνα μὴ ὀνειδίζειν δόξῃ, ἀλλ᾽ ἁπλῶς, Μεταγοή- 
Cat&, φησὶ, xal βαπεισθήτω ἕκαστος &r τῷ Óvó- 
ματι Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς ágeotr ἁμαρτιῶν. Καὶ μὴν 
ἑτέρως ἔχει τῶν ἐνταῦθα δικαστηρίων ὁ νόμος " ἀλλ᾽ 
ἐπὶ τοῦ χηρύγματος ὅταν ὁ ἡμαρτηχὼς ὁμολογήσῃ, 
τότε σώξεται. "Opa, πῶς οὐ τὸ μεῖζον παρέδραμεν ὁ 
Πέτρος" [58] ἀλλὰ πρότερον τὴν χάριν εἰπὼν, τότε 
χαὶ ἐχεῖνο ἐπήγαγε, λέγων" Λήψεσθε τὴ» δωρεὰν 
τοῦ ἁγίου Πνεύματος. ᾿Αξιόπιατος ὁ λόγος αὐτόθεν 
ἐξ ὧν αὐτοὶ ἔλαδον. Τέως γὰρ τὸ εὔχολον λέγει χαὶ 
πολλὴν ἔχον δωρεὰν, xal τότε ἐπὶ τὸν βίον ἄγει, εἰδὼς, 
ὅτι ὑπόθεσις αὐτοῖς * ἔσται σπουδῆς, τὸ fün γεύσα- 
σθαι τῶν τοσούτων ἀγαθῶν. Ἐπεὶ δὲ ἐπόθει ἀχοῦσαι 
ὁ ἀχροατὴῆς, τί ἣν τῶν πλειόνων λόγων τὸ χεφάλαιον, 
χαὶ τοῦτο προστίθησι, δειχνὺς ὅτι ἡ δωρεὰ τοῦ ἁγίου 
Πνεύματος. Οἱ μὲν οὖν ἀποδεξάμενοι τὸν λόγον ἐπ- 
ἥνεσαν τὰ λεχθέντα, xaltot φόδου γέμοντα, xal μετὰ 
τὴν συγχατάθεσιν τότε ἐπὶ τὸ βάπτισμα ἔρχονται. 
"'AXA' ἴδωμεν ἄνωθεν τὰ εἰρημένα. Ἦσαν, φησὶ, 
προσκαρτεροῦντες τῇ διδαχῇ. 'Ex τούτου δῆλον, 
ὅτι οὐ μίαν ἡμέραν, οὐδὲ δύο xai τρεῖς, ἀλλ᾽ ἐτὰ 
πολλὰς ἐδιδάσχοντο, ἅτε ἐφ᾽ ἕτερον μεταστάντες βίον. 
Kal ἐγένετο πάσῃ ψυχῇ φόδος. El πάσῃ, καὶ τῶν 
μὴ πιστευσάντων. Εἰχὸς δὲ αὐτοὺ; παθεῖν τοσαύτην 
ἀθρόον μεταθολὴν ἰδόντας " τάχα δὲ χαὶ ἀπὸ τῶν ση- 
μείων, Οὐχὶ, Ὁμοῦ δὲ, ἀλλ᾽, Ὁμοθυμαδὸν, εἶπεν, 
ἐπειδὴ ἕνι ὁμοῦ μὲν εἶναί τινα;, οὐ μὴν δὲ ὁμοθυμαδὸν, 
διηρημένους ταῖς γνώμαις. Λόγο'ς τε παρεχάλει. Καὶ 
οὐδὲ ἐνταῦθα λέγει τὴν διδασκαλίαν d, ἐπιτέμνων τὸν 
λόγον" ἐξὸν δὲ μανθάνειν, ὅτι ὡς νέους παῖδας Expe- 
eov τῇ τροφῇ τῇ πνευματιχῇ. Καὶ ἄγγελοι γεγόνασι 
λοιπὸν ἐξχίφνης. Καὶ διεμέριζον καθὸ χρείαν τις 
εἶχεν. Εἶδον, ὅτι τὰ 6 πυευματιχὰ χοινὰ, χαὶ οὐδεὶς 
ἕτερος ἑτέρου πλέον ἔχε:, xal ταχέως ἦλθον ἐπὶ τὸ τὰ 
αὑτῶν πᾶσι διαδιδόναι. Πάντες δὲ οἱ πιστεύοντες 
ἧσαν ἐπιτοαυτό. Ὅτι δὲ οὐ τόπῳ ἔσαν ἐπιτοαυτὸ, 
δῆλον ἐξ ὧν ἐπήγαγε λέγων, Καὶ πάντα εἶχον κοιγά. 
Πάντες δὲ, φησὶν, οὐχ ὁ μὲν, ὁ δὲ o0. Τοῦτο πολιτεία 
ἀγγελιχὴ. μηδὲν αὐτῶν λέγειν ἴδιον εἶναι. Ἐντεῦθεν 
ἡ ῥίζα τῶν χαχῶν ἐξεχόπη, xal δ'᾽ ὧν ἔπραττον 


* Unus μετελάμξανον ἐν ἀγαλλιάσει, φησίν, .Ὃρᾷς, ὅτι οὐχ 
ἡ τρυφὴ, ἀλλ΄: b ldem σωφφολσμον; Οὐ γὰρ &— * Idein 
ἄγ. ὑπόθεσις γὰ αὐτοὺς. M: rel, παρόχαλει:, Οὐ )έλγει 147 
διδασγαλ)ίαν. 4 Ail ἐξαίφνης ἅπαντες, εὐχῇ καὶ ἀχροάστι 
$5564 1 λυ) ηπος, «160v ὅτι τὸ 


ἔδειξαν, ὅτι fjxoucav." Apz τοῦτο ἦν ὅ ἔλεγε, Σώθητε 
ἀπὸ τῆς γενεᾶς τῆς σχοιιᾶς ταύτης. Kal xpoc- 
ετέθησαν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ψυχαι ὡσεὶ tpuo xl. 
Ἐπειδὴ τρισχίλιοι γεγόνασιν, ἐξήγαγον αὑτοὺς λοιπὸν 
ἕξω, ol xal μετὰ παῤῥησίας, ἅτε πολλῇς οὕπης ἤδη, 
xa0' ἡμέραν ἀνίεσαν xal προσήδρευην ἐν τῷ ἱερῷ" 
ἐπεὶ καὶ Πέτρος χαὶ Ἰωάννης μιχρὸν ὕστερον τὸ αὐτὸ 
ποιοῦσιν * οὐδὲν γὰρ τέως παρεχίνουν τῶν Ἰουδαῖ- 
χῶν. Καὶ αὐτὴ δὲ ἡ εἰς τὸν τόπον τιμὴ διέδα'νε πρὸς 
τὸν τοῦ ἱεροῦ Δεσπότην. Εἶδες εὐλαδείας ἐπίδοσιν ; 
Χρήματα ἔῤῥιψαν, καὶ ἔχαιρον, χαὶ πολλὴ fjv d) εὖ- 
φροσύνη μείζονα γὰρ ἣν ἃ ἐλάμδανον ἀγαθά. Οὐ- 
δεὶς ὠνείδιζεν, οὐδεὶ; ἐφθόνει, οὐδεὶς ἐδάσχκαινεν, οὐχ 
ἣν τῦφος, οὐχ ἦν ἐξουδένωσις" καθάπερ παιδία ἐνό- 
μιζον οὕτω παιδεύεσθαι, ὡς ἀρτίτοχοι οὕτω διέχειντο. 
Καὶ τί ὡς ἐν ἀμυδρᾷ λέγω εἰκόνι; Εἰ μέμνησθε ὡς, 
ὅτε τὴν πόλιν ἡμῖν ἔσεισεν [59] ὁ θεὸς, καὶ πάντες 
ἦσαν συνεσταλμένοι, οὕτω τότε ἐκχεῖνοι διέχειντο᾽ 
οὐδεὶς ὕπουλος fjv, οὐδεὶς πονηρός. Καὶ γὰρ τοιοῦτον 
φόθος, τοιοῦτον ἡ θλῖψις. Οὐκ ἣν τὸ ψυχρὸν ῥῆμα τὸ, 
Ἐμὸν, καὶ τὸ, Σόν. Διὰ τοῦτο ἀγαλλίατις ἣν ἐπὶ τῆς 
«τραπέζης " οὐδεὶς ὡς ἐξ ἰδίων ἐσθίων διέκειτο, οὐδεὶς 
ὡς ἐξ ἀλλυτρίων: χαίτοι 6oxst. αἴνιγμα εἶναι. Οὔτε 
ἀλλότρια ἐνόμιζον εἶναι τὰ τῶν ἀδελφῶν " δεσποτιχὰ 
γὰρ ἦἧν᾽ οὔτε ἴδια, ἀλλὰ τῶν ἀδελφῶν. ODte ὁ πένης 
ἡἠσχύνετο, οὗτε ὁ πλούσιος ἐτυφοῦτο. Τοῦτό ἔστιν. 
ἀγαλλίασις. Κἀχεῖνος ὡς εὐεργετούμενος διέκχειτο, 
χαὶ εὖ πάσχων μᾶλλον, καὶ οὗτοι ὡς δοξαζόμενοι 
ταύτῃ, χαὶ πάνυ πρὸς αὐτοὺς ἦσαν συνδεδεμένοι. 
Ἐπειδὴ γὰρ ἐν ταῖς τῶν χρημάτων διανομαῖς xai 
ὕδρεις, xat ἀπονοίας, xaX λύπας γίνεσθαι-συμδαένει, 
διὰ τοῦτο ἔλεγεν ὁ ᾿Ἀπόστολος" Μη àx λύπης, ἣ ἐξ 
dváyxnc. Ὅρα, πόσα αὐτοῖς μαρτυρεῖ; Πίστιν γνη- 
σίαν, βίον ὀρθὸν, τὴν ἐν ἀχροάσει καρτερίαν, τὴν ἐν 
εὐχαῖς, τὴν ἐν ἀφελείᾳ, τὴν àv εὐφροσύνῃ. 

Υ΄. Δύο ἣν ἱκανὰ ἐμθαλεῖν αὐτοὺς εἰς ἀθυμέαν, f) τε 
νηστεία, χαὶ τὸ τὰ χρήματα διαδίδοσθαι. Οἱ δὲ καὶ 
δι᾽ ἀμφότερα ἔχαιρον. Τίς γὰρ τοὺς οὕτω διαχειμένους 
οὐχ ἂν Λγάπησεν ὡς πατέρας χοινούς Οὐδὲν ἔτιχτον 
πονηρὸν xav ἀλλήλων τὸ πᾶν ἐπέτρεπον τῇ χάριτι 
τοῦ θεοῦ. Οὐχ ἦν φόδος, καὶ ταῦτα ἐν μέσοις χινδύ- 
νοις ἐμδεθληχότων αὐτῶν. Διὰ γοῦν τῆς ἀφελείας τὴν 
πᾶσαν αὐτῶν ἐδήλωσεν ἀρετὴν, πολὺ καὶ τῆς τῶν χρη- 
μάτων ὑπεροψίας, χαὶ τῆς νηστείας, χαὶ τῆς ἐν ταῖς 
εὐχαῖς χαρτερίας μείξονχοὗσαν. Θὕτω δὲ καὶ χαθαρῶς 
ἥνουν τὸν Θεὸν, μᾶλλον δὲ τοῦτό ἐστιν αἰνεῖν τὸν Θεόν. 
Ὅρα δὲ χαὶ ἐνταῦθα αὑτοὺς ἀπολαμδάνοντας εὐθέως 
τὰς ἀμοιδάς. Τὸ γὰρ ἔχειν χάριν πρὸς τὸν λαὺν, τοῦτό 
ἐστιν, ὅτι ποθεινοί τινες ἦσαν χαὶ ἑπέραστοι. Τίς γὰρ 
οὐχ ἂν ἀγάσαιτο, τίς δὲ οὐχ ἂν θαυμάσειεν ἄνθρωπον 
τὸ ἦθος ἁπλοῦν, f| τίς οὐχ ἂν συνδεθείη τῷ μηδὲν 
ὕπουλον ἔχοντι: Τίνων δὲ ἄλλων ἐστὶν ἡ σωτηρία ἣ 
πούτων; τίνων δὲ τὰ μεγάλα ἀγαθά ; Οὐχὶ ποιμένες 
εὐηγγελίσθησαν πρότεροι; οὐχὶ Ἰωσὴφ ἁπλοῦς τις ὧν 
ἄνθρωπος, ὥστε μὴ διὰ μοιχείας ὑποψίαν φοδνθέντα 
αὑτὸν ἐργάσασθα! τι πονηρόν : οὐχὶ ἀγροίκους ἐξελέ- 
γεῖο τοὺς ἀπλάστους ; Ῥ υχὴ γὰρ, φησὶν, οὐογημένη 
πᾶσα ἀπληῦ xai πάλιν, Ὁ 68 πορευόμενος ἀπιλῶς, 
πορεύεται πεποιθὼς. Ναὶ, φησίν" ἀλλὰ χαὶ cpoví,- 
σεως δεῖ, Τί γὰρ ἄλλο ἐστὶν ἀπλότης ἀλλ᾽ ἣ φρόνη τις; 
Ὅταν γὰρ μηδὲν ὑποπτεύῃς ποντρὸν, οὔτε τεχτῆνα: 
δύνασα! moyr.póv: ὅταν μηδὲν ἔχῃς τῶν δεινῶν, οὐδὲ 
μνησιχαχῆσα: δυνήσῃ. Υρισέ τι: ; οὐχ ἔλγυσας" 
ἐχαχηγόρητεν; οὐδὲν ἔπαθες’ bÓXawr ves : οὐδὲ οὕτως 
£za0i; τι, Ὅδός τίς ἐστιν ἐπὶ φιλοσοφία) ἡ Ar tn. 


f Alius μεγάλα μαύμχτα. 


65 IN ACTA ἈΡΟΘΤΟΚΟΒΌΜ.ΠΌΜΗ,, VII. 68 


dui essent, Nam utpote ferventiores facti, majore erga 
locum erant reverentia. Neque enim illos adhuc avel- 
lebant apostoli, ne ipsus lederent. Et frangentes 
circa domos panem, sumeSant cibum cum. exsultatione 
et. simplicitate cordis , 41. coitaudantes Deum , et 
habentes gratiam ad. omuem plebem. Cum panem 
diciz, jejunium mihi et austeram vitam significare vi- 
detur : cibo enim, non deliciis utebantur. Hinc disce, 
dilecte, non deliciis, scd cibo nos suaviter frui ; et 608 
qui deliciis fruuntur, in tristiiia essc; qui vero non 
fruuntur, in gaudio. Viden' Petri sermones, vito 
teinperantiam | intulisse ? Sic non potest exsultatio 
esse sine simplicitate. Et quomodo, inquies, flabe- 
bant gratiam ad omnem plebem ? Propter ea, quz fa- 
ciebant per eleemosynam Ne cnim attendas, quod 
principes sacerdotum ob invidiam c£ livorem insur- 
gerent in illos, scd quod gratiam liaberent ad plebem. 
Dominus autem augebat. quotidie eos , qui salvi fierent 
ὧι Ecclesia. Omnes. autem. credentes. simul. erant. Sic 
ubique bona est concordia. Aliisque sermonibus testis 
ficatus est. Hoc dixit ostendens, non satis fuisse illa , 
qu: dicta fuerant : vel illa quidem dixerat , ut ad ἢ- 
dem induceret ; h:ec vero docebant, qualem oporteret 
esse fidelem. Nec dixit, In cruce; sed, In nomine 
Jesu Christi baptizetur unusquisque. vestrum. Neque 
[requenter illis crucem commemorat , ne exprobrare 
videatur ; sed simpliciter dicit : Ponitentiam agite, et 
baptizetlur unusquisque in nomine Jesu Christi in remis- 
sionem peccatorum. Atqui aliter hic se habent judi- 
ciorum leges : nam in prwdicatione cum peccator 
confitetur, tunc servatur. Vide, quomodo Petrus id 
quod majus est non przeerierit ; sed cuin de gratia 
dixisset , illud subjunxerit, dicens : Accipietis donum 
Spiritus sancti. Fide dignus sermo erat ex iis, qu: 
jain acceperant. Interim enim id quod facile est dicit, 
et quod magnum habet donum, et tunc ad vitam du- 
cit; gnarus, occasionem ipsis majoris studii fore, 
quod tauta jam bona degustassent. Quia vero cupie- 
bat auditor discere id , quod plurium illorum sermo« 
num caput esset, illud quoque addit, ostendens 
donum esse Spiritus sancti. llli itaque sermonem 
accipientes, dicta laudaverunt, etsi metum magnum 
incuterent, et iis assensi , tunc ad baptisma veniunt. 
Sed quie dicta sunt, repetamus. Erant, inquit, perse- 
serantes in doctrina. Hinc palam est eos non uno, vel 
duobus vel tribus diebus, sed multis edoctos fuisse , 
utpote qui vitam inutaverint. Fiebat autem omni ani- 
me timor. Si Omni, ctiam iis, qui non crediderant, 
Verisimile autem est illos sic affectos fuisse, quod 
tantam. viderent. mutationem : forte etiam ex signis. 
Nec dixit, Simul; sed, Unanimiter : quia fleri potest, 
ut. quidam simul sint, nec tamen unanimiter, sed 
sententia dissidentes. Sermoftibus quoque hortabatur. 
Neque hic doctrinam dicit, compendio loquens. linc 
lieet discere, apostolos ipsis quasi puerulis cibum 
spiritualem dedisse, qui ut angeli statim facti sunt *. 
Εἰ dividebant singulis, prout cuique opus erat. Vide- 


! Alii addunt, or«tioni εἰ auditioni ( verbi Dei ) incum- 
bentes, 


bant, spiritu:slia esse cominunia ; nullusque alio plus 
habcbat, et ad hoc statim pervenerunt, ut sua omnibus 
distribuerent. Omnes autem, qui credebant, simul erant. 
Quod autem non loco siinul essent, palam est ex iis , 
qui subjunxit : Et omnía habebant communia. Omnes 
dicit : non ille halebat, ille secus. Ic angelica res- 
publica erat, quod nihil dicerent sibi proprium. 
llinc radix malorum excisa es!, et ex gestis suis 86 
audivisse demonstrarunt. Hoc ergo erat quod dicebat : 
Salvamini a generatione ista prava. Et apposita sunt in 
die illa ánime circiter tria millia. Quia ter mille erant, 
educebant illos foras; qui cum fiducia multa quotidie 
ascendebant in templum, et ibi assidui erant : nam 
Petrus et Joannes paulo post illud fecerunt : nihil 


' enim ex Judaicis adhuc movebant. Et honor ille tcm - 


plo exhibitus, transibat ad templi Dominum. Vidistiu' 
pietatis augmentum? Pecunias abjiciebant, οἱ gau- 
debant , magnaque erat lztitia : majora quippe erant 
bona quae accipiebant. Nemo exprobrabat, nemo in- 
videbat, nullus erat fastus, nullus contemptus : quasi 
pueri se putabant erudiendos, ut recens nati affecti 
erant. Εἰ cur quasi in obscura loquor imagine? Si 
meministis quomodo , cum Deus concussit civitatem 
nostram (a), omnes attoniti erant, sic tunc illi affecti 
erant ; nullus subdulus erat, nullus malignus. Etenim 
talis timor est, talis angustia. Non erat frigidum illud 
verbum, eum et tuum. ldeo exsultatio in mensa 
erat : nemo ita affeclus erat, ac si ex suis, nemo ac si 
ex alienis ederet : etsi hoc aenigma vidcatur esse. Ne- 
que aliena putabant 6586 bona. fratrum; erant enim 
ut dominorum ; neque propria, sed fratrum. Neque 
pauper pudore affectus, neque dives inflatus crat 
lloc eszsultatio est. Ille quasi beueficio affectus , et hi 
quasi hinc gloria aucti; ct valde inter se eraut colli- 
gati. Quia enim in pecuniarum distributionibus con- 
tuinelia accidunt, arrogantia, molestiz, ideo dicebat 
Apostolus, Non ez tristitia, aut ex necessitate (2. Cor. 
9. 1). Vide, quanta illis testificetur ? Sinceram fidem, 
vitam rectam, perseverantiam in concioue audienda , 
in precibus, iu frugalitate, in lzetitia. 

$9. Duo poterant illos in moerorem conjicere, jeju- 
nium, ct pecuniarum erogatio. llli vero ex utroque 
gaudebant. Quis sic affectos non ut communes patres 
dilexisset ?. Nihil mali pariebant alii adversus alios :. 
totum permittebant. gratize Dei. Nullus aderat timor. 
in media pericula conjectis. Per simplicitatem erga 
onmem illorum declaravit virtutem, δὲ divitiarum 
contemptu, el jejunio, et. perseverantia in oratione 
lorge majorem. lta pure Deum laudabant, imo hoe 
est, ipsum pure laudare. Vide autem lic illos statim 
accipere mercedem. Nam quod liaberent gratiam apud 
populum, hoc probat illos et amabiles et valde dile- 
ctos fuisse. Quis enim non obstupescat, quis non mi 
retur videns hominem moribus simplicem ? aut quis 
non devinciatur homini nihil subdolum habenti ? Ad 


(n) Terr: motum memorat, qui Constantinopoli accidi! 
auno 406, secundum alios autem anno 401. Difficultas vero 
anni statuendi hinc oritur, quod ipse infra aicat terr:e mo- 
unn factum esse anno superiore, Verum ea de re jluribus 
ui Vita Chrysostomi actum est. 


61 S. JOANN:S CIIRYSOSTOMI ARCHIED. CONSTANTINOP. et 


qos nisl ad hos solus, ad quos magna bona * perti- 
neant? Nonne pastores primi evapgelium acceperunt? 
uonne Joseph homo simplex erat; ità ut. nec per 
adulterii suspicionem sic perterreretur, ut aliquid 
mali patraret ? nonne agrestes homines et simplices 
Deus elegit * Anima enim, inquit, omnis simplex bene- 
dicta ; ac rursus, (πὶ ambulat simpliciter, ambulat con- 
fidenter (Prov. 11. 26. εἰ 10. 9). Etiam, inquies; sed 
prudentia est opus. Sed quid aliud est simplicitas, 
quam prudentia? Cum enim nihil ma suspicaris, 
nihil mali parere potes : cum nihil fers moleste, non 
poteris injuriarum recordari. Contumelia te quis af- 
fecit? Non doluisti : obloquutus est? Nihil passus es: 
invidit tibi? Non zxgre tulisti. Via quxdam est ad 
philosophiam simplicitas. Nemo tiam pulcher animo 
est quam vir simplex. Sicut euim in corpore qui mee- 
stus est, demissug et cogitabundus, multum ex  pul- 
chritudine detrahit; qui vero letus est et. subridet, 
formositatem auget : sic in anima evenit : qui sub- 
dolus est, etsi innumera penes se habeat bona opera, 
disperdit illà ; contra vero qui liber est et simplex. 
Talem liominem quis sibi amicum fidenter paret; et 
δὶ inimicus sit, cum illo reconciliabitur. Nulla enim 
δά lioc opus est custodia, nullis vinculis; sed multa 
et illi et contubernalibus erit securitas. Quid ergo, 
inquies, si qui talis est, in malos inciderit viros? Deus 
qui simplices esse jubet, manum porriget, Quid Davide 
simplicius? quid Saüle iuiquius? Üter ergo supera- 
vit? Quid in Josepho acium est? nonne ille sinpliciter 
ad dominam accessit ; illa vero subdole? In quo, 
quzso, kesus est ? Quid Abele simplicius erat? quid 
Caino. sceleratius? Rursusque Joseph, nonne simpli- 
eiter cum fratribus egit? nonne ideo claruit, quia sine 
suspicione omnia loquutus est, hi vero maligne ipsum 
exceperunt? Semel somnia, iterum somnia dixit, et 
sine cautione illos adiit cibos afferens, omnia Deo 
committens ; sed quanto magis illi at inimieym ipsum 
habebant, tanto magis ille ut fratres tractabat. Pote- 
ratque Deus. non. perinittere, ut. incideret in. illos ; 
se. permisit, ut miraculmn appareret, et. ostendere- 
tur, quautumvis illi contra tenderent, illum fore su- 
periorem. Et sic quamvis plagain accipiat, non a se, 
sed ab alio accipit. | 

Improbus sui ipsius inimicus est. — Malignus vcro 
seipsum primo percutit, nullumque alium ; sicque est 
ui ipsius inimicus. Hujus anima moerore seinper 
plena est, dum cogitationes perpetuo colligat:e et 
perplexie sunt : si audire, si dicere quidpiam opor- 
teat, omnia traliit ad erimen, omnia accusat. Procul 
ab illis amicitia et concordia ; apud illos pugn:ze, ini- 
micit.2, molestie ; sibique ipsis sunt suspecti. lJis 
neque somnus, heque aliud. quidpiam suave est. Si 
uxores habeant, papze! omnibus sunt hostes. et ini- 
mici; zelotypie infinite, metus perpetuus : inalus 
cnim a malo labore sic vocatur. Sic utique Scriptura 
laborem semper vocat malitiam ; ut cum dicit : Sub 
lingua eorum labor et fatigatio ; οἱ alibi rursum, Et 


* Alius legit, miracula, pro, boja. 


aniplius eorum labor οἱ dolor (Psal. 9. *. et 89. 10). 
5i vero miretur quis, unde ab initio tales facti siut, 
et nunc tales ron siut ; discant causam esse zrum- 
nan, magistram philosopliize, matrem pietatis. Quando 
pecunia: de medio tollebantur, tunc nequitia non erat. 
Etiam, inquit, sed illud ipsum interrogo, unde nave 
tanta. malitia? quomodo illi ter mille et quinquies 
mille statim. virtutem. delegerunt, et mox pariter 
phiilosoplii facti suut, et nunc vlx unus repepiuiw ? cur 
tunc ta concordes erant? quid illos tam agiles et ex- 
citatos reddebat ?- quid illos ita incendit * Quia cum 
magna pietate accedebaut ; quia honores. non erant, 
sicut hodie ; quia ad futura mentem suam  transtule- 
runt, et nihil prcsentium exspectabant. Boc est ignez 
animi, in zrumnis versari : hoc putabant illi Chri- 
stianisimum esse; scd non uos : nunc enim soluGm 
vitam quirimus. Ideo nec illa, cum par erit, asse- 
quemur. Quid faciemus ? interrogabant illi seipsos 
damnantes. Nos vero contra : Quid faciemus 7. dic- 
mus, nos prasentibus venditantes, et a]tum de nobis 
sapientes. llli faciebant qux facere oportebat; nos 
vero secus. Damnabant illi seipsos, desperabant de 
salute sua : ideo tales facti sunt. Agnoverunt quale 
receperant donum. 

4. Quomodo vos íllis similes eritis, qui contraria 
omnia facitis? Illi statim atque audierunt , baptizati 
suni : non dixerunt illa frigida verbi, quae nunc nos 
dicimus , neque moras, nexuerunt , elsi non onines 
audissent justificationes ; sed lioc. tantum, Salsamini 
a generatione ista. Non segnes fuerunt, sed hos ser- 
mones exceperunt ; οἱ quod accepissent, operi 
monstrarunt ; et. qui essent, exhibuerunt, Statim is 
ceriamen ingressi, exuerunl. vestimeuta : mos rer 
ingressi, cum vestimentis certare volumus. Idee 
aniagonistà noster labore opus non habet , cum te 
bis ipsis impliciti sepe dejiciamur. Idipsum enim &- 
cimus , ac si quis athletam pulvere congpersum "HL 
grum, nudum, videns, ab arena ct ἃ sole multam 
habentem luti , oleo, sudore et cceno delibutum, ipse 
unguento fragrans, sericis vestibus, aureis calceis, 
stola usque ad malleolos defluente, aureolas capile 
gestans, cum illo cougrediatur. Qui enim talis est, 
non impedietur solum, scd curam habens. ne vestes 
foedentur vel scindantur, in primo congressu cade, 
idque patietur quod statim timuit, in przcipuis par- 
tibus lesus. Tempus adest certaminis, et tu serieis 
indueris ! tempus exercitationis, tempus stadii ; et.tu 
quasi in pompa teipsum ornas? Et quoinodo supera- 
bis? Ne ad externa, seda interna respicias, Wis 
enim curis ceu gravibus vinculis undique anigw 
constringitur, manum non sinens auollere, nec COM 
tra hostem proferre , nos molles ac delicatos reddit. 
Utinam liberati vincere possimus impura illam, po- 
testatem. Ideo Christus, ac si non satis sit divitiag abji- 
cere, vide quid dicat : Vende omnia que habes, el da pgu-. 
peribus : et veni , et sequere me (Marc. 10. 21). Quod si, 
depositis opibus, nondum in Luto sumus, sed alia 
arie ct accuratione nobis est opus: multo magis , si 


retineamus , nihil magnum operabünur, sed. ridiculi 


e ' IN ACTA APOSTOLORUM. IIOMIL. VII, 68 


O036ctg οὕτως ἐστὶ τὴν ψυχὴν χαλὸς, ὡς ὁ ἁπλοῦς. 
ἐξαθάπερ γὰρ ἐν τῷ σώματι ὁ μὲν στυγνὸς xal χατ- 
ηφῆς xaY σύννους, χἂν χαλὸς f. τὸ πολὺ τῆς ὡραιότῃ - 
&og ὑποτέμνεται " ὁ δὲ ἀνειμένος χαὶ ἠρέμα μειδιῶν 
τὴν ὄψιν, ἐπιτείνει τὴν ὡραιότητα" οὕτω δὴ καὶ ἐπὶ 
τῆς Ψυχῆς, ὁ μὲν σύννους χἂν μυρία ἔχῃ χατορθώμα- 
τα ἠφάνισεν αὑτά" ὁ δὲ ἀνειμένος χαὶ ἁπλοῦς. τούναν- 
τἴον. [00] Καὶ φίλον τὸν τοιοῦτον μετὰ ἀσφαλείας ἄν 
τις εἰργάπαιτο, καὶ ἐχθρὸν γενόμενον καταλλάξειεν. Οὐ 
γὰρ δεῖ φυλαχῇς xai προφυλαχῆς, οὐδὲ δεσμῶν xal 
συνδέσμων ἐπὶ τοῦ τοιούτου, ἀλλὰ πολλὴ μὲν αὑτῷ 
ἔσται ἡ ἄνεσις, πολλὴ δὲ xal τοῖς συνοῦσιν αὐτῷ. Ti 
οὖν, ἂν εἰς πονηροὺς. φησὶν, ἄνδρας ὁ τοιοῦτος ἐμ- 
πέσῃ; Ὁ Θεὺς ὁ προστάξας εἶναι ἀπλάστους, ὁρέξει 
χεῖρα. Τί τοῦ Δαυὶδ ἀπλαστότερον ἦν; τί δὲ τοῦ 
Σαοὺλ πονηρότερον; Τίς οὖν περιεγένετο; Τί δαὶ ἐπὶ 
τοῦ Ἰωδσέφ; οὐχ ὁ μὲν ἀπλάστως προσήει τῇ δεσποί- 
vt, ἡ δὲ χαχούργως ; Τί οὖν, εἰπέ μοι, ἐχεῖνος ἠδίκη- 
ται: Τί 631 τοῦ ᾿Αὔελ ἀπλαστότερον ἦν; τί δαὶ τοῦ 
Κάϊν χαχουργότερον; Ὃ Ἰωσὴφ δὲ πάλιν οὐκ ἀπλά- 
στως ἐχέχρητο τοῖς ἀδελφοῖς ; οὐ διὰ τοῦτο εὐδοχίμη- 
σεν, ὅτι ὁ μὲν ἀνυπόπτως πάντα ἐφθέγγετο, οὗτοι δὲ 
“χαχηύργως ἐδέχοντο; Καὶ ἅπαξ εἶπε τὰ ὀνείρατα, χαὶ 
πάλιν εἶπε, χαὶ οὐχ ἐφυλάξατο’ καὶ πάλιν πρὸς αὖ- 
τοὺς ἀπήεε τροφὰς ἀποίσων, καὶ οὐδὲν ἐφυλάττετο, τὸ 
πᾶν ἐπιτρέπων τῷ Θεῷ᾽ ἀλλ᾽ ὅσῳ ἐκεῖνοι πρὸς ἀὐτὸν 
οὕτω διέχειντο ὡς πρὺς πολέμιον, οὕτως ἐκεῖνος ὡς 
πρὸς ἀδελφούς. Καὶ ἐδύνατο ὁ θεὺς μὴ ἀφεῖναι αὑτὸν 
ἐμπεσεῖν, ἀλλ᾽ ἀφῆκεν, ἵνα δειχθῇ τὸ θαῦμα, xat ὅτι 
χἂν τὰ αὑτῶν ἐπιδείξωνται, ἐχεῖνος ἀνώτερος ἔσται. 
Ὥστε x&v λάδῃ πληγὴν, ob παρ᾽ ἑαυτοῦ, ἀλλὰ παρ᾽ 
ἑτέρου Xayb&vst, 

Ὃ δὲ πονηρὸς 4 ἑαυτὸν μὲν πλήττει πρότερον, 
ἕτερον δὲ οὐδένα" οὕτως ἐστὶ xal ἑαυτῷ πολέμιος. 
qv) τοιούτου ἀεὶ ἀθυμίας ἡ ψυχὴ μεστὴ, τῶν λογι- 
σμῶν ἀεὶ συνδεδεμένων" χἂν ἀχοῦσαι, xàv εἰπεῖν σι 
δέῃ πάντα μετὰ ἐγχλημάτων ποιεῖ, πάντα μετὰ al- 
τίας. Φιλία -ὧν τοιούτων χαὶ ὁμόνοια κόῤῥω xat μα- 
xpàv ἐσχήνωνται' μάχαι δὲ παρ' αὐτοῖς χαὶ ἔχθραι 
xal ἀηδίαι, xal ἑαυτοὺς ὑποπτεύουσιν οἱ τοιοῦτοι. 
Τούτοις οὐδὲ ὕπνος ἡδὺς, οὔτε ἄλλο οὐδέν. “Ἂν δὲ xa 
γυναῖκα ἔχωσι, βαθαὶ, πρὸς πάντας ἐχθροὶ γίνονται 
καὶ πολέμιοι" ζηλοτυπίαι μυρίαι. φόδος διηνεχῆς" 
πονηρὸς δὲ παρὰ τὸ πονεῖν εἴρηται. Οὕτω γοῦν χαὶ di 


Γρχτὴ πόνον ἀεὶ τὴν πονηρίαν χαλεῖ, ὡς ὅταν λέγῃ». 


"Υτὸ τὴν γλῶσσαν αὑτοῦ κόπος καὶ πόνος" xol 
ἀλλαχοῦ πάλιν, Καὶ τὸ ztAetov αὐτῶν κόπος καὶ πό- 
γος. Εἰ δὲ θαυμάζοι τι, πόθεν μὲν παρὰ τὴν ἀρχὴν 
τοιοῦτοι γεγόνασε, νῦν δὲ οὐ τοιοῦτοι, μαθέτω τὴν 
θλέψιν αἰτίαν, τὴν διδάσκαλον τῆς φιλοσοφίας, τὴν 
μητέρα τῆς εὐλαδείας. “Ὅτε χρημότων ἀναίρεσις ἦν, 
τότε οὐδὲ πονηρία fv. Ναὶ, φησίν αὐτὸ γὰρ τοῦτο 
ἐρωτῶ: νῦν δὲ πόθεν fj τοσαύτη πονηρία; πόθεν ἐχεί: 
νοις μὲν ἐπῆλθε τοῖς τρισχιλίοις χαὶ πενταχισχελίοις 
εὐθέως ἑλέσθαι τὴν ἀρετὴν, καὶ ὁμοῦ οὕτως ἐγένοντο 
ctXóGogot, νῦν δὲ μόλις εἷς εὑρίσχεται ; τότε ὃὲ οὕτω 
ϑυνεφώνουν; τί τὸ ποιῆζσαν αὑτοὺς σφοδροὺς xal διΞ 
εγηγερμένους ; τί αὐτοὺς ἄφνω ἐπύρωσεν; Ἐπειδὴ 
μετὰ πολλῆς προσῆλθον τῆς εὐλαδείας ἐπειδὴ τὰ 
τῶν τιμῶν οὐχ ἦν καθάπερ vov ἐπειδὴ πρὸ; τὰ μέλ: 
λοντα μετέστησαν αὑτῶν τὴν διάνοιαν, xal οὐδὲν τῶν 
παρόντων προσεδόχων. Τοὺτό ἐστι πεπυρωμένης 
ψυχῆς, τὸ τοῖς δεινοῖς ἐνστρέφεσθαι b* τοῦτο ἐνόμιζον 


^ Unus ὁ v&p πονηρός. Mox idem οὐδένα. Móvo; yà 
φισὶν. ἀντλήσει τὰ M NC αὐτῷ ἀθυμίᾷς μεστὴ ἡ dni 
«wv λογισμῶν. — P ΔΙῚ ἐντρέφεσθαο, 


[61] ἐκεῖνοι χριστιανισμὸν εἶναι. ᾿Αλλ᾽ oby ἡμεῖς" νῦν 
γὰρ τὰς ἀνέσεις ἐνταῦθα ξητοῦμεν. Διὰ voUto οὐδὲ, 
ὅταν δέῃ, τούτων ἐπιταυξόμεθα. Τί ποιήσωμεν, tpd- 
τῶν ἐκεῖνοι, ἀπογινώσχοντες ἑαυτῶν; Ὑμεῖς δὲ τὸ 
ἐναντίον, Τί ποιήσομεν"; λέγομεν, ἐπιδεικνύμενοι πρὸς 
ποὺς παρόντας, xai μέγα φρονοῦντες ἐφ᾽ ἑαυτοῖς. 
ἽΑπερ ἔδει γενέσθαι ἐποίουν ἐχεῖνοι, ἡμεῖ; δὲ τοὐύναν- 
τίον. Κατέγνωσταν ἑαυτῶν ἐχεῖνοι, ἀπέγνωσαν αὐτῶν 
τῆς σωτηρίας" διὰ τοῦτο τοιοῦτοι γεγόνασιν. "Εγνωταν 
ὅσον ἔλαθον δῶρον. | 

δ’, Πῶς δὲ ὑμεῖς ἔσεσθε τοιοῦτοι, ἀπεναντίας ἐκείνου: 
ἅπαντα πράττοντες: Ἐχεῖνοι ἅμα ἤχουσαν xal ἐδα-"- 
πτίταντο' οὐχ εἴπονταῦτα τὰ ῥῆματα τὰ ψυχρὰ, ἅπερ 
ἡμεῖς νῦν, οὐδὲ τὴν ἀναθολὴν ἐπραγματεύσαντο" χαίτοι 
γε οὐ πάντα ἤχουσαν τὰ διχαιώματα, ἀλλὰ μόνον, τὸ, 
Σώθητε ἀπὸ τῆς γενεᾶς ταύτης. Οὐχ ὀχυνροὺς αὖ- 
τοὺς ἐποίησεν, ἀλλὰ ἀπεδέξαντο τοὺς λόγους xai ὅτι 
ἀπεδέξαντο, διὰ τῶν ἔργων ἐδήλωσαν, χαὶ ἔδειξαν ξαυ- 
τοὺς τίνες ἦσαν. "Apa γὰρ δνέδησαν εἰς τὸν ἀγῶνα, 
ἀπεδύσαντο τὰ ἱμάτια' ἡμεῖς δὲ ἐμδαίνοντες, μετὰ 
ἱματίων παλαίειν βουλόμεθα. Διὰ τοῦτο οὐ δεῖται πό- 
νων ὁ ἀνναγωνιστὴς, ἀλλ᾽ ἐν αὐτοῖς περιπλαχέίντες 
πολλάχις χατηνέχθη μεν. Ταὐτὸν γὰρ ποιοῦμεν, ὥσπεῤ 
ἂν εἴ τις ἄνδρα ἀθλητὴν χεχονιμένον *.. μέλανα, T»- 
μνούμενον ἰδὼν, πολὺν χαὶ ἀπὸ τῆς ἄμμου χαὶ τοῦ 
ἡλίου πηλὸν ἔχοντα, xal ἀναχεχρωτμένον τῷ ἐλαίῳ, 
χαὶ τῷ ἱδρῶτι, xal τῷ πτλῷ, αὐτὸς μύῤων ἔξων, 
σηριχὰ λαθὼν ἱμάτια χαὶ χρυσᾶ ὑποδήματα, χαὶ 
στολὴν μέχρι σφυρῶν χαθιεμένην, xat γρυσία περὶ 
τὴν χεφαλὴν, συμπλέχοιτο εἰσιών. Ὃ γὰρ τοιοῦτος 
05x ἐμποδισθήσεται μόνον, ἀλλὰχ χαὶ πᾶσαν τὴν φρῦν- 
τἰδα πϑρὶ τὸ μὴ μολῦνα!: μηδὲ δια ῤότξα! τοὺς χιτωναξ 
ἔχων, ἐκ πρώτης εὐθέως προσθολῇς πεσεῖται! χαὶ 
ὅπερ δέδοιχεν, εὐθέω; τοῦτο πείσεται, περὶ ἐχεῖνχ τὰ 
xaíp:a τὴν ζημίαν λαθών. Καιρὸς ἀγῶνος ἔἐνέστ᾽ χε" 
σὺ δὲ περιδάλλῃ σηριχά; χαιρὸς γυμνασία:, xa:p5; 
σταδίου" σὺ δὲ χαθάπερ ἐν πομπῇ χοσμεῖς σαυτόν; 
Καὶ πῶς περιέσῃ; Μὴ pot πρὸς τὰ E20 img, ἀλλὰ 
πρὸς τὰ ἔσω. Tai; γὰρ τόύτων φροντίσι, χαθάπερ 
σχοινίοις χαλεποῖς, πάντοθεν ἡ Ψυχὴ συνδέδεται, χεῖρα 
obx ἐῶσα ἀνξᾶραι, οὐδὲ ἐπανατείνασθαι τῷ πολεμίῳ, 
μαλαχοὺς ἐργαζομένη xat ἁπαλούς. ᾿Αγαπητὺν, πάν- 
τῶν ἀπαλλαγέντα δυνηθῆναι περιγενέσθαι τῆς ἀχα- 
θάρτου δυνάμεως ἐκείνης. Δὲχ τοῦτο χαὶ ὁ Χριστὸς, 
ὡς 094 ἀρχούσης τῆς τῶν γρημάτων pgovoy ἀποθολῖς, 
ὅρα τίφησι. Πώλησόν cov τὰ ὑπάρχοντα, καὶ δὲ ς 
πτωγοῖς, καὶ δεῦρο ἀκοιούθει μοι. Εἰ δὲ, οὐδὲ ὅταν 
ἀποδυσώμεθα τὰ χρήματα, οὐδέπω ἐν ἀσφαλείᾳ ἐστὴ- 
χαμεν, ἀλλὰ καὶ ἑτέῤας τινὸς τέχνης xal ἀχριέείας 
ἡμῖν δεῖ" πολλῷ μᾶλλον ἔχοντες, οὐδὲν ἐργασόμεθά 
μέγα, ἀλλὰ καταγέλαστοι xai τοῖς θεαταῖς xal αὑτῷ 
γενησόμεθα τῷ πονηρῷ. Κἂνγὰρ διάδολος μὴ Tj, »ἂν 
ὁ παλαίων μηδεὶς T. μυρίαι πάντοθεν ὁδὴὶ πρὸς τὴν 
γέενναν τὸν φ'λοχῤήματον ἄγουσι. Ποῦ νῦν εἶσιν οὗ 
λέγονξες, Δίατί ὁ διάδόλος γέγονεν ; Ἰδόυ ἐνέξαῦθα ὁ 
[02] διάδουλος οὐδὲὺ ἐργάζεται, ἀλλὰ τὸ πᾶν ἡμεῖς. 
Καὶ μὴν οἱ ἐν τοῖς ὄῤῥετι ταῦτα λέγειν ὥφειλον, οἱ 
μεξὰ σωφροσύνην χαὶ χῤημάτων ὑπεροψίαν xat τὴν 
«vy ἄλλων χαταφρόνησιν, πατέρα, xal οἰχίας, xat 
ἀγρόὺς, xal γυναῖχα, xai παιδία ἀφεῖναί μυριάχιφ 
ἑλόμενοι. ᾿Αλλ᾽ Exelvot μάλιστα ταῦτα 05 λέγουτιν" 
ἃ ót οὐδέποτε λέγειν ἐχρῆν, οὗτοι λέγουσιν. Ἐχεῖνα 


ε Codex unus χεχονιμένον, alius et Savil. πεχονταμένον, 
Morel . xexovueuévov. Dounaus hee motas: Legendum 
xixoApfvov. Luckmms in Owymnasio site Anccherside ; Θὲ 
δὲ ὀρδοστάδην χεχονιμένοι χαὶ αὐτοὶ TET Af roc πο 
πεσόντες, XV) γκα--“5).““σὰ. ᾿ 


es S. JOANNIS CURYSOSTOMNI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 10 


ὄντω; τοῦ διαδόλου τὰ παλαίσματα" εἰς ταῦτα δὲ οὐδὲ 
χαθεῖναι ἄξιον 6. ᾿Αλλὰ αὑτὴν, φτοὶ, τὴν φιλοχρη- 
ματίαν ὁ διάδολος ἑνίνσ!. Καὶ ἀπόφυγε, xaX μὴ xaza- 
δέξη, ἄνθρωπε. Nov à, ἂν μέν τινα ἴξηῃς τινὸς ἀπὸ 
δρυφάχτου χατασχενάζοντα βόρθορον, εἶτα τὸν ὁρῶντα 
xataytóuevov αὑτοῦ ἑστῶτα χαὶ τὸ πᾶν δεχόμενον τῇ 
χεταλῇ, οὗ μόνον οὐχ ἐλεεῖς, ἀλλὰ xal ἀγαναχτεῖς, 
χαὶ φὴς αὐτὸν διχαίως πεπονθέναι, χαὶ, Μὴ μωρὸς 
ἴσθι, ἔχαστος πρὸς αὐτὸν φθέγγεται" χαὶ οὐ τὸν βάλ- 
Àb9ta τοσοῦτον αἰτιᾷ, ἀλλὰ τὸν δεχόμενον. Νυνὶ δὲ οἷ- 
bac, ὅτι τοῦ διαδόλου f) φιλοχρηματία ΡΒ’ οἶδας, ὅτι 
μνρίων χαχῶν τοῦτο αἴτιον" ὁρᾷς αὑτὸν χαθάπερ βόρ- 
ὄορον κατασχενάζοντα τοὺς συρφετοὺς λογισμοὺς xat 
αἰσχρούς" χαὶ γυμνῇ τῇ κεφαλῇ δεχόμενος τὴν ἀχαθαρ- 
σίαν τὴν ἐχείνου οὐ νοεῖς, δέον μιχρὸν ἐχχλίναντα τοῦ 
παντὸς ἀπηλλάχθαι; Καθάπερ ἂν ἐχεῖνος τὸν τόπον 
ἐχχλίνας ἀπηλλάγη" οὕτω χαὶ σὺ μὴ δέχου τοὺς τοι- 
ούτους λογιαμοὺς, xal φεύξῃ τὴν ἁμαρτίαν e, ἀπό- 
κρουσαι τὴν ἐπιθυμίαν. Καὶ πῶς ἀποχρούσομαι ; qn 
σίν. El μὲν Ἕλλην ἧς, xal τὰ παρόντα ἐθαύμαζες 
μόνα, τάχα πολλῆς ἣν δυσχολίας τὸ πρᾶγμα, xaíto 
γε ἐχοῖνοι χατώρθωσαν τοῦτο’ ἄνθρωπος δὲ τὸν obpa- 


νὃν προσδοχῶν xaX τὰ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, λέγεις, Πῶς 


* Alii ἄξιοι. [níra Dounsus pro χατασχενάζοντα 16. 
gendum putat χαταδσχεδάζοντα. "» [ΠΠυὰ ὅτι τοῦ δια- 
Ὀόλου ἡ φιλοχρηματία deest in quibusdam. € Verba, 
xai φεύξῃ τὴν ἁμαρτίαν, absunt a Savil. et tribus codicibus. 





ἀποχρούσομαι ; Ei τοὐναντίον ἔλεγον, τότε ἐχρὶν 
ἀπορεῖν" εἰ ἔλεγον, Ἐπιθύμησον χρημάτων. Καὶ πῶς 
ἐπιθυμήσω χρημάτων ; ἔφης ἂν, τοιαῦξα δρῶν. Εἰ τέ 
μοι, εἰ χρυσοῦ προχειμξνου καὶ λίθων τιμέων ἔλεγον, 
Ἐπιθύμησον μολύδδου" ἄρα οὐκ ἣν ἀπορίας ; Εἶπες 
γὰρ ἂν, Πῶς δύναμαι; Εἰ δὲ ἔλεγον, Μὴ ἐπιθυμήσῃς, 
τοῦτο εὐχολώτερον ἦν. Οὐ θαυμάζω τοὺς καταφρο- 
γοῦντας, ἀλλὰ τοὺς μὴ χαταφρονοῦντας - σφόδρα 
ψυχῆς τοῦτο νωϑείας πεπληρωμένης, μυιῶν καὶ χω- 
γώπων οὐδὲν διαφερούσης, χαμαὶ συρομένης, ἔλυ- 
σπωμένης ἐν τῷ βορδόρῳ, οὐδὲν μέγα φανταξομένης 
Τί λέγεις ; ζωὴν μέλλεις χληρονομεῖν αἰώνιον, χαὶ 
λέγεις, Πῶς χαταφρονήσω τῆς παρούσης ὑπὲρ ἐχείνην; 
μὴ γὰρ ἀμφήριστά ἔστι τὰ πράγματα "Ipáctoy μέλι 
λεις λαμδάνειν βασιλικόν’ xaX λέγεις, Πῶς χαταφρο- 
γήσω τῶν paxiov; εἰς τὴν τοῦ βασιλέως μέλλεις 
ἄγεσθαι oixíav- xal λέγεις, Πῶς χαταφρονήσω τῆς 
πενιχρᾶς τῆς παρούσης ; "Ὄντως ἡμεῖς ἐσμεν αἴτιοι 
πανταχοῦ, οἱ μὴ θέλοντες διεγερθῆναι μικρόν. Οἱ 
γὰρ θελήσαντες, πάντες χατώρθωσαν᾽ χαὶ χκατύρθω- 
σαν μετὰ πολλῆς τῆς σφοδρότητος xai tnc εὐχολίας. 
Γένοιτο δὲ καὶ ὑμᾶς πεισθέντας τῇ ἡμετέρᾳ παραινέ- 
σει χατορθῶσαι, χαὶ ζηλωτὰς γενέσθαι τῶν χατωρ- 
θωχότων, χάριτι χαὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ μονογενοῦς 
αὐτοῦ Υἱοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύ- 
ματι δόξα, χοάτος, τιμὴ, νῦν χαὶ ἀεὶ, χαὶ eig τοὺς 
αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾿Αμήν. 





OMIAIA H. 


[65] Ἐπὶ τὸ αὑτὸ δὲ Πέτρος καὶ Ἰωάννης dvé6a.- 
yov εἰς τὸ ἱερὸν, ἐπὶ τὴν ὥραν τῆς προσευχῆς 
τὴν ἐννάτην. 

o'. Πανταχοῦ φαίνονται οὗτοι πολλὴν Éyovteg πρὸς 
ἀλλήλους ὁμόνοιαν. Τούτῳ νεύει ὁ Πέτρος" ὁμοῦ εἰς 
τὸν τάφον ἔρχονται ^ οὗτοι " περὶ αὐτοῦ φησι τῷ 
Χριστῷ, Οὗτος δὲ τί; Τὰ μὲν οὖν ἄλλα σημεῖα 
καρεῖδεν ὁ τὸ βιδλίον συγγράφων ὃ δὲ πολλὴν εἶχε 
τὶν ἔχπληξιν xal πάντας ἐξένιζε, λέγει. Καὶ ὅρα 
πάλιν αὑτοὺς οὐ προηγουμένως ἐπ᾽ αὐτὸ ἐῤχομέ- 
νου: οὕτω φιλοτιμίας ἦσαν χαθαροὶ, xaX τὸν δι:δά- 
σχαλον ἐμιμοῦντο τὸν αὑτῶν. Τί δχὶ ἀνήεσαν εἰς τὸ 
ἱερόν; ἄρα Es: Ἰουδαϊχῶς ἔζων"; Οὐχί" ἀλλὰ χρησί- 
pex. τοῦτο ποιοῦσι, Γίνεται γὰρ σημεῖον πάλιν Exci- 
νους τε Bi6ato0v xal τοὺς ἄλλους ἐφελχόμενον " xal 
σημεῖον, otov οὕπω ἦσαν ποιήσαντες. Φυσιχὸν τὸ 


πάθος $v, καὶ χρεῖττον τέχνης ἰατρικῆς. Μᾶλλον δὲ 


κεσσαράχοντα ἔτη ἣν πεποιηχὼς ἐν τῇ χωλείᾳ, χα- 
θὼς προϊών φησι, καὶ οὐδεὶς αὐτὸν ἐν παντὶ τῷ χρόνῳ 
ἐθεράπευσεν. Ἴστε δὲ, ὅτι ταῦτα μάλιστα δυσπκολώ- 
τερα, ἅπερ ἂν ἐκ γενετῆς εἴη. Τοσοῦτον ἣν τὸ δεινὸν, 
ὅτι οὐὖὃξ τὴν ἀναγχαίαν τροφὴν πορίζεσθαι δυνατὸς 
$» ἑαυτῷ. * Καὶ ἐπίστμο; ὃὲ ὑπῆρχεν ἀπό τε τοῦ τό- 
πηυ, ἀπό τε τοῦ πάθου:" χαὶ πῶς, ἄχους. Καί τις 
drip χω.ϊὲὰς, qnoi, ἐκ κοιλίας μητρὸς αὑτοῦ 
ὑπάρχων ἐδωστάζετο, ὃν ἐτίθουν καθ᾽ ἡμέραν εἰς 
τὴν θύραν τοῦ ἱεροῦ τὴν «.1εγομένην 'Ωραίαν, τοῦ 
αἰτεῖν" ἐςεημοσήνην πωρὰ τῶν εἰσπορευομένων 
δὶς τὸ ἱερόν. Ἔλετ μοσύνην λαθεῖν ἄρα ἐξήτει ἀ, xai 
οὐχ fj^:t, τίνες ἤσαν οἱ ἄνδρες. Ὃς ἰδὼν» Πέτρον καὶ 
Ἰωάν»ὴην μέλιιοντας εἰσιέναι εἰς τὸ ἱερὸν, ἡρώτα 
ἐϊεημοσύνην Aa68tv,. "Acevícac δὲ Πέτρος εἰς 


Δ AMijyxü0ov. b Alil βιλίον γράφων. Λέγει δὲ τὸ σημεῖον, 
ἀφ᾽ οὗ πάντας kvivena. Καὶ box πάλιν. * Tres niss. locum 


sie exhi ovi. Πολλὴ ἣν ἡ συμφορὰ, ὥστε 
"à ἧς εὐπορῆσαι δυνατὸν Ὧν αὐτῷ. 


κήτει, 


αὑτὸν σὺν τῷ Ἰωάνγῃ, εἶπεν" Βλέψον εἰς ἡμᾶς. 
Τοῦτο ἀχούξι" ὁ δὲ οὐδὲ οὕτως ἀνίσταται, ἀλλ᾽ ἔτι 
μένει διενοχλῶν. Τοιοῦτον γὰρ f) πενία, χαὶ δοῦναι 
ἀπαγορεύοντας ἐπιμένει xal ἀναγχάζει. Αἰσχυνθῶμεν 
οἱ ἐν ταῖς εὐχαῖς ἀποπηδῶντες. "Ὅρα δέ μοι τὴν &atsi- 
χειαν πῶς ἔδειξε Πέτρος εὐθὺς εἰπὼν, Βιλέψον εἷς 
ἡμᾶς 5. Οὕτως αὐτῶν τὸ σχῆμα αὐτόθεν ἐδείχνυ τὲν 
τρόπον. Ὁ δὲ ἐπεῖχεν αὐτοῖς, προσδοχῶν τι zap' 
αὐτῶν Aabsiv. Εἶπε δὲ Πέτρος" ἸΔο:ὕριον καὶ 
χρυσίον οὖχ ὑπάρχει μοι" ὃ δὲ ἔχω, τοῦτό co ᾿ 
δίδωμι. Οὐκ εἶπεν, ὅτι Τοῦ ἀργυρίου πολλῷ βέλτιόν 
σοι δίδωμι " ἀλλὰ τί; Ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ Χρι- 
στοῦ τοῦ Ναζωραίου ἔγειραι καὶ περιπάτει. Καὶ 


. σιάσας αὐτὸν τῆς δεξιᾶς χειρὸς, ἤγειρεν. Οὕτω 


χαὶ ὁ Χριστὸς ἐποίησε. Πολλάχις λόγῳ ἐθεράπευσε, 
πολλάχις ἔργω, πολλάχις xaX τὴν χεῖρα προσήγαγεν, 
ὅπον ἧσαν ἀσθενέστεροι κατὰ τὴν πίστιν, ἵνα μὴ ξόξῃ 
ἀπὸ ταὐτομάτον γίνεσθα!. Kal πιάσας αὐτὸν τῆς 


δεξιᾶς χειρὸς, ἤγειρε. Τοῦτο ἐποίησε δήλην [65] 


τὴν ἀνάστασιν * ἀναστάσεως γὰρ ἣν εἰχών. Καὶ zxepa- 
χρῆμα ἐστερεώθησαν αὐτοῦ αἱ βάσεις xal τὰ 
σφυρά. Καὶ é£aAAópevoc ἔστη, καὶ περιεπάτει. 
Πειράξζων ἴσως ξαυτὸν xa πλείονα τὴν θάσανον 
ἐποιεῖτο, μὴ ἄρα ἁπλῶς ἐστι τὸ γεγονός, ᾿Ασθενεῖς 
ἦταν αὐτῷ οἱ πόδες, οὐ χεχομμένοι, Τινὲς δέ φασιν, 
ὅτι καὶ ἡγνόει περιπατεῖν. Kal εἰσὴ.12ε σὺν αὐτοῖς 
περιπατῶν εἰς τὸ ἱερόν. Ἢ "ὀντω;: θαύματο: ἄξιον. 
Οὐχ αὐτοὶ αὑτὸν ἐπάγονται, ἀλλ᾽ αὐτὸς ἀκολουθεῖ, 
διὰ τῆς ἀχολουθήσεως τοὺ; εὐεργέτας δειχνὺς, xai 
διὰ τοῦ μετὰ τὸ ἄλλεσθαι αἰνεῖν τὸν Θεὸν, οὐχ ἐχεί- 
νους θαυμάξων, ἀλλὰ τὸν Θεὸν τὸν δι’ ἐχείνων ἐνερ- 
γήσαντα. Οὕτως εὐχάριστος ἣν ὁ ἀνήρ, 'AXX ἴξωυιλεν 
ἄνω2ε" τὰ εἰρημένα. Δγνέξαιγνο»", φη πὴ, ἐπὶ τὴν 


« Idem codex ἐπιείχειαν τοῦ [᾿έτοου Εἶπε γὰρ, ςγσὶ 
By» εἰς ἡμᾶς. ΓΑΙ ἐν τῷ legi. e» φυσι, 


€) TIN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. VIII. 10 


ct speciatoribus οἱ ipsi maligno hosti videbimur. 
Licet enim diabolus non esset, licet nullus impugnaret, 
innumerzs undique vix: opum amantem ad gehennam 
ducunt. Ubi nunc sunt qui dicunt : Cur diabolus fac- 
tus est ? Ecce hic diabolus nihil , sed nos totum ope- 
ramur. Atqui hoc dicere oportebat eos qui in monti- 
bus degunt, qui continentiam seclantes eL pecuniaruin 
aliarumque rerum contemptum, patrem, domos, agros, 
uxores οἱ filios , libentissime reliquerunt. AL illi hzec 
non dicunt ; hi vero illa proferunt, quz&e numquam di- 
cere oportuisset. llla vere sunt diaboli certamina : in 
liec vero neque descendere dignum est. At, inquies, 
divitiarum cupiditatem immittit diabolus. Fuge, οἱ 
ne adimiuas, o homo. Nunc autem si quem videris a 
tabulato lutum rejicere, deinde alium videntem contra 
se jaci, stare, et totum capite excipere, non modo 
non misereris, sed eliam indignaris , dicisque illum 
juste passum esse : omnesque illi dicerent, Ne stultus 
esto; nec iam jacientem, quam excipientem cri- 
minarentur. Nunc porro scis divitiarum cupiditatem 
a diabolo proficisci : scis illum innumerorum esse 
inalorum causam; vides illum foedas turpesque cogi- 
tationes quasi lutum apparare, nec intelligis te nudo 
capile immunditiam illam excipere , cum oporteret 
tantisper declinando id vitare? Quemadmodum ille, si 
a loco declinaret, liberaretur, sic et tu tales cogita- 
tiones ne excipias, et a peccato fugies : repelle cupi- 
ditatem. Et quomodo repellam ? iuquies. Si gentilis 








esses, el przesentia tantuni adinirareris, forte res es. 
set difficilis, etiamsi gentiles hioc fecerint : at tu qui 
czlum etc:elestia exspectas, dicis, Quomodo rcpeilam? 
Si contrarium dixissem, tunc dubitare oporteret; si di- 
cerem , Divitias concupisce, responderes, Quomodo 
concupiscam ? cum talia videres. Dic mihi , si auro et 
lapidibus pretiosis propositis dicerem : Concupisce 
plumbum, an lizsitares? Diceres certe : Quomodo 
possum ? Sin dicerem , Ne concupiscas : hoc. facilius 
esset. Non admiror despicientes , sed non despicien- 
tes : hoc cst aninxe ignavia plenz, quz uihil ditferat 
ἃ muscis et culicibus, huini repentis , in luto volu - 
tate, niliil magnum cogitantis. Quid dicis? Vitam 
vlernam lareditate accepturus es, ct ais, Quomodo 
prxsentem vitam prz illa contemnaimn ? num res sunt 
mutuo comparabiles ? Regiam vestem es accepturus , 
et dicis, Quomodo pannos contemnam? in regiam 
ingressurus dicis, Quomodo pauperem hanc casam 
despiciam ? Vere nos semper nobis causa malorum 
sumus, qui nolumus paululum excitori. Nam qui vo- 
luerunt, recte 86 gesserunt ; idque cum magno fer- 
vore et facilitate. Utinam et vos nostra adinouitione 
persuasi, recte agatis, imitatoresque sitis eorum qui 
przclare se gesserunt, gratia et benignitate unigeniti 
Filii , quicum Patri, unaque sancto Spiritui , gloria, 
imperium, honor, nunc et semper, ct in saecula. sz- 
culorum. Amen. 


HOMILIA VIII. 


Car. 5. v. 4. Simul Pelrus et Joannes ascendebant. in 
templum ad horam. orationis nonam. 

4. Hi ubique magnam inter se concordiam habere 
conspiciuntur. Huic innuit. Petrus : simul ad sepul. 
crum ambo. veniunt : de Joanne dicit Petrus Christo, 
Hic autem. quid (Joan. 15. 24. ei 20. 5. et 2. 21)? 
Alia quidem signa prztermisit bujus libri scriptor ; 
quod vero iu stuporem et admirationem omnes con- 
jiciebat, illud narravit. Et animadverte, illos non cot- 
siio liuc. venisse; ita ab omni ostentatione vacul 
erint, doctoremque suum iuiiabantur. Cur autem 
ascenderunt in. templum? Num adliuc. Judaice vi- 
vebant ? Minime ; sed utiliter hoc faciunt. Nam rur- 
sus signum editur, quod illos confirmet, aliosque per- 
traliat : signum, inquam, quale nondum fecerant. Na- 
turalis erat morbus, arti medicze non cedens : imo ἃ 
quadraginta anuis claudicabat, ut deinde dici tur, neino 
ilum in tam longo tempore curav rat. Scitis vero, 
l:ec ἃ natalibus mala curatu esse difficiliora, Tantus 
erat morbus ut ue quidem necessarium sibi cibum pa- 
rare posset. In: ignis vero erat, tnum ἃ loco, tum ἃ mor- 
bo ; et quomodo, audi. 2. Et quidam vir, inquit, claudus 
ex utero mutris sug bajulabalur : quem ponebant quotidie 
ad portam templi , que dicitur S peciosa, ul peteret elee- 
mosynam ub introeuntibus in templum. Elecmosynam 
ergo petebat, et nesciebat quinam iri cssent, e Qui 
cum vidisset lelrum el. Joannem incipientes introire in 
templum, rogabat ut eleemosynam acciperet. ἃ. [ntuens 


autem in. eum Petrus cum Joanne , dixit : llesyice iu 
nos. lloc audit ; ille vero neque sic erigitur, sce ad- 
huc manet. iustans. Talis cnim est paupertas, dare 
neganiibus instat. et cogit illos. Erubescamus nos , 
qui a precibus resilimus. Vide autem, quai cito Pe- 
trus mausuetudinem exhibeat, dicens : lespice. in 
nos. Sic illorum habitus per se mores indicabat. 5, 
At ille intendebat in eos, sperans se aliquid accepturum 
ab eis. 6. Petrus autem dixit : Argentum et aurum non 
est mihi, quod autem habeo, hoc libi do. Nou dixit, 
Rem multo pretiosiorem argento do tibi ; sed quid ? 
In nomine Jesu Christi Nazareni surge et ambula, 7. El 
apprehensa manu ejus dextra, allevavit eum. Ma fecit et 
Christus, sepe manum porrexit, quando erant in (ide 
infirmiores, ut ne videretur res ex sponte sua fieri. δὶ 
apprehensa manu ejus dextra, allevacit eun. Ioc ma- 
nifestam | fecil. resurrectionem : bxc qu' ppe resurrc- 
ctionis imago erat. Et protinus consolidate sumt bascs 
cjus ct plante, 8. εἰ exsiliens stetit, et umbulabat. Ten- 
tans forte seipsum, et majorem ex,crientia:n facic- 
bat, nim frustra id factum esset. Intirmni ejus pedes 
erant, non. abscissi. Quidam vcro dicunt. i;8uin ine 
cedere nesc;visse. Et intravit cum illis in templum am- 
buluns. Vere adiiratione. dignas ves. erat... Non illi 
ipsuiu ducunt, sed sequitur, et sequendo benefac.ores 
ostendit ; atque ctun quod exsiliens laudaret Deum, 
non illos 3dimirando lauda. $, sed Deum, qui per ilios 
operatus erat. [1 grato vir animo erat. Sed priora 


" 8. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARGIHEP. CONSTANTINOD. " 


repetamus. Ascendebant , inquit, ad horam orationis 
nonam. Fottassis illo tempore deporlaium claudum 
deponebatit, quando maxune intrabatur in templum. 
Ne quis véro puláret, ob aliam rem deportatum fuisse, 
et non ut acciperet ; vide quomodo ld clare signi- 
ficet, dicehdo : Ponebant ἡ μη ut éleemosinam acci- 
péret ab introeuntibus in. templum. lüeo et loca com- 
meinorat in argumentum eoruín qui stribit. Et cur, 
inquies, illum noii Christo addu£erunt? Forte incredüli 
érant ii, qui templo assidebant , quandoquidem ΜΘ 
apostolis quidem ipsuni obtulerunt , cum viderent illos 
ingredi , post tot edita iiracula. Itogabat, inquit, ul 
eleéihosyham üctiperet. Forte ex liabitu illos ut quos- 
dam pios viros existimavit ; ideoqüc detinuit eos. 

Pelruà quam alienus a. (astu. — Vide autem, quà- 
modo Joannes ubique sileat; Petrus vero etiam pro 
illo rationem reddat : Argentum et aurum non est mihi, 
inquit. Non dixit, Uic non babeo, ut nos diciritus , 
sed prorsus, Non habeo. Quid ergo claudus? Mene 
supplicem despicis ? Non , inquit; sed de iis quz lia- 
beo accipe. Viden', quomodo a fastu alienus sil Pe- 
trus , nec se osteitel etiant ei , qui d se beneflciunt 
accepturus est? Os itaque et nianus totum fecerunt. 
Tales eraut Judzi claudicantes ; et cum opus esset 
sanitatem petere , illi potius pecunias petebant humi 
jacentes : qui et ideo templo assidebant , ut ditaren- 
tur. Quid igitur Petrus ? Non despexit eum, nom 
divitem quazsivit, nec dixit, Nisi in illo flat miraeu- 
lum, nihil magnum erit : non honorem exspectavit 
ab illo, neque pr:vsentubus quibusdam curavit illum : 
crat enim vir in ingressu , non intus, ubi erat inul- 
titudo, At nilfil horum quiesivit Petrus, neque ingres- 
sis pfxedictivit, $ed e£ solo habitu claudum attra£it 
ad petendum, Quodque mirum est, ille statim cre« 
didit. Nam qui a. dlutinis morbis liberati sunt, vix 
credunt etiám ed qua tident. Et sanatus deinde cutn 
apostolis erat, gratia$ agens Deo. Et iniravit, inquit, 
cum illis in templum , ambulans, exsiliens εἰ laudans 
Deun. 

9. Vide, quomodo non qüiescat , tum ex gaudio, 
tüt ut Judais ora obstruat. Ut autem videtur milii, 
ce videretur émehlita res, ideo ipse saltavit : lioc 
enim nullo modo simulari poterat. Qui enim omnino 
tíon poterat incedere , fune ciiam cogente ; nequé 
nim voluisset cum bajulis eleemosynas partiri, sl 
$olus ire potuisset ; multo magis :unc. Quomodo au- 
Vm sirulassct in gratiam eorum , qui eleemosynani 
non dederant? Sed griti animi vir erat, etiam ádep- 
tus gdnitatem. Utrinque ergo fidelis ostenditur, ct ex 
gratiarum actione, ét ex eo quod accidit. Non saue 
imnibus notü$ erat; unde et agnoscebatit illum. g. 
Et vidit eum , inquit, omnis populus ambulantem et 
biduntem. Deum. 10. Cognoscebuntque ipsum esse, qui 
sd eleemosynam sedebat ad Speciosam portam templi. 
ljeuc dixit, Cognoscebant : nam postea non cognosci 
«epit : bac quippé vote utimur circa eos, qui vix 
agnoscuntur. Credi ergo oportebat, nomen Christi pec 
cata dimittere , quod tanta operaretur, 41. Cum tene- 
ret autem is , qui sanatus fuerat, Petrum et Joantein, 


conveuit omnis populus ad porticum qua appellat 
Salomonis, stupeutes. Ex benevolentia et amicitia non 
separabatur ah ipsis claudus, fortasse gratias ageas 
et laudans illos. Et accurrebat, inquit, omnie populus. 
42. Videns autein illos Petrus, repondit. Rursus ipse 
et operatur et concionatur. Tum quidem íl:os ἀὰ au- 
diendum excitavit linguarum miraculum, nunc autem 
hoc signum : et tunc exordium duxit a crimine, nune 
ab opinione. Videamus autem, quid ab illa differat 
hzc concio, et quid commune cum illa habeat. [lla 
domi flebat , eum temo adhuc accessisset, nec quide 
piàm illi operati fuissent ; h:ec tero ómnibus miran- 
tibus, illo qui sanatus fuerat prope adstante , nullo 
dübitante, ut tunc, cum quidain diceliant : Másid 
pleni sunt. ( Act. 2. 15). Et tunc ille cum apostolis 
omnibus loquebatur , nunc cum $0lo Joanne : jam 
enin ille et confldentius loquitur et vehemenitius. 
Virtus senlper proficit ;, numduam gradum sistit. Pec- 
cata $üht. spine. — Talis quippe res cst virtus : initio 
sumpto progreditur, et humquam gradum sistit. Vide 
aulem quomodo provisum sil, ut in templo s'gnuai 
fieret, ut et alii confiderent. Neque enim in angulo vel 
clam illud operantur; at neque intra templum , ubi 
magia erat multitudo. Quomodo autem, inquies, id 
creditum fuit? Quia is ipse, qui sanatus fuerat, bene- 
ficium przedicabat. Neque enlm mentitus fuisset, ne-" 
que ad alios quosdam venisset. Jgitur ubi latum spa- 
tium erdt, ibi signum operati suiit ; quasi locus semo- 
tus esset. EL vide quid factüm sit. Ad aliam rent 
ascendunt, et aliud operantur. Sic et Cornelius alia 
jejunans precabatur, ct alia videt. Hactenus ubique 
Christum Nazirenum appellant. In nomine Jesu Chri- 
sli Nazareni, inquit, surge et. ambula. Interim | enini 
Mud qu:zrebatur, ut ip$i crederetur. Sed ne, quxeso 
initio ofationis fatiscamus ; sed ctiamsi quis post enar 
ratum facinus desinat, initium repetamus. Si bene 
affecti simus, cito ad fínem perveniemus, cito culmei 
attingemus, Studium enirh, inquit, studium generat; 
ignavia ignaviam. Qui modicum quidpiam recte patra- 
vil. inajus quidpiam fidenter aggreditut, et ulterius 
tendit. Ac quemadmodum ignis quanto plura ligna 
corripit, tahto vehementior effiéitür : sic οἱ animi 
férvor quanto plures exeltat pias. cogitationes, tanto 
fortius armatur advérsus alia. Exempli causa : staut 
in uobis ceu sin: perjurium, mendacium , simulatio, 
dolus, nequitia, convicium, scommoata, risus, Uirpi- 
luquià, scurrilitates : rursus cx altera parte, avaritia, 
rapíua, injustitia, sycopliantig, insidie ; iterumqué 
concupiscentia ma'g, immundifia, laséivia, foruicatio, 
adulterium ; ac rursum, üívidia, zelot$pia, ira, furor, 
injuriatfum recordatio, vindicta, blasplemia, et innu- 
mera (alia : si priora recte egerimus, non illa soluin, 
sed etiam posteriora exsequeinur. Fortior enim. eva- 
dit animus ad extera evertenda, Vetbi gratia qui mu'« 
tum juravit, si hunc satanicum morcm de medio tol- 
lat, non hoc solum recte peregit, sed et alia. pictas 
widucta erlt. Nullus eniin. noa jurantium facile volet 
3'iud malum. operari; sed quam assequatus est vir- 
tutem reverebitur. Quemadmodum enim qui pulcra 


7l IN ACTA APOSTOLORUM. IjJOMIL. VIII. 72 


epar τῆς προσευχῆς τὴν ἐννάτην. Τάχα xazà τὸν 
Χχαιρὸν τοῦτον βαστάζοντες τὸν χωλὸν ἐτίθουν, ὅτε 
μάλιστα εἰσήεσαν οἱ ἄνθρωποι εἰς τὸ ἱερόν. "Iva. δὲ 
μὴ νομίσῃ τις, ὅτι δι᾽ ἕτερόν τι αὑτὸν ἐθάσταζον, 
χαὶ οὐχὶ διὰ τὸ λαθεῖν, ὅρα, πῶς τοῦτο σαφῶς παρ- 
ἑστητε δι᾿ ὧν λέγει" "Eciüdovr. αὐτὸν ὥστε ἐλεημυ- 
σύγην «ιἰαδεῖν παρὰ τῶν εἰσπορευομένων εἰς τὸ 
ἱερόν. Διὰ τοῦτο xai τόπων μέμνηται, ἔλεγχον δ'- 
δοὺς ὧν γράφει. Καὶ πῶς, φησὶν, αὐτὸν 8 οὐ προσ- 
ἤγαγον τῷ Χριστῷ ; Ἴσως ἦσαν ἄπιστοι οἱ τῷ ἱεμῷ 
προσεδρεύοντες, ὅπου γε οὐδὲ τοῖς ἀποστόλοις αὐτὸν 
προσήγαγον, ἰδόντες αὐτοὺς εἰσιόντας b, xal θαύματα 
πεποιηχότας τοιαῦτα. Ἡρώτα, φησὶν, ἐλεημοσύνην 
Aa6eir* ὥσπερ τινὰ; εὐλαδεῖς ἄνδρας ἀπὸ τοῦ σχή- 
μαᾶτος αὐτοὺς τάχα χατενόησε" διὰ τοῦτο χαὶ ἐπεῖχεν 
αὐτοῖς. 

"Opa δὲ, πῶς ὁ Ἰωάννης πανταχοῦ σιγᾷ, ὁ δὲ Πέτρος 
xai ὑπὲρ αὐτοῦ ἀπολογεῖται" Ἀργύριον,, φησὶ, xal 
χρυσίον οὐχ ὑπάρχει μοι. Οὐχ εἶπεν, Οὐκ ἔχω ἐν- 
ταῦθα, οἷα ἡμεῖς λέγομεν᾽ ἀλλ᾽ ὅλως, Οὐχ ἔχω. Τί οὖν 
ὁ χωλός; Καὶ παρορᾷς με τὸν ἱχέτην; O0, φησὶν, ἀλλ᾽ 
ἐξ ὧν ἔχω λάδε. 'Opde, πῶς ἄτυφος ὁ Πέτρος, χαὶ οὐχ € 
ἐπιδειχτεῶν οὐδὲ πρὸς αὐτὸν τὸν εὐεργετούμενον ; Τὸ 
στόμα τοίνυν χαὶ ἡ χεὶρ τὸ πᾶν εἰργάσατο. Τοιοῦτοί 
τινὲς ἧσαν χαὶ Ἰουξαῖοι χωλεύοντες " χαὶ δέον αἰτῆται 
ὑγείαν, οἱ δὲ μᾶλλον χρήματα αἰτοῦσι χαμαὶ χείμε- 
vot* οἵ xai διὰ τοῦτο τῷ ἱερῷ προσήδρευον, ἵνα ypn- 
μιατίζωνται. Τί οὖν ὁ Πέτρος; Οὐχ ὑπερεῖδεν αὐτὸν, 
05 πλουτοῦντά τινα ἐζήτησεν, οὐδὲ εἶπεν, "Av μὴ εἰς 
ἐχεῖνον τένηται τὸ θαῦμα, οὐδὲν μέγα ἐστίν" οὐ τι- 
μὴν τινα προσεδόχησε παρ᾽ αὐτοῦ, οὐδὲ παρόντων 
τινῶν ἐθεράπευσεν αὐτόν᾽ ἐν γὰρ τῇ εἰσόδῳ $v ὁ 
ἀνὴρ, οὐκ ἔνθα τὸ πλῆθος ἣν ἔνδον. ᾿Αλλ᾽ οὐδὲν τού“ 
τῶν ἐζήτησεν ὁ Πέτρος, οὐδὲ εἰσελθὼν ἐχήρυξεν, ἀλλ᾽ 
ἀπὸ μόνου τοῦ σχήματος τὸν χωλὸν ἑπεσπάσατο πρὸς 
τὴν αἴτησιν. Καὶ τὸ θαυμαστὸν, ὅτι ταχέως ἐπίστευ- 
σεν. Οἱ γὰρ χρονίων ἀπαλλαγέντες παθῶν, μόλις 
πιστεύουσι χαὶ αὐτῇ τῇ ὄψει. Καὶ θεραπευθεὶς λοι- 
“τὸν σὺν vol; ἀποστόλοις ἦν, εὐχαριστῶν τῷ Θεῷ. Καὶ 
εἰοη.10ε, «nv, σὺν αὑτοῖς περιπατῶν εἰς τὸ ἱερὸν, 
ἀλιλόμενος καὶ αἰνῶν τὸν Θεόν. 

β΄. Ὅρα, πῶς οὐκ ἢρεμεῖ, τοῦτο μὲν ὑπὸ τῇς ἡδονῆς, 
τοῦτο δὲ ἐμφράττων αὑτῶν τὰ στόματα. Ἐμοὶ δὲ [65] 
δοχεῖ χαὶ ἵνα μὴ νομισθῇ τις ὑπόχρισις, διὰ τοῦτο ἅλ- 
λεσθαι αὐτόν" τοῦτο γὰρ λοιπὸν οὐχ ἦν ὑποχρίσεως. 
Εἰ γὰρ μηδὲ ἁπλῶς ἐπιδῆναι δυνατὸν ἦν αὐτῷ τὸ 
πρότερον, χαὶ ταῦτα τοῦ λιμοῦ χαταναγχάζοντος (οὐ 
γὰρ ἂν εἴλετο πρὸς τοὺς βαστάζοντας διανέμεσθαι τὰ 
τῆς ἐλεημοσύνης, ἑαυτῷ δυνάμενος ἀρχεῖν), πολλῷ 
μᾶλλον τότε. Πῶς δὲ καὶ ὑπεχρίνατο ἂν ὑπὲρ τῶν μὴ 
δεδωχότων ἐλεημοσύνην ; ᾿Αλλ᾽ εὐχάριστος ἦν ὁ ἀνὴρ 
xai μετὰ τὴν ὑγείαν. Εχατέρωθεν οὖν πιστὸς δεί- 
χνυται, ἀπό τε τῆς εὐχαριστίας. ἀπό τε τοῦ συμὄε- 
67xóxo;. Οὐ μὴν πᾶσι γνώριμος ἦν, ὅθεν καὶ ἐπεγί- 
νωσχην αὐτόν. Καὶ εἶδον αὑτὸν, φησὶ, πᾶς ὁ Aaóc 
περιπατοῦντα καὶ αἱνοῦντα τὸν Θεὸν, ἐπεγίνω- 
σκόν τε αὑτὸν, ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ πρὸς τὴν ἐιϊεη- 
μεσύγνην καθήμενος ἐπὶ τῇ ὭὩραίᾳ πύ.ῖῃ τοῦ 
lepov. Καὶ καλῶς εἶπεν, Ἐπεγίγωσχον " ὡς xai 
ἀγνοουμένου λοιπὸν ἀπὸ τοῦ πράγματος. Ταύτῃ γὰρ 
τῇ λέξει χεχρέμεθα ἐπὶ τῶν μόλις γνωριζομένων. 
Ἔδει γοῦν πιστευθῆναι, ὅτι ἀφίησι τὰ ἀμαρτήματα 
«5 ὄνομα τοῦ Χριστοῦ, ὅπου γε xal τοιαῦτα ἐργάξε- 
ται. Kpacovrtoc δὲ τοῦ ἰαθέγτος τὸν Πέτρον καὶ 

8 4-ιι. Πῶ- Σὲ αὐτόν. b Alii αὐτοὺς 5v- 
taz ἘΆΝ ἄξυρος ὁ ἀνὴρ xai οὐχ. ἃ Alius PPM) 


PATROL. G8 LX. 


τὸν Ἰωάννην, cvriA08 πᾶς ὁ Aaéc ἐπὶ τῇ ecce 
τῇ καλουμένῃ Σολομῶντος ἔκθαμθδοι. ᾿Απὸ τῖς 
εὐνοίας τῆς εἰς αὑτοὺς ὁ xat τῆς φιλία: οὐχ ἐχωρί- 
ζετο αὑτῶν ἴσως; δὲ xal εὐχαριστῶν αὐτοῖς καὶ 
ἐπαινῶν. Καὶ συνέδραμε, φησὶ, zac ὁ 1ωός. Ἰδὼν 
δὲ αὐτοὺς ὁ Πέτρος, ἀπεχρίνατο. Πάλιν αὐτὲς χαὶ 
ἐργάζεται χαὶ δημηγορεῖ. Τότε μὲν οἷν αὐτοὺς εἰς 
τὶν àxpóacty διήγειρε τὸ πρᾶγμα τὸ περὶ τὰς γλώσ- 
σας, γυνὶ δὲ τοῦτο’ xal τότε μὲν ἀρχὴν ἔλαύεν ἀπ 

τῶν ἐγχλημάτων, νῦν δὲ ἀπὸ τῆς ὑπονοίας. Ἴδωμεν 
οὖν, τέ διενήνοχεν αὕτη ἡ δημηγορία ἐχείνης, xal 
χατὰ τί χοινωνεῖ, Ἐχείνη μὲν οὖν ἐν τῇ οἰχίᾳ γί- 
νεται, οὐδέπω προσελθόντος οὐδενὸς, οὐδὲ αὐτῶν τ’ 
ἐργασαμένων * αὕτη δὲ πάντων θαυμαζόντων, τοῦ 
θεραπευθέντος πλησίον ἑστῶτος ᾿ οὐδενὸς ἀμτεδάλ- 
λοντοξ, χαθάπερ τότε, ὅτε ἔλεγον, ὅτι l'Acoxove μ6- 
μεστωμέγοι εἰσί. Καὶ τότε μετὰ τῶν ἀποστόλων 
πάντων ὧν διελέγετο" νῦν δὲ μετὰ τοῦ Ἰωάννου μό- 
νου" λοιπὸν γὰρ θαῤῥεῖ καὶ σφοδρότερος γίνεται͵ 

Τοιοῦτον γὰρ 1| ἀρετὴ, ἀρχὴν λαθοῦσα πρόεισι, 

χαὶ οὐδαμοὺ ἵσταται. "Opa δὲ xal πῶς χονομήθη ἐν 
τῷ ἱερῷ γενέσθαι τὸ σημεῖον, ἵνα καὶ ἄλλοι θαῤῥή- 
σιυυσιν. Οὐχ ἐν παραδύστῳ γὰρ αὐτό πον ἐργάζονται, 
ἣ χαὶ λανθανόντως * ἀλλ᾽ οὔτε ἔνδον Ev τῷ ἱερῷ, ἔνθα 
τὸ πολὺ πλῆθος fjv. Πῶς οὖν ἐπιστεύθη, φησίν ; “Ὅτι 
αὐτὸς ὁ θεραπευθεὶς ἐχήρυττε τὴν εὐεργεσίαν. Οὐδὲ 
γὰρ ἂν ἐψεύσατο, οὐδ᾽ ἂν ἐπ᾽ ἄλλους τινὰς ἦλθεν. 
"Hot οὖν, ὡς εὐρυχωρίας οὔσης, ἐχεῖ τὸ σημεῖον 
εἰργάσαντο, f| ὡς χεχωρισμένου τοῦ τόπου. Καὶ ópa 
τὸ γενόμενον. Ἐφ᾽ ἑτέραν ἀνῆλθον πρόφατιν, xal 
ἕτερα ἐργάζονται. Οὕτω καὶ Κορνήλιος ἄλλα νηστεύων 
ηὔχετο, xal ἄλλα ὁρᾷ. Μέχρι δὲ τότε ἴ πανταχοῦ τὸν 
Χριστὸν Ναζωραῖον ὀνομάζουσιν. "Ex τῷ ἐνόματ: 
Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Ναζωραίου, φησὶν, ἔγειραι καὶ 
περιπάτει. Τέως γὰρ τοῦτο ἦν τὸ ζητούμενον, τὸ 
πιστευθῆναι αὐτόν. Μὴ δὴ πρὸς τῆν ἀρχὴν ἀποχάμω- 
μὲν τοῦ διηγήματος " ἀλλ᾽ εἰ χαὶ χατόρθωμά τις 
εἰπὼν διαλέπῃ, πάλιν ἀναλάδωμεν τὴν |66| ἀρχήν. 
"Av ἐν ἕξει γενώμεθα, ταχέως πρὸς τὸ τέλος fiCogev: 
ταχέως πρὸς τὴν χορυφὴν στησόμεθα. Σπουδὴ γὰρ, 
φησὶ, σπουδὴν γεννᾷ, xaX ῥᾳθυμία ἐῥαθυμίαν. Ὅ 
μιχρόν τι δ χατωρθωχὼς ἔλαθε παράχλητιν ἐπὶ τὸ 
μεῖζον ἐλξεῖν, xaX μᾶλλον ἐξ ἐχείνου περαιτέρω χω- 
pnoa:. Καὶ χαθάπερ τὸ mop ὅσα ἂν περιλάδῃ ξύλα, 
τοσηύτῳ σφοδρότερον γίνεται“ οὕτω xal προθυμία, 
ὅσους ἂν διεγείρῃ λογισμοὺς εὐπτεθεῖς, τοσούτῳ μᾶλ- 
λον xazk τῶν ἄλλων ὁπλίζεται. Οἷόν τι λέγω "Eocvf- 
γασιν ἐν ἡμῖν χαθάπερ ἄχανθαι ἑπιορχία, Ψεῦζος, 
ὑπόχριπσις, δόλος, χαχουργία, λοιδορία, σχώμματα, 
γελωτοποιίαι, αἰσχρολογία!:, εὑτραπελίαι πάλιν ἐν 
ἄλλῳ μέρει πλεονεξία, ἁρπαγὴ, ἀδιχία, συχοταντία, 
πιθουλαξ πάλιν ἐπιθυμία πονηρὰ, ἀχαθαρπ'α, àaéz- 
γεια, πορνεία, μοιχεία" πάλιν «θόνος, ζτλυτυπία͵ 
6pj, θυμὸς, μνησιχαχία, ἀνταπόζοτις, βλασφημία, 
μυρία τοιαῦτα * ἂν τὰ πρότερα χατορθώτωμε", οὐκ 
ἐχεῖνα μόνον χατώρθωται, ἀλλὰ δι᾽ ἐχείνων χαὶ τὰ 
μετὰ ταῦτα. Ἰσχυρότερος vxp γίνεται! 20:72, ὁ λογι- 
3ph; πρὸς τὴν ἐχείνων ávatQozí». Οἷον, ὁ πολλὰ 
ὁμνὺς ἂν περιέλῃ τὸ σατανιχὸν ξήῆος τοῦτο, οὐ τοῦτο 
μόνον αὑτῷ χατώρθωται, ἀλλὰ χα! ἑτέρα εὐλάδε:2 

ἐπεισῖχται. Οὐδεὶ; γὰρ, οἶμαι, τῶ» οὐκ ὀμνυώστων 

εὐχόλως θελήτε: ἄλλο τι πρᾶξαι ποτ, ἀλλὰ sb 

FZr, χατορηωθεῖσαν ἀρετὴ" αἰσχουνθήπτεται, Ka5á7:p 

γὰρ ὁ φορῶν akt» χαλὺν αἰτρύηττα: γζψν ἐγ 
f A.ii Κουγόνυς ἐπείεει. 
€ Afi ὁ «ie * 


* 


e Quidam τῆς πρὺς αὐτούς. 
. ΄ , *- ΄ 
τὔγετο καὶ ἐνήστευε. Mays 2: τότε. 
τι. 


T3 S, JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCILEP. CONSTANTINOP. τ 


λίσχι ἑαυτόν" οὕτω δὴ xal οὗτος. Ἂπ᾽ δὲ τούτου 
fc: εἰς τὸ μὴ ὀργίζεσθαι, μηδὲ τύπτειν, μηδὲ ὑδρί- 
ξειν. Ἂν γὰρ ἅπαξ τὰ μιχρὰ χατορθώσῃ, τὸ πᾶν 
ἥνυσται. Συμδαίνει δὲ πολλάχις χαὶ τὸ ἐναντίον, 
ἅπαξ χατορθώσαντάς ἃ τι πάλιν ἀπὸ ῥᾳθυμίας τοῖς 
. αὐτοῖς περιπεσεῖν, ὡς ἐχ τούτου xal εἰς ἀδύνατον 
περιστῆναι λοιπὸν τὸ πρᾶγμα. Οἷον, ἐθήχαμεν ἑαυ- 
- «ol; νόμον μὴ ὀμνύναι, χατωρθώσαμεν ἡμέρας τρεῖς 
à χαὶ τέσσαρας " μετ᾽ ἐχείνας εἰς ἀνάγχην περιπε- 
σόντες, τὸ συλλεχθὲν χέρδος ἅπαν ἑσχορπίσαμεν " εἰς 
ῥᾳθυμίαν λοιπὸν ἐμπίπτομεν xal ἀπόγνωσιν, ὡς 
μηδὲ τῶν αὐτῶν ἅψασθαι βουληθῆναι πάλιν" καὶ 
 &lxóttg. Ὃ γάρ τι οἰχοδομῆσας ἑαυτῷ, εἶτα ἰδὼν 
χαθῃρημένον τὸ οἰχοδόμημα, ῥᾳθυμότερος ἔσται περὶ 
τὸ πάλιν οἰχοδομεῖν. ᾿Αλλ᾽ οὐ δεῖ ῥᾳθυμεῖν οὐδὲ οὕτως " 

ἀλλὰ πάλιν ἔχεσθαι τῆς σπουδῆς. 
γ΄. Θῶμεν τοίνυν ἑαυτοῖς νόμους χαθημερινούς" τέως 
ἀπὸ τῶν εὐχόλων ἀρξώμεθα" περιχόψωμεν ἡμῶν 
τὴν πολυορχίαν τοῦ στόματος, χαλινὸν ἐπιθῶμεν τῇ 
γλώττῃ, μηδεὶς ὀμνύτω τὸν Θεόν. Οὐχ ἔστιν ἐνταῦθα 
δαπάνη, οὐκ ἔστιν ἐνταῦθα χάματος, οὐχ ἔστιν ἐνταῦθα 
χρόνου. μελέτη * ἀρχεῖ θελῆσαι, xal τὸ πᾶν γέγονε " 
συνηθείας γὰρ τὸ πρᾶγμά ἐστι. Ναὶ παραχαλῶ b xal 
ἔομαι, σπουδὴν τοιαύτην εἰσενέγχωμεν. Εἰπὲ δή 
pot, εἰ χρήματα ἐχέλευσα εἰσενεγχεῖν, οὐχ ἂν προ- 
ούμως [67] ἔχαστος τὰ χατὰ δύναμιν συνεδάλεσθε ; 
εἴ με ἐν χινδύνοις ἑωρᾶτε τοῖς ἐσχάτοις, οὐχ ἂν χαὶ 
ἀπὸ τῇς σαρχὺς, εἴ γε οἷόν τε ἦν, ἀποτεμόντες ἔδοτε 
ἄν ; Ἐν χινδύνῳ xal νῦν εἰμι xal πολλῷ, xal ὡς ἂν 
“εἰ xal μετὰ τούτου χαὶ δεσμωτήριον ᾧχουν, ἣ μυρίας 
ἔλαθον πληγὰς, ἣ εἰς μέταλλα ἐτύγχανον, οὐχ ἂν 
τούτου πλέον ἤλγησα, Χεῖρα τοίνυν ὁρέξατε. Ἐννοή- 
sate γὰρ, ὅσης χίνδυνος, μηδὲ τὸ μιχρότατον τοῦτο 
(μικρότατον δὲ λέγω, ὅσον εἰς πόνον ἥχει) δυνηθῆναι 
κατορθῶσαι, Τί ἐρῶ τότε ἐγχαλούμενος : διατί μὴ 
διηλέγχθης ; διατί μὴ ἑἐπέταξας ; διατί μὴ νόμον ἔθη- 
κας; διατί τοὺς μὴ πειθομένους οὐχ ἐχώλυσας : 
Οὐχ ἀρχεῖ μοι εἰπεῖν, ὅτι ἐνουθέτησα. ᾿Αλλὰ xol 
σφοδροτέρας, φησὶν, ἐπιτιμήσεως ἔδει " ἐπεὶ xal ὁ 
Ἠλεὶ ἐνουθέτει. ᾿Αλλὰ μὴ γένοιτο ὑμᾶς ἐχεΐνοι; 
παραθαλεῖν τοῖς παιπί. Κἀχεῖνος ἐνουθέτει, xa 
ἔλεγε Μὴ τέχνα, μὴ ποιξδῖτε οὕτω" πονηρὰ ἡ 
ἀχοὴ, ἣν ἐγὼ ἀχούω περὶ ὑμῶν. ᾿Αλλὰ προϊοῦσα f) 
Γραφὴ φησιν, ὅτι οὐχ ἐνουθέτει τοὺς υἱοὺς αὑτοῦ. 
Τοῦτο δὲ λέγει, Eme: οὐ σφοδρῶς, οὐδὲ μετ᾽ ἐπιπλή- 
ξεως τοῦτο ἐποίει. Πῶς γὰρ οὐχ ἄτοπον, ἐν μὲν ταῖς 
συναγωγαῖς τῶν Ἰουδαίων οὕτως ἰσχυροὺς εἶναι τοὺς 
νόμους, χἂν ὁ διδάσχων ἐπιτάξῃ πάντα γίνεσθαι" 
ἐνταῦθα δὲ οὕτως ἡμᾶς χαταπεφρονῆσθαι xal ἀπεῤ- 
ῥῖΐφθαι; Οὐ τῆς ἐμαυτοῦ δύξης μοι μέλει (5όξα γὰρ 
ἐμὴ, fj ὑμετέρα εὐδοχίμησις), ἀλλὰ τῆς ὑμετέρας 
αωτηρίας. Ka0' ἑχάστην ἡμέραν βοῶμεν, ἐνηχοῦμεν 
ὑμῶν tal; àxoal,;* ὁ δὲ ἀχούων οὐδείς " χαὶ οὐδὲν 
σφοδρὸν ἐπιδειχνύμεθα. Φοδοῦμαι, μὴ τῆς ἀχαίρου 
ταύτης χαὶ πολλῆς φιλανθρωπίας λόγον χατὰ τὴν 
μέλλουσαν ἡμέραν ὑπότχωμεν. Διὸ μεγάλῃ xal 
λαμπρᾷ τῇ φωνῇ χηρύττω πᾶσι, χαὶ διαμαρτύρομαι, 
ὦττε τοὺς τὴν παράδατιν ταύτην ἐπιδειχνυμένους, 
τοὺς τὰ bx τοῦ πονηροῦ φθεγγομένους ( τοῦτο γάρ 
ἐστιν ὁ ὄρχος), τῶν οὐδῶν μὴ ἐπιδαίνειν τῶν ἐχχλη- 
σιαστιχῶν. Προθεσμία δὲ ὑμῖν ἔστω ὁ μὴν ὁ παρὼν, 
ὥστε χατορθῶσαι. Μὴ γάρ μοι εἴπῃς, ὅτι Me ἡ τῶν 
πραγμάτων ἀνάγχη χατεπείγει, ὅτι ἀπιστοῦμαι. 
Τέως τοὺς ἀπὸ τῆς συνηθείας περίχοπτε. Oto, ὅτι 
8 Unrs ^04. «πολλάχις καὶ τοιοῦτον, οἷον ἅπαξ χαταοθώ- 


go Odex ἐστι. Διὸ παραχαλῶ. Savil. ἐστι, 


πολλοὶ γελάσονται ἡμᾶς, ἀλλὰ βέλτιον ἡμᾶς γελᾶσθαι 
νῦν, ἣ χλαίεσθαι € τότε’ γελάπονται δὲ ὅσοι paívov- 
ται, Τίς γὰρ, εἰπέ μοι, νοῦν ἔχων φυλαττομένη: 
ἐντολῆς γελάσεται ; bl δὲ ἄρα γελάσονται, ἀλλ᾽ o3, 
ἡμᾶς, ἀλλὰ τὸν Χριστὸν οἱ τοιοῦτοι γελάσονται. 
᾿Εφρίξατε τὸ εἰρημένον ; Otóa. κἀγώ. Ei μὲν οὖν ἐγὼ 
τὸν νόμον τοῦτον εἰσήγαγον, ἐμὸς ἂν εἴη καὶ ὁ γέλως" 
εἰ ὃὲ ὁ νομοθέτης ἕτερός ἐστιν, ἐχεΐ διαδαίνει ἡ 
χλενασία. Καὶ ἐνεπτύσθη ποτὲ ὁ Χριστὸς, xal ἐπὶ 
χόῤῥης ἐπλήγη xo ἐῤῥαπίσθη. ᾿Ανέχεταν xai vov 
ταῦτα, xaY οὐδὲν ἀπειχός. Διὰ τοῦτο γέευνα ἡτοίμα- 
σται, διὰ τοῦτο σχώληξ ἀτελεύτητος. 

Ἰδοὺ πάλιν λέγω xat διαμαρτύρομαι - Ὃ βουλό- 
μενος γελάτω, ὁ βουλόμενος χλευαζέτω' εἰς τοῦτο 
χείμεθα, εἰς τὸ γελᾶσθαι xal χλευάζξεσθαι, εἰς τὸ 
πάντα παθεῖν. Περιχαθάρματα τοῦ κόσμου δσμὲν, 
χατὰ τὸν μαχάριον Παῦλον. Εἴ τις μὴ βούλεται χατορ- 
θῶσαι τοῦτο τὸ ἐπίταγμα, ὥσπερ σἀλπιγγέ [68] τινι 
διὰ τοῦ λόγου ἀπαγορεύω ὁ τῶν οὐδῶν μὴ ἐπιδαένειν 
τῶν ἐχχλησιαστιχῶν τῷ τοιούτῳ, xàv ἄρχων ἧ, xiv 
αὐτὸς ὁ τὸ διάδημα περικείμενος. Ἢ κχαθέλετέ με 
ταυτησὶ τῆς ἀρχῆς, ἣ μένοντα μὴ περιδάλλετε xi. 
δύνοις. Οὐχ ἀνέχομαι ἐπὶ τὸν θρόνον τοῦτον ἄναθαί- 
νεῖν μὴ μεγάλα χατορθῶν. Εἰ γὰρ μὴ τοῦτο δυνατὸν, 
βέλτιον ἑστάναι χάτω. "Ἄρχοντος γὰρ μηδὲν τοὺς 
ἀρχομένους ὠφελοῦντος οὐδὲν ἀθλιώτερον. "Ett συν- 
τείνατε ἑχυτοὺς, xal προσέχετε, παραχαλῶ" ἣ μᾶλ- 
λον εἰπεῖν, συντείνωμεν ἑαυτοὺς, xal πάντως ἕσται 
τι πλέον. Νηστεύσατε, παραχαλέσατε τὸν Θεὸν, xai 
ἡμεῖς μεθ᾽ ὑμῶν, ὥστε τὴν ὀλέθριον ταύτην ἐξελεῖν 
συνήθειαν. Οὐδὲν μέγα ἐστὶ € γενέσθαι διδασχάλους 
τῆς οἰχουμένης * o9 μικρὸν ἀχουσθῆναι πανταχοῦ, ὅτι 
δὴ ἐν τῇδε τῇ πόλει οὐδείς ἐστιν ὁ ὀμνύς. ᾿Εὰν τοῦτο 
γένηται, οὐ τῶν οἰχείων χατορθωμάτων λήψεσθε 
μόνον τὸν μισθὸν, ἀλλὰ χαὶ τῆς ὑπὲο τῶν ἀδελφῶν 
σπουδῆς * ὅπερ γὰρ ὑμῖν εἰμι ἐγὼ, τοῦτο ὑμεῖς τῇ 
οἰχουμένῃ γενήσεσθε. Πάντως χαὶ ἕτεροι ζηλώσουσιν 
ὑμᾶς " πάντως ἔσεσθε λύχνος ἐπὶ λυχνίας χείμενος. 
Καὶ τοῦτό ἐστι, φησὶ, τὸ πᾶν; Οὐ τοῦτό ἔστι τὸ 
πᾶν, ἀλλὰ τοῦτο ἀρχὴ τῶν ἄλλων. Ὁ μὴ ὁμνὺς, 
πάντως ἐπὶ εὐλάδειαν ἥξει χαὶ ἑτέραν, xal ἑκὼν xai 
ἄχων, χαὶ αἰσχυνόμενος xaX φοδούμενος. 

᾿Αλλ᾽ οὐχ ἀνέχονται πολλοὶ, φησὶν, ἀλλ᾽ ἀποπτ͵δῶ- 
σιν. ᾿Α.11ὰ βέλτιον εἷς ποιῶν τὸ θέλημα Κυρίου, 
3| μυρίοι παράνομοι. ᾿Απὸ γοῦν τούτου πάντα ἀνα- 
τέτραπται, πάντα ἄνω xal χάτω γέγονεν, ὅτι χαθά- 
περ ἐν τοῖς θεάτροις πλήθους ἐφιέμεθα, οὐ πλέθους 
δοχίμου. Τί γὰρ ὄχλος, εἰπέ μοι, δυνήσεται ὀνῆσαι: 
Βούλει μαθεῖν, ὅτι ὄχλος οἱ ἅγιοί εἰσιν, οὐχ οἱ πολ- 
λοί; ᾿Εξαγάγετε εἰς πόλεμον ἑχατὸν μυριάδα: xoi 
ἕνα ἅγιον * ἴδωμεν τίς πλείονα χατορθοῖ. Ἐξῆλθεν ὁ 
Ἰησοὺς ὁ τοῦ Ναυὴ εἰς τὸν πόλεμον, xal μόνος ἅπαντα 
χατώρθωσεν, ὥστε οἱ ἄλλοι οὐδὲν ὥνησαν. Ὁ πολὺς 
ὄχλος, ἀγαπητὲ, ὅταν θέλημα τοῦ Θεοῦ μὴ ποιῇ, 
οὐδὲν διενήνοχε τῶν οὐχ ὄντων. Εὔχομαι μὲν οὖν, καὶ 
βούλομαι, καὶ ἡδέως ἂν xal χατεχόπην᾽ ὥστε χοσμῦ,- 
σαι πλήθει τὴν Ἐχχλησίαν, ἀλλὰ πλήθει δοχίμῳ᾽ εἰ 
δὲ τοῦτο οὐχ οἷόν τε, τοὺ; ὀλίγους αὐτοὺς δοχίμους 
εἶναι βούλομαι. Οὐχ ὁρᾶτε, ὅτι βέλτιον ἕνα λίθον 
τίμιον ἔχειν, ἣ μυρίους ὁδολούς ; οὐχ ὁρᾶτε, ὅτι βέλ- 
τιον τὸν ὀφθαλμὸν ὑγιαίνοντα ἔχειν, f) τούτου πεπη- 
ριυυμένου πολυσαρχίᾳ βαρύνεσθαι; οὐχ ὁρᾶτε, ὅτι 


* Τίδης lectionem , ex tribus mss. receptam, se- 
cutus est interpres. Montf., post Savil. et Commel., 
ediderat χαίεσθαι. Eprr. d Morel. solus ἀπαγόρεύσω. 
e Foisan legendum Οὐχοῦν μέγα ἐστί, quod reddidit inter- 
e dum iocum, inquit, vitiatum divinando verteret. 
ZDIT. 


13 


veste induitur, erubescit se in luto volutare : sic ct ille. 
Minc autem eo veniet ut non irascatur, neque percu- 
tiat, neque contumeliam inferat. Si namque semel. 
parva operatus fuerit, totum perfectum est. B:epe ta- 
men contrarium accidit, ut qui semel bene operuti sint, 
ex ignavia in eadem rceidant, ita ut deinde emendari. 


fere nequeant. Exempli causa : legem nobis posuimus. 


non jurandi (a), àd ues quatuerve dies ἰὼ ebservavi- 
mus, post haec re quapiam urgento, totum collectum 
lucrum dispersimus ; atque demum in segniliem el 
desperationem incidimus, ita ut eadem deinde aggredi 
nolimus ; et jure quidem. Nam qui aliquid cvdificavit 
sibi, si. collapsum videat adificiom, jam segnior cst 
ad rursus xdificandum. At ne tunc quidem oportet 
segBiter agere, sed id rursug studiose aggredi. 


5. Ponamus itaque nobis quotidianas leges ct a fa- 
cilibus incipiamus : juramentorum frequentiam ab- 
scindamus, frenum imponamus lingus : nemó per 
Deum juret. Nullus hic sumptus est, labor nullus, non 
diuturna meditatio ; sufficit velle, et totum perfectum 
est : nam coneuetudinis res est. Etiain oro et obsecro, 
talem curam adhibeamus. Dic, qua:so, mihi, si pecu- 
nias iuferre juberem, annon singuli pro viribus alacri- 
ter conferretis ? Si me in extremis periculis viderelis, 
annon de carne vestra excisam parlem, si fieri pos- 
sct, daretis? In magno nunc sum periculo, ita ut si in 
- carcere essem, si mille plagas excepissem, si in me- 
tallis agerem, non magis dolerem. Manum ergo por- 
rigite. Cogitate quantum sit periculum, quod ne vel 
hoc minimum ( minimum vero dico, quantum ad la- 
borem) possitis perücere. Quid dieam tunc accusa- 
tus? Cur non hortatus es? cur non red.rguebas? cur 
non przcepisti? cur non legem posuisti? cur non ob- 
temperantes non cohibuisti ? Non satis erit mihi dixis- 
se , Admonui. AL, inquiet, vehementiore opus crat 
increpatione : uam Eli quoque admonebat. Verum 
absit ut vos cum filiis ejus comparem. llle admonebat 
οἱ dicebat : Ne, filii, ne. sic facitote : malum rumorem 
ego audio de vobis (1. Reg. 2. 24 ). Sed pergens Scri- 
ptura dicit, ipsum non admonuisse filios suos. Hoc 
vero dicit, quia non acriter, non cuim increpatione 
monebat. Quomodo enim absurdum non fuerit, in $y- 
nagogis Judz:orum ita severas leges esse, etsi qui do- 
cet imperet omnia lieri; hic vero nos ita despectos 
et abjectos esse? Non gloriam meam curo : gloria 
quippe mea est vestra probata vita ; sed salutem ve- 
stram quzro. Quotidie clamamus, insonamus in aures 
vestras ; et nemo est qui audiat, elsi nibil veiemen- 
tius proferamus. Timeo, ne intempestive et niniiz 
indulgentiz in futuro illodie rationem reddamus. Ideo 
magna et clara voce omnibus przedico et testificor ; ut 
qui sic prevaricantur, quique ea, qux maligni sunt, 
loquuntur (hoc est enim juramentum ) , ne limina 
ecclesiastica ascendant. Prestitutum vero tempus sit 
vobis hic mensis, ut corrigamini. Ne mihi dixeris : 


(a) Contra juramenta szepissume concionatus est Chryso- 
stomus, ut videre est in Homiliis aa Antiochenos, Toin. 2, cl 


IN ACTA APOSTOLORUH, IIOMIL. VIH. T4 


Me negotiorum urget necessitas, quia fides rion habc- 
tur mihi. Interim illa ex consuctudime juramenta re- 
move. Scio quosdam 6556, qui nes irridebunt; at me- 
lius est nos iunc irrideri, quam tunc uri : ride- 
bunt autem insani. Quis enim, quxso, san: mentis 
de servato pr:»cepto ridebit? Quod si irrideant, non 
nos, sed Christum. ieridebunt. Inhorruistis ad tale 
dictam. Hoc beue novi. S? ego lianc legem induxissem, 
meo risus ille spectaret ; si aetem alius legislatór est, 
ad illum transit irris;o. )pse Christus aliquando con- 
sputus est, atque in moxillant percassus, et alapis 
c:esus ( Mau. 27. 80). τς etiam nunc fert, et nibil 
dissimile. Ideo gehenna paratur, ideo vermis ille im- 
mortalis. 

Chrysostomi firmitas animi. — Ecce rursus dico ct 
testificor : Rideat et subsannet qui voluerit : ia hoc 
positi sumus , ut rideamur , subsannemur omniaque 
patiamur. Purgamenta mundi sumus (1. Cor. ἃ. 15), 
secundum beatuin Paulum. Si quis noluerit hoc prz:- 
ceptum perficere , hunc verbo quasi tubt probibeo , 
ne limina ecclesiastica pertranseat, sivé princeps sit, 
sive ille ipse qui diademate cingitur. Aut me ab hoe 
principatu dejicite, aut manentem &e in pericula 
cónjícite. [n hunc thro:um ascendere non audeo, nisi 
quid magni prastitero. Nam si perficere nun possim, 
melius est infra stare. Nihil enim miserabilius prae- 
side, subditis niliil utilitatis afferente. Vos ergo, con- 
vertite, quiso, et attendite ; corítendainus simul , et 
quadam erit accessio. Jejunate, Deum precamini , 
et nos vobiscum , ot banc perniciosam consuetudi- 
nem ejiciamus. Nihil majus est quar esse doctores 
orbis. Nec parum fuerit, si ubique audiatur in hac 
civitate neminer esse qui juret. Si hoc fiat, non ope- 
rum vestrorum modo mercedem accipietis, sed etiam 
curz, quam de fratribus habueritis : nam quod nunc 
vohis ego sam, id vos orbi eritis. Vos omnino alii 
a mulabuntur : omnino eritis lucerna super candela- 
brum posita (Mauh. 5. 15). Estne hoc, inquics, 
totum ? Non est hoc totum, sed principium aliorum. 
Qui non jurat, ad aliam pietatis partem veniet, velit 
nolit, seu pudore, seu timore adductus. 

Muljjtudo que voluntatem Dei non facit, nihil est. — 
Sed multi, inquies , id non ferentes resilient. At me- 
lior est unus, qui facit voluntatem Domini , quam mille 
iniqni (Eccli. 18. 3). Ilinc omuia sübversa sunt, 
omnia sus deque facta sunt; quia , sicut in theatris, 
multitadinem desideramus, nom multitudine pro- 
batam. Quid, quiso, turba prodesse poterit? Vis 
discere quod sancti turbam fac:ant, non vero multitudo 
vulgi ? Educite ad bellum centum myriadas, et san- 
ctum unum : videamus quis plura operetur. Exiit 
Jesus Nave ad bellum, et solus omnia perfecit , et 
ita alii nihil profuerunt. Multitudo , dilecte, quando 
voluntatem Dei non facit, nihil differt ab iis qui 
non sunt. Precor itaque, et opto, imo libenter me 
discindi paterer, ut multitudine ornaretur Eccle- 


alibi. Hinc discimus Constantinopolitanos huic fuisse vítio 
assuetos ; id quod etiam in sequentibus videre cst. 


τὰς 
sia, sed multitudine probata : si autem hec fleri 
nequeat, ut saltem pauci probati sint. Annon videtis, 
melius esse unum lapidem pretiosum habere, quam 
innumeros obolos ? annou vjdetis melius esse oculum 
sanum habere, quam, hoc exczcato, pinguedine 
carnis onerari? annon videtis, melius esse ovem 
unam sanam habcre. quam millenas scabie plenas? 
aunon videtis, melius esse paucos habere bones 
lilios, quam multos improbos ? an nescitis, paucos in 
regno fore, multos in gelienna? Quid milii cum mul- 
titudine? qux ex ea.utilitas ? Nulla : imo potius aliis 
est pernicies. Idem ipsum est , ac si cui liceat decem 
sanos habere, vel mille infirinos , et ille istis decem 
iunumeros illos adjiciat. llli sane mulii nihil bene 
operantes , nihil aliud nobis conferent, quam suppli- 
cium, et in przsenti tempore, . ignominiam. Nemo 








- S. JOANNIS. CHRYSOSTOMI ARCIIIEP.. CONSTANTINOP, ^ T 


enim quod multi simus dicet, sed quod inutiles simus 
redarguet. lloc itaque nobis semper objiciunt, quando 
dicimus, Multi sumus : Sed mali, inquiunt. Ecce ite- 
rum denuntio et clara voce clamo, nemo jocum esse 
putet : Excludam et arcebo non obtemperantes , et 
donec inhoc thronosedebo, nihil illius justificationibus 
preferam. Si quis me dejecerit, jam non obnoaius 
ero ; donec vero obnoxius sum, nen possum  negli- 
gere, non tam metu supplicii , quam propter vestram 
salutem , quam adinodum cupio : pro illa crucior et 
doleo. Sed.obtemperate , ut et hic et in futuro mul- 
tam accipiatis inercedem, et simul bonis fruamur 
wternis, gratia et benignitate unigeniti Filii, qui- 
cum Patri unaque Spiritui sanclo , gloria , imperium, 
honor, nunc ei sempcr, et in -&xcula s:xculorum. 
Amen. 





HOMILIA IX. 


Car. 5. v. 49. Videns uutem. Petrus, respondi. ad 
populum : Viri Israelitg, quid miramini in hoc, aut 
quid. nos intuemini ,. quasi nostra. viriute. aut pietate 
fecerimus hunc ambulare ? 

A. Oratoris modestia multum prodest auditori. — Ma- 
jore fiducia plena est lixcc oratio : non quod in priore 
timeret, sed quia id homines illi irrisores non tulis- 
sent. Quare in .illius exordio . statim 4llos-:attentos 
reddit, dicens : Hoc vobis nolum sit , et auribus. per- 
cipite verba mca. Hic autem nou habet tali apparatu 
opus. Non enim segnes erant : signum quippe illos 
attentos fecerat ; unde et stupore et metu pleni erant. 
Quare non opus fuit ut inde exordium duceret; sed 
aliunde , quo illos magis sibi conciliaret , gloriam ab 
se depellendo. Nihil enim tam prodest auditori, quam 
si orator nihil magni de se dicat , sed omnem supcr- 
bize suspieionem tollat. Gloriam vero despicientes sic 
majorem-s$ibi gloriam. parabant , ostendebantque non 
limanum , sed divinum illud esse opus, et par esee 
ut illi etiam cum aliis admirarentur , non in admira- 
tione baberentur. Vides ,. quau ab.ambitione purus, 
gloriam sibi oblatam-depellat ? Sic et veteres facie- 
bant, ut Daniel qui dicebat : Ego autem non in 8α- 
pientia , que in me sit ( Dan, 2. 50) ; et Joseph, 
Nonne per Deum manifestatio eorum ( Gen. 40. 8)? 
et David, Venientem leonem et ursum in nomine Do- 
mini manibus discerpebam (A. Ileg. 17. 54). Hi quoque 
nunc : Quid nos intuemini , quasi propria virtute aul 
pietate fecerimus hunc ambulare ? Non loc nostrum 
est , inquit ; neque enim quod digni essemus , gra- 
tiam Dei attraximus. 13. Deus Abraham, Deus Isaac, 
el Deus Jacob, Deus patrum nostrorum.Vide, quouodu 
&e frequenter ad progenitores convertal ; ne videretur 
ti'ovum quoddam dogma iidueere : et illic patriarcham 
l'avidein memoravit, et lic Abrahamum οἱ sequen- 
tes. 'Glorificavit Filium suum Jesum. Rursus humiliter 
sicut in prooemio, Deinde in illorum facinore insistit, 
illudque extollit , nec sub umbra loquitur ut prius. 
lllud autem facit, ut illos magis reducat. Quanto 
enim magis scelus declarab;4 , tanto attentiorcs red- 


debat. Glorificavit , inquit, Filium suum Jesum, quem 
vos tradidistis, el negastis ante faciem Pilati , judicante 
illo dinitti. Duo sunt crimina , et quod Pilatus vellet 
dimittere, et quod illo volente vos nolueritis. 44. 
Vos autem sanctum et justum negastis , el. petiistis vi. 
rum homicidam donari vobis : 15. auctorem vero vite 
interfecistis, quem Deus suscitavit a mortuis , cujus nos 
testes sumus. kc si diceret, Pro illo latronem petiistis. 
Rem adinodum gravem declarat. Quia illos sab manu 
tenebat ,: veliementer prz: tringit. Auctorem vero vite, 
inquit. Hic resurrectionis fldem apparat. Quem Deus 
suscitavit a mortuis. Ne quis diceret, Undenam hoc 
liquet ? non jam ad proplietas confugit, sed ad-scip- 
sun, quia jam fide dignus habebatur. Tunc enim, 
cum dixtsset ilum resurrexisse , Davidem tcstem- in- 
duxit; nunc vero hoc ipsum diceus, chorum aposto- 
licum. Cujus nos testes sumus , inquit. 16. Et in fide 
nominis ejus, hunc , quem vos videtis et nostis , comfir- 
mavit nomen ejus ; et fides, que per eum est, dedit ei 
integram sanitatem islam in conspectu omnium vestrum. 
Quarens causam dicere, statim signum adjicit, di- 
cens : 4n conspectu omnium vestrum. Quia valde itloa 
perstrinxerat , et ostenderat crucifixum resurrexisse, 
rursus sermonem mitigat, dans illis poenitentize fa- 
cultatem , dicens. 17. Et nunc , fratres , scio quia per 
ignorantiam fecistis , sicut et principes vestri. Pcr iguo- 
rantiam fecistis. Toc uua excusatio est ; altera, Sicut 
εἰ principes vestri. Quemzdmodum Joseph "fratribus 
dicebat : Deus me misit ante vos (Gen. 45. 5); ime 
quod carptim illic dixerat, Definito consilio , et pre 
scientia Dei traditum accipientes (Act. 2. 93), ilipsum 
hic extendit. 48. Deus autem qug prenuntiavit per os 
omnifh prophetarum pati Christum suum, sic impletit. 
Simul ostendit non iHorum esse, si lioc demonstra- 
tum Sil ; sed per voluntatem Dei factum esse. Cum 
vero dicit, Que pranuntiavit, verba, queis crucifixo 
exprobrabant, suhindieat : Si vult eum, satvet. illum, 
dicentes : Dixit enim, Filius Dei sum : confidit in ii- 
lum ; descendat nuuc de cruce ( Matth. 23. 49. ἐση. 
Luc. 25. 55 ). An nugis sunt lige , Ὁ. δία ἢ Δ] εἰς. 


3 


15 
βέλτιον πρόδατον ἕν ὑγιαῖνον ἔχειν, ἢ μυρία Ψψώρας 
ἐμπεπλησμένα ; οὐχ ὁρᾶτε, ὅτι εὐτεχνία μετὰ ὀλιγο- 
«εχνίας βελτίων, ?) πολυπαιδία μετὰ χαχοπαιδίας ; 
οὐχ ὁρᾶτε, ὅτι ἐν μὲν τῇ βασιλείᾳ ὀλίγοι, ἐν δὲ τῇ 
γεένντ, πολλοί ; Τί ἐμοὶ καὶ τῷ πλήθει ; τί τὸ ὄφελος; 
Οὐδέν" ἀλλὰ μᾶλλον τοῖς ἄλλοις λύμη, Ταὐτὸν γάρ 
στιν, οἷον ἂν εἴ τις ἐξὸν δέχα ὑγιαίνοντας ἔχειν ἣ 
μυρίους νοσοῦντα:, ἐπεισάγοι τοῖς δέχα τοὺς μυρίους. 


Οἱ πολλοὶ μηδὲν χατορθοῦντες, οὐδὲν ἕτερον ἡμῖν" 


προξενήσουσιν, ἀλλ᾽ ἣ χόλασιν τότε, xal χατὰ τὸ 
παρὸν 4 ἀδοξίαν. Οὐδεὶς γὰρ ὅτι πολλοί ἐσμεν ἐρεῖ, 
ἀλλ᾽ ὅτι ἄχρηστοι, μέμφεται. Τοῦτο γοῦν ἡμῖν ἀεὶ 
λέγουσιν, ὅταν [69] εἴπωμεν, ὅτι Πολλοί ἐσμεν “ 
᾿Αλλὰ xaxot, φησίν. Ἰδοὸὺ πάλιν ἀπαγορεύω xai 


* Morel. καὶ μετὰ τὸ καρόν. 


I: ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. IX. 


16 
Àapmpi Boo τῇ φωνῇ, μηδεὶς νομιζέτω γέλωτα 
εἶναι " ᾿Απείρξω xal χωλύσω τοὺς μὴ πειθομένους " 
χαὶ ἕως ἂν ἐν τῷ θρόνῳ χαθέζωμαι τούτῳ, οὐδὲν 
προΐσομαι τῶν αὐτοῦ διχαιωμάτων. Ἂν μέ τις 
καταθιθάσῃ, λοιπὸν ἀνεύθυνός εἰμι" ἕως δ᾽ ἂν ὑπεύ- 
θυνος ὦ, οὐ δύναμαι παριδεῖν, οὐ διὰ τὴν ἐμὴν χόλα 
σιν, ἀλλὰ διὰ τὴν ὑμετέραν σωτηρίαν" σφόδρα γὰρ 
ὑμῶν ἐρῶ τῆς Σωτηρίας. Ὑπὲρ τούτου δάχνομαι xoi 
ἀλγῶ. ᾿Αλλὰ πείσθητε b, ἵνα χαὶ ἐνταῦθα χαὶ ἐν τῷ 
μέγλοντι πολὺν λάθητε τὸν μισθὸν, χαὶ χοινῇ τῶν 
αἰωνίων ἀπολαύσωμεν ἀγαθῶν, χάριτι χαὶ φιλανθρω- 
πίᾳ τοῦ μονογενοῦς αὐτοῦ Υἱοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ 
ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, δόξα, χράτος, τ'μὴ, νῦν xat 
ἀεὶ, xa* εἰς τοὺς αἰώνας τῶν αἰώνων. "Auf. 

b Alii σωτηρίας, κόπτομαι καὶ ἀλγῶ. ᾿Αλλὰ πεισθῆτε. 





OMIAIA 9’. 


oír δὲ, φησὶ, Πέτρος, ἀπεχρίνατο πρὸς τὸν 
«αόν" "Αγδρες ᾿Ισραη,ϊῖται, τί θαυμάζετε ἐπὶ 
τούτῳ, T) ἡμῖν τί ἀτενίζετε, ὡς ἰδίᾳ δυνάμει ἣ 
εὑὐσεύείᾳ πεποιηχόσε τοῦ περιπωτεῖγ' αὑτόν ; 

α΄. Πλείονος αὕτη γέμει παῤῥησίας ἡ δημηγορία. 
Τοῦτο δὲ ποιεῖ 5, οὐχ ἐπειδὴ ἐν τῇ προτέρᾳ ἐφούεϊτο, 
ἀλλ᾽ ἐπειδὴ οὐχ ἂν ἤνεγχαν ἐχεῖνοι ἄνθρωποι χλευα- 
σταὶ ὄντες xal γελωτοποιοί. “Ὅθεν ἐχείνης μὲν ἀρχό- 
μενος χαὶ ἐπιστρέφει αὐτοὺς διὰ τοῦ προοιμίον εὐθὺς 
λέγων Τοῦτο ὑμῖν γνωστὸν ἔστω, καὶ ἐνωτίσασθε 
τὰ ῥήματά μου. Ἔ νταῦθα δὲ οὐ δεῖται ταύτης τῆς 
χατασχευῆς. Οὐ γὰρ ἐῤῥχθύμουν" τὸ γὰρ σημεῖον ἢ 
αὐτοὺς ἐπέστρεψεν ἅπαντας " ὅθεν xai δέου; xol 
ἐχπλήξεως ἦταν μεστοί. Διὰ οὐδὲ ἐδέησεν αὐτῷ ἐντεῦ- 
θεν ἄρξασθαι, ἀλλ᾽ ἑτέρωθεν, ὅθεν μάλιστα αὐτοὺς 
xaX ᾧχειώσατο, διαχρουσάμενος τὴν δόξαν τὴν παρ᾽ 
αὑτῶν. Οὐδὲν γὰρ οὕτως ὠφελεῖ χαὶ ἀνίησι τοὺ; 
ἀχούοντας, ὡς τὸ μηδὲν περὶ ἑαυτοῦ λέγειν μέγα 
τὸν λέγοντα, ἀλλὰ χαὶ τὴν ὑποψίαν ἀναιρεῖν. Μᾶλλον 
οὖν ἑαυτοὺς * ἐδόξασαν χαταφρονήσαντες δόξης, xal 
δείξαντες οὐκ ἀνθρώπινον, ἀλλὰ θεῖον ὃν τὸ γεγονός" 
χαὶ ὅτι τοῦ θαυμάζειν μετ᾽ αὐτῶν, οὐ τοῦ θαυμάξε- 
aUa εἶσιν ἄξιοι, “Ὃρᾷς, πῶς φιλοτιμίας ὧν χαθαρὸς, 
διωθεῖται τὴν εἰ; αὐτὸν δόξαν ; Οὕτω χαὶ οἱ παλαιοὶ 
ἐποίουν, χαθάπερ ὁ Δανιὴλ ἔλεγε" Kal ἐγὼ δὲ οὐχ 
ἐν σοφίᾳ τῇ οὔσῃ ἐν ἐμοί" xoX πάλιν ὁ Ἰωσὴφ, 
Οὐχὶ διὰ τοῦ Θεοῦ ἡ διασάφησις αὑτῶν ; xaX ὁ 
Δαυῖδ, Ὅτε ἤρχετο ὁ ιἰξων καὶ ἡ ἄρχτος 4, ἐν 
ὀνόματι Κυρίου ταῖς χερσὶν αὐτοὺς διέσπων. Καὶ 
οὗτοι νῦν" Τί ἡμῖν ἀτεγίζετα ὡς ἰδίᾳ δυνάμει ἣ 
εὑσεδείᾳ πεποιηχόσι τοῦ περιπατεῖν αὐτόν ; Οὐδὲ 
τοῦτο ἡμέτερον, φησίν" οὐ γὰρ ἐπειδὴ ἄξιοί ἔσμεν, 
ἐπεσπασάμεθα τοῦ Θεοῦ τὴν ῥοπήν. Ὃ Θεὸς ᾿Αδραὰμ, 
καὶ ὁ Θεὸς Ἰσαὰκ, καὶ ὁ Θεὸς Ιαχὼδ, ὁ Θεὸς τῶν 
πατέρων ἡμῶν. "Opa, πῶς ἑαυτὸν εἰσωθεῖ συνεχῶς 
εἷς τοὺς προγόνους, ἵνα [10] μὴ δόξῃ xatvóv τι εἰσ- 
ἀγειν δόγμα" xaX ἐκεΐτοῦ πατριάρχον Δαυῖδ ἐμνημό- 
νευσε, xaX ἐνταῦθα τῶν περὶ τὸν ᾿Αδραάμ. Ἐδόξασε 
τὸν Παῖδα αὐτοῦ Ιησοῦν. Πάλιν ταπεινῶς, καθὼς 
ἐν τῷ προοιμίῳ. Εἶτα λοιπὸν ἐνδιατρίδει τῷ τολμῆ - 
ματι, καὶ ἐπαίρει τὸ γεγενημένον, ἀλλ᾽ οὐχ, ὥσπερ 
πρότερον, συσχιάζει 5, Ποιεῖ δὲ τοῦτο, μᾶλλον αὐτοὺς 
ἐπαγαγέσθαι βουλόμενος. “Ὅσῳ γὰρ ἐδείκνυ ὑπευθύ- 
νους, τοσούτῳ μᾶλλον τοῦτο ἐγίνετο. ᾿Εδόξασε, 
φησὶ, τὸν Παῖδα αὑτοῦ Ἰησοῦν, ὃν ὑμεῖς μὲν 
παρεδώχατε, καὶ ἠργήσασθε αὐτὸν κατὰ πρόσω- 


a Verba, τοῦτο δὲ ποιεῖ, absunt. Savil; et tribus 
mes. bAli ἐῤῥᾳθύμουν᾽ ἀλλὰ τὸ σημεῖον. € Alii μᾶλλον 
γὰρ ἑαυτούς. d Quidam ἄρχος. " Uuus συσχιάζων. 


xor Πιλάτου, χρίγαντος ἐχείγου ἀπολύειν. Δύο τὰ 
ἐγχλήματα, xat ὅτι Πιλᾶτος ἤθελεν ἀπολύειν, xat ὅτι 
ὑμεῖς ἐχείνου θελήσαντος οὐχ ἠθελήσατε. Ὑμεῖς δὲ 
τὸν ἅγιον xal δίχαιον ἠργήσασθε, καὶ ἠτήσασθε 
ἄνδρα φογόα χαρισθῆγαι ὑμῖν" τὸν δὲ ἀρχηγὸν 
τῆς ζωῆς ἀπεκχτείγατε, ὃν ὅ Θεὸς ἤγειρεν ἐκ 
γεχρῶν, οὗ ἡμεῖς μάρευρές ἐσμεν. "Lael ἔλεγεν, 
᾿Αντ᾽ αὐτοῦ λῃστὴν ἡτήσασθε. Σφόδρα ἐδείνωσε τὸ 
πρᾶγμα. Ἐπειδὴ γὰρ εἶχεν αὑτοὺς ὑπὸ τὴν χεῖρα, 
πλήττει λοιπὸν σφοδρῶς. Τὸν ὃὲ ἀρχηγὸν τῆς ζωῆς, 
φησίν. Ἐνταῦθα τὴν πίστιν τῆς ἀναστάσεως χατᾶ- 
σχενάζει. Ὃν ὁ Θεὸς ἤγειρεν ἐκ γεχρῶν. “ἵνα μὴ 
τις εἴπῃ. Πόθεν τοῦτο δῆλον ; οὐχέτι εἰς προφῆτας 
χαταφεύγει, ἀλλ᾽ εἰς ἑαυτὸν, ἐπειδὴ λοιπὸν ἀξιόπι- 
cto; ἦν. Τότε μὲν γὰρ εἰπὼν, ὅτι ἀνέστη, τὸν 
Aavtó ἐπηγάγετο μάρτυρα νυνὶ δὲ εἰπὼν τὸ αὐτὸ f, 
τὸν χορὸν τὸν ἀποστολιχόν. Οὗ ἡμεῖς ἐσμεν, φησὶ, 
μάρτυρες. Καὶ ἐπὶ τῇ πίστει τοῦ ὀνόματος αὖ- 
τοῦ, τοῦτον ὃν θεωρεῖτε καὶ οἴδατε, ἐστερέωσε τὸ 
ὄνομα αὑτοῦ, καὶ ἡ πίστις ἡ δι' αὐτοῦ ἔδωχεγν αὑτῷ 
τὴν δλονιληρίαν ταύτην ἀπέγαγτι πάγτων ὑμῶν. 
Ζητῶν τὸ πρᾶγμα εἰπεῖν, εὐθέως τὸ σημεῖον ἐπάγει. 
Ἐγώπιον, φηαὶ, zdárcar ὑμῶν. Ἐπειδὴ σφόδρα αὖ- 
τῶν χαθήψατο, xat ἔδειξεν ἀναστάντα τὸν σταυρω- 
θέντα, πάλιν ἀνίησι, διδοὺς αὑτοῖς ἐξουσίαν μετανοίας, 
λέγων ' Kal vor, ἀδειφοὶ, οἷδα, ὅτι κατὰ ἄγγοιων' 
éxpdátacs, καθὼς καὶ οἱ ἄρχοντες ὑμῶ». Κατὰ 
ἄγνοιαν ἐπράξατε. Μία αὕτη ἀπολογία." δευτέρα, 
ἱκαθὼς καὶ οἱ ἄρχοντες. ὑμῶν. “Ὥσπερ ὁ ᾿ωσὴφ τοῖς 
ἀδελφοῖς ἔλεγεν, ὅτι Ὁ sóc μὲ ἀπέστειιϊεν ἔμπροσ - 
θεν ὑμῶν" μᾶλλον δὲ, ὅ συνετταλμένως εἶπεν ἐχεῖ, 
Τῇ ὡρισμέγῃ βου.ῇ καὶ προγγώσει τοῦ Θεοῦ ἔκ- 
δοτον ωδόνγτες, τοῦτο πλατύνει ἑνταῦθα. Ὁ δὲ 
Θεὸς, ἃ προκατήγγει.1Σ διὰ στόματος πάντων cor 
προφητῶν παθεῖν τὸν Χριστὸν αὑτοῦ, ἐπλήρωσεν 
οὕτως. "Apa δείχνυσιν 8, ὅτι οὐχ ἐχείνων ἐστὶν, ἑὰν 
τοῦτο δειχθῇ, xal ἅτι χατὰ Θεοῦ βουλὴν γέγονε, Τῷ 
ὃὲ εἰπεῖν, "A προχατήγγει.1Σ, τὰ ῥῆματα, ἃ ἐπὶ τοῦ 
σταυροῦ ὠνείδιζον, αἰνίττεται, Εἰ θέλει αὐτὸν, συσάτω 
αὑτὸν, λέγοντες. Εἶπε γὰρ, Υἱὸς Θεοῦ εἶμι" πέποιθεν 
ἐπ᾽ αὐτόν " χαταθάτω νῦν ἀπὸ τοῦ σταυροῦ. Λῆρος 
οὖν, ὦ ἀνόητοι, ταῦτα; "Anays * ἀλλ᾽ οὕτως ἔδει γε- 
νέσθαι * χαὶ μαρτυροῦσιν οἱ προφῆται. Ὥστε οὐ παρὰ 
οἰχείαν ἀσθένειαν οὐ χατέθη, ἀλλὰ παρὰ δύναμιν. Καὶ 
«ίθησιν αὐτὸ ἐν τάξει ἀπολογίας τῆς ὑπὲρ Ἰουδαίων, 
ἵνα xaX δέξωνται. Ἐπιϊήρωσε, φησὶν, οὕτως. Ὁρᾷς, 
[71] πῶς τὸ πᾶν ἐχεῖ ἀνάγει; Μετωγοήσατε οὗν, 


f Τὸ αὑτό deest in. quibusdam. δ. Alii: δεικνύς, nonu 


male 


716 
sia, sed multitudiue probata : si autem hec fleri 
nequeat, ut saltem pauci probati sint. Aunon videtis, 
melius esse unum lapidem pretiosum habere, quam 
innumeros obolos ? annou videtis melius esse oculum 
sanum habere, quam, hoc exemcato, pinguedine 
carnis onerari? annon videtis, melius esse ovem 
unam sanam habcre. quam millenas scabie plenas? 
aunon videtis, melius esse paucos habere bones 
lilios, quam multos improbos ? an nescitis, paucos in 
reguo fore, multos in gehenna? Quid milii eum mul- 
titudine? qux ex ea.utilitas ? Nulla : imo potius aliis 
est pernicies. Idem ipsum est , ac si cui liceat decein 
sanos habere, vel mille. infirinos , et ille istis decem 
innumeros illos adjiciat. llli sane mulii nihil bene 
operantes , nihil aliud nobis conferent, quam suppli- 
cium, et in prxsenti tempore, ignominiam. Nemo 


PME lr "C 0f 





- S. JOANNIS: CHRYSOSTOMI ARCIIIEP.. CONSTANTINOP. T 


enim quod multi simus dicet, sed quod inutiles simus 
redarguet. Hoc itaque nobis semper objiciunt, quando 
dicimus, Multi sumus : Sed mali, inquiunt. Ecce ite- 
rum denuntio et clara voce clamo, nemo jocum esse 
putet : Excludam et arcebo non obtemperantes , et 
donec inhoc throno sedebo, nihil illius justificationibus 
preferam. Si quis me dejecerit, jam non obnoxius 
ero ; donec vero obuoxius sum, nen possum  negli- 
gere, non tam metu supplicii , quam propter vestram 
salutem , quam admodum cupio : pro illa crucior et 
doleo. Sed. obtemperate , ut et hic et in futuro mul- 
tam accipiatis inercedem, et simul bonis fruamur 
zternis, gratia et benignitate unigeniti Filii, qui- 
cum Patri unaque Spiritui sancto , gloria, imperium, 
honor, nunc el sempcr, et iR 8xcula .s«culoruu. 
Amen. 





HOMILIA IX. 


Car. 5. v. 19. Videns uutem. Petrus, respondit. ad 
populum : Viri Israelitg, quid miramini in hoc, aut 
quid.nos intuemini ,. quasi nostra. viriute. aut. pietate 
[ecerimus hunc ambulare ? 

A. Oratoris modestia multum prodest auditori. — Ma- 
jore fiducia plena est lixcc oratio : non quod in priore 
timeret, sed quia id homiues illi irrisores non tulis- 
sent. Quare in illius exordio . statim 4llos-:attentos 
reddit, dicens : Hoc vobis notum sit , et auribus. per- 
cipite verba mca. Hic autem non habet tali apporatu 
opus. Non enim segnes erant: signum quippe illos 
altentos fecerat ; unde et stupore et metu pleni erant. 
Quare non opus fuit ut inde exordium duceret ; sed 
aliunde , quo illos magis sibi conciliaret , gloriam ab 
86 depellendo. Nihil enim tam prodest auditori, quam 
si orator nihil magni de se dicat , sed omnem supcr- 
bize suspicionem tollat. Gloriam vero despicientes sic 
majorem-sibi gloriam. parabant , ostendebantque non 
lhnmanum , sed divinum illud esse opus, et par esee 
ut illi ctiam. cum aliis admirarentur , nou in admira- 
tione haberentur. Vides , quau ab-ambitione purus, 
gloriam sibi oblatam-depellat ? Sic et veteres facie- 
bant, ut Danicl qui dicebat : Ego autem non in sa- 
pientia, qug in me sit ( Dan. 2. 50) ; et Joseph, 
Nonne per Deum manifestatio eorum ( Gen. 40. δ) 
et David, Venientem leonem et ursum in nomine Do- 
mini manibus discerpebam (A. Iteg. 17. 54). Hi quoque 
nunc : Quid nos intuemini , quasi propria. virtute aul 
pietate feceriinus hunc ambulare ? Non hoc. nostrum 
est , inquit ; neque enim quod digni essemus , gra- 
tiam Dei attraximus. 13. Deus Abraham , Deus 1saac, 
ei Deus Jacob, Deus patrum nostrorum. Vide, quomodo 
δι frequenter ad progenitores convertat ; ne videretur 
niovut quoddam dogma icdueere : et illic patriarcham 
l'avidemn memoravit, et lic Abrahamum et sequen- 
tes. 'Glorificavit Filium suum Jesum. Rursus humiliter 
sicut in prooemio, Deinde in illorum facinore insistit, 
illudque extollit , nec sub umbra loquitur ut. prius, 
lllud autem facit, ut illos magis reducat. Quanto 
enim magis scelus declarabz4 , tanto attentiorcs red- 


debat. Glorificavit , inquit, Filium suum Jesum, quem 
vos tradidistis, et negastis ante faciem Pilati , judicante 
ilo dimitti. Duo sunt crimina , et quod Pilatus vellet 
dimittere, et quod illo volente vos nolueritis. 14. 
Vos autem sanctum et justum negastis , et peliistis vi- 
rum homicidam donari vobis : 15. auctorem vero vitae 
interfecistis, quem Deus suscitavit a mortuis , cujus nos 
testes suns. kc si diceret, Pro illo latronem petiistis, 
Rem adinodum gravem declarat. Quia illos sub manu 
tenebat , veliementer prz:tringit. Auctorem vero vite, 
inquit. Hic resurrectionis fldem apparat. Quem Deus 
suscitavit a mortuis. Ne quia diceret, Undenam hoc 
liquet ? non jam ad prophetas confugit, scd ad-scip- 
sun, quia jam fide dignus habebatur. Tunc enim, 
cum dixisset ilum resurrexisse , Davidem tcstem- in- 
duxit; nunc vero hoc ipsum diceus, chorum aposto- 
lieum. Cujus nos testes sumus , inquit. 16. Et in fide 
nominis ejus , liunc , quem vos videtis et nostis , confir- 
mavit nomen ejus ; et fides, que per eum est, dedit ei 
integram sanitatem islam in conspectu omnium vestrum. 
Quarens causam dicere, statim signum adjicit, di- 
cens : In conspectu omnium vestrum. Quia valde itloa 
perstrinxerat , et ostenderat crucifixum resurrexisse, 
rursus sermonem mitigat, dans illis ponitentie fa- 
eultatem , dicens. 17. Et nunc , fratres , scio quia per 
ignorantiam fecistis , sicut et principes vestri. Per iguo- 
rantiam fecistis.'1ec uua excusatio est ; altera, Sicut 
et principes vestri. Quem:dmodum Joseph fratribus 
dicebat : Deus me misit ante vos (Gen. 45. 5); ime 
quod carpiim illic dixerat, Definito consilio , et pra» 
scientia Dei traditum accipientes (Act. 2. 23), idipsum 
hic extendit. 48. Deus autem que praenuntiavit per os 
omnid prophelarum pati Christum suum, sic impletit. 
Simul ostendit non iHorum esse, si lioc. demonstta- 
tum SiL; sed per voluntatem Dei factum esse. Cuni 
vero dicit, Que prenuntiavit, verba, queis crucifixo 
exprobrahbant, subindient : Si vult eum, salvet. illum, 
dicentes : Dixit enim, Filius Dei sum : confidit in ii- 
lum ; descendat nuuc de cruce ( Math. 23. 40. 2q4. 
Luc. 25. δῦ ). An nug sunt lige , 0 δία εἰ ἢ Alsit; 


13 I: ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. IX. 16 


βέλτιον πρόθατον ἕν ὑγιαῖνον ἔχειν, ἢ μυρία ψώρας 
ἐμπεπλησμένα ; οὐχ ὁρᾶτε, ὅτι εὐτεχνία μετὰ ὀλιγο:- 
«εχνίας βελτίων, ?) πολυπαιδία μετὰ χαχοπαιδίας ; 
οὐχ ὁρᾶτε, ὅτι ἐν μὲν τῇ βασιλείᾳ ὀλίγοι, ἐν δὲ τῇ 
Tsévvr, πολλοί ; Τί ἐμοὶ χαὶ τῷ πλήθει ; τί τὸ ὄφελος; 
Οὐδέν" ἀλλὰ μᾶλλον τοῖς ἄλλοις λύμη, Ταὐτὸν γάρ 
ἐστιν, οἷον ἂν εἴ τις ἐξὸν δέχα ὑγιαίνοντας ἔχειν ἣ 
μυρίους νοσοῦντα:, ἐπεισάγοι τοῖς δέχα τοὺς μυρίους. 


Οἱ πολλοὶ μηδὲν χατορθοῦντες, οὐδὲν ἕτερον ἡμῖν" 


προξενήσουσιν, ἀλλ᾽ ἢ χόλασιν τότε, xal χατὰ τὸ 
παρὸν 4 ἀδοξίαν. Οὐδεὶς γὰρ ὅτι πολλοί ἐσμεν ἐρεῖ, 
ἀλλ᾽ ὅτι ἄχρηστοι, μέμφεται. Τοῦτο γοῦν ἡμῖν ἀεὶ 
λέγουσιν, ὅταν [69] εἴπωμεν, ὅτι Πολλοί ἐσμεν " 
᾿Αλλὰ xaxot, φησίν. Ἰδοὸ πάλιν ἀπαγορεύω καὶ 


* Morel. καὶ μετὰ τὸ καρόν. 


Àapmpi βοῶ τῇ φωνῇ, μηδεὶς νομιζέτω γέλωτα 
εἶναι" ᾿Απείρξω xal χωλύσω τοὺς μὴ πειθομένους * 
xai ἕως ἂν ἐν τῷ θρόνῳ χαθέζωμαι τούτῳ, οὐδὲν 
προΐήσομαι τῶν αὐτοῦ διχαιωμάτων. Ἂν μέ τις 
χαταθιθάσῃ, λοιπὸν ἀνεύθυνός εἶμι ἕως δ᾽ ἂν ὑπεύ- 
θυνος ὦ, οὐ δύναμαι παριδεῖν, οὐ διὰ τὴν ἐμὴν χόλα 
σιν, ἀλλὰ διὰ τὴν ὑμετέραν σωτηρίαν " σφόδρα γὰρ 
ὑμῶν £p τῆς σωτηρίας. Ὑπὲρ τούτου δάχνομαι xoi 
ἀλγῶ. ᾿Αλλὰ πεέσθητε b, ἵνα xaX ἐνταῦθα χαὶ ἐν τῷ 
μέγλοντι πολὺν λάθητε τὸν μισθὸν, xal χοινῇ τῶν 
αἰωνίων ἀπολαύσωμεν ἀγαθῶν, χάριτι χαὶ φιλανθρω- 
πίᾳ τοῦ μονογενοῦς αὐτοῦ Υἱοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ 
ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, δόξα, χράτος, sp, νῦν xat 
ἀεὶ, χα: εἰς τοὺς αἰωνας τῶν αἰώνων. ᾿Αμῆν. 

b Alii σωτηρίας, κόπτομαι xal ἀλγῶ. ᾿Αλλὰ πεισθῆτε. 





OMIAIA 8. 


b! δὲ, φησὶ, Πέτρος, ἀπεχρίνατο πρὸς τὸν 
«λαόν" "Avópsc 'IopanAitat, τί θαυμάζετε ἐπὶ 
τούτῳ, T) ἡμῖν τί ἀτενίζετε, ὡς ἰδίᾳ δυνάμει ἣ 
εὐσεύείᾳ πεποιηχόσε τοῦ περιπωτεῖγ' αὐτόν; 

α΄. Πλείονος αὕτη γέμει παῤῥησίας ἡ δημηγορία. 
Τοῦτο δὲ ποιεῖ 8, οὐχ ἐπειδὴ ἐν τῇ προτέρᾳ ἑφούεῖϊτο, 
ἀλλ᾽ ἐπειδὴ οὐχ ἂν ἤνεγχαν ἐχεῖνοι ἄνθρωποι χλενα- 
σταὶ ὄντες χαὶ γελωτοποιοί. Ὅθεν ἐχείνης μὲν ἀρχό- 
μενος χαὶ ἐπιστρέφει αὐτοὺς διὰ τοῦ προοιμίου εὐθὺς 
λέγων Τοῦτο ὑμῖν γγωστὸν ἔστω, καὶ ἐνωτίσασθε 
τὰ ῥήματά μου. Ἐνταῦθα δὲ οὐ δεῖται ταύτης τῆς 
χατασχευῆς. Οὐ γὰρ ἐῤῥχθύμουν" τὸ γὰρ σημεῖον b 
αὐτοὺς ἐπέστρεψεν ἅπαντας " ὅθεν xal δέου: xai 
* ἐχπλήξεως ἦταν μεστοί. Διὰ οὐδὲ ἐδέησεν αὐτῷ ἐντεῦ- 
θεν ἄρξασθαι, ἀλλ᾽ ἑτέρωθεν, ὅθεν μάλιστα αὐτοὺς 
χαὶ χειώσατο, διαχρουσάμενος τὴν δόξαν τὴν παρ᾽ 
αὑτῶν. Οὐδὲν γὰρ οὕτως ὠφελεῖ χαὶ ἀνίησι τοὺ: 
ἀχούοντας, ὡς τὸ μηδὲν περὶ ἑαυτοῦ λέγειν μέγα 
τὸ» λέγοντα, ἀλλὰ xal τὴν ὑποψίαν ἀναιρεῖν. Μᾶλλον 
οὖν ἑαυτοὺς * ἐδόξασαν χαταφρονήσαντες δόξης, xal 
δείξαντες οὐχ ἀνθρώπινον, ἀλλὰ θεῖον ὃν τὸ γεγονός" 
xaX ὅτι τοῦ θαυμάζειν μετ᾽ αὐτῶν, οὐ τοῦ θαυμάξε- 
σϑαῖ εἶσιν ἄξιοι, "Opde, πῶς φιλοτιμίας ὧν καθαρὸς, 
διωθεῖται τὴν εἰ; αὐτὸν δόξαν; Οὕτω xal οἱ παλαιοὶ 
ἐποίουν, καθάπερ ὁ Δανιὴλ ἔλεγε" Kal ἐγὼ δὲ οὐκ 
ἐν σορῖᾳ τῇ οὔσῃ ἐν ἐμοί" xaX πάλιν ὁ Ἰωσὴφ, 
Οὐχὶ διὰ τοῦ Θεοῦ ἡ διασάφησις αὐτῶν ; xaX ὁ 
Δαυῖδ, Ὅτε ἤρχετο ὁ ιἰξων καὶ ἡ ἄρχτος 4, ἐν 
ὀνόματι Κυρίου ταῖς χερσὶν αὑτοὺς διέσπων. Καὶ 
οὗτοι vov * Τί ἡμῖν ἀτενίζετα ὡς ἰδίᾳ δυγάμει ἢ 
εὑσεδείᾳ πεποιηχόσι τοῦ πἘριπατεῖν αὐτόν ; Οὐδὲ 
τοῦτο ἡμέτερον, φησίν" οὐ γὰρ ἐπειδὴ ἄξιοί ἐσμεν, 
ἐπεσπασάμεθα τοῦ Θεοῦ τὴν ῥοπήν. Ὁ Θεὸς ᾿Δδραὰμ, 
καὶ ὁ Θεὸς Ἰσαὰκ, καὶ ὁ Θεὸς "Iaxi6, ὁ θεὸς τῶν 
πατέρων ἡμῶν. Ὅρα, πῶς ἑαυτὸν εἰσωθεῖ συνεχῶς 
tig τοὺς προγόνους, ἵνα [10] μὴ δόξῃ χαινόν τι elo- 
ἀγειν δόγμα" καὶ ἐκεϊτοῦ πατριάρχου Aavtà ἐμνημό- 
νευσε, καὶ ἐνταῦθα τῶν περὶ τὸν 'A6gaág.. Ἐδόξασε 
τὸν Παῖδα αὑτοῦ ᾿Ιησοῦν. Πάλιν ταπεινῶς, χαθὼς 
ἐν τῷ προοιμίῳ. Εἶτα λοιπὸν ἐνδιατρίδει τῷ τολμή - 
pact, καὶ ἐπαίρει τὸ γεγενημένον, ἀλλ᾽ οὐχ, ὥσπερ 
πρότερον, συσχιάζει 9, Ποιεῖ δὲ τοῦτο, μᾶλλον αὐτοὺς 
ἐπαγαγέσθαι βουλόμενος. “Ὅσῳ γὰρ ἐδείκνυ ὑπευθύ- 
νους, τοσούτῳ μᾶλλον τοῦτο ἐγίνετο. ᾿Εδόξασε, 
φησὶ, τὸν Παῖδα αὑτοῦ Ἰησοῦν, Ór ὑμεῖς μὲν 
παρεδώχατε, καὶ ἠργήσασθε αὐτὸν xacà πρόσω- 


& Verba, τοῦτο δὲ ποιεῖ, absunt. Savil, et tribus 
mss. bAhi ἐῤῥᾳθύμουν᾽ ἀλλὰ τὸ σημεῖον. “ Alii. μᾶλλον 
γὰρ ἑαυτούς. d Quidam ἄρχος. “ Unus συσχιάζωγ. 


xov Πιλάτου, χρίναντος ἐχείγου ἀπολύειν. Δύο τὰ 
ἐγχλήματα, xaX ὅτι Πιλᾶτος ἤθελεν ἀπολύε.:ν, xal ὅτι 
ὑμεῖς Exelvou θελήσαντος οὐχ ἠθελήσατε. Ὑμεῖς δὲ 
τὸν ἅγιον xal δίκαιον" ἠργήσασθε, καὶ ἠτήσασθε 
ἄνδρα zoréa χαρισθῆναι ὑμῖν" τὸν δὲ ἀρχηγὸν 
τῆς ζωῆς ἀπεκτείνατε, ὃν ὁ Θεὸς ἤγειρεν ἐκ 
γεχρῶν, οὗ ἡμεῖς μάρτυρές ἐσμεν. ᾿Ὡσεὶ ἔλεγεν, 
᾿Αντ᾽ αὐτοῦ λῃστὴν ἡτήσασθε. Σφόδρα ἐδείνωσε τὸ 
πρᾶγμα. Ἐπειδὴ γὰρ εἶχεν αὐτοὺς ὑπὸ τὴν χεῖρα, 
πλήττει λοιπὸν σφοδρῶς. Τὸν ὃὲ ἀρχηγὸν τῆς ζωῆς, 
φησίν. Ἐνταῦθα τὴν πίστιν τῆς ἀναστάσεως χατα- 
σχενάζει. Ὃν ὁ Θεὸς ἤγειρεν ἐκ γεχρῶν. "Iva μὴ 
τις εἴπῃ. Πόθεν τοῦτο δῆλον ; οὐχέτι εἰς προφῆτας. 
χαταφεύγει, ἀλλ᾽ εἰς ἑαυτὸν, ἐπειδὴ λοιπὸν ἀξιόπι- 
axo; ἦν. Τότε μὲν γὰρ εἰπὼν, ὅτι ἀνέστη, τὸν 
Δαυὶδ ἐπηγάγετο μάρτυρα νυνὶ δὲ εἰπὼν τὸ αὐτὸ f, 
τὸν χορὸν τὸν ἀποστολιχόν. Οὗ ἡμεῖς ἐσμεν, φησὶ, 
μάρτυρες. Καὶ ἐπὶ τῇ πίστει τοῦ ἐνόματος αὖ- 
τοῦ, τοῦτον ὃν θεωρεῖτε καὶ οἴδατε, ἐστερέωσε τὸ 
ὄγομω αὑτοῦ, καὶ ἡ πίστις ἡ δι' αὐτοῦ ἔδωκεν αὑτῷ 
τὴν éAo«xAnplar ταύτην ἀπέναντι πάνγτων ὑμῶν. 
Ζητῶν τὸ πρᾶγμα εἰπεῖν, εὐθέως τὸ σημεῖον ἐπάγει. 
Ἐγώπιον, φηαὶ, πάντων ὑμῶν. Ἐπειδὴ σφάδρα αὖ- 
τῶν χαθήψατο, xat ἔδειξεν ἀναστάντα τὸν σταυρω- 
θέντα, πάλιν ἀνίησι, διδοὺς αὑτοῖς ἐξουσίαν μετανοίας, 
λέγων * Καὶ vor, ἀδειφοὶ, οἷδα, ὅτι κατὰ ἄγγοιαν' 
éxpátats, καθὼς καὶ οἱ ἄρχοντες ὑμῶν». Κατὰ 
ἄγνοιαν ἐπράξατε. Mía. αὕτη ἀπολοχία" δευτέρα, 
ἱκαθὼς καὶ οἱ ἄρχοντες ὑμῶν. Ὥσπερ ὁ Ἰωσὴφ τοῖς 
ἀδελφοῖς ἔλεγεν, ὅτι Ὁ Θεός μὲ ἀπέστει.ϊιεν ἔμπροσ - 
θεν ὑμῶν" μᾶλλον δὲ, ὃ συνεσταλμένως εἶπεν ἐχεῖ, 
Τῇ ὡρισμόνῃ βου.ῇ xal προγγώσει τοῦ Θεοῦ Éx- 
δοτον JAu6óvc&c, τοῦτο πλατύνει ἐνταῦθα. Ὁ δὲ 
Θεὸς, ἃ προκατήγτγει.1Σ διὰ στόματος πάντων τῶν 
προφητῶν παθεῖν τὸν Χριστὸν αὑτοῦ, ἐπλήρωσεν 
οὕτως. "Apa δείχνυσιν δ, ὅτι οὐχ ἐχείνων ἐστὶν, ἑὰν 
τοῦτο δειχθῇ, καὶ ürt χατὰ Θεοῦ βουλὴν γέγονε, Τῷ 
δὲ εἰπεῖν, "A προχατήγγει.1ε, τὰ ῥήματα, ἃ ἐπὶ τοῦ 
σταυροῦ ὠνείδιζον, αἰνίττεται, Εἰ θέλει αὐτὸν, σωσάτω 
αὐτὸν, λέγοντες. Εἶπε γὰρ, Υἱὸς Θεοῦ εἶμι" πέποιθεν 
ἐπ᾽ αὐτόν χαταδάτω νῦν ἀπὸ τοῦ σταυροῦ. Λῆρος 
οὖν, ὦ ἀνόητοι, ταῦτα; "Anays * ἀλλ᾽ οὕτως ἔδει γε- 
νέσθαι * χαὶ μαρτυροῦσιν οἱ προφῆται. Ὥστε οὐ παρὰ 
οἰχείαν ἀσθένειαν οὐ κατέθη, ἀλλὰ παρὰ δύναμιν. Καὶ 
κίθησιν αὐτὸ ἐν τάξει ἀπολογίας τῆς ὑπὲρ Ἰουδαίων, 
ἵνα xai δέξωνται. Ἐπιήρωσε, φησὶν, οὕτως. Ὁρᾷς, 
[71] πῶς τὸ πᾶν ἐχεῖ ἀνάγει; Μεταγοήσατε οὗν, 


f Τὸ αὐτό deest in: quibusdam. δ᾽ Alii: δεικνύς, non 


ma!e 


1 | $. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. " 


φησὶ, xal ἐπιστρέψατε *. Καὶ οὔ λέγει, ' Arb τῶν 
ἁμαρτιῶν ὑμῶν, ἀλλ᾽, Εἰς τὸ ἐξαιλειρθῆναι ὑμῶν 
τὰς ἁμαρτίας, τὸ αὐτὸ δηλῶν. Εἶτα τὸ χέρδος ἐπάγει" 
"Oxoc ἂν ξλθωσι καιροὶ ἀνωψύξεως ἀπὸ προσώπου 
toU Κυρίου. Δείχνυσιν ἐνταῦθα ταλαιπωρηθέντας 
αὐτοὺς, xai πολλοῖς χατεργασθέντας χαχοῖς. Διὸ xat 
οὕτως εἶπεν, εἰδὼς ὅτι πρὸς τὸν πάσχοντα χαὶ πα- 
ραμυθίαν ζητοῦντα οὗτος ἂν ἁρμόσειεν ὁ λόγος. 
β΄. Καὶ ὅρα, πῶς ὁδῷ προδαίνει. Ἐν μὲν τῇ πρώτῃ 
δημηγορίᾳ ἡρέμα τὴν ἀνάστασιν καὶ τὴν ἐν οὐρανῷ 
χάθισιν ἠνίξατο" ἐνταῦθα δὲ χαὶ τὴν ἐμφανῆ παρου- 
σίαν. Καὶ ἀποστείλῃ τὸν προχδχειρισμόνον ᾿Ἶ]1η- 
σοῦν Χριστὸν, ὃν δεῖ οὐρανὸν μὲν δέξασθαι" ἀντὶ 
τοῦ, ἀνάγχη ἐστίν’ ἄχρι χρόνων ἀποκαταστάσεως 
πάγτωγ. Δυχτί νῦν οὐχ ἔρχεται, d) αἰτία δήλη. Ὧν 
ἐ.άλησε, φησὶν, ὁ Θεὸς διὰ στόματος τῶν ἀγίων 
αὐτοῦ προφητῶν τῶν ἀπ' αἰῶνος. Μωσῆς μὲν εἶπεν 
Spóc τοὺς πατέρας, ὅτι Προφήτην ὑμῖν ἀναστή- 
σει Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν ἐκ τῶν ἀδειϊφρῶν ὑμῶν ὡς 
épé: αὐτοῦ ἀχούσεσθε κατὰ πάντα. ὅσα ἂν .1α- 
.:λήσῃ πρὸς ὑμᾶς. 'Exct b. μὲν τοῦ Δαυῖδ ἐμνημόνευ- 
σεν, ἐνταῦθα δὲ Μωσέως. Πάντων, φησὶν, ὧν ἐ.4- 
,2ησεν ὁ Θεός. Οὐ λέγει, Ὧν εἶπεν ὁ Χριστὸς, ἀλλ᾽, 
Ὧν ἐλάλησεν ὁ Θεὸς, ἔτι τῷ συσχιάζειν μᾶλλον ab- 
«οὺὑς ἐπαγόμενος εἰς πίστιν ἐρέμα. Εἶτα ἐπὶ τὸ ἀξιό- 
πιστὸν χαταφεύγει, λέγων * Προφήτην ὑμῖν ἀναστή- 
σϑι Κύριος ὁ Θεὸς ἐκ τῶν dósApor ὑμῶν ὡς ἐμέ" 
οὐτοῦ ἀχούσεσθε κατὰ πάντα. Ἐὖτα χαὶ fj τιμωρία 
πολλή. "Ἔσται δὲ, φησὶ, πᾶσα ψυχὴ, ἧτις ἃν μὴ 
ἀχούσῃ τοῦ προφήτου ἐχείγου, ἐξο.οθρευθήσεται 
ἐχ τοῦ “λαοῦ. Καὶ πάντες δὲ οἱ προφῆται ἀπὸ Σα- 
povtÀ καὶ τῶν καθεξῆς ὅσοι à Ad Ancav xal κατήγ- 
γδιῖλαν τὰς ἡμέρας ταύτας. Ἔνταῦθα χαλῶς τὸν 
ὄλεθρον ἔθηχεν *. “Ὅταν γάρ τι λέγῃ μέγα, ἐπὶ τοὺς 
πρώτους καταφεύγει. Καὶ μαρτυρίαν εὗρεν ἀμφότερα 
ἔχουσαν, ὥσπερ ἐχεῖ εἶπεν " Eoc ἂν θῇ τοὺς ἐχθροὺς 
ὑπὸ τοὺς πόδας αὑτοῦ. Τὸ γὰρ θαυμαστὸν, ὅτι ὁμοῦ 
τὰ δύο, καὶ ὑποταγὴ xai mapaxoh, χαὶ ἡ τιμωρία. 
Ὡς ἐμὲ, φησί. Τί τοίνυν πτοεῖσθε ; "Ὑμεῖς écce υἱοὶ 
τῶν προφητῶν. Ὥστε ὑμῖν ἔλεγον, xat δι᾽ ὑμᾶς πάντα 
γέγονεν. Ἑπειδὴ γὰρ διὰ τὸ τόλμημα ἐνόμιζον ἑαυτοὺς 
Ἡλλοτριῶσθαι (χαὶ γὰρ οὐχ ἔχει λόγον ἃ τὸν αὐτὸν, 
νῦν μὲν σταυροῦσθαι, νῦν δὲ ὡς οἰχείους θεραπεύειν), 
δείχγυσιν, ὅτι xaX ἐχεῖνο χατὰ προφητείαν, xal τοῦτο. 
“Ὑμεῖς ἐστε, φησὶν, υἱοὶ τῶν προφητῶν, καὶ τῆς 
διαθήχης, ἧς διέθετο ὁ Θεὸς πρὸς τοὺς πατέρας 
ὑμῶν, λέγων πρὸς ᾿Αδραάμ' Καὶ ἐν τῷ σπέρματί 
σου εὐ.λογηθήσονται πᾶσαι αἱ πατριαὶ τῆς γῆς. 
Ὑμῖν πρῶτον, φησὶν, ὁ Θεὸς ἀναστήσας τὸν Hai- 
δα αὐτοῦ ἀπέστειλεν. "Apa xaX ἑτέροις " ἀλλ᾽ ὑμῖν 
πρῶτον τοῖς σταυρώσασιν. Εὐ.1ογοῦντα ὑμᾶς, ἐν τῷ 
ἀποστρέφειν ἔχαστον ἀπὸ τῶν πονηριῶν. Ἴδωμεν 
δὲ ἀκριδέστερον ἄνωθεν τὰ ἀναγνωσθέντα. Τέως χα- 
τασχευάζει, ὅτι αὐτοὶ e ἐποίησαν τὸ θαῦμα ἐν τῷ 
εἰπεῖν" [12] Τί θαυμάζετε ; Καὶ οὐχ ἀφίησιν ἀπιστεῖ- 
σθαι τὸ λεγόμενον. Καὶ ἵνα ἀξιοπιστότερον αὐτὸ ποιή- 
σῃ, προχαταλαμδάνει αὐτῶν τὴν χρίσιν * Ἡμῖν, φησὶ, 
τί ἀτεγίζετε, ὡς ἰδίᾳ δυνάμει T) εὐσεδείᾳ πεποιη- 
κόσιν; Εἰ τοῦτο ὑμᾶς ταράττει χαὶ 0opu6:t, μάλετε, 
τίς ὁ ποιήσας, xaX μὴ ἐχπλήττεσθε. Καὶ ὅρα παντα- 
χοῦ, ὅτι ἐπὶ τὸν Θεὸν ὅταν χαταφεύγῃ. xay cm παρ᾽ 
αὑτοῦ γίνεσθαι πάντα, τότε ἀδεῶς αὐτοῖ; ἐπιπλήττει. 


4 "ΑΛποστρέψατε Montf. cxterique Editi. Alterum prze- 
beni Bibl. et mulu codd. τας, bh Quidam codices πρὸς 
ὑμᾶς. Τότε. * Alius τέθειχεν. d Idem ἠλλοτριῶσθαι, καὶ 
ovx ἔχειν λόγον. 5 Legendum. videtur ὅτι οὖχ αὐτοί, ne- 
gante "ulam expressit Erasmus. Enrr. 


Atà τοῦτο xai ἀνωτέρω ἔλεγεν, "Ardpaá ἀποδεδει- 
γμένον ἀπὸ Θεοῦ εἰς ὑμᾶς. Καὶ πανταχοῦ ἀναμι- 
μνήσχει αὐτοὺς τοῦ τολμήματος, ἵνα καὶ τὸ θαῦμα 
δειχθῇ, xax fj ἀνάστασις χυρωθῇ. ᾿Ἔνταῦθα δὲ καῖ 
ἄλλο προσέθηχεν" οὐχ ἔτι γὰρ Νοζωραξον λέγει, 
ἀλλὰ τί; Ὃ Θεὸς, φησὶ, τῶν πατέρων ἡμῶν ὁδό- 
£ace τὸν Παῖδα αὐτοῦ Ἰησοῦν. 

"Opa χαὶ τὸ ἄτυφον. Οὐχ ἐνεχάλεσεν, οὐδὲ εἶπεν 
εὐθέως ’ Βαὶ νῦν πιστεύετε ἰδοὺ ἄνθρωπος τεσσαρά- 
κοντα ἔτη χωλὸς ὧν, ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ 
ἀνέστη. Οὐχ οὕτως εἶπεν " φιλονειχοτέρους γὰρ ἂν 
ἐποίησεν * ἀλλὰ τέως αὐτοὺς ἐπαινεξ, ὅτε ἐθαύμαζον 
τὸ γεγενημένον. Καὶ πάλιν ἀπὸ «ob προγόνου καλεῖ. 
Καὶ οὐ λέγει, Ὁ Ἰησοῦς αὐτὸν ἐθεράπευσε’ καΐτοι γε 
αὐτὸς αὐτὸν ἐθεράπευσεν " ἀλλ᾽, ἵνᾳ μὴ λέγωσι, Καὶ 
πῶς ἔχει ταῦτα λόγον, εἰ τὸν παράνομον δοξάζει ; διὰ 
τοῦτο αὐτοὺς ἀναμιμνήσχει τῆς χρίσεως τῆς ἐπὶ Πι- 
λάτου, δειχνὺς, ὅτι εἰ θέλοιεν προσέχειν, οὐχ ἔστι 
παράνομος * οὐ γὰρ ἂν ὁ Πιλᾶτος ἠθέλησεν αὐτὸν ἀπο- 
λῦσαι. Καὶ οὐχ εἶπε, Θελήσαντος, ἀλλὰ, Κρέναγτος 
ἐκείνου ἀποιϊύειν * δηλῶν, ὅτι τὸν μὲν ἑτέρους àve- 
λόντα ἡτήσατε ἀφεθῆναι, τὸν δὲ τοὺς ἀνῃρημένους 
ζω γονοῦντα οὐχ ἠθελήσατε. Καὶ ἵνα μὴ λέγωσι πά- 
λιν, Πῶς νῦν αὐτὸν δοξάζει ὁ τότε μὴ βοηθήσας ; παρ- 
ἀγονσι τοὺς προφήτας μαρτυροῦντας, ὅτι οὕτως ἔδει 
γενέσθαι. Εἶτα, ἵνα μὴ νομίσωσι τοῦ Θεοῦ τὴν olxo- 
γομίαν ἀπολογίαν αὐτῶν εἶναι, πρότερον αὐτῶν χαθϑ- 
ἀπτεται. Καὶ τὸ χατὰ πρόσωπον δὲ Πιλάτου ἀρνή- 
σασθαι, οὐχ ἦν τὸ τυχὸν, ἐχείνου βουλομένου ἀπολῦ- 
σαι" χαὶ ὅτι οὐ δυνατὸν ὑμῖν ἀρνήσασθαι, χατηγορεῖ 
ὁ αἰτηθεὶς ἀντ᾽ αὑτοῦ. Οὕτω xai τοῦτο ἴ οἰχονομία 
μεγάλη ἣν. Ἐνταῦθα τὴν ἀναισχυντίαν αὐτῶν δεῖ- 
χνυσι xai τὴν ἰταμότητα᾽ xat ὅτι ὁ μὲν Ἕλλην xai 
μόνον τότε πρῶτον αὐτὸν ἰδὼν, ἀπήλλαξεν αὐτὸν, 
καίτοι γε οὐδὲν μέγα ἀχούσας" οἱ δὲ τοῖς σημεῖοις 
συντρεφόμενοι, τὸ ἔναντίον πεποιήχασιν. Ὅτι δὲ δι- 
χαίως ἔχρινεν ἐχεῖνος ἀπολύειν, xal οὐ χατὰ χάριν 
τοῦτο ἐποίει, ἄχουε αὑτοῦ ἀλλαχοῦ λέγοντος " Ἔθος 
ὑμῖν ἐστιν ἀπολύειν ἕνα τινά’ Θέλετε οὗν τοῦτον 
ἀπολύσω ὑμῖν; Ὑμεῖς δὲ τὸν ἅγιον καὶ δίκαιον 
ἠργήσασθε. Οὐχ εἶπεν, Ἐξεδώχατε, ἀλλὰ πανταχοῦ, 
Ἡργήσασθε. Εἰκότως. Οὕτω γὰρ xaX ἕλεγον δ" Oba 
ἔχομεν βασιλέα εἰ μὴ Καίσαρα. Καὶ οὐχ εἶπεν, 
Οὐχ ἐξητήσασθε τὸν ἄλη πτον, οὐδὲ ἢρνήσασθε μόνον, 
ἀλλὰ xal ἀπεχτείνατε. "Ove πεπωρωμένοι ἧσαν,, οὐ- 
δὲν τοιοῦτον εἶπεν" ὅτε μάλιστα ἐσείσθησαν αὐτῶν 
αἱ ψυχαὶ, τότε πλήττει σφοδρότερον., ὅτε xal αἰσθέ- 
σθαι δύνανται. Καθάπερ γὰρ ἡμεῖς τοῖς μὲν μεθύου- 
σιν οὐδὲν λέγομεν, ὅταν δὲ νήψωσι xal ἀνενέγχωσιν 
[75] ἀπὸ τῆς μέθης, τότε ἐπιπλήττομεν * οὕτω δὴ xal 
Πέτρος, ὅτε ἡδύναντο συνιέναι τῶν λεγομένων, τότε 
xat τὴν γλῶτταν txóvnse * πολλὰ τὰ ἐγχλήματα ἂρι- 
Opct* οἷον ὅτι, ὃν h ὁ Θεὸς ἐδόξασεν, οὗτοι παρέδω- 
xay * ὅτι, ὃν ὁ Πιλᾶτος ἀπέλυεν, οὗτοι ἡρνήσαντο κατὰ 
πρόσωπον ἐχείνου" ὅτι προετίμησαν τὸν ληστήν. 

γ.Ὅρα πάλιν λανθανόντως πῶς περὶ τῆς δυνάμεως 
αὐτοῦ διαλέγεται, δειχνὺς, ὅτι ἑαυτὸν ἤγειρε " χαθά- 
περ ἐν τῇ προτέρᾳ δημηγορίᾳ ἔλεγες" Καθότι οὐκ 
ἦν δυνατὸν κρατεῖσθαι αὐτὸν ὑπ᾽ αὑτοῦ * καὶ ἐν- 
ταῦθα, Τὸν δὲ ἀρχηγὸν, φησὶ, τῆς ζωῆς ἀπεκχτεί- 
vate. Οὐχ ἄρα παρ᾽ ἑτέρου ἔσχε τὸ ζῇν. “Ὥσπερ ἀρ- 
χηγὸς τῆς χαχίας αὐτὸς ἂν ci ὁ τὴν χαχίαν τεχὼν, 
xai ἀρχηγὸς φόνου ὁ τὸν φόνον πρῶτος εἰσαγαγών" 
οὕτω χαὶ ἀρχηγὸς ζωῆς ὁ παρ᾽ ἑαυτοῦ τὴν ζωὴν ἔχων. 


δ Unus cod. hsc non 
b Alij πολλὰ τὰ ἐγκλήματα 


f Unus ἀντ᾽ αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο. 
habet εἰχότως.... ἔλεγον. 
ἐπάγων, ὅτι ὅν. 


7T! IN ACTA APOSTOLORUM. ilOMIL. IX. 18 


sed sic oportebat fleri : οἱ testificantur proplieLe. 
Itaque non ob infirmitatem non descendit , sed ob 
suam virtutem. Et hoc ponit in excusationein Jud:;eo- 
' rum, ut etiam accipiant. Sic implevit, inquit. Viden', 
quomodo totum iliuc referat? 91. Ponitemini igitur , 
quit , et convertimini. Nec dicit , À peccatis vestris; 
sed , Ut deleantur peccata vestra, idipsum siguificans. 
Deinde lucrum apponit : Ct cum venerint tempora re- 
[rigerii a conspectu Domini. Hic exhibet illos in mise- 
riam delapsos, multisque affectos calamitatibus : 
ideoque sic loquitur , gnarus h»c verba patienti et 
consolationem quarrenti congruere. 

2. Et vide quomodo procedat. In prima concione 
sensim resurrectionem et scssionem in carlo subindi- 
cavit ; lic vero clare adventum effert. 90. ΕἸ wiserit 
cum, qui aute pradicatus est, Jesum Christum, 21. quem 
oportet quidem calum suscipere; id est, necesse est : 
usque ad tempora restitutionis omnium. (Quarc nunc 
non veniat, causa mauilesta est. Que. loquulus. est 
Deus per os sanctorum suoriun a seculo prophetarum. 
32. Moyses quidem patribus dixit : Prophetam suscita- 
bit vobis Dominus Deus vester de fratribus vestris tam- 
quam me ; ipsum audietis juxia omuia quecumque lo- 
quulus fuerit vobis (Deut. 18. 15). Illic Davidem , hic 
Moysem memoravit. Omnium, inqui, qua» loquutus est 
Deus. Nou dicit, Qua: loquutus est Christus ; sed, Que 
loquutus est. Deus; sic sub umbra paulatim illos ad 
lidem adducens. Postea ad rem fide dignam confugit, 
dicens : Prophetam suscitabit vobis Dominus Deus ex 
fratribus vestris tamquam me : ipsum audietis juxia om- 
nia. Deinde ultio magna sequitur. 23. Erit autem, 
inquit, omnis anima qug non audierit prophetam illum, 
exterminabitur de plebe. 94. Et omnes prophete a Sa- 
muel el deinceps, qui loquuti sunt , annuntiaveruut dies 
istos. llic recte exitium posuit. Quando euim magnum 
quidpiam dicit, ad priores confugit, et testimonium 
reperit utraque complectens ; ut illic dixit : Donec 
ponat inimicos sub pedes tuos (Psal. 109. 2). Quodque 
tuirum est, hec duo siinul, subjectio, prxvaricatio et 
paena. Tamquam me, inquit. Quid ergo miramini ? 25. 
Vos estis filii prophetarum. lMaque vobis dicebam , 
propter yos oinnia facla esse. Quia enim propter sce- 
lus putabant sc abalienatos esse : etenim rationi con- 
sentancum non est eumdeni modo crucifigi, mox suos 
curare ; et hoc ct illud factum per prophetiam osten- 
dit. Vos estis , inquit, filii prophetarum et 4estamenti , 
quod disposuit Deus ad. patres vestros, dicens ad Abra- 
hum : El in semine tuo benedicentur omnes [απ ter- 
τῷ ( Gen. 12. 3). 26. Vobis primum, inquit, Deus 
suscilons Filium suum, misit. Utique et aliis ; sed vo- 
Lis primuim , qui crucifixistis. Denediccntem vobis ; wl 
contertal se unusquisque a nequitia sua. (Quae lecta sunt 
accuralins repetlamus. Suadere conatur, non ipsos 
miraculum fecisse , cum dicit, Quid miramtni? Nec 
permittit ut dicto fides uon habeatur. Atque ut illud 
lide dignius redderet, illorum judicium pravertit, 
dicens : Quid nos intuemini, quasi propria virtute vel 
pietate (eccrimus? Si hioc vos terret et turbat, discite, 
quis fecerit , et nc obstupescite. Et lioc ubiquc per- 


pende : ubi ad Deum confugit, dixitque ipsum fccis.e 
omnia ; tunc illos sine metu perstringit. ldeo superius 
dicebat. Virum approbatum a Deo in vobis. Et ubique 
illis hoc faciuus commemorat , ut miraculum ostei - 
datur, et resurrectio firmetur. Hic autem aliud addi- 
dit : non enim jam jllum Nazarenum dicit, scd quid ? 
Deus, inquit, patrum nostrorum glorificavit Filium 
suum Jesum. 

Quo ritu Petrus concionetur. — Vide, quam alienus 
sit a fastu. Non accusavit, neque mox disit Et nunc 
credite : ecce bomo, cum per quadraginta annos 
claudus fuisset, in nomiue Jesu Christi surrexit. Non 
ita dixit; nam contentiosiores illos reddidissct ; sed 
interim laudat illos, quod rem 2dmirarentur. Et itc - 
rum à progenitore vocat. Nec dicit : Jesus illum cu- 
ravit, licet ipsum vere curasset; sed ne dicerent, lEc- 
qua lixc ratione nituntur, si prevaricatorem glorifi- 
cat? ideo in mentem illis revocat j:dicium apud 
Pilatum : osteidens, si attendere. veliu£ , non esse 
illum pr:evaricatorem : neque enim Pilatus voluissct 
eum dimittere. Nec dicit, Volente; scd, Judicante illo 
dimitti; declarans vos eum , qui alios occidcbat, di- 
mitti petiisse; eun vero , qui occisos ad vitam redu- 
cebat, noluisse. Ne vero iterum dicerent : Quomodo 
nunc glorificat, qui tunc non adjuvit? adducunt pro- 
phetas testificantes , sic oportuisse fieri. Deinde, ne 
putarent Dei ceconomiain ipsorum excusationem esse, 
prius illos perstriugit. Et quod in conspectu Pilati 
negassent leve non erat , cum ipse vellet dimittere : 
quodque id negare non possent, arguebat is, quem 
pro illo petierant. [ta hoc quoque ex niagna dispensa- 
tione factum. Hic impudentiam petulantiaimque illorum 
ostendit ; eo quod gentilis qui tunc primum illum vi- 
dit, ipsum liberare voluerit, licet nihil magui audivis- 
$t; illi vero iuter sigua enutriti contra fecerint. Quod 
vero ille juste judicaret dimittendum esse, nec ad gra- 
tiam id faceret, audi ipsum alibi (Matth. 27. 15. Marc. 
15. 6) dicentem : Est consuetudo vobis dimittere 
unum quemdam : Vulris ergo hunc dimiam vobis? Vos 
autem sanclum el justum negaslis. Non dixit, Tra- 
didistis; sed ubique, Negastis. (a) [Jure. Sic enun di- 
cebant : ] Non habemus regem nisi Cesarem (Joan. 19. 
15). Nec dixit, Non petiistis inculpatum ; neque ne- 
gastis solum , sed ctiam occidistis. Quando excxcati 
erant , nibil tale dixit : cuni autem eorum animi ma- 
gis erant exagitali , tunc acrius perstringit , cum sen- 
tire poterant. Quemadinodum et nos ebriis nihil dici- 
mus; cum autem ebrietate sublata vigiles sunt , tuue 
carpimus : 4. et Petrus, cum iutelligere poterant, 
tunc. linguam acuit, sceleraque multa enumerat ; 
nempe, quod eum, quem Deus glorilicavit, ipsi tradi- 
derint; quod quem Pilatus absolvit, in conspcctu 
ipsius negavcrint ; quod latronem prwtulerint. 

9. Vide rursum, quomodo occulte de potentia illius 
lequatur, quod seipsum suscitaverit, ul in priori con- 
cione dicebat : Juxta quod impossibile erat teneri illum 
ab eo (Act. 2. 24) ; et hic, Auctorem, inquit, vite tutcr- 


(a) Qua uncinis clauduntur desunt in uno Codice. 


79 S JOANNIS CIRYSOSTOMI ARCITIZP. CONSTANTiN:P. 


emistis. Non. ergo ab altero vitam accepit. Sicut et 
qui malitize auctor est, ipse malitiam gignet; et au- 
ctor homicidii, qui homicidium primus induxit : sic 
auctor vite est, qui a scipso vitain habet. Quem Devs 
suscitavit, inquit. Postquam hzc dixerat , subdit : Ei 
in. fide nominis ejus hunc, quem vos videtis el nostis , 
confirmavit nomen ejus : et fides, que per eum est, dedit 
εἰ integram sanitalem istam. Atqui si fides in eum, to- 
tum operata est, quia in illum speravit ; cur non dixit, 
Per nomen, sed, 4n nomine? Quia nondum audebant 
dicere, In illum fides. Ne vero illud, Per ipsua, hu. 
"ilius esset, subjunxit : Et nomen ejus confirniavit il- 
lin. Et cum hoc prius dixisset, tunc ail : Et fides, que 
yer eum est, dedit illi integram sanitatem istam. Vido , 
quomodo declaret se attemperate illud dixisse. Neque 
enim alio opus liabuit ad resurrectionem , cujus no- 
men claudum , qui a mortuo nihil differebat, erexit. 
Perpende, quomodo ubique testimonia illorum attra- 
hat. Superius enim dixit : Sicut et ipsi scitis; et, In 
medio vestri; ac rursum, Quem videtis οἱ nostis , in 
conspectu omnium vestrum (Act. 2. 22. et 5. 16). Atqui 
nesciebant, ipsum in nomine ipsius sanuin factum 
esse; sed sciebant, ipsum claudum fuisse. Et ipsi 
quoque qui fecerant confitebantur, non sua, sed Chri- 
sti virtute ipsum consolidatum esse. Si res non ita 
fuisset, et vere credidissent ipsum resurrexisse , no- 
luissent mortui gloriam inagis quam suam statuere , 
cum maxime illi ad se respicerent. Deinde perterritos 
animos fratrum nomine statim consolatur , dicens, 
Viri fratres. lllic quidem nihil de seipsis dixit, sed 
tantuin de Cliristo, Certo igitur cognoscat, dicens, om- 
nis domus Israel : hic autem admonitionem adjicit. 
Illic exspectavit, ut illi dicerent; hic sciebat, quan- 
tum operati essent , et quod jam illi tractabiliores 
essent. Sane et qux supra dicta fuerant, non ex 
ignorantia processerant. Nam quod latronem petie- 
rint, quod cum absolvendus judicaretur, id ipsi non 
admiserint , quod occidere voluerint, cujus ignoran. 
ti: esse poterat? Attamen dat illis potestatem ne- 
gaudi et peenitendi de factis; imo etiam probabilem 
. pro ipsis defensionem parat, et dicit : Quod innocen- 
tein occideretis, sciebatis; quod principein vit, forte 
ignorabatis. Et hinc non illos solos a crimine liberat, 
sed etiam scelcris auctores. Alioquin contentiosiores 
illos reddidisset, si sermonem in accusationem con- 
vertisset. Nam qui grave quidpiam commisit, cum 
accusatur, sese purgare tentans, vehementior efficitur. 
Neque ultra dicit, Cruciflxi-tis, occidistis ; sed, Feci- 
stis, ad veniam illos deducens. Si illi per ignorantiam 
fecerunt, multo magis lii; si illis reinittitur, multo 
uiagis his. Quod autem mirabile ost , et supra et hic 
cum dixisset, illic quidem, Definite consilio et pre - 
scienlia; hic vero, Prauuntiavit omnibus Christum, 
nullum adducit testimonium : singula eniu testimo- 
nia, cum criminibus , ultionem annuutiant.. Et dabo, 
inquit, impios pro sepultura ejus , et divites pro merte 
lius (1sai. 55. 9); et iterum, Que prenuntiavit , in- 
quit, per os omnium prophetarum, pati ipsum, implevit 
sic Maguum demonstrat consilium: siquidem omues 


lioc dicebant, non unus tantum. Neque certe quia per 
ignorantiam faeta eunt , prrter Dei voluntatem facta 
gunt. 

Deus aliorum malignitate utitur ad bonum. — Vide, 
quanta sit Dei sapientia , qux aliorum malignitat: 
utitur ad id, quod fieri opus est. Implevit, inquit. Ne 
putarent a:iquid deesse, hoc adjecit, declarans omnia 
qua pati ipsum oportebat impleta fuisse. Sed ne pu- 
telis, quia hiec prophete dixerunt, et quia id per 
ignorantiam fecistis, hioc ad defensionem vobis suffi- 
cere. At non ita dicit, sed mitius : Penitemini igitur. 
Quare ? Ut deleantur peccata vestra ; non illa solum quz 
in crucifigendo admissa sunt : illa forsitan per igno- 
rantiam facta sunt ; sed ut alia quoque peccata vestra 
deleantur. Deinde adjicit : Ut si venerint vobis tempora 
refrigerii. Hic de resurrectione obscure loquitur : nam 
illa vere sunt refrigerii tempora, qux Paulus qua:rc- 
bat, dicens : Et nos qui sumus in tabernaculo, ingemis- 
cimus gravali (2. Cor. 5. 4). Dcinde ostendens, ipsum 
csse temporum refrigerii auctorem, Et niserit, inquit, 
eum , qui vobis ante. predicatus est , Jesum Christum. 
Non dixit, Deleatur peccatum vestrum; sed, Peecata, 
et, illud subindicans, Miserit. Hoc ubi dixit, non addit 
unde; sed solum adjicit : Quem oportet celum suscipere. 
Uiique suscipere. Et cur non dixit, Quem c:elum sus- 
cepit? Hoc quasi de priscis temporibus dicit : Sic 
dispensatum est, sic constitutum : de xterna vero 
ejus existentia nondum dixit; sed adliuc de eeconomia 
sive iucarnatione pergit dicere. Moyses qnidem loqua- 
tus est patribus : Prophetam vobis excitabit Dominus. 
Deinde cum superius dixisset : Usque ad tempora 
resiitulionis omnium, qug loquutus est Deus per os om- 
nium sanctorum suorum prophetarum a sacculo , ipsum 
tandem inducit Christum. Nam si multa przdixit , 
ipsumque audire oportet : nou abgrraverit quis , si 
dicat hxc prophetas dixisse. 

4. Alioquin vero vult ostendere , eadem ipsa pro- 
pletas pradixisse. Et si quis accurate exploraverit , 
illa inveniet, licet obscure dicta : ut nihil sit recens 
dictum. Predicatum , inquit. Hie illos etiam terret , 
quasi multa adhuc residua essent. Quomodo autem 
dicebat : Implevit ea, que opor(uit illum pati? [mple- 
vit, inquit, non, Impletum est ; declarans, ipsum ea, 
qux pati oportebat, implevisse; qux vero futura 
deinde sunt, impleta nondum esse. Prophetam vobis 
suscilabit. Dominus Deus ex fratribus vestris, tam- 
quam me. Quod illos maxime conciliabat, dicit. Vides, ' 
quomodo humilia simul et sublimia spargat ? Humile 
enim et sublime est, si is, qui in cxlum ascensurus 
est, similis sit Moysi : verumtamen tunc magnum erat. 
Non autem secundum Moysem est illud : Et erit om- 
nis qui non audierit, exterminabitur. Innumera alia 
dixit, qux probant illum non esse Moysi similem : 
itaque magnum testimonium attigit. Deus illum susci- 
tabit , inquit , de fratribus vestris. Moyses igitur ipse 
interminatus est non audientibus. IIxc omuia adjecta 
sunt, Et omnes. Prophet , inquit, a Samuele. Noluit 
singulos recensere , ne longior sermo esset; sed op- 
portuno usus Moysis testimonio, ultra misit cos. Vos 


19 IN ACTA APOSTOLORUM. HOXIL. 1X. e 


Ὃν ὁ Θεὸς ἤγειρε, φηοσΐν. Ἐπειδὴ τοῦτο ἑῳθέγξατο, 
ἐπήγαγε " Καὶ ἐπὶ τῇ πίστει τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ 
τοῦτον, ὃν θεωρεῖτε καὶ οἴδατε, ἐστερέωσε τὸ 
ὄγομα αὐτοῦ" καὶ ἡ πίστις ἡ δι᾽ αὑτοῦ ἔδωχεν 
αὑτῷ τὴν óAoxAnplay ταύτην. Καὶ μὴν ἐὰν ἡ εἰς 
αὑτόν ἐστι πίστις ἡ τὸ πᾶν ἐργασαμένη, xal ὅτι εἰς 
αὐτὸν ἐπίστευσε, τίνος ἕνεχεν οὐχ εἶπεν, Διὰ τοῦ ὀνό- 
ματος, ἀλλ᾽, 'Ev τῷ ὀνόματι; Ὅτι οὔπω ἐθάῤῥδουν 
εἰπεῖν, Ἡ εἰς αὑτὸν πίστις. Ἵνα δὲ μὴ * τὸ, Ac αὖ- 
τοῦ, ταπεινὸν ἧ, ἐπήγαγε" Καὶ τὸ ὄγομα αὑτοῦ 
ἐστερέωσεν αὑτόν. Kal τοῦτο πρότερον εἰπὼν, τότε 
φησί Καὶ ἡ πίστις ἡ δι’ αὐτοῦ ἔδωχεν αὑτῷ τὴν 
ὁ. ἰοκιιηρίωαν ταύτην. “Ὅρα, πῶς δείχνυσιν, ὅτι xai 
ixztvo συγχαταθαίνων εἶπεν. Οὐ γὰρ ἂν ἑτέρου ἐδεῆ- 
θη πρὸς ἀνάστατιν, οὗ τὸ ὄνομα χωλὺν οὐδὲν νεχροῦ 
διαφέροντα ἔγειρε. Σχόπει, πῶς πανταχοῦ τὰς μαρτυ- 
píag αὑτῶν ἐπισπᾶται. ᾿Ανωτέρω μὲν γὰρ ἔλεγε" 
. αθὼς καὶ αὐτοὶ οἴδατε" xaX, Ἐν μέσῳ ὑμῶν" καὶ 
πάλιν, "Or θεωρεῖτε καὶ οἴδατε, dxérarri πάντων 
ὑμῶν. Καίτοι ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ οὐχ ἤδεσαν, ὅτι 
ὑγιὴς ἔστηχεν, ἀλλὰ τοῦτο ἤδεσαν, ὅτι χωλὸς Tv. Καὶ 
αὐτοὶ δὲ οἱ πεποιηχότες ὡμολόγουν, ὅτι οὐχ ἰδίᾳ δυ- 
νάμει, ἀλλὰ τῇ τοῦ Χριστοῦ ἑστερέωτο. Εἰ δὲ μὴ 
τοῦτο ἦν, καὶ ὄντως πεπεισμένοι ἧσαν, ὅτι ἀνέστη, 
οὐχ ἂν ἠθέλησαν τοῦ νεχροῦ τὴν δόξαν στῆσαι μᾶλλον 
ἣ τὴν ἑαυτῶν, χαὶ ταῦτα ἐχείνων πρὸς αὐτοὺς ὁρών»- 
των. Εἶτα πεφοδημένας αὐτῶν τὰς ψυχὰς εὐθέως τῇ 
τῶν ἀδελφῶν προτηγορίᾳ παρεμυθήσατο, εἰπών " 
Ἄγδρες dóeAgoi, "Exst μὲν γὰρ οὐδὲν περὶ ἑαυτῶν 
εἴπεν, ἀλλὰ μόνον b περὶ τοῦ Χριστοῦ, ᾿Ασφαλῶς 
οὖν γιγωσχέτω, λέγων, πᾶς olxoc Ἰσραή.1" ἐν- 
ταῦθα δὲ xai παραίνεσιν προσάγει. "Excel ἀνέμενεν 
αὐτοὺς εἰπεῖν" ἐνταῦθα ἤδει πόσον εἰργάσαντο, xal 
ὡς οὗτοι μᾶλλον ἦσαν φχειωμένοι. Καὶ μὴν τὰ ἄνω 
εἰρημένα οὐκ ἦν ἀγνοίας. Τὸ γὰρ τὸν λῃστὴν αἰτῆσαι, 
τὸ τὸν 5 χριθέντα ἀπολυθῆναι μὴ λαδεῖν, τὸ xal θελῆ- 
σαι ἀνελεῖν, ποίας ἀγνοίας  ᾿Αλλ᾽ ὅμως δίδωσιν αὖ- 
τοῖς ἐξουσίαν ἀρνήσασθαι, xal μεταγνῶνα: igi τοῖς 
γεγενημένοις " μᾷλλον δὲ καὶ ἀπολογίαν ὑπὲρ αὐτῶν 
συντίθησιν εὐπρόσωπον, καὶ λέγει" Ὅτι μὲν οὖν 
ἀθῷον ἀνῃρεῖτε, ἤδειτε * ὅτι δὲ τὸν ἀρχηγὸν τῆς ζωῆς, 
ἴσως ἡγνοεῖτε. Καὶ ἐντεῦθεν οὐκ αὐτοὺς μόνους ἀφίη- 
σιν ἐγχλημάτων, ἀλλὰ χαὶ τοὺς τῶν χαχῶν [74] ἀρ- 
χιτέχτονας. Ἧ γὰρ ἂν φιλονειχοτέρους αὐτοὺς ἐποίη- 
σεν, εἴ γε elg χατηγορίαν τὸν λόγον ἐξήγαγεν. Ὁ 
γάρ τι δεινὸν ἐργασάμενος ἃ, ὅταν τις χατηγορῇ, πει- 
ρώμενος ἀπολογεῖσθαι, σφοδρότερος γίνεται. Καὶ οὐ 
λέγει λοιπὸν, ὅτι ᾿Εσταυρώσατε, ἐφονεύσατε * ἀλλ᾽, 
'Eapátace, ἐπὶ συγγνώμην αὐτοὺς ἄγων. El ἐχεῖνοι 
χατὰ ἄγνοιαν, πολλῷ μᾶλλον οὗτοι * εἰ ἐχεῖνοι ἀφίεν- 
ται, πολλῷ μᾶλλον οὗτοι. Τὸ δὲ θαυμαστὸν, ὅτι xal 
ἄνω καὶ ἐνταῦθα εἰπὼν, ἐχεῖ μὲν, Τῇ ὡρισμένῃ 
βον.1ῃ καὶ προγγώσει, ἐνταῦθα δὲ, ὅτι Προκατὴγ- 
γειὲ πᾶσι τὸν Χρ:στὸν, οὐδαμοῦ παράγει μαρτυρίαν, 
διότι ἑχάστη αὑτῶν 9 μετὰ πολλῶν ἐγχλημάτων, xaY 
tc χολάσεως τῆς xav αὐτῶν εἴρηται. Καὶ δώσω, 
φησὶ, τεὺς πονηροὺς ἀντὶ τῆς ταφῆς αὐτοῦ, καὶ 
'τροὺς πιουσίους ἀντὶ τοῦ θαγάτου αὑτοῦ * καὶ τά- 
λιν, "A προχατήγγειε, φησὶ, διὰ στόματος πάντων 
εῶν προφητῶν παθεῖν αὐτὸν, ἐπλήρωσεν οὕτω. 
ΔΜιεγάλην δείχνυσι τὴν βουλὴν, εἴ γε πάντες τοῦτο ἕλε- 
γον, χαὶ οὐχ εἷς μόνος. Οὐ μὴν ἐπειδὴ κατὰ ἄγνοιαν 
“«ἐγονε, παρὰ τὸ τῷ Θεῷ δοχοῦν γέγονεν. 


ἃ Alius ἵνα γὰρ μή. P Alius οὐδὲν προεΐκεν, ἀλλὰ μόνον. 
* Alij αἰτῆσαι τὸ γὰρ τόν. Alius ὁ γὰρ τὰ δεινὰ ἐργαζό- 
μενος. 4 Morel, vitio. typographico, μαοτνοίαν. Δώσει 
à^a0tr, αὐτῶν, 


Ὅρα, πόση τοῦ θεοῦ ἡ σος ἐλ, ὅταν ταῖς ἑτέρων 
πονηοίαις εἰς τὸ δέον f) χαταχεχρτ, μέν... Ἐπι:λήρωςσε 
φτσίν. Ἵνα μὴ νομίσωτι λοιξὸν ὑπολείπεσθαὶ «v. 
τοῦτο ἐπήγαγε, δηλῶν ὅτι ὅσα παθεῖν ἔδει, πεπλήρω- 
και. ᾿Αλλὰ μὴ νομίσητε, ἐπειδὴ οὗ προφῆται ταῦτα 
εἶπον, καὶ ἐπειδὴ χατὰ ἄγνοιαν ἐπράξατε. ὅτι ἀρχεξ 
£i; ἀπολογίαν ὑμῖῆν τοῦτο. ᾿Αλλ᾽ οὐ λέγει οὕτως. ἀλλὰ 
πραότερον" Μεταγοήσατε οὖν. Διὰ τί ; Εἰς τὸ ἐξ- 
α.1ειςθῆναι ὑμῶν τὰς ἁμαρτίας. Οὗ λέγω τὰ Ev τῷ 


. σταυρῷ τετολμημένα * ἴσως ἐχεῖνα χατὰ ἄγνοιαν ᾿ 


ἀλλ᾽ ὥστε τὰς ἑτέρας ὑμῶν ἁμαρτίας ἐξσλειφθῆναι. 
Εἶτα ἐπάγει Ὅπως ἂν ξλθωσιν ὑμῖν καιροὶ dra- 
ψύξεως. Ἐνταῦθα περὶ τῆς ἀναστάσεως διαλέγεται 
ἀμυδρῶς. “Ὄντως γὰρ ἐχεῖνοι ἀναψύξεως χαιροὶ, οὕς 
ἐπεζήτει xat Παῦλος, λέγων " Καὶ ἡμεῖς οἱ ὅττες ἐν 
τῷ σκήγει στεγάζομεν βαρούμενοι. Εἶτα δειχνὺς, 
ὅτι αὐτὸς τῶν χαιρῶν τῆς ἀναψύξεως αἴτιος, Καὶ 
ἀποστεί,ῃ, φησὶ, τὸν προχεχειρισμένον ὑμῖν "In- 
σοῦν Χριστόν. Οὐχ εἶπεν, Ἐξαλειφθῇ ὑμῶν ἡ ἁμαρ- 
tía, ἀλλ᾽, Αἱ ἁμαρτίαι, χαὶ ἐχείνην αἰνιττόμενος, 
Azogt£&lAq. Τοῦτο εἰπὼν, οὐ λέγει πόθεν λοιπὸν, 
ἀλλὰ μόνον ἐπάγει, "Or δεῖ οὐραγὸν μὲν δέξασθαι. 
᾿Α. μὴν δέξασθαι. Καὶ πῶς οὐχ εἶπεν, "Ov οὐρανὸς 
ἐδέξατο ; Τοῦτο ὡς περὶ τῶν ἄνω χρόνων διαλεγόμε-: 
νος εἶπεν, Οὕτως φχονόμηται, φησὶν, οὕτω συντέθει- 
ται f * περὶ δὲ τῆς αἰωνίου ὑπάρξεως αὐτοῦ οὐδέπω 
φησὶν, ἀλλ᾽ Éct τοῖς τῆ οἰχονομίας λόγοις ἐνδιατρίδει 
χαὶ λέγει Μωσῆς μὲν γὰρ εἶπε πρὸς τοὺς πατέ- 
ρας, ὅτι Προφήτην ὑμῖν ἀναστήσει Κύριος. Εἶτα 
ἀνωτέρω εἰπὼν, Ἄχρι χρόνων ἀποχαταστάσεως 
πάντων, ὧν ἐλάλησεν ὁ Θεὸς διὰ στόματος πάν- 
των τῶν ἀγίων αὐτοῦ προφητῶν ἀπ᾽ αἰῶγος, αὐτὸν 
εἰσάγει λοιπὸν τὸν Χριστόν. El γὰρ πολλὰ προεῖπεν, 
αὑτοῦ δὲ ἀχούειν χρὴ, οὐχ ἄν τις ἁμάρτοι ταῦτα τοὺς. 
προφήτας εἰρηχένα: λέγων. 

δ'. [75] Ἄλλως δὲ θέλει δεῖξαι, ὅτι τὰ αὐτὰ χαὶ οἱ 
προφῆται προεῖπον. Κἀν τις ἀχριθῶς ἐξετάζῃ, εὑρήσει 
χαὶ ἐν τῇ Παλαιᾷ ἀμυδρῶς μὲν, εἰρημένα δέ’ ὥστε 
οὐδὲν νεώτερον. Τὸν προχεχειρισμένον, φησίν. Ἐν- 
ταῦθα αὐτοὺς χαὶ qo6st, ὡς πολλῶν ὑπολειπομένων, 
Πῶς οὖν ἔλεγεν, ᾿Ἐπιλήρωσεν ἃ ἔδει παθεῖν; 'ExAí- 
ρωσεν, εἶπεν, οὗχ, ᾿Επληρώθη δειχνὺς, ὅτι ἃ μὲν 
ἐχρῆν παθεῖν, ἐπλήρωσεν * ἃ δὲ γενέσθαι λείπεται 
Ext, οὐδέπω. Προφήτην ὑμῖν ἀναστήσει Κύριος ὁ 
Θεὸς ἐκ τῶν dósAzov ὑμῶν ὡς ἐμέ. Ὃ μάλιστα 
ὠχειοῦτο αὐτοὺς, λέγει. Ὁρᾷς, πῶς ταπεινὰ xal ὕψη 
λὰ παρασπείρει δ; Ταπεινὸν γὰρ xal ὑψηλὸν, εἰ ὁ 
μέλλων εἰς οὐρανοὺς ἀνιέναι xavà Μωτέα ἐστί" πλὴν 
ἀλλὰ τέως μέγα fjv. Οὐ γὰρ δὴ κατὰ Μωσέα τὸ, Καὶ 
ἔσται πᾶς ὁ μὴ ἀκούων ἐξολοθρευθήσεται. Μυρία 
δὲ χαὶ ἄλλα εἶπε τὰ δειχνύντα, ὅτι οὐχ ἔστι χατὰ Μω- 
σέα, ὥστε μεγάλης ἥψατο μαρτυρίας. Ὃ Θεὸς αὐτὸν 
ἀγωστήσει, qnot, àx τῶν ἀδειῖςρῶν ὑμῶ». Ὥστε 
Μωσῆς αὐτὸ; ἠπείλησε τοῖς μὴ ἀχούουσι. Ταῦτα ὅλα 
ἐπαγωγά. Καὶ πάντες δὲ, φησὶν, οἱ ztpogzirat ἀπὸ 
Σαμουή.1. Οὐχ ἠθέλησε χαθ᾽ ἕχαστον ἐπεξιέναι, ὥστε 
[i μαχρὺν ποιῆσαι τὸν λόγον " ἀλλὰ χαιρίας μνη- 
σθεὶς μαρτυρίας τῆς Μωσαϊχῆς, παρέπεμψεν αὐτούς. 
Ὑμεῖς ἐστε, φησὶν, υἱοὶ τῶν προφητῶν, καὶ τῆς 
διαθήχης ἧς διέθετο ὁ Θεός. Τῆς διαθήκης, φησὶν, 
υἱοὶ, τουτέστι, χληρονόμοι. Ἵνα γὰρ μὴ δόξωσιν ὡς 
ἀπὸ χάριτος Πέτρου ταῦτα λαμθάνειν, δείχνυσιν, ὅτι 
ἄνωθεν αὑτοῖς ὠφείλετο, ἵνα μᾶλλον πιστεύσωσιν, 
ὅτι χαὶ τῷ Θεῷ τοῦτο δοχεῖ. “Ὑμῖν. δ΄ τή- 
σας. φησὶν, ὁ Θεὸς τὸν Παῖδα a 


81 S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ΔΙΌΠΕΡ, CONSTANTINODP. 82 


Οὐχ εἶπεν, Ὑμῖν, ἁπλῶς, ἀπέστειλε τὸν Παῖδα αὐ’ 
τοῦ, ἀλλὰ xal, μετὰ τὴν ἀνάστασιν, καὶ ὅτε ἐσταυ - 
ρώθη. Ἵνα γὰρ μὴ νομίσισιν, ὅτι αὑτὸς μὲν ταῦτα 
ἐχαρίξετο, ὁ δὲ Πατὴρ οὐχὶ, διὰ τοῦτο προσέθηχε τὸ, 
Εὐ.ἰογοῦντα ὑμᾶς. Εἰ γὰρ ἀδελφὸς ὑμῶν αὐτὸς xat 
εὐλογεῖ ὑμᾶς, ὑπόσχεσις τὸ πρᾶγμά ἔστι" τουτέστι, 
Τοσοῦτον ἀπέχετε τοῦ μὴ κοινωνεῖν τούτοις, ὅτι καὶ 
τοῖς ἄλλοις ὑμᾶς αἰτίους καὶ ἀρχηγοὺς βούλεται γενέ- 
σθαι. Οὐχοῦν μὴ ὡς * ἀπεῤῥιμμένοι διάχεισθε f| ἀπο- 
δεθλημένοι. Ἔν τῷ ἀποστρέφειν, φησὶν, ἔχαστονθ 
ἀπὸ τῶν πογηριῶν. Οὕτως ὑμᾶς εὐλογεῖ, καὶ οὐχ 
ἁπλῶς. Καὶ ποία αὕτη εὐλογία ; Μεγάλη. Οὐ γὰρ δὴ 
«5 ἀποστρέψαι ἀπὸ πονηριῶν, τοῦτο ἱκανὸν xal )032t 
αὐτάς. El δὲ xai λῦσαι οὐχ ἱκανὸν ἦν, πῶς εὐλογίαν 
παρασχεῖν ; Οὐ γὰρ δὴ ὁ ἠδιχηχὼς, ἤδη χαὶ εὐλογεῖ- 
ται, ἀλλ᾽ ἁμαρτημάτων ἀφίεται. Τὸ δὲ, Ὡς ἐμὲ, εἰ 
ph κατὰ τὸν τῆς νομοθεσίας τις τρόπον ἐχδέξαιτο, 
οὐδαμοῦ λόγον ἂν ἀλλαχοῦ ἕξοι. Αὐτοῦ ἀκουσέεσθε, 
φησί" χαὶ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλ᾽, Ἔσται πᾶσα ψυχὴ, 
ἥτις ἂν μὴ ἀκούσῃ τοῦ προφήτου éxelvov, ἐξ- 
ο.ἱοθρευθήσεται ἐκ τοῦ «αοῦ. Ὅτε αὑτοὺς ἔδειξεν 
ἡμαρτηκότας, xal συγγνώμης μετέδωχε, xal ἐπηγ- 
γείλατο χρηστά" τότε δὴ δείχνυσιν, ὅτι χαὶ δίωσῆς 
τὸ αὐτὸ λέγει. Καὶ ποία αὕτη ἀχολουθία εἰπεῖν, "Axpt 
[170] χρόνων ἀποκαταστάσεως, καὶ ἐπαγαγεῖν Mo- 
σέα λέγοντα, ὅτι πάντα ἀχούσουσιν, ἃ ἐρεῖ ὁ Χριστός" 
χαὶ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ μετὰ ἀπειλῆς φοδερᾶς ; Μεγάλη; 
δείχνυσι γὰρ, ὅτι χαὶ διὰ τοῦτο πείθεσθαι ὀφείλουσιν 
αὑτῷ. Τί ἐστιν, Υἱοὶ τῶν προφητῶν, καὶ τῆς δια- 
θήχης; KXnpovópot, διάδοχοι. El οὖν υἱοὶ, τί ὡς περὶ 
ἀλλότρια διάχεισθε πρὸς τὰ ὑμέτερα ; "Apa χατηγο- 
ρίας μὲν ἐπράξχτε ἄξια * δυνήσεσθε δὲ ὅμως; συγγνώ- 
μῆς τυχεῖν. Εἶτα ἐπειδὴ εἶπε ταῦτα, εἰχότως λοιπὸν 
ixev* Ὑμῖν ἀπέστειιεν ὁ Θεὸς τὸν Παῖδω αὑτοῦ 
εὐλλογοῦντα ὑμᾶς. Οὐχ εἶπε, Σώζοντα, ἀλλ᾽ ὃ μεῖζόν 
ἐστιν, Eo AoyobUrta * δειχνὺς, ὅτι ὁ σταυρωθεὶς εὐλο- 
γεῖ τοὺς σταυρώσαντας. Μιμησώμεθα τοίνυν τοῦτον 
xa ἡμεῖς. ᾿Εχθάλωμεν ψυχὴν φονιχὴν xa πολεμίαν. 
Οὐχ ἁρχεῖ τὸ μὴ ἀμύνασθαι ( τοῦτο καὶ ἐν τῇ Παλαιᾷ 
γέγονεν), ἀλλὰ πάντα πράττωμεν ὑπὲρ τῶν ἡἠδιχηχό- 
πων, ὡς ὑπὲρ φίλων γνησίων, ὡς ὑπὲρ ἡμῶν αὐτῶν. 
Ἐχείνον μιμηταί ἔσμεν, ἐχείνου μαθηταὶ τοῦ μετὰ 
τὸ σταυρωθῆναι πάντα χινοῦντος ὑπὲρ τῶν σταυρω- 
σάντων, χαὶ τοὺς ἀποστόλους ἐχπέμποντος. Καίτοι γε 
ἡμεῖς πολλαχοῦ χαὶ διχαίως πάσχομεν * ἐχεῖνος δὲ οὐ 
μόνον ἀδίχως, ἀλλὰ xal ἀσεδῶς * τὸν εὐεργέτην γὰρ, 
τὸν οὐδὲν ἡἠἡδικηχότα, τοῦτον ἐσταύρωσαν. Διὰ τί: 
εἰπέ μοι, δόξης ἕνεχεν; Καὶ μὴν αὐτὸς αὐτοὺς ἐσέ- 
pvovs. Πῶς; 'Exl τῆς Μωσέως καθέδρας, φησὶν, 
ἐκάθισαν οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι. Πάντα 
οὖν ἃ λέγουσιν ὑμῖν ποιεῖν, ποιεῖτδ᾽ κατὰ δὲ τὰ 
ἔργα αὐτῶν μὴ ποιεῖτε, Καὶ πάλιν ἀλλαχοῦ * Ὕπαγε, 
δεῖξον σεαυτὸν τῷ ἱερεῖ. Καὶ δυνάμενος αὐτοὺς ἀπ- 
ολέται, σώζει. Τοῦτον οὖν μιμητώμεθα, καὶ μηδεὶς 
ἐχθρός τινος ἔστω, μηδεὶς πολέμιος, ἀλλ᾽ f] τοῦ δια- 

66109 μόνον. 
ε΄. Οὐ μικρόν τι πρὸς τοῦτο xaX τὸ μὴ ὀμνύναι συντε- 
Act, xaX τὸ μὴ ὀργίζεσθαι. ᾿Απὸ τοῦ μὴ ὀργίζεσθαι 
οὐδὲ ἐχθρὸν ἕξομεν. "Exxoyov ἀνθρώπου τὸν ὄρχον, 
χαὶ τὰ πτερὰ περιέχοψα: τῆς ὀργῆς, τὸν θυμὸν ἔσδε- 
σὰς ἅπαντα. "Ὥσπερ γὰρ πνεῦμα d ὀργὴ, καὶ ὁ 
. Χάλατον τὰ ἱστίχ᾽ οὐδὲν ὄφελος ἱστίυυ, 

ίσθαι. Μὴ γὰρ ὡς. 
μα ὀργὴς ὁ ὄρχοης ἐστί, 


πνεύματος οὐχ ὄντος. Ἂν τοίνυν μὴ χράζωμεν, μηδὲ 
ὀμνύωμεν, τὰ νεῦρα ἐξεχόψαμεν τοῦ θυμοῦ. Εἰ δὲ 
ἀπιστεῖτε, πεῖραν λάδετε τοῦ πράγματος. xai ὅτι 
οὕτως ἔχει, τότε γνώσεσθε. 82; τῷ θυμουμένῳ νόμον 
μηδέποτε ὀμνύναι, xa οὐχ ἀναγχασθὴ σῃ περὶ ἐπεει- 
κείας αὐτῷ διαλεχθῆναι. Οὕτω τὸ πᾶν ἤνυσται" xal 
οὔτε ἐπιορχήσετε, οὔτε ὁὀμόσεσθε ὅλως. Οὐχ ἴστε, εἰς 
ócag ἁτοπίας ἑαυτοὺς ἐντεῦθεν ἐμύάλλετε: ᾿Ανάγχη 
γὰρ δεσμῷ ἑαυτοὺς περιδάλλοντες, xal πάσῃ μηχανῇ 
σπουδάζοντες ὥστε χαθάπερ ἐξ ἀφύχτου τινὸς χαχοῦ 
τὴν ψυχὴν ἐξελχύσαι, εἶτα μὴ δυνηθέντες €, λοιπὸν ἐν 
ὁδύνῃ διάγειν καὶ μάχαις, χαὶ ἀρᾶσθαι τῷ θυμῷ" 
ἀλλὰ πάντα εἰκῆ xal μάτην γίνεται. Οὐχοῦν ἀπεί- 
λησον, διόρισαι, πάντα ποίησον χωρὶς ὄρχου. "EE. 
εστιν ἀναλῦσαι χαὶ τὰ λεχθέντα, xal τὰ Yevópsva, ἂν 
θέλῃς. Οὕτω τήμερον ἀνάγχη πραότερον ὑμὲν διαλε- 
χθῆναι. Ἐπειδὴ γὰρ ἠχούσατε, xal τὸ πλέον ὑμῖν χατ- 
ὠρθωται. Φέρε δὴ λοιπὸν, τίνος ἕνεχεν ἐπεισῆλθεν ὁ 
[11]ópxoz, καὶ διὰ τί συνεχωρήθη εἶναι, εἴπωμεν. Ἄνω 
θεν τὴν γένεσιν αὐτοῦ διηγούμενοι, xal πότε ἐτέχθη, 
χαὶ πῶς. xat παρὰ τίνων, ἀμειψόμεθα ὑμᾶς τῇ διηγήσει 
ὑπὲρ τῆς ὑπαχοῆς d. Τὸν μὲν γὰρ χκατωρθωχότα ἀναγ- 
xaioy xal φιλοσο-εῖἴν" τὸν δὲ μηδέπω, οὐδὲ λόγον 
ἀχοῦσαι ἄξιον. Ἐποίησαν συνηῆχας πολλὰς οἱ περὶ 
τὸν "A6pakp, καὶ ἔσφαξαν θύματα, χαὶ θυσέας ἀνή- 
νεγχᾶν, xaX οὐδέπω ἦν ὄρχος. Πόθεν οὖν ἐπεισῆλθεν ὁ 
ὅρχος; Ὅτε τὰ χαχὰ ηὐξήθη, ὅτε πάντα óuoU ἄνω 
xaX χάτω γέγονεν, ὅτε 250; εἰδωλολατρείαν ἀπέχλιναν' 
τότε δὴ, τότε, ὅτε ἄπιστο: λοιπὸν ἐφαίνοντο, τὸν Θεὸν 
ἔχάλουν μάρτυρα, ὥσπερ ἐγγυητὴν διδόντες τῶν λε- 
γομένων ἀξιόχρεων. Τοῦτο γὰρ bpxo; ἐστὶ, τρόπων 
ἀπιστουμένων ἐγγύη. Ὥστε πρώτη χατηγορίσ αὕτη τοῦ 
ὀμνύοντος, εἰ μὴ πιστεύοιτο χωρὶς ἐγγύου, καὶ ἐγγύου 
μεγάλον" διὰ γὰρ τὴν πολλὴν ἀπιστίαν οὐχ ἄνθρωπυν 
ζητοῦσιν ἔγγυον, ἀλλὰ τὸν Θεόν. Δεύτερον, χαὶ τοῦ 
λαμόάνοντος τὸν ὄρχον τὸ αὑτὸ ἔγχλημᾳ, εἰ ὑπὲρ av» 
αλλαγμάτων διαφερόμενος, τὸν Θεὸν ἕλχοι πρὸς τὰν 
ἐγγύην, xal λέγοι μὴ ἀφίστασθαι, εἰ μὴ ἐχεῖνον λάδαι. 
"(d τῆς ὑπερθαλλούσης ἀναισθησίας, ὦ τῆς ὕδρεως! 
σχώληξ xaX YT, χαὶ σποδὸς τυγχάνων xal χαπνὸς, τὸν 
Δεσπότην σου ἕλχεις εἰς ἐγγύην, χἀχεῖνον ἀναγχάζεις 
λαθεῖν. Εἰπέ μοι 9, εἰ τῶν παίδων ὑμῶν φιλονειχούν- 
τῶν πρὸς ἀλλήλους, xai ἀπιστουμένων  Éaucole, 
ἔφησεν ὁ ὁμόδουλος μὴ ἀποστήσεσθαι, ἕως ἂν τὸν 
κοινὸν δεσπότην ἐγγνητὴν λάθοι" ἄρα οὐχ ἂν ÉAafe 
πληγὰς μυρίας, χαὶ ἔμαθεν, ὅτι τῷ δεσπότῃ εἰς ἄλλα 
χεχρῆσθαι δεῖ, οὐχ εἰς ταῦτα; Τί λέγω ὁμόδουλον ; 
Εἰ γὰρ αἰδεσιμώτερον εἵλετο ἄνδρα. οὐχ ὕδριν τὸ 
πρᾶγμα ἡγήσατο ἄν ; ᾿Αλλ᾽ ἐγὼ οὐ βούλομαι, φησί. 
Καλῶς" οὐχοῦν μηδὲ ἐχεῖνον ἀνάγχαζε, ἐπεὶ καὶ ἐπ᾽ 
ἀνθρώπων τοῦτο γίνεται, ἂν εἴπῃ, Τὸν δεῖνα δίδωμι 
ἐγγυητὴν, σὺ οὐκ ἀνέχῃ. Τί οὖν ; καὶ ἀπολέσω, φησὶ, 
τὸ διδόμενον; Οὐ λέγω τοῦτο, ἀλλὰ ὅτι τὸν Θεὸν 
ὑδρίσαι ἀνέχῃ. Διὸ χαὶ μᾶλλον ὁ χαταναγχάζων ἣ 
ὁ ὁμνὺς ἀπαραίτητον ἔχει τὴν χόλασιν: ὡσαύτως καὶ 
ὁ μηδενὸς αἰτοῦντος ὀμνύς. Καὶ τὸ δὴ χαλεπώτερον, ὅτι 
ὀμνύει ἕχαστος ὑπὲρ ὀδολοῦ ἑνὸς, ὑπὲρ προσθήχης 
μικρᾶς, ὑπὲρ ἀδιχίας. Ταῦτα, ὅταν μὴ ὦσιν ἐπιορχίαι. 
ἂν δὲ ἐπιορχίᾳ παραχολουθήσῃ, πάντα ἄνω xa 
κάτω, xal ὁ λαδὼν, χαὶ ὁ δοὺς πεποίγχεν. ᾿Αλλ᾽ ἔστιν 
ἀγνοούμενά τινα, φησίν. ᾿Αλλὰ ταῦτα προορώμενος, 
μηδὲν ποίεε ῥᾳθύμως" cl δὲ ῥᾳθύμως ποιεῖς, ἀπαί- 
«et σαυτὸν δίχην ζημίας. Βέλτιον οὕτω ξημιωθῇ- 
ναι, J| ἑτέρως. Εἰπὲ γάρ μοι, ἕλχεις εἰς ὄρχον τὸν 
ἄνδρα, τί προσδοχῶν; ὅτι ἐπιορχήστι; ᾿Αλλὰ τοῦτο 
€ ('odex unus ἐξελχύσαι σπουξάζοντες, 9) μὰ δυνηθέντες. 
ἀ ΙΔοπὶ ὑπὲρ τῆς ἀχοῆς. “ΑἸἘΠ ἀνοννότεις ἐ)κύσαι, εἰπέ μοι. 


81 IN ACTA APOSTOLORUM. IIOMII.. IX. 8. 


estis, inquit, filii prophetarum, el tesiamenti quod dis- 
posuit Deus. Testamenti, inquit, filii, id est, hzredes. 
Ne viderentur enim hac ex beneficio Petri accipere , 
ostendit jam olim illis hoc debitum fuisse, ut magis 
crederent id Deo placitum esse. Vobis primum Deus , 
inquit , cum suscitassel , filium suum | misit. Non sim- 
pliciter dixit, Vobis misit Filium suum ; scd etiam, 
post resurrectionem , et quando crucifixus fuit. Ne 
putarent enim ipsum quidem hze largitum esse, non 
vero Patrem , idco addidit illud , Benedicentem vobis. 
Si enim fratrer vester est et benedicit vobis, promig- 
5io res est; id est, Tantum abest, ut non commuuice- 
tis cum his, ut etiam vos aliis auctores et duces esse 
velit, Ne itaque vos «ut abjecti et repudiati habeatis. 
Ut convertat se, inquit, unusquisque ab iniquitatibus. Sic 
vos bencdicet , e$ non simpliciter. Ecqua hac bene- 
dictio? Magna. Neque enim converti ab iniquitatibus, 
satis est ad illas solvendas : si autem ad solvendum 
non sufficit, quomodo benedictionem dare possit? 
Neque enim qui injuste egit, jam benedicitur , sed 
peccatorum remissionem accipit. lllud autem , Tary- 
quam ne, nisi secundum legislationis modum accipia- 
tur , nullam potest rationem habere. Ipsum audietis , 
inquit: neque simpliciter, sed, Eri! emnis anima , quc 
non audierit prophetam illum, exterminabitur de plebe. 
Quando illos peccatores ostendit , ipsisque veniam 
dedit , bonaque promisit ; tune. ostendit Moysem hoc 
ipsum dixisse. Et quznam hxc consequentia esi, 
Usque ad. tempora restitutionis; οἱ inducere Moysem 
dicentem, eos omnia , qu:e dicet Christus , audiuiros 
esse ; neque simpliciter , sed cum terribili commina- 
tione ? Magna : ostendit enim et propter hoc illi ob- 
teniperari oportere. Quid est, Filii prophetarum et 
tesiamenti ? Heredes , successores. Si ergo filii, cur 
crga res vestras , ut erga alienas, affecti estis? lgitur 
accusatione quidem digna fecistis ; poteritis tamen 
veniam consequi. Deinde postquam hzc dixerat, jure 
adjicit : Vobis misit Deus Filium suum benediceutem 
ves. Non dicit, Servantem, sed, quod majus est, De- 
nedicenlem ; ostendens crucifixum benedicturum eos 
esse, qui se crucifixerunt. Hunc ergo nos quoque 
imitemur : cjiciamus animam sanguinariam et inimi- 
cam. Non sufficit non ulcisci. Hoc e1 in veteri lege 
factum est; sed omnia faciamus pro iis, qui nos ]z- 
serunt , quasi pro amicis germanis , quasi pro nobis 
ipsis. Illius imitatores sumus , illius discipuli, qui 
postquam erucifixus fuit, omnia movit pro iis, qui se 
erucifixerant, etapostolos misit, Atqui nos ssepe juste 
patimur ; ille vero non modo injuste , sed et impie : 
benefactorem enim , qui nihil se lzserat , crucifixe- 
runt. Cur? dic mibi ; glorie causa? Atqui ipse eos 
honore afüiciebat. Quomodo ? Super cathedram Moysi, 
inquit, sederunt scribe cl Pharisai. Omnia ergo qu& 
ditunt vobis ut faciatis, facite : secundum opera aulem 
illorum nolite facere (Matth. 25. 2. 5); et rursus alibi : 
Vade : osiende te sacerdoti (1d. 8. & ). Et cum posset 
illos perdere, servabat. Hunc igitur imitemur, ci 
nemo cujuspjam sit inimicus, neque bostis, nisi Jantum 
diaboli. 


9. Adrersus jurandi consuetudinem.— Non parum ad 
hoc confert etiam non jurare, et non irasci. Si non 
irascamur, neque inimicum babebinus. Abscinde ab 
bomine juramentum, et ire alas excidisti, illamque 
iptam exstinxisti. Est enim sicut ventus ira et jura- 
meutum ἢ : demitte vela, nulla vcli utilitas, si desit 
ventus. Si ergo nec juremus uec clamemus, ira: ner- 
vos succidimus. Si vero non creditis, periculum rei 
facite, et rem sic $e habere cognoscetis. Legem ira- 
cndo pone, ut ne umquam juret, et non opus habe- 
bis cum illo de mansuetudine sermonem habere. Sic 
lotum perfectum erit; et nec pejerabitis, nec jurabi- 
tis omnino. Nescitis, in quanta absurda vog inde 
conjiciatis ? Necesse enim est, ut vinculo vos con- 
svriugatis, et omnem machinam adhibeatis , ut quasi 
ex inevitabili quopiam malo animam eripiatis; deinde 
Y£rG, si non possilis, in dolore, rixis, exsecrationibus 
degelis; sed omnia frustra cedent. lgitur minare, 
prescribe, omuia sine juramento facito. Licet ct 
dicta et facta resolvere, si volueris. Sic hodie necesse 
est, ut vobis mansuetius loquamur. Quia enim audis- 
tis, magna pars rei a vobis perfecta est. Age de reli- 
quo, curjuramentum invectum est, οἱ cur admissum, 
dicamus. Enarrantes quomodo primo ortum sit , et 
quando eta quibusnam, obsequentie vestra vices 
rependamus. Illum enim, qui recte agit, necesse cst 
philosophari : qui nondum talis est, nec dignus erit 
qui audiat. Fecit olim pacia multa Abraham, et vic- 
timas immolavit, hostiasque obtulit, ac nondum erat 
juramentum. Unde ergo juramentum ortum habuit ? 
Quando aucia sunt mala, quando omuia sus deque 
facta sunt, quando ad idololatriam declinaruut. Tunc 
ergo, tunc, cum increduli prorsus essent, Deum ad- 
vocabant testem, quasi dignum dictorum fidejussorem 
dantes. lloc enim est juramenium, fidejussio, ubi ob 
morum corruptionem fides non licbetur. Itaque hoc 
primum crimen jurantis est, si non credatur sine fi- 
dejussore, et magno fidejussore: quia enim nulla ἢ! - 
des habetur, non hominem requirunt fidejussorem , 
sed Deum. Secundo, eadem quoque culpa est ejus , 
qui juramentum recipit, si in pactis Deum ad (idejus- 
sionem traliat, et dicat non discessurum se nisi illum 
accipiat. O ingentem stupiditatem ! o contumeliam ! 
Vermis, terra et cinis cum sis atque fumus, Domi- 
num tuum trahis ad fidejussionem et illum cogis ac - 
cipere? Dic iilii, si servis vestris inler se rixantibus, 
ncc sibi mutuo credentibus, diceret conservus non 
discedenduin esse donec communis dominus (idcjus- 
sor accederet; annon mille plagas acciperet, ut disce- 
ret domino ad alia, non ad hac uti oportere? Quid 
dico conservum ? nam si virum vcnerabiliorem eli- 
geret , annon id ille pro contumelia baberet ? At ego 
nolo, inquies. Recte : ergo neque illum cogas : vam 
boc fit etiam apud homines , si quis dixerit , !llum ta- 
. * Juxta Savil. legendum esset, Est enim quasi spiritus. 
ire juramentum. Haec porro tion parum iniricata suut - 
juramenta dicit esse alas el vela irz, quibus sublatis ir. 
tollitur ; juramenta enim irati eraut, οἱ iram aegebant. 


Verum ut in Prafat "ys, in liisce ljointiis multas 
sunt r. i'aliantur, ut nonnisi cuge 


eticentiee : 
labore et medii 'o55iLt, 


65 S. JOANNIS CIIR YSOSTOMI ARCIHIEP. CONSTANTINOP. δι 


lem do fidejussorem, tu non permittis. Quid igitur ? 
inquies, perdamne quod dedi ? Non hoc dico ; sed 
queror quod Deum afficias contumelia. Ideoque "5, 
qui cogit , inevitabilius supplicium habebit, quam is, 
qui jurat : similiterque is, qui nemine postulante ju- 
rat. Quodque gravius est, singuli vel pro uno obolo 
jurant, pro parva re, pro injustitia. Hzc vero, cum 
sine perjurio agitur: nam si perjurium sequatur , 
omnia sus deque vertuntur, et in causa sunt tam 1s 
qui accepit, quam is qui dedit. At, inquies, quxdam 
eunt quie ignorantur. Verum hzc si prevideas, nihil 
temere facies : si quid vero negligenter agas , a teip- 
so ponas exige. Melius est sic damno affici, quam 
alio modo. Dic enim mibi, trahis quempiam ad jura- 
mentum, quid exspectans ἢ num quod pejeret ? Sed 
hoc extrema est insipientie ; in caput tuum ultio 
vertetur : melius erat pecunias tuas perire, quam 
illum. Cur tioc ad damnum tuum et Dei contume- 
liam facis ἢ Hzc anima ferz est et impii viri. Sed 
spero, illum non pejeraturum esse. Ergo etiam sine 
juramento crede. Sed multi sunt, inquies, qui nou 
jurati fraudare audent , jurati. secus. Teipsum dceci- 
pis, o homo. Qui furari et proximum ledere didicit , 
sepe juramentum etiam conculcabit ; si autem jurare 
vereatur, multo magis injuste agere verebitur. Sed 
invitus hoc patitur ? Ergo venia dignus. Sed relictis 
illis forensibus juramentis, quid de hisce dicam ? Illic 
niliil tale dicere potes : nam pro decem obolis jura- 
menta fiunt et perjuria. Quia enim fulmen superne non 
mittitur, quia non omnia subvertuntur, stas Deum ob- 
stringens. Qua de causa? Ut olera, ut calceos accipias, 
pro modica pecunia in testem illum advocas. Ne, quia 
non plectimur , putemus nos non peccare : loc divi- 
nx misericordie est, non nostre virtutis. Jura per 
pucrum tuum ; jura per teipsum ; dic : Sic ne lictor 
adstet lateribus meis. Sed times. Lateribus ergo tuis 
vilior est Deus, et capite tuo abjectior ? Dieito : Sic 
ne excacer. Αἱ Christus ita nobis parcit, ut vetet 
eliam per proprium caput jurare : nos vero ita non 
parcimus glorie Dei , ut ubique ipsum trahamus. Nes- 
citis, qnid sit Deus, et quo ore advocandus sit. Sed si 
de viro virtute claro loquamur, dicimus, Lava os 
tuum, et sic commemora 2 nunc vero pretiosum no- 
meu , quod est super omne nomen , mirabile 1n uni- 
versa terra, quod audientes daemones exhorrescunt, 
temere circumtrahimus. 

6. O consuetudinem ! ab illa enim contemptui est. 
Sane si in sacris zedibus alicui necessitatem jurandi 
imposueris , ita affectus es ac si horrendum feceris 
juramenuim. Atqui cur tam horrendum videtur esse, 
nisi quia illo quidem facile utimur, hoc vero minime ? 
aunon horrere oporteret cum nominatur Deus? At 
apud Judzos ita venerandum erat nomen ejus, ut in 
laminis describeretur (Exod. 39. 29), et nemini li- 
ceret literas istas ferre, nisi soli summo sacerdoti ; 
nunc autem tam facile nomen cjus circumferimus. 
Si simpliciter nominare Deum non omnibus fas erat ; 
ipsum in testem vocare , quant: audaciz , quxso , 

5 furoris est! Si cnim potius omnia abjiccre 


oporteret, annon libenter relinquere par esset ? Ecce 
dico, ct testificor : Emendate juramenta illa fureusia ; 
non obtemperantes autem omnes ad me adducite. 
Ecce vobis presentibus impero iis, qui ad ministe- 
rium sunt domuum orationis, hortor et edico , nemi. 
ni licere temere jurare ; imo neque alio quevis modo. 
Ad me ergo ducatur , quisquis sit, quia hxc omnia 
ad nos usque deferri oportet, ae si pueruli essetis, 
Absit ut ita res sit. Pudor enim est , si adhuc disci- 
plina egeatis. Num sacram mensam tangere audes 
non initiatus? Sed quod pejus est, tu initiatus sacram 
mensam tangere audes, quam nec omnibus sacerdo- 
tibus tangere licet , et sic jurare. Et tu quidem pueri 
caput non tangercs egressus, el mensam tangis , ne- 
que exhorrescis nec forimnidas? Ad me tales adducito : 
ego judicium feram , et ambos gaudentes remittam. 
Quod volueritis , facite ; legem pono, ne omnino ju- 
retur. Qu:e salutis spes sic nobis omnia pessumdautí- 
bus ? ideo syngraph:e, idco symbolz , ut tuam immo- 
les animam ? quid tantum lucraris, quantum perdis ? 
Pejeravit? Perdidisti et. illum et teipsum. Sed non 
pejeravit ? Etiam sic perdidisti, qui coegeris praecep- 
tum transgredi. Hunc morbum ab anima expellamus ; 
interim a foro illum ejiciamus , a tabernis mercato- 
rum, οἱ a reliquis officinis : major nobis hinc proven- 
tus erit. Ne putetis per transgressionem divinarum 
legum res hujus vite recte dirigi. At non credit, 
inquies. Nam hoc ego ab aliquibus audivi:: Nisi mille 
juramenta proferam, non credet. Tu in causa es, qui. 
tam facile juras : nam si hoc non esset, sed omnibus 
notum esset te numquam jurare, crede mihi dicenti , 
vel innuenti tibi magis crederetur, quani iis qui mille 
juramenta devorant. Nam cui, qu:eso, magis creditis, 
mihi non juramti , an jurantibus ? Sed tu, inquies, es 
princeps et episcopus ? Quid igitur , si ostendero me 
non hoc solum esse ? Cum veritate , quzso , respon- 
dete mihi : si frequenter et semper jurarem , an pro- 
desset mihi principatus ? Minime. Viden" non. illam 
esse causam ? Quid igitur , quxso, lucraris ? Paulus 
esuriebat : et tu esurire potius eligas, quam traus- 
gredi qu:edam ex divinis mandatis. Cur ergo íncre- 
dulus es? Tu ergo niliil nou ages, et patieris, ut ne 
umquam jures ; at ille te non remunerabit ? Atqui οἱ 
perjuros et juramentís assuctos quotidie alit ; te vero 
fami tradet , quia illum audisti? Omnes videant ex 
iis , qui in hac ecelesia congregantur, neminem 68:6 
qui juret ; et hinc noti simus , non ex fide tantum ; 
hinc a Grxcis et ab aliis omnibus differamus. Signa- 
culum accipiamus de czlis, ut quasi regius grex ubi- 
que appareamus : ab ore et a lingua noscamur, sicut 
barbari ; sicut ii qui Grxce sciunt , hinc ἃ barbaris 
discernamur. Dic enim mihi, unde noti sunt psittaci ? 
nonne ex eo, quod tamquam homines loquautur ? Et 
nos quoque, sicut apostoli, ex loquela noti simus, cx 
eo quod ut angeli loquamur. Si quis dixerit, Jura ; 
audiat, Christus vetat, et non juro. [106 satis est ad 
omnem inducendam virtutem. Janua quaedam est pie- 
latis, via ad philosophiam (pictatis) inducens, pal:es- 
tra quxdam. Hzc custodiamus, ut przssentia et füutu- 


8. IN ACTA APOSTCLORUM. HOMIL. 1X. 84 


&v9las ἐσχάτης" ἐπὶ τὴν σὴν γὰρ χεφαλὴν ἡ δέχη τρα- 
πήσεται" βέλτιόν σε τὰ χρήματα ἀπολέσαι, ἣ ἐχεῖνον 
ἀπόλλυσθαι. Τί μετὰ τῆς σῆς ζημίας τοῦτο ποιεῖς, [78] 
“αὶ μετὰ τῆς ὕδρεως τοῦ Θεοῦ ; Θηρίου αὕτη ἡ ψυχὴ, 
xal ἀσεδοῦ: ἀνδρός. ᾿Αλλὰ προσδοχῶ, ὅτι οὐχ ἐπιορ- 
χήσει. Οὐχοῦν xdi χωῤὶς ὄρχου πίστευσον. ᾿Αλλ᾽ εἰσὶ 
πολλοὶ, φησὶν, οὗ χωρὶς ὄρχου ἑζλοντο ἀποστερῆσαι" 
μετὰ δὲ ὄρχον, οὐχέτι. ᾿Απατᾷς σεαυτὸν, ἄνθρωπε. 
Λλνθρωπος χλέπτειν μεμαθηχὼς καὶ τὸν πλησίον ἀδι- 
xzlv, ἕλοιτο ἂν χαὶ ὄρχον χαταπατῆσαι πολλάχις" εἰ 
ὃὲ περὶ τοῦ ópósat εὐλαδηθείη, περὶ τὸ ἀδιχῆσαι 
πολλῷ μᾶλλον. ᾿Αλλ᾽ ἄχων αὐτὸ πάσχει ; Οὐχοῦν συγ- 
γνώμης ἄξιος, ᾿Αλλὰ τί λέγω περὶ τῶν ὄρχων τούτων, 
ἀφεὶς τοὺς ἐπ᾽ ἀγορᾶς ; Ἐχεῖ γὰρ οὐδὲν τοιοῦτον ἔχεις 
εἰπεῖν. ὑπὲρ γὰρ δέχα ὁδολῶν ὄρχοι γίνονται xol 
ἐπιορχίαι. Ὅτι γὰρ σχηπτὸς ἄνωθεν οὗ χατέρχεταιϑ, 
ὅτι γὰρ οὐ πάντα ἀνατρέπεται, ἔστηχας χατέχων τὸν 
Θεόν. Τί. δήποτε; Ἵνα λάχανα λάδῃς, ἵνα ὑποδήματα, 
ὑπὲρ ὀλίγου ἀργυρίου εἰς μαρτυρίαν αὐτὸν καλῶν. 
M3 δὴ, ἐπειδὴ μὴ κολαζόμεθα, νομίσωμεν μηδὲ &pap- 
τάνειν' τοῦτο τῆς φιλανθρωπίας ἐστὶ τοῦ Θεοῦ, οὐ τῆς 
ἡμετέρας ἀρετῆς. "Ὅμοσον κατὰ τοῦ παιδὸς τοῦ σοῦ, 
ὄμοσον κατὰ σαυτοῦ" εἰπὲ, Οὕτω μὴ δήμιος ἐπισταίη 
“αἷς πλευραῖς ταῖς ἐμαῖς. ᾿Αλλὰ δέδοιχας. Τῶν πλευ- 
ρῶν σου οὖν ἀτιμότερος ὁ Θεός : τῆς χεφαλῆς σου εὖ- 
τελέστερος; Εἰπὲ, Οὕτω μὴ πηρωθῶ. ᾿Αλλ᾽ ὁ μὲν 
Χριστὸς οὕτως ἡμῶν φείδεται, ὡς χωλύειν χαὶ χατὰ 
«ἧς οἰχείας ὀμνύειν χεφαλῆς" ἡμεῖς δὲ οὕτως ἀφειδοῦ- 
μὲν τῆς δόξης τῆς τοῦ Θεοῦ, ὡς πανταχοῦ αὐτὸν É) xetv. 
Οὐχ'ἴστε τί ἐστι Θεὸς, χαὶ ποίοις στόμασι χαλεῖσθαι 
ὀφεῖλει. ᾿Αλλ᾽ ἂν μὲν περί τινος λέγωμεν ἀνδρὸς Eva- 
ρέτου, φαμὲν, ᾿Απόπλυνον τὸ στόμα σου, xal οὕτω 
μνήσθητι" νυνὶ δὲ τὸ τίμιον ὄνομα, τὸ ὑπὲρ πᾶν 
ὄνομα, τὸ θαυμαστὸν ἐν πάσῃ τῇ γῇ, ὃ δαίμονες 
ἀχούοντες φρίττουσιν, ἁπλῶς περισύρομεν. 
ς΄. Ὦ τῆς συνηθείας ἰ ἀπὸ γὰρ ταύτης γέγονεν b 
εὐκαταφρόνῃτον. ᾿Αμέλει γοῦν εἷς οἶχον ἅγιον ἂν ἐπιθῇς 
τινι ἀνάγκην ὁμόσαι, ὡς φριχτὸὴὸν τὸν ὄρχον ἐργασά- 
μένος, οὕτω διάχεισαι" χαΐτοι πόθεν οὕτω φριχτὸν 
εἶναι δοχεῖ, ἀλλ᾽ fJ ὅτι ἐχείνῳ μὲν ἁπλῶς ἀποχεχρῆ- 
“εῆα, τούτῳ δὲ οὐχὲ; οὐ γὰς φρίχην ἔδει γενέσθαι 
ὀνολαζομένου τοῦ Θεοῦ ; ᾿Αλλ᾽ ἐπὶ μὲν Ἰουδαίων οὗ- 
τω; αὐτοῦ τὸ ὄνομα σεμνὸν ἦν, à); ἐν πετάλοις γρά- 
qs30at, xai μηδενὶ τὰ γράμματα ἑξεῖναι φορεῖν, ἀλλ᾽ 
ἢ μόνῳ τῷ ἀρχιερεῖ" νυνὶ δὲ ὡ; τὸ τυχὸν οὕτω περι- 
φέρομεν αὐτοῦ τὸ ὄνομα. Εἰ ἁπλῶς ὀνομάζειν τὸν θεὸν 
o) πᾶσιν εὐαγὲς" τὸ χαὶ ἐπὶ μαρτυρίαν αὐτὸν χαλεῖν, 
πόσης τόλμης. εἰπέ μοι, πόσης μανίας ; Εἰ γὰρ πάντα 
ῥῖψαι ἐχρῆν, οὐχ ἔδει προθύμως idv; Ἰδοὺ λέγω 
καὶ διαμαρτύρομαι, Κατορθώσατε τούτους τοὺς ἐπὶ 
«τῆς ἀγορᾶς ὄρχους, τοὺς δὲ μὴ πειθομένους, πάντας 
ἐμοὶ ἀγάγετε. Ἰδοὺ παρόντων ὑμῶν ἐπισχήπτω τοῖς 
πρὸς ὑπηρετίαν ἀφωρισμένοις τῶν οἴχων τῶν εὐχτη- 
ρΐων, xal παραινῶ χαὶ παρεγγυῶ, μηδενὶ ὀμνύναι 
ἀπλῶς ἐξεῖναι" μᾶλλον δὲ μηδὲ ἑτέρως. Πρὸς ἐμὲ οὖν 
ἀγέσθω ὅστις ἂν fj, ἐπειξὴ χαὶ ταῦτα μέχρις ἡμῶν 
ἔρχεσθαι δεῖ, χαθάπερ ἐπὶ παίδων μιχρῶν, Μὴ γέ- 
νοιτο. Αἰσχύνη γάρ ἔστιν ὑπέρ τινων ἔτι δέεσθαι 


* Alii οὖκ ἔρχεται. 
b Alii ἀπὸ τοῦτον γέγονεν, 


μανθάνειν. Μὴ τραπέζης ἱερᾶ; ἅψασθαι τολμᾷς ἀμύη- 
τος [79] ὧν ; ᾿Αλλὰ τὸ ἔτι χεῖρον, σὺ ὁ μεμνημένος τῆς 
ἑερᾶς ἄψασθαι τραπέζης τολμᾷς, ἧς οὐδὲ πᾶσιν ἱερεῦ- 
σιν ἅψασθαι θέμις, χαὶ οὕτως ὀμνύναι. Καὶ σὺ μὲν 
τῆς τοῦ παιδὸς χεφαλῆς οὐχ ἂν ἄψαιο ἀπελθὼν, τρα- 
πέζης δὲ ἅπτῃ. καὶ οὐ φρίττεις οὐδὲ δέδοιχας ; Πρός 
ἐμὲ τοὺς τοιούτους ἄγε" ἐγὼ δικάσω, xal χαίροντας 
ἑχατέρους ἀποπέμψω. Ὃ βούλεσθε, ποιεῖτε " νόμον 
τἰθημι μηδὲ ὅλως ὀμνύναι. Ποία σωτηρίας ἐλπὶς, 
οὕτως ἡμῶν πάντα χενούντων ; διὰ τοῦτο γραμματεῖα, 
διὰ τοῦτο συμδόλαια, ἵνα χαταθύσῃς τὴν σαυτοῦ ψυ- 
χὴν; τί τοσοῦτον χερδαίνεις, ὅτον ἀπολλύεις ; Ἑπιώρ- 
χησεν; ᾿Ἀπώλεσας χἀχεῖνον xal σαυτόν. ᾿Αλλ᾽ οὐχ 
ἐπιώρχησε ; Καὶ οὕτως ἀπώλεσας, παραδῆναι τὴν ἐν- 
τολὴν ἀναγχάσας. Ἐξελάσωμεν τοῦτο τὸ νόσημα ἀπὸ 
«ἧς Ψυχῆς" τέως ἀπὸ τῆς ἀγορᾶς αὐτὸ διώξωμεν, ἀπὸ 
τῶν παντοπωλείων, ἀπὸ τῶν λοιπῶν ἐργαστηρίων * 
μείζων ὁ πόρος ἡμῖν ἔσται. Μὴ νομίσητε διὰ τῶν πα- 
ραδάσεων τῶν θείων νόμων τὰ βιωτιχὰ κατορθοῦσθαι. 
"AXA' οὐ πιστεύει, φησί. Καὶ γὰρκχαὶ τοῦτό ποτε παρ᾽ 
ἐνίων ἤχουσα, ὅτι "Av μὴ ὀμόσω μυρίους ὄρχους, οὗ 
πιστεύει. Σὺ τούτων αἴτιος ὁ προχείρως ὀμνύς" ἐπεὶ 
εἰ μὴ τοῦτο ἦν, ἀλλὰ πᾶσιν ἦν δῆλον, ὅτι οὐχὀμνύεις, 
πίστευέ μοι λέγοντι, ὅτι τῶν μυρίους χατεσθιόντων 
ὄρχους μᾶλλον ἂν ἐπιστεύθης ἐπινεύσας μόνον. Ἰδοὺ 
γὰρ, εἰπέ μοι, τίνι ἄρα μᾶλλον πιστεύετε, ἐμοὶ τῷ 
μὴ ὀμνύοντι, ἣ τοῖς ὀμνύουσιν ; ᾿Αλλὰ c3 , φησὶν, 
ἄρχων εἶ καὶ ἐπίέσχοπος ; Τί οὖν, ἂν δείξω e, ὅτι οὗ 
τοῦτο μόνον; Μετὰ ἀληθείας ἀποχρίνασθέ μοι, r.apa.- 
χαλῶ, εἰ συνεχῶς ὥμνυον xal διαπαντὸς, ἦρα ἂν 
προέστη μου ἡ ἀρχή; Οὐδαμῶς. Ὁρᾷς, ὅτι οὐ διὰ 
τοῦτο; Τίδὲ χερδαίνεις ὅλως ; εἶπέ μοι. Παῦλος ἐλί- 
μωττε" xal σὺ ἑλοῦ πεινᾷν μᾶλλον f παραδῆναί τινα 
τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ. Τί οὕτως ἄπιστος εἶ; Σὺ μὲν 
οὖν πάντα αἰρῇ xoi ποιῆσαι χαὶ παθεῖν ὑπὲρ τοῦ μὴ 
ὁμόσαι" αὐτὸς δέ σε οὐχ ἀμείψεται; ᾿Αλλὰ τοὺς μὲν 
ἐπιόρχους, xai πολυόρχους χαθ᾽ ἐχάστην τρέφει τὴν 
ἡμέραν σὲ ὃξ παραξώσει λιμῷ, ἐπειδὴ ἤχουσας 
αὐτοῦ ; Πάντες ἰδέτωσαν, ὅτι τῶν εἰς ταύτην τὴν ἐχ- 
χλησίαν συναγομένων οὐδεὶς οὐχ ἔστιν ὁ ὀμνύς"᾽ xo 
ἀπὸ τούτον γενώμεθα δῆλοι, μὴ ἀπὸ τῆς πίστεως 
μόνον, xal τοῦτο πρὸς Ἕλληνας, xal πρὸς πάντα: 
ἔχωμεν τὸ διαλλάττον. Σφραγῖδα λάδωμεν Ex. τῶν 
οὐρανῶν, ἵνα ὥσπερ ἀγέλη βασιλιχὴ πανταχοῦ φαι- 
wopsÜa* ἀπὸ τοῦ στόματος καὶ τῆς γλώττης τέως 
γνωριζώμεθα, χαθάπερ οἱ βάρδαροι' χαθάπερ οἱ 'EX- 
ληνιστὶ εἰδότες, ταύτῃ τῶν βαρδάρων διαλλάττωμευ. 
Εἰπὲ γάρ μοι, οἱ Ψιτταχοὶ λεγόμενοι πόθεν εἰσὶ γνώ- 
ριμοι ; οὐχ ἀπὸ τοῦ λαλεῖν χατὰ ἄνθρωπον ; Καὶ ἡμεῖς 
τοίνυν ἀπὸ τοῦ λαλεῖν ὡς οἱ ἀπόστολοι d γενώμεθα 
γνώριμοι ἀπὸ τοῦ λαλεῖν ὡς οἱ ἄγγελοι. "Av εἴπῃ 
τις, Ὅμοσον, ἀχουέτω, ὅτιὁ Χριστὸς ἐχέλευσε, χαὶ 
οὐχ ὄμνυμι *. Τοῦτο ἰχανὸν πᾶταν εἰξαγαγεῖ" ἀρετέν», 
Θύρα τίς ἐστιν εὐσεβείς, UD ἐπὶ von ia» (τὖλα- 
θείας) [80] εἰσάγουτα f, πλλαΐτρα τίς ἐγ: T3272 τυ- 
λάττωμεν, ἴα xat τῶν Ξαγύστιο, xa “ἣν; AA rtp 


€ Dae e — *&en ius "nn: nj 
evel ἽΝ Ὁ.) rm vro ὥζωυσας, 
T2 Wi, “5.25 52 79» ry T, 
Μ΄. Wf syringe, vorm sb 
pre: s, vmm — dons c we 
' AS VET ^ 
jon QUISQMA ^y AN nent € 


85 S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. $5 


ἐπιτύχωμεν ἀγαθῶν, χάριτι xat φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυ- 


. plou ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ, ἅμα καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾿Αμὴν. 


τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, δόξα, κράτος, εἰμὴ, νῦν καὶ ἀεὶ, 





OMIAIA F. 


AaJAoUrrur 68 αὐτῶν πρὸς τὸν λαὸν, ἐπέστησαν 

“αὑτοῖς οἱ ἱερεῖς καὶ ὁ στρατηγὸς τοῦ ἱεροῦ. 

α΄. Οὔπω τῶν προτέρων ἀναπνεύσαντες πειρασμῶν, 
εὐθέως εἰς ἑτέρους ἐνέδησαν s. Καὶ ὄρα, πῶς οἶχονο - 
μεῖται τὰ πράγματα. Πρῶτον ἐχλευάσθησαν πάντες 
ὁμοῦ" οὐ μιχρὸς οὗτος ὁ πειραυμός" δεύτερον, αὐτοὶ 
ol χορυφαῖοι εἰς χινδύνους ἐμπίπτουσιν. Οὐχ ἐφεξῆς 
δὲ τὰ δύο γέγονεν, οὐδὲ ἀπλῶς" ἀλλὰ πρότερον εὑ- 
δοχιμήσαντες ἐν ταῖς δημηγορίαις, xai θαῦμα Epya- 
᾿ σάμενοι μετὰ ταῦτα μέγα οὕτω δὴ λοιπὸν μετὰ τὸ 
θαῤῥῆσαι, συγχωροῦντος τοῦ Θεοῦ τῶν ἀγώνων ἅπτον- 
ται. Σὺ δέ μοιθέα, πῶς ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ τὸν mapa- 
δώσοντα ζητοῦντες, ἐνταῦθα λοιπὸν αὐτοὶ τὰς χεῖρας 
ἐπιδάλλουσι, θρασύτεροι γεγονότες χαὶ ἀναισχυντότε- 
ροι μετὰ τὸν σταυρόν. Ἡ γὰρ ἁμαρτία, ἕως μὲν ἂν 
ὠδίνηται, ἔχει τινὰ αἰσχύνην᾽ ἐπειδὰν δὲ τελεσθῇ, 
τότε ἀναισχυντοτέρους ποιεῖ τοὺς ἐργαζομένους αὖ- 
«ἦν. Τί δήποτε δὲ χαὶ στρατηγὸς ἐφίσταται ; Ἐπέστη- 
σαν γὰρ αὐτοῖς οἱ ἱερεῖς καὶ ὁ στρατηγὸς τοῦ le- 
ροῦ, φησίν. Ἵνα πάλιν δημόσιον ἔγχλημα περιθῶσι 
τοῖς τινομένοις, xat μὴ ὡς ἰδιωτιχὸν ἐχδιχῶσιν᾽ ὅπερ 
πανταχοῦ σπουδάζουσι ποιεῖν. Διαπογούμεδγοι διὰ τὸ 
διδάσχειν αὐτοὺς τὸν «λαόν. Διεπονοῦντο, οὐ μόνον 
ὅτι ἐδίδασχον, ἀλλ᾽ ὅτι οὐχ αὐτὸν μόνον ἔλεγον ἐγηγέρ- 
θαι, ἀλλὰ xal ἡμᾶ: δι᾽ ἐχεῖνον ἀνίστασθαι. Διὰ τὸ δι- 
δάσκειν αὑτοὺς, φησὶ, τὸν λαὸν, xal καταγγέλ1ειν 
ἐν τῷ Ἰησοῦ τὴν ἀνάστασιν τῶν γνεχρῶγν. Οὕτως 
ἰσχυρὰ ἐγένετο fj ἀνάστασις, ὡς χαὶ ἑτέροις αὑτὸν at- 
τιον γενέσθαι ἀναστάσεως. Καὶ ἐπέθα.λον αὐτοῖς τὰς 
χεῖρας, καὶ ἔθεντο αὑτοὺς εἰς τήρησιν εἷς τὴν αὖ- 
ριον" ἦν γὰρ ἑσπέρα ἤδη. Ὥ t5 ἀναισχυντίας ! ἔτι 
τῶν προτέρων αἱμάτων γεμούσας τὰς χεῖρας εἶχον, 
xaX οὐχ ἐνάρχων, ἀλλ᾽ ἐπέδαλλον πάλιν αὐτὰς ἑτέροις 
αἵμασιν ὥστε πληρῶσαι᾽ f) τάχα xaX ἔδεισαν πλῆθος 
αὐτοὺς ἤδη γεγονότας, xaX διὰ τοῦτο αὑτοῖς ὁ στρα- 
τηγὸς συνεπέστη. Ἦν γὰρ, φησὶν, ἑσπέρα ἤδη. 
Ἐχεῖνοι μὲν οὖν βουλόμενοι αὐτοὺς μαλάξαι, τοῦτο 
ἐποίουν xai ἐφύλαττον" τοὺς δὲ ἀποστόλους volum- 
ροτέρους μᾶλλον εἰργάζετο 1j ἀναθολὴ τοῦ χρόνου. 
Καὶ ὄρα, τίνες ἀπολαμδάνονται" ol. χορυφαῖοι τῶν 
ἀποστόλων, τοῖς ἄλλοις λοιπὸν ὑπόδειγμα γενόμενοι, 
ἵνα μηχέτι ζητῶσιν ἀλλήλους, μηδὲ τὸ χοινῇ εἶναι. 
Πο.1..οἱ δὲ τῶν ἀχουσάντων tór Aóyov ἐπίστευ- 
σαν, καὶ ἐγενήθη ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀγδρῶν ὡσεὶ 
χιλιάδες πέντε. 

Τί τοῦτο; μὴ γὰρ εὑδοχιμήσαντας εἶδον ; οὐχὶ δε- 
θέντας ἐθεάσαντο ; πῶς οὖν ὀπίστευσαν ; Ὁρᾷς Evép- 
γεῖαν φανεράν ; Καὶ μὴν [81] xaX τοὺς ἤδη πιστεύ- 
σαντας ἔδει ἀσθενεστέρους γενέσθαι" ἀλλ᾽ οὐχ ἐγέ- 
νοντο ἡ γὰρ Πέτρου b δημηγορία cl; τὸ βάθος τὰ 
σπέρματα χατέθδαλε, χαὶ τῆς διανοία; αὐτῶν ἧψατο. 
Οἱ δὲ διὰ τοῦτο ὠργίζοντο, ὅτι οὐδὲν αὐτοὺς ἐδεδίεσαν, 
ὅτι οὐδὲν τὰ παρόντα δεινὰ ἡγοῦντο. Εἰ γὰρ ὁ σταυ- 
ρωθεὶς, φησὶ, τοιαῦτα ἐργάζεται, καὶ τὸν χωλὸν ἀνέ- 
στησεν, οὐ φοδούμεθα οὐδὲ τούτους. "Apa xai τοῦτο 
«ἧς τοῦ Θεοῦ οἰχονομίας γέγονε. Ἐντεῦθεν πλείους 
οἱ νῦν πιστεύσαντες τῶν πρώτων ἐγένοντο. Ἐφ᾽ ᾧ καὶ 
δείσαντες, διὰ τοῦτο αὐτῶν ὁρώντων ἔδησαν τοὺς 
ἀποστόλους, ἵνα χαὶ αὐτοὺς δειλοτέρους ἐργάσωνται. 
Τὸ ἱναντίον ὃΣ γέγονεν f) ἐχεῖνοι ἐδούλοντο. Διὰ τοῦτο 

κ ἐπ᾿ αὐτῶν αὐτοὺς ἐξετάζουσιν, ἀλλὰ xa" 


ἐνέδαινον. » Alii ἀλλ᾽ οὐχ ἔτι τοῦτο. Ἡ 420 Πέ- 


ἰδίαν, ἵνα μὴ ἀπὸ τῆς παῤῥησίας οἱ ἀχούοντες χερ- 
δάνωσιν. ᾿Εγέγνετο δὲ ἐπὶ τὴν αὔριον συναχθῆναι 
αὐτῶν τοὺς ἄρχοντας καὶ πρεσδυτέρους καὶ 
γραμματεῖς ἐν "IepovcaAtu, καὶ "Ἄνναν τὸν ἀρ- 
χιερέα, καὶ Καϊάφαν, καὶ ᾿Ιωάγγην, καὶ 'AA£Cay- 
δρον, καὶ ὅσοι ἐκ γένους ἦσαν ápyiepatixob. Πά- 
λιν συνέρχονται ἐπιτοαυτό, Οὐχέτι γὰρ μετὰ τῶν 
ἄλλων χαχῶν τὰ τοῦ νόμου ἐφυλάττετο. Καὶ πάλιν 
διχαστηρίου σχῆμα τῷ πράγματι περιτιθέασιν, ἕνα 
ὑπεύθυνοι τῇ ἀδίχῳ γένωνται χρίσει. Καὶ στήσαντες 
αὐτοὺς ἐν μέσῳ, ἐπυνθάνοντο, 'Ev ποίᾳ δυνάμει, 
ἣ ἐν ποίῳ ὀνόματι ἐποιήσατε τοῦτο ὑμεῖς ; Καὶ 
μὴν ἤδεισαν" Διαπογούμενγοι γὰρ, φησὶ, διὰ τὸ 
xataryéAAew ἐν τῷ Ἰησοῦ τὴν ἀνάστασιν. Διὰ 
δὴ τοῦτο χαὶ κατέσχον αὐτούς. Τίνος οὖν Évexev Epuw- 
τῶσι; Προσδοχῶντες αὐτοὺς διὰ τὸ πλῆθος ἐξάρνους 
γενήσεσθαι, καὶ τὸ πᾶν διὰ τούτον νομίζοντες χατ- 
ὠρθωχέναι. "Ὅρα γοῦν καὶ τί φασιν Ἐν ποίῳ ὁὀνό- 
ματι ἐποιήσατε τοῦτο ὑμεῖς; Τότε Πέτρος xAn- 
σθεὶς Πνεύματος ἁγίου, ἐἶπε πρὸς αὑτούς " ἂνα- 
μνήσθητί μοι νῦν τῶν τοῦ Χριστοῦ λόγων, xal πῶς 
ἐξέδη, ὃ ἔλεγεν " “Ὅταν δὲ παραδιδῶσιν ὑμᾶς εἰς ς 
συναγωγὰς, μὴ μεριμγήσητε, πῶς ἣ τί Aa Ave sca: 
τὸ γὰρ Πγεῦμα τοῦ Πατρὸς ὑμῶν ἐστι τὸ λαλοῦν 
ἐν ὑμῖν. "Apa ἐνεργείας πολλῆς ἀπέλαδον. Τί δὲ xal 
λέγει, &xoucov* "Apxortec τοῦ «λαοῦ xal πρεσθύ- 
τὲροι τοῦ Ἰσραή.1. "Opa φιλοσοφίαν ἀνδρὸς, καὶ πῶς 
γέμων παῤῥησίας οὐδὲν ὑδριστιχὸν φθέγγεται, ἀλλὰ 
μετὰ τιμῆς" Ἄρχοντες τοῦ Aaov, φησὶ, καὶ πρε- 
σδύτεροι τοῦ ᾿Ισραὴ.1, εἰ ἡμεῖς σήμερον ἀνακρι- 
γόμεθα ἐπὶ εὑεργεσίᾳ ἀνθρώπου ἀσθεγοῦς, ἐν τίνι 
οὗτος σέσωσται, γνωστὸν ἔστω πᾶσιν ὑμῖν, καὶ 
παντὶ τῷ λαῷ Ἰσραή.1. Σφόδρα αὐτῶν γενναίως 
χαθήψατο ἀπὸ τοῦ προοιμίου, καὶ διεχωδώνιδε * 
μᾶλλον δὲ αὐτοὺς χαὶ ἀνέμνησε τῶν προτέρων, ὅτι 
ἐπ᾿ εὐεργεσίᾳ αὐτοὺς χρίνουσιν, ὡσανεὶ ἔλεγε" Μά- 
λιστα μὲν ἐχρῆν στεφανοῦσθαι ἡμᾶς ἐπὶ τούτοις, xal 
ὡς εὐεργέτας ἀναχηρύττεσθαι" νῦν δὲ χαὶ χρινόμεθα 
ἐπὶ εὐεργεσίᾳ ἀνθρώπον ἀσθενοῦς, οὐχὶ πλουσίου, 
οὐχὶ δυνάστου, οὐχὶ ἐνδόξου" χαΐτοι ἐν τούτῳ τίς àv 
&6áaxnve ; | 

B'. Πολλῆς βαρύτητος fj ἐπαγγελία γέμει, Acixvucat 
δὲ ἐντεῦθεν, ὅτι αὐτοὶ ἑαυτοὺς d περιπείρουσι τοῖς χα- 
χοις. Ὅτι ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Na- 
ζωραίου [82]. Ὃ μάλιστα αὐτοὺς ἐλύπει, προστίθησι, 
Τοῦτο ἣν ἄρα, ὃ ἔλεγεν αὐτοῖς ὁ Χριστός" Ὃ ἠκού- 
cate εἷς τὸ οὗς, κηρύξατε ἐπὶ τῶν δωμάτων. Ὅτι 
ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Ναζωραίου, &v 
ὑμεῖς ἑσταυρώσατε, ὃν ὁ Θεὸς ἤγειρεν ἐκ vexpén, 
ἐγ τούτῳ οὗτος παρέστηκεν ἐνώπιον ὑμῶν ὑγιής. 
Μὴ νομίσητε, φησὶν, ὅτι χρύπτομεν τὴν πατρίδα ἣ τὸ 
πάθος. Ὃν ὑμεῖς ἐσταυρώσατε, ὃν ὁ Θεὸς ἤγειρεν ἐκ 
γεχρῶν, ἐν τούτῳ αὐτὸς παρέστηχεν ἐνώπιον ὑμῶν 
ὑγιής. Πάλιν τὸ πάθος, πάλιν ἡ ἀνάστασις. Αὐτός ἐστεν 
ὁ λίθος ὁ ἐξουθεγωθεὶς ὑφ᾽ ὑμῶν τῶν οἰχοδομούν- 
των, ὁ γενόμεγος εὶς κεραλὴν γωγίας. ᾿Ανέμνησεν 
αὐτοὺς xal ῥήματος ἱχανοῦ φοδῇσαι" Ὁ πεσὼν γὰρ, 
φησὶν, ἐπὶ τὸν “λίθον τοῦτον, συνθιασθήσεται" 
ἐφ᾽ ὃν δ᾽ ἂν πέσῃ. λιχμήσει αὐτόν. Καὶ οὐκ ἔστιν 
ἂν ἄλιλῳ οὐδενὶ ἡ σωτηρία 45. Ποίας οἴει πληγὰς 

€ Unus τοῦ 9 λέγοντος, Ὅταν δ᾽ v 
εἰς τάς, "d Hic  queedam addit Morellus. M n allis do 


habentur, et seriem interturbant. e Alles àv ἄλλῳ ἡ 
σωτηρίσ. 


δὺ IN ACTA APOSTOLORUM. 1OMIL. X. 


ra conzequamur bona , gratia ct benignitate Domini 
nostri Jesu Christi, quicum Patri et Spiritui sancto 





U——MMÉÓUUMMMMMM MÀ M M MM €— QU: 


, 81 


gloria, imperium , lionor, nunc et semper , et in sa*- 
cula szecolorum. Amen. 





HOMIL:A X. 


Ca». 4. v. 1. Loquentibus autem illis ad. populum , 
supervenerunt sacerdoles et magistratus templi. 

1. Nondum ἃ prioribus respiraverant tentationi- 
bus, et statim in alias inciderunt. Et vide , quomodo 
res dispensentur. Primo cum irrisione excepti sunt 
omnes ; nec parva erat h:ec tentatio : secundo , ipsi 
coryphzi in pericula incidunt. Non continenter vero 
hxc duo facta sunt, neque simpliciter ; sed postquam 
in concionibus claruerant , et miraculum magnum 
patrarant ; sic demum assumpta fiducia , Deo conce- 
dente certamina ineunt. Tu vero mihi perpende, 
quomodo, qui quxsicrant proditorem qui Christum 
traderet , hic ipsi manus injiciunt ferociores facti οἱ 


impudentiores post crucem. Peccatum enim dum 


parturitur , quemdam habet. pudorem ; cum autem 
perfectum est , impudentiores reddit auctores. Gur 
autem magistratus supervenit? Nam Supervenerunt 
ipsis sacerdotes el. magistratus templi, inquit, Ut rur- 
$us publicum erimen gestis inferrent, et non ut pecu- 
liare ct privatum ulciscerentur : quod ubique facere 
studebant. 2. Dolentes quod docerent populum. Mo- 
leste ferebant , non modo quod docerent ; sed etiam 
quod dicerent non solum ipsum reaurrexisse, sed etiam 
"05 per illum resurrecturos esse. Quod docerent, inquit, 
populum, et annuntiarent in Jesu. resurrectionem. mor- 
tuorum. lta efficax fuit illius resurrectio, ut etiam aliis 
auctor sit resurrectionis. 3. Et injecerunt in eos ma- 
nus , el posuerunt eos in custodiam in. crastinum : erat 
enim jam vespera. O impudentiam ! Adhuc priore 
sanguine plenas manus habebant, nec segniores 
erant , sed injecerunt denuo illas , ut alio sanguine 
implerent : vel fortasse quia illi jam multitudine cre- 
verant, timuerunt, ideoque magistratus templi super- 
venit. Erat enim , inquit, jam vespera. Hli vero vo« 
Ilcates eos- mitigare , sic faciebant et custodiebant : 
apostolos autem audaciores reddebat mora temporis. 
Et vide , quinam comprehendantur : apostolorum 
curyphl.vi , alis postea. exemplum facti , ne ultra se 
mutuo inquirant, neque communiter agant. 4. Malii 
autem eorum , qui audierant verbum , crediderunt , et 
factus est numerus virorum circiter quinque millia. 
Petri in concionande vis. — Quid hoc? num illos 
conspicuos videbant? aunon ligatos? quomodo ergo 
crediderunt ? Viden' manifestam efficaciam ? Atqui 
eos, qui crediderant, oportebat iufirmiores fieri ; 
sed non ita fuit : Petri namque concio semina in pro- 
fundum jeceraài, mentemque illorum affecerat. llli 
vero ideo succengebant , quod non ab illis metueren- 
tur, quodque illi praesentia mala pro nihilo reputarent. 
S: euim crucifixus , aiebant, talia operatur , et clau- 
dum erigit, ne timeamus illos. Hoc ergo ex Dei dis- 
peusatione factum est. Hinc vero fit, ut qui nune 
credunt plures sint, quam priores. Ideoque timentes, 
illis videntibus apostolos ligarapt, ut illos timidiercs 


redderent. Secus autem accidit , quain illi volebant. 
Ideoque non coram illis ipsos interrogant , sed scor- 
sim, ne ex eorum loquendi libertate auditores lu- 
crum referrent. 8. Factum est. autem in crustinum , 
u! congregarentur. principes eorum et seniores el scribe 
in Jerusalem : 6. et. Annas princeps. sacerdotum , el 
Caiphas et Joannes et Alexander, et quotquot erant de ge- 
nere sacerdotali. Rursus conveniunt in unum. Cum 
aliis etiam malis hoc aderat , quod lex non servare- 
wir. À€ rursus judicii formam huic negotio indunt , 
ut injusto judicio noxios illos reddant. 7. Et statuen- 
les eos in medio , interrogabant : In qua virtute, aut im 
quo nomine fecistis hoc vos? Atqui id sciebant : nam 
dolebant , inquit, quod annuntiarent in. Jesu resurre- 
ctionem. Ideo comprehenderant illos. Cur ergo inter- 
rogant? Exspectabant illos propter multitudinem 
negaturos esse, et sic putabant se totum emendatu- 
ros csse. Vide ergo quid dicant : In quo nomine hoc 
fecistis vos ? 8. Tunc Petrus repletus Spiritusancto dizit 
ad eos. Nune recordare verborum Christi (a), [et quo- 
modo evenerit id quod dicebat : ] Cum autem tradent 
vos in synagogis , ne solliciti sitis quomodo aut. quid 
loquamini : Spiritus enim Patris vestri est, qui loquitur 
in vobis ( Luc. 12. 11. 12). Ergo magnam  accepc- 
rant efficaciam. Quid vero dicat, audi: Principes 
populi, el seniores Israel. Vide philosophiam viri, 
et quomodo fiducia plenus nihil contumeliose di- 
cat, sed cum honore : Principes populi , inquit, et 
seniores Israel : 9. si nos hodie dijudicamur in bene[acto 
hoininis infirini , in quo istesalvus factus est , 10. no- 
tum sit vobis, et omni plebi Israel. Strenus illos a 
principio perstringit et carpit ; uno illis priora in me- 
moriam revocat, quod illos de beneficio in jus vo- 
cent, ac si diceret : Utique oportebat nos hac de ro 
coronari , atque ut beneficos promulgari ; nunc at- 
tem in jus vocamur, quia bene fecimus homini infir- 
mo, non potenti, non nobili; quamquam et in hoc q: is 
invidisset ? | 

2. Magna gravitate exordium plenum est. Ilinc vero 
ostenditur ipsos sese malis implicare. Qwía in nomine 
Jesu Christi Nazareni. Quod illos maxime contrista- 
bat, adjicit. Hoc erat, quod dicehat illis Christus : 
Quod in aure audistis , predicate super tecta ( Matih. 
10. 27). In nomine Jesu Christi Nazareni , quem vos 
erucifixistis, quem Deus suscitavit ex mortuis, in hoc iste 
adstat coram vobis sanus. Ne putetis, inquit , nos oc- 
culiare patriam vel passionem. Quem vos crucifizistis , 
quem Deus suscitavit ex mortuis, in hoc ille adstat coram 
vobis sanus. lierum passio , iteruss resurrectio. 41. 
Hic e4 lapis , qui reprobatus est a vobis edifcantiue, 
qui (actws est in capul. anguli (Psal. 107. 225. Ja mo- 
moriam ipsis revocat verlem , «wd tepore. iios 


$ Quir βοῶ 3ahot. 


421 


γατηγοροῦντες Éyov: Ὁ καταζύων τὸν ναὸν toU 
Θεοῦ. Πολλὴ γὰρ ἣν αὐτοῖς ἡ εὐλάδεια περί τε τὸν 
vabv, ἅτε xal μετοιχεῖν βουλομένοις, περί τε τὸ ὄνο» 
μα Μωῦσέως. Καὶ ὄρα, πῶς διπλῆ ἡ κατηγορία. 
Κατακλύσει, φασὶ, τὸν τόπον, xal ἀ.1.:άξει và ἔθη 
Οὐ μόνον δὲ διπλῇ, ἀλλὰ xal πιχρὰ, xo χινδύνων 
γέμουσα. Καὶ ἀτενίσαντες εἰς αὐτὸν ἅπαντες οἱ 
καθεζόμενοι ὃν τῷ συνεδρίῳ, εἶδον τὸ πρόσωπον 
“αὑτοῦ ὡσεὶ πρόσωπον ἀγγέλου. Οὕτως ἔστι xal ἐν 
ἐλάττονι ὄντας βαθμῷ λάμπειν. Τί γὰρ, εἰπέ μοι, 
τῶν ἀποστόλων οὗτος ἔλαττον ἔσχεν ; οὐχὶ σημεῖα 
εἰργάσατο; οὐ πολλὴν ἐπεδείξατο 4 τὴν παῤῥησίαν ; 
Εἴδον τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡσεὶ πρόσωπον árré- 
lov, φησί. Τοῦτο ἄρα ἣ χάρις fiv, τοῦτο xal ἡ δόξα 
Μωῦπέως ἦν. Ἐπίχαριν δὲ αὐτὸν δοχεῖ μοι ποιῆσαι 
τὸν Θεὸν, τάχα ἐπεὶ ἔμελλέ τινα ἐρεῖν, xat ἵνα εὐὖ- 
Ὀέως τῇ προσόψει καταπλήξῃ αὐτούς. Ἔστι γὰρ, 
ἔστι χαὶ πρόσωπα χάριτος γέμοντα πνευματικῆς, 
ἑπέραστα τοῖς ποθοῦσιν εἶναι, καὶ αἰδέσιμα τοῖς μι- 
σοῦσι καὶ qo6spá. Ἢ xai ὡς αἰτίαν τοῦτο εἶπε, δι᾽ 
ἣν ἠνέσχοντο τῆς δημηγορίας αὐτοΐ. Τί δαὶ ὁ ἀρχιε- 
ρεύς; Εἰ ἄρα, φησὶ, ταῦτα οὕτως ἔχει; Ὁρᾷς, πῶς 
μετὰ ἐπιειχείας ἡ ἐρώτησις, xal οὐδὲν τέως φορτιχὸν 
ἔχουσα ; Διὰ τοῦτο Καὶ αὐτὸς ἀπὸ προσηνείας ἄρχεται 
τῶν ῥημάτων, xal φησιν" "Avópsc dósAgol καὶ πα- 
τέρες, ἀκούσαωτεε' ὁ Θεὸς τῆς δόξης ὥφθη τῷ πατρὶ 
ἡμῶν A6paóp ὄντι ἐν τῇ Μεσοποταμίᾳ, πρὶν f) 
χκατοιχῆσαι αὑτὸν ἐν Xaffdv. Εὐθέως ix τοῦ 
προοιμίου τὴν δόξαν αὐτῶν ἀναιρεΐ, καὶ χατασχευάζει 
6v ὧν φησιν ἀνυπόπτως, ὅτι τε οὐδέν ἐστιν ὁ ναὸς 
δῆπον αὐτὸς, οὐδὲ τὰ ἔθη, xal ὅτι οὐ περιέσδονται τοῦ 
κηρύγματος, καὶ ὅτι ἐξ ἀμηχάνων ἀεὶ ὁ Θεὸς πάντα 
ποιεῖ καὶ ακχτασχευάζει. Ὅρα γοῦν διὰ τούτων ὕφαι- 
νομένην τὴν δημηγορίαν χαὶ ἀποδειχνύουσαν, ὅτι 
πολλῆς ἀπολαύσαντες ἀεὶ φιλανθρωπίας, τοῖς kvav- 
τίοις τὸν εὐεργέτην ἐμείψαντο, χαὶ ὅτι ἀδυνάτοις 
ἐπιχειροῦσιν. Ὁ Θεὸς τῆς δόξης ὥφθη τῷ πατρὶ 
ἡμῶν "A6paáp, καὶ εἶπε πρὸς αὐτόν" Ἕξε.108 ἐκ 
τῆς τῆς σου, καὶ δεῦρο εἰς γῆν, ἣν ἄν σοι δείξω. 
β΄. Καὶ ναὸς οὐχ fjv, καὶ θυσία οὐχ ἦν, χαὶ θείας 
ὕψεως ἠξίωτο ᾿Αὐραὰμ, καὶ προγόνους Πέρσας εἶχε, 
καὶ ἐν ἀλλοτρίξ γῇ Tjv. Καὶ τί δήποτε ἀρχόμενος τὸν 
Θεὸν, τῆς δόξης Θεὸν ἐχάλεσεν; Ἐπειδὴ τοὺς ἀτίμους 
ἐνδάξους πεποίγχε᾽ καὶ ἵνα διδάξῃ, ὅτι εἰ ἐκείνους 
ἐδόξασε, πολλῷ μᾶλλον αὐτούς. Ὁρᾷς, πῶς αὐτοὺς ἀπ- 
ἁγει [121] τῶν σωματικῶν, xat ἀπὸ τοῦ τόπου πρῶτον, 
ἐπειδὴ περὶ τόπου ὁ λόγος ἦν; Ὁ Θεὸς τῆς δόξης. 
Εἰ δόξης Θεὸς, εὔδηλον, ὅτι οὐ δεῖται τῆς παρ᾽ ἡμῶν 
δόξης, οὐδὲ τῇ; διχ τοῦ ναοῦ" αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ τῆς 
δόξης πηγή. Μὴ τοίνυν νομίσητε b ταύτῃ δοξάζειν 
αὐτόν. Καὶ πῶς, φησὶν, f, Γραφὴ τοῦτο λέγει περὶ 
τοῦ πατρὸς ᾿Αὐραάμ; Ὅτι οὐχ ἔστι πρὸς τὰ μὴ 
σφόδρα ἀναγχαῖα περιττή. Ὃ μὲν γὰρ ἦν χρήσιμον 
μαθεῖν, τοῦτο μόνον ἡμᾶς ἐδίδαξεν, € ὅτι ἀπὸ τῆς 
ὕψεως τοῦ νἱοῦ συνεξῆλθεν αὐτῷ" τὸ δὲ πλέον τούτου 
παρέλιπεν ἀδιήγητον, διὰ τὸ θᾶττον ἀποθανεῖν μετὰ 
τὸ κατοιχῇσαι αὐτὸν ἐν Χαῤῥάν'" "EteA0e ἐκ τῆς 
συγγενείας σου. Ἐνταῦθα δείχνυσιν, ὅτι οὐχ εἰσὶν 
οὗτοι τέχνα τοῦ "A6paáp.. Πῶς ; Ὅτι ἐχεῖνος πειθή- 
νιος ἦν, οὗτοι δὲ ἀπειθεῖς" μᾶλλον δὲ ἐξ ὧν ποιεῖ 
χελευόμενος μανθάνομεν, ὅτι ἐχεῖνο; μὲν τοὺς πό- 
vou; ὑπέμεινεν, οὗτοι ὃὲ τοὺς χαρποὺς δρέπονται, 
xai ὅτι πάντες οἱ πρόγονοι ἐν χαχουχίᾳ. Καὶ ἐξε1- 


" Vodex unus οὐχὶ σημείων ἐδεήθη, x«l πολλὲν üx- 
εἐδείξατος b Hie nonnulli codd. innumeras efferunt 
varietates, sed sine ullo sensus discrimine. ? Locus 

$. 


'S. JOANNIS CHRYSOSTOMI XRCHIEP. CONSTANTINOP. 


499 


θὼν ἐκ γῆς XaA0alov, κατῴχησεν ἐν Xappár- 
κἀχεῖθεν μετὰ τὸ ἀποθανεῖν τὸν πατέρα αὑτοῦ, 
μετῴκισεν αὑτὸν εἷς τὴν γῆν ταύτην, elc ἣν ὑμεῖς 
vvv κατοιχεῖτα᾽ καὶ οὐχ ἔδωκεν αὐτῷ xJAnporc- 
μίαν ἐν αὐτῇ, οὐδὲ βῆμα ποδός. "Opa, πῶς αὖ- 
τοὺς ἀπὸ τῆς γῆς ἀνάγει. Οὐ γὰρ εἶπεν, Δώσει, ἀλλ᾽, 
Οὐκ ÉÓwxs, δηλῶν, ὅτι πάντα παρ᾽ Exelvou καὶ οὐδὲν 
παρ᾽ αὐτῶν. Ἦλθε γὰρ καὶ συγγένειαν ἀφεὶς xai 
πατρίδα. Διὰ τί οὖν οὐκ ἔδωχεν; Ὅτι τύπος ἃ ἣν ἐτέ- 
ρας γῆς, καὶ ἐπηγγείλατο δοῦναι αὐτὴν αὐτῷ. Ὁρᾷς, 
ὅτι οὐχ ἁπλῶς πάλιν τὸν λόγον ἀναλαμδάνει ; Οὺὑκ 


ὄδωχεν αὐτῷ, φησί. Καὶ ἐπηγγείλατο καὶ τῷ σπέρ- 


patiabtob uec αυτὸν οὐχ ὄντος αὑτῷ τέχνου. Πά- 
λιν τὸ δυνατὸν ἐντεῦθεν δείχνυται τοῦ θεοῦ € καὶ «bEG 
ἁμηχάνων πάντα ποιεῖν. Τὸν γὰρ ἐν Περαῖδι xai 
τοσοῦτον ἀπέχοντα, τοῦτον ἔφησε χύριον τῆς Παλαι- 
στίνης ποιήσειν. ᾿Αλλ᾽ ἴδωμεν ἄνωθεν τὰ εἰρημένα. 
᾿Ατενίσαγντες &lc αὑτὸν, φησὶν, εἶδον τὸ τρόσωςον 
αὑτοῦ ὡσεὶ πρόσωπον ἀγγέλου. Πόθεν ἣ χάρις τῷ 
Στεφάνῳ ἐπήνθει; áp! οὐχ ἀπὸ τῆς πίστεως ; Εὔδηλον 
ὅτι’ ἐμαρτύρησε γὰρ αὐτῷ ἄνω, ὅτι πλήρης πίστεως 
fv. Ἔστι δὲ χάριν ἔχειν xa οὐχ ἐν ἰάσεσι" διὸ χαὶ ὁ 
᾿Απόστολος, Ὧ μὲν χάρις δίδοται, φησὶν, ἰαμάτων, 
ἄλλῳ δὲ 1όγος σοφίας. Ἕντανθα ó£ μοι δοκεῖ xai 
ἐπέχαριν αὑτὸν εἶναι αἰνίττεσθαι τῷ λέγειν" Εἶδον τὸ 
αρόσωκπον αὐτοῦ ὡσεὶ πρόσωπον áyréAov- ὃ xal 
Βαρνάδας μαρτυρεῖται. Ὅθεν τοὺς ἀπλάστους τε καὶ 
ἁπονήρους μάλιστα ἴσμεν θαυμαζομένους, χαὶ τού- 
τους μᾶλλον ἐπιχάριτας ὄντας. Τότε ὑπέδα.1ον 
ἄνδρας Aéyorcac, ὅτι ᾿Ακηκόαμεν αὐτοῦ «λαλοῦν- 
τος ῥήματα βλάσφημα. Ἑπὶ μὲν τῶν ἀποστόλων 
ἔλεγον, ὅτι τὴν ἀνάστασιν χατήγγελλον, καὶ ὅτι πολὺς 
ὄχλος ἐπέῤῥει" ἐνταῦθα δὲ, ὅτι ἐθεραπεύοντο. Ὧ τῆς 
ἀνοίας | ὑπὲρ ὧν εὐχαριστεῖν ἔδει, ὑπὲρ τούτων ἐμέμ- 
φοντο, χαὶ τοὺς διὰ τῶν ἔργων χρατοῦντας προσεδό- 
χων χρατήσειν διὰ τῶν λόγων (ὅπερ χαὶ ἐπὶ τοῦ Χρι- 
στοῦ ἐποίουν), xai ἀεὶ εἰς λόγους αὑτοὺς ἐνέδαλλιν. 
'Apnácat γὰρ αὐτοὺς ἁπλῶς ἡἠσχύνοντο, obókv ἔχον- 
τες ἐγχαλεῖν. Καὶ ópa, πῶς οὐδὲ αὑτοὶ οἱ δικάξοντες 
μαρτυροῦσιν [122]: ἡλέγχθησαν γὰρ ἄν" ἀλλ᾽ ἀπχῶς 
ἑτέρους μισθοῦνται, ἵνα μὴ δόξῃ ἐπηρείας εἶναι τὸ 
πρᾶγμα. Τὸ αὐτὸ γεγονὸς ἴδοι τις ἂν χαὶ ἐπὶ τοῦ Χρι- 
στοῦ. Εἶδες τοῦ κηρύγματος τὴν δύναμιν, χαὶ πῶς 
οὐχὶ μαστιζομένων μόνον, ἀλλὰ χαὶ λιθαζομένων 
χρατεῖ, οὐδὲ εἰς διχαστήριον ἀγομένων, ἀλλὰ xol 
ἐλαυνομένων πάντοθεν ; Ἐντεῦθεν, xal ψευδομαρτνυ- 
ρούντων αὐτῶν, οὐ μόνον“ οὐχ ἐχράτουν, ἀλλ᾽ οὐδὲ € 
ἀντιστῆναι ἴσχυον, χαίτοι σφόδρα ἀναίσχυντοι ὄντε" 
οὕτως αὐτοὺς κατὰ χράτος εἷλε, xal ταῦτὰ πολλὰ 
πράττοντας ἀπίθανα (ὡς; καὶ ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ), oi 
καὶ πάντα πρὸς θάνατον ἔπραττον τὸν αὐτοῦ, ὡς λοι- 
πὸν δῆλον γενέσθαι πᾶσιν, ὅτι οὐχ ἦν ἀνθρωπίνη $ 
μάχη, ἀλλὰ Θεοῦ πρὸς ἀνθρώπους. Σχόπει δὲ χαὶ τί 
φάσιν οἱ συστάντες ψευδομάρτυρες ὑπὸ τῶν φονικῶς 
συναρπασάντων αὑτὸν εἰς τὸ συνέδριον. Ἀχηχόαμεν 
αὐτοῦ λαλοῦντος ῥήματα βλάσφημα εἰς Μωσὴν 
καὶ τὸν Θεόν. Ὧ ἀναίσχυντοι’ πράγματα ποιεῖτε 
βλάσφημα εἰς τὸν Θεὸν, xal οὐ φροντίξετε" xal Μω- 
σέως φροντίζειν προσποιεῖσθε ; Διὰ τοῦτο πρόσχειται 
Μωσῆς, ἐπειδὴ τὰ τοῦ Θεοῦ οὐ σφόδρα αὐτοῖς ἔμελε, 
xai ἄνω xa* χάτω Μωσέως μέμνηνται, Ὁ Μωσῆς, 
λέγοντες, οὗτος, ὃς ἐξήγαγεν ἡμᾶς, τὸ εὑρίπιστον 
τοῦ ὄχλου ἀνερεθίζοντες. Καίτοι πῶς ἄνθρωπος 8λάσ- 


4 Alii ἔδωχεν; "Apa τύπος. € Alius ἐντεῦθεν ἐμφαίνε- 
ται τοῦ Θεοῦ. f ldem ἴσμεν σωζομένους xal τούτοις. 
δ Unus πάντοθεν; xal τῶν ἐκθρῶν μαρτυρούντων αὐτῶν, 
«9 μόνον ἡττῶντο, ἀλλ’ οὐδέ. 


87 


αὐιοὺς λαμβάνειν &x τούτων τῶν δημάτων ; Οὔτς 
γὰρ ὅγομᾳ ἕτερόν ἐστι ὑπὸ τὸν cüparty τὸ δεδο- 
μένον ἐν ἀνθρώποις, ἐν ᾧ δεῖ σωθῆναι ἡμᾶς. 
Ἐνταῦθα xal ὑψηλὰ φθέγγεται. Ὅταν γὰρ μὴ ἧ τι 
κατορῆῶσαι, ἀλλὰ πρῤῥησίαν ἐπιδείξασθαι μόγον, οὐ 
φείδεται" o0 γὰρ ἐδεδοίχει, μὴ πλήξῃ καὶ οὐχ εἶπεν 
ἀπλῶς, Δι᾽ ἄλλον * ἀλλ᾽, Οὐχ ἔστιν ἐν ἄλλῳ οὐδενὶ 
ἡ σωτηρία" δηλῶν, ὅτι οὗτος ἡμᾶς σῶσαι δύναται, 
ὁμοῦ δὲ xat βουλόμενος αὐτοὺς φοθῆσαι. Θεωροῦγτες 
δὲ τὴν τοῦ Πέτρου παῤῥησίαν. καὶ '"Iodrvov, καὶ 
κατα.λαδόμενοι, ὅτι ἄγθρωποι ἀγράμματοί εἰσι καὶ 
ἰδιῶται, ἐθαύμαζον, ἐπεγίνωσκόν᾽ τὸ αὐτοὺς, dtc 
σὺν. τῷ ᾿Ιησοῦ ἧσαν. Καὶ πῶς, φησὶν, οἱ ἀγράμμα- 
το! χατεῤῥητόρευσαν χαὶ αὑτῶν χαὶ τῶν ἀρχιερέων ; 
Ὅτι οὐχ αὐτοὶ ἐφθέγγοντο, ἀλλὰ δι᾽ αὐτῶν fj τοῦ 
Πνεύματος χάρις. 1όν τὲ ἄνθρωπον ὁρῶντες σὺν 
αὑτοῖς ἑστῶτα τὸν τεθεραπευμέγον, οὐδὲν εἶχον 
ἀντειπεῖν. lox) ἡ τοῦ ἀνθρώπου παῤῥησία" xa 
δῆλον ἀπὸ τοῦ ἐν αὐτῷ τῷ δικαστηρίῳ μὴ καταλιπεῖν 
αὐτούς 5. Ὥστε εἰ εἶπον, ὅτι Οὐχ οὕτως ἔχει, ἐκεῖνος 
ἄν χατηγόρησε. ᾿ ᾿ 
Κειλεύσαντες δὲ αὐτοὺς ξξω τοῦ συνεδρίου 
ἀπειθεῖν, συγξθδα.1.λον' πρὸς ἀι1.1λήζους, Aérorcec: 
Jl. ποιήσομεν» τοῖς ἀνθρώποις τούτοις; Ὁρᾷς ἐν 
ἀπορίᾳ ὄντας, χαὶ πάλιν τὸν φόδον τὸν ἀνθρώπινον 
πάντα ἐργαζόμενον. Ὥσπερ οὖν ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ ἀνα- 
τρέψαι τὸ γενόμενον οὐχ ἴαχυσαν οὐδὲ συσχιάσαι, 
ἀλλὰ χωλνόντων αὐτῶν μᾶλλον ἐπεδίδου τὰ τῆς πί- 
στεως οὕτω xat νῦν γίνεται" Τί ποιήσομεν ; Ὧ τῆς 
«ἀνοίας ἱ εἰ γενααμένους. τῶν ἀγώνων λοιπὸν xaza- 
πλήξεσθαι ἐνόμιζον" μᾶλλον δὲ εἰ παρὰ τὴ» ἀρχὴν 
μηδὲν ἰσχύσαντες, μετὰ τὴν τοσαύτην ῥητορείαν 
- προσεδόχησάν. τι «ποιήσειν. “Ὅσῳ οὖν ἐδούλοντο. χω- 
λύειν, τοσούτῳ μᾶλλον ηὔξετο τὰ πράγματα" Ὅτι 
μὲν γγωστὸν σημδίον γέγονε δι᾽ αὐτῶν, πᾶσι τοῖς 
xatcouovctr Ἱερουσαζὴμ φαγερὰν, καὶ οὐ δυγά- 
μεθα ἀρνήσασθαι. AAA Tra. μὴ ἐπὶ πιλέον διανε- 
μηθῇ εἰς τὸν Aaór, ἀπειλῇ ἀπειλησώμεθᾳ αὐτοῖς 
“μηκέτι λαλεῖν ἐπὶ τῷ ὀνόματι τούτῳ μηδενὶ dv- 
θρώπων. Καὶ καλέσαντες αὐτοὺς, παρήγγειλαν τὸ 
καθάλου μὴ φθέγγεσθαι, μηδὲ διδάσχειν ἐπὶ τῷ 
ὀνόματι b τοῦ Ἰησοῦ. “Ὅρα xaX τούτων τὴν ἀναι- 
σχυντίαν, χαὶ τῶν ἀποστόλων τὴν φιλοσοφίαν. Ὁ δὲ 
Πέτρος καὶ 'Ioárrnc ἀποχριθέντες, εἶπον πρὸς 
αὐτοὺς " Εἰ δίκαιόν [85] ἐστιν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ 
ὑμῶν ἀχούειν μᾶ.1.1ον ἣ τοῦ Θεοῦ, χρίνατε. Ἡμεῖς 
οὐ δυνάμεθα, ἃ εἴδομεν καὶ ἠκούσαμεν, μὴ Aa- 
“λεῖν. Οἱ δὲ προσαπειιησάμενοι ἀπέλυσαν αὐτοὺς, 
μηδὲν εὑρίσχογτες τὸ πῶς χοιάσργνται αὑτοὺς, 
᾿ διὰ τὸν λαόν. Ἐπεστόμισαν αὐτοὺς τὰ σημεῖα, χαὶ 
λοιπὸν οὐδὲ ἢνέσχοντο πληρῶσαι αὑτοὺς τὸν λόγον " 
ἀλλὰ μεταξὺ λέγοντας διέχοψαν σφόδρα ὑδριστιχῶς. 
Ὅτι πάντες ἐδόξαζον τὸν Θεὸν ἐπὶ τῷ γεγονότι, 
,͵, Ἑτῶν γὰρ ἦν πλειόνων ὁ ἄνθρωπος τεσσαρά- 
κοντα, ἐν ὃν ἐγεγόνει τὸ σημεῖον τοῦτο τῆς 
ἰάσεως. 'AXX ἴδωμεν ἄνωθεν τὰ εἰρημένα. Τί ποιή- 
σομεν τοῖς ἀνθρώποις τούτοις ; Τὸ μὲν οὖν πρῶτον 
διὰ δόξαν ἀνθρωπίνην πάντα ἑποίουν " νυνὶ δὲ xal 
ἕτερον προσέχειτο, τὸ μὴ δόξαι μιαιφόνους εἶναι". ὃ 
μετὰ ταῦτα ἔλεγον᾽ Βούλεσθε ἐπαγαγεῖν ἐφ᾽ ἡμας 
t0 αἷμα τοῦ ἀγθρώκου τούτου. ᾿ἈΖειλῇ ἀπειιλη- 
σώμεθα αὐτοῖς μηκχέτι λαλρν ἐπὶ τῷ ὀνόματι 
«τούτῳ μηδενὶ ἀνθρώπων. "Q τῆς &volac! Πεισθέντες 
ὅτι ἀνέστη, xai τοῦτό τεχμήριον λαδόντες ὅτι ἔστι 


* Savil. et tres mss. μὴ καταλελοιπότος αἱ 
eis verbis καὶ δῆλον. ὃ Morel. ἐπὶ τὸ ὄνομα. 


ε Ga, LX. 


JN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. X. 


88 
Θεὸς, τὸν ὑπὸ τοῦ θανάτου μὴ χατασχεθέντα ὑπὸ 
οἰχείων προσεδόχησαν μηχανημάτων συσχιάζεσθαι e. 
Τί ταύτης τῆς ἀνοίας ἴσον ; χαὶ μἢ θαυμάσῃς, ὅτι 
πάλιν ἀνηνύτοις ἐπιχειροῦσι. Τοιοῦτον γὰρ ἡ πονη- 
pla " οὐδὲν ὁρᾷ, ἀλλὰ πανταχοῦ θορυδεῖται. Ἐπηρεα- 
ζόμενοι γὰρ, ὡς ἠἢπατημένοι οὕτω διέχειντο" ὅπερ 
«ἐστὶν ἐπὶ τῶν προληφθέντῳν, ἐπὶ τῶν ἐμπαιχθέντων 
ἐπί τινι. Καὶ μὴν ἄνω χαὶ χάτω διὰ τοῦτο ἔλεγον, ὅτι 
ὁ Θεὸς αὐτὸν ἤγειρε, καὶ ὅτι ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Ἰησοῦ 
οὗτος παρέστηχεν yd, δεικνύντες, ὅτι ἀνέστη ὁ 
Ἰησοῦς. Ἄλλως δὲ xai αὐτοὶ ἀνάστασιν ἐνόμιζον, 
Ψυχρᾶν μὲν xo μειραχιώδη, ἐγόμιζον δὲ ὅμως ". νῦν 
δὲ ἀπιστοῦσι χαὶ θορυδοῦνται, τί ποιεῖν αὐτοῖς βου- 
evópeyot. Τοῦτο γοῦν μόνον οὐκ ἦν ἱχανὸν πεῖσαι 
καὐτοὺς μηδὲν αὑτοῖς ποιῆσαι ἃ, τὸ οὕτω μετὰ παῤῥη- 
σίας διαλέγεσθαι ; Διὰ τί ἀπιστεῖς, εἰπέ μοι, ὦ Ἰου- 
6ais; Τῷ γὰρ γενομένῳ σημείῳ προσέχειν ἔδει xal 
τοῖς λόγοις, οὗ τῇ τῶν πολλῶν. πονηρίᾳ. Καὶ τί δή- 
ποτε οὐ παραδιδόαςφιν αὑτοὺς Ρωμαίοις ; “ἤδη ἧσαν 
διαδεθλημένοι πρὸς αὐτοὺς ἀπὸ τῶν περὶ τὸν Χρι- 
στὸν, ὥστε μᾶλλον ἑαντοὺς ἐχάχιζον ὑπερτιθέμενοι 
τὴν αὑτῶν ἔνδειξιν... Ἐπὶ δὲ τοῦ Χριστοῦ οὐχ οὕτως, 
ἀλλ᾽ ἐν μέσαις νυξὶ λαθόντες αὐτὸν εὐθέως ἀπήγα- 
γον, καὶ οὐκ ἀνεδάλοντο δεδοιχότες σφόδρα τὴ πλῆθας. 
Περὶ δὲ τούτων οὔτε ἐθάῤῥουν, οὔτε μὴν ἄγουριν αὖ- 
τοὺς πρὸς Πιλᾶτον, εὐλαθούμεγοι xaX ὑποπτεύοντες 
πὰ πρότερα, μὴ xai ὑπὲρ ἐχείνων ἐγχληθῶσι 5. 
Ἐγένετο δὲ ἐπὶ τὴν αὔριον συναχθῆναι αὐτῶν 
τοὺς ἄρχοντας καὶ πρεσδυτέρους xal γραμματεῖς 
ἐν "IepovcaAny. 

Y. Πάλιν συνέδρια ἐν Ἱεροσολύμοις, xai ἐχεῖ τὰ 
αἵματα ἐχχεῖται, οὐδὲ τὴν πόλιν͵ ἠδέσβησαν. "Avvas, 
φησὶ, xat Καϊάφας. Τούτου οὐδὲ τὴν δούλην ἐρωτῶ- 
σαν [84] «ἤγεγχεν ὁ Πέτρος, ἐπὶ τούτου ἣρνήσατο, 
ἑτέρου καταφχεθέντος. Νυνὶ δὲ εἰς μέσους αὐτοὺς 

παρελθὼν, ὄρα πῶς φθέγγεται. Εἰ ἡμεῖς ἀγακριγό- 
μεθα ἐπὶ εὐεργεσίᾳ ἀνθρώπου ἀσθενοῦς, ἐν τ΄; 
οὗτος σέσωσται, γνωστὸν ἔστω πᾶσεν. ὑμῖ». Οἱιδὲ, 
Ἐν ποίῳ ὀγόματι ἐποιήσατε, λέγονσι, τοῦτο ; Τὸ 
ποῖον διὰ τί μὴ λέγεις, ἀλλὰ συσχιάζεις; "Ev πρίῳ 
ὀνόματι ἐπφιήσατε τοῦτο ὑμεῖς; Kat μὴν ἔλεγεν, 
ὅτι Οὐχ ἡμεῖς ἐποιήσαμεν. ρα σύνεσιν’ οὐχ εἶπεν 
εὐθέως, ὅτι Ἔν τῷ ὀνόματι τοῦ Ἰησοῦ ἐποιήσαμεν" 
ἀλλὰ τί; IEv τῷ ὀνόματι αὑτοῦ οὗτος παρέστηχεν 
ἐνώπιον ὑμῶν ὑγιής. Καὶ οὐ λέγει, Ἐγένετο ὑφ᾽ 
. ἡμῶν ὑγιῆς. Καὶ πάλιν, Εἰ ἡμεῖς ἀναχρινόμεθα àxl 
“εὐεργεσίᾳ ἀνθρώπου ἀσθενοῦς. Πλήττει αὐτοὺς ὡς 
ἀεὶ τοιαῦτα ἐγχαλοῦντας, xal εὐεργεσίαις ἀνθρώπων 
μεμφομένους" χαὶ ἀναμιμνήσχει τῶν προτέρων, ͵ ὅτι 
αὐτοὶ ἐπὶ φόνους τρέχουσι" xal οὐ τοῦτο μόνον, ἀλλὰ 
χαὶ ἐπὶ εὐεργεσίαις ἐγχαλοῦσιν.. “Ὁρᾷς, πῶς ἔχει τὸ 
βαρὺ καὶ τὰ ῥήματα; Ἐν τούτοις γὰρ ἐγνμνάζοντο, 
xa λοιπὸν ἀχατάπληχτοι ἦσαν. Ἐξ. ὧν δείχνυσιν αὖ- 
τοῖς, ὅτι αὐτοὶ μᾶλλον χηρύττουσιν ἄχοντες τὸν Χρι- 
στὸν, xai. αὐτοὶ τὸ δόγμα ἐπᾳίρονσιν. οἱ ἀναχρίνοντες 
χαὶ ἑξετάξοντες. Ὃν ὑμεῖς. ἐσταγρώσατε. Βαθαὶ τῆς 
παῤῥησίας ' Ὅν. ὁ, Θεὸς ἤγειρεν ἐκ γεχρῶγ. Τοῦτο 
πάλιν μείζονος ἐλευθεραστομίας. Ὃ τοίνυν λέγει, 
τοῦτό ἐστι" Μὴ νομίσητε, ὅτι τὰ ἐπονείδιστα χρύττο- 
μεν" τοσοῦτον. ἀπέχομεν συσχιάφαυ, ὅτι xa παῤῥη- 
σιαζόμεθα. Ταῦτα μονονουχὶ ὀνειδίζων αὐτοῖς λέγε:» 
χαὶ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ xa ἐνδιατρίδει τῷ λόγῳ, Οὗτές 


" € Unus... ὅτι ἐστὶ Θεός. Οἱ δὲ τοῦ μυδὲ ὑπὸ τοῦ θ. χατα- 

πῶς ἐπὶ τῷ ὀνόματι τῷ τούτου διδάσχειν πειρῶνται 
4 Alli πεῖσαι μηδὲν αὐτοῖς ποιῆσαι. 6 Hic non 
siderabaniur in Morel., quz ex Savil. οἱ manu- 


djecta sunt. 
6 


89 5. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 80 


. ἔστι ὁ 1ίθος, λέγων͵. ὁ ἐξουθεγηθεὶς ὑφ᾽ ὑμῶν τῶν 
. οἰκοδομούντων *. Εἶτα δεικνὺς, ὅτι xai εἰς σφόδρα 
. δόχιμον τοῦτο εἰργάσαντο, ἐπάγει" 0 γεγόμεγος εἰς 
x&gaAiv γωνίας" τουτέστιν, ὁ φύσει τίμιος καὶ δό- 
χιμος, οὗτος ἐξουθενήθη. Οὕτως ἀπὸ τοῦ σημείου πολ- 
., λὴν ἔσχον τὴν παῤῥησίαν. Σὺ δέ μοι σχόπει, πῶς, ὅτε 
μὲν διδάξαι χρὴ, προφητείας παράγουσι πολλὰς, ὅτε 
δὲ παῤῥησιάσθαι b, μόνον ἀποφαίνονται. Οὔτε γὰρ, 
φησὶν, ὄγομά ἐστιν ὅτερον ὑπὸ τὸν οὐραγὸν τὸ 
δεδομένον ἐν ἀνθρώποις, ἂν ᾧ δεῖ σωθῆναι ἡμᾶς. 
Ὅτι πᾶσιν ἀνθρώποις xal οὐχ αὐτοῖς μόναις ἐδόθη 
τὸ ὄνομα. Πρὸς τοῦτο xaX αὐτοὺς ἐπάγεται μάρτυρας. 
Ἐπειδὴ γὰρ ἔλεγον' Ἐν ποίῳ ὀνόματι ἐποιήσατε; 
Elc τὸ τοῦ Χριστοῦ, φησὶν, ἄ.1..ο 02x ἔστιν ὄνομα. 
Πῶς οὖν ἐρωτᾶτε ; Οὕτω πανταχοῦ τοῦτο δῆλόν ἐστιν. 
Οὔτε γὰρ ὄνομα ἕτερόν ἐστιν ὑπὸ τὸν οὐρανὸν, qn- 
σὶν,- ἐν ᾧ δεῖ σωθῆναι ἡμᾶς. Ταῦτα ψυχῆς χατεγνω- 
χυίας τῆς ζωῆς τῆς παρούσης ἐστίν. Ἡ πολλὴ παῤ- 
ῥησία δείχνυσι τοῦτο. Ἐνταῦθα δῆλον ποιεῖ, ὅτι χαὶ 
ὅτε ταπεινὰ ἐφθέγγετο περὶ τοῦ Χριστοῦ, οὐ δεδο:- 
χὼς, ἀλλὰ συγχαταθαίνων᾽ ἐπειδὴ δὲ νῦν χαιρὸς ἦν, 
οὕτω φθέγγεται ὑψηλὰ, ὡς αὐτῷ τούτῳ καὶ τοὺς 
ἀχούοντας; ἅπαντας χαταπλῖξαι. Ἰδοὺ xai ἄλλο ση- 
. μεῖον οὐχ ἔλαττον τοῦ προτέρου. ᾿Επεγίγωσχόν᾽ τὸ 
αὐτοὺς, φησὶν, ὅτι σὺν τῷ Ἰησοῦ ἧσαν. Οὐχ 
ἁπλῶς τοῦτο τέθειχε τὸ χωρίον ὁ εὐαγγελιστὴς, ἀλλ᾽ 
ἵνα δηλώσῃ xoi ποῦ ἧσαν. "Ev τῷ πάθει, φησίν. Οὗ- 
τοι γὰρ μόνοι τότε συνῇσαν, ὅτε χαὶ ἑώρων αὐτοὺς 
[85] ταπεινοὺς, συνεσταλμένους᾽ ὃ χαὶ μάλιστα αὐτοὺς 
ἐξένιζεν, ἡ ἀθρόχ μεταθδολῆ. Καὶ γὰρ ἐκεῖ ἧσαν οἱ 
περὶ Ανναν xal Καϊάφαν, καὶ παρειστήχεσαν αὐτοῖς 
χαὶ οὗτοι’ νῦν δὲ ἐξέπληττεν αὐτοὺς ἡ σφόδρα * παῤ- 
ῥησία. Οὐ γὰρ τοῖς ῥήμασι μόνον ἐδείχνυντο ἀφρον- 
τιστοῦντες περὶ τοιούτων χρινόμενοι, καὶ ὑπὲρ τῶν 
ἐσχάτων ἐπηρτημένου τοῦ κινδύνου, ἀλλὰ xa τῷ 
σχήματι, xaX τῇ φωνῇ, xal τῷ βλέμματι, χαὶ πᾶσιν 
ἀπλῶς τὴν παῤῥησίαν ἐνέφαινον ἐπὶ τοῦ λαοῦ, ἐξ ὧν 
ἐφθέγγοντο. ᾿Ἐθαύμαζον δὲ ἴσως, ὅτι ἄνθρωποι xat 
ἀγράμματοί εἶσι xal ἰδιῶται" ἐπειδὴ ἕνι ἀγράμματόν 
τινα εἶναι, μὴ μέντοι καὶ ἰδιώτην" ἣ ἰδιώτην μὲν, οὐχ 
ἀγράμματον δέ. Δείχνυσιν ἐνταῦθα, ὅτι τὰ δύο 
συνῆλθε. Κατωμλαδόμεγοι, φησί. Πόθεν; ᾿Αφ᾽ ὧν 
ἔλεγον. Οὐ μαχροὺς χατατείνει λόγους, ἀλλὰ xaX ἀπ᾽ 
αὐτῆς τῆς ἀπαγγελίας χαὶ τῆς συνθήχης τὴν παῤῥη- 
clay δηλοῖ" ὥστε d ἐπέσχηψαν ἂν αὑτοῖς, εἰ μὴ σὺν 
αὐτοῖς ἦν ὁ ἄνθρωπος. Ἐπεγίνωσκχόν τὸ αὐτοὺς, 
φησὶν, ὅτι σὺν τῷ Ἰησοῦ ἦσαν. “Ὅπερ αὐτοὺς 
ἐποίει πιστεῦσα:, ὅτι παρ᾽ ἐχείνου ταῦτα ἤδεσαν, xal 
ὡς ἐχείνον μαθηταὶ πάντα ἔπραττον. Οὐχ ἧττον δὲ 
τῆς τούτων φωνῆς ἢφίει φωνὴν τὸ θαῦμα xal τὸ ση- 
μεῖον" ὃ δὴ xaX μάλιστα ἐνέφραξεν * αὐτῶν τὰ στό- 
ἐματα. Εἰ δίκαιόν ἐστι, φησὶν, ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ 
ὑμῶν ἀκούειν ua Aor ἣ τοῦ Θεοῦ, κρίνατε. "Occ 
ὁ φόθο: ὑπετμήθη μᾶλλον (τὸ γὰρ παραγγεῖλαι οὐδὲν 
ἣν ἕτερον ἣ ἀπολυθῆναι), τότε xal ἐπιειχέστερον φθέγ- 
γονται οὕτω μαχρὰν θράσους ἦσαν. "Ott γνωστὸν 
- σημεῖον γέγονεν, Οὐ δυνάμεθα ἀρνήσασθαι. “Ὥστε 
ἠονήσαντο ἂν, εἰ μὴ τοῦτο ἦν, εἰ μὴ ἡ τῶν πολλῶν 
μαρτυρία ἦν. Καὶ μὴν πᾶσι κατάδηλον ἦν. ᾿Αλλὰ 


τοιοῦτον f) χαχία, θρασὺ xaX ἱταμόν. ᾿Απειιῇ ἀπει- ᾿ 


.λησώμεθα. Τί λέγεις ; ἀπειλῇ προσδοχᾶτε στήσειν τὸ 
χήρυγμα; Οὕτω πανταχοῦ αἱ ἀρχαὶ χαλεπαί τε xal 
δύσχολοι, Τὸν διδάσχαλον ἀνείλετε, xal οὐχ ἐστήσατε" 


8 Τῶν οἰχοδομούντων deest in Morel b Quidam mss. 


παῤῥησιάζεσθαι. “ Σφόδρα deest in aliis. d Παῤῥησίαν 
δείκνυσιν, ὥστε, sic unus. * Alii σημεῖον ἐχεῖνο αὐτὸ 
νεζοάξεν, 


. καὶ νῦν, ἂν ἀπειλήσητε, προσδοχᾶτε ἀποστήσειν ἡμᾶς; 


Ὁ δεσμὸς οὐχ ἔπεισεν ὑφειμένως διαλεχθῆναι, χαὶ 
ὑμεῖς πείσετε ; Πάνν γε, τοὺς οὐδὲν ὑμᾶς ἧγουμένους 


xai ἀπειλοῦντας. Εἰ δίκαιόν ἐστι, φησὶν, ἐνώκιον 


τοῦ Θεοῦ. ὑμῶν μᾶ.λ.:ον ἀχούειν ἣ τοῦ Θεοῦ. Ἕν- 
ταῦθα τοῦ Θεοῦ φασιν ἀντὶ τοῦ Χριστοῦ. Εἶδες, πῶς 
νῦν ἐξέθη ὃ εἶπεν αὐτοῖς" "IÓov ἐγὼ ἀποστέ.1.λω 
ὑμᾶς ὡς πρόδατα ἐν μέσῳ AUxov* μὴ φοθηθῆτε 


᾿αὐτούς. 


δ΄. Εἶτα πάλιν τὴν ἀνάστασιν βεδαιοῦσι δι᾽ ὧν ἐπ- 
ἀγουσι λέγοντες * Ἡμεῖς οὐ δυνάμεθα μὴ Aa Aste d 


᾿ εἴδομεν καὶ ἠκούσαμεν. Ὥστε ἡμεῖς μὲν ἀξιόπιστοί 
᾿ἔσμεν μάρτυρες, ὑμεῖς δὲ προσαπειλοῦντες, εἰχῇ πά- 


λιν ἀπειλεῖτε. Δέον οὖν μεταδάλλεσθαι ἐφ᾽ οἷς ὁ λαὸς 
ἐδόξαζε τὸν Θεὸν, οἱ δὲ χαὶ ἀνελεῖν ἀπειλοῦσιν. οὗτωῳ 
θεομάχοι ἧσαν. Οἱ δὲ προσαπειληπάμενοι ἀπέλυσαν 


᾿αὑτούς. Ἐντεῦθεν περιφανέστεροι xal λαμπρότεροι 


ἐγένοντο. Ἢ γὰρ δύναμίς μου, φησὶν, ἐν ἀσθενείᾳ 
τελειοῦται. "Ἤδη ἐμαρτύρησαν οὗτοι πρὸς πάντα πα- 
ραταξάμενοι. Τί ἐστιν, Ἡμεῖς οὐ δυνάμεθα, d εἶδο- 
μεν καὶ ἠκούσαμεν, μὴ AaAsir ; El ψευδῇ, φησὶν, ἃ 
λέγομεν, ἐπιλαθοῦ' εἰ δὲ ἀληθῆ, τί χωλύεις ; Τοιοῦτον 
[86] ἡ φιλοσοφία. Ἐκεῖνοι ἐν ἀπορίᾳ, οὗτοι ἐν εὐφρο- 
σύνῃ" Exelyot πολλῆς γέμοντες αἰσχύνης, οὗτοι μετὰ 
παῤῥησίας πάντα πράττοντες" Exelvot ἐν τῷ δεδοιχέ- 


' yat, οὗτοι ἐν τῷ θαῤῥεῖν. Τίνες γὰρ ἦσαν, εἰπέ μοι, 
-οἱ φοδούμενοι ; οἱ λέγοντες, Ἵνα μὴ ἐπὶ πλέον διανε- 


μηθῇ εἰς τὸν λαὸν, ἣ οἱ λέγοντες, Οὐ δυνάμεθα, d 


᾿εἴδομεν καὶ ἠκούσαμεν, μὴ AaAcir ; Καὶ ἐν ἡδονῇ, 


χαὶ ἐν παῤῥησίᾳ, χαὶ ἐν εὐφροσύνῃ μείζονι πάντων 
οὗτοι" ἐχεῖνοι ἐν ἀθυμίᾳ, ἐν αἰσχύνῃ, ἐν φόδῳ’ τὸν 
γὰρ λαὸν ἐδεδοίχεσαν. "A ἐδούλοντο, ἐφθέγξαντο 
οὗτοι" ἐχεῖνοι, ἃ ἑἐδούλοντο, οὐχ ἐποίησαν. Τίνες 
ἦσαν ἐν δεσμοῖς xal ἐν χινδύνοις; οὐχὶ οὗτοι μά- 
λιστα. 


Ἐχώμεθα τοίνυν τῆς ἀρετῆς μὴ μέχρι τέρψεως 


“σὰ λεγόμενα ἔστω, μηδὲ μέχρι παραμυθίας τινός. Οὐχ 


ἔστι τὸ θέατρον τοῦτο, ἀγαπητὲ, χιθαρῳδῶν οὐδὲ 
«ραγῳδῶν f, ἔνθα μέχρι τῆς τέρψεως ὁ καρπὸς, xai 
τῆς ἡμέρας παραδραμούσης παρῆλθεν fj τέρψις. Καὶ 
εἴθε ἣν τέρψις μόνη, καὶ μὴ xoi βλάδη μετὰ τῆς 
τέρψεως" ἀλλ᾽ ὅμως ἄπεισιν ἐχεῖθεν οἴχαδες ἕχαστος, 
χαθάπερ ἀπό τινος λύμης ἀναμαξάμενος πολλὰ τῶν 
αὐτόθι" xal ὁ μὲν νέος ἀπολαδών τινα τῶν σατανιχῶν 
ἀσμάτων μέλη, ὅσα ἴσχυσε τῇ μνήμῃ καταθέσθαι, 


᾿συνεχῶς ἐπὶ τῆς οἰχίας ἄδει" ὁ δὲ πρεσδύτης, ἅτε δὴ 


σεμνότερος, τοῦτο μὲν οὐ ποιεῖ, τῶν δὲ ἐχεῖσε λεγομέ- 
νων ῥημάτων μέμνηται πάντων. ᾿Εντεῦθεν οὐδὲν ἔχον- 
τες ἄπιτε. Καὶ πῶς οὐχ αἰσχύνης ἄξιον ; Νόμον ἐθή- 


᾿γαμεν" μᾶλλον δὲ οὐχ ἡμεῖς ἐθήχαμεν᾽ μὴ γένοιτο: Μὴ 


γὰρ xaAée nts, φησὶ, διδάσκαλον ἐπὶ τῆς γῆς. Νό- 


μὸν ἔθηχεν ὁ Χριστὸς, ὥστε μηδένα ὀμνύναι δ. Τί 
γέγονεν, εἰπὲ μοι, περὶ τούτου τοῦ νόμου; o) γὰρ 


παύσομαι περὶ τούτου διαλεγόμενος, Μή πως zd lur 
ἐλθὼν, κατὰ τὸν ᾿Απόστολον, οὐ φείσωμαι. "Apa ἐμε- 
ριμνήσατε τὸ πρᾶγμα; ἄρα ἐφροντίσατε ; ἄρα γἐγονέ 
τις ὑμῖν σπουδὴ, f) πάλιν τῶν αὐτῶν ἁψόμεθα λόγων; 
Μᾶλλον δὲ εἴτε γέγονεν, εἴτε μὴ, τῶν αὐτῶν ἁψόμεθα 
λόγων, ἵνα φροντίσητε" εἰ δὲ ἐμεριμνήσατε, ἵνα πάλιν 
βεξαιότερον τοῦτο ἐργάσησθε, καὶ τοὺς ἄλλους παρα- 
χκαλέσητε. Πόθεν οὖν ἡμῖν ἀρκτέον h τοῦ λόγου; 
βούλεσθε ἀπὸ τῆς Παλαιᾶς ; ᾿Αλλὰ τοῦτο ἡμετέρα 
αἰσχύνη, ὅτι τὰ ἐν τῇ Παλαιᾷ, ἃ ὑπερθαίνειν ἔδει, οὐδὲ 

Post τραγῳδῶν unus addit male οὐδὲ χιθαριστῶν, quod 


est mera tautologia. δ Unus Χριστὸς μὴ ὀμνύναι. b Alii 
πόθεν οὖν ἡμῖν͵ πόθεν ἀρχτέον. 


20 


dicare, et dum dijudicant etexaminant, hoc dogma 
extollere. Quem vos crucifixistis. Papx quanta dicendi 
libertas ! Quem Deus suscilavit a mortuis. Hoc iterum 
majorem prz se fert libertatem. lloc ergo vult signi- 
ficare : Ne putetis nos ignominiosa oceultare ; illa li- 
bere przdicamns, nedum celemus. ΠΡΟ tantum non 
improperans dicit, neque simpliciter, sed etiam in his 
moratur. Ilic est lapis, qui reprobatus est a vobis adi- 
ficantibus. Deinde ostendens ipsos aümodum conspi- 
cuum illum fecisse, addit : Qui (actus est incaput anguli ; 
. id est, qui natura pretiosus ac probatus erat, hic re- 
probatus est. Tantam a signo facto habehant loquendi 
fiduciam. Tu vero mihi perpende, quomodo, cum do- 
cere oportet, proplhctias afferant multas ; cum vero 
libere loquendum est, sententiam. solum proferant. 
Neque enim, inquit, aliud nomen es! sub calo datum 
bominibus, in quo oporteat nos salvos fieri. Quia omni- 
bus hominibus, neque illis solum, datum est nomen: 
qua in re illos etiam testes adducit. Quia enim dice- 
bant: 4n quo nomine fecistis ? In nomine Christi, 
inquiunt, non est aliud nomen. Quomodo ergo inter- 
rogatis? Sic ubique hoc manifestum est. Nec. enim 
aliud nomen est. sub celo, inquit, in quo oporteat nos 
salvos fieri. Hxc sunt animx vitam presentem de- 
spicientis; ut arguit illa tantalibertas. llinc palam est, 
quando humilia de Christo dicit, non prz timore, sed 
se attemperando id agere : quia vero jam tempus 
erat, sic sublimia loquitur ; ita ut hinc etiam audito- 
res omnes obstopefacerct. Ecce et aliud signum pra- 
cedente non minus. Cognoscebant eos, inquit, quia cum 
Jesu fuerant. Non sine causa hioc posuit. Evangclista, 
se. ut declaret etiam, ubi fuerint. In passione, iu- 
quit. Hi enim soli tunc una erant, quando viderunt 
illos humiles, dejectos : quod illos maxime in admi- 
rationem rapiebat, repentina nempe mutatio. Nam 
illic erant Annas et Caiphas, et hi etiam adstabant 
illis; nunc autem obstupefaciebat eos illa tanta liber- 
tas. Neque cnim verbis tantum ostendebant, se niliil 
curare de rebus hujusmodi in jus adductos, cum de 
extremis periclitarentur ; sed et habitu, voce, aspectu, 
et omnibus libertatem loquendi coram populo exhibe- 
bant. Mirabantur vero fortasse , quod homines illite- 
rati et idiot: essent. Potest enim quis illiteratus esse, 
nec idiota ; vel idio!a, nec illiteratus. Ilic porro osten- 
dit hxc duo concurrisse. Compertoque, inquit. Unde ? 
Ex iis, quz» dicebant. Non longos profert sermones, 
sed cx ipsa enuntiatione et constructione fiduciam 
ostendit ; itaque in illos acrius egissent, nisi homo 
ille fuisset cum eis. Cognoscebant, inquit, illos, quo- 
niam cum Jesu fuerant. Unde credebant hzc illos a 
Jesu didicisse, et ut ejus discipulos omnia facere. 
Nec minorem illorum dictis vocem emittebat ipsum 
miraculum ; quod et maxime illorum ora obstruebat. 
Si justum est, inquit, in conspeclu Dei vos potius au- 
dire, quam Deum, judicate. Quando metus minor factus 
erat (nam interminari nihil aliud erat, quam illos di- 
mitti), tunc mitius loquuntur; ita procul erant ab au- 
dacia. Quia notum signum est, Non possumus negare. 
Ataque neg5ssent, nisi res ita se habuisset, nisi om- 


IN ACTA APOSTOLORUM. IIOMIL. X. 


. 90 
nium testimonio firmata fuissct : omnibus quippe 
nota erat. Sed talis cst nequitia, audax nimirum et 
petulans. Comminemur. Quid dicitis? an minis spera- 
tis vos przdicationem esse cohibituros? Sic ubique 

, Principia sunt ardua ct difficilia. Magistrum interemi- 
stis, nec pr:edicationem cohibuistis; et nunc minis 
vos putalis absterreri nos posse ? Vincula non suase- 

:Tunt ul remissius loqueremur , et vos suadebitia ἢ 

- Nobis, inquam, qui vos vel minitantes nihili facimus. 
Si justum est, inquit, in conspectu Dei, vos magis au- 
dire quam Deun. llic Deum pro Christo dicunt. Vi- 

. den' quomodo nunc evenerit quod dicebat illis, Ecce 
ego mitto vos sicul oves in medio luporum: ne timueri- 
lis eos (Matth. 10. 16. 26). 

4. Deinde resurrectionem confirmant per ea, que 
adjiciunt : Nos non possumus qua vidimus et audivimus 

-non loqui. ltaque nos fide digni testes sumus , vos 
autem frustra interminamini. Cum ergo oportuissct 
mulari eos pro éa re, de qua populus Deum glorifi- 
cabat , illi contra necem comminantur ; ita Dei ho- 
stes erant. Et additis minis, dimiserunt illos. Ilinc 

illi elariores illus'rioresque facti sunt. Nam Virtus 
mea , inquit, in. infirmitate perficitur. Jam illi testifi- 
cati sunt adversus omnia instructi. Quid sibi vult 
illud, Nos non possumus ea, qua vidimus ct audici- 
mus, non loqui? Si falsa sunt, 2iunt, ea qua dici- 
mus , repreliende ; sin vera , cur prohibes ? Talis res 

est philosophia. [lli in angustia, hi in lLetitia : illi 
multo pudore pleni , hi fidenter omnia faciunt : illi 
timent , hi fiducia pleni sunt. Quinam, quazso, timc- 
bant? iine: qui dicebant : Ne amplius. divulgetur. in 
vulgus ; an qui dicebant , Non possumus ea , que vidi- 
mus et audivimus , non loqui ? lli certe in majore vo- 
lupiate, libertate et letitia versabantur ; illi in moe- 
rore, pudore et metu : populum enim timebant. lli 
quz volebant, loquebantur; illi qux: volebant, non 
faciebant. Quinam vero in vinculis et in periculis. 
erant? nonne isti maxime? 

Theatrorum vanitas. — Virtuti ergo limreamus : ne 
ad voluptatem et consolationem tantum dictis utamur. 
Non cst hoc thcatrum, dilecte, citharceedoruni vel 
trageedorum , cujus fructus est voluptas tantum, et 
decurso die transiit voluptas. Atque utinam voluptas 
tantum esset, et non damnum cum voluptate con- 
junctum ; attamen inde domum singuli se recipiunt , 
hine multa quasi ex quadam lue coacta referentes : 
et adolescens quidem ex satanicis cantilenis aliqua 
mutuatus , qu: potuit memoria retinere, frequenter 
domi cantat; senior autem , utpote gravior, hoc 
quidem non facit, sed omnia quz ibi dicta sunt verba 
memorat. Inde nihil habentes absceditis. Et quomo- 
do non sit illud dignum pudore? Legem posuimus ; 
imo non nos posuimus : absit ; Nolite vocare , inquit, 
magistrum super terram (Matth. 25. 8) ; legem posuit 
Christus, nc quis juret. Quid , quxso, circa hanc 
legem factum cst ? neque enim fincm faciam hac de 
re loquendi , Ne ferte iterum veniens , ut ait Aposto- 
lus , non parcam (2. Cor. 15. 2). Num id curasiis ? 


. num soliciti fuistis aut studiosi? an eadem nobis 


alum. 


D &. JOANNIS CPI YSOSTOMI ARCRIEP. CONSTANTINOP. 91 


rursus dicétida sunt Ὁ Imo sive zliqtild factum sit, Sive 
0n ,' eadem ipsa aggrediemur:, ut ctíràm habeatis , 
ut illad firmius obsertétis ét alios hortemini. Unde 
ergo inciplemus ? Vultis a veteri lege? Atqui hoc no- 
bis pudori est, quod ea, quie in veteri lege sunt, 
qua exsuperare oporteret, ne servemius quidem. Nos 
certe non de his audire conveniebat (Judaice enim 
vilitalis h»c prxcopta sunt), sed illà perfecta: 
abjice pecunias, sta fortiter , animam pro przdica- 
tione dato, terrena omnia ride , nihil tibi sit cum- 
mune cum -przsenti vita ;:si quis (6 I:edat , benefa- 
cito ; si te defrdudet, benedicito; si contra te blas- 
phemet , honorato; ómnibus superior esto. Hxc et 
similia audire oportebat. 

Contra juramenta. — Nunc:autem de. juramento lo- 
quimur; atque idipsum contingit, &c Si quis eum, 
qui jam debeat philosophari , a doctoribus suis ab- 
strahat, atque syllabas et elementa legere 'cogat. 
Cogita mihi quantes pudor sit hominem profundam 
labentem barbam, baculum ferentem et pallium (a), 
ad magistros cum puerls ubire, ut eadem cum illis 
discat : nonne hine magnus risus ? Sed jam major ex 
nobis. Non enim tantum discriminis est philosophiam 
inter ei élementa , quantum inter Judaica et nostra ; 
sed quantum iriter angelos et homines. Si quis, quz- 
$0 te', angelum de cxlo deduclurn Jüberet hic stare 
et verba nostra audire, ut-secundum-éa:se: cempo- 
neret , annon püádor inde et risus sequeretür? Si 
vero de iis jam erudiri ridiculum est, his ne quidem 
attendere, quanta damnatio? quantus pudor? Et 
quomodo non pudor sit, quod adhuc Christiani ad- 
discant non esse jurandum?:-Attamen nos reprima- 
mus, ne magis rideámur, Age igitur ex vcteri -lege 
vobis disseramus hodie. Quid antem dicit illa ἢ Jera- 
menio ne assuefacias'os luum , neque cum nomine 
Sancti. consuescas. Quare? Sicut enim. servus , :qui 
lorquctur assidue, a livore non purgabitur ; sic neqtte 
jurans (Eccli. 95. 9-11). 

5. Vide prudentiam ' hujus sapientis. Non dixit, 
Juramento ne assuefacias mentem tuam; sed, Os 
iuum; quia totum ex ore esse sciebat, et quia facile 
corrigitur. Nam consuetudo est demum sine propo- 
sito facta : ut sunt multi qui in balnea ingressi, ubi 
fores transierunt, se signant. lloc solet manus ne- 
mine jubente ex consuetudine facere. Rursus accensa 
lucerna, mente aliud quidpiam cónsiderante, manas 
signum facit. Ita et os, non ex animo loquitur, sed ex 
consuetudine, totumque est tn lingua. Neque cum no- 
mine Sancti consuescas. Sicut enim servus, qui torque- 
(ur assidue, a livore non purgabitur : sic teque qui jurat. 
Non perjurium hic, sed. juramentum exscindit. pena 

(a) Tii hunc locum hzc notat Dounzüs apud'Savilium : 
Ha'c insiqnia sunt philosophorum, πώγων gat (spissa barba), 
gexrr;ia (haculus), ἐξωμίς, quam. caputium. £nterpretor, quod 
ad magíteria nostra videlur a n more trahslatim, 
quamquam Lucianus ín habilu phi orum nusquam quod 
menüni, meinorat, «i» ἰξωμίδα, sed barbam pronissam, bacu- 
lum, et τοιδώνιον, hoc est. witutn pallium. 4t Julius Pollux ; 
Comica, inquit, vestis:que exomis tocatur : non aliud est 
enim nisi tumcad alba et sertilis, a latere dextro sutura 


ron fabens. Et vlt esse servilis vestimetitt gchus, Sic dicti 
quod latere aperto dextrum humerum e£serebaht, 


illi apposita. 'Ergo juramenWrin peccatum est. Talis est 
"inima, talibus scatet vulneribüs, Xalibusque livoriMas. 
Àn tu hon vidés? Hoc «him grave est : quamvis ypes- 
sis Vldere :si velfs; dedit quippe tibi Deus. ocetles. 
Talibus oculis videbat propheta, dicens : "Putrueruni 
et corrüptie suht cicatrices mea a (acie ieiplekiti meg 
( Psal. 57. 6). Deum deéspeximus, nottieh -bonmm 
odio hábüinius, Christum conculcaviatüs , solvimes 
pudorem, ftiemo cum honore nomen Dei'metnordt. 
Et tu quidem, $i quempiam dilexeris, ad nomen ejus 
€rigeris ; Déum veto sic perpetuo Yoeas quasi nihil. 
'Noca eurh benefaclens inimico, voca ad 'salutem ani- 
Tm tü:e : tunc adest, tunc lztificas illum ; nunc ao- 
'tem 'exacerbas. Voca illum üt vocavit Stéphanus. 
Quid ditens? Domine, ne statuas "illis Hioc peccatum 
(Act. 7. 59). Voca illum ut vocavit uxor ΕἸ σ᾽», cum 
lacrymis, cum flétu, cum oratione (&. Reg. 1. 10). 
Non prohibeo, sed valde hortor. Nóea illum.ut vo- 
cavit Moyses, et clamabat oráns pro iis, qui ipsum 
iu fugam'égerant (Num. 42. 15). Et tu quidem si vi- 
rum quettipiam reverendum temere memorés, id pro 
contumelia habetur; si vero Déuim verbis circum- 
feras, non medo'temere, sed etiam intempestive, prc 
nihilo rem habes? Et quanto uüpplicio dignus :non 
fucris? Non prohibeo Deum sémper in mente lrabere, 
hoc enim et optarim et velim; at non przter!h. 
citum ejus, verum cum Mude et honore. :Magna id 
nobis pareret bona, si cum ópóttet, et in quibds opor- 
tet, tantum 'vocaremus eum. Cur, quzso, apostolo- 
rum zvoitot tanteque virtutes flehant, nostra vero 
slate miltime, licet idem ipse sit Deus, idipsum no- 
men ''Sed non par res est. Quomodo? Quia illi in iis, 
qua: dixi, ipsum vocabant solum; nos véro:mon im 
*bis, 'sed in aliis. Si autem ideo juras, quia ille rica 
' credit :'dic quidem, Crede; csterwm si vis, jura:per 
'te ipsum. H.ec-dicens, non contraria Ghristi legi pro- 
fero, absit :' nam ait, Sit autem'sermo vester, Est, est; 
Non, non. (Matth. 5. 57) ; sed me vobis attemperane, 
ut magis ad hoc vos inducam et a tyrannica consue- 
tadinc liberem. Quot in aliis rebus probati, trac de 
causa: perierunt ! Vultis discero, cur priscis illis ju- 
rare permitteretur ἢ (pejerare enim neque illis con- 
tessum' erat). Quia per idola jurabant. Non vos pudet 
in'iíis manere legibus, in quibus. illi versabantur in- 
"firmi. Nam si nunc gentilem adoriar, 'mon statim illi 
hoc impero, sed interim ut sciat Christum adinoneo : 
fidelis vero, qui Christuin didicit et audivit, si eadem 
qua Grocus indulgentia opas habeat, quz utilitas? 
-quod lucrum ? Sed gravis res est consuetudo, et diffi- 
cile abstralheris? Ergo, quia tanta est consuetudinis 
tyrannis, eam in aliám " transfer consuetadénem. Εὶ 
quomodo, inquies, fieri potest? Quod szpe-dixi, hoec 
et nunc dico : Siut emendátores dictorum multi, sint 
inquisitores et torrectores. Non pudor est ab aliis 
corrigi; imo pudor cst repellére- cormgentes, et in 
-freprix salutis damnum: hoc facere. Et tu quidem 
si vestem induas inverssm, permittis te a puero ad- 
moneri, nec te pudet ab illo discere; quamvis hac in 
ye msguus sit pudor : hic autem in-anima Llzsus; te 


31 


οὕτω φυλάττομεν. Ἡμᾷς γὰρ, οὐ περὶ τούτων ἀχούειν͵ 
ἔδει (τῆς γὰρ Ἰουξαϊχῆς εὐτελείας ταῦτα τὰ παραγ- 
γέλματα), ἀλλ᾽ ἐχεῖνα τὰ τέλεια" 'Ῥίψον, τὰ χρήματα, 
στῆθι γενναίως, τὴν ψυχὴν ἐπίδος ὑπὲρ τοῦ χηρύγμα-. 
τος, χαταγέλασον. τῶν ἐπὶ τῆς γῆς ἁπάντων, μηδὲν 
ἕστω σοι χοινὸν πρὸς τὸν παρόντα βέον' ἂν ἀδιχήσῃ 
τις, εὑεργέτησον: ᾧν. πλεονεχτήσῃ, εὐλόγησον" ἂν 
βλασφημήσῃ, τίέμησον΄. πάντων ἀνώτερος. ἔσο. Ταῦτα 
xat τὰ τοιαῦτα ἀχούειν ἔδει. | 
Νυνὶ δὲ ὑπὲρ ὄρχον διαλεγόμεθα". xal ταὐτὸν γίνε- 
ται, ὥσπερ ἂν εἴ τις τὸν ὀφείλοντα φιλοσοφεῖν, ἀφελ- 
χύσας τῶν διδασχάλων ἐχείνων, [87] συλλαδὰς ἕτι xal 
τὸ χατὰ στοιχεῖον ἀναγινώσχειν ποιοῖ, Ἐννόησόν 
Mot ὅσῃ ἐστὶν αἰσχύνῃ, ἄνθρωπόν τινα ὑπήνην βα- 
θεῖαν ἔχοντα, xal ῥόπαλον ἐπιφερόμενον, xal ἐξω- 
εἱδα ἔχοντα, εἰς διδααχάλους μετὰ τῶν παίδων ἀπ- 
ἰέναι, χαὶ τὰ αὐτὰ ἐχείνοις μανθάνειν, ἄρα οὗ πολὺς ὁ 
γέλως ; ᾿Αλλὰ πλείων οὗτας ὁ ἡμέτερος. Οὐ γὰρ ὅσον 
φιλοσορίας τὸ μέσον xal γραμμάτων, τοσοῦτον τῆς 
Ἰουδαϊκῆς πολιτείᾳς xal τῆς ἡμετέρας τὸ διάφορον, 
ἀλλ᾽ ὅσην ἀγγέλων καὶ ἀνθρῴπων. Εἴ τις, eld μοι, ἄγ- 
γελον Ex τοῦ οὐρᾳνοῦ χαταγαγὼν, χελεύσειεν ἐνταῦθα 
ἔστάναι χαὶ ἀκροᾶσθαι τῶν ἡμετέρων λόγων, ὡς ὀφεί- 
λοντα ἀπὸ τούτων ῥυθμίζεσθᾳαι, Spa οὐχ αἰσχύνη καὶ γέ: 
λως ἦν ; Εἰ δὲ τὸ περὶ τούτωνξτι παιδεύεσθαι γέλῳς" τὸ 
μηδὲ τούτοις προσέχειν, εἶπέ μαι, πόσῃ χατάγνωσις ; 
πόση αἰσχύνη ; Καὶ πῶς γὰρ οὐχ αἰσχύνης, ὅτι ἔτι 
Χρισοιανοὶ περὶ τοῦ μὴ δεῖν ὀμνύναι παιδεύονται ; 
Πλὴν ἀλλ' ἀνασχώμεθα, ἵνα μὴ μᾶλλον γελώμεθα. 
Φέρε οὖν ἀπὸ τῆς Παλαιᾶς ὑμῖν διαλεχθῶμεν τήμερον. 
Τιδὲ αὕτη φησίν ; "Opxo μὴ ἐθίσῃς τὸ στόμα σου, 
μηδὲ τῷ ὀνόματι τοῦ ἁγίου συνεθισθῇς. Διὰ τί; 
Ὥσπερ γὰρ olxérnc ἐξεταζόμενος ἐνδε.ϊεχῶς, ἀπὸ 
μώλωπος ob καθαρισθήσεται, οὕτως οὐδὲ ὁ ὁμ- 
ψύωγν. | 
ε΄, Ὅρα τὴν σύνεσιν τοῦ σοφοῦ τούτου. Οὐχ εἶπεν, 
“ὍὌρχῳ μὴ ἐθίσῃς τὴν διάνοιάν σου, ἀλλὰ, Τὸ στόμα 
σου" ὅτι τοῦ στόματης ὃν τὸ mv οἷδε, xal ὅτι εὐχόλως 
κατορθοῦται. Σωνήθεια γάρ ἔφτι λοιπὸν ἀπροαιρέτως 
Ὑινομένη" οἷόν εἰσι πολλοὶ, οἵ ἐν βαλανείοις εἰσιόντες, 
ἅμα τῷ τὰς θύρας ὑπερθῆναι σφραγίζονται. Τοῦτο 
οἶδεν ἡ χεὶρ xal μηδενὸς χελεύοντος ἀπὸ τῆς συνὴ- 
θείας ποιεῖν. Πάλιν λύχνου ἀφθέντῃηξ, πολλάχις τὺς 
διανοίας ἕτερόν τι σχεπτομένης, 1) χεὶρ τὴν σφραγῖδα 
ποιεῖ. Οὕτω δὴ xal τὸ στόμα, οὐ μετὰ τῆς ψυχῆς 
φθέγγεται, ἀλλὰ ἀπὸ τῆς συνηθείας, καὶ ἐν τῇ γλώττῃ 
πὸ πᾶν ἐστι. Καὶ τῷ óxópazi, φησὶ, τοῦ ᾿Αγίου μὴ 
συνεθισθῇς *. "Ὥσκερ γὰρ olxécnc ἐξεταξόμεγος 
ἐνδελεχῶς, ἀπὸ μώλωπος οὗ καθαρισθήσεται, οὔ- 
τως οὐδὲ ὁ ὀμνύων. Οὐχὶ τὴν ἐπιορχίαν ἐνταῦθα, 
ἀλλὰ τὸν ὄρχον ἐχχόπτει, xol αὐτῷ τίθησι τὴν τιμω- 
ρίαν. "Apa τὸ ὀμνύειν ἁμαρτία. Τοιαύτη ὄντως ἐστὶν 
ἡ ψυχὴ, τοσούτων γέμει τραυμάτων, τοσούτων μω- 
λώπων. ᾿Αλλ᾽ οὐχ ὁρᾷς; Τοῦτο γὰρ τὸ δεινόν' χαίτοι 
γ8 δύναααι, ἐὰν θέλῃς, ὀρᾷν' ἔδωχε γάρ σοι ὀφθαλ- 
μοὺς ὁ Θεός. Τοιούτοις ὀφθαλμοῖς ἑώρα ὁ προφήτης, 
λέγων’ Προσώζεσαν καὶ ἐσάπησαν οἱ μώ ωπές 
μου ἀπὸ προσώπου τῆς ἀφροσύνης μου. Κατεφρο- 
νήσαμεν τοῦ Θεοῦ, ἐμισήσαμεν τὸ ὄνομα τὸ καλὸν, 
χατεπατήσαμεν τὸν Χριστὸν, ἐλύσᾳμεν τὴν αἰδῶ, οὐ- 
δεὶς μετὰ τιμῆς μέμνηται τοῦ ὀνόματος τοῦ Θεαῦ. 


* $ic locum corruptum restituimus ey Savil. et ma- 
Duscripüis. 


- 
- 


I ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. X. 


92 
Καὶ σὺ μὲν͵ ἂν φιλᾷς τινα, xat πρὸς τὸ ὄνομα διανί- 
στασαι" τὸν. δὲ θεὸν οὕτω. συνεχῶς χαλεῖς ὡς οὐδέν. 
Κάλεσον αὑτὸν ἐπὶ εὐεργεσίᾳ ἐχθροῦ" χάλεσον αὑτὸν 
ἐπὶ σωτηρίᾳ τῆς σῆς Ψυχῆς" τότε παρέσται, τότε 
εὐφραίνεις αὐτόν" νῦν δὲ παροξύνεις. Κάλεσον αὐτὸν, 
ὡς ἐχάλεσε Στέφανος. Τί λέγων ; Κύριε, μὴ στη- 
σῃς αὑτοῖς τὴν ἁμαρτίαν ταύτην. Κάλεσον αὐτὸν, 
ὡς ἐχάλεσεν dj τοῦ Ἑλχανᾶ γυνὴ, μετὰ δαχρύων, 
μετὰ θρήνων, μετὰ εὐχῆς. Οὐ χωλύω, [88] ἀλλὰ καὶ 


᾿σφόδρα παραινῶ b. Κάλεσον αὐτὸν ὡς ἐχάλεσε Μωῦ- 


σῆς, καὶ ἐδόα παραχαλῶν ὑπὲρ τῶν φυγαδευσάντων 
αὐτόν. Καὶ σὺ μὲν, ἄν τινος μνησθῇς ἁπλῶς ἀνδρὸς 
αἰδεσίμον, ὕδρις τὸ πρᾶγμα" τὸν δὲ Θεὸν περιφέρων, 
οὗ μόνον ἁπλῶς, ἀλλὰ χαὶ ἀχαίρως ἂν τοῖς σοῖς λό- 
γοῖς, οὐδὲν τὸ πρᾶγμα νομίζεις ; Καὶ πόσης οὐχὶ χο- 
λάσεως ἄξιος ἂν εἴης; Οὐ χωλύω τὸν Θεὸν ἔχειν διαπαν- 
τὸς ἐν διανοίᾳ (τοῦτο γὰρ χαὶ εὔχομαι χαὶ βούλομαι), 
ἀλλὰ μὴ παρὰ τὸ δοχοῦν αὐτῷ, ἀλλ᾽ αἰνοῦντα, ἀλλὰ 
τιμῶντα. Μεγάλα ἂν τοῦτο εἰργάσατο ἡμῖν ἀγαθὰ, εἰ 
ὅτε ἔδει, xal ἐφ᾽ οἷς Éóst μόνον ἐχαλοῦμεν αὐτόν. Διὰ 
τί, εἰπέ μοι, ἐπὶ μὲν τῶν ἀποστόλων τοσαῦται δυνά- 
μεις ἐγίνοντο, ἐπὶ δὲ ἣμῶν οὐχί ; χαίτοι ὁ αὐτός ἔστι 
Θεὸς, τὸ αὐτὸ ὄνομα. ᾿Αλλ' οὖχ ἕαστιν ἴσον. Πῶς ; "Oct 
ἀχεῖνοι μὲν ἐπὶ τούτοις *, οἷς εἶπον, αὐτὸν ἐχάλουν μό- 
νον" ἡμεῖς δὲ οὐχ ἐπὶ τούτοις, ἀλλ᾽ ἐπ᾽ ἄλλοις. Εἰ δὲ 
ἀπιστεῖ, χαὶ διὰ τοῦτο ὀμνύεις, λέγε μὲν, Πέστευσον" 
πλὴν εἰ βούλει, ὅμοσον χατὰ σαυτοῦ. Οὖχ ἀντινομο- 
θετῶν τῷ Χριστῷ λέγω, μὴ γένοιτο" "Εστω γὰρ, φησὶν, 
ὑμῶν τὸ Ναὶ, ναὶ, καὶ τὸ OD, o0: ἀλλὰ συγχαταδαί- 
νων ὑμῖν, ἵνα μᾶλλον εἰς τοῦτο ὑμᾶς ἐναγάγω, xa 
τῆς συνηθείας ἀπαγάγω τῆς τυραννιχῆς. Πόσοι ἐν τοῖς 
ἄλλοις εὐδοχιμοῦντες ἀπώλοντο ἀπὸ τούτων τῶν πρα- 
γμάτων ; Βούλεσθε μαθεῖν, διὰ τί συνεχώρουν τοῖς ἀρ- 
χαίοις ὀμνύειν ; (ἐπιορχεῖν γὰρ οὐδὲ ἐχείνοις συγχε- 
yépnio). Ἐπειδὴ ἐν τοῖς εἰδώλοις ὥμνυον. Οὐχ ai- 
σχύνεσθε τούτοις ἐμμένοντες τοῖς νόμοις, οἷς ἐχεῖνοι 
ἐνήγοντο οἱ ἀσθενεῖς ; Ἐπεὶ χαὶ νῦν Ἕλληνα ἐὰν λά- 
6v, οὐχ εὐθέως αὑτῷ ἑπιτάσσω τοῦτο, ἀλλὰ τέως εἰ- 
δέναι τὸν Χριστὸν παραινῶ ὁ δὲ πιστὸς xal μαθὼν 
αὑτὸν χαὶ ἀχούσας, εἰ μέλλοι τῇς αὐτῆς τῷ Ἕλληνι 
συγχαταθάσεως δεῖσθαι, τί τὸ ὄφελος ; ποῖον τὸ χέρ- 
δο: ; ᾿Αλλ᾽ fj συνήθεια χαλεπὸν, xa δυσπαποτπάστως 
ἔχεις ; Οὐχοῦν ἐπεὶ τοσαύτη τῆς συνηθείας ἡ τυραννὶς, 
εἰς ἑτέραν αὐτὴν μετάγαγε συνήθειαν. Καὶ πῶς δυνα- 
τόν; φησίν. Ὃ πολλάκις εἶπον, τοῦτο χαὶ νῦν λέγω" 
Ἔστωσαν λογισταὶ τῶν λεγομένων πολλοὶ, ἔστωσαν 
ἐξετασταὶ καὶ διορθωταί. Οὐχ ἔστιν αἰσχύνη τὸ ὑφ᾽ 
ἑτέρων διορθοῦσθαι" μᾶλλον μὲν οὖν αἰσχύνη τὸ ἀπω- 
θεῖσθαι τοὺς διορθοῦντας, καὶ ἐπὶ βλάδῃ τῆς οἰχείας 
σωτηρίας τοῦτο πο'εἶν. Καὶ σὺ μὲν «tv ἐσθῆτα ἂν 
ἐναλλὰξ περιδάλῃ, xal παῖδα ἐπιτρέπεις διορθῶσαι, 
xaX οὐκ αἰσχύνῃ παρ᾽ ἐχείνου μανθάνων, χαΐτοι γε ἐν 
τούτῳ πολλὴ ἡ αἰσχύνη" ἐνταῦθᾳ δὲ τὴν ψυχὴν βλα- 
πτόμενος, αἰσχύνῃ, εἰπέ μοι, παρ᾽ ἑτέρου παιδεύ- 
εσθαι: χαὶ χοσμοῦντα μέν σε περὶ τὴν ἐσθῆτα φέρεις 
τὸν οἰκέτην χαὶ ὑποδοῦντα, χοσμοῦντα δὲ τὴν ψυχὴν 
οὐ φέρεις ; Καὶ πόσης οὐ ταῦτα ἀνοίας ; "Ἔστω xa ol- 
χέτης τούτων διδάσχαλος, ἕστω χαὶ παιδίον, ἔστω 


b Unus σφόδρα βούλομαι καὶ παραινῶ. Alii ἴσον. Ἐχεῖ- 
νοι μὲν γὰρ ἐπὶ τούτοις. 


93 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 94 


xaX γυνὴ, ἔστω xal φίλος 8 χαὶ συγγενὴς xat γείτων. 
Ὥσπερ γὰρ τὸ πάντοθεν ἐλαυνόμενον θηρίον οὐχ οἷόν 
τε διαφυγεῖν" οὕτω τὸν τοσούτους ἔχοντα φύλαχας, 
τὸν τοσούτους ἐπιτιμῶντας, τὸν πάντοθεν πληττόμε- 
νον, οὐχ ἕνι μὴ φυλάξασθαι. αὶ ἐν μὲν τῇ πρώτῃ 
[89] ἡμέρᾳ χαλεπῶς οἴσει τοῦτο, xal χατὰ τὴν 
δευτέραν, χαὶ ἐν τῇ τρίτῃ λοιπὸν δὲ ῥᾷστον ἕσται, 


iti Morel. διδάσχαλος, ἕστω xal φίλος, omissis interpo- 
sitis. ' 


xaX μετὰ τὴν τετάρτην οὐδὲ τὸ πρᾶγμα ἔσται αὐτό. 
᾿Απόπειραν ποιήσατε, εἴ γε ἀπιστεῖτε᾽ φροντίσατε, 
παραχαλῶ. Οὐχ ἔστι τὸ τυχὸν ἁμαρτανόμενον, οὐδὲ 
χατορθούμενον, ἀλλὰ ἑχατέρωθεν μέγα, καὶ xaxiv 
καὶ xaÀóv. Γένοιτο δὲ χαλὸν γενέσθαι, χάριτι xo 
φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίον ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ" 
οὗ τῷ Πατρὶ, ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, δόξα, χράτος, 
τιμὴ, νῦν χαὶ ἀεὶ, χαὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. 
᾿Αμῆν. 





OMIAIA ΙΔ΄. 


᾿Ἀποιυθέντες δὲ ἥλθον πρὸς τοὺς ἰδίους, καὶ 

ἀπήγγειϊαν ὅσα πρὸς αὐτοὺς οἱ ἀρχιερεῖς xal 

ol πρεσθδύτεροι elzov. . 

α΄. Οὐχὶ φιλοτιμίας ἕνεχεν διηγοῦνται" πῶς γάρ; ἀλλὰ 
τῆς τοῦ Χριστοῦ χάριτος ταῦτα τεχμήρια ἐπ:ιδείχνυν- 
ται. Διὸ καὶ ὅσα μὲν ἐχεῖνοι εἶπον, ταῦτα διηγοῦν- 
ται" τὰ δὲ αὐτῶν εἰ χαὶ παρατρέχουσιν, ὅμως χαὶ 
ταύτῃ θαρσαλεώτεροι γίνονται. Καὶ σχόπει, πῶς 
πάλιν ἐπὶ τὴν ἀληθῆ βοήθειαν χατέφυγον, ἐπὶ τὴν 
συμμαχίαν τὴν ἅμαχον, xaX πάλιν ὁμοθυμαδὸν, καὶ 
μετὰ σπουδῆς " οὐδὲ γάρ ἔστιν εὐχῇ ἁπλῶς γινομένη. 
Οἱ δὲ ἀκούσαντες, ὁμοθυμαδὸν ἦραν φωνὴν πρὸς 
τὸν Θεὸν, καὶ εἶπον. "Opa, πῶς εἶσιν ἠχριδωμέναι 
αὑτῶν αἱ εὐχαί. “Ὅτε τὸν ἄξιον εἰς ἀποστολὴν ἠξίουν 
αὐτοῖς ἀναδειχθῆναι, οὕτως ἔλεγον" Σὺ, Κύριε, καρ- 
διογγῶστα πάντων, ἀνγάδειξον (προγνώσεως γὰρ 
Tiv ἐχεῖ χρεία) " ἐνταῦθα δὲ, ἐπειδὴ ἐπιστομισθῆναι 
τοὺς ἐναντίους ἐχρῆν, περὶ δεσποτείας διαλέγονται" 
διὸ χαὶ οὕτως ἤρξαντο" Δέσποτα ὁ Θεὸς, ὁ ποιήσας 
τὸν οὐραγὸν καὶ τὴν γῆν, καὶ τὴν θάλασσαν, 
καὶ πάντα τὰ ἐν αὑτοῖς" ὁ διὰ στόματος Δαυϊδ 
τοῦ παιδός σου εἰπὼν, Ἵνα τί ἐφρύαξαν ἔθνη, 
καὶ JAaol ἐμελέτησαν xevd; Παρέστησαν οἱ βα- 
σιιεῖς τῆς γῆς, καὶ οἱ ἄρχοντες συγήχθησαν ἐπὶ 
τὸ αὐτὸ κατὰ τοῦ Κυρίου, καὶ κατὰ τοῦ Χριστοῦ 
αὐτοῦ. Καθάπερ συνθήχας ἀπαιτοῦντες τὸν Θεὸν, 
τὴν προφητείαν εἷς μέσον ἄγουσιν, ἅμα χαὶ ἑαυτοὺς 
παραμυθούμενοι, ὅτι εἰχῇ ἅπαντα μελετῶσιν οἱ 
ἐχθροί. Ὃ οὖν λέγουσι, τοῦτό ἐστιν’ Ἐχεῖνα εἰς πέρας. 
ἄγαγε, xaX δεῖξον, ὅτι χενὰ ἐμελέτησαν. Συγήχθη- 
σαν γὰρ ἐπ᾽ ἀ.1ηθείας ἐν τῇ πόιῖει ταύτῃ ἐπὶ τὸν 
ἅγιον Παϊδά σου Ἰησοῦν», ὃν ἔχρισας, Ἡρώδης 
τὸ xal Πόν»τιος Πιλᾶτος σὺν ἔθγεσι xal. Aaoic 
TepatA, ποιῆσαι ὅσα ἡ χεῖρ cov καὶ ἡ βουὴ 
σου προώρισϑ γενέσθαι. Καὶ τὰ vov, Κύριε, ἔπιδε 
ἐπὶ τὰς ἀπειλὰς αὐτῶν. Ὁρᾷς 6 τὴν φιλοσοφίαν, 
xaX πῶς οὐχὶ χαταρωμένων ἐστὶ ταῦτα ; Οὐχ ἔθηχαν 
δὲ τὰς ἀπειλὰς ἰδικῶς, ἀλλ᾽ ὅτι fine sav. μόνον λέ- 
γουσιν" ἐπιτέμνεται γὰρ ὁ συγγραφεὺς τὸν λόγον. 
Καὶ ὅρα" οὐχ εἶπον, Ῥάξον b αὐτοὺς, χκατάδαλε αὐ- 
τοὺς " ἀλλὰ τί; Καὶ δὸς τοῖς δούλοις σου μετὰ παῤ- 
ῥησίας πάσης JaAsir τὸν .16γον cov. Οὕτω μαν- 
θάνωμεν εὔχεσϑαι xax 190] ἡμεῖς. Καίτοι γε πόσου 
οὐχ ἄν τις ἐμπλησθείη θυμοῦ, εἰς ἄνδρας ἐμπεσὼν 
ἀνελεῖν αὐτὸν ἐπιχειροῦντας, χαὶ ἀπειλοῦντα; τοιαῦ- 
τα; πότης οὐχ ἂν ἀπεχθείας πληρωθείη ; ᾿Δλλ᾽ οὐχ 
οἱ ἅγιοι οὗτοι. Ἐν τῷ τὴ» χεῖρά σου ἐκτείνειν εἰς 
ἴασιν, καὶ σημεῖα καὶ τέρατα γίγνεσθαι διὰ τοῦ 
ἐγόματος τοῦ ἁγίου Παιδός σου Ἰησοῦ. "Av ἐν 
τῷ ὀνόματι ἐχείνῳ γίνωνται αἱ ἐνέργειαι, μεγάλη 
ἔσται ἡ παῤῥησία, φησί. Δεηθέγτων δὲ αὑτῶν, ἐσω- 
AsU0n ὁ τόπος, ἐν d ἧσαν συνηγμέγοι. Τοῦ ἀχου- 
αὔῆναι αὐτοὺς, xal τῆς ἐπισχέψεως τοῦ Θεοῦ τοῦτο 


todex ὅρα φιλοσοφίαν. b [ta codd. nostri et 
If. B3 tov. 


τεχμήριον γέγονε. Kal ἐπλήσθησαν ἅπαντες Πνεύ- 
pacoc ἁγίου. Τί ἐστιν, ᾿Επιλήσθησαν ; ᾿Αντὶ τοῦ, 
᾿Ανεπυρώθησαν τῷ Πνεύματι. Καὶ γὰρ ἀνεχαίετο ἐν 
αὑτοῖς τὸ χάρισμα. Καὶ ἐλάλουν τὸν Aóyor τοῦ 
Θεοῦ μετὰ παῤῥησίας. Τοῦ δὲ πλήθους τῶν πι- 
στευσάντων ἦν ἡ καρδία καὶ ἡ ψυχὴ μία. Ὁρᾷς, 
ὅτι μετὰ τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ χαὶ τὰ παρ᾽ ἑαυτῶν 
εἰσέφερον ; Πανταχοῦ γὰρ τοῦτο χρὴ παρατηρεῖν, 
ὅτι μετὰ τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ xal τὰ παρ᾽ ἑαυτῶν 
ἐπιδειχνύουσι" χαθάπερ Πέτρος ἔλεγεν, Αργύριον 
καὶ χρυσίον οὐχ ὑπάρχει μοι. Ὃ ἀνωτέρω οὖν 
εἶπεν, ὅτι πάντες ἦσαν ἐπιτοαυτὸ, πάλιν ἐνταῦθα 
δηλῶν τὸ αὐτὸ λέγει, ὅτι Τοῦ πλήθους τῶν πιστευ- 
σάντων ἦν ἡ καρδία xal ἡ ψυχὴ μία. Εἰπὼν δὲ, 
ὅτι ἠχούσθησαν, λέγει λοιπὸν αὐτῶν xai τὴν ἀρετήν. 
Καὶ γὰρ μέλλει ἐμδαίΐνειν εἰς τὸ διήγημα τῆς Eas 
φείρας καὶ τοῦ ᾿Ανανίου. Διὸ θέλων δεῖξαι τὴν μια- 
ρίαν ἐχείνων, πρότερον περὶ τῆς τῶν ἄλλων ἀρετῆς 
διαλέγεται 6, Εἰπὲ δή μοι, ἡ ἀγάπη τὴν ἀχτημοσύ- 
νὴν ἕτεχεν, ἢ fj ἀχτημοσύνη τὴν ἀγάπην ; Ἐμοὶ 
δοχεῖ ἡ ἀγάπη τὴν ἀχτημοσύνην, fj xal ἐπέσφιγγεν 
αὐτὴν μᾶλλον. "Axous 6b xal τί φησιν" Πάντων ἦν 
ἡ καρδίω καὶ ἡ ψυχὴ μίω. Ἰδοὺ xaoóta xal Ψυχὴ 
τὸ αὐτό. Καὶ οὐδὲ εἷς τι τῶν ὑπαρχόντων αὑτῷ 
EAerev ἴδιον εἶγαι, ἀ.1.1) ἦν αὑτοῖς ἅπαντα κοινά. 
Καὶ δυνάμει μεγάλῃ ἀπεδίδουν τὸ μερτύριον τῆς 
ἀναστάσεως οἱ ἀπόστο.ϊοι τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ 
Χριστοῦ. Καθάπερ ἐγχειρισθέντας αὐτοὺς τοῦτο δεῖ- 
xvu3ty * f) χαὶ ὡς περὶ ὀφλήματος λέγε: ᾿ τουτέστι, τὸ 
μαρτύριον τῆς βασιλείας μετὰ παῤῥησίας πᾶσιν ἀπε- 
δίδουν ὁ, Χάρις τε peydAn ἦν ἐπὶ πάντας αὑτούς" 
οὐδὲ γὰρ ἐνδεής τις ὑπῆρχεν év αὐτοῖς. Καθάπερ 
ἂν οἰχίᾳ πατριχῇ υἱοὶ ὁμότιμοι máv:s; , οὕτω διέ- 
χεῖντο. Οὐχ ἕνι γὰρ εἰπεῖν, ὅτι ἔτρεφον μὲν τοὺς 
ἄλλους * ὡς ἐξ ἰδίων δὲ τρέφοντες, οὕτω διέχειντο. 
᾿Αλλὰ τὸ θαυμαστὸν τοῦτό ἐστιν, ὅτι ἑαυτῶν ἀποστή- 
σαντες τὰ πράγματα, οὕτως ἔτρεφον, ἵνα μηχέτι ὡς 
ἐξ ἰδίων, ἀλλ᾽ ὡς Ex χοινῶν τρέφειν δοχῶσιν. Ὅσοι * 
δὲ κτήτορες χωρίων ἣ οἰκιῶν ὑπῆρχον», πω- 
AoUrtsc ἔφερον τὰς τιμὰς τῶν πιπρασχομέγων, 
καὶ ἐτίθεσαν παρὰ τοὺς πόδας τῶν ἀποστόων. 
Διεδίδοτο δὲ ἑκάστῳ καθότι ἄν τις χρείαν εἶχε. 

Πολλὴ ἡἣἡ τιμὴ, εἴ γε μὴ εἰς χεῖρας, ἀλλὰ παρὰ τοὺς 
πόδας τῶν ἀποστόλων ἑτίθουν. ᾿Ιωσὴς δὲ ὁ &xuxAn- 
θεὶς Βαργάδας ὑπὸ τῶν daoccóAor, ὅ ἐστι μεθερ- 

μεηγευόμενον, Υἱὸς παραχιήσεως. Οὐ δοχεῖ pot 

οὗτος ἐχεῖνος εἶναι ὁ μετὰ Ματθίου ᾿ ἐχεῖνος γὰρ xal 

Ἰωσῆς ἐλέγετο xaX Βαρσαθᾶς, ὕστερον δὲ ἐπεχλήθη 

xai Ἰοῦστος ᾿ οὗτος δὲ Βαρνάθας, νἱὸς παραχλήσεως 

ὑπὸ τῶν ἀποστόλων [91] ἐπωνομάσθη. Καὶ 6oxet μοι 

ἀπὸ τῆς ἀρετῆς εἰλητέναι τὸ ὄνομα, ὡς πρὸς τοῦτο 

ἱχανὸς ὧν καὶ ἐπιτήδειος. Λευίτης, Κύκριος τῷ 


us [imo À. B. C. διαλέγεται ἄρα; etd Ὁ 
M M uns bon M Ali χοινῶν τρί: 


95 IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XI. 


pudet ab alio crudifi? et servum fers te circa vestem 
ornantem et calceantem , eum autem qui animam 
tuam ornat non sustines? Et quant:e. hoc non | insi- 
pientiz fuerit ! Sit et servus doctor, sit puerulus, sit 
uxor, sit amicus *, cognatus, vicinus. Sicut enim fera, 
qux: undique pellitur, non potcst effugere : sic is, qui 
tot habet custodes, tut correctores, qui undique fe- 
riant, non potest non sibi cavere. Et primo quidem 


. ! Norel. legit : Sit. et servus doctor, sit amicus, omissis 
interpositis. 





94. 
die. xgre feret atquc in secundo et tertio : δὲ dcin- 
ceps res erit facilior, et post quartum non idem erit 
negotium. Periculum facite, si quidem non credatis : 
curain habete, obsecro. Non est leve peccatum, nc- 
que levis correctio; sed utrinque magnum seu bo- 
num seu malum. Utinam bonum fiat, gratia et beni- 
gnitate Domini nostri Jesu Christi, quicum Patri εἰ 
Spiritui sancto gloria, imperium, honor, nuuc et seum- 
per, et in secula saeculorum. Amen. 


e ————— HI (€ € —— M i I——n€——— ——————————M |, 


HOMILIA XI. 


Car. &. v. 23. Dimissi autem venerunt ad suos ; et an 
nuntiaverunt eis, quanta ad eos principes sacerdotum 
ei seniores dixissent. 


4. Non vana gloria moti narrant: qui enim fleri 
potuerit? sed πὸ grati: Christi sunt indicia. Ideo , 
quicumque illi dixerant, enarrant; sua vero dicta 
licet przetereant, hinc tamen majorem fiduciam assu- 
munt. Et perpende , quomodo rursum ad verum au- 
xiliumn confugiant, ad subsidium invictum, ac rursum 
unanimiler et cum studio : neque enim est oratio ut- 
cumque emissa. 24. Qui cum audissent , unanimiter 
levaveruni vocem ad Deum, et dixerunt. Vide quam di- 
ligenter fiant illorum preces. Quando apostolatu 
dignum ostendi sibi petebant, sic dicebant : Tu, 
Domine , qui corda nosti omnium , ostende (Act. 1. 24) 
(ibi enim przscientia opus erat) : hic vero, quia ad- 
versariorum ora obstrui oportebat , de dominatu lo- 
quuntur ; ideo sic orsi sunt : Domine Deus, qui fecisti 
celum , et terram , el mare, et omnia qua in eis sunt : 
25. qui per os David pueri tuidixisti : Quare fremuerunt 
gentes, et populi meditati sunt inania ? 26. Adstiterunt 
reges lerra et. principes convenerunt in unum adversus 
Dominum el adversus Christum ejus (Psal. 21, 2). Ac 
si pacta a Deo exigerent, prophetiam in medium affe- 
runt, seipsos simul consolantes , quod omnia frustra 
meditentur inimici. lloc autem significare volunt : 
115 in medium profer, εἰ ostende quod vana medi- 
tati sint. 27. « Convenerunt enim vere in civitate ista 
adversus sanctum l'uerum tuum Jesum, quem unxi- 
sti, Herodes et Pontius Pilatus cum gentibus et populis 
lsrae!, 98. ut facerent quaecumque manus tua et 
consilium tuum fleri przefinivit. 29. Et nunc, Domine, 
respice in minas eorum.» Viden' philosophiam , et 
quomodo his non imprecentur mala? Minas speciatim 
nen exposuerunt, sed dicunt tantum illos minatos 
esse : nam compendio loquitur scriptor. Et vide, non 
dixerunt, Dirumpe illos , dejice illos ; sed quid? Et 
da servis tuis cum omni fiducia loqui verbum tuum. Sic 
no$ quoque discamus orare. Etsi quo non furore im- 
pleatur qui in viros incidit occidere ipsum conantes, 
et talia minitantes? Et quo non odio impleatur ? At 
non sic hi sancti. 30. In eo quod manum tuam exien- 
das ad sanitates, et. signa el prodigia fieri per nomen 
sancti. Pueri tui Jesu. Si in nomine illo fiunt opera- 
tiones, inquit, magna erit loquendi fiducia. 24. Εἰ 
ΘΝ orassent, molus esi locus, in quo erant congregati, 


Quo illos exauditos esse et divinam fieri visitationenv 
significabatar. ΕἸ repleti sunt omnes Spiritusancto. Quid 
est, Repleti sunt ? ld est, Spiritu succensi sunt, et ar- 
debat in illis charisma. Et loquebantur verbum Dei cum 
fiducia. 52. Muliitudinis autem credentium erat cor unum: 
et anima una. Vides, quod cum gratia Dei etiam sua 
afferebant. Ubique enim hoc observandum est , quod 
cum gratia Dei, sua etiam exhibcant, ut Petrus dicc- 
bat : Argentum et aurum non est mihi (Act. 5. 6). [18.- 
que quod superius dicebat, omnes fuisse In idipsum, 
rursus hic declarat : Multitudinis credentium erat cor 
unum et anima una. Cum dixisset autem illos exaudi- 
tos fuisse, eorum postea virtutem narrat. Ingressurus 
namque est in narrationem Sapphbirz et Anani:e. ldeo 
illorum scelus ostensurus , prius de aliorum virtute 
loquitur. Dic, oro, caritasne paupertatem parit , 
an paupertas caritatem ? Videtur mihi quod ca- 
rias paupertatem , 418 magis illam aadstringit. 
Audi vero, quid dicat : Omnium erat cor unum 
et anima una. Ecce cor et anima idipsum sunt. « Nec 
quisquam eorum , qui^ possidebat , aliquid suum 
esse dicebat, sed erant illis omnia communia. 25. Kt 
virtute magna reddebant apostoli testimonium rc- 
surrectionis Domini Jesu Christi.» Quasi eis con- 
missum sit , hoc declarat, et quasi de officio ipsorum 
loquitur : id est, testimonium regni cum fiducia om- 
nibus reddebant. Gratia quoque magna in omnibus 
erat : ὅδ, neque enim quisquam egens eral inter illos. 
Sicut in paterna domo filii omnes pari sunt honore , 
sic illi affecti erant. Non licebat enim dicere, quod 
alios enutrirent ; ac si ex suis illos nutrirent, sic af- 
fecii erant. Sed hoc est mirabile, quod rebus suis 
sepositis, ita nutriebant, ne ex suis, sed ex commu- 
nibus ali viderentur. «Quotquot autem possessores 
agrorum vel domorum crant, vendentes afferebant 
pretia eorum , quz vendebant. 55. Et ponebont ante 
pedes apostolorum. Dividebatur autem singulis, 
prout cuique opus erat.» Magnus honor, quod non in 
manus , sed ad pedes apostolorum ponerent. 36. Jo- 
seph autem , qui cognominatus est Barnabas ab aposto- 
lis , quod est. interpretatum , filius consolationis. Non 
videlur mihi hic ille esse, qui cum Matthia : ille 
namque Joseph vocabatur Barsabas, postea vero co- 
gnominatus est Justus ; hic vero Barnabas, filius 
consolationis, ab apostolis cognominatus est : vide- 
turque mihi a virtute nomen accepisse, ac si 3d ea;n 
rem esset aptus et idoncus. Levites , Cyprius gcnere, 


55 $. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIÉP. CONSTANTINOP. 96 


3T. eum haberél agrum, vendidit eum, e attulit preliwm, 
et. posuit antà pédes apostolorum. 

8. Ifie mihi observes velim, quomodo ostendat so- 
lutam legem, et cur. dicit : Levites, Cyprius. genere. 
Quia demum mutat patria, Levit:e vocabantur, Sed 
$üperius dicta repetamus; Dimissi, inquit, venerunt ad 
suos, εἰ annuntiaverunt quecumque ad eos principes sa- 
cerdotini et seriores dixissent. Vide quam a fastu alie- 
ni sint apostoli, et quam philosophi. Non circumeunte$ 
sese venditaut nec dicunt, quo pacto sacerdotes con- 
futarint ; neque narrando vanam gloriam captarunt ; 
sed venientes ea, qux» a senioribua audierant, shmpli- 
citer denuntiant. Hinc discimus ipsos non sese m ten- 
tationes injecisse ; sed eas, qua inferebantur, fortiter 
tulisse. Alius vero, quisquis fuisset, forte multitudine 
fretus, contumelias etiam. protulisset, ac sexcenta 
gravia loquutus essel. At non hi philosophi ; sed om- 
nia mansuete et benigne. Qui eum audissent, inquil, 
unanimiter vocem levaserunt ad Deum. Clamor factus 
est ex voluptate et magno affectu. Tales namque pre- 
ces prosunt, qux? philosophia plenz sunt, de talibus, 
a talibus, tali tempore et modo emiss:e, sicul alize 
3bonünabiles sunt et immund:. Vide, quomodo 
nihil superfluum , sed * de virtute tantum ipsius lo- 
quantur : ime etiam quemadmodum Christus dicebat 
Jud;eis, Si autem ego in Spiritu Dei loquor; ita et ipsi 
dicunt, Per Spiritum sanctum. Ecce etiam Servator in 
Syiritu loquitur. Quid vero dicant, audi. Domine Deus, 
qui per os David pueri tui dixisti, Quare [remueruut 
gentes ? Mos enim est Seriptur: de uno ut de pluribus 
loqui. lloc verosignificarc volunt : Non ipsi valuerunt, 
sed tu totum permisislti el ad (inem deduxisti, qui sa- 
gax eset sapiens, aíque ipsis inimicis ad voluntatem 
uteris, Nam hic dc illius sagacitate αἱ sapientia lo- 
quuntur, ostenduntque illos, utpote inimicos et hos- 
tes, ex sanguinario proposito convenisse : faciebant 
autem. ea, quie tu volebas, Quaque manus tua et con- 
silium tuum deereverunt fieri. Quid est, Manus tua? 
llic mili videtur manum vocare potentiam et consi- 
lium. Sufficit, inquit, te velle; nullus enim potentia 
pr:edefinit. Illud ergo, Quecumque manus tua; id est, 
Quicumque pr:ecepisti. Vel hoc igitur dicit, vel qued 
manu.operatus sit. Sicut ergo tune vana meditati sunt, 
sic etiam nuuc ut vana illi meditentur facito. Et da 
servis (uis; id esl, Ne minz:: eorum opere compleantur. 
]I:c porro dicebant, non dewectantes durum quidpjam 
pati, sed pro przedicatione petunt. Non enim dicunt, 
Eruc nos a periculis; sed quid? Et da servis tuis cum 
omni fiducia loqui verbum tuum. Qui ergo illa in finem 
deduxisti, et hzce deduc. Quem unzisti, inquit. Vide, 
quomodo etiam in precibus passioneni distinguunt, et 
omnia ad ipsum referunt, ipsumque fiducix auctorem. 
esse dicunt. Viden', quoniodo omnia propter Deum 
petant, et nibil ad gloriam suam ? Quod ergo suum 
est promiltunt, quod nempe non deterrendi sint; si- 
gna vero petunt. 1n eo quod, inquiunt, manum tuam 


» , Alii legunt, nihil superfluum, nihil anile vel fabulosum, 


éxtendas ad sanitates et signa & prodigia fieri. Bene: 
nam absque illis, etiamsi immensam przetutissent ala- 
critatem, frustra omnía fecissent. Annuit eórunr peti- 
tioni, et palam fecit locum concutiendó, $e illorem 
precibus adesse. E! cum orassent, inquit, motus est 
δεὰδ. Quod autem ea de causa factam: 818, addi pro- 
phetam dicentem : Qui respicif (errüm, et facit eam 
fremeré; et rursum, A facie Domini mota est terra, α 
facie Dei Jacob (Psal. 405. 52. et 443. 7). Hoe vero 
facit Deus, et ut majorem metum incutiat, et ut fidu- 
ciam illis indat post illas minas, et ut ad majorem 
dicendi libertatem acuat. Quia enim initium erat, et 
sensibili signo opus habebant ut persuaderentur; po:t 
hzc autem id numquam accidit : ità multam ex ora- 
tione consolationem sunt assequuti, 

Signa resurrectionem  probabant. — Jure autem 
signorum gratiam pelunt; non alio enim modo 
ostendere poterant ipsum resurrexisse, nisi ex signis. 
Itaque non suam solum quzrebaut securitatem , 
verum etiam ne confunderentur , sed libere laque- 
rentur. Motus est locus, et illos magis firmavit. l.c 
autem, modo signum ir: est, modo visitaL.onis et 
providentix: , nunc autem irz. In passione vero Ser- 
vatoris stupendo modo et prater naturam. factum 
est. ! [Etenim omnis terra commota est. Et ipse quo- 
que Servator dicebat : Tunc. erunt fames et pestileu- 
tim el terre nlotus per loca ( Matth. 29. 7 ). Alioquin 
vero ire centra illos siguum crat : hos enim Spiritu 
rep:evit. Vide, et apostoli post orationem Spiritu re- 
plentur. Et gratia magna, inquit, erat in. onmibi; 
illis : neque enim quisquam egens rat inter illos. ) 
Viden' quauta sit Spiritus virtus, ubi scilicct illa opus 
erat ? [lec est euim bonorum causa, quami secundo 
inemorat, adhortans omnes ad. pecuniarum conteiu- 
ptum; superius dicens : Nec quisquam eorum qua pos- 
sidebat, aliquid suum esse dicebat ; hic vero : Nec 
quisquam egens erat inter illos. 

9. Quod autem non ex siguis tantum, sed etiam 
ex illorum proposito id factum fuerit, palam faciunt 
Sapphira et Ananias. Non autem. verbo tautum; scd 
etiam virtute testimonium resurrectionis exhibuerunt, 
ut et Paulus ait : Et pradicalio mea non in. persuasi- 
bilibus humane sapientie verbis, sed in ostensiene S μὲ- 
ritus el virtulis (1. Cor. 2. 4). Nec áimpliciter virtute, 
sed, virtute magna. Et bene dicit, Gratia erat in om- 
nibus. Ideo namque gratia, quia nullus erat egens; id 
est, ex dantium alacritote nullus egenus erat. Neque 
eniin partém largiebantur, partem recondebant : 
neque omnia dabant, sed quasi propria. Inzqualita- 
tem de medio tollebant, et in abundantia multa vi- 
vebant : multoque cum honore hoc faciebant. Nequo 
in manibus tradere audebant, neque cum fastu lar- 


! Totus qui inter uncinos clauditur locus, sic. effertur ig 
«ino c. : Tunc enim omnis terra commota est , ita μὲ ubi- 
que intetlectum fuerit magnam | esse crucifixi virtutem, & 
eum, qui patiebatur esse beum, non simplicem hominem, 
Quod si (hzc terrd commotio ) ire signum éràt, iram si 
yhificabat in Judteos, hos autem Spiritu replevit. ttaqub apo- | 
toli, post orati spirit replentur. « Et testimonium, 
inqui perhibebant in virtue multa, et gratia erat ín omni 

W$ P 


95 IN ACTA. KPOSTOLORUM. HOMIL. XI. 06 


γένει, ὑπάρχοντος αὐτῷ ἀγροῦ, πωλήσας fiveyxe 
τὸ χρῆμα, καὶ ἔθηχα παρὰ τοὺς πόδας τῶν ἀλο- 
στόϊζων. 
β΄. Ἐνταύθά μοι παρατήρει 5, πῶς δείχνυσι τὸν νόμον 
λυόμενον; xaY κῶς, φησι, Λευίτης ὧν, Κύαριος ἦν. 
Ὅτι λοιπὸν καὶ μετοιχοῦντες ἐχρημάτιζον Λευῖται. 
᾿Αλλ᾽ ἴδωμεν ἄνωθεν τὰ εἰῤήβένα. 'AxoAvOÉErtec, 
φησὶν, ἦ.1θον πρὸς τοὺς ἰδίους, καὶ ἀπήγγειλαν 
ὅσα πρὸῤ ἀὐτοὺς οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρεσδύτεροι 
εἶπον. "Opa τὸ ἄτυφον τῶν ἀποστόλων, καὶ τὴν φιλο- 
σηφίαν. Οὐ περιελθόντες ἐχόμπασαν χαὺ εἶπον, πῶς 
ἀπεχρήσαννο tolg ἱερεῦσιν, οὐδὲ ἐφιλοτιμήσαντο τῇ 
ἀπαγγελίᾳ, ἀλλ᾽ ἀπλῶς ἐλθόντες, ἅπερ ἤχουσαν παρὰ 
«ὧν πρεσδυτέρων, ἀπαγγέλλουσιν. ᾿Εντεῦθεν μανθά- 
νόμεν, ὅτι τοῖς πειρασμοῖς ἑαυτοὺς οὐχ ἐπέῤῥιπτον, 
ἄλλὰ μᾶλλον χαὶ τοὺς ἑπαγομένους γενναίως ἔφερον. 
"Aslog δὲ εἴτις ἦν, ἴδω: ἂν τῇ τοῦ πλέθουσ παῤῥη- 
σίᾳ θαῤῥῶν xàv ὕθδρισε, χἂν μυρία ἐφθέγξατο 
δυσχερῆ,. ᾿Αλλ᾽ οὐχ οἱ φιλόσοφοι οὗτοι" ἀλλ' ἅπαντα 
ἡμέρως xat ἑπιεϊχῶς. Οἱ δὲ ἀχούσαντες, φησὶ, ópo- 
θυμαδὸν "pav φωνὴν πρὸς τὸν Θεόν. Ἢ χρανγὴ 
γέγονεν ἀπὸ ἡδονή: καὶ διαθέσεως πολλῆς. Καὶ γὰρ 
αἱ τοιαῦται ἀνύουτιν εὐχαὶ, al φιλοσοφίας γέμουσαι, 
αἱ περὶ τοιούτων γινόμεναι, αἱ παρὰ τῶν τοιούτων, 
αἱ ἐν τοῖς τοιούτοις χαιροῖς, αἱ χατὰ τὸν τρόπον τοῦ - 
τον᾽ ὡς αἴ γε ἄλλαι βδελυχταὶ xal ἀχάθαρτοι. "Opa, 
πῶς οὐδὲν περιττόν, ἀλλὰ b περὶ τῆς δυνάμεως αὐτοῦ 
διαλέγονται μόνον" μᾶχλον δὲ χαθάπερ ὁ Χριστὸς 
ἔλεγε τοῖς Ἰουδαίοις, El δὲ ἐγὼ ἐν Πνεύματι Θεοῦ 
1α.λῶ * οὕτω xaX αὐτοί φασι, Διὰ Πνεύματος áylov. 
Ἰδοὺ χαὶ ὁ Σωτὴρ ἐν Πνεύματι φθέγγεται. Τί δέ 
ἐστιν, ὃ χαὶ λέγουσιν, ἄχουε. Δέσποτα ὁ Θεὸς ὁ διὰ 
στόματος Δαυῖδ παιδός cov εἰπὼν, "Iva τί ἐφρύα- 
ἔων ἔθνη; Ἔθος γὰρ τῇ Γραφῇ περὶ ἑνὸς ὡς περὶ 
πολλῶν λέγειν. Ὃ οὖν λέγουσι, τοῦτό ἐστιν’ Οὐχ αὐὖὐ- 
τοὶ ἴσχυσαν, ἀλλὰ σὺ τὸ πᾶν, ὁ ἐπιτρέψας χαὶ εἰς 
πέρας ἀγαγὼν", εἰργάτω, ὁ εὐμήχανος xal σηφὸς, ὁ 
τοῖς ἐχθροῖς εἰς τὸ ϑβούλημά σου χρησάμενος. Ἐνταῦθα 
γὰρ ταῦτα περὶ τῆς εὐμηχανίας χαὶ σοφίας αὑτοῦ 
διαλέγονται, δηλοῦντες, ὅτι αὐτοὶ μὲν συνῆλθον ὡς 
ἐχθροὶ φονιχῇ προαιρέσει, καὶ ὡς ἐναντιούμενοι " 
ἐποίουν δὲ, ἃ σὺ ὅμως ἑδούλου ποιῆσαι, Ὅσα ἡ χείρ 


σου xal ἡ βου.λή σου προώρισε γενέσθαι. Τί 


ἐστιν, Ἡ χείρσου; Ἔ νταῦθά μοι δοχεῖ χεῖρα λέγειν 
τὴν δύναμιν χαὶ βουλήν. ᾿Αρχεῖ, φησὶ, βουληθῆναί 
a: μόνον᾽ οὐδεὶς γὰρ δυνάμει προορίζει. Τὸ ov," Oca 
ἡ χείρ σου, τοῦτό ἐστιν, Ὅσα διέταξας. Ἢ τοίνυν 
τοῦτο λέγει, ἣ ὅτι τῇ χειρὶ διέπραττεν. Ὥσπερ οὖν 
τότες χενὰ ἐμελέτησαν, οὕτω xal νῦν, φησὶ, χενὰ με- 
λετῆσαι αὐτοὺς ποίησον. Καὶ δὸς τοῖς δού.ῖοις σου" 
τουτέστι, Μὴ εἰς ἔργον ἔλθοιεν αἱ ἀπειλαὶ αὐτῶν. 
Ταῦτα δὲ ἔλεγον, οὐχ αὐτοὶ παραιτούμενοι [92] δυσ- 
χερές τι παθεῖν, ἀλλ᾽ ὑπὲρ τοῦ χηρύγματος. Οὐ γὰρ 
εἶπον, Καὶ ἐξελοῦ τῶν χινδύνων ἡμᾶς " ἀλλὰ τί; Καὶ 
δὸς τοῖς δούλοις σου μετὰ παῤῥησίας πάσης .1α- 
Δεῖν τὸν AóTov σου. Ὁ οὖν ἐχεῖνα εἰς τέλος ἀγα- 
γὺν, καὶ ταῦτα ἄγαγε. Ὃν ἔχρισας, φησίν. "Opa, 
πῶ; xal ἕν τῇ εὐχῇ διαιροῦσι τὰ πάθης, καὶ τὸ πᾶν 
εἷς αὑτὸν ἀνατιθέασι, xat τῆς παῤῥτ σίας αὑτὸν αἴτιον 
εἶναι λέγουσιν, Εἶδες, πῶς πάντα διὰ τὸν Θεὸν αἰτοῦ- 
at, καὶ οὐδὲν εἰς οἰχείαν δόξαν οὐδὲ φιλοτιμίαν ; Τὸ 
4àv οὖν αὐτῶν ἐπαγγέλλονται, ὅτι οὐ καταπλαγή- 
σονται’ ἀξιοῦσι ὃὲ σημεῖα γενέσθαι. "Er. τῷ τὴν 


ἼὭΔι. 


* ΑΙ" καρὰ τοὺς πύδας τῶν ἀποὸτόλιν 
Hopp coy el 
4a) “εἰς πέρας ἀγ, εἷμα ἀργέδω. 4 


Z6'pib σου, φησὶν, éxveírem εἰς ἴασιν, καὶ σημεία 
xài τέρατα γίνεσθαι. Καλῶς" χωρὶς γὰρ τούτων, εἰ 
μυρίαν ἐπεδείξαντο προθυμίαν, εἰχῆ πάντα ἐποίουν. 
Ἐπένευσεν αὐτῶν ἃ «ἢ δεήσει, καὶ δῆλον τοῦτο 
ὁποΐησε σείσας τὸν τόπον, ὅτι πάρεστι ταῖς εὐχαῖς 
αὐτῶν. Δεηθέντων γὰρ αὐτῶν, φησὶ, ἐσαλεύθη ὁ 
τύπος. Ὅτι δὲ διὰ τοῦτο ἐγένετο, ἄχουε τοῦ προ- 
φήτου λέγοντος" Ὃ ἐπιδλέπων ἐπὶ τὴν γῆν, καὶ 
σοιῶν αὐτὴ τρέμειν" καὶ πάλιν, Ἀπὸ προσώπου 
Κυρίου ἐσαλεύθη ἡ γῆ, ἀπὸ προσώπου τοῦ Θεοῦ 
Ἰακώδ. Hexel δὲ τοῦτο ὁ Θεὸς xaX διὰ φόδον μείζονα, 
καὶ εἰό θάρσος αὐτοὺς ἐνάγων μετὰ τὰς ἀπειλὰς 
ἐχείνας, xal εἰς παῤῥησίαν πλείονα ἀλείφων. Ἐπεὶ 
γὰρ ἀρχὴ Tv, καὶ αἰσθητοῦ ἔδέσντο σημείου πρὸς τὸ 
πιστευθῆναι αὐτοὺς *, μετὰ δὲ ταῦτα οὐδαμοῦ τοῦτο 
γίνεται " πολλῆς οὕτω παραχλήσεως ἔτυχον ἀπὸ τῆς 
εὐχῆς. 

Εἰχότως δὲ καὶ σημείων χάριν αἰτοῦσιν" οὐδαμόθεν 
ἄλλοθεν εἶχον γὰρ ἐπιδεῖξαι, ὅτι ἀνέστη, ἀλλ᾽ ἣ ἀπὸ 
τῶν σημείων. "(ots οὐ νὴν ἀσφάλειαν ἐζήτουν τὴν 
αὐτῶν μόνον, ἀλλὰ * [καὶ] τὸ μὴ καταισχυνθῆναι, 
ἀλλὰ τὸ ἐν καῤῥησίᾳ φθέγγεσθαι. ᾿Εσαλεύθη ὁ τό- 
πος, xal αὐτοὺς μᾶλλον ἐστερέωσε. Τοῦτο δὲ ποτὲ 
μὲν ὀργῆς ἔστι δεΐγμα, ποτὲ δὲ ἐπισχέψεως xal προ- 
νοίας, νυνὶ δὲ ὀργῆς. Ἐπὶ δὲ τοῦ σωτηρίου πάθους 
ξένως καὶ παρὰ φύσιν γέγονε. [f Καὶ γὰρ τότε πᾶσα 
ἐσαλεύθη ἣ γῇ. Καὶ αὐτὸς δὲ ὁ Σωτὴρ ἔλεγε᾽ Τότε 
ἔσονται Jugol καὶ Aowiol, καὶ σεισμοὶ κατὰ τόά- 
πους. ἽΛλλως bb χαὶ ὀργῆς τῆς xav ἐχείνων fv 
τούτους γὰρ Πνεύματος ἐνέπλησεν. Ὅρα, χαὶ οἱ ἀπό- 
στολοι μετὰ τὴν εὐχὴν Πνεύματος ἡληροῦνται. Kal 
χάρις μεγάλη ἦν, φησὶν, ἐπὶ πάντας αὐτούς" οὐδὲ 
γὰρ ἐνδεής τίς ὑπῆρχεν ἐν αὑτοῖς. ᾿Ορᾷς, ὅτι 
πολλὴ τοῦ πῥῤάγματος fj δύναμις, ὅπου γε xal ἔχεῖ 
ταύτης ἕδει, Αὕτη γὰρ ἡ ὑπόθεσις τῶν ἀγαθῶν, ἧς 
καὶ δεύτερον μέμνηται, παρδινῶν πᾶσι τὴν τῶν χρη- 
μάτων ὑπεροψίαν" ἀνωτέρω μὲν λέγων, ὅτι Οὐδὲ εἷς 
τιτῶν ὑπαρχόντων αὐτῷ ἔλεγεν δ ἴδιον εἶναι" 
ἐνταῦθα δὲ, ὅτι Οὐκ ἐγδεής τις ὑπῆρχδν ἐν αὖ- 
τοῖς. 

γ΄. Ὅτι γὰρ οὗ τῶν σημείων fjv τὸ γινόμενον μόνον, 
ἀλλὰ xat τῆς αὐτῶν προαιρέσεως, δηλοῖ ἡ Σάπφειραδ 
xaX ὁ ᾿Ανανίας. Οὐ λόγῳ δὲ, ἀλλὰ xaX δυνάμει τὸ 
μαρτύριον τῆς ἀναστάσεως ἐδείχνυσαν" χαθάπερ 
καὶ Παῦλος λέγει" Καὶ τὸ κἠρυγμά μου οὖκ ἐν πει- 
θοῖς ἀνθρωπίνης σοφίας «1όγοις, ἀ.1." ἐν ἀπο- 
δείξει Πγεύματος καὶ δυνάμεως. Καὶ οὐχ ἁπλῶς 
δυνάμει, ἀλλὰ, μεγάλῃ δυνάμει. Καλῶς δὲ εἶπε, 
Χάρις ἦν ἐπὶ πάντας. Διὰ τοῦτο γὰρ ἡ χάρις, ὅτι 
οὐδεὶς ἣν ἐνδεής" [95] τουτέστιν, ἀπὸ τῆς πολλῆς προθυ- 
μίας τῶν ἐπιδιδόντων οὐδεὶς ἦν ἐνδεής. Οὐ γὰρ μέρει 
μὲν ἐδίδοσαν, μέρει δὲ ἐταμιεύοντο * οὐδὲ πάντα μὲν, 
ὡς ἴδια δέ. Τὴν ἀνωμαλίαν ἐχ μέσον ἐξήγαγον, χαὲ 
ἐν ἀφθονίᾳ ἔζων πολλῇ " χαὶ μετὰ πολλῆς δὲ τῆς 
τιμῆς τοῦτο ἑποίουν. Οὐδὲ γὰρ εἰς τὰς χεῖρας ἐτόλ- 
μων δοῦναι, οὐδὲ τετυφωμένως παρεῖχον, ἀλλὰ παρὰ 
τοὺς πόδας ἔφερον, xal αὐτοὺς οἱχονόμους ἡφίεσαν 
γίνεσθαι, xaX κυρίους ἐποίουν, ἵνα ὡς ἐχ χοινῶν 
λοιπὸν ἀναλίσχηται, ἀλλὰ μὴ ὡς ἐξ ἰδίων. Τοῦτο xai 

d Alias ἐπένευσε γοῦν αὐτῶν. « Codex unus πρὸς τὸ 


πεισθῆναι αὐτούς, non male. ! Locum uncinis comprehen- 
sum sic effert cod. anus: Kai γὰρ τότε πᾶσα ἐσαλεύθη ἡ 


. ὥστε πανταχοὺ γνωσθῆναι τοῦ στ θέντος τὴν δύναμιν, 
ἐμὴ ὅτι Θεὸς παθὼν, ἀλλ᾽ οὖν ἁπλῶς ἄνθρωπος ἄλλως δὲ, εἰ 
xal ὀργῆς δεῖγμα, ἀλλ᾽ 9 ἐκείνων ἦν * τούτους δὲ καὶ 
Πνεύματος ἐνέκλο. be... κληροῦνται. Καὶ 

ND drei ον, χάρις τε vv 

f. e viv, Οὐδὲ eic 
γὰρ, ed. γεν. bh ldem 
Σάμφειρα hic 


97 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI.ARCHIEP. CONSTANTINOP. | 94 


ὑτοὶ λετο. Τοῦτο εἰ 
πρὸς τὸ μὴ χενοδοξεῖν αὐτοὺς συνεδάλ δ το ἐδιῶς 
χαὶ νῦν γέγονε, μετὰ πλείονος ἂν τῆς ἡδονῆς 
σαμεν, xai πλούσιοι xal πένητες. Οὐ τοῖς πένησι δὲ 
μᾶλλον, ἣ τοῖς πλουσίοις τοῦτο ἃ ἔφερεν ἂν τὴν ἧδο- 
vfjv. Καὶ εἰ βούλει, τέως ὑπογράψωμεν αὐτὸ τῷ λό- 
γῳ, xaX ταύτῃ χαρπωσώμεθα τὴν ἡδονὴν, ἐπειδὴ ἐν 
ἔργοις οὐ βούλεσθε. Μάλιστα μὲν γὰρ καὶ ἐξ ἐχεί- 
νων δῆλον τῶν τότε γενομένων, ὅτι πωλοῦντες οὐχ 
. ἦσαν ἐνδεεῖς, ἀλλὰ xai τοὺς πένητας πλουσίους 
ἐποίουν. . ΝΕ 
Πλὴν ἀλλὰ χαὶ νῦν ὑπογράψωμεν τοῦτο τῷ λόγῳ, 
. καὶ πάντες τὰ αὐτῶν πωλείτωσαν πάντα, χαὶ φερέ- 
τωσαν εἰς μέσον, τῷ λόγῳ λέγω * μηδεὶς θορυθείσθω, 
μὴτε πλούσιος, μήτε πένης. Πόσον οἴει χρυσίον συν- 
ἀγεσθαι ; Ἐγὼ στοχάζομαι (οὐ γὰρ δὴ μετὰ ἀχριδείας 
δυνατὸν εἰπεῖν), ὅτι εἰ πάντες χαὶ πᾶσαι τὰ αὐτῶν 
ἐνταῦθα ἐχένωσαν χρήματα, χαὶ χωρία καὶ χτήματα 
καὶ οἰχίας ἀπέδοντο (ἀνδράποδα γὰρ οὐχ ἂν εἴποιμι" 
οὐδὲ γὰρ τότε τοῦτο Tv, ἀλλ᾽ ἐλευθέρους ἴσως ἐπέ- 
τρεπὸν γίνεσθαι)" τάχα ἂν ἑχατὸν μυριάδες λιτρῶν 
χρυσίου συνήχθησαν’ μᾶλλον δὲ xal δὶς xaX τρὶς 
τοπαῦτα. Εἰπὲ γάρ μοι, dj πόλις ἡμῖν εἰς πόσον μιγά- 
δων ἀριθμὸν νῦν τελεῖ; πόσους βούλεσθε εἶναι Χρι- 
στιανούς ; βούλεσθε δέχα μυριάδας, τὸ δὲ ἄλλο 'EXM- 
νων xal Ἰουδαίων; πόσαι μυριάδες χρυσίου b συνε- 
λέγησαν ; πόσος δὲ ἀριθμός ἔστι πενήτων ; Οὐχ οἶμαι 
πλέον μυριάδων πέντε. Τούτους δὴ καθ᾽ ἑχάστην 
ἡμέραν τρέφεσθαι, πόση ἀφθονία ἦν; Μᾶλλον δὲ 
κοινῆς τῆς τροφῆς γινομένης, xal συσσίτων ὄντων, 
οὐδὲ πολλής ἂν ἐδέησε δαπάνης. Τί οὖν, φησὶν, ἐμέλ- 
λομεν ποιεῖν μετὰ τὸ ἀναλωθῆναι ; Σὺ οἴει δυνηθῆναι 
ἀναλωθῆναί mote; οὐ γὰρ ἂν μυριοπλασίων ἡ τοῦ 
Θεοῦ χάρις γέγονε ; οὐ γὰρ πλουσίως ἂν ἡ τοῦ Θεοῦ 
χάρις ἐξεχύθη; Τί δέ; οὐχ ἂν οὐρανὸν ἐποιήσαμεν 
τὴν γῆν ; Εἰ ἔνθα τρισχίλιοι καὶ πενταχισχίλιοι, τοῦτο 
γενόμενον οὕτως ἔλαμψε, xaX οὐδεὶς αὐτῶν πενίαν 
ἡτιάσατο, πόσῳ μᾶλλον ἐν τοσούτῳ πλήθει ; τίς δὲ 
οὐχ ἂν xal τῶν ἔξωθεν ἐπέδωχεν ; Ἵνα δὲ δείξω, ὅτι 
τὸ διεσπάσθαι c, τοῦτο δαπανηρὸν xal πενίας ποιητι- 
κὸν, ἔστω οἰχία, ἔνθα παιδία δέχα xal γυνὴ χαὶ ἀνὴρ 
καὶ ἡ μὲν ἐριουργείτω, ὁ δὲ ἔξωθεν φερέτω προσ- 
ὀδους" εἰπὲ δή μοι, οὗτοι χοινῇ σιτούμενοι, xal μίαν 
ἔχοντες olxíay, [ 94] πλείονα àv ἀναλίσχοιεν, ἣ &a- 
σπασθέντες ; Εὔδηλον, ὅτι διασπασθέντες ; Εἰ γὰρ 
μέλλοιεν διεσπάσθαι τὰ δέχα παιδία, δέχα χαὶ οἰχη- 
μάτων χρεία, δέχα τραπεζῶν, δέχα ὑπηρετῶν, χαὶ 
τῆς ἄλλης προσόδου τοσαύτης. Τί δὲ, ἔνθα δούλων 
πλῆθός ἐστιν ; οὐχὶ διὰ τοῦτο πάντες μίαν ἔχουσι τρά- 
πεζαν, ὥστε μὴ πολλὴν γενέσθαι τὴν δαπάνην: 'H 
γὰρ διαίρεσις ἀεὶ ἐλάττωσιν ἐμποιεῖ, ἡ δὲ ὁμόνοια 
vai συμφωνία αὔξησιν. Οὕτως οἱ ἐν τοῖς μοναστη- 
εἴοις ζῶσι νῦν, ὥσπερ ποτὲ οἱ πιστοί, Τίς ἂν ἀπέθα- 
νεν οὖν ἀπὸ λιμοῦ; τίς 0b οὐ διετράφη μετὰ ἀφθονίας 
πολλῆς ; Νῦν μὲν οὖν τοῦτο δεδοίχασιν ἄνθρωποι μᾶλ- 
λον, ἣ εἰς πέλαγο; ἐμπεσεῖν ἄπλετον xal ἄπειρον. Εἰ 
δὲ πεῖραν ἐποιγσάμεθα τούτου, τότε ἂν χατετολμήσα- 
μεν τοῦ πράγματος, Πόσην οἴει xat χάριν εἶναι; Εἰ 
γὰρ τότε, ὅτε οὐδεὶς ἦν πιστὸς, ἀλλὰ τρισχίλιοι καὶ 
πενταχισχίλιοι μόνον’ ὅτε πάντες oi τῆς οἰχουμένης 
ἦσαν ἐχθροί" ὅτε οὐδαμόθεν προσεδόχων παραμυθίαν, 
οὕτω δὴ χατετόλμησαν d τοῦ πράγματος: πόσῳ μᾶλλον 
νῦν τοῦτο ἄν ἐγένετο, ἕνθα τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι παν- 
ταχοῦ τῆς οἰχουμένης πιστοί ; τίς δ᾽ ἂν ἔμενεν "EX- 
λὴν λοιπόν ; Οὐδένα ἔγωγε ἡγοῦμαι" οὕτως ἂν πάντα; 


*- Morel. ἢ τοὺς πλουσίους τοῦτο. Melius alii ἣ τοῖς πλου- 
σίοις. Ρ Unus cod. μνριάδες ἂν χρυσιον. € Alli tà διεσπα- 
σμένον. d Codex unus παραμυλίαν τοσοῦτον κατετόλμησαν. 


ἐπεσπασάμεθα, χαὶ εἰλχύσαμεν πρὸς ἡμᾶς αὐτούς. 
Πλὴν ἀλλ᾽ ἐὰν ὁδῷ ταύτῃ προδαίνωμεν, πιστεύω τῷ 
Θεῷ, ὅτι xaX τοῦτο ἔσται. Πείσθητέ μοι μόνον, xal 
χατὰ τάξιν χατορθώσομεν τὰ πράγματα" καὶ ἂν ὁ 
Θεὸς ζωὴν δῷ, πιστεύω, ὅτι ταχέως εἰς ταύτην ἡμᾶς 
ἄξομεν τὴν πολιτείαν. 

Τέως τὸν νόμον» τὸν περὶ τοῦ ὄρχου χατορθώσατε, 
χαὶ βεθαιώσατε᾽ xaX ὁ φυλάξας τὸν μὴ φυλάξαντα 
δῆλον ποιείτω, xal ἐγχαλείτω λοιπὸν, χαὶ ἐπιτιμάτω 
σφοδρῶς. 'H γὰρ προθεσμία ἐγγὺς, xal ἐξέτασιν 
ποιήσω τοῦ 9? πράγματος, χαὶ τὸν ἁλόντα ἀφορίσω 
xai ἀπείρξω. ᾿Αλλὰ μηδένα γένοιτο τοιοῦτον ebpsOn- 
ναι παρ᾽ ἡωΐν, ἀλλὰ πάντας μετὰ ἀχριθδείας τὸ σύν- 
θημα τὸ πνευματιχὸν τοῦτο φυλάξαι. Καθάπερ οὖν ἐν 
πολέμῳ ἀπὸ τοῦ συνθήματος οἵ τε οἰχεῖοι καὶ ἀλλό- 
τριοι γνωρίζονται * οὕτω δὴ xaX νῦν γινέσθω. Καὶ γὰρ 
xai νῦν ἐν πολέμῳ ἐσμὲν, ἵνα xal τοὺς ἀδελφοὺς 
ἐπιγινώσχωμεν ποὺς οἰχείους. Ὅσον γάρ ἔστιν ἀγα- 
θὸν τοῦτο ἡμῖν εἷναι τὸ γνώρισμα, χαὶ ἐνταῦθα χαὶ 
ἐπὶ τῆς ἀλλοτρίας ; οἷον τοῦτο ὅπλον χατὰ τῆς τοῦ 
διαδόλου μηχανῆς 5; Στόμα γὰρ οὐχ εἰδὸς ὀμνύειν, 
ταχέως xal τὸν Θεὸν ἐν εὐχαῖς ἐπισπάσεται, xal τὸν 


᾿᾽διάθολον πλήξει χαιρίαν πληγήν" στόμα οὐχ εἰδὸς 


ὀμνύειν, οὐδὲ ὑδρίζειν εἴσεται. Καθάπερ ἐξ olxía; 
τινὸς, οὕτως ἀπὸ τῆς γλώττης τὸ πῦρ ἔχθαλε τοῦτο, 
καὶ παρέλχυσον ἕξω. Δὸς αὐτῇ μιχρὸν ἀνα πνεῦσαι " τὸ 
ἕλχος ἀτθενέστερον ποίησον. Ναὶ παραχαλῶ, ἵνα 
ὑμῖν καὶ ἕτερόν τὶ ἐχδῶ μάθημα * οὕπω γὰρ τούτου 
κατωρθωμένου, οὐ τολμῶ ἐπὶ ἕτερόν τι ἐλθεῖν. Τοῦ- 
τὸ μετὰ ἀχριθδείας ὑμῖν χατορθωθήτω * τούτου λάδετε 
τοῦ χατορθώματος αἴσθησιν πρότερον, καὶ τότε ὑμῖν 
χαὶ ἑτέρους εἰσάξω νόμους, μᾶλλον δὲ οὐκ ἐγὼ, ἀλλ᾽ 
ὁ Χριστός. Φυτεύσατε ἐν τῇ ψυχῇ τῇ ὑμετέρᾳ τοῦτο 


“πὸ χαλὸν, xai χατὰ μιχρὸν ἔσεσθε παράδεισος τοῦ 


Θεοῦ, πολλῷ βελτίων [9δ]ἐχείνου τοῦ παραδείσου.Οὔτε 
γὰρ ὄφις παρ᾽ ἡμῖν, οὔτε δένδρον θανατηφόρον, οὔτε 
ἄλλο τῶν τοιούτων οὐδέν. Πήξατε ἐν βάθει ταύτην τὴν 
συνήθειαν. "Av τοῦτο γένηται, οὐχ ὑμεῖς οἱ παρόντες 
ὠφεληθήσεσθε μόνον, ἀλλὰ χαὶ πάντες οἱ ἐν τῇ ol- 
χουμένῃ * xai οὐχ ἐχεῖνοι μόνον 8, ἀλλὰ xat οἱ μετὰ 
ταῦτα ἐπιγινόμενοι. "Ἔθος γὰρ χαλὸν εἰσελθὸν,, xal 
παρὰ πάντων φυλαττόμενον, εἰς μαχροὺς διαϑο- 
θήσεται γρόνους, χαὶ οὐδεὶς αὐτὸ χαιρὸς ἔχχόψαι 
δυνήσεται. Εἰ ξύλα τις συλλέγων ἐν σαδδάτῳ λι- 
θόλευστος γέγονεν: ὁ τὰ πολλῷ τῆς συλλογῆς 
ἐχείνης χαλεπώτερα ἐργαζόμενος, xal φορτίον 
ἁμαρτιῶν συλλέγων (τοῦτο γὰρ τῶν ὅρχων τὸ 
πλῆθος), τί οὐχ ὑποστήσεται ; τί δὲ οὐχ ὑπομενεῖ ; 
Πολλὴν λήψεσθε παρὰ τοῦ Θεοῦ τὴν βοήθειαν, ἐὰν 
τοῦτο ὑμῖν χατωρθωμένον fj. "ἂν εἴπω, Μὴ ὑδρίσῃς, 
εὐθέως τὸν θυμόν μοι φέρεις εἰς μέσον " ἂν εἴπω, Μὴ 
βασχήνῃς, ἄλλην αἰτίαν ἐρεῖς. Ἐνταῦθα οὐδὲν τοιοῦ- 
toy ἔχεις εἰπεῖν, Διὰ τοῦτο ἀπὸ τῶν εὐχόλων ἣρξά- 
μην, ἐπεὶ χαὶ ἐν ταῖς τέχναις ἀπάσαις τὸ αὐτὸ τεοιοῦ- 
σιν. Οὕτω τις καὶ ἐπὶ τὰ μείζονα ἔρχεται, τὰ εὐχολώ- ^ 
τερὰ πολλῷ πρῶτον ἃ μανθάνων. Εἴσεσθε, πῶς ἔστιν 
εὔχολον τοῦτο, ὅταν τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι χατορθώ- 
σαντες, χαὶ ἕτερον δέξησθε νόμον. Δότε μοι παῤῥτ- 
clay, καὶ ἐπὶ Ἑλλήνων, xoi ἐπὶ Ἰουδαίων, xal πρὸ 
πάντων ἐπὶ τοῦ Θεοῦ. Ναὶ παρακαλῶ πρὸς τῆς ἀγά- 
πης, πρὸς τῆς ὠδῖνος, δι' ἧς ὑμᾶς ὥδινα, Τεχνία μου. 
Τὸ δὲ ἑξῆς οὐχ ἐπάξω τὸ, ODc πάλιν ὠδίνω - οὐδὲ 


᾿ἐρῶ τὸ, "Axpic οὗ μορρωθῇ Χριστὸς ἐν ὑμῖν. Πι- 


στεύω γὰρ, ὅτι μεμόρφωται Χριστὸς ἐν ὑμῖν. ᾿Αλλ᾽ 
ἕτερα πρὸς ὑμᾶς ἐρῶ * ᾿Αδειῖροί μου ἀγαπητοὶ καὶ 


* [dem καὶ ποιοῦμχι ἐξέτασιν τοῦ. 


οιοῦμ ' |dem διαδόλου 
xego)?;.. 5 Alii ἐχεῖνοι μόνοι. 


^ All πολλῷ πρῶτα. 


91 IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. ΧΙ. 


gicbantur; sed ad pedes afferebant , et illos dispen- 
satores essc sincbant, dominosque reddebant; ut 
quasi éx communibus deinceps insumerentur, non 
quasi ex propriis. Ilinc autem fiebat, ut non vana 
gloria extollerentur, lloc si nunc quoque fieret, cum 
majore viveremus voluptate et divites et. pauperes : 
nec majorem pauperibus , quam divitibus hoc volu- 
ptatem afferret. Et si placet, hoc sermone describa- 
mus, et hinc voluptatem decerpamus, quando operi- 
bus non vultis. Maxine autem ex illis manifestum est, 
qua tunc facta sunt; quia vendentes non egeni fie- 
baut, sed et pauperes divites reddebant. 
Constantinopoli quot opes, quantus populi numerus. 
— Caeterum hoc nunc sermone describamus : omnes 
sua omnia vendant et in medium afferant , sermone 
dico : nemo turbetur neque dives, neque pauper. 
Quantum putas auri collectum iri? Ego sane con- 
jicio ( neque enim id certo dici potest ) , si singuli et 
singul:e suas omnes hic pecunias evacuarent, sj agros, 
possessiones, domos traderent (servos non dixerim, 
neque enim tunc erant, sed fortasse liberos dimitte. 
baut); forsan decies centena millia librarum auri 
congregarentur ; imo et bis terve amplius. Dic enim 
mihi, civitas nostra quautum promiscuorum homi- 
num numerum continet? quot vultis esse Christianos? 
vultisne esse centum mille? quantus numerus genti- 
lium et Judxorum? quot miliia auri cong.cegareutur? 
quantus vero est pauperum numerus ? Noa puto esse 
supra quinquaginta millia. Hos vero quotidie alere, 
quanta copia foret? Certe communi cibo et communi 
mensa ipsis apposita, non tantam puto impensam 
fore. Quid ergo, inquies, facturi essemus insumptis 
opibus ? Tune putas posse umquam insumi ? annon 
millies abundantior gratia Dei esset ? annon largiter 
gratia Dei effunderetur ? Quid vero ? annon terram 
efficeremus cxlum? Si id in tribus millibus et quin- 
que millibus ita refulsit, et nullus eorum de pauper- 
tite conquestus cst, quanto magis in tanta multitu- 
dine? quis etiam externorum non aliquid adjicere? 
Ut autem ostendam, sic distractas opes magis expendi, 
et paupertatis causam esse (a) : sit domus , ubi sint 
pueri decem et uxor et vir; et illa quidem lanificio 
incumbat, ille vero de foris proventus afferat : dic mihi, 
au illi in communi viventes et in una domo, an 
dispersi plus impendant ? Palam est quod dispersi. 
Nam si dispergantur decem (ilii, decem domibus erit 
opus, decem mensis , decem famulis, cxteroque si- 
militer proventu. Quid vero, ubi servorum est multi- 
tudo? nonne ideo omnes eamdem mensam habent , 
nc major fiat impensa ? Nam divisio semper imminu- 
tionem parit; concordia el consensus , augmentum. 
Sic in monasteriis nunc vivitur , ut olim fideles vive- 
bant. Quis fame mortuus est? quis non copioso cibo 
pastus est ? Nunc tamen hoc. magis timent homines , 
quam in pelagus immensum incidere. Si autem hujus 
(D Qus do aU Pent Vis qua de pauperibus Antiocheni 
supra dixerat "Homilia LXVI. in Matthieum , Tomo 7. Ubi 


advertas longe majorem fuisse pauperum numerum Con- 
stantinopoli, uam Antiochi. 


93 
rei periculum fecissemus, rem audacter aggrederemue. 
Quantam putas illam esse gratiam ? Si enim tunc , 
cum nullus pene esset fidelis, sed solum tria et quin- 
que nillia; cum omnes , qui in mundo eraut, hostes 
essent ; cum nusquam consolationem exspectarent , 
tam strenue rem aggressi sunt : quanto magis nunc, 
cum per Dei gratiam per totum orbem fideles sunt? 
quis jam superesset gentilis? Nullus, opinor; ita 
omnes attraxissemus et nobis conciliassemus. Cate- 
rum si bac via progrediamur, per Deum spero sic 
rem futuram esse. Obtemperaie mihi tantum , οἱ per 
ordinem rem bene geremus : et 8i Deus vitam dederit, 
credo fore ut cito in hanc vite rationem nos ingeramus. 

4. Contra juramenta.--Interimlegern de. jurameuto 
implete ac firmiter tenete : et qui servat, non servan- 
tem manifestum faciat, incuset vehementerque incrc- 
pet. Priefinitum enim tempus prope cst, et rei per- 
quisitionem faciam , deprehensumque segregabo ct 
excludam. Absit autem , ne quis talis apud nos invc- 
niatur ; sed omnes accurate boc pactum servent spi- 
rituale. Ut enim in bello ex tessera commilitones et 
alii dignoscuntur, ita et nunc fiat, Nam et nunc in 
bello sumus, ut et fratres agnoscamus.Quantum bonum 
erit nobis lioc signaculum et hie οἱ in aliena terra ? 
qualia sunt hiec arma adversus diaboli machinas ! ? 
Os enim jurare nesciens, cito Deum in precibus attra- 
het, et gravi plaga diabolum feriet : os jurare nesciens, 
nec contumeliosum erit. Ut ex domo, sic ex lingua 
hunc ignem ejice, et foras trahe. Da ipsi lingu» ut 
paulum respiret , et ulcus infirmius reddito. Etiam 
obsecro, ut aliam vobis disciplinam tradam : cum 
enim lioc nondum emendatum sit, non ausim ad aliud 
venire. Hoc cum diligentia a vobis corrigatur : hujus 
operis sensum accipite, et tunc vobis alias inducam 
leges; imo non ego, sed Christus. Hoc bonum in 
anima vestra plantate, et paulatim paradisus Dei ef- 
ficieminij, multo mclior illo olim paradiso. Neque 
enim apud nos serpens est, neque arbor nmiortifera , 
neque aliud simile. Figite in profundo hanc consue- 
tudinem. lloc si fiat, non vobis tantum presentibus 
proderit, sed etiam omnibus qui in orbe sunt; et nou 
his tantum, sed οἱ iis qui post futuri sunt. Consue- 
tudo namque bona ingressa, et ab omnibus servata, 
in longa transibit tempora, et nullum ipsam tempus 
exscindere poterit. Si is, qui ligna eolligebat in sab- 
bato, lapidatus fuit ( Num. 15. $5) : qui collectione 
illa longe graviora admittit, et peccatorum sarcinam 
colligit (hoc enim est juramentorum frequentia) , 
quid non subibit? quid non patietur? Magnum a Dco 
accipietis auxilium, si hoc perfeceritis. Si dicam, Ne 
contumcelia afficias, statim mihi furorem in medium 
affers : si dicam, Ne invideas, aliam causam proferes. 
llic vero niliil tale habes dicendum. Ideo a facilibus 
cepi, quia in artibus omnibus sic fieri solet. Sie 
quis ad majora procedit, cum prius faciliora didicit. 
Scietis quam sit hoc facile, quando re per Dei gra- 
tiam perfecta, aliam accepcritis legem. Date niihi Io- 


! In. uno legitur, adversus. diaboli capus. 


"t 
quom. ic tremefactus est Moyses, Vidistin' misericor 
diam ? Vide tandem sollicitudinem. 54. Videns vide, 
inquit , afflictionem: populi mei , qui-est in "Egypto, et 
gemitum eorum audiei, et deseendi: liberare eos. Et nune 
veni, et mittam te in Egyptum. Vide, quomodo osten- 
dat se per benefieia, per supplicia et per miracula: 
ducere illos, illi vero semper iidem erant. Hinc disci- 
mws, Deum ubique praesentem esee, [1286 et nos au- 
dientes, in affietionibus ad- eum confugiamus. Et ge- 
miti , inquit, δον audivi. Nen simpliciter dixit, 
Audici ; sed, U'ropter ealamitates. Quod si quis dicat : 
Kt eur illos sie affligi permisit ? audiat, omni justo af- 
friesiones causam esse praemiorum: : vel. ideo illos af- 
figi permisit, ut virtutem suam hinc splendentem 
exhiberet, ilfosque per arumnas iustitueret, et. in 
omnibus philosopharentur. Vide ergo cum essent in: 
deserto, mon modo impinguali, incrassati, dilatati 
sunt, sed etiam dereliquerunt. Deum. Ubique enim 
animi remissio malum est, dileete. Ideo ab initio dixit 
Adamo : In sudore vultus iwi comedes panem. twin» 
(Gen. 5.19). Ne igitur ex afflictione multa in magnam 
tranquillitatem venientes, contumeliosi essent , illos- 
alfligi permittit : magnum enim honum est afflictio. 
Affliciionis bonum.—Audi Davidem dicentem : Bo- 
num mihi quia humiliasti me ( Pxal. 148. 71). Quod 
si magnis et admirandis viris magna res est afflictio, 
multo magis nobis. Si vultis, ipsam afflictionem in 
seipsa examinemns. Sit quis gaudens , lzetus et effu- 
sus ; quid Lurpius , quid insipientius illo? Sit quis do- 
leas et maerens; quid illo magis philosophicum ? 
])dcirco Sapieus aduonct , dicens : Melius est ingredi 
in domum luctus , quam in domum risus ( Eccli. 7. 5). 
Forte dicta irridetis. Sed videamus, qualis fuerit 
Adam in paradiso, et qualis postea : qualis fuerit 
Cain aute, qualis postea. Non stat in sua sede ani- 
mus, sed quasi a quodam vento tollitur a voluptate 
et levis efficitur, nihil babens firmum. Etenim ad 
promissiones est facilis, οἱ ad pollicendum promptus, 
et imagna est ratiociniorum fluctuatio. Hine risus in- 
tempestivus , letitia ratione destituta, verborum 
magua et superflua uugacitas. Ecquid de aliis loquor? 
De sanctorum aliquo agamus, videamusque qualis 
sit in voluptate , et qualis in meerore. Vultis Davi- 
dein consideremus? Cum ergo ille in voluptate et 
l;etitia versarelur a multis tropzeis , a victoria, a co- 
ronis, a deliciis, a fiducia , vide quxe dixerit et fece- 
rit : Ego autem dizi iu abundantia mea, Non. movebor 
in eternum ( Psul. 29. 7 ). Cuni autem in. afflictione 
fuit, audi quid dicat : Et si dixerit mihi, Nolui te, ecce 
ego ; (aciat mihi quod placitum est coram ipso (2. Reg. 
45. 46). Quid his verbis magis philosophicum ? Quid- 
4πνώ Deo magis gratum fuerit, inquit, id flat. Et 
rursum Saüli dicebat : Si autem Deus commovet te 
contra me, odoratum 3it. sacrificium tuum. (1. Reg. 
96. 19 ). Et tunc, cum esset in. afflictione, etiam 
inimicis parcebat ; postea vcro neque ainicis , neque 
iis quise mhil l»serant. Rursus Jacob cum in zerumna 
esset , dicebat : Si dederit mihi Deus panem ad man- 
ducandum “ἰ vesimentum quo operiar ( Gen. 28. 20 ). 


& JOANNIS GHRYSOSTOMI ARCHTIEP. CONSTANTINOP. 


153 


Et filius Noe antea nihil tale fecerat ; ubi autem «de 
salute coníisus est , audis quam coutomeliosus factus 
sit. Et. Ezechias cum in verumnis esset, vide- qualia 
pro salute fecerit : saccum enim induit, et iu terra 
sedit ; ubi autem in voluptate fuit, cecidit pre alti- 
tudine eordis sui. Ideo Meyses admonet , dicens : 
Cum. eomederis et biberis et satwratus fneris-, recordare 
Domini Dei tui ( Deut. 6. 129). Prceps est.cnim luens 
delieiarum , et oblivionem Dei. inducit. €um afflige- 
rentur lsraelit:e , multo plures erant; cum autem 
iNos dimitieret, tunc omnes peribant. EL cur ve:era 
exempla affero? Ex nobis ipsis videamus, si placet. 
Ex. nostpis plurimi iu rebus prosperis iuflantur , οἱ» 
nibus inimici ,-iracundi, dum potestate. valent ; su- 
blata vero: potestate ,. mausueti sum, humiles, n:ites, 
in naturc su:e cogitationem veniunt.. Quod res ita se 
habeat , ostendit David , dicens: Tenuit eos. superbia 
in finem : prodibit: quasi ex adipe iniquitas eorum 
( Psal. 72. 6. 7). Hzc a. me dicta suut , ut ne omni- 
bus modis.gaudium quxramus. Et quomodo, inquies, 
ait Paulus : Gaudete semper ( Philipp. &. & )* Nun 
simpliciter dixit ,, Gaudele ,. sed addidit, In Domino, 
4. Gaudium quodnam sit bonum.—1lloc maximum est 
gaudium ;. tali gaudebant apostoli; gaudium luerun 
afferens : quod a carceribus, a.flagris, ἃ persequu- 
tionibus , a mala fama: et a wistibus omnino prinei- 
plum et radicem habet ei occasionem : unde et in 
bonum finem pervenit. Gaudium vero mundi secus : 
ineipit enim a suavibus, desinitque in tristitiam. 
Neque ego prohibeo gaudere in Domino, iuo id 
valde admoneo. Flagellabantur apostoli, et gaudc- 
bant ;. vincicbantur, et gratias agebant; lapidabautur, 
et praedicabant. IHloc et cgo veliin. gaudium : quod a 
nullo corporali initium halicat, sed a spiritualibus 
rebus. Non potest qui- secundum mundum gaudct, 
simul et secundum Deum gaudere : omuis enim , qui 
secundum mundum goudet, de divitiis gaudet , de 
voluptate, de gloria, de potentia, de arrogantia; 
qui vero secundum Deum, de ignominia propter 
ilum, de paupertate, de iuopia, de jejunio, de 
hunilitate, Viden' quam contraria argumenta ἢ Quot- 
quot hic extra gaudium sunL, extra moerorem sunt ; 
et quotquot extra moerorem, suut etiam. extra. volu- 
ptatem. Et revera hzec sunt, que verum gaudium fa- 
ciunt , quoniam illa nomen tantum gaudii habent, 
totum autem in nicrore situm est. Quantum moeroris 
liabet arrogans ? quantum prvpeditur dum. arrogan- 
ter agR ? Mille sibi parat contumelias, magnum 
odium , magnam inimicitiam, invidium ingentem. 
Nam si a majoribus contnuelia afficiatur, dolet; si 
non contra omnes insurgat , mordetur. llumilis vere 
in multa est voluptate, a nullo lionorem exspectans : 
si honoretur, gaudet ; si nou honoretur, non dolet, 
imo gaudet quod non honoratus sit ". ltaque hono- 
rem non quizrere et honorari , id magnam volupta- 
tem parit. lllic vero contrarium accidit; quarit ho- 


! Douneo ita versionem Graecam hic immutare placet, 
ut in interpretatione legenduin sit , imo satis μευ ἐς δὲ nme 
án^ignorctur, 


431 
γεία τοῦ Χριστοῦ, Ποχλῷ θαυμασιώτερον τοῦτο τοῦ 
τόπου ἐν τοῖς ᾿ΑΥγίοις τῶν ἁγίων * ἐκεῖ γὰρ οὐδαμοῦ 
ἐφάνη οὕτως ὁ Θεὸς, οὐδαμοῦ οὕτως ἔντρομος γέγονε 
Μωῦσῇς. Εἶδες τὴν φιλανθρωστίαν ; "Opa λοιπὸν καὶ 
τὴν χιδεμονίαν. Ἰδὼν εἶδον * τὴν κάχωσιν τοῦ 
JAaov μου, φησὶ, τοῦ ἐν Αἰγύπτῳ, xal τοῦ στεναγ- 
μοῦ αὐτῶν ἤχουσα, καὶ κατέδην ἐξελέσθαι αὖ- 
τούς. Kal vov δεῦρο, ἀποστείλω σε εἰς Αἴγυπτον. 
Ὅρα, πῶς δείχνυσιν, ὅτι χαὶ δι᾿ εὐεργεσιῶν, xat διὰ 
xolácstv. xal διὰ θαυμάτων ἐπήγετο αὐτούς " οἱ δὲ 
οἱ αὐτοὶ ἦσαν. Οὕτως ἐντεῦθεν μανθάνομεν, ὅτι παν-- 
ταχοῦ πάρεστιν ὁ Θεός. Ταῦτα ἀχούοντες, xal ἡμεῖς 
ἐν ταῖς θλίψεσι πρὸς αὐτὸν χαταφεύγωμεν. Καὶ τοῦ 
στεναγμοῦ γὰρ αὑτῶν, φησὶν, ἤχουσα. Οὐχ ἁπλῶς 
εἶπεν, ἼΠχουσα, ἀλλὰ, διὰ τὰς συμφοράς b. Εἰ δέ τις 
λέγοι, Καὶ τίνος ἕνεχεν 5 αὐτοὺς εἴασε xaxuÜnvat 
οὕτως ; ἀχουέτω, ὅτι μάλιστα μὲν οὖν παντὶ διχαίῳ 
αἱ χαχώσεις αἴτιαι μισθῶν γίνοντα: " ἣ χαὶ διὰ τοῦτο 
αὑτοὺς ἀφῆχε χαχοῦσθαι, tva τὴν αὐτοῦ δύναμιν xal 
ἐντεῦθεν δείξῃ διαλάμπουσαν, χἀχείνους δι᾽ ὧν ἐχα- 
χοῦντο εἰς πάντα παιδεύσῃ φιλοσοφεῖν. Ὅρα γοῦν, 
ὅτε ἧσαν ἐν τῇ ἐρήμῳ, οὐ μόνον ἐλιπάνθνσαν, ἐπα- 
χύνθησαν, ἐπλατύνθησαν, ἀλλὰ xal ἐγκατέλιπον τὸν 
Θεόν. Πανταχοῦ γὰρ ἡ ἄνεσις, ἀγαπητὲ, χαχόν. Διὰ 
τοῦτο χαὶ ἐξ ἀρχῆῇζς τῷ ᾿Αδὰμ. ἔλεγεν * "Ev ἱδρῶτι τοῦ 
προσώπου σου φάγῃ τὸν ἄρτον σου. Ἵνα τοίνυν ἐχ 
tfj; πολλῆς χαχώσεως εἰς ἄνεσιν ἐλθόντες μὴ ὑδρίσωσι, 
θλίδεσθαι αὐτοὺ: συγχωρεῖ" μέγα γὰρ fi θλίψις ἀγαθόν. 
Καὶ ὅτι ἀγαθὸν, ἄχουε τοῦ Δαυΐδ λέγοντος * ᾿Αγώ- 
θόν μοι ὅτι ἐταπείνωσάς με. ἘἘὴ δὲ τοῖς μεγάλοις 
χαὶ θαυμαστοῖς ἀνδράσι μέγα ἣ θλῖψις, πολλῷ μᾶλ- 
λον ἡμῖν. El βούλεσθε δὲ, καὶ αὐτὴν ἐφ᾽ ἑαυτῆς τὴν 
θλῖψιν [132] ἐξετάσωμϑν. “Ἔστω τις χαίρων σφόδρα 
xaX γεγηθὼς χαὶ διαχεόμενος " τί ἀσχτ μονέστερον, τί 
ἀνοητότερον τούτου ; Ἔστω τις ἀλγῶν xa ἀθυμῶν * 
τί τούτου φιλοσοφώτερον; Διὰ τοῦτο xal ὁ σοφὸς 
παραινεῖ λέγων" Κρεῖττον εἰς οἰχίαν' d. πένθους 
εἰσελθεῖν, ἣ εἰς οἰκίαν γέλωτος. Τάχα χαὶ διαμω- 
χᾶσθε τὰ λεγόμενα. Πλὴν ἴδωμεν, οἷος fv ὁ ᾿Αδὰμ 
ἐν παραδείσῳ, καὶ οἷος μετὰ ταῦτα ἦν" οἷος ἦν ὁ 
Κάϊν πρὸ τούτου, καὶ οἷος ἦν μετὰ ταῦτα. Οὐχ 
ἕστηχεν ἐπὶ τῆς οἰχείας ἕδρας dj ψυχὴ, ἀλλ᾽ ὥσπερ 
ὑπό τινος πνεύματος αἴρεται τῆς ἡδονῆς xal χουφί- 
ζεται, οὐδὲν ἔχουσα βέδαιον. Καὶ γὰρ χαὶ πρὸς ἐπ 
ἀγγελίας ἐστὶν εὔχολος, xal πρὸς ὑποσχέσεις πρό- 
χειρος, xal πολὺς ὁ σάλος τῶν λογισμῶν. Ἐντεῦθεν 
ἄκαιρος γέλως, φαιδρότης οὐχ ἔχουσα λόγον, ῥημά- 
των ὕθλος πολὺς χαὶ περιττός. Καὶ τί λέγω τοὺς 
ἄλλους ; Τῶν ἁγίων ἕνα προχειρισώμεθα, xat ἴδωμεν 
«ἰς μὲν ἦν ἐν ἡδονῇ ζῶν, τίς δὲ πάλιν ἐν ἀθυμίᾳ. 
Βούλεσθε οὖν τὸν Δανῖδ ἴδωμεν ; Ὅτε τοίνυν οὗτος ἐν 
ἡδονῇ jv καὶ ἐν χαρᾷ ἀπὸ τῶν πολλῶν τροπαίων, 
ἀπὸ τῆς. νίχης, ἀπὸ τῶν στεφάνων, ἁκὸ τῆς τρυφῆς, 
ἀπὸ τοῦ θαῤῥεῖν, ἔρα, οἷα καὶ εἶπε καὶ ἔπραξεν" 
Ἐγὼ δὲ εἶπα ἐν τῇ εὐθηνίᾳ μου, Οὐ μὴ σαλευθῶ 
elc τὸν αἰῶνα. Ἐπειδὴ δὲ ἐν θλίψει γέγονεν, ἄχου- 
σον τί λέγει" Καὶ ἐὰν εἵπῃ pov. Οὐ τεθέληχά cs, 
Ἰδοὺ ἐγὼ, ποιείτω μοι τὸ ἀρεστὸν ἐνώπιον αὐτοῦ. 
Τί τούτων φιλοσοφώτερον τῶν ῥημάτων ; "0 τι ἂν 
jj τῷ Θεῷ, φησὶ, φίλον, ταύτῃ ἔστω. Καὶ πάλιν τῷ 
Σαοὺλ, ἔλεγεν" Εἰ δὲ Κύριος ἐπισείξι c8. ἐπ᾽ ἐμὲ, 
ὀσφρανθείη ἡ θυσία σου. Καὶ τότε μὲν ἐν θλίψει 
ὧν, καὶ ἐχθρῶν ἐφείδετο" μετὰ δὲ ταῦτα οὐδὲ € φί- 
ὁ Alii Μωυσῆς. Εἶτα ἡ κηδεμονία πολλή. ᾿Ιδὼν εἶδον. 

P Unus οὐχ ἁπλῶς διὰ τὰς συμφοράς, ceteris praetermis- 
εἰν, € Alius λέγοι, Τίνος οὖν ἕνεκεν. ἃ Idem. φιλοσοφώ- 
τερον Κρεῖττον γὰρ, φησὶν, εἰς οἰκίαν 9 Morel. ἐφείδετο" 

«ρὸ δὲ τούτον οὐδε. - 


B3N ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. Xn. 


152 


λων, οὐδὲ τῶν ἐδιχηχότων οὐϊέν. Πάλιν ὁ Ἰαχὼδ, 
ὅτε ἐν θλίψει γέγονεν, ἔλεγεν ᾿Εὰν δῷ μοι Κύριος 
ἄρτον φαγεῖν, καὶ ἱμάτιον περιδαέσθαι. Καὶ ὁ 
τοῦ Νῶε υἱὸς πρὸ μὲν τούτου οὐδὲν τοιοῦτον ἐποίη- 
σεν" ἐπειδὴ δὲ ἐθάῤῥησεν ὑπὲρ τῆς σωτηρίας, ἀχούεις 
οἷος γέγονεν ὑδριστής. Καὶ ὁ Ἐζεχίας ὅτε μὲν ἦν ἐν 
θλίψει, ὅρα οἷα ἐποίει ὑπὲρ τῆς σωτηρίας " σάχχον 
γὰρ περιεθάλετο, χαὺ εἰς γῆν ἐχάθισεν᾽ ἐπειδὴ δὲ 
γέγονεν ἐν ἡδονῇ, ἔπεσεν ἀπὸ τοῦ ὕψους τῆς χαρδίας 
αὑτοῦ. Διὰ τοῦτο xal Μωῦσῇς παραινεῖ λέγων " 
Φαγὼν καὶ πιὼν καὶ ἐμπλησθεὶς, μνήσθητι Κυ- 
ρίου τοῦ Θεοῦ σου. '᾿Απόχρημνος γάρ ἔστιν ὁ τόπος 
ὁ τῆς τρυφῆς, xal λήθην τοῦ Θεοῦ ἐμποιεῖ, "Ute 
ἐθλίδοντο ol ᾿Ισραηλῖται, πολλῷ πλείους ἐγίνοντο " 
ἐπειδὴ δὲ αὐτυὺς εἴασε, τότε πάντες ἀπώλοντο. Καὶ 
τί λέγω ἀπὸ τῶν παλαιῶν τὰ παραδείγματα; Ἴδωμεν 
ἀφ᾽ ἡμῶν, εἰ δοχεῖ,. Ἢ μῶν ὅταν ἐν εὐπραγίᾳ ὧσιν f 
οἱ πλείους, τετυφωμένοι γίνονται, πᾶσιν ἐχθροὶ, 
ὀργίλοι τῆς ἐξουσίας παρούσης " ἀφαιρεθείσης δὲ, 
ἥμεροι, ταπεινοὶ, πρᾶοι, τῆς οἰχείας φύσεως εἰς 
ἔννοιαν ἔρχονται. Καὶ ὅτι οὕτως ἔχει, δείχνυσι καὶ 
ὁ Δαυΐδ λέγων" ᾿Εχράτησεν αὑτοὺς ἡ ὑπερηφανία 
εἰς céAoc* ἐξελεύσεται ὡς ἐχ στέατος ἡ ἀξικία 
αὐτῶν. Ταῦτα δὴ μοι εἴρηται, ἵνα μὴ ἐχ παντὸς 
τρόπου τὴν χαρὰν ζητῶμεν. Καὶ πῶς, φησὶν, ὁ 
Παῦλος λέγει, Χαίρετε πάντοτε; Οὐχ ἁπλῶς εἶπε, 
Χαίρετε, ἀλλὰ προσέθηχεν, 'Ev Κυρίῳ. 

[1531 δ'. Αὕτη μεγίστη χαρά" τοιαύτην xaX οἱ ἀπόστο- 
λοιδ ἔχαιρον" χαρὰ χέρδος φέρουσα, f ἀπὸ δεσμωτηρίων, 
ἡ ἀπὸ μαστίγων, ἣ ἀπὸ διωγμῶν, ἡ ἀπὸ τοῦ χαχῶς 
ἀχούειν, ἡ ἀπὸ τῶν λυπηρῶν πάντως ἔχουσα τὴν 
ἀρχὴν xai τὴν ῥίζαν χαὶ τὴν ὑπόθεσιν *. ὅθεν καὶ εἰς 
χρηστὸν ἀπαντᾷ τέλος. Ἡ δὲ τοῦ χόσμου tobvav- 
τιον, ἄρχεται μὲν ἀπὸ τῶν ἡδέων, τελευτᾷ δὲ εἰς τὰ 
λυπηρά. Οὐδὲ ἐγὼ χωλύω χαίρειν χατὰ Κύριον, 
ἀλλὰ χαὶ σφόδρα παραινῶ. Ἐμαστίζοντο οἱ ἀπόστο- 
λοι, xaX ἔχαιρον " ἐδέδεντο, xal εὐχαρίστουν " ἐλιθά- 
ζοντο, xat ixfjputtov. Ταύτην xol ἐγὼ βούλομαι 
τὴν χαράν’ ἀπ᾽ οὐδενὸς σωματιχοῦ τὴν ἀρχὴν ἔχει, 
ἀλλ᾽ ἀπὸ πραγμάτων πνευματιχῶν. Οὐχ ἔστι τὸν 
χατὰ χόσμον χαίροντα ὁμοῦ χαὶ χατὰ Θεὸν χαίρειν " 
πᾶς γὰρ ὁ χατὰ χόσμον χαίρων, ἐπὶ πλούτῳ χαίρει, 
ἐπὶ τρυφῇ, ἐπὶ δόξῃ χαὶ δυναστείᾳ, ἐπὶ ἀλαζονεία" 
ὁ δὲ κατὰ Θεὸν, ἐπὶ ἀτιμίᾳ τῇ δι᾿ αὐτὸν, ἐπὶ πενίᾳ, 
ἐπὶ ἀκτημοσύνῃ, ἐπὶ νηστείᾳ, ἐπὶ ταπεινοφροσύνῃ. 
Ὁρᾷς, ὅτι ἐναντίαι αἱ ὑποθέσεις ; “Ὅσοι ἔξω χαρὅός 
εἰσιν ἐνταῦθα, xaX λύπης" καὶ ὅσοι ἔξω λύπης ἐν- 
ταῦθα, xai ἡδονῆς. Καὶ ὄντως ταῦτά ἐστι τὰ ποι- 
οὔντα ἀληθῆ χαρὰν, ἐπεὶ ἐχεῖνα ὄνομα μόνον ἔχει 
χαρᾶς, τὸ δὲ πᾶν ἐν λύπῃ χεῖται. Πόσην ἀνίαν ὁ 
ἀλαζὼν ἔχει! πῶς διαχόπτεται ἐν αὐτῷ τῷ ἀλαζο- 
νεύεσθαι, μυρίας ἑαυτῷ μηχανώμενος ὕόδρεις b, 
πολὺ τὸ μῖσος, μεγάλην τὴν ἀπέχθειαν, πολὺν “ὧν 
φθόνον, πολλὴν τὴν βασχανίαν! xàv γὰρ παρὰ τῶν 
μειζόνων ὑδρισθῇ, ἀλγεῖ᾽" x3v μὴ πάντων χατεξαν- 
αστῇ, δάχνεται. Ὃ δὲ ταπεινὸς ἐν πολλῇ ἐστι τῇ 
ἡδονῇ, παρ᾽ οὐδενὸς προσδοχῶν τιμὴν * ἂν μὲν οὖν 
τιμηθῇ, ἤσθη, ἂν δὲ μὴ τιμηθῇ, οὐχ ἤλγησεν, ἀλλ’ 
ἀγαπᾷ, ὅτι οὐχ ἐτιμήθη Y. "Ap' οὖν Ex τοῦ μὴ ζητεῖν 
τιμὴν xal τιμᾶσθαι, πολλὴ ἡ ἡδονή. Ἐχεῖ ok «06. 
ναντίον, xal ζητεῖ τιμὴν, xal οὐ τιμᾶται. Οὐχ 


ὁμοίως δὲ ἤδεται τιμὴν ὁ ζητῶν, χαὶ ὁ μὴ ζητῶν. 

f Παραδείγματα. Νῦν ἴδωμεν, εἰ δοχεῖ͵ οὐχ ὅταν ἐν εὖ- 
πραγίᾳ cow, sic unus. 5 ldem χαρά οἷον οἱ ἀπόστολοι. 
b Alii ἑαυτῷ προξενῶν τὰς ὕδρεις — ! Dounseus : Muni- 
[esto legendum, ἀλλ᾽ ἀγαπᾷ ὅτι οὐκ ἠτιμάσθη. Nic plune 
legendum esse demonstrat. quod sequitur, μάλιττα δ᾽ αὐτὸν 
οὐδεὶς ἀτιμάζει. Atqui illud, quod hie sequitur, nec apud 
Morel., neciu mss. aliquot habetur, et hic superfluum est. 


—münum.... 


ifiilum... 


123 


Οὗτος ὅσον ἂν λάδη. οὐδὲν ἡγεῖται: εἰληφέναι" Exct- 
νος x&v τὸ μιχρὸν δῷς. ὡς τὸ πᾶν εἰληφὼς δέχεται. 
Πάλιν ὁ τρυφῶν μυρία πράγμστα ἔχει, x&vi$ εὖχο- 
λία; καὶ ὥσπερ ἀπὸ πηγῶν αὐτῷ τὰ τῶν προσόδων 
ἐπιῤῥέῃ, τὰ ἀπὸ τῆς τρυφῆς δεινὰ δέδοιχε, καὶ τὸ 
ἄδηλον τοῦ μέλλοντος - οὗτος δὲ ἀεὶ ἐν ἀσφαλείᾳ 
ἐστὶ xal Ev ἐδονῇ. ἐθίσας ἑαυτὸν ἐν λιτότητι διαίτης. 
Οὐ γὰρ οὕτως ἑαυτὸν ταλανίζει, ὅτι μὴ μετέχει τρᾶ- 
πέζης πολυτελοῦς, ὡς τρυφᾷ, τὸ τοῦ μέλλοντος 
ἄδηλον μὴ δεδοιχώς. Τὰ δὲ Ex τῆς τρυφῆς ὅσα δεινὰ, 
οὐδεὶς ἀγνοεῖ" ἀναγχαῖον δὲ χαὶ vov εἰπεῖν. Διπλοῦς 
ὁ πόλεμος, τοῦ [154] σώματος, λέγω, καὶ τῆς ψυχῆς " 
διπλοῦς ὁ χειμὼν, διπλᾶ τὰ νοσήματα * xai οὐ τοῦτο 
μόνον, ἀλλ᾽ ὅτι xal ἀνίατα" xai μεγάλας φέρουσι 
ταῦτα τὰς συμφοράς. ᾿Αλλ᾽ οὐχ dj εὐτέλεια 5 τοιοῦ- 
τον, ἀλλὰ διπλῆ ἡ ὑγεία, διπλᾶ τὰ ἀγαθά. "Yxvoc 
ὑγείας. φησὶν, ἐν ἐντέρῳ μετρίῳ. ἸΙανταχυῦ γὰρ 
τὸ μὲν σύμμετρον ποθεινὸν, τὸ δὲ ἄμετρον οὐχέτι. 
Ὅρα γάρ" Σπινθῆρι μιχρῷ πολὺν ξύλων ἐπίθες φο- 
ρυτὸν, xal οὐχέτι πῦρ τὸ λάμπον, ἀλλὰ καπνὸν ὄψει 
σφόδρα ἀνδὴ b. 

᾿Ανδρὶ λίαν ἰσχυρῷ xal μεγάλῳ φορτίον ἐπίθες 
τὸ τὴν ἰσχὺν ὑπερόαζνον, χαὶ ὄψει μετὰ τοῦ φορτίου 
χαμαὶ χείμενον χαὶ ἐῤῥιμμένον. Πολὺν τὸν φόρτον 
ἔμδαλε τῷ πλοίῳ, καὶ χαλεπὸν εἰργάσω τὸ ναυάγιον. 
Τοιοῦτο δή τι xa ἡ τρυφή ἐστι. Καθάπερ γὰρ 
ἐπὶ τῶν ὑπεράντλων πλοίων, πολὺς ὁ 06pu60; τῶν 
ναυτῶν, τοῦ χυδερνῆτον, τοῦ πρωρέως, τῶν Ert6a- 
τῶν, τὰ μὲν ἄνωθεν ῥιιττούντων εἰς τὸ πέλαγος, τὰ 
δὲ χάτωθεν" οὕτω δὴ χαὶ ἐνταῦθα, τὰ μὲν ἄνωθεν 
ἑμοῦντες, τὰ δὲ χάτωθεν, καὶ ἑαυτοὺς διαφθείροντες, 
ἀπόλλυνται 5, Καὶ τὸ δὴ πάντων αἰσχρότερον, ὅτι 
αὑτὸ τὸ στόμα τὴν χρῆσιν ἀναλαμθάνει τῶν ὅπισθεν 
μορίων, καὶ γίνεται ἐχείνων ἀτιμότερον. El δὲ ἐν 
τῷ στόματι τοσαύτη ἀσχημοσύνη, ἐννόησον ἐν τῇ 
ψυχῇ. Καὶ γὰρ ἐκεῖ πάντα γνόφος, πάντα θύελλα, 
πάντα GxÓtO;, πολλὴ τῶν λογισμῶν σύγχυσις, πιε- 
ζομένων, θλιδομένων, τῆς ψυχῆς αὐτῆς τὴν ἐπήρειαν 
βοώσης. Ἐντεῦθεν χαὶ αὐτοὶ οἱ γαστριζόμενοι ἀλ- 
λήλους αἰτιῶνται, δυσχεραίνουσι, σπεύδουσι τὴν ἕν- 
δον ἀποῤῥίψασθαι χόπρον. “Ὅμως xo μετὰ τὸ ῥι- 
φῆναι, οὐδὲ οὕτως ὁ σάλος παύεται" ἀλλὰ χαὶ πυρε- 
τοὶ ἐντεῦθεν xaX νόσοι. Ναὶ, φησὶ, νοσοῦσι xat àayn- 
μονοῦσι" λόγος εἰχῇ ταῦτα διεξιὼν, χαὶ νόσους ἡμῖν 
χαταλέγων" νοσῶ γὰρ ἐγὼ, χαὶ σπῶμαι ἐγὼ, xal 
ἀσχημονῶ ἐγὼ, ὁ μὴ ἔχων φαγεῖν" τούτους δὲ τοὺς 
«ρυφῶντας ἔστιν εὐπαθοῦντας ἰδεῖν, σφριγῶντας, 
χαίρυντας, φερομένους ἐφ᾽ ἵππων. Οΐμοι 1 θρήνων 
γὰρ ἄξια ταῦτα τὰ ῥήματα. Τοὺς δὲ ποδαλγοῦντας, 
τοὺς ἐπὶ δίφρων φερομένους, τοὺς καταδεσμουμέ- 
νους, πόθεν ὁρῶμεν, εἰπέ μοι; Καὶ εἰ μὴ τὸ πρᾶ- 
γμα ὕθδριν ἐνόμιζον, καὶ ὀνειδιστιχὼς μὲ ταῦτα 


᾿Αλλ᾽ οὐχὶ 
Morel. cum 


* Quidam μεγάλας φέρουσι τὰς . 
εὐτέλεια. Ρ Unus cod. ὄψει πολὺν &x bn. ac 
uno cod. διαφθείροντες ἀπαλλάττονται. 


S. .OANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


Us 


λέγειν ἡγοῦντο, ἔδη ἂν δ xal ὀνομαστὶ παρήγαγον 
αὑτούς. ᾿Αλλ᾽ εἰσέ τινες, οἵ χαὶ ὑγιαίνουσι, φηϑίν, 
Ἐπειδὴ μὴ μόνον τρυφῇ προσανέχουσιν, ἀλλὰ καὶ 
πόνοις. Ἐπεὶ δός μοι ἄνθρωπον διαπαντὸς πιαινό- 
μενον, ἀνενέργητον γείμενον, μηδὲν πονοῦντα, 
ἰδεῖν ὑγιαίνοντα. ᾿Αλλ᾽ οὐχ ἂν εὕροις. Κἂν γὰρ μυ- 
plv ἰατρῶν πλῆθος συνέλθῃ, ἐξελεῖν αὐτὸν οὐ μὴ 
δυνηθῇ τῶν νοσημάτων, διγνεχῶς γαστριζόμενον" 
οὐδὲ γὰρ ἔχει τὸ πρᾶγμα φύσιν. Ἐγὼ 65 χαὶ ἰατριχὸν 
ὑμῖν ἐρῶ λόγον" Τῶν εἰς τὴν γαστέρα χαταδαλλομέ- 
νων, οὗ τὸ πᾶν γίνεται τροφὴ " ἐπεὶ μηδὲ ἐν αὐτῇ τῇ 
τῆς τροφῆς φύσει τὸ πᾶν ἔστι τρόφιμον, ἀλλ᾽ ἔστι 
τὸ μὲν αὐτῆς εἰς διαχύύρησιν μεριζόμενον, τὸ δὲ εἰς 
τροφήν. "Àv μὲν οὖν σύμμετρα δοὺς τέλεον χατεργα- 
σθῇ, τοῦτο γίνεται, xal τὴν οἰκείαν ἔλαδε χώραν, 
xai τὸ μὲν ὑγιὲς xal χρηστὸν εἰς τὸν oixziov ἀν- 
ἐδραμε τόπον, τὸ δὲ περιττὸν χαὶ ἄχρηστὸν ὑπεξῆλθε 
xai [155] ἐξεχώρησεν * ἂν δὲ πλῆθος, χαὶ ὅσον * αὐτοῦ 
τρόφιμον, χαὶ τοῦτο γίνεται βλαδερόν. Ὥς ἐπὶ ὑπὸο- 
δείγματος δὲ τοιοῦτον ἐρῶ, ἵνα σαφέστερον, ὃ λέγω, 
ὑμῖν γένηται" Τοῦ σίτου τὸ μέν ἐστι σεμέδαλις, τὸ δὲ 
ἄλευρον, τὸ δὲ πίτυρον. "Av μὲν οὖν ἡ μύλη λάδῃ. ἃ 
δύναται ἀλεῖν, ἀπέχρινε ταῦτα πάντα " ἂν δὲ πλέον 
ἐπιδάλῃς, πάντα συγχέχνται. Πάλιν ὁ οἶνος; ἂν τῆς 
προσηχούσης χατεργασίας τύχῃ, χαὶ τῆς τῶν ὡρῶν 
χράσεως, πρότερον μὲν πάντα ὁμοῦ γίνεται, μετὰ δὲ 
ταῦτα τὸ μὲν αὐτοῦ εἰς τρύγα ὑφιζάνει, τὸ δὲ εἰς 
ἀφρὸν ἀνατρέχει, τὸ δὲ μένει ἀπόλαυσις τῶν μετεχόν- 
των Í, xal τοῦτό ἔστι τὸ χρηστὸν, xal οὐχ ἄν ποτε 
ταχέως τοῦτο τραπείη " πρότερον δὲ οὔτε οἶνός ἐστιν, 
οὔτε τρὺξ, πάντων μιχθέντων. Τοῦτο καὶ ἐπὶ τῆς θα- 
λάττης ἴδοι τις ἂν, ὅταν ὑπερδολὴ χειμῶνος γένηται. 
Καθάπερ οὖν τότε τοὺς ἰχθύας ὁρῶμεν νεχροὺς ἐπι- 
πλέοντας τοὺς ὑπὸ τοῦ ψύχους εἰς τὸν βυθὸν δῦναι 
μὴ δυνηθέντας * οὕτω δὴ xal ἐφ᾽ ἡμῶν γίνεται. Ὅταν 
γὰρ πολὺς ἄνωθεν ἐπιῤῥεύσῃ τῆς λαιμάργιας ὁ ὅε- 
τὸς, πάντα ἀναχινῆσας, νεχροὺς ἐπιπλέειν ποιεῖ τοὺς 
λογισμοὺς τοὺς τέως ὑγιαίνοντας, καὶ ἐν ἡμῖν ἣρε- 
μοῦντας. Ἐπεὶ οὖν ix τοσούτων ὑποδειγμάτων ἡμῖν 
ἀποδέδειχται πολλὴ ἡ βλάδη, παυσώμεθα μαχαρί- 


'ζοντες τούτους, ἐφ᾽ οἷς ταλανίξειν ἐχρῆν, δακρύοντες 


δὲ αὐτοὺς, ἐφ᾽ οἷς μαχαρίζειν ἔδει, χαὶ τὴν αὐτάρ- 
xeuav ἀγαπῶμεν. Ἢ οὖχ ἀχούετε xol ἰατρῶν λεγόν- 
των, ὅτι ἔνδεια μήτηρ ὑγείας ; Ἐγὼ δὲ οὐχὶ τῆς σω- 
ματιχῆς ὑγείας μητέρα τὴν ἔνδειαν εἶναι, ἀλλὰ καὶ 
τῆς ψυχιχῆς λέγω. Ταῦτα καὶ Παῦλος βοᾷ 6 ὄντως 
ἰατρὸς, Ἔχοντες, λέγων, διατρορὰς καὶ σχεχά. 
σματα, τούτοις ἀρχεσθησόμεθα. Πειθώμεθα τοί- 
vuv αὐτῷ, ἵνα ὑγιαίνοντες πράττωμεν, ἃ δεῖ ποιεῖν, 
ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, μεθ᾽ οὗ τῷ 
Πατρὶ ἅμα τῷ ἀγίῳ Πνεύματι, δόξα, χράτος, τιμὴ, 
νῦν xal ἀεὶ, χαὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾿Αμήν. 

ἃ Alii xal ὀνειδιστιχὰ ῥήματα ἡγοῦντο, ἤδη ἄν. ὁ Qvi- 
dem mss. xal παρεχώρησεν᾽ ἂν δὲ πλῆθος ἐγγένηται, xal 


ὅσον. ἴ 'Avatoéyti* τὸ δὲ εἰς ἀπόλαυσιν τῶν μετεχόντων, 
sic unus. 





OMIAIA 1Z'. 


Τοῦτον τὸν Μωῦσῆν, ὃν nprücarro, εἱπόντες, 
Τίς σα κατέστησεν ἄρχοντα καὶ διχαστὴν à» 
ἡμᾶς; τοῦτον ὁ Θεὸς ἀρχηγὸν καὶ Avtporty 4x- 
éc tels σὺν χειρὶ ἀγγδιλου τοῦ ὀρθέντος αὑτῷ 
ἐν τῇ βάτῳ. 

a'. Σφόδρα τοῦτο χατάλλγιλον πρὸς τὴν προχειμένην 
ὑπόθεσιν. Τοῦτον τὸν Μωῦσην, φησί. Τοῦτον, 

ποῖον, Τὸν χινδυνεύσαντα ἀπολέσθαι, τὸν ὑπ᾽ αὐτῶν δ 


δ Hic unus δὰ novem decemve versus omning variat, 
scd sineullo sensus discrimine, 


ἐξουθενηθέντα, ὃν tpyfisavto εἰπόντες" Τίς ce κατ. 
ἔστησεν ἄρχοντα; χαθάπερ χαὶ τῷ Χριστῷ ἔλεγον" 
Οὐχ ἔχομεν Bactiéa, δὶ μὴ Καίσαρα. Τοῦτον ὁ 
Θεὸς ἀρχηγὸν καὶ λυτρωτὴν ἀπέστειλε σὺν χειρὶ 
ἀγγέλου ποῦ εἰπόντος αὐτῷ - Ἐγώ εἶμι ὁ Θεὸς "A- 
6paáp. 'Evcau0a. xai τὰ γενόμενα θαύματα, διὰ Χρι- 
στοῦ δείχνυσιν [150] γεγενῆσθαι. Οὗτος, τουτέστιν, 6 
Μωῦσῆς (xal ὅρα, πῶς δείκνυσιν αὐτὸν λαμπρὸν), 
ἐξήγαγεν αὐτοὺς ποιήσας τέρατα καὶ σημεῖα ἐν» 
τι Αἰγύπτῳ, καὶ ἐν 'Ερυθρᾷ θαιϊάσσῃ, καὶ ἐν tü 


135 


amorem , et non honoratur. Non similiter autem de 
honorc gaudet qui quxrit eam, et qui non quaerit. 
llic quantumcumque acceperit , nihil se putat. acce- 
pisse : ille vero si vel tantillum dederis, ita accipit 
ac si totum teneat, Rursus qui in deliciis versatur, 
mille negotia habet : etiamsi faciles et quasi ex. fon- 
tibus reditus ipsi affluant ; attamen mila", qux» ex 
deliciis accedunt, formidat , necnon futuri incertam 
conditionem : hic vero sempcr in tuto est et in vo- 
luptate, quod tenuitati victus sit assuetus. Non enim 
ita se miserum putat, quod lauta mensa non fruatur, 
ut deliciatur , dum futuri incertam conditionem non 
tinet. Quz vero ex deliciis mala oriantur, ignorat 
nemo : necesse est autem illud jam dicere. Duplex 
est bellum, corporis, inquam, οἱ anünze : duplex 
hiems, duplices morbi : neque id tautum, sed et 
insanabiles , qui magnas afferant calamitates, At non 
talis est frugalitas; sed duplex est sanitas, duplicia 
bona. Somnus sanitatis, inquit, in ventre parco (Eccli. 
$1. 24). Ubique enim mediocritas desiderabilis est , 
quod vero modum non servat, injucundum. Vide 
enim : scintille parv:e magnam liguorum congeriem 
impone , et non ultra. ignem splendentem, sed fu- 
mum videbis valde insuavem. 

D.licie onus sunt anime. —Viro forti et magno onus 
impone vires superaus, et videbis eum onere humi 
jacentem. Magnum onus injice in navim , et grave fa- 
cies naufragium. Tales sunt deliciz. Sicut enim in 
n vibus supra modum oneratis magnus est nautarum 
tuiultus, gubernatore eo, qui in prora sedet, ac ve- 
ctoribus superiora et inferiora in mare projicientibus : 
δὶς et hoc loco, superiora evomentes et inferiora, ac 
Seipsos corrumpentes, pereunt. Quodque omuium 
turpissimum est, os posteriorum partium usum assu- 
mit, fitque illis ignominiosius. Quod si in ore sit tanta 
turpitudo, cogita quanta sit in anima. Nam ibi omnia 
caligo, omnia procelle , omnia tenebrz , multa con- 
fusio cogitationum in angustia versantium, anima 
ipsa damnum exclamante. Hinc ipsi ventri dediti, sese 
mutuo redarguunt, gre ferunt , stercus internum de- 
jicere festinant. Attamen postquam projecerunt, neque 
sic agitatio sedatur; sed et febres hinc et morbi. 
Etiam , iuquit, infirmi sunt οἱ turpiter agunt : hzc 
frustra nobis narrantur, frustra morbi enumerantur : 
infirinor ego, laceror et turpiter ago, qui non habeo 
quod edam : hos autem in deliciis agentes videre est 
beue affectos , pingues, gaudentes, equis vectos. Vas 
mihi! laerymis enim digna hzc verba sunt. Eos au- 
tein qui podagra laborant, sellis gestatos, alligatos , 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XVII. 


152 
qua ex parte, 4.980, respiciemus? Et nisi rem illi 
putarent contumeliosam ac probrosam, illos jam no- 
mine $u0 compellassem. Sed sunt quidam , inquies , 
qui bene valent, quia non solum deliciis dant ope- 
ram, sed etiam laborant. Verum da mili hominem 
serhper pinguescentem , otiosum, inertem , qui bene 
valeat. Sed non invenies. Etiamsi enim innumera me- 
dicorum turba adsit, illum veutri semper operam 
dantem a morbis eruere non poterunt .: neque enim 
id natura rei permittit. Ego vero medicorum dictum 
vobis afferam. Ex iis, 4ι85 in ventreni mittuntur, non 
omnia fiunt alimentum : nam in ipsa ciborum natura 
non totum alendi vim habet, sed pars in secessum 
secernitur, pars in alimentum cedit. Si ergo mode- 
rate cibum sumens totum perficias, siuz;ula in locum 
suum perguut, et quod sanum utileque est, in suum 
se locum eonfert ; quod autem superfluum est et inu- 
tile, secedit et egeritur; sin vero nimia sit ciborum 
copia, etiam id, quod alendi vim habet, noxium est, 
idque perspicuitatis causa exemplo proferat. Infru- 
mento aliud est simila , aliud farina, aliud furfur. Si 
ergo niola accipiet ea, quaxe potest mol.re, h:ec om- 
nia discernit; sin plura conjicias, omnia confundun- 
wir. Rursus vinum, si congruentem accipiat operam, 
si suo tempore conficiatur, primo omuia simul mi- 
scentur, postea vero aliud in facem abit, aliud in 
spumain, aliud manct ad usum fruentium : et ha-e 
boua pars est, nec facile mutatur. Nam ante neque 
vinum neque f:ex est , cum scilieet omnia miscentur. 
lloc in mari quoque videre est in magna tempestate. 
Ut ergo tunc pisces videmus mortuos superfluitare, 
qui pr:e frgore non possunt in fundum demergi : ita 
et nobis accidit. Quando enim superne ingens ingruit 
vuracititis imber, omnia commovens, cogitationes 
antea sanas, et quietas, ceu mortuas supernatare co- 
git. Cuin igitur ex hujusinodi exemplis demonstratum 
nobis fuerit quantum sit dumuum, cessemus beatos 
dicere illos, quos miseros prxdicare opo-teret, nosque 
deplorare ex iis, ob qux bcatos dicerc oporteret , et 
frugalitatem diligamus. Annon auditis medicos di- 
centes, lndigentia est mater sanitatis? Fgo «eo non 
corporalis modo sanitatis indigentiam matrem esse 
dico, sed etiam spiritualis. lloc et Paulus verus me- 
dicus clamat, dicens : Jl'abentes alimenta et tegumenta, 
his contenti simus (1. Tim. 6. 8). Ob:emperemus ergo 
illi, ut sani ea, qua agenda sunt, operemur in Chri- 
sto Jesu Pomino nostro, quieum Patri et Spiritui 
sancto gloria , imperium , honor, nunc et semper, et 
in &:cula szeculurum. Amen. 





HOMILIA XVII. 


Ca». 7. v. ὅδ. Hunc Moysem, quem negaverunt, di- 
centes : Quis te constituit principem et judicem super 
nos? hunc Deus principem et redemptorem misit cum 
manu angeli, qui apparuit illi im rabo. 

4. Multum congruens hoc est argumento proposito. 
llunc Moysem, inquit. Qualem banc? Fum qui ia 
periculum exitii venit, cum quem igai contempseramt, 


quem negaverant dicentes, Quis te constituit princi- 
pem (Exod. 3. 14) ? quemadmodum et Christo dice- 
hant, Non. habemus regem , misi Cesarem (Joan. 19. 
45). Hunc Deus principem et redemptorem misit cum 
manu angeli ; qui dixerat ei, Ego sum Deus Abraham 
(Exod. 3 6). ΠΟ et miracula, quz facta sunt, per 
Christu:a facia esee ostendit, 26. Ilic, id est, Moyses 


t25 
(et vide, quomodo illum splendidum exhibeat) edu- 
zit illos, faciens prodigia et signa in terra. Egypti, et 
in mari Rubro, et in deserto annis quadraginta. 51. Hic 
est. Moyses, qui dizit filiis Israel : Prophetam vobis su- 
scitabit Dominus Deus ex. (ratribus vestris tamquam me 
(Deut. A8. 18) ; id. est, contecinptum, insidiis app&ti- 
tum. Etenim voluerat ipsum occidere Ilerodes, et in 


Ag ypto servatus est, sicut et ille puer cua esset, in- - 


sidiis est appetitus. 38. Hic est, qui fuit in ecclesia in 
solitudine, cum angelo, qui loquebatur ei in monte Sina, 
et cm patribus nostris; qui accepit verba vite dare no- 
bis. Rursus nusquam templum, nusquam sacrificium. 
Cum angelo, inquit, ut dare nobis verba vite. lic 
ostendit, ipsum non tantum signa fecisse, sed etiam 
legem dedisse, ut Cliristus fecit. Quemadmodum ergo 
hie primo signa facit, et tunc legem dat : sic ct Chri- 
suis. Sed nonu audierunt illum, semper repugnare 
docti, pest signa illa, post prodigia per quadraginta 
2nnos edita. Neque hoc. tantum, sed οἱ contrarium 
exlibuerunt ; quod declirans, adjecit : 52. Cui nolue- 
runt obedire patres uostri ; scd repulerunt, el aversi sunt 
cordibus suis in Aggplm, A0. diceutes ad Auron : Fac 
nobis deos, qui pracedant nos : Moyses enim hic, qui 
eduait nos de terra Egypti, nescimus quid. factum sit 
ei (Exod. 53. 4). 41. Et vitulum fecerunt in diebus illis, 
el obtulerunt hostiam simulacro, et leabantur in operi- 
bus manuum suarum. 42. Conveitit autem Deus, et tra- 
didit illos servire militie cali, sicut scriptum. eat in li- 
bro prophetarum : Numquid victimus el sacrificia obtu- 
listis mihi annis quadroginta in deserto, domus I srael 
(Amos 5. 25)? 45. Εἰ suscepistis tabernaculum Mo- 
loch, ei sidus dei vestri lemphan, figuras, quas [ecistis, 
ut adoraretis eus. Et trans(eram. vos trans. Babylonem. 
Tradidit; hoc idem est ac, permisit. 44. Tabernaculum 
testimonii erat patribus nostris in deserto, sicul statuc- 
rat illis loquens «d. Moysem, ut fuceret illud secundum 
formam, quam viderat (Exod. 25. 40). Licet taberna- 
culum esset, sacrificia non erant.. Quod vero non es- 
scut, propheta declarat his verbis : Numquid victimas 
et sacrificia obtulistis mihi ? Tabernaculum testimonii 
erat, et nihil ipsis pruderat, sed consumebantur, Ne- 
que anteliac illis signa, neque postea profuerunt illis. 
ἐδ. Quod εἰ induxerunt, suscipientes patres nostri. Vi- 
den' ibi lucum sanctum essc, ubi est Deus? Ideo, In 
deserto, dixit, ut locum loco conferat. Deinde beunefi- 
cium sequitur. Et induxerunt, inquit, suscipientes pa- 
tres nostri cum Jesu in possessionem genliwm, quas ex- 
pulit Deus α facie patrum. nostrorum. usque αὐ dies 
Duvid, 46. qui inveuit gratiam ante Dewun, et petiit ut 
inveniret tabernaculum Dei Jacob (Psal. 151. 5). 'etiit 
sedificare David, et non concessum est ci, magno li- 
cet et mirabili ; sed alificat abjectus ille Salomon. 
Ideo ait: 47. Salomon autem. aedificavit illi domum. 
48. Sed non Altissimus in mans(actis templis habitat. 
Jam hoc per ea, qux supra dicta sunt, osteusum est ; 
declaratur etiam ex prophetica voce : quomodo autem, 
audi sequentia. Sicut propheta dicit : 49. Caelum mihi 
sedes est, terra autem scabellum. pedum meorum. Et 
quam domum edificabitis mihi, dicit Dominus ? aut quis 


S. JOANNIS CIIRYSOSTONMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


t54 
locus requietionis med est ? 50. nonne manus mea fecit 
luec omnia (Isai. 66. 1)? Ne miremini, inquit, si Chri- 
stus iis, qui regnum ipsius rejiciunt, bene facit, quan- 
doquidem et in Moyse lioc factum est. Et non sin- 
pliciter illos eruit, sed in deserto agentes. Viden, 
quod propter illos signa illa edita sint? Itaque qui 
cum Deo loquutus est, qui mire servatus , .«ui tanta 
fecit et potuit ; osteudit omnino oportere impleri pro- 
phetiam, nec aversatur sibi ipsi. Sed superius dicia 
repetamus. Hic est, inquit, Moyses qui dixit : Propke- 
tam vobis suscitabit Dominus tamguam me. loc puie 
Christum respexisse cum dixit : Ex Judaeis salus cat 
(Joan. 4. 22), seipsum subindicans. Hic est, qui fuit in 
deserto cum angclo, qui loquebatur ipsi. Ecce iterum 
ostendit ipsum dedisse legem, siquidem cum ipso erat 
in coetu in deserto. Mic vero miraculum magnum 
eliam coimmeinorat in monte factum. Qui accepi ver- 
ba vite, ul duret nobis. Ubique mirabilis est Moyses, 
maxiine vero quando lex danda erat. Quid sibi vult 
illud, Verba vite ? Vel ea, quorum linis per sermones 
moustrabatur, vel prophetias dicit. llinc seqaitur eri- 
minatio in. patriarclas, qui post signa et miracula, 
postquam acceperant verba vite, Ei noluerunt, iuquit, 
obedientes esse. Recte autem dixit, Verba vitae, u& osten- 
deret esse quoque verba non viventia, de quibus Ezc- 
cliiel ait: Et dedi vobis precepta non bona (Ezech. 99. 
25). Talia ergo respiciens dixit, Verba vitae. Sed repa- 
leruut, et aversi sunt cordibus suis in Zi gyptum ; ubi in- 
geiniscebant *, ubi clamabant, unde Deum invocabant. 
Et dicebant Aaroni : Fac nobis deos, qui preecedamt nos. 
9. Judaeorum insipientia. —O insipientiam ! Fe, 
inquiunt, ut precedant nos. Quo? In Egyptum. Υἱ- 
den', quam zgre avellerentur a moribus AEgyptiacis? 
Quid dicis ? non exspectas eum qui te eduxit ; sd 
negas beneficium, et ἃ benefactore fugís? Et vide, 
quomodo contumelia afficiunt. Moyses enim hic, in- 
quiuut, qui eduxit nos de terra Egypti. Nusquam Dri 
nomen, sed omnia Moysi adscribunt. Et cum gratias 
agere oporteret, Moysem in medium adducunt : cum 
autem legi obediendum erat, non jam Moysem memo- 
rant. Atqui dixeral, se ascendere, ut legem accipe- 
ret ; illi vero ne per quadraginta quidem dies ezspe- 
ctarunt.. Fac nobis deos. Non dixerunt, Deum, sed, 
Deos : sic debacchabantur, ut nescirent quid dicercat. 
Εἰ fecerunt vitulum in diebus illis, et obtulerunt sacrificia 
idolo. Vidlstin' insipientiam ingentem ? Ubi apparuit 
Deus Moysi, hi vitulum faciunt,et immolant. Kt ;ete- 
bantur, inquit, in operibus manuum suarum. De quibus 
erubescere oportebat, lzetabantür. Et quid mirem, si 
ignoratis Cliristum, quando et Moysem ignoratis et 
Deum, tot signis exhibitum ? llli vero non ignorarunt 
modo, sed et alio modo contumelia affecerunt, dun 
idola facerent. Convertit autem Deus, et traJidit illos 
servire militie celi. Minc mores illi, hinc sacrificia . 
ipsi primum idolis sacrificaruut. Hoc significans David 
dicit : Et fecerunt. vitulum in Choreb, et adoravernm 
sculptile (Psal. 105. 49). Nam anieliac nusquam sa- 


! Hzc, ubi in2eniscebant, desunt i uno Cod, 


135 
ἐρήμῳ ἔτη ceccapáxorta. Οὗτός ἐστι MoPonc, ὁ 
εἰπὼν τοῖς υἱοῖς Ἰσραή.: Προφήτην ὑμῖν ἀνα- 
στήσει Κύριος ὁ Θεὸς ἐχ τῶν ἀδε.1::ῶν ὑμῶν, ὡς 
ἐμέ * τοντέστιν ἐξουθενη μένον. ἐπιδουλευθέντχ. Καὶ 


γὰρ Ἰδουλήθη καὶ τοῦτον ἀνελεῖν Ἡρώδης, xat ἐν ' 


Αἰγύπτῳ διεσώθη, χαθάπερ xal ἐχεῖνος παιδίον ὧν 
ἐπιδεδούλευτο. Οὗτός ἐστιν ὁ γενόμενος ἐν τῇ 
é&xxAncíg ἐν τῇ ἐρήμῳ μετὰ τοῦ dpréAov, zov .1ω- 
JAovrtoc αὐτῷ ἐν τῷ ὄρει Σινᾷ, καὶ τῶν πατέρων 
ἡμῶν, óc ἐδέξατο Aó1:a ζῶντα δοῦναι ἡμῖν. Πάλιν 
οὐδαμοῦ ναὸς 8, οὐδαμοῦ θυσία. Μετὰ τοῦ ἀγγέλου, 
φησὶν, ἐδέξατο δοῦναι «1όγια ζῶντα ἡμῖν. "Ev- 
ταῦθα δείχνυσιν, ὅτι οὐχὶ σημεῖα ἑποίτισε μόνο», ἀλλὰ 
χαὶ νόμον ἔδωχεν, ὥσπερ ὁ Χριστός. Καθάπερ οὖν 
οὗτο; πρῶτον σημεῖα ποιεῖ, χαὶ τότε νομοθετεῖ" 
οὕτω δὴ xal ὁ Χριστός. ᾿Αλλ᾽ οὐχ fxousav αὐτοῦ, 
μαθόντες ἀεὶ ἀπειθεῖν, μετὰ τὰ σημεῖα, μετὰ τὰ 
θαύματα τὰ ἐν τεσσαράχοντα ἔτεσι. Καὶ οὐ τοῦτο μό- 
vov, ἀλλὰ xaX τοὐναντίον ἐπεδείξαντο. ὃ χαὶ. δηλῶν 
ἐπήγαγεν" Ὧ οὐχ ἠθέλησαν ὑπήκοοι γενέσθαι οἱ 
πωτέρες ἡμῶν, AAA ἀπώσαντο, καὶ éc1pázncax 
τῇ χωρδίᾳ αὐτῶν εἰς Αἴγυπτον, εἰπόντες τῷ ᾿Αα- 
por: Ποίησον ἡμῖν θεοὺς, oc! προπορεύσονταε 
ἡμῶν" ὁ γὰρ Μωδσῆς οὗτος, ὃς ἐξήναγεν ἡμᾶς 
ἂχ γῆς Αἰγύπτου, οὐχ οἵδαμεν εἰ γέγονεν αὑτῷ. 
Kal ἐμουχοποίησωαν ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις, καὶ 
ἀνήγαγον θυσίας tQ εἰδώλῳ, xal sbopalvorro ἐν 
toic ἔργοις τῶν χειρῶν αὑτῶν. Ἕστρενε δὲ ὁ Θεὸς, 
xal παρέδωχεν αὑτοὺς «ἰατρεύειν τῇ στρατιᾷ τοῦ 
οὐρανοῦ, καθὼς γέγραπται ἐν Bl6Aq τῶν προφη- 
τῶν " Μὴ σφάγιαν xal θυσίας προσηγέγκατέ μοι 
ἔτη τεσσαράκοντα ὃν τῇ ἐρήμῳ, οἶκος Ἰσραή.1; 
Kul ἀνειάδετα τὴν σχηνγὴν τοῦ Μο.ῖὸχ, καὶ τὸ 
ἄστρον τοῦ Θεοῦ ὑμῶν Ῥεμ,ρὰν, τοὺς τύσους, 
οὖς ἐποιήσατε προσχυνγεῖν αὐτοῖς. Καὶ μετοιχιῶ 
ὑμὰς àxéxeiva Ba6v.loroc. Τὸ, Παρέδωκεν, ἐνταῦ- 
θα, Εἴασεν ἐστίν. Ἢ σχηγνγὴ τοῦ μαρευρίου ἦν» 
τοῖς πατράσιν ἡμῶν ἐν τῇ ἐρήμῳ, καθὼς διδτά- 
£azo ὁ .ἰαλῶν τῷ Μωῦσεῖ ποιῆσαι αὐτὴν κατὰ 
τὸν τύπον, ὃν ἑωράχει. Καὶ σχτνῆ; οὔσης, θυσίαι 
οὖκ ἧσαν. Ὅτι δὲ οὐχ ἦσαν, ὁ προφήτης δῆλον ποιεῖ, 
τοῦτο λέγων" Mi σφάγιω καὶ θυσίας προσηγνέγ- 
xaté μοι; Ἢ σχιηνὴ τοῦ μαρτυρίου ἦν, χαὶ οὐδὲν 
ὠφέλησεν αὐτοὺς, ἀλλ᾽ ἀνηλίσχοντο. Οὔτε δὲ πρὸ τού- 
40v αὐτοὺς τὰ σημεῖα, οὔτε μετὰ ταῦτα ὠφέλησέ τι, 
Ἣν καὶ εἰσήγαγον διαδεξάμενοι * οἱ πατέρες 
ἡμῶν. ᾿Ορᾷ;, ὅτι ἐχεῖ τόπος ἅγιός ἐστιν, ἔνθα ἂν T 
ὁ Θεός ; Διὰ τοῦτο xai, "Ev τῇ ἐρήμῳ, εἶπεν, ἵνα 
«τότον τόπῳ συγχρίνῃ. Εἶτα ἡ εὐεργεσία. Καὶ εἰσ- 
ἡγαγον, ψησὶ, διαδεξάμενοι οἱ πατέρες ἡμῶν μετὰ 
ησοῦ ἐν τῇ κατασχέσει τῶν ἐθγῶν, ὧν ξξωσεν ὁ 
Θεὸς ἀπὸ προσώπου τῶν πατέρων ἡμῶν Éoc τῶν 
ἡμερῶν Aavt?, ὃς εὗρε χάριν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, καὶ 
ἠτήσατο εὑρεῖν σκήνωμα τῷ Θεῷ ἹἸαχώδ. Ἤτή- 
σατο οἰχοδομεῖν [[57] ὁ Δαυΐδ, καὶ οὐ λαμβάνει ὁ μέ- 
γας, ὁθαυμαστός * ἀλλ᾽ οἰχοδομεῖ ὁ ἀπεῤῥιμμένος ὁ 
Σολομῶν. Διὰ τοῦτό φησι" Σοιομῶν δὲ ῳκοδόμησεν 
αὐτῷ olxor * dAA' οὐχ ὁ Ὕψιστος ἐν χειροποιή- 
τοις Yaó/c χκατοιχεῖ. Ἐδείχθη μὲν τοῦτο xat διὰ τῶν 
ἤδη λεχθέντων * δείχνυτα! δὲ xal διὰ φωνῇς προφη- 
^us" xal ὅπως, ἄχουε τῶν ἑξῆς" Καθὼς καὶ ὁ προ- 
φήτης Jéryev* Ὃ obparóc μοι θρόγος, ἡ δὲ yn 
ὑποπόδιον τῶν ποδὼν μου. Καὶ ποῖον olxor οἰχοδο- 
μήσετέ μοι, Aére: Κύριος ; ἣ τίς τόπος τῆς χαταπαύ- 
σεώς μού ἐστιν; οὐχὶ ἡ χείρ μου ἐποίησε ταῦτα 


* Morel. οὐδαμοῦ λαός, male. ὃ Alius μὴ γὰρ σφάγια. 


c Unus δεδάμενοι. 


ParRor. Gn. LX. 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. X Vti. 


1.6 
πάντα; Mi, θαυμάζετε, φτοὶν, εἰ τοὺ; παρα:τουμὲ- 
νους αὐτοῦ τὴν βασιλείαν ὁ Χριστὸς εὐεργετεῖ, sic 
χαὶ ἐπι! Mejjsiex τοῦτο γέγονε. Καὶ γὰρ οὐχ ἀπλὸ - 
αὐτοὺς ἐξεῶλΣ το, ἀλλὰ χαὶ ὁ, τῷ ἐρήμῳ διάνοντας. 
Ὁρᾶς, ὅτ: δι΄ αὐτοὺς xii ἐχ.ἶνα τὰ σημεῖα: Ὃ τῷ 
Θεῷ οὖν διαλεχθεὶς, ὁ Ex παραδόξου σωδεὶ;, ὁ τοταῦ- 
τὰ ἐργασάμενο: χαὶ δυνηθεὶς, δείχνυσιν, ὅτ: πάντως 
πληρωθῆνα: δεῖ τὴν προς πτείαν͵ χαὶ οὐχ ἐναντιοῦται 
ἑαυτῷ. ᾿Αλλ᾽ ἴδωμεν ἄνωθεν τὰ εἰρτμένα. Οὗτές 
ἔστι, φησὶ, Μωξσῆς, ὁ εἰπὼν» " ἐρο::ήτην ὑμῖν 
ἀναστήσει Κύριος ὡς ἐμέ. Πρὸς τοῦτο οἶμαι τὸν 
Χριστὸν εἰπεῖν ἀναφέροντα᾽ "Ex τῶν ᾿Ἰευξαίων ἡ 
σωτηρία ἐστὶν, ἑαυτὴν αἰν:ττόμενον. Οὗτός ἐστιν 
ó γενόμενος &r τῇ ἐρήμῳ μετὰ τοῦ ἀγγέϊλευ τοῦ 
Jalevrroc αὑτῷ. Ἰδοὺ πάλιν αὑτὸν δείχνυσ: τὸν 
νόμον δεξωχέναι, εἴ γε μετ᾽ αὐτοῦ ἂν ἐν τῇ xx) sia 
ἐν τῇ ἐρήμῳ. "Evzau0a δὲ xa θαύματος ἃ 0z02:avi;- 
σχει μεγάλου τοῦ ἐν τῷ ὄρει γεγενημένυυ. Ὃς ἐδέ- 
ξατο Aóryus ζώντα δοῦναι ἡμῖν». Πανταχοῦ θαυμι- 
στὸς ὁ Μωῦσῆς, χαὶ πλέον ὅτε νομοθετεῖν ἔδει. Τί 
ἔστι, Δόγια ζῶντα; Ἥτοι, ὧν τὸ τέλος διὰ λόγων 
ἐδείχνυτο" ἦτο: τὰ; προφητείας λέγει. Εἶπα τὸ ἔγχλτ,.- 
μα τέως ἐπὶ τοὺς πατριάρχας, μετὰ τὰ σημεῖα χαὶ 
τὰ θαύματα, μετὰ τὸ λαθεῖν λόγια ζῶντα- Ὧ οὐκ 
ἠθέλησων, φησὶν, ὑπήχοοι γενέσθαι. Καλῶς 6 
Λόγια ζῶντα εἶπεν, ἵνα δείξῃ, ὅτι εἰσὶ καὶ οὐ ζῶντα. 
Περὶ ὧν καὶ ἹἸεζξεχιήλ φησιν, ὡς ὅταν λέ-η" Καὶ 
ἔδωχα ὑμῖν προστάγματα οὐ xaJd. Πρὸς -ἃ τοι- 
asta οὖν εἶπε τὸ, Ζῶντεα. ᾿Α.11) ἀπώσαντο *, καὶ 
ἐστράφησαν τῇ καρδίᾳ αὐτῶν εἰς Αἴγυπεον - ἔνθα 
ἔστενον f, ἔνθα ἐδόων, ὅθεν τὸν Θεὸν ἐχάλουν. Καὶ 
εἶπον τῷ ᾿Ααρών" Ποίησον ἡμῖν θεοὺς, ol προ- 
πορεύσονται ἡμῶν. 

β΄. ὋὮ τῆς ἀνοίας ! Ποίησον, φησὶν, Tra προπορεύ- 
σωγται ἡμῶν. Ποῦ; Εἰς Αἴγυπτον. Ὁρᾷ;, πῶς δυσ- 
αποσπάστως εἶχον τῶν ἐθῶν. τῶν Αἰγυπτιαχῶν , Τί 
λέγεις ; οὐχ ἀναμένεις τὸν ἐξαγαγόντα, ἀλλὰ ἀρνΐ τὴν S 
εὐεργεσίαν, xal τὸν εὐεργέτην φεύγεις; Καὶ ὄρα, 
πῶς ὑδρίζουσιν. Ὁ γὰρ Μωυσῆς οὗτος. φησὶν, ὃς 
ἐξήγαγεν ἡμᾶς ἐκ γῆς Αἰγύπτου. Οὐδυμοῦ Θεοῦ 
ὄνομα, ἀλλὰ πάντα τῷ Μωῦσεξζ ἐπέγραφον. Καὶ ἕνβα 
«ἕν αὐτοὺς εὐχαριστεῖν ἣν, Μωῦσῃν φέρουσιν εἰς μέ- 
σον" ἕνθα δὲ πεισθῆναι νόμῳ, οὐχ ἔτι Μωῦσϊν 
ἄγουσι. Καὶ μὴν εἶπεν, hb. ὅτι ἄνεισιν ὥστε λαθεῖν 
τὸν νόμον" οἱ δὲ οὐδὲ τεσσαράχοντα ἡμέρας ὑπέμειναν. 
Ποίησον ἡμῖν θεούς. Οὐχ εἶπον, Θεὸν, ἀλλὰ, Θεούς-" 
οὕτως [158] ἀνεδαχχεύθησαν, ὅτι οὐδὲ ἴσασιν, ἃ 
λέγονσι. Καὶ ἐμοσχοποίησαν ἐν ταῖς ἡμέραις ἐχεί- 
xac, καὶ ἀνήγωγον θυσίας τῷ εἰδώλῳ. Εἶδες ἀνοίας 
ὑπερδολήν; Ἔνθα ἐφάνη Θεὸς τῷ Μωῦσεϊζ, μοσχο- 
ποιοῦσιν οὗτοι xai θύουσι. Καὶ ebgpalvorco, φησὶν, 
ἐν τοῖς ἔργοις τῶν χειρῶν αὑτῶν. "Eo' οἷς ἔδει ἐγ- 
χαλύπτεσθαι, ἔχαιρον. Καὶ τί θαυμαστὸν, εἴ γε ἀγ- 
νοεῖτε Χριστὸν, ὅπου xoi τὸν Μωῦδοέα, χαὶ τὸν Θεὸν 
τὸν δειχθέντα δ'ὰ τοσούτων σημείων ; Οἱ δὲ οὐχ ἣν- 
νόησαν μόνον, ἀλλὰ xal ὕδρισαν ἑτέρως, τῷ εἴδωλα 
ποιῆσαι. "Ectpeye δὲ ὁ Θεὸς, καὶ παρέδωχεν ab- 
τοὺς «ἰατρεύειν τῇ στρατιᾷ τοῦ οὐρανοῦ. Ἑντεῦ- 
θεν λοιπὸν τὰ ἔθη ταῦτα, ἐντεῦθεν αἱ θυσίαι“ αὐτοὶ 
πρῶτον ἐποίησαν θυσίας τοῖς εἰδώλοις. Τοῦτο xai 
Aavió ἐπισημαινόμενος λέγει " Καὶ ἐποίησαν μό- 
σχον ἐν Χωρὴδ, xal προσεκύνησαν τῷ γλυπτῷ. 
Ἐπεὶ πρὸ τούτου οὐδαμοῦ θυσίας ὄνομα, ἀλλὰ προσ- 

d Alius ἐρήμῳ, καὶ ἐνταῦθα θαύματος. ὁ Idem x: ÓC 
ἐχεῖνα εἶπεν οὐ ζῶντα, ἀλλ᾽ ἀπώσαντα, {Ἔνθα ἔστενω, 
deest iu uno cod. δ Alius ἀλλὰ φεύγει τήν, ἈΝ Hic per 


integram fere paginam omnino variat unus, fine ulla 
seusus ditlerenlia. 


157 


τάγματα ζῶντα, xol λόγια ζῶντα’ οὐδαμοῦ τελεταὶ, 
ἀλλὰ θαύματα καὶ τημείων ἐπίδειξις. Καθὼς γέγρα- 
actui ἐν βίδιλῳ τῶν προφητῶν. Ἐνταῦθα τὴν μαρ- 
τυρίαν οὐχ ἀπλῶς παρήγαγεν, ἀλλ᾽ ἵνα δείξῃ τὸ μὴ 
εἶναι χρείαν θυσιῶν. Καὶ 5pa τί φησι’ Μὴ σφάγια 
καὶ θυσίας προσηγέγχατέ μοι ἔτη τεσσαράκοντα 
ἐν τῇ ἐρήμῳ. Καὶ dveAd6ece τὴν σχηγὴ» τοῦ 
MoA0x, καὶ τὸ ἄστρον τοῦ Θεοῦ ὑμῶν Ῥεμφὰν, 
τοὺς τύπους, οὗς ἐποιήσατε προσκυνεῖν» αὑτοῖς. 
Ἐμφαντιχῶς ἐχρήσατο τῇ λέξει. Ὃ δὲ λέγει, τοῦτό 
ἐστιν Οὐχ ἔχετς εἰπεῖν, ὅτι ἀπὸ τοῦ ἐμοὶ θύειν χἀ- 
χείνοις ἐθύετε * χαὶ ταῦτα ἐν τῇ ἐρήμῳ, ἔνθα μάλιστα 
αὑτῶν προειστήχει. Καὶ dreAd6eve τὴν σχηγὴν τοῦ 
MoAóz. Ἡ αἰτία τῶν θυσιῶν αὔτη. Kal μετοικιῶ 
ὑμᾶς ἐπέκεινα Βαθδυῶγνος. Οὕτω καὶ ἡ αἰχμαλω- 
σία κατηγορία τῆς χαχίας. Καὶ πῶς Ἢ σκχηγὴ, 
φησὶν, ἦν τοῦ μαρτυρίου; ᾿Αλλὰ * διὰ τοῦτο ἦν, ἵνα 
μάρτυρα τὸν Θεὸν ἔχωσιν. Οὐχοῦν εἰς τοῦτο μόνον 
ἦν. Κατὰ τὸν τύπον γὰρ, qnot, τὸν δειχθέντα σοι 
ἐν τῷ ὄρδι' ὥστε ἐν τῷ ὄρει ἡ ὑπογραφὴ γέγονε’ 
xo αὕτη δὲ ἐν τῇ ἐρήμῳ περιφορητὴ ἦν, χαὶ οὐχ 
ἐν τόπῳ κειμένη. Μαρτυρίου δὲ σχηνὴν, οὐχ ἄλλου 
τινὸς χάριν, ἣ τῶν θαυμάτων xol τῶν προσταγμά- 
των χαλεῖ. "Ὅμως γοῦν xal αὕτη καὶ ἐκεῖνοι οὐχ εἷ- 
xov ναόν. "Apa xai τὸν τύπον αὐτὸν αὐτὸς ὁ ἄγγελος 
ἔδωχεν. Ἕως τῶν ἡμερῶν, φησὶ, Δαυΐδ. Ὥστε οὐχ 
ἣν ναὸς ἄχρι τότε * χαίτοι χαὶ τὰ ἔθνη ἐξέωστο, περὶ 
ὧν φησιν: Ὧν ἔξωσεν ὁ Θεὸς ἀπὺ προσώπου τῶν 
πατέρων ἡμῶν. Τοῦτο δὲ εἶπε, δειχνὺς πάλιν, ὅτι 
οὐχ ἦν τότε ναός. Τί )έγω; τοσαῦτα θαύματα, xal 
οὐδαμοῦ ναός ; Οὕτω χαὶ πρώτη ἡ σχηνὴ, καὶ οὐδα- 
μοῦ ναός. Καὶ ἤτησε εὑρεῖν χάριν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. 
"Htnot, καὶ οὐχ ᾧχοδόμησεν᾽ οὕτως οὐχ ἣν μέγα τι ὁ 
ναὸς, εἰ xai ἐνόμισάν τινες μέγαν εἶναι τὸν Σολο- 
μῶντα τῷ τὸν ναὸν οἰχοδομῆσαι, oi διὰ τοῦτο χαὶ 
τοῦ πατρὸς; αὐτὸν προετίθεσαν. Ὅτι δὲ οὐχὶ βελτίων 
ἦν τοῦ πατρὸ;, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἴσος, μόνον δὲ ἀπὸ τῆς τῶν 
πολλῶν ὑπολήψεως, δῆλον αὐτὸ ἐποίησεν ἐπαγαγών" 
'AAA οὐχ ὁ Ὕψιστος ἐν χειροποιήτοις ναοῖς κατε’ 
οἰκεῖ, 1: ϑηκαθὼς ὁ προφήτης φησίν" Ὁ οὐρανός μοι 
θρόγος, ἡ δὲ γῆ ὑποπόδιον τῶν ποδῶν μου. Οὐδὲ 
γὰρ ταῦτα b ἄξια Θεοῦ, εἴ γε ποιήματά ἐστιν, εἴ γε 
τῆς χειρὸς αὐτοῦ ἔργα. "Opa, πῶς αὑτοὺς χατὰ μι- 
κρὸν ἀνάγει. Δείχνυσι γὰρ διὰ τοῦ προφήτου, ὅτι 
οὐδὲ ταῦτα Θεοῦ ἄξια λέγειν. Καὶ τίνος ἕνεχεν, φη- 
Gt, ἐνταῦθα χαταφοριχῶς τῷ λόγῳ χέχρηται; Πολλὴ 
ἦν f παῤῥησία μέλλοντος αὐτοῦ ἀποθνήσχειν" xal 
τὰρ xai τοῦτο οἶμαι αὐτὸν ἐξ ἀποχαλύψεως εἰδέναι. 
ExAnpotpáxnAo: καὶ ἀπερίτμητοι ταῖς καρδίαις 
καὶ τοῖς ὠσί. Καὶ τοῦτο προφητιχόν " οὐδὲν αὐτοῦ 
ἴδιον. Ὑμεῖς del τῷ Πγεύματι τῷ ἁγίῳ ἀγτιπί- 
ατετε, ὡς οἱ πατέρες ὑμῶν καὶ ὑμεῖς. τε οὐχ 
ἐδούλετο θυσίας εἶναι, ὑμεῖς ἐθύετε“ ὅτε βούλεται, 
πάλιν οὐ θύετε" ὅτε οὐχ ἤθελε δοῦναι ὑμῖν παραγ- 
γέλματα, ἐπεσπόσασθε" ὅτε ἐλάδετε, Ἠμελήσατε, 
Π14Ὰλιν ὅτε εἰστήχει ὁ ναὸς, εἴδωλα ἐθεραπεύετε " ὅτε 
βούλεται: χωρὶς ναοῦ θεραπεύεσθαι, τὸ ἐναντίον ποι- 
εἶτε. "Opa, οὐχ εἶπε, Τῷ Θεῷ « ἀντιπίπτετε, ἀλλὰ, 
Tw Πνεύματι" οὕτως οὐδεμίαν οἷδε διαφοράν. Καὶ 
πὸ μεῖζον, Ὡς οἱ πατέρες ὑμῶν, φησὶν, xal ὑμεῖς. 
Οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς ὠνείδιζεν, ἐπειδὴ μεγάλα ἀεὶ ἐπὶ 
τοῖς πατράσιν ηὔχουν. Τίγα τῶν προφητῶν oix 
ἐδίωξαν οἱ πατέρες ὑμῶν; Καὶ ἀπέχτειναν τοὺς 
προχαταγγείλαντας περὶ τῆς ἐλεύσεως τοῦ Δι- 


4 "Αλλά deest in quibusdam. b Alius ποδῶν μον. ᾿Αλλ᾽ 
οὐξὲ ταῦτα. € [ἀοτ ποιεῖτε, καὶ οὐχ εἶπεν, ὅτι To Θεῷ. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHTEP. ΟΟΝΘΤΑΝΤΙ͂ΝΟΙ», 


118 
καίου. "Ext Τοῦ δικαίου λέγει, βουλόμενος αὐτοὺς 
χαταστεῖλαι. Οὗ vir ὑμεῖς προδόται καὶ φονεῖς 
γεγέγησθε. Δύο αὑτοῖς ἐγχαλεῖ, ὅτι τε — fhiyvén- 
σαν, xat ὅτι ἐφόνευσαν. Οἵτιγες ἐλάδετιε τὸν 
γόμον εἰς διαταγὰς ἀγγέλων, καὶ οὐκ éypvAdtare. 

γ΄. Τί ἐστι τοῦτο ἴ; Τινές φασι, τὸν ὑπ᾽ ἀγγέλων λέ- 
γειῖιν διαταχθέντα. Οὐχ ἔστι δέ" ποῦ γὰρ ἄγγελοι νό- 
μὸν ἐφάνησαν διατάττοντες: ἀλλὰ διαταχθέντα νό- 
μον λέγει, τὸν ἐγχειρισθέντα αὑτῷ δι᾽ ἀγγέλον τοῦ 
ὀφθέντος αὐτῷ ἐν τῇ βάτῳ μὴ γὰρ ἄνθρωπος fv; 
Οὐδὲν οὖν θαυμαστὸν τούτους ἐχεῖνα ποιήσαντας «“, 
φησὶ, xal ταῦτα ποιΐσαι. El τοὺς χαταγγεΐλαντας 
ἀνεΐλετε, πολλῷ μᾶλλον αὐτόν. Ἐνταῦθα καὶ Θεῷ, 
χαὶ ἀγγέλοις, χαὶ τοῖς προφήταις, καὶ τῷ Πνεύματι, 
χαὶ πᾶσι δείχνυσιν ἀπειθοῦντας, καθὼς χαὶ ἑτέρωθί 
φησιν ἡ Γραφή" Κύριε, τοὺς προφήτας σου dz- 
ἐχτειγαν, καὶ τὰ θυσιαστήριά σου κατέσχαψαν. 
Οἱ τοίνυν ἀντιποιούμενοι λόγῳ τοῦ νόμου, ἔλεγον" 
Elc Ἠωῦσὴν βιλασφημεῖ. Ὃ δὲ δείχνυσιν, ὅτε αὐὖ- 
τοὶ βλασφημοῦσι μᾶλλον, οὐ μόνον εἰς Μωῦσῆν, ἀλλὰ 
xaX εἰς Θεὸν, xal ὅτι αὐτοὶ ἄνωθεν τοιαῦτα σ“τοιοῦσι, 


, καὶ ὅτι αὐτοὶ τὰ ἔθη κατέλυσαν, καὶ ὅτι οὐ χρεία 


τούτων λοιπόν" χαὶ ὅτι ἑγχαλοῦντες xal λέγοντες 
Μωῦσῇ ἐναντιοῦσθαι αὐτὸν, αὐτοὶ τῷ Πνεύματι ἧναν- 
τιοῦντο᾽ χαὶ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ xal μετὰ φόνου " xal 
ἄνωθεν εἶχον τὴν ἔχθραν. Ὁρᾷς, ὅτι καὶ Μωῦσῇ καὶ 
πᾶσι δείχνυσιν ἐναντιουμένους αὐτοὺς, χαὶ τὸν νό- 
pov μὴ φυλάττοντας; Καίτοι γε Μωῦσῆς εἶπε * Ζρο- 
φήτην ὑμῖν ἀναστήσει Κύριος" καὶ οὗ ἄλλοι δὲ 
τοῦτον ἐλεύσεσθαι προὔλεγον, χαὶ ὁ προφήτης, λέγων" 
Ποῖον olxov οἰχοδομήσετέ μοι; xaX πάλιν * Μὴ σφά- 
για καὶ θυσίας προσηνέγκατέ μοι [140] £e τεσσα- 
ράχογτα; Τοῦτο παῤῥησία ἀνδρὸς τὸν σταυρὸν ἔχον- 
τος. Μιμώμεθα τοίνυν xal ἡμεῖς ταύτην, εἰ καὶ πο- 
λέμου οὐχ ἔστι καιρὸς, ἀλλὰ παῤῥησίας ἀεὶ χαιρός 
ἐστιν. 'EAdAovy. γὰρ, φησὶν, ὃν τοῖς μαρτυρίοις 
σου ἐναντίον βασιλέων, καὶ οὐκ ἠσχυγόμην. "Av 
τοίνυν Ἕλλησι συμπλεχώμεθα, οὕτως f αὐτοὺς ἔπι- 
στομίζωμεν χωρὶς θυμοῦ, χωρὶς τραχύτητος. "Av μὲν 
γὰρ μετὰ θυμοῦ τοῦτο ποιῶμεν, οὐχ ἔτι παῤῥησία, 
ἀλλὰ πάθος εἶναι δοχεῖ᾽ ἂν δὲ ἐπιειχῶς, ὄντως ἐστὶν 
αὕτη παῤῥησία. Οὐ γὰρ δυνατὸν ὁμοῦ χατὰ ταυτὸν 
χαὶ χατόρθωμα εἶναι χαὶ ἐλάττωμα. Ἡ παῤῥησία, 
κατόρθωμα" ὁ θυμὸς, ἐλάττωμα. Δεῖ τοίνυν ἡμᾶς, εἰ 
μέλλομεν παῤῥησίαν ἔχειν, καθαροὺς εἶναι τοῦ θυμοῦ, 
ἵνα μὴ ἐχείνῳ τις λογίσηται τὰ ῥήματα. Κἂν δίκαια 
λέγῃς μετὰ θυμοῦ, τὸ πᾶν ἀπώλεσας, χἂν παῤῥησιάζῃ, 
x&v νουθετῇς, χἂν ὁτιοῦν πράττῃς. Ὅρα τὸν ἄνδρα 
τοῦτον οὐ μετὰ θνμοῦ διαλεγόμενον" οὐ γὰρ δὴ ὕδρι- 
σεν, ἀλλὰ προφητιχοῦ αὑτοὺς ἀνέμνηδε λόγου. “Ὅτι γὰρ 
οὐχ ἦν θυμοῦδ, ἔδειξεν, ὅτε χαχῶς ἔπασχε, νότε ὑπὲρ 
αὐτῶν εὐχόμενος xai λέγων Μὴ στήσῃς αὑτοῖς 
τὴν ἁμαρτίαν ταύτην. Οὕτως οὐχ ὀργιζόμενος αὐτοῖς, 

ἀλλὰ ἀλγῶν ὑπὲρ αὐτῶν xaX δαχνόμενος, ταῦτα ἐφθέγ- 
4610 * ἐπεὶ καὶ περὶ τῆς ὄψεως διὰ τοῦτο εἶπεν, ὅτι 

Εἶδον τὸ πρόσωπον αὑτοῦ ὡσεὶ πρόσωπον ἀγγέλου, 

ἵν᾽ αὑτοὺς ἐφελχύσηται. Καθαροὶ b τοίνυν θυμοῦ ὦμεν. 

Οὐ χατοιχεῖ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἔνθα θυμός" ἐπι- 

χατάρατος ὁ θυμώδης. Οὐχ ἔστιν οὐδὲν ὑγιὲς προελ- 

θεῖν, ὅθεν θυμὸς ἔξεισι. Καθάπερ γὰρ ἐν χειμῶνι θα- 
λαττίῳ πολὺς ὁ θόρυδος, μεγάλη dj χραυγὴ, καὶ οὐχ 

ἂν ἔχοι τις χαιρὸν φιλοσοφεῖν * οὕτως οὐδὲ ἐν θυμῷ, 

'AXX. εἰ μέλλει τι φιλόσοφον f) λέγειν f) παιδεύεσθαι 


4 Τίἐστι τοῦτο, deest in uno cod. 6 :dom θαυμαστὸν τὸν 
ἐχεῖνα ποιήσαντα. ἴ Idem ἄν μεταξὺ Ελλήνων ἐμπέσωμεν, 
οὕτως. 5 Unus cod. οὐκ Xv ϑγυμόςς — bldem ἀγγέλον. Ἵνα 
πιστεύσωσι " καθαροί, 


15? 


crificii nomen, sed pr:ecepta viva, et eloquia viva : 
nusquam iaitiationes, sed miracula et signa exhibita. 
Sicut seriptwn est in. libro prophetarum. Hic testimo- 
niu:u non sine causa adducit, sed ut ostendat non 
esse sacrificiis opus. Et vide, quid dicat. Num victi- 
mas et sacrificia obtulistis mihi in deserlo quadragiuta 
annis? Et accepistis tabernaculum Moloch, et sidus Dei 
vestri Remphan, figuras quas fecistis , ut. adoraretis 
eas. Cum emphasi loquitur ; hoc vero significat : Non 
potestis dicere, vos quod mihi sacrificaretis, illis 
etiam sacrificavisse; et hoc in deserto, ubi maxime 
ilis przsidebat. Et accepistis tabernaculum | Moloch. 
Et hic fuit causa sacrificiorum. Et transferam vos 
ultra Babylonem. Sic et captivitas accusatio maliti;e 
est. Εἰ quomodo, inquies, erat Tabernaculum testi- 
nonii ? deo erat, ut testem haberent Deum. Igitur ad 
hoc solum erat. Secundum formam, inquit, que tibi 
monstrata. fuit in monte. Mtaque in monte descriptio 
facta est : et hoc in deserto circumferebatur, nec in 
quopiam loco manebat. Tabernaculum vero testimo- 
nii vocat, non alia de causa, quam ob miracula et 
prxcepta. Attamen nec illud, nec illi templum habe- 
bant. Ergo figuram illam angelus dederat. Usque ad 
dies David, in juit. Itaque usque ad tempus illud tem- 
plum non erat, etiamsi gentes expulsze fuissent, de 
quibus ait : (uas expulit Deus a. facie patrum nostro- 
rum. Hoc veru dixit, iterum ostendens, nondum fuisse 
templum. Quid dico? tot miracula, et nusquam tem- 
plum? Sic et primum tabernaculum, et nusquam 
templum. Et petiit, ut inveniret gratiam coram Deo. 
Petiit, et non zediflcavit : ita non magnum quidpiam 
erat templum , etiamsi quidam magnum putaveriut 
esse Salomonem, quod templum :edificaveril, qui ideo 
illum patri prtulerunt. Quod autem non fuerit patre 
melior, imo neque par illi, sed tantum ex quorumdam 
opinione, id declarat sic pergens : Sed Altissimus in 
manufactis non habitat, sicut. propheia dicit : Celum 
mihi sedes est ; terra autem scabellum pedum meorum. 
Neque enim hzc Deo digna sunt, utpote facla, utpote 
manus ejus opera. Vide, quomodo illos paulatim eri- 
gat. Ostendit enim per prophetam, indignum esse haec 
de Deo dicere. Et qua de causa, inquies, hic acriter 
loquitur? Multa inerat loquendi fiducia morituro : 
nam puto illum hoc quoque ex revelatione scivisse. 51. 
Dura cervice, et incircumcisis cordibus εἰ auribus. Moc 
quoque propheticum est, neque illi proprium. Vos sem- 
per Spiritui sancio resisiilis, sicut patres vestri, ita. et 
vos. Quando nolebat esse sacrificia, vos sacri(icaba- 
tis ; quando volebat, rursum non sacrificabatis ; 
quando nolebat dare vobis pracepta, requirebatis ; 
quando accepistis, neglexistis. Rursus cum staret 
tcmplum, idola colebatis; quando vult sine templo 
coli, contrarium facitis. Perpende : non dixit, Deo 
resistitis, sed, Spiritui : sic nullam noverat differen- 
tiam. Quodque majus est, Sicut paires vestri, ita. et 
tos, inquit. Ita et Christus exprobrabat, quia multum 
semper de patribus gloriabautur. 52. Quem prophe- 
larum non sunt persequuti patres vestri ? Et occiderunt 
eos, qui prenuntiabant de adventu. Justi. Adhuc. Justi 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XVII. 


135 
dicit, volens illos comprimere. Cujus vos nunc prodi- 
tores et homicide (uistis. Duo illis improperat, et quod 
ignorarint, et quod occiderint. 53. Qué accepisiis 
legem per dispositiones angelorum, et non custodislis, 

$. Quid est hoc! ? Quidam putant ipsum diccre 
legem ab angelis fuisse dispositam. At res non ita se 


; habet : ubi namque ang-li visi sunt legem ordinare? 


sed dispositam legem dicit; id est, traditam illi per 
angelum, qui apparuit illi in rubo, Nonne homo erat? 
Nihil ergo inirum est, eos qui illa fecerant, et h;ec 
fecisse. Si annuntiantes illum occidistis, mullo magis 
ipsum. Hic illos et Dco, et angelis, et prophetis, et 
Spiritui, et omnibus inobedientes ostendit : ut et 
alibi ait Scriptura : Domine, prophetas tuos occidc- 
runt, et allaria tua subverterunt (5. lteg. 19. 19). iili 
igtur specie tantum legem curantes, dicebant : 7n 
Moysem. blasphemat. lle. vero ostendit ipsos magis 
blasphemare, non solum in Moysem, sed ctiam in 
Deum, et jam olim illos talia fecisse, et instituta sol- 
visse ; neque illis ultra opus esse : ipsos item, dum 
Se accusarent, quod Moysi esset contrarius, Spiritui 
sancto obsistere; neque id simpliciter, sed eti..m 
cum c:ede ; et diu antea inimicitias exercucre. Viden', 
quomodo illus ostendat et Moysi et. omnibus adver- 
santes, legemque non servantes? Atqui Moyses dixo- 
rat : Prophetam vobis. suscitabit Dominus. (Deut. 18. 
18) : et alii huc venturum priedixerunt, et propheta 
quoque qui dicit : Qualem domum adificabitis mihi 3 
Et iterum, Numquid. victimas ei sacrificia. obiulistis 
mihi quadr«ginta annis? H:vc erat fiducia viri erucem 
habentis. Hane et nos quoque imitemur, etiamsi ne 
sit belli tempus, sed fiducixe semper tempus est. Lo- 
quebar, inquit, de testimoniis tuis in conspectu regum, 
et non confundebar (Psal. 148. 46). Si ergo cum gen- 
llibus congrediamur, sic'illos reprimamus absque 
ira, absque asperitate. Nam si cum ira hoc faciamus, 
non jau fiducia, sed passio esse videtur; sin inan- 
suele, vere fiducia est. Neque enim possibile est simul 
secundum eamdem ralionem idipsum esse bonum 
opus ct delictum. Fiducia bonum opus est, ira deli- 
ctum. Oportet ergo cum fiducia loquuturos, a furore 
liberos esse, ut ne quis hine verba proficisci putet. 
Etiamsi justa dixeris cum furore, totum perdidisti, 
licet libere loquaris, licet moneas, licet quidvis aliud 
facia. Hunc respice virum non cum furore loquen- 
tem : neque enim contumelia affecit, sed illis pro- 
pheticum sermonem memoravit. Quod enim nullo 
furore moveretur, ostendit quando pro illis se 
male impetentibus precatus, dixit : Ne statuas illis 
hoc peccatum. Sic uon iratus, sed pro illis dolens ac. 
meorens loquebatur ille. Ideo namque de facie ejus 
dixit : Viderunt. faciem ejus tamquam | faciem. angeli, 
ut illos attraheret?*. Puri igitur ab ira simus. Non 
habitat Spiritus sanctus ubi ira est : maledictus furi- 
bundus. Non potest sanum quid prodire, cuin furor 
egreditur. Nam sicut in marina tempestate magnus 
est tumultus, magnus clamor, nec quis tempus ha- 


! Hac ipterrogatio deest in uno Cod. 
* Unus Cod. babet, illi erederent, loco, illos attvaheret 


439 
huerit ad. philosopliandum : ita neque in furore. Scd 
si anima quid philosophicum vel loqui vel discere 
velit, quasi in portu sit oportet. Non vides, quomodo 
de necessariis rebus loquuturi, loca tumultu vacua 
quaerimus, ubi quies sit, ubi tranquillitas, ut ne 
repellamur? Quod si externus tumultus repellat, multo 
magis interna turbatio. Etsi. precetur quis, frustra 
precatur, si cum ira et furore id faciat : si loquatur, 
ridiculus erit; si taceat, similiter ; si comedat, etiam 
sic lxeditur ; itemque si bib.:t, si non bibat, si sedeat, 
$i stet, si ambulet, si dermiat; nam et in sotm- 
niis talia iinaginantur. Quid in iracundis non turpe? 
Oculi injucundi, os distortum, membra tremula 
οἱ inflata, lingua infrenis et. nemini parcens, mens 
in excessu, habitus indecens, multa insuavitas. Vide 
mili d:emoniacorum oculos, et ebriorum, et in:a- 
nientium, quid inter se differunt ? nonne totum furor 
est ?* Quid enim etsi ad tempus Loc fiat? Nam et in- 
saniens ad tempus detinetur : hoc autem quid dete- 
rius? Neque pudet illos ad defensionem dicere : Ne- 
sciebam quid. dicebam, aientes. Et cur nesciebas, 
rationalis et ratione przditus homo? cur ea, quz 
brutorum sunt, facis, sicut equus ferox ira et furore 
correptus ἢ ΠΡΟ certe defensio culpa non vacat. Uti- 
nam scivisscs, quz dicebas ! Ire, inquies, verba sunt, 
non mea, Quomodo ire sunt, cum ira nullam viin 
habeat, nisi a te accipiat ? Ac si quis diceret : Vul- 
nera non mca, sed. manus me: sunt. Cui rei putas 
snaxime opus esse jra? nonne bello ct pugnze ? At 
ibi etiam, si quid cum ira fiat, totuni periit et pessum 
abiit. Nam pugnantibus maxinie convenit non irasci, 
imo nec iis, qui contumeliam inferunt convenit irasci. 
Et quomodo pugnandum est, inquies ? Ratione, 
mausuetudiue : certamen enim est ex adverso alare. 
Aunon vides hzc. bella lege, ordine et temporibus 
delüinita? lra enim nihil aliud est quam irrationalis 
impetus; irrationalis autem nihil potest rationale 
faccre. — 

4. Certe hic t2lia loquebatur, nec irascebatur. He- 
lias vero dicebat : Quousque claudicatis utroque poplite 
vestro (3. Reg. 18. 21)? nec irascebatur. Phinees item 
oecidebat (Num. 25), et non irascebatur. Ira enim 
non sinit videre, sed omnibus quasi in nocturna pu- 
gna ligatis, oculos et aures trahit quo voluerit. Ab 
hoe ergo da'inone liberemur; incipientem illum com- 
pescamus ; sigillum pectori apponainus quasi frenum. 
Canis impudens cst ira : sed discat audire legem. Si 
sit canis in armento ira ferox, ut bubulco imperanti 
non pareat, nec ejus vocem agnoscat, omnia pereunt. 
Cum ipsis ovibus pascitur; sed si ipsas oves edat, 
inutilis est et occiditur. Si didicerit te audire, ale ca- 
nem : utilis est contra lupos, contra latrones, contra 
furum principem latrans, non contra oves neque con- 
tra f^miliares. Si non audiat, oinnia perdit: $i con- 
temnere discat, omuia pessumdat. Mansuetudo ergo 
in te ron consumatur, sed eam custodiat ira et foveat; 
custodiet autem, et in securitate multa pascere sinet, 
sj malas pravasque cogitationes consumat, si diabo- 
lum undique persequatur. Sic mansuetudo servatur, 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


Au 

eum niliil malum de proximo cogitamus : sic vencra- 
biles effieimur, quando impudenter agere non disa- 
mus. Nihil enim ita impudentem reddit ut mala con- 
scientia. Cur meretrices impudentes sunt? cur virgines 
pudibuudz? nonne ille a peccato, bh:ze a castitate? 
Nihil enim ita iu pudenteim reddit, ut peceatum. Iuo 
contra, inquies, in pudorem injicit. Etiam ccrte sese 
damnantenm ; alium vero impudentiorem reddit peta- 
lantiorem : nam qui de sc desperat, audax efficitur. 
Impius enim, inquit, cum in profundum peccatorum 
venerit, contemnit (Prov. 18. 5). Impudeus vero petu- 
lans fuerit; petulans autem audax est. Vis discere, 
quandonam mansuetudo consumatur? Cum mala co- 
gitationes illam pertrahunt. Sed etiamsi hoc contingat, 
quia nondum canis stat multum latrans, ncque εἰς 
desperandum est. Est quippe nobis funda et lapis 
(scitis quod dico), est nobis hasta, caula et stabulum, 
in quo cogitationes illiesas servemus. Si canis adule- 
tur ovibus, furatque et vigilet contra externos; bsec 
virtus est canis : licet esuriat, ne comedat oves ; licet 
satur sit, ne parcat lupis. Talis et ira sit: licet mor- 
deatur, ἃ mansuetudine ne discedat; licet. quiescat, 
adver-us malas cogitationes excitetur : ac quod suum 
esl, licet pungat, ne deserat, sed agnoscat; quod 
autem alienum | est, licet aduletur, pessumdet. Sxpe 
diabolus quasi canis adulatur, sed sciant omnes 
alienum esse. Sic et nos virtuti, etsi molesta sit, 
adulemur; et malitiam, etsi leiüflcet, aversemur. 
Ne simus canibus deteriores, qui flagellati et con- 
stricti, non absistunt. Si illos autem pascat alienus, 
quomodo non magis nocebunt? Est aliquando utilis 
ira, sed cum latrat contra alienos. Quid est illud, Qui 
irascitur fratri suo temere (Mauh. 5.99)? Id est, Ne ulci- 
scere nec vindica teipsum : si alium pereuntem videas, 
porrige nianum. Non erit ultra ira, cum ἃ proprio 
motu et affectu. liber eris. Apprehendit David Saü- 
lem (1. eg. 26. 7) , nec ira commotus est, nec ca- 
ptum initnicum hasta confodit ; sed ultus est diabolum. 
Moyses cum alienum lx: dentem vidit, occidit ( Exod. 
2. 12) ; cum congenerem, non item ; scd fratres qui- 
dem reconciliabat , alienos vero pellebat. Licet eum 
mitissiinum fuisse Scriptura testificetur ( Num. 19. 
9) ; auamen pervigil erat. Nos autem non ita : sed 
ubi mansuetudinem exhibere oportet , feris omnibus 
ferociores sumus ; ubi autem excitari par esset, ad- 
modum ignavi et supini. Quia igitur iis, quae in nobis 

sunt , non ut par esset utimur , ideo in nihilum vita 

nostra consumitur. lta et in vasis evenit : si aliud ad 

alium usum adhibeamus , omnia perdimus. Exempli 

causa, siquis gladium sumat, nez illum ad suum usum 

adhibeat , sed manu id facere tentct , nihil amplius 

efficit ; sicut οἱ qui , ubi manu ipsa operandum est , 

gladio utitur, omnia perdet. Sic et medicus, qui ubi 

secare oportet non secat , et ubi uon oportet. secat , 

omnia pessumdat. Quamobrem rogo , nos opportune 

hac re utamur. γα tempus non est, ubi nos ipsos 

javamus : si vero alios corrigere oporteat, tunc maxi- 

me illa utendum est, ut alios eruamus. Ita et Deo 

equales erimus , si nos ab ira semper tueamur , et 


139 


Ψυχὴ, ὀφείλει πρότερον ἐν λιμένι εἶναι. Οὐχ δρᾷς πῶς, ὅταν 
βουλώμεθα περί τινων ἀναγχαίων διαλεχθῆναι, τόπους 
θορύδου χαθαροὺς παρατηροῦμεν, ἔνθα ἡσυχία, ἔνθα 
γαλήνη, ἵνα μὴ ἐχχρουνώμεθα ; El δὲ ὁ ἔξωθεν ἐχχρούει 
Oópu6oc, πολλῷ μᾶλλον ἣ ἔνδον « ταραχή. Κἂν εὔχηταί 
τις, εἰχῇ εὔχεται, μετὰ ὀργῆς χαὶ θυμοῦ τοῦτο ποιῶν᾽ χᾶν 
φθέγγηται, χαταγέλαστος ἔσται" xXv σιγᾷ, πάλιν ὁμοίως" 
χἂν ἐσθίῃ, χαὶ οὕτως ἐδλάδη" χἂν πίνῃ, χἂᾶν μὴ πίνῃ, xàv 
καθέξηται, χἂν στήχῃ. xàv βαδίζῃ, x&v χαθεύδῃ" χαὶ γὰρ 
ἐν τοῖς ὀνείροις τοιαῦτα φαντάζονται. Τί γὰρ τῶν τοιούτων 
οὐκ ἄτοπο» ; Ὀφθαλμοὶ ἀηδεῖς, στόμα διεστραμμένον, 
μέλη χεχινημένα καὶ οἰδαίνοντα, γλῶσσα ἀχράτητος 
xai οὐδενὸς φειδομένη, διάνοια ἐξεστηχυῖα, σχῆμα 
ἀπρεπὲς, πολλὴ ἡ ἀηδία, Ἴδε μοι τῶν δαιμονώντων 
τοὺς ὀφθαλμοὺς χαὶ τῶν μεθυόντων χαὶ μαινομένων, τί 
διεστήχασιν ἀλλήλων ; οὐχὶ μανία τὸ πᾶν ἐστι; Τί γὰρ, 
εἰ πρὸς χαιρὸν τοῦτο γίνεται; Καὶ γὰρ ὁ μαινόμενος 
πρὸς χαιρὸν χατέχεται᾽ τούτου δὲ τί χεῖρον ; Καὶ οὐχ 
αἰσχύνονται ἐπὶ τῇ ἀπολογίᾳ" Οὐχ ἤδειν, φησὶ, τί εἶπον. 
Καὶ διὰ τί μὴ ἤδεις τοῦτο ὁ λογιχὸς ἄνθρωπος, ὁ λογι- 
σμὸὴν ἔχων ; διὰ τί τὰ τῶν ἀλόγων [141] ποιεῖς, χαθάπερ 
ἵππος ἄγριος ἀπὸ θυμοῦ χαὶ ὀργῆς συναρπαγείς ; Καὶ 
μὴν ἡ ἀπολογία, ἐγχλήματος ἀξία. Εἴθε γὰρ ἥδεις, ἃ 
ἔλεγες. Τοῦ θυμοῦ, φησὶν, ἐστὶ τὰ ῥήματα, οὐχ ἐμά. 
Πῶς ἐχείνου ; Καὶ μὴν ὁ θυμὸς οὐχ ἔχει ἰσχὺν, ἂν μὴ 
παρὰ σοῦ λάδῃ. Ὡς xax ἂν εἴποι τις" Τῆς χειρός ἔστιν, οὐχ 
ἐμὰ τὰ τραύματα. Τί οἴει μάλιστα δεῖσθαι θυμοῦ ; οὐχὶ 
πόλεμον xaX μάχην; ᾿Αλλὰ χαὶ ἐχεῖ ἂν μετὰ θυμοῦ τι 
γίνηται, τὸ πᾶν διέφθαρται χαὶ ἀπόλωλε. Μάλιστα γὰρ 
«τοὺς μαχομένους θυμοῦσθαι οὐ χρή μάλιστα τοὺς ὑδρί- 
ζοντας θυμοῦσθαι οὐ χρή. Καὶ πῶς ἕνι μάχεσθαι, φη- 
GÍv ; Λόγῳ, ἐπιειχείᾳ᾽ μάχη γάρ ἔστι τὸ ἐξ ἐναντίας στῆ- 
ναι. Ἢ οὐχ ὁρᾷς xai τούτους τοὺς πολέμους νόμῳ καὶ 
διατάξει χαὶ χαιροῖς ὡρισμένους ; Θυμὸς γὰρ οὐδέν 
ἔστιν, f] ὁρμὴ ἄλογος" ἀλόγῳ δὲ οὐδὲν λογιχὸν γενέσθαι 


δυνατόν. 


δ΄. Ἐπεὶ καὶ οὗτος τοιαῦτα ἐφθέγγετο, χαϊοὐὺχ ἐθυμοῦτο. 
Καὶ ὁ λίας ἔλεγεν: Ἕως πότε xoAarsite ἐπ᾽ ἀμφο- 
τέραις ταῖς ἰγνύαις ὑμῶν ; καὶ οὐχ ἐθυμοῦτο. Καὶ ὁ 
Φινεὲς ἔσφαξε, καὶ οὐκ ἐθυμοῦτό, Ὁ γὰρ θυμὸς οὐχ 
ἀφίησιν ἰδεῖν, ἀλλὰ χαθάπερ ἐν νυχτομαχίᾳ πάντα σδυν- 
δήσας, καὶ ὀφθαλμοὺς xal ὦτα, οὕτως ἄγει, ὅπουπερ 
ἂν ἐθέλῃ. ᾿Απαλλαγῶμεν οὖν τούτον τοῦ δαίμονο:, &p- 
χόμενον αὐτὸν χαταστείλωμεν, τὴν σφραγῖδα ἐπιθῶμεν 
τῷ στήθει χαθάπερ τινὰ χαλινόν. Κύων ἐστὶν ἀναιδὴς 
ὁ θυμός" ἀλλὰ μαθέτω ἀχούειν τοῦ νόμον. "Av f. κύων 
ἐν ποίμνῃ οὕτως ἄγριος, ὡς μὴ πείθεσθαι προστάττοντι 
τῷ βουχόλῳ, μηδὲ ἐπιγινώσχειν αὐτοῦ τὴν φωνὴν, πάντα 
ἀπόλωλε xal διέφθαρται. Μετὰ τῶν προδάτων νέμεται" 
ἀλλ᾽ ἐὰν ἀπογεύηται τῶν προδάτων, ἄχρηστός ἐστι xal 
χατασφάττεται. Εἰ ἔμαθεν ἀχούειν σου, θρέψον τὸν χύνα" 
χρήσιμός ἔστι, κατὰ τῶν λύχων, χατὰ τῶν πειρατῶν, 
γατὰ τοῦ λῃστάρχου ὑλαχτῶν, o5 χατὰ προδάτων, οὐδὲ 
κατὰ οἰχείων. "Av μὴ ἀχούῃ. πάντα διαφθείρει" ἂν μάθῃ 
γχαταφρονεῖν, πάντα ἀπολλύει. Τὸ τοίνυν ἥμερον τὸ ἐν 
σοὶ μὴ ἀναλισχέτω, ἀλλὰ φυλαττέτω ὁ θυμὸς χαὶ «tov 
ποιείτω b* φυλάξει δὲ, xaX ἐν ἀσφαλείᾳ πολλῇ νέμεσθαι 
χαταστήσει, ἂν τοὺς μιαροὺς λογισμοὺς xaX τοὺς πόνη- 
ρηὺς καταναλίσχῃ, ἂν τὸν διάδολον διώχῃ πανταχόθεν. 
Οὕτως ἐπιείχεια διασώζεται, ὅταν μηδαμοῦ τῷ πλησίον 
χαχόν τ' λογιζώμεθα οὕτως αἰδέσιμοι γινόμεθα, ὅταν 


* Alji ὁ ἔνδοθεν. b Alii καὶ λιπαρὸν ποιείτω, 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XVIf. 


{0 
μὴ μανθάνωμεν ἀναισχυντεῖν. Οὐδὲν γὰρ οὕτως ἀναί- 
σχυντον ποιεῖ, ὡς πονηρὸν συνειδός. Διὰ τί αἱ πόρναι 
ἀναίσχυντοί ciat ; διὰ τί ab παρθένοι αἰσχυντηλαί ; Οὐχ 
ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας ἐχεῖναι; οὐχ ἀπὸ τῇς σωφροσύνης - 
αὗται ; Οὐδὲν γὰρ οὕτως ἀναίσχυντον ποιεῖ, ὡς ἁμαρ- 
tla. Καὶ μὴν τοὐναντίον, φησὶ, χατζαν]αισχύνει. Ναὶ τὸν 
χαταγνόντα ἑαυτοῦ " τὸν δὲ ἀπηρυθριασμένον, καὶ ἴτα- 
μώτερον ἐργάζεται" ὁ γὰρ ἀπογνοὺς ξαυτοῦ, θρασὺς 
γίνεται. Ἀσεδὴς γὰρ, φησὶν, ἐλθὼν εἰς βάθος καχῶν, 
καταφρονεῖ. Ὁ δὲ ἀναίσχυντος, xai ἱταμὸς ἂν εἴη“ ὁ 
δὲ ἱταμὸς, χαὶ θρασύς. Βούλει μαθεῖν πότε ἀναλίσχεται 
ἐπιείχεια € ; "Ὅταν πονηροὶ λογισμοὶ αὐτὴν διαμασῶνται. 
᾿Αλλ᾽ el χαὶ τοῦτο συμδαίνει, ὅτι μὴ χύων ἔστηχε μέγα 
ὑλαχτῶν, οὐδὲ οὕτως ἀπογινώσχειν χρή. Ἔστι γὰρ ἡμῖν 
xai [142] σφενδόνη καὶ λίθος (ἴστε τὸ λεγόμενον)" ἔστιν 
ἡμῖν xai δόρυ, καὶ μάνδρα, xal σηχὸς, ἐν ᾧ φυλάξο- 
μεν τοὺς λογισμοὺς ἀσινεῖς. "Av. ὁ χύων σαίνῃ μὲν τὰ 
πρόδατα, ἀγριαίνῃ δὲ χατὰ τῶν ἔξω xa! ἀγρυπνῇ, 
τοῦτο ἀρετὴ χυνός" xÀv λιμώττῃ, μὴ γεύεσθαι τῶν 
προδάτων' χἂν ἐν πλησμονῇ fj, ph φείδεσθαι τῶν λύ- 
χων. Τοιοῦτον xai ὁ θυμός" χἂν δάχνηται, τῆς ἐπι- 
εἰχείας μὴ ἀφίστασθαι" χἂν ἕν ἡσυχίᾳ ἧ, διεγείρε- 
σθαι πρὸς τοὺς πονηροὺς λογισμούς" χαὶ τὸ μὲν οἰχεῖον 
καὶ πλήττον μὴ χαταλιμπάνειν, ἀλλ᾽ ἐπιγινώσχειν, 
τὸ δὲ ἀλλότριον xal σαῖνον λυμαίνεσθαι. Σαίνει ὁ διά- 
δολος πολλάχις ὡς ὁ κύων, ἀλλὰ γνώτω πᾶς, ὅτι ἀλλό- 
“οιός ἃ ἐστιν. Οὕτω δὴ καὶ ἡμεῖς τῆν ἀρετὴν, χἂν λυπῇ, 
σαίνωμεν' καὶ τὴν χαχίαν, χἂν εὐφραίνῃ, ἀποστρεφώ- 
μεθα. Μὴ γενώμεθα χεέρους τῶν χυνῶν, ol μαστιζόμε- 
vot χαὶ ἀγχόμενοι οὐχ ἀφίστανται. ᾽ν δὲ αὐτοὺς xal 
τρέφῃ ὁ ἀλλότριος, πῶς οὐ μᾶλλον βλάψουσιν ὁ: Ἔστιν 
ὅτε χρήσιμος ὁ θυμὸς, ἀλλ᾽ ὅταν ὑλαχτῇ χατὰ τῶν ἀλ- 
λοτρίων. Τί ἐστιν, Ὃ ἐργιζόμερος τῷ ἀδε.1..ῷ αὐτοῦ 
εἰχῆ; ᾿Αντὶ τοῦ, Μὴ ἄμυνε σαυτῷ, μηδὲ ἐχδίχει ἂν 
ἕτερον ἴδῃς ἀπολλύμενον, ὄρεξον χεῖρα. Οὐχ ἔτι θυμὸς 
λοιπὸν τοῦτό ἔστιν, ὅταν τῆς οἰχείας συμπαθείας ἀπη)» 
λαγμένος ἧς. "EXa6sv ὁ Δανῖδ τὸν Σαοὺλ, καὶ οὐχ ἐθυ- 
μώθη, οὐδὲ ἐνέπηξε τὸ δόρυ, τὸν ἐχθρὸν λαδὼν, ἀλλ᾽ 
ἡμύνατο τὸν διάδολον. Ὁ Μωῦσῆς, ὅτε μὲν ἀλλότριον 
ἀδιχοῦντα εἶδε, χαὶ ἀνεΐλεν' ὅτε δὲ οἰχεῖον, οὐχ ἔτι" 
ἀλλὰ τοὺς μὲν ἀδελφοὺς χατήλλαττεν, ἐχείνους δὲ χαὶ 
ἀπωθεῖτο. Καίτοι πραότατον αὐτὸν ἡ Γραφὴ μαρτυρεῖ, 
ἀλλ᾽ ὅμως ἦν καὶ διεγηγερμένος. ᾿Αλλ᾽ οὐχ ἡμεῖς" ἀλλ᾽ 
ἔνθα μὲν πραότητα ἐπιδείχνυσθαι χρὴ, πάντων θηρίων 
ἐσμὲν ἀγριώτεροι" ἔἕνθο δὲ διεγερθῆναι, πάντων νωθέ- 
στεροι καὶ ὑπνηλότεροι. Ἐπεὶ οὖν οὖν εἰς δέον χεχρή- 
μεθα τοῖς f ἐν ἡμῖν, διά τοι τοῦτο xal εἰς οὐδὲν δέον ὁ 
βίος ἡμῖν ἀνάλωται. Οὕτω χαὶ ἐν σχεύεσιν, ἐὰν ἄλλῳ 
ἄλλως χρήσηταί τις, τὰ πάντα ἀπόλλυσιν' οἷον ἂν μά- 
χαιραν λαθών τις, ἔνθα αὐτῇ χρῆσθαι δεῖ, μὴ χρῷτο, 
ἀλλὰ τῇ χειρὶ τοῦτο ποιοῖ, οὐδὲν πλέον ἐργάσεται" 
ὥσπερ καὶ ὁ ἔνθα τῇ χειρὶ χρήσασθαι χρὴ, τὴν μά- 
χαιραν μεταχειρίζων, πάντα ἂν ἀπολέσειεν. Οὕτω δὴ 
xaY ἰατρὸς, ἔνθα ἂν τέμνειν δέῃ, μὴ τέμνων, καὶ ἔνθα 
ἂν μὴ χρὴ. τέμνων, πάντα διαφθείρει. Διὸ παραχα- 
λῶ, ἡμεῖς εἰς χαιρὸν χρώμεθα τῷ πράγματι. θυμοῦ 
γὰρ γαιρὸς οὐδαμοῦ, ὅταν ἑαυτοῖς βοηθῶμεν’ ἂν δὲ 
ἑτέρους διορθῶσαι χρὴ, τότε μάλιστα αὐτῷ χρῆσθαι 
δεῖ, ἵνα ἑτέρους ἑξαρπάσωμεν. Οὕτω καὶ ἰσόθεοι Ecó- 
μεθα, τὸ ἀόργητον πανταχοῦ διατηροῦντες, χαὶ τῶν 


d Alii ὁ 
e ᾿Α)λότριος, xal οὕτω βλάπτουσι, 
οὐδαμοῦ εἰς δέον κεχρημένοι τοῖς, 


* Alii θρασύς. "Ooa πῶς ἀναλίσκεται ἐπιείκεια. 
χύων εἴδεται C- 
sic alii. fA 


18 


μελλόντων ἐπιτευξόμεθα ἀγαθῶν, χάριτι καὶ φιλανθρω- 
κίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 18 


ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, δόξα, κράτος, τιμὴ), νῦν καὶ 
ἀεὶ, xal εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾿Αμήν. 


s € RAD —————MMDUUUBDUBBOBRHBCGO 


[145] OMIAIA ΙΗ’. 


'Axovorrec δὲ ταῦτα, διεπρίοντο ταῖς καρδίαις 

αὑτῶν, καὶ ἔθρυχον τοὺς ὀδόντας éx' αὑτόν. 

a'. Πῶς οὐχ ἕλαδον ἐκ τῶν εἰρημένων ἀφορμὴν εἰς 
τὸ ἀνελεῖν « αὐτὸν, ἀλλ᾽ ἔτι μαίνονται xal ζητοῦσιν ai- 
«ἰαν, θαυμάσαι ἄξιον. Οὕτως ἀεὶ ἐν χαχοῖς εἶσιν ol 
ἀδικοῦντες. Καθάπερ οὖν" οἱ ἀρχιερεῖς ἀποροῦντες ἔλε- 
τον" Τί ποιήσομεν τοῖς ἀνθρώποις τούτοις ; οὕτω δὴ 
xa οὗτοι διαπρίονται. Καὶ μὴν ὁ θυμωθῆναι ὀφείλων 
ἐχεῖνος ἦν, ὁ μηδὲν μὲν ἀδικήσας, τὰ δὲ τῶν fbum- 
χότων παθὼν xai συχοφαντούμενος. ᾿Αλλ᾽ οἱ συχοφάνται 
μᾶλλον ἐλέγχονται καὶ ταύτῃ οὕτως ἀληθὲς, ὅπερ ἀεὶ 
ἔλεγον, ὅτι Τὸ ποιεῖν χαχῶς, τοῦτό bow τὸ πάσχειν 
χαχῶς. Καίτοι αὐτὸς οὐδὲν ἐσυχοφάντησεν, ἀλλ᾽ ἀπέδει- 
ξεν. Οὕτως, ὅταν ὑδριζώμεθα ἐν οἷς οὐ συνοίδαμεν b, 
οὐδὲν πάσχομεν. Ἐδούλοντο μὲν οὖν ἀνελεῖν. ἀλλ᾽ οὐ 
ποιοῦσι τοῦτο, αἰτίαν θέλοντες εὔλογον περιθεῖναι τῷ 
τολμήματι. Τί οὖν; ἡ ὕδρις οὐκ ἦν εὔλογος ; Οὐκ ἦν 
αὐτοῦ ἡ ὕδρις, ἀλλὰ τοῦ προφήτου χατηγορία" ἣ ἐχόν- 
τες καὶ ἀνεδάλλοντο, ὥστε μὴ δόξαι διὰ τὰ εἰς αὐτοὺς 
αὐτὸν ἀνελεῖν, ὥσπερ οὖν xal τὸν Χριστὸν, ἀλλὰ δι' 
ἀπέθειαν. Τοῦτο δὲ εὐσεδείας ἣν τὸ ῥῆμα. Διὸ μετὰ τοῦ 
ἀνελεῖν ἐπιχειροῦντες xal τὴν δόξαν αὐτοῦ βλάψαι, 
διδπρίοντο. Ἐφοθοῦντο γὰρ, μὴ πάλιν καινόν τι περὶ 
αὐτὸν ἄλλο γένηται. Εἶτα, ὅπερ ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ ποιοῦσι, 
«οὔτο καὶ ἐπὶ τοῦ Στεφάνου" xai χαθάπερ ἐχεῖ, ἐπειδὴ 
εἶπεν, Ὄψεσθε ἐκ δεξιῶν τῆς δυνάμεως τὸν Υἱὸν τοῦ 
ἀνθρώπου καθήμενον, βλασφημίαν τὸ πρᾶγμα ἔλεγον 
καὶ μάρτυρας τοὺς ὄχλους ἐποίουν" οὕτω δὴ χαὶ ἐνταῦ- 
Ba. Ἐχεῖ διέῤῥηξαν τὰ ἱμάτια᾽ ὧδε τὰ ὦτα συνέσχον. 
"Yzápyorv δὲ πιϊήρης Πνεύματος ἁγίου, ἀτενίσας 
uc τὸν obpavór, εἶδε δόξαν Θεοῦ, καὶ Ἰησοῦν 
ὁστῶτα ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ, καὶ εἶπεν" Ἰδοὺ θεωρῶ 
τοὺς οὐραγοὺς ἀγεῳγμένους, καὶ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀν- 
φρώπου ἐκ δεξιῶν ἑστῶτα τοῦ Θεοῦ. Ἀράξαντες 
δὲ φωνῇ μεγάλῃ, συνέσχον τὰ ὦτα αὐτῶν, καὶ 
ὥρμησαν ὁμοθυμαδὸν ἐπ' αὑτόν. Kal ἐχδαλόντες 
ἔξω τῆς πόλεως, ἐ.τιθοδόλουν. Καὶ μὴν εἰ ἐψεύδετο, 
ὡς μαινόμενον ἔδει ἀφεῖναι. Ὁ δὲ οὕτως εἶπε, βουλόμε- 
νος αὑτοὺς ἐπαγαγέσθαι. Καὶ ἐπειδὴ εἰπὼν περὶ τοῦ 
θανάτου μόνον, περὶ ἀναστάσεως οὐδὲν διελέχθη, xal 
τοῦτο λοιπὸν εὐχαίρως προστίθησι τὸ δόγμα. Οὕτω δὲ 
αὑτῷ λέγει φανῆναι, ὥς πον διέξεισιν, ἵνα x&v. οὕτω 
δέξωνται τὸν λόγον, ὃς, ἐπεὶ τὸ εἰπεῖν χαθσθαι φορτι- 
χὺν αὐτοῖς fjv, τέως τὸν περὶ τής ἀναστάσεως χινεῖ λό- 
γον, xal φησιν αὐτὸν ἴστασθαι. ᾿Απὸ τούτον στοχάζο- 
μαι χαὶ τὸ πρόσωπον αὐτοῦ δεδοξάσθαι, Ὁ γὰρ c Θεὸς 
φιλάνθρωπος ὧν, δι᾽ ὧν ἐπεθδουλεύοντο [144] ἐχεῖνοι, δι᾽ 
αὐτῶν ἑθδούλετο αὑτοὺς ἐχχαλέσασθαι, εἰ xal μηδὲν 
πλέον ἐγένετο, Καὶ éx6aAóvcec ἔξω τῆς πόλεως, &Ji- 
θοδόλουν. ΠΙάλιν ἔξω τῆς πόλεως ὁ θάνατος, ὥσπερ 
ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ, χαὶ ἐν αὐτῷ τῷ θανάτῳ ἡ ὁμολογία 
χαὶ τὸ χήρυγμα διαγγελλόμενον. Καὶ οἱ μάρτυρες 
ἀπέθεντο τὰ ἱμάτια αὐτῶν παρὰ τοὺς πόδας γεανίου 
xaAovpévov ZubJov, καὶ ξ.λιεθοθόλουν τὸν Στέφανον 


* Unus εἰς τὸ μὴ ἀνελεῖν. b Hic perpetue sunt varie- 
tates. ín. sítu vocum, in verbis etiam ipsis. At sensus unus 
est, sed «epe intricatior ín manuscriptis. € Λόγον. Διὰ τοῦ- 
to xai τὸ πρόσωπον αὐτοῦ δεδόξαστο. Ὁ γάρ, sic unus. 
u Ὁ τὸν Oc$» inclusimus.Absunt enim ab uno cod. et 

1 bIT. 


ἐπικαλούμενον [τὸν Θεὸν 4], καὶ λέγοντα" Κύριε "I- 
σοῦ Χριστὲ, δέξαι τὸ πγεῦμά μου. Δειχνύοντος ὁμοῦ 
τοῦτο xal διδάσχοντος αὑτούς ἐστιν, ὅτε οὐκ ἀπόλλνται. 
Καὶ θεὶς τὰ γόναξα, ἔκραξε φωνῇ perdo: Κύριι, 
μὴ στήσῃς αὑτοῖς τὴν ἁμαρτίαν ταύτην. "Qon 
ἀπολογούμενος, ὅτι οὐδὲ τὰ πρότερα θυμοῦ fv, ext. 
Κύριε᾽ f| καὶ βουλόμενος αὐτοὺς ταύτῃ ἐπισπάσασθαι, 
Τὸ γὰρ ἀφεῖναι μὲν τὸν θυμὸν καὶ τὴν ὄῤέδγὴν τῷ φόνῳ, 
χαθαρὰν δεῖξα! δὲ τὴν ψυχὴν * τοῦ πάθους, εὐπαράδε- 
χτὸν ἐποίει τὸν λόγον. ZatJoc δὲ 9$ συνευδοκῶν τῇ 
ἀναιρέσει αὐτοῦ. Ἐγίνετο δὲ ἐν éxeivm τῇ ἡμέρᾳ 
διωγμὸς μέγας ἐπὶ τὴν Ἐχκχιησίαν τὴν ἂν "Iepoco- 
1ύμοις. Οὐχ ἁπλῶς οὗτος ὁ διωγμὸς, ἀλλ᾽ οἰχονομικὼς 
δοχεῖ μοι συμθῆναι. Καὶ πάντες διδσπάρησαν κατὰ 
τὴν χώραν τῆς Ἰουδαίας καὶ Σαμαρείας, π.λὴν τῶν 
ἀποστόλων. Ὁρᾷς, πῶς πάλιν πειρασμοὺς συγχωρεῖ ὁ 
Θεὸς γίνεσθαι ; ᾿Αλλ᾽ ἴδε μοι ἐντεῦθεν, χαὶ ὅπως olxovo- 
μεῖται τὰ πράγματα. Ἐθαυμάσθησαν διὰ τὰ σημεῖα, 
μαστιχθέντες οὐδὲν ἔπαθον, χατέστησαν ἐπὶ τῶν χωρῶν, 
ηὔξετο ὁ λόγος" λοιπὸν συγχωρεῖ f χώλυμα γενέσθαι μέ- 
γα. Καὶ γίνεται διωγμὸς οὐχ ὁ τυχὼν, ὥστε ὁμοῦ xal 
τούτους φυγεῖν (ἐφοδοῦντο γὰρ θρασυτέρους αὐτοὺς 
γενομένους), χαὶ πᾶσι δῆλον ὑπάρξαι, ὅτι ἄνθρωτα 
ἦσαν οἱ φοδούμενοι καὶ φεύγοντες. Ἵνα γὰρ μὴ σὺ με- 
τὰ ταῦτα λέγῃς, ὅτι χάριτι μόνον χατώρθουν, xiv 
ἐδιώχοντο’ xal αὐτοὶ δειλότεροι γεγόνασι, καὶ ἐκεῖνοι 
θρασύτεροι. Καὶ πάντες διεσπάρησαν, πιλὴν τῶν ἀπο» 
στόλων, φησί. Οὐχ ἄρα μάτην ἔλεγον, ὅτι οἰχονομίας 
ὁ διωγμὸς ἦν’ εἰ μὴ γὰρ γέγονεν, o0x ἂν οἱ μαθηταὶ 
διεσπάρησαν. Συνεχόμισαν δὲ τὸν Στέφανον ἄνδρες 
εὐ.ιαδεῖς, καὶ ἐποιήσαντο κοπετὸν μέγαν ἐπὶ αὑτῷ. 
Ἢ οὕπω ἦσαν τέλειοι, f| ὅτι ἐπίχαρις fjv καὶ αἰδέσιμον" 
διὸ χαὶ χόπτονται αὐτόν. "Apa δὲ τοῦτο δείχνυσι xà 
ἀνθρώπους αὐτοὺς ὄντας, οὐχὶ ὁ φόδος μόνον, ἀλλὰ χαὶ 
ἡ λύπη χαὶ ὁ χοπετός. 

β΄. Τίς γὰρ οὐχ ἂν ἔλουσεν ὁρῶν τὸν ἥμερον ἐχεῖνον, 
τὸ ἀρνίον 8, λιθόλευστον γενόμενον καὶ χεΐμενον νεχρόν; 
Ἱχανὸν αὐτοῦ ἐπιτάφιον διεξῆλθεν ὁ εὐαγγελιστὴς, 
Καὶ θεὶς τὰ γόνατα, εἰπὼν, καὶ κράξας φωνῇ μεγάλῃ. 
Καὶ ἐποίησαν κοπετὸν μέγαν ἐπ᾽ αὐτῷ. ᾿Αλλ᾽ ἴδωμεν 
ἄνωθεν τὰ εἰρημένα, 'γπάρχων πιήρης Πνεύματος 
ἁγίου, ἀτενίσας εἰς τὸν οὐρανὸν, εἶδε δόξαν Θεοῦ, 
καὶ Ἰησοῦν ἑστῶτα ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ, xal εἶπεν" 
Ἰδοὺ θεωρῶ τοὺς οὐραγοὺς ἀνδῳγμέγους. Kal ovr- 
ἔσχον τὰ ὦτα αὐτῶν, καὶ ὥρμησαν ἁμοθυμαδὸν iz 
αὐτόν. Καίτοι [145] ποῦ ταῦτα χατηγορίας ἄξια ; ᾿Αλλ᾽ 
ὅμως τὸν σημεῖα τοιαῦτα τῷ λόγῳ ἐργασάμενον, τὸν 
πάντων χρατοῦντα τῷ λόγῳ, τὸν τοιαῦτα διαλεγόμενον, 
λαθόντες ὥσπερ ἐδούλοντο, οὕτω τὸν θυμὸν bh τὸν ἑαυ- 
τῶν ἐπλήρουν. Οἱ δὲ μάρτψρες ἀπέθεντο τὰ ἱμάτια 
αὑτῶν παρὰ τοὺς πόδας νεανίου καλουμένου Σαύ- 
Jov. Ὅρα, πῶς ἀχριδῶς τὰ περὶ τοῦ Παύλου διηγεῖται, 
ἵνα σοι δείξῃ τὸ ἐπ᾽ αὐτῷ ἔργον Θεοῦ γενόμενον μετὰ 
ταῦτα. Τέως δὲ οὐ μόνον ἐχεῖνος οὗ πιστεύει, ἀλλὰ xai 
μυρίαις αὑτὸν χερσὶ βάλλει τῶν φονέων᾽ διὸ καὶ τοῦτο 
δηλῶν λέγει" ZavAoc δὲ ἦν συγευδοχῶν τῇ ἀναιρέσω 

e Unas φόνῳ, καθαρθῆναι δὲ τὴν ψυχήν. f Idem ὁ λόγος 


πάλιν συγχωρεῖ. 5 Unus éxetvov τὸν ἄρνειον. h. [dem &a- 
λεγόμενον, ὥσπερ εἰληφότες, ὅπερ ἐδούλοντο, οὕτω τὸν θυμόν. 


1: 


futura eonsequemur bona, gratia et benignitate Do- 
mini nostri Jesu Christ , quieum Patri et. Spiritui 





IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL, XVII. 


μὲ 


sancto glori», imperium, honor , nunc et semper, el 
in sxcula szculorum. Amen. 





HOMILIA XVHI. 


Cap. 7. v. 54. Audientes autem h&c , dissecabantur 
cordibus suis, el atridebant dentibus in eum. 

4. Mirum sane, quomodo occasionem occidendi 
ex dictis non acceperunt, sed adhuc insaniunt , οἱ 
causam quarunt. [ta semper in malis sunt. qui in- 
juste sgunt. Itaque ut principes sacerdotum anxii 
dicebant : Quid faciemus hominibus istis (Act. ἃ. 16) ἢ 
Ita et hi dissecantur. Atqui ille erat , qui succengere 
debebat, qui nihil lzeserat , et ac si lzsisset passus 
et calumniis impetitus fuit. Sed line calumniatores 
magis evincuntur : sic verum est quod semper dice- 
bain : Male facere , est male pati. Certe ille nihil ca- 
lumniatus est, sed vera declaravit. Sic , cum contu- 
inelia afficimur, dum nihil nobis couscii sumus, nihil 
vere patimur, Volebant ergo illum occidere ; sed non 
statiin id faciunt , causam specie justam facinori vo- 
lentes obtendere. Quid igitur ? annon contumelia illa 
rationabilis causa erat ? Non erat illius contumelia , 
sed prophetz accusatio : vel sponte differebant , ne 
viderentur illum ob accusationes sibi illatas occidere, 
sicut etiam in Christo , sed propter impietatem. Hoc 
autem quod loquebatur , pietatis erat verbum. Ideo 
postquam occiderant, famam ejus lx:dere conantes , 
Dissecubantur : timebant enim ne novum quidpiam 
circa illum accideret. Deinde, quod Christo fecerant, 
Stephano faciunt ; et sicut illic , quia dixerat, Vide- 
bitis Filium hominis a dextris virtutis sedentem ,. id 
blasphemiam esse dicebanL, et testes turbas evoca- 
bant : sic et nunc faciunt. Illic vestimenta sciderunt, 
hic aures continuerunt. 55. Cum autem plenus esset 
Spiritu sancto, intendens in celum , vidit gloriam Dei , 
et Jesum stantem a dextris Dei, et ait : Ecce video ce- 
los apertos , εἰ Filium hominis stantem a dextris Dei. 
56. Exclumantes autem voce magna, continuerunt aures 
suas , εἰ impelum fecerunt unanimiter in eun. Et eji- 
cientes eum extra civitatem, lapidabant. Atqui si men- 
titus erat, ut insanientem eum diinisisse oportuit. 
lile vero sic dixerat, volens eos abducere. Et quia 
de morte Christi tantum loquutus , de resurrectione 
nihil dixerat , hoc dogma opportune demum adjicit. 
lta autem sibi apparuisse dicit, ut enarrat , quo sie 
sallem ejus serinonem acciperent , qui, quoniam 
dixerat illum sedere , molestus illis erat , interim de 
re.urrectione sermonem movet , et illum stare dicit. 
llinc conjecto , faciem illius glorificatam esse. Nam 
Deus , benignus cum sit , per qux illi insidias para- 
bant, per eadem volebat illos evocare ; etsi nihil 
amplius factum sit. 57. Et ejicientes eum extra civi- 
latem, lapidabant. Rursus extra civitatem mors, sicut 
jn Christo: et in ipsa merte confessio eL przedicatio 
enuntiatur. Et testes deposuerunt. vestimenta sua secus 
pedes adolescentis, qui vocabatur Saulus. 58. Et lapi- 
dabant Stephanum , invocantem Deum , et dicentem : 
Domine Jesu Christe, accipe spiritum meum. Ilinc os- 


teudit et docet illos, se nou perire. 59. Et positis 
genibus clamawt voce magna : Domine, ue stuluas illis 
hoe peccatum. Quasi sese purgans , quod priora uon 
ex ira dixerit, ait, Domine ; vel quod vellet eus sic 
attrahere. Nam quod dimitteret. ipsis iram et furo- 
rem, quo czdem patrabant, ei animum a passione 
purum ostenderet , id certe acceptabilem reddebat 
sermonem. Saulus autem erat consentiens neci ejus. 
(Cap. 8.) 1. Facta est autem in illa die persequutio 
magna in Ecclesia , que eral Jerosolymis. Non sine 
causa mihi h:ec persequutio, sed divina dispensatione 
contigisse videtur. Et omnes dispersi sunt per regio- 
nes Judeg el Samaria preter apostolos. Viden' quo- 
modo rursum persequutioném esse Deus concedat ? 
Sed vide milii, quomodo res dispensentur. Per signa 
mirabiles facti sunt, flagellati nihil sunt passi , con- 
stituli sunl per regiones , sermo augebatur : demum 
permittit hnpedimentum esse magnum. Et fit perse- 
quutio non modica, ita ut.illi simul fugerent (time- 
bant enim illos audaciores factos), et omnibus palam 
esset , homines esse eos, qui timerent οἱ fugerent. 
Ne diceres enim , illos per gratiam tantum przclare 
agere, persequutionem certe patiebantur ; ipsique 
timidiores facti sunt, illi audaciores. E! omnes di- 
spersi sunt, inquit, preter apostolos. Non ergo frustra 
dicebam , persequutionem ex dispensatione fuisse : 
nisi enim facta fuisset , discipuli.non fuissent disper- 
si. 2. Curaverunt. autem. Stephanum υἱτὶ religiosi , et 
fecerunt. planctum magnum. super eum. Vel nondum 
er;nt perfecti ; velquia ille gratiosus erat οἱ vene- 
rabilis, ideo plangunt illum. Simul autem hic non 
timor tantum, sed etiam dolor et planctus, ostendunt 
illos esse homines. 

2. Quis enim non plorasset videns illum mansuetuin 
agrum lapidatum, jacere mortuum? Idoneum iili epi- 
taphium apposuit evangelista, cum dixit : Et positis 
genibus , clamavit voce magna. ΕἸ fecerunt planctum 
magnum super eum. Sed qua superius dicta sunt, jam 
repetamus. Cuin essei plenus Spiritu sancto, intendens. 
in celum, vidit gloriam Dei, et Jesum stantem a dez- 
tris. Dei, et ait : Ecce video. celos apertos. Et. comi- 
nuerunt aures suas , et impetum fecerunt unanimiter in 
eun. Atqui quomodo hzc accusatione digna crant ? 
Attamen eum, qui talia signa patrarat , qui omncs 
verbo vicerat, qui talia loquutus erat, rapientes 
pro lubito furorem suum impleverunt. Testes autem 
deposuerunt vestimenta secus pedes adolescentis, qui vo- 
cabatur Saulus. Vide, quam accurate qux Paulum 
spectant recenseat , ut ostendat tibi opus Dei in ipso 
postea peractum. Interim vero ille non modo nor 
credit , sed etiam mille homicidarum manibus ipsum 
impetit : ideo illud indicans dicit : Saulus autem erat 
consentiens neci ejus. Non simpliciter sanctus hic pre- 
catur , sed cum attentione. J'ositis , inquit , genibus. 


153 


Uude mors illius divina facta est : nam haetenus ani- ] 


mahus concedebatur, ut in inferno essent. Omnes 
autem. dispersi sunt. per rcgiones “πάσα et Samarie. 
Absque metu cum Samaria se coiminiscent, qui audie- 
rani : Jn viam gentium ne abieritis ( Matth. 10. δ). 
Preter. apostolos , inquit ; ostendens illos , ut sie Ju- 
il;ivos adduccrent, civitatem non reliquisse ; sive etiam, 
ut aliis fiducixe auctores essent. ὅ. Saulus autem deva- 
stabat Ecclesiam , per domos intrans, et trahens viros ct 
mnlicres, tradebat in custodiam. Magnus furor, et quod 
solus esset , et quod in domos intraret : [ἃ animam 
suam pro lege dabat. Tra/iens, inquit , viros ct mulie- 
res. Vide licentiam, contumcliam et insaniam. Omnes, 
qui in manus suas incidebant, mille afficiebat malis , 
utpote ab hac nece audacior factus. 4. Jgitur qui di- 
spersi. erant , transibant , evangelizantes. verbum. 5. 
Philippus autem descendens. in. civitatem. Samarie , 
predicabat. illis Clristum. 6. Intendebant autem turbae 
unanimiter iis, que a Philippo dicebantur, audientes et 
videntes signa que [acielat. "1. Α muliis enim eorum , 
qui habebant spiritus immundos, clamantes voce magna 
exibant : 8. Multi etiam. paralytici et. claudi. cura'i 
sunt. 9. Factumque est gaudium magnum in illa citi- 
tote. Vir autem quidam nomiue Simon, qui ante erat in 
civitate magus , seducens gentem Samarig , dicens se 
esse aliquem magnum : 10. cui auscultabant omnes a 
minimo tisque ad maximum, dicentes, Ilic est virtus Dei 
siagna. Vide mihi aliam tentationem, nempe Simonis. 
41. Attendebant autem ei turbee, propter quod multo tem 

pore magiis suis dementasset cos. 19. Cum vero credidis 

sent. Philippo evangclizanti de regno Dei et de nomine 
Jesu. Christi , baptizabantur viri et mulieres. 15. Tunc 
Simon et ipse credidit, et cum baptizatus esset, adhare- 
bat Philippo Videns etiam signa et viriutes mazinas 
fieri ,. stupens ad mirabatur. 14. Cum audissent. autem 
apostoli, qui erant J erosolymis, quod recepisset Samaria 
terbum Dei, miserunt ad illos Petrum et Joannem : 15. 
qui cum venissent, oraverunt pro ipsis u(. acciperent 
Spiritum sanctum, 16. Nondum enim in queniquam 
illorum venerat , sed baptizati tantum erant in nomine 
Dowini Jesu. 17. Tunc imponebant manus super cos , 
et accipiebant Spiritum sanctum. 18. Cum vidisset au- 
lem Simon , quia per impositionem manus apostolorum 
daretur Spiritus sanctus , obtulit eis pecuniam , 19. di- 
ccns : Date et mihi hanc potestatem, ut cuicumque im- 
posuero manus, acciyiat Spiritum sanctum. Quomodo, 
inquies, hi Spiritum non acceperant? Spiritum accc- 
perant remissionis, Spiritum vero signorum nondum. 
Vide, quomodo lioc cernens Simon, accessit hoc pe- 
tens. Etiamsi vero tunc maxime persequutio vigeret, 
attamen Deus ipsos rursum liberavit signorum ope 
muiiitos. Neque enim iors Stephani illorum restin- 
xit furorem , imo magis auxit ; ideoque disperguntur 
doctores , ut doctrina amplius propagetur. Sed vide 
iterum illos in bonis versantes , et in gaudio : nam 
ait : Factum est gaudium magnum in civitate ; eticunsi 
luctus quoque magnus fuerit. Sic solet Deus semper 
facere , tristibus ncmpe leta admiscere , ut magis in 
adiniratione sit. A multo autcm jam teinpore morbo 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 14 


laboraliat Simon; unde neque sic ab iilo liberatur. 
Quomodo autem illum baptizavit? Sieut et Judas. 
Christus elegit. Hic signa videns, obstupescit qnidem, 
non audet vero gratiam signorum petere, quia scichat 
etiam alios nondum accepisse. Quomodo igitur illum 
non occiderunt sicut Ananiam et Sapphiram ? Quia 
etiam olim is, qui ligna collegerat, occisus est m 
exemplum; neque ultra alius qnispiam id passus est. 
Sic et nunc Petrus facit : illisque. punitis , hunc non 
punit, sed ait illi : 20. Pecunia tua tecttm sit in perdi- 
tionem, quoniam donum Dei putasti pecunia acquiri. 
9. Cur a Philippo baptizati non acceperunt Spiritum 
sanctum. Historia Simonis continuatur. Nullum perca- 
Iun non remittitur poenitenti.— Et cur hi baptizati nun 
acceperant Spiritum sanctum? Yel quia Philippus 
dare ausus non erat, hunc reservaus apostolis hono- 
rem ; sive quia lioc charisma non habebat (erat enim 
ex illis septem) : id quod magis videtur dicendum, 
Puto certe hunc Philippum ex septem illis esse , sc- 
cundum a Stepliano *. Quamobrem cum baptizaret, 
Spiritum baptizatis non dabat : neque cnim potesta- 
tem habebat; hoc quippe donum duodecim illorum 
tantum erat. Perpende autem : illi non cxicrant ; dis- 
pensaumm est, ut. ii exirent, qui minorem gra:iam 
habebant, quod nondum accepissent Spiritum san- 
cim. Potestatem quidein acceperant faciendi signa, 
non autem Spiritum aliis daudi. Igitur h:;ec apostole- 
rum erat prxrogativa; ideoque et coryphicos, noa 
alios, videre est lioc facere. Videns autem Simon , in- 
quit, quod per impositionem manuum apostolorum da- 
retur Spiritus sanctus. Non sic dixisset, nisi sensibile 
quidpiam factum fuisset. Hoc et Paulus fecit , cum lo- 
querentur linguis. Vidistin' Simonis scelus? Pecuniss 
obtulit. Atqui non viderat illum pro pecunia id facien- 
lei : unde non ignorantis opus erat, sed tentantis, 
et volenti crimen intentare. Ideoque audit : 91. Non 
est tibi pars neque sors in sermone isto : cor enint tuum 
non est rectum coram Deo. lterum quie iu mente erant 
affert in medium , quia ille se latere putabat. 22. Pe- 
nitentiam itaque age ab hac nequitia tx«a, et roga Dowi- 
num, si forte remittatur tibi hec cogitatio cordis tui. 
95. In felle enim amaritudinis , et in vinculo iniquita:is 
video te esse. 294. Respondens autem Simon dixit : Pre. 
camini vos pro me ad Dominum , ut nihil veniot. super 
me horum qua dixistis. Cum oportuisset illum ex corde 
poenitentiam agere et flere, ille perfunctorie tantum 
lioc facit. Si forte remittatur tibi, Moc inquit, non quod 
non remissum fuisset illi, si plorasset ; scd mos est 
etiam prophetis solum denegare , nec dicere : Si au- 
tem hoc feceris, condonabitur tibi ; sed omnino futa- 
ram poenam denuntiare. Tu vero mirare , quomode 
jn tempore calamitatis non negligant, sed pradica- 


! Savil. sic habet , unde mihi videtur hunc. Philipp 
( qui Samariam ad fidem convertit ) unum csse e septem , 
secundum a Stephano ; Plrilippum autem illinn qui kunn- 
chum baptizavit, ex apostolorum numero fuisse. Αἱ hoc po- 
àtremum omnino stare nequit; ipse namque Chrysostomus 
homilia sequenti ait, eum qui Eunuchum baptizavit ex. ni- 
mero septem diaconorum fuisse. Quare Morelli lectionem 
ut geuuinam retinuimus. 


445 

αὐτοῦ. Οὐχ ἀπλῶς δὲ εὔχεται ὁ μαχάριος οὗτος, ἀλλὰ 
μετὰ προσοχῆς. Θεὶς γὰρ, φησὶ, τὰ γόνατα. Ὅθεν θεῖος 

αὑτοῦ χαὶ ὁ θάψατος γέγονε" μέχρι γὰρ τούτου συγχε- 
χώρητο ταῖς ψυχαῖς ἐν τῷ ἄξῃ εἶναι. Πάντες δὲ δι- 
εσπάρησαν κατὰ τὰς yo ας τῆς Ἰουδαίας καὶ Σαμα- 
ῥείας. ᾿Αδεῶς ἐπιμίγνυνται τῇ Σαμαρείᾳ λοιπὸν, ol 
ἀχούσαντες" Εἰς ὁδὸν ἐθνῶν μὴ dxéAOnce. IA δὲ 
τῶν ἀποστόλων, λέγει" δειχνὺς, ὅτι xal ταύτῃ προσ- 
ἀγαγέσθαι βουλόμενοι τοὺς Ἰουδαίους τὴν πόλιν οὐχ 
ἀπέλιπον, ἣ χαὶ ἑτέροις γενέσϑαι θάρσους αἴτιοι. Σαῦ- 
Aoc δὲ ἐλυμαίνετο τὴν "ExxAnclar κατὰ τοὺς οἵχους 
εἰσπορευόμενος, σύρων τε ἄνδρας τε καὶ γυναῖκας 
σταρεδίδου εἰς φυλακήν. Πολλὴ fj μανία, τὸ καὶ μόνον 
αὑτὸν εἶναι, τὸ χαὶ εἰς τοὺς οἴχους εἰσιέναι" οὕτω τὴν 
Ψυχὴν αὐτοῦ ἔδωχεν ὑπὲρ τοῦ νόμου. Σύρων, φησὶν, dv- 
δίας καὶ γυναῖκας. "Opa χαὶ τὴν παῤῥησίαν, χαὶ τὴν 
ὕδριν, xaX τὴν μανίαν. Τοὺς ἐμπίπτοντας ἅπαντας μυ- 
ρίοις διετίθει xaxolz, ἅτε ἀπὸ τῆς σφαγῆς ταύτης θρα- 
σύτερος γεγονώς. Οἱ μὲν οὖν διασπαρέντες, διῆιθον 
εὐαγγε.λιζόμενοι κὸν Aóyor.. Φίλιππος δὲ χατε.ϊθὼν 
εἰς πόλιν τῆς Σωμαρείας, ἐκήρυσσεν αὐτοῖς τὸν 
Χριστόν. Προσεῖχόν τὸ οἱ ὄχ.ῖοε τοῖς Aeyopéroic 
ὑπὸ τοῦ Φιλίππου ὁμοθυμαδὸν, ἐν τῷ ἀχούειν αὖ- 
τοὺς καὶ βλέπειν τὰ σημεῖα, d ἐποίει. Πο.1.λὼν γὰρ 
ἐχόντων πνεύματα ἀχάθαρτα, βοῶντα φωνῇ uerd.tq 
ἐξήρχετο" πο.1.1οἱ δὲ καὶ xapaAsAvgérot xal χω.1οἱὶ 
ἐθεραπεύθησαν. Καὶ ἐγένετο χαρὰ μεγάλη ἐν τῇ 
πόλει ἐκείνῃ. Ἀνὴρ δέ τις ὀνόματι Σίμων προῦπ- 
ἥρχεν ἐν τῇ πόϊλει, μαγεύων, καὶ ἐξιστῶν τὸ ἔθγος 
τῆς Σαμαρείας, Aéyow. εἶναί τινα ἑαυτὸν μέγαν" ᾧ 
προσεῖχον πάντες ἀπὸ μιχροῦ ἕως μεγάλου, Aéyov- 
t&c- Οὗτός ἐστιν ἡ δύναμις τοῦ Θεοῦ ἡ μεγά,1η. "I5e 
μοι καὶ ἕτερον πειρασμὸν τὸν τοῦ Σίμωνος. Προσεῖχον 
δὲ αὐτῷ, φηπὶ, οἱ 6yJoi, διὰ τὸ ἱκανῷ χρόνῳ ταῖς 
μαγείαις ἐξεστηκέναι αὐτούς. Ὅτε δὲ ἐπίστευσαν 
tp Φιλίππῳ εὐαγγελιζομένῳ τὰ περὶ τῆς βασιιϊείας 
τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦ ὀνόματος "Incov Χριστοῦ. ἐδαπτί- 
ζοντο ἄνδρες τε καὶ γυναῖχες 5, Ὁ δὲ Σίμων καὶ 
αὐτὸς ἐπίστευσε, καὶ βαπεισθεὶς, ἦν προσκαρτε- 
ρῶν τῷ Φιλίππῳ. Θεωρῶν δὲ δυνάμεις μεγάιας καὶ 
σημεῖα γινόμενα, ἐξίστατο. Ἀκούσαντες δὲ οἱ ἐν 
“Ιεροσούμοις áxóccoAo,, ὅτι δέδεκται ἡ Σαμάρεια 

τὸν «1όγυν τοῦ 8500, ἀπέστειλαν πρὸς αὑτοὺς Πέτρον 
καὶ Ἰωάννην" οἴτιγες καταδάντες προσηύξαντο περὶ 
αὑτῶν», ὅπως «άδωσι Πνεῦμα ἅγιον. Οὐδέπω [156] 
γὰρ ἦν ἐπ᾽ οὐδενὶ αὐτῶν ἐπιπεπεωκὸς, μόνον δὲ fe- 
δαπτισμένοι ὑπῆρχον εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου "In- 
σοῦ. Τότε ἐπετίθουν τὰς χεῖρας ἐπ᾽ αὐτοὺς, καὶ ἐ1άμ- 
€arov Πνεῦμα ἅγιον. ᾿Ιδὼν δὲ Σίμων, ὅτι διὰ τῆς ἐπι- 
θέσεως τῶν χειρῶν τῶν ἀποστόλων δίδοται τὸ Πνεῦμα 
τὸ ἅγιον, χροσήνεγχεν αὑτοῖς χρήματα, Aévmov- Δότε 
κἁμοὶ τὴν ἐξουσίαν ταύτην, ἵνα ᾧ ἂν ἐπιθῶ τὰς 
χεῖρας, λαμδάνῃ Πνεῦμα ἅγιον. Πῶς οὖν, φησὶ, Πνεῦ- 
μα οὐχ ἔλαθον οὗτοι ; Πνεῦμα ἔλαθον τὸ τῆς ἀφέσεως, τὸ 
δὲ τῶν σημείων οὔπω ἦσαν λαθόντες. Καὶ ὅτι τοῦτό 
ἐστι, χαὶ τὸ τῶν σημείων Πνεῦμα οὐχ ἔλαδον, 6pa, πῶς 
ἰδὼν ὁ Σίμων, προσῆλθε τοῦτο αἰτῶν. Εἰ χαὶ ἐνίσχυσε 

ὃὲ τότε μάλιστα ὁ διωγμὸς. ὅμως ὁ Θεὸς πάλιν αὐτοὺς 
ἐξείλετο, ἐπιτειχίσας αὐτοῖς τὰ σημεῖα. Οὐ μὴν ὁ θάνα- 
τος δὲ Στεφάνου ἔσόδεσεν ἐχείνων τὸν θυμὸν, ἀλλ᾽ ἐπ- 
ἐπεινε μᾶλλην, διὸ καὶ σχορπίζονται οἱ διδάσχαλοι, ὥστε 

* Hic multa superflue repetebantar in Morel., οἱ perpetuz 


sunt verborum varietates in manuscriptis, sed eodem sensu 
semper proceditur 


- IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XVII. 


Us 
πλείονα γενέσθαι. τὴν μαδητείαν. ᾿Αλλ᾽ ὅρα γαὶ πάλιν 
διαδεχόμενα αὑτοὺς τὰ χρηστὰ, χαὶ ἐν χαρᾷ ὄντας. 
Χαρὰ γὰρ, φησὶν, ἐγένετο ἐν τῇ πόλει μεγάλη" καί- Ὁ 
τοι xal χοπετὸς ἐγένετο μέγας. Οὕτως εἴωθε ποιεῖν ἀεὶ 
ὁ Θεὸς, καὶ τοῖς λυπηροῖς τὰ εὐφραίνοντα μιγνύναι, ἵνα 
καὶ μᾶλλον θαυμάζηται. ᾿Αφ᾽ ἱκανοῦ δὲ -ypóvou τὸ νό- 
σημα ἣν Σίμωνι" διὸ οὐδὲ οὕτως αὐτοῦ ἀπαλλάττεται. 
Πῶς δαὶ αὐτὸν χαὶ ἐδάπτισεν; Ὥσπερ xai τὸν Ἰούδαν 
ὁ Χριστὸς ἐξελέξατο. Οὗτος θεωρῶν σημεῖα γινόμενα, 
ἐξίσταται μὲν, οὐ κολμᾷ δὲ τὴν χάριν τῶν σημείων al- 
τῇσαι, ἐπειδὴ ἤδει οὕπω λαδόντας οὐδὲ τοὺς ἄλλους. 
Ili; οὖν αὐτὸν οὐχ ἀνεῖλον, ὥσπερ ᾿Ανανίαν καὶ E&v- 
φειραν ; "Oct χαὶ τὴ παλαιὸν ὁ τὰ ξύλα συλλέξας, ἀναι- 
ρεθεὶς b εἰς ἑτέρων σωφρονισμὸν, οὐχέτι ἕτερος τὸ αὐτὸ 
πέπονθεν. Οὕτω xal νῦν Πέτρος ποιεῖ, xol χολάσας 
Exelvouc, τοῦτον οὐ χολάζει, ἀλλά φησι πρὸς αὐτόν" Τὸ 
ἀργύριόν σου σὺν σοὶ δἴη εἰς ἀπώλειαν, ὅτι τὴν 
δωρεὰν τοῦ Θεοῦ ἐνόμισας διὰ χρημάτων κτῶσθαι. 

γ΄. Καὶ διὰ τί οὐχ ἦσαν οὗτοι λαδόντες Πνεῦμα ἅγιον 
βαπτισθέντες; Ἤτοι τῷ μὴ δοῦναι Φιλίππου τούτῳ 
τιμῶντος τάχα τοὺς ἀποστόλους" ἦτοι τῷ μὴ ἔχειν χά- 
ρισμα τοιοῦτον (τῶν ἑπτὰ γὰρ ἦν)" ὅπερ χαὶ μᾶλλόν 
ἐστιν εἰπεῖν. “Ὅθεν μοι δοχεῖ οὗτος 6 Φίλιππος τῶν 
ἑπτὰ εἶναι. ὁ Στεφάνου δεύτερος c. Διὸ xa βαπτίζων, 
Πνεῦμα τοῖς βαπτιξομένοις οὐχ ἐδίδου: οὐδὲ γὰρ εἶχεν 
ἐξουσίαν" τοῦτο γὰρ τὸ δῶρον μόνων τῶν δώδεχα fv. 
Σχόπει δέ Ἐχεῖνοι οὐχ ἐξήεσαν, ᾧχονομέθη τούτους 
ἐξελθεῖν, οἵ χαὶ ὑστέρουν τῆς χάριτος, διὰ τὸ ptio 
λαδεῖν Πνεῦμα ἅγιον. Δύναμιν μὲν γὰρ ἔλαθον ποιεῖν 
σημεῖα, οὐχὶ δὲ χαὶ Πνεῦμα διδόναι ἑτέροις. "Apa 
τοῦτο ἣν τῶν ἀποστόλων ἑξαίρετον' ὅθεν χαὶ τοὺς xo- 
ρυφαίους, οὐχ ἄλλους τινὰς, ἔστιν ἰδεῖν τοῦτο ποιοῦντας. 
᾿Ιδὼν δὲ [147], φησὶ, Σίμων, ὅτι διὰ τῆς ἐπιθέσεως 
tor χειρῶν τῶν ἀποστόλων δίδοται τὸ Πγεῦμα τὸ 
ἅγιον. Οὐχ ἂν οὕτος εἶπεν, εἰ μὴ αἰσθητόν τι ἐγίνετο. 
Τοῦτο xat Παῦλος ἐποίησεν, ὅτε ταῖς γλώσσαις ἐλά. 
λουν. Εἶδες τὴν μιαρίαν τοῦ Σίμωνος ; Χρήματα mpoc- 
fivevxe* xalcot οὐχ εἶδεν αὐτὸν χρημάτων αὐτὸ ποιοῦντα" 
ὥστε οὐχ Tv ἀγνοίας τὸ πρᾶγμα, ἀλλὰ πειράζοντος xai 
βουλομένου χατηγορίᾳ περιδαλεῖν. Διὰ τοῦτο xal ἀχούει" 
Οὐχ ἔστι σοι μερὶς, οὐδὲ κλῆρος ἐν τῷ AÓT« τούτῳ" 
ἡ γὰρ καρδία σου obx ἔστιν εὐθεῖα ἐναντίον τοῦ 
Θεοῦ. Πάλιν τὰ ἐν τῇ διανοίᾳ εἰς μέσον ἄγει, ἐπειδὴ, 
ἐχεῖνος λανθάνειν ἐνόμιζε. Mecuróncor οὖν ἀπὸ τῆς 
κακίας σου ταύτης, καὶ δεήθητι τοῦ Κυρίου, &l ἄρα 
ἀφεθήσεταί σοι ἡ ἐπίνοια τῆς καρδίας σου. Εἰς γὰρ 
χολὴν πιχρίας καὶ σύνδεσμον ἀδικίας θεωρῶ σε 
ὄντα. Ἀποχριθεὶς δὲ Σίμων εἶπεν" Δεήθητε ὑμεῖς 
ὑπὲρ ἐμοῦ πρὸς τὸν Κύριον, ὅπως μηδὲν ἐπέλθῃ ἐπ᾿ 
ἐμὲ ὧν εἰρήκατε. Δέον ἀπὸ χαρδίας μετανοῆσαι. δέον 
χλαῦσαι" ὁ δὲ ἀφοσιώσει μόνον τοῦτο ποιεῖ. Εἰ ἄρα 
ἀφεθήσεταί σοι. Τοῦτο εἶπεν, οὐχ ὡς οὐ συγχωρηθέν- 
τος ἂν αὐτῷ, εἰ ἔχλαυσεν, ἀλλ᾽ ἔθος xaX τοῖς προφήταις 
μόνον ἀπαγορεύειν ἃ, καὶ μὴ λέγειν: "Eàv δὲ τόδε ποιή- 
σῆς, συγχωρήσεταξ σοι" ἀλλ᾽ ὅτι Πάντως ἔτται ἡ τιμω- 
pia. Σὺ δέ μοι θαύμασον xaX πῶς Ev χαιρῷ συμφορᾶς 
οὐχ ἀμελοῦσιν, ἀλλὰ τοῦ χηρύγματος ἔχοντα!" χαὶ πῶς 
χαθάπερ ἐπὶ Μωῦσέως ἀπὸ συγχρίσεως ἐγίνετο τὰ θαύ- 
ματα" οὕτω δὴ καὶ ἐνταῦθα. Μαγεία fiv, χαὶ ὅμως φα- 


b Alli ἀνῃρέθη. “ Savit. : “Ὅθεν μοι δοκεῖ οὗτος ὁ Φίλικ- 
πος τῶν ἑπτὰ εἶναι ὁ Στεφάνον δεύτερος, ὁ δὲ τοῦ εὐνούχου 
τὸν ἀπόστολον εἶναι. --- Videsis quee ad. interpretationem La- 
tinam. notata. sunt. ἘΒ. 4 Alii poca τοῦτο &nayo- 
δε εῖν. 


145 
νερὰ ταῦτα τὰ σημεῖα ἣν 5, καίτοι οὐδένα ἔδει εἶναι 
ἐχεῖ δαιμονῶντα, εἴ γε ἱκανῷ χρόνῳ ἦν ταῖς μαγείαις 
ἑξιστῶν αὐτούς" ἐπεὶ δὲ πολλοὶ οἱ δαιμονῶντες, πολλοὶ 
οἱ παράλυτοι, ἐκεῖν: οὐχ ἀλήθεια ἦν. Οὗτος δὲ οὐχὶ ση- 
μείοις μόνον, ἀλλὰ χαὶ λόγῳ αὐτοὺς προσήγετο, περὶ 
βασιλείας καὶ Χριστοῦ διαλεγόμενος. Ὁ δὲ Σίμων, φη- 
ci, βαπτισθεὶς, fjv προσχαρτερῶν τῷ Φιλίππῳ. Οὐ πί- 
στεως ἕνεχεν, ἀλλ᾽ ὥστε γενέσθαι τοιοῦτος προσεχαρτέ- 
ρει. Οἱ δὲ καταδάγτες, προσηύξαγτο περὶ αὑτῶν, 
ὅπως λάδωσι Πνεῦμα ἅγιον" οὐδέπω γὰρ ἦν àx' οὐ- 
δεγὶ αὑτῶν ἐπιπεπτωκός. Τότε ἐπετίθουν Yàc χεῖρας 
ἐπ' αὐτοὺς, καὶ ἐλάμθανον Πνεῦμα ἅγιον. Ὁρᾷς, 
ὅτι οὐχ ἀπλῶς, ἀλλὰ πολλῆς ἔδει δυνάμεως, ὥστε 6oU- 
ναι Πνεῦμα ἅγιον ; Οὐ γάρ ἔστιν ἴσον ἀφέσεως τυχεῖν, 
xa λαδεῖν δύναμιν τοιαύτην. Θεασάμενος δὲ Σίμων, 
ὅτι διὰ τῆς ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν τῶν ἀποστόλων 
δίδοται τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, προυσήγεγχεν αὑτοῖς 
χρήματα. Μὴ γὰρ τοὺς ἄλλους εἶδε τοῦτο ποιοῦντας; 
μὴ γὰρ Φίλιππον ; μὴ γὰρ ἐνόμιζεν αὐτοὺς οὖχ εἰδέναι 
μεθ᾽ οἵας διανοίας προσΐει; Διὸ καλῶς Πέτρος xal δω- 
ρεὰν χαλεΐ τὸ πρᾶγμα, λέγων Τὸ ἀργύριόν σου σὺν 
σοὶ εἴη elc ἀπώλειαν, ὅτι τὴν δωρεὰν τοῦ Θεοῦ ἐγό- 
μισας διὰ χρημάτων κτᾶσθαι. Ὁρᾷ; πανταχοῦ χαθα- 
ροὺς αὐτοὺς χρημάτων ὄντας ; Οὐκ ἔστι σοι μερὶς οὐὖ- 
δὲ κλῆρος ἐν τῷ λόγῳ τούτῳ' ἡ γὰρ καρδία [148] 
σου οὐκ ἔστιν εὐθεῖα ἐγώπιον τοῦ Θεοῦ. Ὥστε ἀπὸ 
τῆς καχίας πάντα ἔπραττε" xal μὴν ἀφελῇ ἕξει εἶναι. 
Μεταγόησον οὖν. Εἰς γὰρ χολὴν πικρίας, καὶ σύν- 
δεσμον ἀδικίας θεωρῶ σε ὄντα. Πολλοῦ θυμοῦ τὰ ῥῇ- 
ματα. Οὐ χολάζει δὲ αὐτὸν, ἵνα μὴ λοιπὸν ἀνάγχης d) 
πίστις fj ἵνα μὴ τὸ πρᾶγμα ὠμὸν εἶναι δόξῃ, ἵνα τὰ τῆς 
μετανοίας εἰσαγάγῃ ἣ xaX ὅτι Ἦρχει εἰς διόρθωσιν τὸ 
ἐλέγξαι, τὸ τὰ ἐν τῇ χαρδίᾳ εἰπεῖν, τὸ ἐκεῖνον ὁμολο- 
γῆσαι, ὅτι ἑάλω b. Τῷ γὰρ εἰπεῖν, ὅτι Δδήθητε ὑμεῖς 
ὑπὲρ ἐμοῦ, τοῦτό ἐστιν ὁμολογοῦντος ὁμοῦ χαὶ δειχνύν- 
τος. Ὅρα πῶς, καίτοι μιαρὸς ὧν, ὅμως, ὅτε ἠλέγχθη, 
τότε ἐπίστευσεν, ὥσπερ xai ταπεινὸς γέγονεν, ὅτε πά- 
λιν ἠλέγχθη. Θεωρῶν σημεῖα γιγόμενα ἐξίστατο, 
δεικνὺς τὸ πᾶν ψεῦδος *. Οὐ, Προσῆλθεν, εἶπεν, ἀλλ᾽, 
᾿Εξίστατο. Καὶ τί δήποτε ἐχεῖνο εὐθὺς οὐ ποιεῖ ; "Evó- 
μιζε δύνασθαι λανθάνειν, ἐνόμιζε τέχνην εἶναι τὸ πρᾶγ- 
pa: ἐπειδὴ δὲ οὐχ ἴσχυσε λαθεῖν τοὺς ἀποστόλους, 
προσῖλθε. Πολλῶν γὰρ ἐχόγτων πνεύματα ἀχάθαρ- 
ta, βοῶγτα φωνῇ μεγάλῃ ἐξήρχετο. Τοῦτο τοῦ ἐξελ- 
θεῖν στιμεῖον φανερὸν, τὰ δὲ τῶν μάγων ἀπεναντίας" 
μᾶλλον γὰρ ἐχεῖνοι xa ἐδέσμουν. Πο.1.λοἱ τε xagaJs- 
λυμένοι καὶ χωλοὶ ἐθεραπεύθησαν. Οὐχ ἦν ἐνταῦθα 
ἀπάτη περιπατῆσαι γὰρ ἔδει χαὶ ἐνεργῆσαι, Προσεῖ- 
yov δὲ αὐτῷ πάντες, Aéryortsc: Οὗτός ἐστιν ἡ δύ- 
γαμις τοῦ Θεοῦ. Ἕνταῦθα πληροῦται d τὸ παρὰ τοῦ 
Χριστοῦ εἰρημένον᾽ Ho440l ἐλεύσονται ψευδόχριστοι 
καὶ ψευδοπροφῆται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου. Διὰ τί δὲ οὐχ 
εὐθέως αὑτὸν ἤλεγξαν ; Ἡρχέσθησαν τῷ χαταγνῶναι αὐ- 
τὸν ἑαυτοῦ" καὶ yàp χαὶ τοῦτο διδασχαλίας ἦν. Ἐπειδὴ 
δὲ ἀντιστῆναι οὐχ ἴσχυσεν, ὑποχρίνεται ὥσπερ χαὶ οἱ 
μάγοι, ὅτε ἔλεγον" Τοῦτο δάχτυολός ἐστι Θεοῦ. Ἵνα δὲ μὴ 
καὶ ἀπελαθῇ πάλιν, διὰ τοῦτο xa προσεχαρτέρει τῷ 
Φιλίππῳ, καὶ οὐχ ἐχωρίζετο. 

δ’. Σὺ δέ μοι σχόπει, ὅσα οἰχονομεῖται 4 διὰ τοῦ θανά- 
κου τοῦ Στεφάνου. Διασπείρονται χατὰ τὰς χώρας τῆς 

ἃ Unus cod. xai οὕτω φανερὰ τὰ σημεῖα ταῦτα ἦν. b Unus 
ὅ:- ἑάλω. “ Haec, δειχνὺς τὸ πᾶν ψεῦδος, e Commel. et uno 


c^J. accesserunt. Edit. 4 Alii Θεοῦ. Καὶ ἐπληργῦτο. e Unus 
cod. "Opa ὅσα olxovoytitat. 


S JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. hé 


Ἰουδαίας xai Σαμαρείας, εὐαγγελέζονται τὸν λόγον 
χηρύσσουσι τὸν Χριστὸν, σημεῖα ἐπιτελοῦσι, χατὰ 
χρὸν λαμδάνουσι τὴν δωρεὰν οὗτοι. Τοῦτο διπλοῦν o 
μεῖον fjv τό τε γὰρ ἐχείνοις δοῦναι, τό τε τούτῳ μὴ 
δοῦναι, σημεῖον μέγιστον jv. Οἱ μὲν οὖν διαμαρτυρά.- 
μεγοι xal JAadfcarcec τὸν .1όύγον τοῦ Κυρίου, ὑκ- 
ἔστρεγψαν elc ᾿Ιεροσόλυμα, καὶ πο.1.:λὰς κώμας τὼν 
Σαμαρειτῶν εὐηγγελίσαντο. Καλῶς οὕτως sins: Διο 
μαρτυράμενοι. Διαμαρτύρονται γὰρ ἴσως δι᾿ αὐτὸν͵ 
(va μὴ ἀπατῶνται, ἵνα )οιπὸν ἐν ἀσφαλείᾳ ὦσιν, ἕνα μὲ 
ἐξ ἀπειρίας πολλάχις συναρπαγῶσιν. Ὑ πάσερεγαν εἰς 
Ἱεροσόλυμα. Διὰ τί πάλιν ἀπίασιν ἐκεῖ, ἔνθα ἣ τυραν- 
νὶς ἣν, ἔνθα ἡ ἀρχὴ τῶν χαχῶν, ἔνθα οἱ μάλιστα ye 
νῶντες ; Καθάπερ ἐν τοῖς πολέμοις ol στρατηγοὶ ποι- 
οὔσι, καὶ τὸ πονοῦν τοῦ πολέμον μέρος καταλαμδάνο.- 
Gt τὸ αὐτὸ χαὶ οὗτοι ἐργάζονται. Ὅρα πάλιν oj 
προηγουμένως ἐρχομένους εἰς Σαμάρειαν, ἀλλὰ διωχο- 
μένους τοὺς μαθητὰς, ὡς καὶ ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ, xai 
τοὺς ἀποστόλους πρὸς τοὺς πιστεύσαντας ἤδη τῶν Za- 
μαρειτῶν λοιπὸν ἑξαποστελλομένους. ᾿Αχούσαντες δὲ, 
φησὶν, οἱ ἐν ᾿Ιεροσοζλύμοις ἀπόστο.δλοι, ἀπέστει.αν 
πρὸς [149] αὐτοὺς Πέτρον καὶ "Iodrrnr. Τί δήποτε 
ἀποστέλλονται ; Ὥστε ἀπαλλάξαι μαγείας αὐτοὺς, ὥστε 
τῆς διδαχῆς ἀναμνῆσαι, ἣν παρὰ Χριστοῦ ἔμαθον, ὅτε 
πρῶτον ἐπίστευσαν. Δέον οὖν τοὐναντίον αἰτῇσα:, ἵν: 
λάδῃ Πνεῦμα ἅγιον" ὁ δὲ, ἐπειδὴ οὐκ ἔμελεν αὐτῷ 
τούτου, ἵνα διδῷ ἑτέροις αἰτεῖ. Καίτοι ἐχεῖνοι οὐχ ἔλα- 
6ov τοῦτο ὥστε διδόναι f* ἀλλ᾽ ἤθελεν οὗτος Φιλίππου 
γενέσϑαι λαμπρότερος, ὁ ἐν τοῖ; μαθηταῖς ὦν. Τὸ ἀργύ- 
ριόν σου σὺν σοὶ εἴη slc ἁπώλειαν. Οὐκ ἐπαρωμένω 
ταῦτά ἐστιν, ἀλλὰ παιδεύοντος. Ἐπειδὴ γὰρ εἰς δέον 
αὑτῷ οὐχ ἐχρήδατο, Σοὶ, φησίν, ἔστω τῷ τοιούτῳ. Ὡ; 
ἂν εἴποι τις᾽ Συναπόλοιτο μετὰ τῆς προαιρέσεως σον, 
ὅτι οὕτω μιχρὰ φρονεῖς περὶ τῆς δωρεᾶς τοῦ Θεοῦ, ὅτ: 
προσεδόχησας ὅλως ἀνθρώπινον εἶναι τὸ πρᾶγμα" οὐχ 
ἔστι τοῦτο. Εἰ γοῦν προσῆλθεν, ὡς ἔδει προσελθεῖν, xiv 
ἀπεδέχθη 5, χἂν ὡς λοιμὸς οὐχ ἡλάθη. Ὁρᾷς, ὅτι ὁ μι- 
χρὰ περὶ μεγάλων φανταζόμενος διπλᾶ ἁμαρτάνει ; Ao 
τοίνυν αὐτῷ χελεύει" Mecavóncor καὶ δεήθηει, εἰ ἄρα 
ἀφρεθήσεταί σοι ἡ ἐπίγοια τῆς καρδίας σου. Οὕτως 
ἣν ἐπινοήσας τι πονηρόν. Διὰ τοῦτο xal εἴπεν, Εἰ ἄρα 
ἀφεθήσεταί σοι, ὅτι ἧδει ἀδιόρθωτον ὄντα. Ὃ δὲ πάλιν 
δέδοιχε τὸ πλῆθος, xal φοδεῖται ἀρνήσασθαι. Karo εἰ 
μὴ ἐθορυδήθη, εἶπεν ἂν, ὅτι Οὐχ ἥδειν, ὅτι ἀφελῶς 
ἐποίησα’ ἀλλ᾽ ἐξεπλάγη, πρώτῳ μὲν ἐχείνῳ, ὅτε ἑάλω 
τοῖς σημείοις δευτέρῳ δὲ τούτῳ, τῷ τὰ ἐν τῇ διχνοία 
αὐτοῦ φανερὰ γενέσθαι. Διὰ τοῦτο μαχρὰν καὶ ἀπέει 
λοιπὸν εἰς τὴν Ῥώμην, ὡς οὐ φθάνοντος ἐχεῖ τοῦ ᾿'Ατι- 
στόλου. Ποι11άς τε, φησὶ, κώμας τῶν Σαμαρειτὼν 
εὐηγγειλίσαντο. Ὅρα, πῶς xal αἱ ὁδοὶ αὐτοῖς ἔμπραχτοι 
ἦσαν᾽ ἀλλ᾽ οὐχὶ ἁπλῶς ἐποιοῦντο αὐτάς. Τοιαύτας καὶ 
ἡμᾶς ἀποδημίας ἔδει ποιεῖσθαι. Καὶ τί λέγω ἀποδημίας: 
Πολλοὶ χώμας ἔχουσι xal χωρία, xai οὐ μέλει αὐτοῖς, 
οὐδὲ ποιοῦνταί τινα λόγον: ἀλλ᾽ ὅπως μὲν βαλανεῖον 
γένοιτο, χαὶ ὅπως τὰ τιμήματα ἐπιταθείη, χαὶ ὅπως 
αὐλαὶ, καὶ ὅπως οἰχοδομήματα χατασχευασθεέη, πολ- 
λὴν σπουδὴν ποιοῦνται. ὅπως δὲ ψυχαὶ γεωργηθεῖεν, 
οὐχέτι. Καὶ σὺ μὲν, ἂν ἀκάνθας παρὰ τὴν ἄρουραν ἴδῃς, 
τέμνεις, καίεις, ἀφανίζεις, ὥστε τὴν γῆν ἀπαλλάξαι 
τῆς ἐντεῦθεν λύμης' ὁρῶν αὐτοὺς δὲ τοὺς γεωργοὺς 
ἀχανθῶν γέμοντας, χαὶ οὐχ ἐχτέμνων, οὐ δέδοιχα- xal 


f Idem ttu-o τὸ διδόναι. 8 Alil el γὰρ pes? 
ἐγίνετο. xàv ἀπεδέξατο αὐτοῦ τὴν προυϑν.-τίαν 


ἀσφηλείας 


448 
tioni incumbant; et quomodo, sicut sub Moyse per 
comparationem flebant miracula (a) : ita et nune. 
Magia erat, et tamen hzc signa manifesta erant, 
quamvis nullum ibi oporteret esse demoniacum, quan- 
doquidem a multo jam tempore magiis dementabat 
iilos : quia vero multi erant dzemoniaci , multi para- 
lytici ; illa veritas non erant. Hic vero non signis 
modo, sed verbo illos inducebat de regno Christi lo- 
quens, At Simon, inquit , baptizatus adh:zerebat Phi- 
lippo. Non fidei causa, sed ut talis ipse fleret, adhze- 
rebat. Qui ctm venissent oraverunt. pro ipsis, κί acci- 
perent Spiritum sanctum ? nondum enim in quemquam 
illorum venerat. Tunc. imponebant manus. auper illos, 
et accipiebant Spiritum sanctum. Vides hzc non ut- 
cumque fieri , sed multa opus fuisse virtute ad dan- 
dum Spiritum sanetum ? Non enim idem est remis- 
sionem consequi, et talem accipere potestatem. Videns 
autem Simon, quod per impositionem manuum apostolo- 
rum daretur Spiritus sanctus, obtulit ipsis pecunias. Num 
alios hoc facientes vidit? num Philippum? num pu- 
tabat ipsos non nosse, quo ille animo accederet? [460 
bene Petrus rem donum vocat , dicens : Pecunia tua 
lecum. sit in. perditionem , quoniam existimasti donum 
Dei pecuniis acquiri. Viden' ubique puros illos a pe- 
cuuiis? Non est tibi pars neque sors in sermone ísto : 
cor enim tuum non est rectum coram Deo. Maque per 
malitiam omnia faciebat : atqui simplicem esse opor- 
tebat. Poenitentiam itaque age. 1n felle enim amaritu- 
dinis, et in vinculo iniquitatis video te esse. Magna irze 
verba sunt. Nón punit autem ipsum, ut ne deinceps 
fides ex necessitate esset, nec res crudelis esse vide- 
retur; utque poenitentiam induceret : vel quia ad 
correctionem sufficiebat arguisse, et qua in corde 
erant dixisse, ut ille confiteretur se captum esse. 
Cum enim dieit, Precamini vos pro me, id confitetur 
et indicat, Vide quomodo quamvis scelestus esset , 
redargutus tamen credidit , ut et bumilis factus est, 
quando iterum redargutus est. Videns signa, que fie- 
bant, obstupuit, ostendens mendacium fuisse, quidquid 
ipse faciebat. Non dixit, Accessit; sed, Obstupuit. 
Et cur non boc statim facit? Putabat se posse latere, 
putabat artem esse quod fiebat : qui autem non po- 
tuit apostolos latere , accessit. Α niultis enim, qui ha- 
bebant spiritus immundos , clamantes illi voce magna 
exibant. Hoc egrediendi signum manifestum erat ; 
magorum vero signa e contrario : illi namque magis 
alligabant. Multi paralgtici et claudi sanati sunt. Nulla 
hic erat fallacia : nam oportebat ambulare et operari. 
Auseullabant autem illi omnes, dicentes : Hic est virtus 
Dei. Vic impletur illud Christi dictum : Multi venient 
pseudochristi e pseudoprophete in nomine meo (Marc. 
45. 93). Quare non statim illum redarguerunt ? Satis 
habebant quod sese condemnaret : etenim et hoc do- 
ctrinz erat. Quia autem resistere non poterat, simu- 
lat, ut magi illi qui dicebant : lloc digitus Dei est 


(a) Cum ait sub Moyse miracula per comparationem fa- 
cia esse, id est, per comparationem cum niraculis per 
magos patratis , ea probabantur esse vera et a Deo profi- 
CISc 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XVIII. 


146 
( Exod. 8. 19). Ne vero rursus expelleretur, ideo ad- 
hrerebat Philippo, nec recedebat. 

4. Quot bona mors Stephani attulerit. —Tu vero mihi 
perpende, quot quantaque dispensentur per mortem 
Stephani. Disperguntur per regiones Judz:e et Sama- 
ri: , evangelizant verbum, pra:dicant Christum, signa 
edunt , paulatim hi donum accipiunt. Hoc duplex si- 
gnum erat : nam et illis dare et huic non dare, ma- 
gnum erat signum. 25. Et illi quidem testificati et lo- 
quati verbum Domini, reversi sunt in Jerusalem, et mul- 
tis vicis. Samaritanorum | evangelizabant. Beno dixit, 
Testificati. Testificantur fortasse propter illum, ne de- 
cipiantur, ut postea in tuto essent, ne inexperti &x»pe 
abriperentur. Reversi sunt. Jerosolymam. Cur iterum 
illo concedunt, ubi tyrannis erat, ubi malorum prin- 
cipium, ubi maxime sanguinarii erant? Ut in bellis 
duces faciunt, et bello laborantem partem petint : 
idipsum li prestant. Vide rursum non primo ve- 
nientes Samariam, sed pulsos discipulos, sicut et sub 
Christo, el apostolos ad eos Samaritanos, qui credi- 
derant , demum missos. Cum audissent autem, inquit, 
apostoli, qui erant Jerosolymis , miserunt ad illos Pe- 
trum et Joannem. Cur mittuntur? Ut illos libereut ἃ 
magia, ut illis doctrinam commemorent , quam a 
Christo didicerant. Cum oporteret ergo illum contra. 
rium petere, ut acciperet Spiritum sanctum , is illud 
nihil curans, petit ut aliis dare possit : etsi ipsi non 
illum ita acceperant, ut dare possent. Sed volebat 
hic Philippo clarior esse, qui inter discipulos erat. 
Pecunia (ua tecum sit in perditionem. Non imprecantis, 
sed corrigentis hxc sunt. Quia enim illa non ut par 
erat utebatur, Tibi sit, inquit, qui talis es; ac si 
quis diceret : Cum proposito tuo pereat, quod tam 
viliter sentias de dono Dei, quod sperabas humanam 
omnino rem esse : non ita se habet. Si ergo acces- 
sisset, ut accedendum erat, saltem receptus fuis- 
set, saltem non ut pestis rcjectus fuisset. Viden' 
eum , qui parva de magnis sentit, dupliciter peccare? 
Duo igitur illi precipit : Penitentiam age, et ora, si 
forte remittatur tibi cogitatio cordis tui : tain malam 
rem cogitaverat. Ideo ait, Si forte remittatur tibi , quia 
sciebat incorrigibilem esse. At ille timuit multitudi- 
nem, et metuit negare. Certe nisi turbatus fuissct , 
dixisset utique, se nescivisse ct imprudenter fecisse : 
at ille perculsus est, primo, quod signis eaptus esset; 
secundo, quod qu: in mente versabat, manifesta es- 
sent. Ideo procul postea abiit, nempe Romam, quasi 
non venturus illo esset apostolus. Multis, inquit , re- 
gionibus Samaritanorum evangelizabant. Vide quomodo 
ipsa itinera illis negotium afferebant : sed non sine 
causa iter suscipiebant. Tales nos inigrationes facerc 
oporteret. Et quid dico migrationes? Multi vicos ha 
beat et agros, et non illa euraut; scd quomodo bal- 
neum fiat, et pretia crescant, ut aul;e. et domicilia 
construantur, multam habent sollicitudinem ; quo- 
modo autem anim:e excolantur, non item. δὲ tu qui- 
dem , si spinas in agro videas, secas, uris, destruis, 


! Juxta alios legendum , si enim in corde recto accessis- 
set, saltem bonam ipsius voluntatem eacepisset apostolus. 


421 
ut terram ab liac pernicie liberes : ubi autem agrico- 
las vides spinis plenos, nec resecas; non times, dic 
mihi, nec exhorreseis , illum cogitans qui rationem 
exaciurus est? annon oporteret singulos fideles ec- 
clesiam construere, doctorem babere ad conferenduni? 
ante omuia illud in scopo habere, ut omnes sint 
Christiaui ? Quomodo, quxso, Christianus erit agri- 
cola , cum 16 videat sic tuam negligere salutem ? Non 
potes facere signa, et sic persuadere? Quibus potes 
persuade , humanitate , patrocinio, mansuetudine, 
blanditiis, aliisque omnibus. 

Ecclesie in villis. — Fora quidem et balnea multi 
faciunt, ecclesias vero minime ; omnia potius, quam 
hoc. Ideo adinoneo et supplico, gratiamque peto, imo 
legem pono , ut nemo villam habeat ecclesia non in- 
structam. Ne mihi dixeris, l'rope est, in vicinia est : 
mulia est impensa, modicus p:oventus. Si quid habes 
eregandum pauperibus, hac in re insume : melius 
illic, quam hic : ale doctorem, ale diaconum, οἱ sa- 
cerdotalem ccrtum. Ac si uxorem vel sponsain ducc- 
res, ac si filiam locare:, sic esto crga Ecclesiam affe- 
ctus : dotem ipsi largire. Sic tibi villa benedictione 
replebitur. Quid boni non illic erit ? parumne est, 
quaeso , torcular benedici ? parumne est Deum prius 
ex omnibus fructibus tuis sortem et primitias acci. 
pere ? Ad pacem agricolarum hoc utile est. Veaerabi- 
lis crit postea presbyter, illudque ad ville securitatem 
conducet. Orationes illic perpetua pro te fient, hymni 
et synaxes propter te, oblatio singulis Dominicis. Quid 
magis adinirandum est , quod alii splendida sepulcra 
exstruant , ut. posteri audiant , illum talem hic con- 
struxísse ; an quod tu ecclesias excitaveris * Cogita 
te usque ad Christi adventum mercedem habiturum 
esse, si aliare Dei excitaveris. 

δ. Dic enim mihi, si Imperator tibi przcepisset 
demum exstruere , ut illo diversaretur, nonne omnia 
moveres? Αἱ nunc regia est Christi ecclesia quam 
sedificas. Ne sumptum spectes, sed fructum reputa : 
illi colunt terram, tu cole illorum animas ; illi fructus 
tibi afferunt, tu illos infer in celum. Qui initium de- 
dit, is aliorum omnium causa est. Ergo et tu auctor 
eris, quod catechumeni sint in vicinis villis. Certe 
l'alnea molliores reddunt agricolas, caupon:e delica- 
Hiores : et tamen hzc qpparatis propter gloriam. Fo- 
rum et celebritate illos reddunt petulantiores : hzc 
autem omnino secus, Quanta enim res fuerit, videre 
presbyterum ad exemplum Abrahz inccdentem , ca- 
num , accinctum , fodientem , operantem ? Quid agro 
illo desiderabilius ? llic major est virtus. Non est illic 
lascivia, sed abacta est ; non ebrietas et voluptas, sed 
eliminata est; non vana gloria, scd exstincta est : 
bencvolentia plus illic fulget propter simplicitatem. 
Qualis res est abire et ingredi in domum Dei, et vi- 
dere, quod ipse illam exstruxerit, seipsumque proji- 
cere supinum, * [ et post illam corpoream quietem 
nocturnis et matutinis hymnis adesse,] commensalem 

! [n uno Codice legitur, et post nonam horam, corpora- 


lem cibum smnere, et nocturgis ma'utnisque hymnis ades- 
δέ, loco eorum quis uncinis clausimus. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 144 


habere sacerdotem et eolloquentem , henediciiooe 
frui, alios videre istuc veniente? Ilic murus , hoc 
przsidium agri est. Hic est ager de quo dieitur : Ode 
agri pleni, cui benedizit Domiuus (Gen. 97. 47). Qu 
si absque hoc bona villa est propter quietem, prupict 
otii abundantiam : si et hoc accesserit, cui rei por nom 
erit? Villa enim que ecclesiam habet , paradiso Dei 
similis est. Non est illic clamor, non tumultus , non 
varii inimici, non haereses : omnes videre est amicos, 
eorumdem consortes dogmatum. Te ad philosopbiam 
quies adducit : ab hac philosophia te assumens pre» 
sbyter, facile curabit. llic enim , qux cumque dixeri- 
mus, forum excutit : illic vero que audieris, defixa in 
mente habebis. Alius in agro eris per illum : et illis 
ipse prxerit, custos eril tum quod praesens sit, tum 
quod illos componat. Quauta est expensa , dic mibi! 
Fac interim parvam domum pro templo ; «ui post te 
veniet, faciet porticum ; sequens aliud adjiciet : et sie 
tibi totum jimputabitur. Tu das parum , et omnium 
mercedem recipis. Ergo initium facito, fundamentum 
pone; imo vos mutuo lirtamíni ; hac in re concertate. 
Nunc autem ubi palea , frumentum et omnia similia 
reponenda suut, facile zedificant : ubi vero ani:iarum 
fructus colligendi sunt, nihil curant ; scd coguntur 
mille stadia emetiri, eL magnas pcregrinationes sus- 
cipere, ut in ecclesiam abeant. Quautum autem bo- 
num est , cum magna quiete sacerdotem in ecclesiam 
venire, ut accedat ad Deum, et quotidie oret pro vico, 
pro praedio! Parumne est, dic,oro, in s:eris oblatio 
nibus semper nomen tuum referri (a), ct quotidie pro 
villa preces ad Deum emitti * quantum tibi et ad alia 
hoc prodest ? Contingit quosdam e vicino habitare et 
curatores babere : ad te igitur paupcrem nemo eorum 
venire dignabitur, sed presbyterum forte invitabit, et 
mens consortem faciet. Vides quanta hinc bona eve- 
nient? Villa interim erit ab omni suspicione libera : 
nemo honiicidii , nemo furti accusabit, nemo simile 
quidpiam suspicabitur. Habent et aliam consolatio- 
nem , sive morbus sive mors accidat. Non utcumque 
nec quoquo modo amicitiz» istuc mutio. coeuntinim 
junguntur ; cetus vero erunt multo quam in celebri- 
tatibus suaviores. Non modo autem coetus, sed ei illi, 
qui przssident , ob presbyterum venerabiliores erunt. 
Audis utique Jerosolymam olim aliis urbibus apud 
veteres honoratiorem fuisse ; nec sine causa, sed quod 
ibi tunc pietas obtineret. Quoniam ubi honoratur 
Deus, ibi nihil mali est; ubi non honoratur , nihil 

boni. Multa securitas erit etiam et apud Deum et apud 

homines. Etiam rogo, non ignave, sed alacriter rem 

suscipite. Nam si qui educit pretiosum a vili , quasi 

08 Dci crit (Jer. 15. 19) ; qui tot animabus, tam pre- 

sentibus quam futuris usque ad adventum Christ 

prodest, quanta Dei bencvoleitia fruetur? Przsidium 

construe contra diabolum ; hec est enim ecclesia. 

line prodeant manus ad laborem : prius extendantue 

ad preces, et tunc ad opus abeant. lta erit illis robur 

corporis ; sic erit agricultura multa ; sic omnia mala 


ul 4) Nomina patronorum in sacris oblationibus profereban- 


141 


φρίττεις, εἰπέ μοι, τὸν μέλλοντά σε xal ὑπὲρ τούτων 
ἀπαιτεῖν λόγον ; Οὐ γὰρ ἐχρῆν ἔχαστον τῶν πιστῶν ἐχ- 
Χλησίαν οἰχοδομεῖν, διδάσχαλον λαμδάνειν πρὸς τὸ 
συναίρεσθαι 4, πρὸ πάντων τοῦτο σχοπεῖν, ὅπως ἅπαν- 
πες εἶεν Χριστιανοί; Πῶς, εἰπέ μοι, Χριστιανὸς ἔσται ὁ 
Ὑεωργὸς, ὁρῶν σὲ οὕτως ἀμελοῦντα τῆς αὑτοῦ σωτη- 
οἱας; Οὐ δύνασαι ποιῆσαι σημεῖα xaX πεῖσαι ; Οἷς ἔχεις 
πεῖσον, φιλανθρωπίᾳ b, ποοστασίᾳ, ἡμερότητι, χολα- 
χείᾳ, τοῖς ἄλλοις ἅπασι. 

Καὶ ἀγορὰς μὲν xal βαλανεῖα ποιοῦσιν οἱ πολλοὶ, ix- 
χλησίας δὲ οὐχί᾽ xal πάντα μᾶλλον, f τοῦτο. Διὸ παρα- 
Χαλῶ xai ἀντιδολῶ χαὶ χάριν αἰτῶ, μᾶλλον δὲ xal νόμον 
τίθημι, ὥστε μηδένα ὀφθῆναι ἔρημον ἐχχλησίας χωρίον 
ἔχοντα. Mf, μοι εἴπῃς" Πλησίον ἐστὶν, ἐχ γειτόνων [150] 
bati πολλή ἔστιν ἡ δαπάνη, οὗ πολλὴ ἡ πρόδοδος. 
Εἴ τι ἔχεις εἰς πένητας ἀναλῶσαι, ἐχεῖ ἀνάλωσον᾽ βέλ- 
τιον ἐχεῖ, ἣ ἐνταῦθα᾽ θρέψον διδάσχαλον, θρέψον διάχο- 
νον χαὶ ἱερατιχὸν σύστημα, Ὡσανεὶ γνναῖχα ἀγαγὼν ἣ 
νύμφην, ἣ δοὺς θυγατέρα, οὕτω τῇ Ἐχχλησία διάχεισο" 
προῖχα ἐπίδος αὑτῇ. Οὕτω σοι εὐλογίας τὸ χωρίον πλη- 
ρωθήσεται. Τί γὰρ οὐχ ἔσται ἐχεῖ τῶν ἀγαθῶν : μιχρὸν, 
εἰπέ μοι, τὸν ληνὺν εὐλογεῖσθαι ; μιχρὸν, ἐξ ὅλων τῶν 
χαρπῶν * τῶν σῶν τὸν Θεὸν πρότερον ἀπόμοιραν καὶ 
ἀπαρχὰς λαμδάνειν; Πρὸς εἰρήνην τῶν γεωργούντων 
τοῦτο χρήσιμον. Αἰδέσιμος ἔσται xal ὁ πρεσδύτερος 
λοιπὸν, χαὶ πρὸς ἀσφάλειαν τοῦ χωρίου συμδαλεῖται 
τοῦτο. Εὐχαὶ ἐχεῖ διηνεχεῖς διὰ σὲ, ὕμνοι χαὶ συνάξεις 
διὰ σὲ, προσφορὰ χαθ᾽ ἐχάστην Κυριαχήν. Οἷόν ἐστιν 
εἰς θαῦμα μεῖζον, τοῦ τάφους μὲν ἑτέρονς οἰχοδομῇσαι 
λαμπροὺς, ἵνα οἱ μετὰ ταῦτα ἀχούωσιν, ὅτι ὁ δεῖνα 
ὠχιδόμη σε, σὲ δὲ ἐχχλησίας ἀναστῆσαι! Ἐννόησον, ὅτι 
μέχρ: τῆς τοῦ Χριστοῦ παρουσίας σὺ τὸν μισθὸν ἕξεις 
ὁ ἀναστήσας θυσιαστήριον τοῦ Θεοῦ. 

ε΄. Εἰπὲ γάρ μοι, εἰ βασιλεύς σοι ἐχέλευσεν οἰχοδομῆ- 
σαι οἰχίαν, ἵνα ἐχεῖ χαταλύοι, οὐχ ἂν πάντα ἐποίησας; 
Νῦν οὖν βασίλειά ἔστι τοῦ Χριστοῦ, τῆς ἐχχλησίας ἡ 
οἰχοδομή. Μὴ τὸ ἀνάλωμα ἴδῃς, ἀλλὰ τὸν χαρπὸν λό- 
γισαι γεωργοῦσιν ἐχεῖνοι τὴν γῆν, σὺ γεώργησον αὖ- 
τῶν τὰς ψυχάς" φέρουσέ σοι χαρποὺς ἐχεῖνοι, σὺ εἰς 
τὸν οὐρανὸν αὐτοὺς ἀνάγαγε. Ὁ τὴν ἀρχὴν δοὺς, οὗτος 
καὶ τῶν ἄλλων αἴτιος πάντων. "Apa xai σὺ αἴτιος ἔσῃ 
πῶν χατηχουμένων Exst, τῶν ἐν τοῖς χωρίοις τοῖς πλη- 
σίον. Καίτοι τὰ μὲν βαλανεῖα μαλαχωτέρους ποιεῖ 
τοὺς γεωργοὺς, τὰ καπηλεῖα τρυφηλοτέρους" ἀλλ᾽ ὅμως 
ποιεῖτε ταῦτα διὰ δόξαν. Αἱ ἀγοραὶ χαὶ αἱ πανηγύρεις 
πάλιν ἱταμούς" τὰ δὲ ἐνταῦθα, πᾶν τοὐναντίον. 'HAl- 
xov γάρ ἔστιν ἰδεῖν πρεσδύτερον εἰς εἰκόνα βαδίζοντα 
τοῦ 'Afpaàp, πολιὸν, ἀνεζωσμένον xal σχάπτοντα xal 
αὐτουργχοῦνταὶ Τί τοῦ ἀγροῦ ποθεινότερον ἐχείνου ; 
Ἐνταῦθα μείζων ἡ ἀρετή. Οὐχ ἔστιν ἀσέλγεια ἐχεῖ, 
ἀλλ᾽ ἀπελήλαται" οὐχ ἔστι μέθη χαὶ τρυφὴ. ἀλλ᾽ ἐξώρι- 
σται" οὐκ ἔστι κενοδοξία, ἀλλ᾽ ἕσδεσται" τὸ τῆς εὖ- 
νοίας πλέον ἐχεῖ διαλάμπει διὰ τὴν ἀφέλειαν. Οἷόν 
ἐστιν ἀπελθεῖν χαὶ εἰσελθεῖν εἰς τὸν οἶχον τοῦ Θεοῦ, 
xai εἰδέναι, ὅτι αὑτὸς αὐτὸν χοδόμησε, xal ῥῖψαι 
ἑαυτὸν ὕπτιον, χαὶ μετὰ τὴν αἰώραν τὴν σωματιχὴν 
xai λυχνικοῖς 4 xaX ἑωθινοῖς ὕμνοις παραγενέσθαι, 
ἐμοτράπεξζον ἔχειν τὸν ἱερέα, συνομιλοῦντα εὐλογίας 


4 Savi]. λαμδάνειν, συναΐρεσθαι., Unus τὸ συναιρεῖσθαι. 

Unus cod. οἷς ἔχεις ποίησον. φιλανθρωκίᾳ. * Alii iai 
εἶπέ uot, τῶν xaprov. ὁ Unus cod. καὶ μετὰ τὴν ἐνάτην ὥρα 
τῆς σωματικῆς μεταλαξεῖν τροφῆς, καὶ ἐν λυχνιποῖς. Quae lectio 


non spernenda videtur. 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOWMIL. XVIII. 


148 
ἀπολαύειν, ἑτέρους ὁρᾷν ἐρχομένους ἐχεῖ; Τοῦτο πεἶχος, 
τοῦτο ἀσφάλεια ἀγροῦ. Οὗτός ἐστιν ὁ ἀγρὸς περὶ οὗ 
φησιν ᾿᾽θσμὴ ἀγροῦ πλήρους, ὃν εὐλόγησε Κύριος. 
Εἰ καὶ χωρὶς τούτου χαλὸς ὁ ἀγρὸς διὰ τὴν ἡσυχίαν, διὰ 
τὸ ἀπραγμοσύνης γέμειν’ ὅταν xal τοῦτο ἔχῃ, τένι οὐχ 
ἔσται ἴσος ; ᾿Αγρὸς γὰρ ἐχχλησίαν ἔχων, τῷ παραδείσῳ 
ἔοικε τοῦ Θεοῦ. Οὐχ ἔστιν ἐχεῖ χρανγὴ, οὐχ ἔστι θόρυ-- 
Goc, οὐχ ἐχθροὶ διάφοροι, οὐχ αἱρέτεις᾽ πάντας φίλους 
ἔστιν ἰδεῖν, τῶν αὐτῶν δογμάτων χοινωνούς. "Αγει σε 
εἰς φιλοσοφίαν ἡ ἡσυχία" λαθών σε [151] ἀπὸ τῆς φιλοσο- 
φίας ταύτης ὁ πρεσδύτερος, θεραπεύσει εὐχόλως, Ἐν- 
ταῦθα μὲν γὰρ, ὅσα ἐὰν λέγωμεν, ἡ ἀγορὰ ἐχχρούει" 
ἐχεῖ δὲ ἅπερ ἂν ἀχούσῃς, πεπηγότα ἕξεις ἐν τῇ διανοίᾳ, 
ἕτερος ἐν τῷ ἀγρῷ ἔσῃ δι᾽ ἐχείνου' xa ἐχείνων δὲ 
προστήσεται, χαὶ ἔσται φύλαξ τῷ τε παρεῖναι, τῷ τε 
ῥυθμίζειν αὐτούς. Πόσον δέ ἔστι χαὶ τὸ ἀνάλωμα, εἶπέ 
μοι; Ποίησον τέως μιχρὸν οἶχον ἐν τάξει ναοῦ" ὁ μετὰ 
σὲ ποιήσει στοὰν, ὁ μετ᾽ ἐχεῖνον ἕτερα προσθήσει, χαὶ 
οὕτω σοὶ λογισθήσεται τὸ πᾶν. Σὺ δίδως μιχρὸν, χαὶ τοῦ 
παντὸς λαμδάνεις τὸν μισθόν. Οὐχοῦν àpyhv ἐπίθες e, 
θεμέλιον χατάδαλε" μᾶλλον δὲ ἀλλήλους παραχαλέσατε" 
ἅμιλλαν ποιήσασθε τοῦ πράγματος. Νῦν δὲ, ἔνθα μὲν 
ἄχυρα χαὶ σῖτον καὶ πάντα τὰ τοιχῦτα ἀποθέσθαι δεῖ, 
εὐχόλως οἰχοδομοῦσιν' ἔνθα δὲ συλλεγῆναι χρὴ Ψυχῶν 
γεννήματα, οὐδαμῶς φροντίζουσιν, ἀλλ᾽ ἀναγχάζονται 
μυρίους σταδίους βαδίζειν, xaX μαχρὰς ἀποδημίας στέλ- 
λεσθαι, ἵνα εἰς ἐκχλησίαν ἀπίωσιν. Ὅσον δέ ἐστιν ἀγα- 
θὸν μετὰ πολλῆς ἡσυχίας ἐν τῇ ἐχχλησίᾳ τὸν ἱερέα πα» 
ραγίνεσθαι, ἵνα προσίῃ τῷ Θεῷ, καὶ λέγῃ ὑπὲρ τῆς 
χώμης xa0' ἐχάστην ἡμέραν, ὑπὲρ τοῦ χεχτημένον 
Μιχρόν ἐστιν, εἰπέ μοι, τὸ xal ἐν ταῖς ἀγίαις ἀναφοραῖς 
ἀεὶ τὸ ὄνομά σου ἐγχεῖσθαι, xal χαθ᾽ ἐχάστην ἡμέραν 
ὑπὲρ τῆς χώμης εὐχὰς γίνεσθαι πρὸς τὸν Θεόν ; πόσον 
σοι xai εὶς τὰ ἅλλα τοῦτο λυσιτελεῖ f! Συμδαίνει τινὰς 
ἐχ γειτόνων οἰχεῖν xai ἔχειν ἐπιτρόπους" πρὸ; σὲ μὲν 
οὖν τὸν πένητα οὐχ ἀξιώσει τις ἐχείνων οὐδὲ ἐλθεῖν" τὸν 
δὲ πρεσδύτερον ἴσως καὶ χαλέσε!:, χαὶ τραπέζης xow 
νωνὸν ποιήσει. Ὁρᾷς, πόσα ἐντεῦθεν γενήσεται χαλά; 
Πάσης ἕσται τέως ἡ χώμη πονηρᾶς ὑποψίας ἐλευθέρα" 
οὐδεὶς ἀνδροφονίας, οὐδεὶς χλυπῆς ἕνεχεν ἐγχαλέσει, 
οὐδεὶς τοιοῦτον οὐδὲν ὑποπτεύσει. "ἔχουσι χαὶ ἑτέραν 
παραμυθίαν, ἂν νόσος παραχολουθήσῃ, ἂν θάνατος. 
Οὐχ ἁπλῶς οὐδὲ ὡς ἔτυχε χαὶ αἱ φιλίαι γίνονται τῶν 
ἐχεῖ παρ᾽ ἀλλήλοις ἰόντων" χαὶ αἱ σύνοδοι δὲ γενῆσον 
ται πολλῷ τῶν ἐν ταῖς πανηγύρεσιν ἡδίους. Οὐ μόνον 
δὲ αἱ σύνοδοι, ἀλλὰ xai αὐτοὶ οἱ προεστῶτες διὰ τὸν 
πρεσδύτερον αἰδεοιμώτεροι ἔσονται. Πάντως ἀχοόεις͵ 
ὅτι τὰ Ἱεροσόλυμα παρὰ τὰς ἄλλας πόλεις τιμιώτερα 
ἦν καρὰ τοῖς παλαιοῖς" ἀλλ᾽ οὐχ ἀπλῶς, ἀλλὰ διὰ 
τὴν τότε χρατοῦσεν εὑσέδειαν. Διὰ τοῦτο ἔνθα τιμᾶ- 
και Θεὸς, οὐδέν ἔστι πονηρόν’ ὥσπερ πάλιν ἔνθα οὐ 
τιμᾶτα!, οὐδὲν ἀγαθόν. Πολλὴ ἀσφάλεια ἕτται xal 
παρὰ Θεῷ καὶ παρὰ ἀνθρώποις. Ναὶ παραχαλῶ, μὴ 
παρέργως, ἀλλὰ προθύμως, τοῦ πράγματος ἀντιλάδ:- 
σθε. Εἰ γὰρ ὁ ἐξάγων τίμιον ἐξ ἀναξίου, ὡς στόμα τοῦ 
Θεοῦ ἔσται ὁ τοσαύτας ψνχὰς τάς. τε οὔσας, τάς τε 
ἐσομένας ἕως τῆς τοῦ Χριστοῦ παρουσίας ὠφελῶν χαὶ 
ἀναχτώμενος, πόσης οὐχ ἀπολαύσεται εὐνοίας παρὰ 
τοῦ Θεοῦ! Φρούριον κατασχεύατον χατὰ τοῦ διαδό- 
λου τοῦτο γάρ ἐστιν ἡ ἐχχλησία. "Exsiósv ὁγμάτωσαν 
αἱ χεῖρες εἰς κάμει.» ea rov ἀνατεινέτωπαν αὑτὰς 

* Unas μισθόύ ἐπίθες. 


Cog. 


f Unus cod. τοῦτο 


149 


εἰς εὐχὰς, καὶ τότε ἀπίτωσαν εἰς τὴν ἐργασίαν. Οὕτως 
ἔσται αὑτοῖς ἰσχὺς σώματος, οὕτως ἔσται dj γεωργία 
πολλὴ, οὕτω πάντα ἐχτὸς ἔσται τὰ χαχά. Οὐχ ἔστι 
τὴν ἡδονὴν τὴν ἐντεῦθεν λόγῳ παραστῆσαι, ἕως ἂν 
ἔργῳ μὴ γένηται. Μὴ τοῦτο ἴδῃς, ὅτι οὐδεμίαν ἔχει [152] 
πρόσοδον. ὅλως εἰ οὕτω ποιεῖς, μὴ ποιήσῃς, εἰ μὴ 
νομίζεις πρόσοδον λαμόδάνειν παντὸς τοῦ χωρίου μεί- 
ζονα’ εἰ μὴ οὕτω διάχεισαι, μηδὲ ἐργάσῃ εἰ μὴ 
ὑπὲρ πάντα προστῆναί σου ὑπολαμδάνεις τὸ ἔργον 
τοῦτο. Τί τῆς προσόδου ταύτης μεῖζον, τοῦ εἰς τὴν 
ἅλω τὴν ἐν οὐρανῷ εἰσαγαγεῖν ψυχάς ; Οἴμοι ! ὅτι 
οὐκ ἴστε πόσον ἐστὶ τὸ χερδᾶναι ψυχάς. "Axovs τέ φησι 
πρὸς τὸν Πέτρον ὁ Χριστός" El geAsic ue, ποίμαιγε 
tà xpófatá μου. El βασιλικὰ πρόδατα 4 θεασάμενος 
ἣ ἵππων ἀγέλην, παρὰ τὸ σηχὸν μὴ ἔχειν, εἰς ἐπι- 
δουλὴν προχείμενα, λαδὼν αὐτὸς σηχόν τε χοδόμη- 
σᾶς xai ἱππῶνα, ἣ χαὶ ποιμένα ἐπέστησας, τίνι οὐχ 
ἄν σε ἡμείψατο ὁ βασιλεύς ; Νῦν τὴν ποίμνην τοῦ Χρι- 


8 Vocem πρόδατα, repugnantibus omnibus mss., omittit 
orel. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


15» 


στυῦ συνάγεις xal ποιμένα ἐφιστᾶς, καὶ οὐχ ἡγῇ μέ- 
Ya τι ἐργάζεσθαι; Τί λέγω; El 6 σχανδαλίξων xi 
ἕνα, ἀπειλὴν ἔχει τοσαύτην ὑποστῆναι τιμωρίαν ὁ 
σώζων τοσούτους, εἰπέ μοι, οὐχὶ σωθήσεται ; Ebr 
λον ὅτι. Ποίαν ἕξει γὰρ λοιπὸν ἁμαρτίαν, ἢ κἂν Ego, 
οὐχ ἐξαλείφει ταύτην; ᾿Απὸ τῆς τιμωρίας τοῦ σχανξα- 
λίζοντος μάθε τὸ ἔπαθλον τοῦ σώζοντος. El μὴ περι 
σπούδαστον ἦν τῷ Θεῷ xal μιᾶς ψυχῆς σωτηρία, οὐκ 
ἂν τοσαύτην ὀργὴν ἐποίησεν αὐτῷ ἡ ἀπώλεια. Ταῦτ 
οὖν εἰδότες, ἐχώμεθα ἤδη τοῦ ἔργου τούτου τοῦ πνε"- 
ματιχοῦ, χαὶ ἐμὲ χαλεσάτω ἕχαστος, καὶ ἡμεῖ; cov 
ἀντιληψόμεθα τὰ δυνατά. Καὶ εἰ μὲν τρεῖς εἴεν οἱ χε- 
χτημένοι, ἐχ συνεισφορᾶς ποιείτωσαν’ εἰ δὲ εἷς, χαὶ 
τοὺς ἄλλους ἀναπείσει τοὺς πλησίον. Μόνον τοῦτο xat. 
ορθῶσαι σπουδάσατε, παραχαλῶ, ἵνα πάντοθεν εὗαρι- 
στοῦντες τῷ Θεῷ, τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν ἐπιτύχωμεν, yh 
ριτι χαὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, 
μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἀγίῳ Πνεύματι δόξα, κράτος, 
τιμὴ, νῦν καὶ ἀεὶ, χαὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. 
᾿Αμὴν. 





OMIAIA ΙΘ’. 


κΑγγειῖος δὲ Κυρίον ἐλάλησε πρὸς Φίλιππον, Aé- 
ων" Ἁγάστηθι καὶ πορεύου πρὸς μεσημδρίαν ἐπὶ 
τὴν ὁδὸν τὴν καταδαίγουσαν ἀπὸ "'᾿ἱερουσαιϊὴμ 
εἰς Γάζαν' αὕτη ἐστὶν ἔρημος. Καὶ ἀναστὰς éxo- 
ρδύθη. 


α΄. Ἐμοὶ δοχεῖ ταῦτα ὧν ἐν Σαμαρείᾳ προστάττεσθαι, 
ὅτι ἀπὸ Ἱεροσολύμων οὐ πρὸς μεσημόρίαν τις ἄπει- 
σιν 4, ἀλλὰ πρὸς ἄρχτον᾽ ἀπὸ δὲ Σαμαρείας πρὸς με- 
σημδρίαν. Αὕὔτη ἐστὶν ἔρημος. Τοῦτο λέγει, ὥστε 
μὴ φοδηθῆναι τῶν Ἰουδαίων τὴν ἐπιστασίαν. Καὶ οὐχ 
ἠρώτησε, διὰ τέ; ἀλλ᾽ ἀναστὰς ἐπορεύθη. Καὶ ἰδοὺ, 
φησὶν, ἀνὴρ Αἰθίοψ εὐνοῦχος, δυνάστης Κανδάχης 
τῆς βασιλίσσης Αἰθιόπων, ὃς ἦν ἐπὶ πάσης τῆς 
γάξης αὑτῆς. ὃς ἐληλύθει προσκυνήσων εἰς "epov- 
σαιλήμ. Ἦν δὲ ὑποστρέφων καὶ κωθήμενος ἐπὶ toU 
ἅρματος αὑτοῦ, καὶ ἀγεγίγωσχε τὸν προφήτην 
Ἡσαΐαν. Μεγάλα ἐγχώμια τὰ περὶ τούτου εἰρημένα" 
εἴ γε xa ἐν Αἰθιοπίᾳ μένων, xal τοσούτοις χυχλούμε- 
νος πράγμασι, xai ἑορτῆς οὐχ οὔσης, χαὶ ἐν τῇ δεισι- 
δαίμονι πόλει ὧν, [155) ἤρχετο προσχυνήσων εἰς Ἵερου- 
σαλήμ. Πολλή τε ἡ σπουδὴ, ὅτι χαὶ χαθήμενος ἐπὶ τοῦ 
ὀχήματος ἀνεγίνωσχεν. Εἶπε δὲ τὸ Πνεῦμα τῷ Φι.1π- 
αῳ' Πρόσειλθε xal κο.1.1ήθητε τῷ ἅρμαει τούτῳ. 
Προσδραμὼν δὲ ὁ Φίλιππος, ἤχουσεν αὐτοῦ ἀνατγι.- 
γώσκοντος Ἡσαΐαν τὸν προφήτην, καὶ εἶπεν" "Apá 
T€ γινώσχεις, ἃ ἀναγινώσκεις ; Ὃ δὲ elus: Πῶς γὰρ 
ἂν δυναίμην, ἐὰν μήεις ὁδηγήσῃ με. Ὅρα πάλιν 
ἄλλην εὐλάδειαν. Τίνα ταύτην ; Ὅτι οὐχ εἰδὼς b ἀνεγί- 
νωσχεν, εἶτα μετὰ τὸ ἀναγνῶναι ἐξετάζει, Παρεχάλεσε 
δὲ τὸν Φίλιππον ἀναδάντα καθίσαι σὺν αὐτῷ. Ἢ δὲ 
περιοχὴ τῆς Γραφῆς, ἣν ἀνεγίνωσκεν, ἦν αὕτη: Ὡς 
σρόξατον ἐπὶ σφαγὴν ἤχθη, καὶ ὡς ἀμνὸς ἐναντίον 
τοῦ xelpavcoc αὐτὸν ἄφωνος οὕτως οὐχ ἀνοίγει o τὸ 
στόμα αὐτοῦ. ᾽ν τῇ ταπεινώσει αὐτοῦ ἡ κρίσις αὐτοῦ 
ἤρθη. Τὴν δὲ γεγδὰν αὐτοῦ εἰς διηγήσεται; ὅτι 
αἴρεται ἀπὸ τῆς γῆς ἡ ζωὴ αὐτοῦ. Ἀποχριθεὶς δὲ ὁ 
εὐνοῦχος τῷ Φιλίππῳ εἶπε" Aéopal σου, περὶ τίνος 
ὁ προφήτης τοῦτο .16γει; περὶ ἑαυτοῦ, ἣ περὶ ἐτέ- 
ρου τινός ; Ἁνοίξας δὲ ὁ Φίλιππος τὸ στόμα αὑτοῦ, 
* Alii ἐμοὶ δοκεῖ, τῶν ἑπτὰ οὗτος ἦν ^ οὐ γὰρ ἂν ἀπὸ 'Ie 

δλύμῳν πρὸς μεσημδρίαν mín ἀλλ, ΜΝ Unus cod. εὑ- 


"rid ὅτι καὶ οὐχ có. * Monif. ἤνοιξε, reclamantibus 


xal ἀρξάμενος ἀπὸ τῆς Γραφῆς ταύτης, εὐηγτε!. 
caro αὐτῷ τὸν ᾿Ιησοῦν. Ὁρᾷς, πῶς οἰχονομεῖτα: τὲ 
xav αὐτόν; Πρότερον ἀναγινώσχει καὶ ἀγνοεῖ" εἶτε 
ἀναγινώσχει αὐτὴν τὴν περιοχὴν, ἔνθα fjv. τὸ κάϑος, 
καὶ ἡ ἀνάστασις xaX ἡ δωρεά. Ὡς δὲ ἐπορεύοντο κατὰ 
τὴν ὁδὸν, ἦλθον ἐπί τι ὕδωρ' xal φησιν ὁ εὐνοῦχος 
Ἰδοὺ ὕδωρ, τί κωλύει με βαπτισθῆναε; Ἑΐδες προῦν- 
μίαν : εἶδες ἀχρίδειαν; ᾿Εκέλευσέ τε στῆναι τὸ ἅρμα, 
xal κατέδησαν εἰς τὸ ὕδωρ ἀμφότεροε, ὃ τε Φ' λι-- 
σος καὶ ὁ εὐγοῦχος. καὶ ἐδάπτισεν αὐτόν. Ὅτε ài 
ἀγέδησαν ἀπὸ τοῦ ὕδατος, Πνεῦμα Κυρίου ἥρπασε 
τὸν Φίλιππον, καὶ οὐκ εἶδεν αὐτὸν οὖκ Eri ὃ εὐνοῦ- 
xoc. Ἑπορεύετο γὰρ τὴν ὁδὸν αὑτοῦ χαίρων. Διὰ τί, 
φησὶν, ἦρεν αὐτὸν Πνεῦμα Κυρίου; Διότι ἔμελλε x3 
ἄλλας πόλεις διελθεῖν χαὶ εὐαγγελίσασθαι, Ὥστε οὖν 
ὕστερον αὐτὸν θαυμασθῆναι τοῦτο ἐγένετο, ὥστε μὴ 
ἀνθρώπινον τὸ περὶ αὐτὸν, ἀλλὰ θεῖον νομίσαι. Φί2ι:- 
Soc δὲ εὑρέθη εἰς “Αζωτον, καὶ διδρχόμενος sin; 
qe Alcato τὰς xó.sic πάσας, δως τοῦ δι΄λθεῖν αὐτὸν 
εἷς Καισάρειαν. αὶ ἐχ τούτου δῆλον ὡς οὗτος τῶν 
ἑπτά ἐστι d^. xal γὰρ xal ὕστερον ἐχεῖ εὑρίσκεται iv 
Καισαρείᾳ. Συμφερόντως οὖν ἥρπασεν αὐτὸν τὸ Πνεῦμε, 
ἐπεὶ ἐξίωσεν ἂν xal συναπελθεῖν αὐτῷ ὁ εὐνοῦχος * 
xai ἐλύπησεν ἂν ἐχεῖνος, ἀνανεύσας xal ἀρνησάμενες, 
οὐδέπω χαιροῦ ὄντος. Εἶδες ἀγγέλους auvaveuiapésw- 
μένους τῷ χηρύγματι, χαὶ αὐτοὺς μὲν οὐ κηρύττοπες, 
τούτους δὲ χαλοῦντας; Τὸ δὲ θαυμαστὸν xal ἐντεῦθεν 
δείχνυται" ὅπερ γὰρ πάλαι σπάνιον ἦν χαὶ μόλις ἐγένε- 
το, τοῦτο ἐνταῦθα μετὰ πολλῆς γίνεται ἀφθονέας. "Αλλως 
δὲ ὁ xol προαναφώνησίς τις τὸ γεγονὸς ἣν τοῦ τῶν ἀλ- 
λοφύλων χρατῆσαι αὐτούς. Καὶ γὰρ τὸ τῶν πιστενόντων 
ἀξιόπιστον, ἱκανὸν τοὺς μανθάνοντας πεῖσαι πρὸς τὸν 
ἴσον καὶ αὐτοὺς ζῆλον διαναστῆναι. Διὰ τοῦτο γοῦν καὶ 
ἐπορεύετο χαίρων, ὥστε εἰ ἡπίστατο, οὐχ ἂν ἥσθη. Ti 
δαὶ ἐχώλυε, φησὶ, πάντα αὐτὸν ἀχριδῶς μαθεῖν καὶ 
ἐν τῷ ὀχήματι ὄντα, καὶ μάλιστα ἐν ἐρήμῳ; Ὅτι οὐχ 
fiv τὸ πρᾶγμα ἐπίδειξις. ᾿Αλλ᾽ ἴδωμεν ἄνωθεν τὰ ἀν- 
εγνωσμένα. Καὶ ἰδοὺ ἀνὴρ Αἰθίοψ; εὐνοῦχος, φησὶ, 
δυνάστης [154] τῆς βασιλίσσης Αἰθιόπων Κανδά- 


4 Alius Καισάρειαν. Οὗτος τῶν ἑπτά ἐστιν. 9 Hic omaleo 
variat unus, earumdemque rerum seriem subinde mutat. 


149 
foras mittentur. Non potest bunc orta volupta: verius 
explicari, donec opere sit suscepta. Ne boc resgacan, 
quod nullum habeat proventum - 5i omnino id farzss, 
n^ facias tamen, aisi petes majorem ubi ista vila 
proventum esae ; nisi sic affcetus sis , nec opereris ; 
nisi putes boe opus tuis omnibas esse przferendum. 
Qui hoc proventu majus, animas in aream ezlestem 
inducere ? llei mihi, quod ne«ciaüis quantum sit ani- 
mas lucrificare! Audi quid Petro dieat Christus : Si 
diligis me, pasce oves weas ( Joan. 21. 15). Si regias 
oves videns aut equorum armentum , quod stabalum 
non liiberent, insidiis patere, acciperes ipse, et equile 
stabuluinque exstrueres, ac pastorem przficeres : quo 
te rex munere non donaret? Nunc Christi gregem 
colligis , et pastorem praeficis, nec putas te magnum 
quidpiam facere? Quid dico? Si ei, qui scandalizat 


EN ACTA APOSTOLOBEM ΒΝ, ἘΠῚ 


Ei] 
CEDER στα, DUE HEpRÁCHNN DHEERNMENAUNT ἡ 3a 
sepes bum ames Ἐπ ΗΔ  διδεσιηδετ ^ Capa 
quita O9 Quisiinins emt QUAZACR QUNCECHLAMR ἐμὰς. 
bu. ve 5 habert. amueme ἄκρα damé£? Ὁ mQgmce 
scamdolccamsas diste prx screang S8 σὰ ἐπα 
eset D-o sel ensu: oaamzm 5i95, Di Des δ΄ πὸ’ “Ἔ- 
wr de ius persócie. lec usqne com scum . boe 
spuriuxah eperi hrreoma;, me eumquaqee verrt, et 
mos suae] Operam dolemus pro τἰσιᾶϊ. ΕἸ s qmdem 
Les feeriat possessamcs. m commeume confe72a4 ; εὖ 
μᾶς, alus quoqae vicinis id :usdeb4. Tancezm boe 
perücere studeatis , obsecro , et ommi ex porte Deo 
placentes, zterna consequamur bea, gra:n et bemi- 
guitate Domini aostri Jesu Christi, quicum Patri «aa- 
que Spiritui sancto gloria, umperium, honor, nunc et 
seinper, ei in szscula szculorum. Amen. 





HOMILIA XIX. 


Car. 8. v. 96. Angelus autem. Domini loquutus est 
ad Philippum, dicens : Surge et vade conira meri- 
diem, ad viam que descendit a Jerusalem in Gasam ; 
hac est. deseria. 27. Et surgens abiit. 

4. Videtur mibi hoc mandatum accepisse, cum es- 
set in Samaria ; quia ab Jerosolymis non contra meri- 
diem quis vadit !, sed contra septentrionem; a Samaria 
vero centra meridiem. fl1ec est deserta. Voc. dicit, ut 
ne timeat Judaorum incursum. Nec interrogat, qua- 
re? sed surgens abiit. Et ecce, inquit, vir Athiops 
eunuchus, potens Candacis regine /Ethiopwm, qui erat 
super omnem gazam ejus, qui venerat adorare in Jeru- 
" salem. 98. Et revertebatur. sedens super currum suum , 
el legebat Isaiam prophetam. Magnis hic laudibus celo- 
bratur : siquidem in ZEthiopia manens, et tot negotiis 
obrutus, cum dies festus non esset, et in superstitio- 
nibus dedita civitate versaretur, venit adoraturus in 
Jerusalem. Magnaque erat diligentia; nam in curru 
sedens legebat. 29. Dixit autem. Spiritus Philippo : 
Accede, et adjunge te ad. currum istum. 20. Accurrens 
autem. Philippus, audivit eum legentem 1saiam prophe- 
tam, el dixit : Putasne. intelligis que legis? δῖ. lile 
vero dixit: Et quomodo possim, nisi quis ostendat mihi? 
Vide rursum aliam pietatem. Quam illam ? Quod ne- 
sciens legeret ; et postquam legerat, requirat. Hoga- 
sque Philippum, wu ascenderet et sederet. secum. 52. 
Locus autem Scripture, quem legebat, erat hic : Tam- 
quam ovis ad occisionem ductus est : et sicut agnus co- 
' tam londente se sine voce, sic non aperuit os suum. 33. 
ἐπ humilitate judicium ejus sublatum est. Generationem 
ejus quis enarrabit ? quoniam tolletur de terra vita. ejus 
(4sai. 55. 1. 8). 54. Respondens autem eunuchus Phi- 
lippo, dixit : Obsecro te, de quo propheta dicit hoc, de 
se, an. de alio aliquo? 35. Aperiens autem Philippus 
os suum, el incipiens a Scriptura ista, evangelizavit illi 
Jesum. Viden', quomodo res cum illo dispositee sint ? 
Primo legit et ignorat ; deinde legit hunc locum, ubi 


* Alii habent: ut. mihi videtur, Philippus de quo hic 
agitur, unus crat e septem ; non enim a. Jeroeolymis profe- 
cius contra meridtem processisset. 


narrabatur passio, resorrectio et donum. 356. ΕἸ dum 
irent per viam, venerunt ad quamdam aquam : et ait 
eunuchus ; Ecce aqua, quid prokibet me baptizari? Vi- 
distin" promptam animum ? vidistia' diligentiam ? 38. 
Et jussit stare currum, et descenderunt uterque in aquam, 
Philippus et eunuchus, et baptizavit eum. 59. Cum an- 
tem ascendissent de aqua, Spiritus Domini rapuit Phi- 
lippum, et amplius non vidit ewm eunuchus. 1 δαὶ per 
tiam suam gaudens. Cur, inquies, tulit eum Spiritus 
Domini? Quia per alias civitates transiturus et prz- 
dicaturus erai. Ut ergo in admiratione haberetur, hoc 
facium est, utque non humanum, sed divinum babe- 
retur, quod circa ipsum factum est. 40. Philippus 
autem inventus est in Azoto : εἰ periransiens evangeliza- 
bat. civitatibus cunctis, douec veniret Caesaream. Hinc 
palam est, hunc ex septem illis fuisse : nam postea 
in Czesarea reperitur. E re autem rapuit illum Spiri- 
tus : alioquin rogasset eunuchus , ul secum veniret : 
quem ille forte conitristasset negando, cum nondum 
tempus essct. Vidisti angelos cooperantes prdica- 
tioni, et ipsosquidem non przdicantes ; sed hos vocan- 
tes? Hoc porro mirabile hiuc ostenditur : quod enim 
rarum olim erat, et vix fiebat, hic jam szpissime ef- 
ficitur. Alioquin autem bxc. praznuntiatio erat, quod 
illi alienigenas essent superaturi. Nam credentium 
fide dignum testimonium poterat discentibus persua- 
dere , ut eumdem ipsi zelum arripereut. ldeo iiir 
ibat gaudens ; atque adeo si scivisset, non ita delecta- 
tus esset. Quid autem vetabat, inquies, quin omnia ille 
accurate disceret, in curru sedens, maximeque in de- 
serto? Quia res non erat ad ostentationem. Sed su- 
perius lecta exploremus. ΕἸ ecce vir /Ethiops «unu 
chus, inquit, potens Candacis regina Athiopum. llinc 
liquet, illam ipsis imperasse. Nam olim mulieres 
imperabant, et hzec lex erat apud illos (a). Sic nescie- 
(a) Hic notat Dounseus in bsec verbe, strabo I. 17 can- 
daces &ihiopum regina sub 4ugusto meminit , quam hane 
esse non existimo, sed nliam ὁκώννμον. Reges enim regimrque 
e usaem regionis lisdem nominibus uli solent. Tacitus in 
gricoi£ de Britaniás : His atque talibus invicem ín- 


δι ποι]. Boadica generis regii femina doce ( e enim 
se" — '"'"periis discernuut ) sumpsere universi bellum, 


tol S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSYANTINOP. 


bat Philippus qua de causa veniret in desertum, quia 
non jum angelus, sed Spiritus ipsum rapit. Nihil 
autem horum videt eunuchus, imperfectus cum sit, 
vel etiam quod lizsc non ad corporales, sed ad. spiri- 
tuales pertineant ; neque etiam discit ea, qua Philip- 
pus edocebatur. Et cur. non illi apparet angelus , ut 
ducat ad Philippum? Qnia fortassis non persuasus , 
sed potius obstupefactus fuisset. Vide Philippi philo- 
sophiam : non accusavit, non dixit, lgunoras, ego te 
docebo ; non dixit, Ego lic accurate scio; non adu- 
latus est, nec dixit ei, Beatus es qui legis. Sic et ab 
audacia et ab adulatione remotum erat verbum ; sed 
potius curam gerentis erat et benigni. Oportebat enim 
illum interrogare, oportebat desiderare. Doclarat au- 
tem se scire ipsum nihil nosse, cum ait : Putasne in- 
telligis qua legis? simulque insinuat magnum reposi- 
tum esse thesaurum. 

Q. Eunuchi modestia et studium. — Sed vide, quam 
pridenter 8e excuset eunuchus : Et quomodo possim, 
nisi quis ostenderit mihi ? Non respexit habituin, non 
dixit : Tu quis es? non redarguit, non arrogauter lo- 
quitur, non se scire dicit, sed ignorare fatetur : idco- 
que discit. Monstrat vulnus medico ; novit ipsum h:ec 
scire, οἱ velle docere. (a) Vidit illum esse a fastu alic- 
num; neque enim splendidum gestabat vestitum. lta 
erat discendi cupidus et verbis intentus, quia et illud, 
Qui querit, invenit ( Math. 7. 8), in ipso implebatur. 
ltogavitque, inquit, Philippum, ut ascenderet et sederet 
eecum. Vidistin' studium ? vidistin' desiderium ? Rogat 
ut ascendat et sedeat secum : sic nesciebat, quid sibi 
dicturus esset ; sed simpliciter putabat, se prophetiam 
aliquam auditurum esse. Major autem hic honor est, 
quod non simpliciter ascendere turet, sed roget. Ac- 
currens autem Philippus audivit. eun legentem. Cursus 
loquendi cupidum indicat, lectio studii signum est. 
]ilo enim tempore legebat, quo major cst solis :vstus. 
Locus autem hic erat : Sicut ovis ad occisionem ductus 
est. Et hioc illius discendi cupiditatis signum est, quod 
prophetam illum aliis sublimiorem pra: manibus ha- 
buerit. Ideo non cum veliementia illi narrat, sed man- 
suete ; imo nec prius loquitur, quam interrogatus fuc- 
rit, donec ille rogaverit. Ut et illud iterum faciens 
ait : Obsecro te, de quo propheta dicit hoc? Videtur 
mihi uescivisse illum, quod prophete de aliis loquan- 
tur ; vcl si non lioc, quod de seipsis loquantur in alia 
persona. Erubescamus οἱ pauperes et divites de illo 
penuario. Deinde venerunt ad quamdam aquam, et cit, 
Ecce aqua. M:;ec valde ferventis aniinze sunt. Quid pro- 
hibet me baptizari ? Videu' cjus desiderium ? Non dicit, 
Baptiza me ; neque tacet, sed medium quidpiam inter 
desiderium et reverentiam loquitur. Quid prohibet me 
baptizari? Vide, quomodo absoluta dogmata habuit : 
eam propheta omnia continebat, incarnationem, pas- 


fiac Beadica est, opinor, quam Xiphilinus Βονδονίκην in- 
digitat. OEcumenius : Ἰστέον ὅτι Κανδάκην Αἰθίοπες πᾶσαν, 
τὴν τοῦ βασιλέως μητέρα καλοῦσιν, ἐπειδὴ πατέρα οἱ Αἰθίοπες 
οὐχ ἀναφέρουσιν, ἀλλ᾽ ὡς ὄντας νἱοὺς ἡλίον παραδιδόασι. 

, (4) Sequentia cum ingentibus varietatibus efferl unus 
Codex, quas si afferre vellemus, omnia exscribere pror- 
si$ Dccesse esset. 


5 


sionem, resurrectionem, assumptionem, futurum ju- 
dicium : qux ipsi magnum indidere desiderium. Eru- 
bescite quotquot nondum illuminati estis. Et jussi, 
inquit, stare currum, Simul dixit et imperavit, ante 
quam audiret. Cum autem ascendissent de aqua, Spiri- 
tus Domini rapuit Philippum. Dene : ut ostenderetur 
divinam fuisse rem actam, et ne putaret. hominum 
esse vulgarem. Et ibat, inquit, per viam suam gaudens 
loc dicit, ostendens ipsum agie laturum fuisse, si 
scivisset : sic ex multo gaudio, etsi Spiritu dignatus, 
presentia non videhat. Et inventus est, inquit, ἐπ Azote, 
Multum hiuc Philippus lucratus est. Natn quod audie- 
rat de prophetis, de Abacuc, de Ezccliieie et aliis, ia 
se faetum. vidit, qui in momento multam emensus 
viam osteuditur, siquidem in Azoto inventus est, et 
illic demum stat, ubi evangelizare oportebat. (Cep.9.) 
4. Saulus autem adhuc spirans. minarum εἰ cadis in 
discipulos Domini, accessit ad principem sacerdotum, 
2. et petiit ab eo epistolas in Damascum ad synagogas : 
μέ si quos invenisset hujus vic viros ac mulieres, vinctos 
perduceret in. Jerusalem. Opportune Pauli zelum hic 
inducit, ut illum medio zelo tractum ostendat Nou- 
duin enim satiatus nece Stephani, neque persequutione 
ac dispersione Ecclesix:, accedit ad principem sacer- 
dotum. Hic impletur id quod Christus discipulis dixit : 
Venit hora, ut omnis qui interficit vos, arbitretur se ob- 
sequium. prestare Deo (Joan. 16. 2). Hic igitur sie 
faciebat ; non ut Jud:zi, absit. Quod enim ex zelo id 
faceret, hiuc palam est, quod ad exteras civita:es mi- 
graret. Illis vero neque ea, qu:e Jerosolymis Biebant, 
curd erant, sed unum seciabantur honorem. Cur aa- 
tein Damascum | adiit ? Mag: a civitas erat et. regia : 
timebat ne illa quoque przeceuparetur. Et vide stu- 
dium ejus ardoremque, ac. quam :ecundum  leyem 
agat. Non adit pra:fectum, sed principem sicerdotum. 
Petit ab ipso epistolas, ut si quos. inveniret limjms. vie. 
Viam vocat credentes, qui sic ab omnibus tunc vuea- 
bautur, forte quia viam ad οὐ tendentem secta- 
bautur. Cur potestatem non. accipit illos ibidem pu- 
niendi, sed Jerosolymam ducit? Ut. eum majori 
potestate illic supplicium infligeretur. Βὶ vide, in 
quantum se periculum conjiciat ; atamen sic timet, 
ne quid sibi mali accidat. Ideo ergo alios socmun asse- 
mit, forte pre metu : vel quia. contra. multos ibat, 
imultos accipit, ut audacius, Si quos inveniret viros ec 
mulieres, einctos perduceret in Jerusalem. Alioquin au- 
tem ipse per viau ostendere iis omnibus volebat, 
totum ab se proficisci : ita. illi nihil hoc curabant. Et 
vide illum antehac in carcerem conjicientem. Illi igitur 
non valebaut, bic vero pr;e fervore poterat. 3. Et cum 
iter. faceret , contigit ut. appropinquaret. Damasco : et 
subito circumfulsit eun. lux de clo; &. εἰ cadens in 
lerram audivit vocem dicentem sibi : Saule, Suule, quid 
"e persequeris? 

9. Cur non Jerosolymis ? cur non Damasci id fa- 
ctum est ? Ut non possent alii illud aliter narrare ; 
et ut ipse, qui illa de causa abierat , narraudo fide 
dignus esset. lloc ergo dicit, cum apud Agrippam 
sese defendit. Laborat autem oculis, quia nimia lu« 


451 


χης. Ἔχ τούτου δῆλον, ὡς ὑπὸ ταύτης ἤρχοντο. Καὶ 
γὰρ γυναῖχες ἐχράτουν τὸ παλαιὸν, xaX οὗτος ἣν νόμος 
“παρ᾽ αὐτοῖς. Οὕτως οὐχ ἤδει Φίλιππος, τίνος ἕνεχεν 
παρεγένετο εἰς τὴν ἔρημον, ὅτι καὶ οὐκέτι ἄγγελος, 
ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα αὐτὸν ἁρπάξει, Οὐδὲν δὲ τούτων οὔτε 
ὁρᾷ ὁ εὐνοῦχος, ἀτελὴς ἔτι ὧν, ἣ ὅτι xaX ταῦτα οὐ τοῖς 
σωματιχωτέροις, ἀλλὰ τοῖς πνευματιγωτέροις ἐστὶν, 
οὔτε μὴν, ἃ Φίλιππος ἐχδιδάσχεται, μανθάνει. Καὶ 
διὰ τί μὴ ἐχείνῳ φαίνεται ὁ ἄγγελος, χαὶ ἄγει αὐτὸν 
πρὸς Φίλιππον; Ὅτι ἴσως οὐχ ἂν ἐπείσθη, ἀλλὰ xal 
ἐξεπλάγη μᾶλλον. Ὅρα τὴν τοῦ Φιλίππου φιλοσοφίαν" 
οὐ κατηγόρησεν, οὐχ εἶπεν" ᾿Αγνοεῖς, ἐγώ σε διδάξυ»" 
οὐχ εἶπεν’ Ἐγὼ ταῦτα ἀχριδῶς οἶδα οὐχ ἐχολάχευτε, 
ταὶ εἶπεν αὐτῷ: Μαχάριος εἶ ἀναγινώσχων. Οὕτως ἦν 
καὶ θρασύτητος ἐχτὸς xat χολαχείας τὸ ῥῆμα, καὶ μᾶλ- 
λον. χηδεμονιχοῦ xal φιλανθρώπου, Ἔδει τὰρ αὐτὸν 
αἰτῆσαι, ἔδει αὐτὸν ποθῆσαι. Ἐμφαίνοντος δέ ἐστιν, ὡς 
οἶδεν, ὅτι οὐδὲν ἤδει ἐχεῖνος, τῷ εἰπεῖν" " Apd. γε γιγώ- 
σχεις, d ἀναγινώσκεις ; xal ἅμα δειχνύντος πολὺν τὸν 
θησαυρὸν ἐγχείμενον. 

β΄. ᾿Αλλ' ὄρα, πῶς συνετῶς xal δεὐνοῦχος ἀπολογεῖτα:. 
Πῶς γὰρ ἂν, φησὶ, δυναίμην, ἐὰν μή τις ὁδηγήσῃ 
με; Οὐχ εἶδεν εἰς τὸ σχῆμα, οὐχ εἶπε' Σὺ τίς εἴ; 
οὐχ ἐμέμψατο, οὐχ ἀλαζονεύεται, οὐ λέγει εἰδέναι, 
ἀλλ ὁμολογεῖ ἀγνοεῖν" διὸ xal μανθάνει. Ἐπιδειχνύει 
τὸ τραῦμα τῷ lavpip* συνεῖδεν, ὅτι xal οἷδε ταῦτα, 
καὶ βούλεται διδάξαι. Εἶδε τὸ ἄτυφον" οὐδὲ γὰρ λαμ- 
πρὸν ^ ἐπεφέρετο σχῆμα. Οὕτως ἦν φιλήχοος xaX τοῖς 
λόγοις προσεῖχεν, ὅτι χαὶ τὸ, Ὁ ζητῶν εὑρίσκει, ἐπ᾽ 
αὐτοῦ ἐπληροῦτο. Παρεκάλεσε δὲ, φησὶ, τὸν Φίλιπ- 
Xov ἀγαδάντα καθίσαι σὺν αὐτῷ. Εἶδες τὴν σπου- 
$fv; εἶδες τὸν πόθον; Παραχαλεῖ ἀναδάντα συγχαθί- 
σαι αὐτῷ" οὕτως οὐχ ἥδει, τί ἔμελλεν αὐτῷ ἐρεῖν, ἀλλ᾽ 
ἑόμιζεν ἁπλῶς προφητείαν τινὰ ἀκούσεσθαι. Καὶ ab- 
τη δὲ μείξων τιμὴ, τὸ μὴ ἀπλῶς ἀναγαγεῖν, ἀλλὰ πα- 
paxaMsavza. Προσδραμὼν δὲ ὁ Φίλιππος, ἤχουσεν 
αὐτοῦ ἀναγιγνώσκοντος. Καὶ ὁ δρόμος σημεῖον βου- 
λομένου εἰπεῖν, χαὶ ἡ ἀνάγνωσις σπουδῆς. Ἐν τοιούτῳ 
γὰρ ἀνεγίνωσχε χαιρῷ, ἐν ᾧ σφοδρότερον ποιεῖ τὸ χαῦ- 
μα ὁ ἥλιος, Ἡ δὲ περιοχὴ qv αὕτη" Ὡς zpó6ator 
ἐπὶ σφαγὴν ἤχθη. Καὶ τοῦτο αὐτοῦ δεῖγμα τῆς φιλο- 
βαθείας, τὸ τὸν προφήτην τοῦτον μετὰ χεῖρας ἔχειν 
τῶν ἄλλων ὄντα ὑψηλότερον. Διὸ χαὶ οὐ μετὰ σφοδρό- 
τητος αὐτῷ διηγεῖται, ἀλλ᾽ ἡμέρως" μᾶλλον δὲ οὐδὲ 
οὕτω φθέγγεται πρότερον, ἕως ὅτε ἡρωτήθη, ἕως ἐχεῖ-- 
νος παρεχάλεσεν" ὥσπερ τὸ αὐτὸ πάλιν ποιῶν, φησί: 
Δέομαί cov, περὶ τίνος ὁ προφήτης .16γει τοῦτο; 
Ἐμοὶ δοχεῖ, ὅτι οὐχ fiet, ὡς περὶ ἄλλων λέγουσιν οἱ 
προφῆται" ἢ εἰ μὴ τοῦτο, ὅτι περὶ ἑαυτῶν διαλέγον- 
ται ἐν ἑτέρῳ προσώπῳ, ἡγνόει, Αἰσχυνθῶμεν χαὶ πέ- 
νητε; xai πλουτοῦντες ἐχεῖνον τὸν ταμίαν. (155] Εἶτα 
eov ἐπίτι ὕδωρ, καί φρήσιν" ᾿Ιδοὺ ὕδωρ. Σφόδρα 
Ψυχῆς τοῦτο ἐχχαιομένης. TI xu diet με βαπτισθῆναι; 
Ὁρᾷς αὐτοῦ τὴν ἐπιθυμίαν; Οὐ λέγει, Βάπτισόν με, 
οὔτε σιωπᾷ᾽ ἀλλὰ μέσον τι καὶ τῆς ἐπιθυμίας xai 
«ἧς εὐλαδείας φθέγγεται, λέγων" Τί κω.ϊύει ps βα- 
ατισθῆναι; "Opa, πῶς τὰ δόγματα ἀπηρτισμένα εἶχε" 
χαὶ γὰρ ὁ προφήτης πάντα περιεῖχε, τὴν σάρχωσιν, 
τὸ πάθος, τὴν ἀνάστασιν, τὴν ἀνάληψιν, τὴν χρίσιν 
τὴν μέλλουσαν" ἃ δὴ καὶ πολλὴν τὴν ἐπιθυμίαν αὐτῷ 
βάλιστα ἐνεποίησαν. Αἰσχύνθητε ὅσοι ἀφώτιστοι τυγχά- 
νετε, Καὶ ἐκέλευσε, φησὶ, στῆναι τὸ ἅρμα. "Aya 


δ Alii iZer-( vel ἴδε} τὸ ἄτυφον, οὐδὲν λαμπρόν. 


PaTROL. Gn. LX. 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XIX. 15- 


εἶπε xal ἐπέταξε, πρὶν ἣ àxousp. Ὡς δὲ ἀγέδη- 
σαν ἀπὸ τοῦ ὕδατος, Πνεῦμα Κυρίου ἥρπασε τὸν 
Φίλιππον. Καλῶς, ἵνα θεῖον δειχθῇ τὸ γινόμενον, καὶ 
ἵνα μὴ νομίσῃ, ὅτι ἄνθρωπός ἐστιν ἁπλῶς. Καὶ éxo- 
ρεύετο, φησὶ, τὴν ὁδὸν αὐτοῦ χαίρων. Τοῦτο εἶπε, 
δειχνὺς, ὅτι ἐλυπήθη» ἄν, εἰ ἔγνω" οὕτως ὑπὸ τῇ; 
πολλῆς χαρᾶς, χαΐίτοι Πνεύματος χαταξιωθεὶς, οὐδὲ 
ἑώρα τὰ παρόντα. Καὶ εὑρέθη, φησὶν, εἰς ᾿Αζωεον. 
Μέγα ἐντεῦθεν xat ὁ Φίλιππος ἐχέρδανεν. “Ὅπερ γὰρ 
ἤχουσε περὶ τῶν προφητῶν, περὶ ᾿Αμδαχοὺμ, περὶ 
Ἰεζεκιὴλ xoi τῶν ἄλλων, εἶδεν ἐπ᾽ αὐτοῦ γενόμενον, 
ὃς ἐν ἀκαρεῖ δείχνυται πολλὴν ὁδὸν ἀπελθὼν, εἴ γε ἐν 
᾿Αζώτῳ εὑρέθη, xaX ἐχεῖ λοιπὸν ἵσταται, ἔνθα αὐτὸν 
καὶ εὐαγγελίσασθαι ἔδει. Σαῦνλος δὲ ἔτι ἐμανέων ἀπδι- 
δῆς καὶ φόνου slc τοὺς μαθητὰς cov. Κυρίου, xpoc- 
8.λθὼν τῷ ἀρχιερεῖ, ἡτήσατο παρ᾽ αὐτοῦ ἐπιστολὰς 
εἰς Δαμασκὸν πρὸς τὰς συναγωγὰς, ὅπως, ἂν cac 
εὕρῃ τῆς ὁδοῦ ὄντας ἄνδρας τα καὶ γυναῖκας, δοδε- 
μένους ἀγάγῃ εἰς ᾿Ιερουσαλήμ. Ebxalpex; παρενέδαλε 
τὰ περὶ τοῦ ζήλου τοῦ Παύλου, ἵνα δείξῃ, ὅτι ἐν μέσῳ τῷ 
ζήλῳ ἕλχεται. Οὐδέπω γὰρ χορεσθεὶς τῷ φόνῳ Στεφάνου, 
οὐδὲ ἐμπλησθεὶς τῷ διωγμῷ τῆς Ἐχχλησίας χαὶ τῇ δια- 
σπορᾷ, πρόσεισι τῷ ἀρχιερεῖ. Ἐνταῦθα πληροῦται τὸ 
παρὰ τοῦ Χριστοῦ πρὸς τοὺς μαθητὰς εἰρημένον, ὅτι 
Ἔρχεται ὥρα, tva πᾶς ὁ ἀποχεείγας ὑμᾶς δόξῃ Ja- 
τρείαν προσφέρειν τῷ Θεῷ. Οὗτος μὲν οὖν οὕτως 
ἐποίει *, οὐχ ὡς Ἰουδαῖοι - μὴ γένοιτο. "Ort γὰρ ζήλῳ 
ἐποίει, δῆλον Ex τοῦ χαὶ εἰς τὰς ἕξω πόλεις ἀπιέναι. 
Ἐχεῖνοι δὲ οὔτε χἂν τῶν ἐν Ἱεροσολύμοις ἐφρόντισαν, 
ἀλλ᾽ ἑνὸς ἐγένοντο μόνου, τοῦ τιμῆς ἀπολαύειν. Διὰ τί δὲ 
tig Δαμασχὸν ἑπορεύετο; Μεγάλη ἡ πόλις ἦν, βασι- 
Au ἦν  ἐφοδεῖτο, μὴ xal ἐκείνη προχαταληφθῇ. Καὶ 
ὅρα τὸν πόθον χαὶ τὴν σφοδρότητα, πῶς νομιχῶς ἔπρατ- 
τεν. Οὐ προσέρχεται ἄρχοντι, ἀλλὰ τῷ ἀρχιερεῖ. Αἰξεῖ 
ἐπιστολὰς παρ᾽ αὐτοῦ, ὅπως, ἄν τινας εὕρῃ τῆς 
ὁδοῦ ὄντας. Ὅδὸν τοὺς πιστεύοντας χαλεῖ, ob παρὰ 
πᾶσιν οὕτως ὠνομάζοντο τότε, ἴσως διὰ τὸ τὴν ὁδὸν 
τέμνειν τὴν εἷς οὐρανὸν φέρουσαν. Διὰ τί δὲ μὴ Da- 
θεν ἐξουσίαν ἐχεῖ τιμωρήσασθαι αὐτοὺς, ἀλλ' εἰς 
Ἱεροσόλυμα ἄγει; “Ὥστε μετὰ πλείονος τῆς ἐξουσίας 
ἐνταῦθα τὰ τῆς τιμωρίας ποιῆσαι. Καὶ ὄρα, οἵῳ 
κινδύνῳ ἐπιῤῥίπτων ἑαυτὸν, ὅμως καὶ οὕτω φοθεῖται, 
μὴ τι πάθῃ xaxóv. Διὰ τοῦτο γοῦν xai ἄλλους λαμ- 
δάνει μεθ' ἑαυτοῦ, τὸν φόδον τάγα ὑποτεμνόμενος" ἣ 
xdi ἐπεὶ χατὰ πολλῶν ἀπήει, πολλοὺς λαμδάνει, ὅπως 
θαρσαλεώτερον, Οὗς ἂν εὕρῃ ἄνδρας τε καὶ γυναῖ- 
xac, [156] δεδεμένους ἀγάγῃ ἐν ᾿Ιερουσαιζήμ. Ἄλλως 
τε xai διὰ τῆς ὁδοῦ πᾶσιν αὐτοῖς δεῖξαι ἐδούλετο αὐτοῦ 
τὸ πᾶν by * οὕτως ἐχεῖνοι οὐχ ἐσπούδαζον τοῦτο. Καὶ 
ὅρα αὐτὸν εἰς φυλαχὴν ἐμθάλλοντα xol πρὸ τούτου. 
Ἐχεῖνοι μὲν οὖν οὐκ ἴσχυσαν, οὗτος δὲ ἴσχυσεν ἀπὸ τῆς 
προθυμίας. Ἐν δὲ τῷ πορεύεσθαι ἐγένετο αὐτὸν 
ἐγγίζειν τῇ Δαμασκῷ " καὶ ἐξαίφνης περιήστραψεν 
αὐτὸν φῶς ἀπὸ τοῦ obpavov, xal πεσὼν ἐπὶ τὴν 
γῆν, ἤχουσε φωγῆς Aerovonc εὐτῷ" Σαοὺ.1, ZaovA, 
τί μὲ διώκεις; 

γ΄. Διὰ τέ μὴ ἐν ᾿ἱεροσολύμοις, διὰ τέ μὴ γέγονεν ἐν 
Δαμασκῷ; Ὥστε μὴ ἐξεῖναι ἄλλους ἄλλως αὐτὸ δι- 
ἡγήσασθαι, ἀλλ᾽ αὐτὸς ἀξιόπιστος T] διηγούμενος ὁ διὰ 
τοῦτο ἀπιών. Τοῦτο γοῦν λέγει, xal πρὸς ᾿Αγρίππαν 
ἀπολογούμενος. Πάσχει δὲ καὶ τὰ; ὄψεις, διότι f) ὑπερ- 


b Τοῦτο αἰνίττεται, ὅτι ὃ πίδτ ἃς WS. 
δὲ οὕτως ἔποϊὶει, 


^ im ^ 


* Ny CNESSÁ, 


4:5 
δολὴ τοῦ φωτὸς πλήττειν εἴωθε" μέτρα γὰρ ἔχουσιν 
οἱ ὀφθαλμοί. Λέγεται δὲ χαὶ φωνῆς ὑπερόολὴ χωφοὺς 
ποιεῖν xal ἀποπλῆγας. ᾿Αλλὰ τοῦτον μόνον ἐπήρωσε, 
χαὶ ἔσδεσεν αὑτοῦ τὸν θυμὸν τῷ φόδῳ, ὥστε αὐτὸν 
ἀχοῦσαι τὰ λεγόμενα. Σαοὺ.1, Σαοὺ.1, φησὶ, τί pe 
διώχεις; Οὐ λέγει αὐτῷ, Πίστευσον, οὐδὲ ἄλλο τι 
τοιοῦτον οὐδὲν, ἀλλ᾽ ἐγχαλεῖ. Μονονουχὶ γὰρ τοῦτό 
φησι, 6v ὧν ἐγχαλεῖ' Τί map b ἐμοῦ μέγα ἣ μικρὸν 
ἠδιχημένος ταῦτα ποιεῖς; Εἶπε δέ" Τίς εἶ, Κύριε; 
Τέως ὡμολόγησεν ἑαυτὸν δοῦλον. Ὁ δὲ Κύριος εἶπεν" 
Ἐγώ εἰμι ᾿Ιησοῦς. ὃν σὺ διώχεις. Ὡσεὶϊ ἔλεγε " Μὴ 
νομίσῃς πρὸς ἀνθρώπους εἶναί σοι τὸν πόλεμον. Οἱ δὲ 
συνόντες αὐτῷ, τὴν φωνὴν μὲν τοῦ Παύλον ἤχουσαν, 
οὐδένα δὲ ἐθεώρουν, πρὸς ὃν àmexplvato. Εἰκότως " 
κῶν γὰρ ἐλαττόνων αὑτοὺς ἐποίησεν ἀχροατάς. Ei γὰρ 
τῆς φωνῇς ἤχουσαν ἐχείνης, xàv ἠπίστησαν " τὸν δὲ 
Παῦλον ὁρῶντες ἀποχρινάμενον, ἐθαύμαζον." ᾿Αλλὰ 
Ἁγάστηθι, xal εἴσε.1θε εἰς τὴν πόλιν, καὶ AaAn- 
θήσεταί σοι, τί σε δεῖ ποιεῖν. Ὅρα, πῶς οὐχ εὐθέως 
πάντα αὐτῷ ἀποχαλύπτει, ἀλλὰ μόνον προμαλάττει 
αὑτοῦ τὴν διάνοιαν, xai δι᾽ ὧν παραχελεύεται ποιεῖν 
αὐτὸν, παραχρῆμα " δίδωσιν αὐτῷ χρηστὰς ἐλπίδας, 
wat ὅτι ἀναθλέψει. Οἱ δὲ ἄγδρες οἱ συγνοδεύοντες 
αὑτῷ, εἱστήχεισαν ἐνγεοὶ, ἀχούογτες μὲν τῆς go- 
“φῇς, μηδένα δὲ θεωροῦντες. ᾿Ηγέρθη δὲ ὁ ZavAoc 
. ἀπὸ τῆς γῆς, dveorpéror τὸ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτοῦ, 
“οὐδένα ἔδλεπε. Χειραγωγοῦντες δὲ αὐτὸν εἰσήγα- 
ῸΡ εἰς Δαμασκόν. Τὸ λάφυρον τοῦ διαδόλου, τὰ σχεύη 
αὑτοῦ, καθάπερ πόλεώς τινὴς ἣ μητροπόλεως ληφθείσης, 
«εἰσάγουσι. Καὶ τὸ δὴ θαυμαστὸν, αὑτοὶ οἱ πολέμιοι 
xaX ἐχθροὶ εἰσήγαγον αὐτὸν, πάντων ὁρώντων. Καὶ ἦν 
ἡμέρας τρεῖς μὴ βλέπων, καὶ οὐκ ἔφαγεν οὐδὲ ἔπιε. 
ὝΙ τούτου ἴσον γένοιτ᾽ ἄν ; ᾿Αντίῤῥοπος τῆς ἐπὶ Στεφά- 
νου ἀθυμίας παράκλησις ἡ Παύλου προσαγωγὴ γίνεται, 
ἔχουσα μὲν xai αὐτόθεν παραμυθίαν, τὸ οὕτως αὐτὸν 
ἀπελθεῖν, λαθδοῦσα δὲ xal ταύτην, xai αἱ Σαμαρει- 
ziv δὲ χῶμαι προσαχθεῖσαι, μεγίστην παρέσχον παρά- 
"xÀingw. 

Καὶ διὰ τί, φησὶ, μὴ ἐξ ἀρχῆς τοῦτο γέγονεν, ἀλλὰ μετὰ 
ταῦτα ; ἵνα δειχθῇ, [157] ὅτι ὄντως ἀνέστη ὁ Χριστός. 
Ὁ γὰρ ἐλαύνων αὐτὸν, καὶ ἀπιστῶν αὐτοῦ τῇ τελευτῇ 
χαὶ τῇ ἀναστάσει, χαὶ τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ διώχων, 
οὗτος πόθεν, εἶπέ μοι, ἂν ἐπίστευσεν, εἰ μὴ πολλὴ ἦν 
«οὔ σταυρωθέντος ἡ ἰσχύς d; "Ἕστω, ἐχεῖνοι αὑτῷ ἐχα- 

- ϑέζοντο᾽ τί ἐρεῖς πρὸς τοῦτον ; Ἄλλως δὲ διὰ τοῦτο μετὰ 
τὴν ἀνάστασιν προσῆλθε, χαὶ οὐχ εὐθέως, ἵνα σαφέστε- 
pos αὐτοῦ δειχθῇ ὁ πόλεμος. Ὁ γὰρ οὕτω μαινόμενος, 
ὡς χαὶ αἴματα ἐχχεῖν, χαὶ εἰς δεσμωτήρια ἐμθάλλειν, 
ἀθρόον πιστεύει. Οὐχ ἤρχει τὸ μὴ συγγενέσθαι τῷ 
Χριστῷ, ἀλλ᾽ ἔδει xat πολεμηθῆναι σφοδρῶς ὑπ᾽ αὐτοῦ 
τοὺς πιστούς * οὐδεμίαν χατέλιπεν ὑπερδολὴν μανίας" 
πάντων σφοδρότερος οὗτος Tv. Ἐπειδὴ δὲ ἐπηρώθη, 
τότε τῆς δεσποτείας αὐτοῦ τὰ τεχμήρια χαὶ τῆς φιλ- 
ἀνθρωπίας γνωρίζει“ ἣ καὶ ἵνα μή τις εἴπῃ, ὅτι 
ὑπεχρίνατο. Πῶς γὰρ, ὁ αἱμάνων ἐπιθυμῶν, ὁ τοῖς 
ἱερεῦσι προσελθὼν, ὁ εἰς χινδύνους ἑαυτὸν ἐπιῤῥίπτων, 
καὶ τοὺς ἕξω ἐλαύνων xal τιμωρούμενος : Οὗτος οὖν 
μετὰ ταῦτα πάντα τὴν δεσποτείαν ὁμολογεῖ, Διὰ «εἰ δὲ 
οὺχ ἔνδον ἐν τῇ πόλει περιηστράφθη τῷ φωτὶ, ἀλλὰ πρὸ 


.'^ Upus codex ἂπολ οὕμενος. 'H γὰρ ὑπερδολή. b Sa- 

vilius μονονουχὶ A£vov* T? «dp. c Hae Ro ett "raoa- 

*^ux, ab Erasmo expressa, ex uno cod. suppleta sunt. 
4 Alii jv τῆ; ἀναστάσεως ἡ ἰσχύς. 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. ΟΟΝΘΤΑΝΤΙΝΟΡ, ES 


αὐτῆς; Ott οὐχ ἂν ἐπίστευσαν ol πολλοὶ, ἀλλὰ x 
ἐχλεύασαν ἄν" ὅπου γε xal ἔχεῖ ἄνωθεν ἐνεχθείδες. 
φωνῇς ἀχούοντες ἔλεγον, ὅτι Βρογτή ἐστιν" οὗτος ἃ 
ἀξιόπιστος ἣν ἀπαγγέλλων μᾶλλον τὰ αὐτοῦ. Καὶ ἄ- 
δεμένος εἰσήγετο, οὗ περιχειμένων αὐτῷ δεσμῶν, xdi 
εἶλχον αὐτὸν τὸν προσδοχήσαντα τοὺς ἄλλους ἕλξειν. 
Τίνος δὲ ἕνεχεν οὐχ ἔφαγεν, οὐδὲ ἔπιε; Κατεγίνωσκχεν 
ἑαυτοῦ ἐπὶ τοῖς γινομένοις, ἐξωμολογεῖτο, γιὔχετο, 
παρεχάλει τὸν Θεόν. Εἰ δὲ λέγοι τις, ἀνάγχτς εἶναι τὸ 
πρᾶγμα (χαὶ γὰρ ὁ Ἑλύμας τὸ αὐτὰ ἔπαθεν), ἐροῦ- 
pev: Ναὶ ἔπαθεν, ἀλλ᾽ ἔμεινεν ὡς εἶχε. Πῶς οὖν οὐκ 
ἠναγχάσθη; Καὶ τί ἀναγχαστιχώτερον τοῦ σεισμῶ 
«οὔ ἐπὶ τῆς ἀναστάσεως, τῶν στρατιωτῶν τῶν ἀπαγ- 
γειλάντων, τῶν σημείων τῶν ἄλλων, τοῦ ἰδεῖν αὑτὸν 
ἀναστάντα: ᾿Αλλ᾽ οὐχ ἔστι ταῦτα ἀναγχαστιχὰ, ἀλλὰ 
διδαχτικχά. Ἰουδαῖοι διὰ τί οὐχ ἐπίστευσαν ταῦτα 
ἀχούοντες; Ὅτι ἠλήθευε δῆλον ἦν. Οὐ γὰρ ἂν yr 
ἔθετο, μὴ Ὑενομένον τούτου" ὥστε πάντας πιστεῦσι 
ἔδει. Τῶν τὴν ἀνάστασιν αὐτοῦ χηρυττόντων eq 
ἥττων ἦν, μᾶλλον δὲ καὶ ἀξιοπιστότερος, ἀθρόον μετα- 
δεθλημένος. OU. συνεγένετό τινι τῶν πιστῶν, ἀλλ᾽ ἐν 
Δαμασχῷ μετεδάλετο, μᾶλλον δὲ πρὸ τῆς Δαμασχοῦ 
τοῦτο ἔπαθεν. Ἑρωτῶ τὸν Ἰουδαῖον - Πόθεν, εἰπέ μοι, 
μετεδλήθη Παῦλος ; Τοσαῦτα σημεῖα εἶδε, xal οὗ μες- 
εδλήθη - ὁ διδάσχαλος αὐτοῦ μετεδλήθη, xal οὗτος 
οὐ μετεδλήθη τίς ἔπεισεν αὐτόν ; μᾶλλον δὲ τίς ἀθρόον 
τοσαύτην ἐνέδαλεν αὐτῷ προθυμίαν, ὡς χαὶ ἀνάθεμα 
εὔξασθαι γενέσθαι ὑπὲρ τοῦ Χριστοῦ ; Φανερά ἔστιν 
ἡ τῶν πραγμάτων ἀλήθεια. ᾿Αλλ᾽ e ὅπερ ἔφην, τέως τὸν 
εὐνοῦχον αἰσχυνθῶμεν, χαὶ φωτιζόμενον χαὶ ἀναγινώ- 
σχοντα. Ὁρᾶτε, πῶς ἦν ἐν δυναστείᾳ, πῶς fjv ἐν πλού- 
τῳ, χαὶ οὐδὲ ἐν ὁδῷ ἡσύχαζε; Τίς ἣν ἄρα οὗτος μέ- 
νων ἐπ᾽ οἰχίας, μηδὲ ἐν ὁδοῖς ἀνεχόμενος σχολάξειν; 
tle ἣν f οὗτος ἐν νυχτί; 

δ’, Ὅσοι ἐν ἀξιώμασίν ἐστε, ἀχούσατε, καὶ τὸ ἄτυρον 
xai [158] εὐλαδὲς μιμήσασθε. Καίτοι μέλλων ἀιένει 
οἴχαδε, οὐχ εἶπε πρὸς ἑαυτόν ᾿Απέρχομαι εἰς τὴν τα- 
τρίδα, ἔχεῖ λαμδάνω τὸ λουτρὸν, τὰ ψυχρὰ ῥέματε 
τῶν πολλῶν. Οὐχ ἐδεήθη σημείων, οὐχ ἐδε θη θαυμά- 
των ἀπὸ τοῦ προφῆτου μόνον ἐπίστευσε. Διὰ ταῦτα 
πενθεῖ ἑαυτὸν ὁ Παῦλος, λέγων" ..211ὰ διὰ τοῦτο 
ἠ.εήθην, ὅτε ἀγγοῶν ἐποίησα ἐν ἀπιστέᾳ, xal ἵνα 
ἐν ἐμοὶ πρώτῳ ἐνδείξηται ᾿Ιησοὺῦς Χριστὸς τὴν za- 
σαν μακροθυμίαν. ΓΆξιον ὄντως θαυμάσαι τὸν εὐνοῦ- 
Xov τοῦτον. Οὐχ εἶδε τὸν Χριστὸν, οὐχ clós στ μεῖον" ἔπ 
τὰ Ἱεροσόλυμα συνεστῶτα ἑώρα, χαὶ ἐπίστευε τῷ &- 
λίππῳ. Πόθεν οὖν τοιοῦτος γεγένηται; Μεμεριμνη- 
μένη ἣν dj ψυχὴ αὐτοῦ, προσεῖχε Γραφαῖς, ἐσχόλαζεν 
ἀναγνώσεσι. Καίτοι χαὶ ὁ λῃστὴς εἶδε σημεῖα, χαὶ οἱ 
μάγοι εἶδον ἀστέρα" οὗτος δὲ οὐδὲν εἶδε τοιοῦτον, xal 
ἐπίστευε" τοσοῦτόν ἐστιν ἡ τῶν Γραφῶν ἀνάγνωσις ὠφέ- 
λιμοςὶ Τί οὖν Παῦλος ; οὐχὶ τὸν νόμον ἐμελέτα ; ᾿Αλλ᾽ 
ἐμοὶ δοχεῖ οὗτος ἐπίτηδες ἀναδληθῆναι, δι᾽ ἅπερ εἶπον 
προολαδὼν πανταχόθεν βουλομένου ἐπισπάσασθαι τοὺς 
Ἰουδαίους τοῦ Χριστοῦ. El γὰρ νοῦν εἶχον, οὖδὲν αὑτοὺς 
οὕτως ὠφέλει ὡς τοῦτο. Τοῦτο γὰρ, χαὶ σημείων μᾶλ- 
λον, xaX πάντων, ἱκανὸν ἣν αὐτοὺς ἐφελχύσασθαι" ὥσπερ 
οὖν οὐδὲν οὕτω σχανδαλίξειν εἴωθς τοὺς παχυτέρους. 
Ὅρα γοῦν μετὰ τὴν διασπορὰν τῶν ἀποστόλων xal τὸν 
Θεὸν ποιοῦντα τὰ σημεῖα. Ἐνεχάλεσαν Ἰουδαῖοι «ol; 

* Legebatur ἀλλ᾽ ὅμως, sed vocem, ὅμως, 4089 turbabat 
sententiam, suffragantibus uno cod. et Savil ; eXpunximus. 


Estr. f Quidam mss. οὗτος σχολάζων ἐπ᾽ οἰχίας, ὁ uve" 
ἐν ὁξοῖς ἀνεχόμενος σιγᾷν ; τίς Tv. 


155 


ledere solet; mensuram enim suam habent oculi, 
Dicitur etiam vocis et soni vehementiam surdos fa- 
eere et attonitos, Sed hunc excacavit tantum, et metu 
furorem ejus exstinxit, ita ut hzc ille audiret : Saule, 
Saule, quid me persequeris ? Non dicit illi, Grede, ne- 
que simile quidpiam ; sed incusat. Hzc fere dicit 
quibus illum incusat : Quid , vel parum vel multum, 
a me lxsus, hoc agis ? Dixit autem, Quis es, Domine ὃ 
Interim se confitetur servum. Dominus autem dixit: 
Ego sum Jesus, quem tu persequeris. Àc si diceret : 
Ne putes tibi eum hominibus esse certamen. Qui au- 
tem cum illo erant, vocem quidem Pauli audierunt, 
neminem autem viderunt, ad quem responderet. Et 
jure merito : rerum namque minorum illos fecit au- 
ditores, Nam si vocem illam audissent, neque sic 
cre-lidissent : Paulum autem videntes respondentem, 
mirabantur. Sed 7. Surge, et ingredere civitatem , et 
dicelur tibi quid te oporteat facere. Vide, quomodo 
non statim omnia ipsi revelet, sed prius tantum mi- 
tiget animam ejus, et per ea, qu:e jubet illum facere, 
statiin spem bonam indil, quod visum recepturus sit. 
Viri autem, qui ibant cum eo , stabant stupefacti, audien- 
tes quidem vocem, neminem autem videntes. 8. Surrexit 
autem Saulus deterra, apertisque oculis nihil videbat. Ad 
manus autem illum trahentes, introduxerunt Damascum. 
Spolia diaboli, vasa ejus, quasi capta quadam urbe 
vel metropoli introducunt. Et quod mirum est , ipsi 
inimici et hostes introducunt illum omnibus videnti- 
bus. 9. Et erat tribus diebus non videns, et non mandu- 
cavit neque bibit. Quid huic rei par fuerit ? Consolatio 
lec inducti Pauli compensat meerorem de Stepliano 
conceptuin , licet hic suam habeat in se consolatio- 
nem , quod ille sic obiisset ; et hanc item haberet, 
quod Samaritanorum vici reducti magnum afferrent 
solatium. 

Cur Paulus post Christi resurrectionem conversue sit. 
— Et cur, inquies, non ab initio id factum est, sed 
postea? Ut ostenderetur, vere Christum resurre- 
xisse. Qui enim persequebatur illum , nec credebat 
illius mortem ac resurrectionem , qui discipulos ejus 
persequebatur, unde, qu:eso, credidisset, nisi magna 
fuisset Crucifixi virtus ? Esto , illi ipsi obtemperave- 
rint , quid ad hunc dices ? Alioquin vero ideo post 
resurreclionem accessit, neque statim, ut. manife- 
stius ipsius bellum videatur. Nai qui sic insanit, ut 
et sanguinem effundat, οἱ in carcerem conjiciat, sta- 
tim credit. Non satis erat, quod cum Christo non 
fuisset, sed oportuit ut. fideles ab illo fortiter impu- 
guarentur. Nullum non furorem retro relinquit ; om- 
nibus hic acrior erat. Cum autem exczcatus fuit, 
tunc dominationis et clementiz ejus indicia agnovit : 
vel etiam, ne quis diceret ipsum simulasse. Quomodo 
enim, qui sanguinem expetierat, qui ad sacerdotes 
accesserat , qui in pericula se conjiciebat, qui exter- 
nos etiam pellebat et puniebat, simulasset? Hic igitur 
post hxc omnia dominationem confitetur. Cur autem 
non intra ipsom urbem lux illum eircumfulsit, sed 
ante illam? Quia multi non credidissent , imo forte 
risissent, quandoquidem et supra, emissam audientes 


IN ACTA APOSTOLORUM. 1IIOMIL. XIX. 


154 
vocem dicebant, Tronitru es: (Joan. 19. 99) : hie vero 
lide dignus erat dum maxime sua nuntiaret. Et ligatus 
introductus est, non vinculis inipositis ; et trahebant 
illum, qui se alios tracturum sperabat. Cur autem non 
manducavit neque bibit? Sua gesta damnabat, cofi- 
tebatur, orabat, rogabat Deum. Si vero quis dixerit 
lioc ex necessitate fuisse (nam et Elymas hoc ipsum 
passus est [Act. 15] ), respondebimus : Etiam passus 
est , sed mansit, ut erat. Quomodo igitur non coactus 
est? Ecquid magis cogere poterat, quam terrze motus 
in resurrectione factus , ipsis militibus nuntiantihus, 
aliis patratis signis, quod ipsum resurrexisse vidc- 
rent? At non illa necessitatem inducunt, sed docent, 
Cur Judzi hzc audientes non crediderunt? Palam 
erat, illum vera dicere. Neque enim mutatus fuisset, 
nisi hoc evenisset; atque ita omnes credere oportebat. 
Non minor erat iis, qui resurrectionem ejus przdicae 
bant, imo fide dignior qui repente conversus esset, 
Non cum fidele quopiam versatus fuerat , sed in Da- 
miasco conversus est, imo ante Dainascum lioc accidit. 
Interrogo Judzeum : Unde, quasso, conversus est Pau- 
lus? Tot signa vidit, et conversus non est : doctor 
ejus mutatus est (a) , et hic mutatus non est : quis ilii 
persuasit, imo quis illi tantum repente immisit ardo- 
rein, ut anathema pro Christo fieri optaret? Manifesta 
est rerum veritas. Sed, ut jam dixi, interim eunu- 
chum videntes illuminatum et legentem erubesca- 
mus. Videtis, in quan!a potentia, in quantis divitiis 
versaretur, ac neque in via quiescebat ? Qualis ergo 
erat domi, qui ue in via quidem otiarctur * qualis erat 
in nocte ? 

4. Quotquot in dignitatibus estis, audite, et imite- 
mini humilitatem et pietatem. Etsi domum reverte- 
retur, non dicebat intra semetipsum : Redeo in pa- 
triam , ibi lavacro utar; ut sunt frigida multorum 
verba. Non opus liabuit signis nec miraculis : ex solo 
propheta credidit. Idcirco seipsum deplorat Paulus , 
dicens : Sed misericordiam Dei consequutus sum, quia 
ignorans feci in incredulitate , et ut in me primo osten- 
deret Jesus Christus omnem patientiam (1. Tim. 4. 15. 
16). Dignus certe admiratione est hic eunuchus. Non 
vidit Christum, non vidit signum : adhuc stantem Je- 
rosolymam videbat, et credebat Philippo. Unde ergo 
talis effectus est ? Sollicita erat anima illius, attende- 
hat Scripturis, lectionibus operam dabat. Atqui latro 
vidit signa, et magi stellam; hic vero nihil tale vidit, 
et credidit : usque adeo utilis est Scripturarum 16- 
ctio. Quid ego Paulus ? annon legem meditabatur? Sed 
mihi videtur hic consulto rescrvatus esse propter ea, 
quz prius dixi, quod undique vellet Jud:eos Christus 
attrahere. Nam si mente valuissent, nihil ipsis perinde 
atque hoc utile fuisset. Hoc enim plus quam signa et 
alia omnia poterat illos attraliere : quemadmodum 
nihil ita solet crassioribus offendiculo esse. Vide ita- 
que post dispersionem apostolorum Deum edere si- 
yna. Criminabantur Jüdzi apostolos, conjiciebant in 


(a) Doctor Pauli Gamaliel mutatus luisse dicitur, ut pu- 
to, quia Judzeos rejressit, ne in Christianos sz virent, dum 
Paulus plus quam omnes szeviret in illos. 


155 
carcerem ; demum Deus miracula edit. Et quomotlo, 
vide. Educere ex carcere, ejus signum erat ; inducere 
Philippum, ejus signum erat ; Paulum adduci, ejus 
signum erat; seipsum Stepbano ostendere, ejus si- 
gnum erat. Et considera, quomodo Paulus honoretur, 
quomodo eunuchus. Hic Christus apparet, forte ob 
duritiero, quia alio modo non persuasus esset. ln bis 
nos quoque miraculis versantes, nos dignos exhibea- 
mus. Multi nune, etiam in ecclesiam ingressi , igno- 
rant qux dicuntur : eunuchus autem et in furo, et in 
curru vectus , lectioni Scripturarum attendebat. Sed 
τος n0 item : nemo enim vestrum librum prz mani- 
bus liabet, sed omnia potius quam librum. Cur au- 
tem non vidit illum ante Jerosolymauin , sed postea? 
Non oportebat illum videre pulsos apostolos, eo quod 
adliuc infirmus essct : neque id autea ita facile erat , 
ut cum propheta illum erudivit. Sic et nunc, si quis 
vestrum vult attendere propbetis , non opus habebit 
signis. Et si vultis videamus, quid ipsa prophetia di- 
cat : Sicut ovis ad occisionem ductus est , et in humili- 
tate ejus judicium ejus sublatum est. Hinc didicit, quod 
crucifixus sit, quod tollatur de terra vita ejus , quod 
peccatum non fecerit, quod potuerit οἱ alios servare, 
quod generatio ejus sit inenarrabilis, quod petr:x 
8cissze siut, quod velum scissum sit, quod mortui ex 
sepulcris resurrexerint : imo hzc omnia dixit ei Pli- 
lippus, ex prophieta sumpta ocensione. Magna res pro- 
fecto est Seripturarum lectio. 1a implebatur illud a 
Moyse dictum : Sedens, in lecto cubans, exsurgens , el 
ambulans, recordure Domini Dei tui ( Deu. 6. 7). 
Maxime namque vi: cum desertGe sunt, cogitationibus 
nostris dant locum, nemine perturbante. Et hic in via 
credit, et Paulus in via; sed hunc nemo trabit nisi 
Christus. Majus lioc erat , quam quod apostoli face- 
rent : majus vero quod, cuin apostoli Jerosolymis es- 
sent, et ex his nullus esset Damasci, isthinc rediit 
credens : et qui Damasci erant, sciebant ipsum non 
Jerosolymis venisse persuasum ; epistolas cnim fere- 
bat, ut credentes ligaret. Sicut medicus optimus, jam 
vigente febre , opem illi attulit Christus : oportebat 
enim cum in ipso furore comprehendi. Tunc moxinie 
decidit, ac seipsum condemnavit, ut qui gravia atten- 
tasset. Sed rursum opere pretium fueril sermonem 
resumere. Cur, quao, Scripture? Quod ad vos spe- 
ctat , omnia sublata sunt, Cur ecclesia? Libros suffo- 
dito : ferte non tale judicium erit, non talis poena. Si 
quis in fimo defoderit illos, et non illos audierit, non 
làm contumelia afficit, ut nunc fit. Quid enim, qu:eso, 
illic coutumeliosuim? Quod iilos defoderit. Quid autem 
huc? Quod non audiamus illos. Dic mihi,uter maxime 
contumelia afficit, qui silenti, an qui loquenti non 
respondet ? Certe qui loquenti. Itaque major nuac 
est contumelia, cum lequentem nen audis, major 
contemptus. Ne loquamini nobis, quondam dicebant 
prophetis Judsi : vos autem pejus facitis, dicentes : 
Ne loquamini , non facimus. lili ergo avertebant eos, 
«t ne loquerentur, quasi ex illorum voce aliquam ac- 
ciperent pietatis occasionem : vos autem prz multo 
contemptu neque hoc facitis. Credite, si manibus ora 


S, JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


obturaretis, non tanta esset contumelia quanta nune, 
Dic enim milii, qui audit et non obiemperat, magisoe 
contemnit, quam qui non audit? 

5. Sed age, contumeliam hujusmodi explorenus. 
Si quis cum, qui contumelia aflicit, contineat et os 
obturet ei, tamquam egre ferens contumelias ; alias 
vero neque curet, neque advertere videatur : voter 
magis contemnit? annon hie? llle namque declarat 
se plagam aecipere; hic vero fere os obturat Dei. 
Horretis dictum ; sed audi quomodo hoc flat. Os, per 
quod loquitur Deus , os Dei est. Sicut enim hoc os 
anim: nostr» est, etsi anima os ποι! habeat : sic et 
os prophetarum est os Dei. Audite et horrescite. 
Communis est diaconus ille, qui stat et clamat, At- 
tendamus ; idque saepe repetit. ll:ec vox Ecclesize com- 
munis est, et nemo attendit. lost illum incipit lector 
proplietiati Ísaize : neque sic auendit quispiam , etsi 
prophetia humanum nihil habeat. Deinde auditori 
enuntiat, Hec dicit. Dominus; nullusque attendit. 
Quid dico? Tremenda quzdam et horrenda narrat : 
neque ullus est qui attendat. Verum quid dicunt multi? 
Semper eadem legit. lloc maxime vos perdit. Si its- 
que illa sciretis, neque sic oporteret averti : quando- 
quidem in theatris eadem ipsa semper funt, neque 
tamen satiamini. Qualia dicere audes, qui ne prophe- 
tarum nomina quidem nosti? Non te pudet dicere, 
te ideo non audire, quia eadem semper leguntur, qui 
ne nomina quidem seriptorum nosti, licet illa semper 
audias? Nam tu quoque confiteris, eadem ipsa dici. 
Egositeaccusando hzc dixissem, oporteret te ad aliam 
defensionem confugere, eL non ad accusationem tuam 
venire. Dic mihi, annon admones filium tuum ? Si di- 
ceret ille, Semper eadem ; annon putares contume- 
liam esse? Tunc par esset non eadem dicere, si da 
sciremus, et operibus exhiberemus ; imo neque tent 
superflua lectio esset. Quid par Timotheo? Atts- 
men illi scribens Paulus dicebat: Attende lectioni e 
exhortationi (4. Tim. 4. 15). Neque enim potest um. 
quani sensus Scripturarum exhauriri : fons est im- 
mensus. Dicere solent , Novi, inquiunt, et tum mibi 
effluxit. Vultis ostendam, hxc non esse eadem ? Quot 
putatis ex Evangeliis loquutos esse? Sed hi omnes 
nova quzedam dixerunt. Quanto enim magis in illis 
versatur, tanto acutius videt, tanto puriorem aspieit 
lucem. Ecce quanta dico. Quid est prophetia ? dicite : 
quid enarrationes? quid parabola? quid allegoria? 
quid typus? quid symbolum? quid evangelia ? liec 
vero tautum tili dicite, quod clarum est, cur Evan- 
gelia dicta sunt? Atqui szpe audistis, quod evangelia 
nihil moestum liabere debeant : h:c vero multa au- 
steritate pleua. sunt? /gnis illorum non ezstinguetur, 
inquit, εἰ vermis eorum non morietur ( Marc. 9. 45): 
illudque , Dissecabit eum, et ponet portionem ejus cum 
hypocritis ( Matth. 24. 51); et illud, Dicet : Nescio 
vos, discedite a me, qui operamini iniquitatem ( 1d. 7. 
25 ). Igitur ne decipiamus nosmetipsos, putantes hia-c 
€rzco more dici. Nihilne h:ec ad nos ? Vos vero surdi 
estis, et quasi attoniti caput inclinatis. Evangelia nihil 
habere dcbent eorum, qux »genda sunt, sed solum 


155 
ἀποστόλοις, ἐνέύαλον εἷς δεσμωτήριον" λοιπὸν ὁ Θεὸς 
θαυματουργεῖ. Καὶ κῶς, 6pa* Τὸ ἐξενεγχεῖν ἀπὸ τῆς 
φυλαχῆς, αὐτοῦ σημεῖον fjv τὸ ἀγαγεῖν Φίλιττπον, αὐτοῦ 
σημεῖον fv- «b. Παῦλον προσαγαγέσθαι, αὐτοῦ σημεῖον 
Tiv τὸ δεῖξαι Στεφάνῳ ἑαυτὸν, αὐτοῦ σημεῖον ἦν. Καὶ 
σχόπει, πῶς. μὲν τιμᾶται α Παῦλος, πῶς δὲ ὁ εὐνοῦχος. 
Ἐνταῦθα χαὶ ὁ. Χριστὸς φαίνεται, ἴσως διὰ τὸ σχλη- 
ρὸν, xal ὅτι οὐχ ἂν ἄλλως. ἐπείσθη. Τούτοις ἔνστρε- 
φόμενοι xai ἡμεῖς τοῖς θαύμασιν, ἀξίους ἑαυτοὺς πᾶ- 
ρασχευάσωμεν. Πολλοὶ νῦν οὐδὲ εἰς ἐχχκλησίαν εἰσ- 
ἰόντες, οὐχ ἴσασι τὰ λεγόμενα" ὁ δὲ εὐνοῦχος, xai 
ἐπ᾽ ἀγορᾶς, καὶ ἐπὶ ὀχήματος φερόμενος, τῇ ἀναγνώ- 
σει τῶν Γραφῶν προσεῖχεν. ᾿Αλλ᾽ οὐχ ὑμεῖς" οὐδεὶς. 
Y&p ὑμῶν βιδλίον ἔχει μετὰ χεῖρας, ἀλλὰ πάντα μᾶλ- 
4ov ἣ τὸ Bi6Mov. Διὰ τί δὲ μὴ πρὸ τῶν Ἱεροσολύ- 
pov ὁρᾷ αὑτὸν, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα ; Οὐχ ἔδει, αὐτὸν 
ἐδεῖν ἐλαυνομένους τοὺς ἀποσιόλους, διὰ τὸ ἀσθενὲς 
ἔτι" οὐδὲ πρότερον οὕτως ἣν εὔχολον, ὡς ὅτε ὁ προφή- 
τῆς b αὐτὸν χατήχησεν. Οὕτω χαὶ νῦν, εἴ τις ὑμῶν 
ἐθέλοι προσέχειν. τοῖς προφήταις, οὐ δεήσεται ση- 
μείων" χαὶ εἰ βούλεσθε, αὐτὴν τὴν προφητείαν ἴδωμεν 
4&l φησιν. Ὡς πρόδατον ἐπὶ σφαγὴν ἤχθη, καὶ ἐν 
τῇ ταπεινώσει αὐτοῦ ἡ κρίσις αὐτοῦ ἤρθη. ἜἘντεῦ- 
θεν ἔμαϑεν, ὅτι ἐσταυρώθη, ὅτι αἴρεται ἀπὸ τῆς γῆς ἡ 
ζωὴ αὐτοῦ. ὅτι ἀμαρτίαν οὐκ ἐποίησεν, ὅτι ἴσχυσε καὶ 
ἑτέρους σῶσαε,. ὅτι. ἡ γενεὰ αὐτοῦ [159] ἀνεχδιήγητος, 
ὅτι πέτραι ἐῤῥάγησαν, ὅτι τὸ καταπέτασμα ἐσχίσθη, 
ὅτι νεχροὶ ἐκ τῶν μνημείων ἢγέρθησαν᾽ μᾶλλον δὲ ταῦτα 
πάντα εἶπεν αὐτῷ ὁ Φίλιππος, μόνον ὑπόθεσιν λαδὼν 
ἀπὸ τοῦ προφήτου. Μέγα ὄντως 1j τῶν Γραφῶν ἀνάγνω- 
σις. Οὕτως ἐχεῖνο ἐπληροῦτο τὸ παρὰ τοῦ Μωῦσέως 
εἰρη μένον" Καθεζόμενος, καὶ κοιταζόμενος. καὶ διαν- 
ἐστάμεγος, καὶ περιπατῶν, μέμνησο Κυρίου τοῦ 
Θεοῦ σου. Μάλιστα γὰρ αἱ ὁδοὶ, ὅταν ἔρημοι dot, 
καὶ πρὸς τὰς ἐννοίας ἡμῖν χαιρὸν 9 διδόασιν, οὐδενὸς 
ὄντος τοῦ παρενοχλοῦντος: Καὶ οὗτος ἐν ὁδῷ πιστεύει; 
καὶ Παῦλος ἐν ὁδῷ" ἀλλὰ τοῦτον οὐδεὶς ἕλχει, ἀλλ᾽ ὁ 
Χριστός. Μεῖζον J| χατὰ τοὺς ἀποστόλους τοῦτο ἦν" 
τὸ δὲ μεῖζον, ὅτι τῶν ἀποστόλων ὄντων ἐν ᾿[Ἱεροσολύ- 
pots, καὶ οὐδενὸς ὄντος ix. τούτων ἐν Δαμασχῷ, ix- 
avi ἐχεῖθεν πεισθείς" xal οἱ ἐν Δαμααχῷ fissa, ὅτι 
οὐχ ἀπὸ Ἱεροσολύμων ἦλθε πεπεισμένος" ἐπιστολὰς 
γὰρ ἔφερεν, ὥστε δῆσαι τοὺς πιστεύοντας, Καθάπερ 
ἰατρὸς ἄριστος, ἀχμάζοντος ἔτι τοῦ πυρετοῦ, τὸ βοήθη- 
μα αὐτῷ ἐπήγαγεν ὁ Χριστός" ἔδει γὰρ αὐτὸν μεταξὺ 
μαινόμενον χατασχεθῆναι. Τότε μάλιστα χατέπεσε, xal 
χατέγνω ἑαυτοῦ, ὡς δεινὰ τολμῶντος, ᾿Αλλὰ πάλιν 
χαλὸν πρὸς ὑμᾶς τὸν λόγον ἐπαναλαδεῖν. Τίνος ἕνεχεν, 
εἰπέ μοι, αἱ T'gagal; Τὸ γὰρ ὑμέτερον μέρος, πάντα 
ἀνήρηται. Τίνος ἕνεχεν ἐχχλησία: Κατάχωσον τὰ βι- 
ὀλία ἀ- τάχα οὐ τοιοῦτον χρῖμα, οὐ τοιαύτη χόλασις. 
E? τις χαταχώσειεν αὑτὰ ἐν χόπρῳ, xal μὴ ἀχούοι αὖ- 
τῶν, οὐχ οὕτω; αὐτὰ ὑδρίζει, ὡς νῦν. Τί γὰρ, εἰπέ 
pot, τὸ ὑδριστικὸν ἐχεῖ; Ὅτι αὐτὰ χατέχωσε. Τὶ δαὶ 
ἐνταῦθα ; Ὅτι οὐχ ἀχούομεν αὐτῶν. Εἰπέ μοι, τίς ποτε 
πάλιστα ὑδρίξεται ; ὅταν σιωπῶντος μὴ ἀποχρίνηται, 3) 
ὅταν λέγοντος ; Πάντως ὅταν λέγοντος. Ὥστε μείζων ἡ 
ὕζρις vov, ὅταν xal φθεγγομένου μὴ ἀχούσῃς, μείζων 
ἡ καταφρόνησις. Μὴ AaAsita ἡμῖν, φησὶ, πάλαι Ἰου- 
δαῖοι τοῖς προφήταις ἔλεγον’ ὑμεῖς δὲ χεῖρον ποιεῖτε, 


a Unus cod. σημεῖον ἦν. Ὅρα πῶς τιμᾶται. b. Unus 
ced. ἐτι ox ἣν εὔχολος Ὁ yàp προφήτης. ὃ Morel. ἐννοίας 
ἐμῶν xaxov. ἃ Unus ἐκχλησία ; 6520: τὰ βιδλία. 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XIX 


156 
λέγοντες" Μὴ λαλεῖτε, οὐ ποιοῦμεν. Ἐχεῖνοι μὲν οὖν 
ἀπέστρεφον αὐτοὺς μηδὲ φθέγγεσῦχι, ὡς ἀπὸ τῆς φω- 
vie δεχόμενοί τινα εὐλαθδείας ἀφορμήν. ὑμεῖς δὲ ἐχ 
πολλῆς καταφρονήσεως οὐδὲ τοῦτο ποιεῖτε. Πιστεύσατε, 
εἰ τὰ στόματα ἡμῖν ἐνεφράξατε, τὰς χεῖρας ἐπιθέντες e, 
οὐχ ἣν τοσαύτη ἡ. ὕδρις ὅση νῦν. Εἰπὲ γάρ uot, ὁ ἀχούων 
xai μὴ πειθόμενος, μειζόνως χαταφρονεῖ, ἢ ὁ μηδὲ 
ἀχούων ; 

ε΄. ᾿Αλλὰ φέρε ἐπὶ ὕόδρεως τὸ πρᾶγμα ἐξετάσωμεν" 
Εἴ τις τὸν ὑδρίζοντα κατέχοι, xai ἐπιστομίζοι ὡς 
ἀλγῶν ταῖς ὕδρεσιν, ἕτερος δὲ μηδὲ φροντίζοι μηδὲ 
προσποιοῖτο, τίς μᾶλλον χαταφρονεῖ; οὐχ οὗτος ; '"Exsi- 
νος μὲν γὰρ ἐμφαίνει, ὅτι πληγὴν δέχεται" οὗτος 
δὲ μονονουχὶ τὸ στόμα ἐμφράττει τοῦ Θεοῦ. ᾿Εφρίξατε 
τὸ ῥηθέν; ᾿Αλλ᾽ ἄχουε xal πῶς τοῦτο γίνεται. Τὸ 
στόμα, δι᾽ οὗ ὁ Θεὸς φθέγγεται, στόμα ἐστὶ τοῦ Θεοῦ. 
Καθάπερ γὰρ τοῦτο τὸ στόμα τῆς ψυχῆς ἡμῶν ἐστι, 
χαΐτοι ψυχῆς. οὐχ ἐχούσης στόμα * οὕτω xal τὸ στόμα 
τῶν προφητῶν φτόμα ἐστὶ τσῦ Θεοῦ. ᾿Αχούσατε καὶ 
φρίξατε. Κοινὸς διάχονος, ἔστηχεν ὁ διάχονος μέγα βο- 
ὧν xai λέγων: Πρόσχωμεν " χαὶ τοῦτο πολλάχις." Ἐχεί- 
vr] ἡ φωνὴ χοινὴ τῆς Ἐχχλησίας ἐστὶν, ἣν οὗτος [160] 
ἀφίησι, καὶ οὐδεὶς Ó προσέχων, Μετ᾿ Exslvoy ἄρχεται ὅ 
ἀναγνώστης τῆς προφητείας Ἡσαΐου " xal οὐδὲ οὕτω 
προσέχει τις, χαίτοι προφητεία οὐδὲν ἀνθρώπινον ἔχει. 
Εἴτα εἰς ἐπήχοον ἐχφωνεῖ λέγων, Τάδε Aére« Ἀύριος, 
xoi οὐδὲ οὕτω προσέχει τις. Τί λέγω; Φοδερά «tva 
διεξέρχεται καὶ φριχώδη, καὶ οὐδὲ οὕτως ἔστι τις ὁ 
προσέχων. ᾿Αλλὰ τίς ὁ λόγος τῶν πολλῶν; "Ast, φησὶ, 
τὰ αὐτὰ ἀναγινώσχεται. Τοῦτο μάλιστα ὑμᾶς ἀπόλλυ- 
σιν. Εἰ μὲν οὖν ἤδειτε αὐτὰ, μάλιστα μὲν οὐδὲ οὕτως 
ἀπέχεσθαι ἕδει " ἐπεὶ xal ἐν τοῖς θεάτροις ἀεὶ f τὰ 
αὐτὰ γίνεται, xal ὅμως οὐ λαμθάνετε χόρον. Ποῖα τὰ 
αὐτὰ τολμᾷ; εἰπεῖν, ὁ μηδὲ τῶν προφητῶν τὰ ὀνόματα 
εἰδώς ; Οὐχ αἰσχύνῃ λέγων μὲν διὰ τοῦτο μὴ ἀχούειν, 
ἐπειδὴ τὰ αὐτὰ ἀεὶ ἀναγινώσχεται, οὐχ εἰδὼς δὲ οὐδὲ 
τὰ ὀνόματα τῶν ἀναγινωσχομένων, xal ταῦτα ἀεὶ τὰ 
αὐτὰ ἀχούων; Καὶ γὰρ σὺ ὡμολόγησας, ὅτι τὰ αὐτὰ 
λέγεται δ, Ἐγὼ εἰ ἔλεγον εἰς χατηγορίαν προφέρων 
τοῦτο, σὲ ἐχρὴν ἐφ᾽ ἑτέραν ἀπολογίαν ἐλθεῖν, μὴ ἐπὶ 
τὴν χατηγορίαν τὴν σήν. Εἰπέ μὸι, σὺ οὗ παραινεῖς τῷ 
vlip τῷ σῷ; "Av οὖν οὗτος εἴπῃ, ὅτι ᾿Δεὶ τὰ αὐτὰ, ἄρα 
οὐχ ἡγῇ ὕόριν εἶναι; Τότε ἐνῆν μὴ λέγειν τὰ αὐτὰ, ὅτε 
αὐτὰ xai ἤδειμεν, χαὶ διὰ τῶν ἔργων ἐπεδειχνύμεθα" 
μᾶλλον δὲ οὐδὲ τότε περιττὴ ἡ ἀνάγνωσις. Τί Τιμοθέον 
ἴσον ; ᾿Αλλ᾽ ὅμως καὶ ἐχείνῳ γράφων ὁ Παῦλος ἔλεγε" 
Πρόσεχδ τῇ ἀναγγώσει, τῇ παρακλήσει h. OD. γὰρ 
ἔστιν, οὐκ ἔστιν ἐξαντληθῆναί ποτέ τὸν νοῦν τῶν T oa- 
φῶν * πηγή τίς ἐστιν οὐχ ἔχουσα πέρας. Εἶπον, Ἐσο- 
φίσθην, φησὶ, xai τότε ἀπέστη ἀπ᾽ ἐμοῦ 1. Βούλεσθε δεί- 
ξω, ὅτι οὐχ ἔστι τὰ αὐτά; Πότους νομίξετε εἰρηκέναι 
εἰς j τὰ Εὐαγγέλια; ᾿Αλλ᾽ οὗτοι πάντες ξένως καὶ 
χαινῶς εἶπον. "Uaty γὰρ ἄν τις αὐτοῖς ἐνδιατρίθῃ, τοσ- 
ούτῳ ὀξύτερον βλέπε:, τοσούτῳ πλέον ὁρᾷ τὸ φῶς χαθα- 
póv. Ἰδοὺ πόσα λέγω’ Τί ἐστι προφητεία ; εἴπατε" “ἰ 
ἐστι διηγήματα; τί ἐστι παραθολῆ τί ἔστιν ἀλλη- 
γορία; τί ἐστι τύπος; τί ἐστι σύμδολον ; τί ἐστιν Εὐαγ- 
γέλια; Τοῦτο δὴ μόνον εἴπατέ μοι τὸ φανερὸν, διὰ τί 
Εὐχγυγέλια εἴρηται ; Αλίτοι πολλάχις ἠχούσατε, ὅτι τὰ 


* Unus cod. χεῖρας προστιθέντες. f Alii θεάτροις οὐκ δεῖ. 

& Verba ὅτι... λέγεται, alisunt ab uno codice. — 5 Verba, τῇ 
παρακλήσει, desiderantur jn eodem. { Εἶποὺ, Ἐσοφίσθην.. 
ἀπ᾽ ἐμοῦ Hac non video quomodo cum pracedeuuws quae 
drent. 1 Ais πόσοι νομίζεις εἰρηχασνι τὰς. 


457 


εὐαγγέλια οὐδὲν ἔχειν ὀφείλει σχυθρωπόν ^ ταῦτα δὲ 
$04); γέμει σχυθρωπότητος. Τὸ πῦρ αὐτῶν οὐ σδεσθὴ- 
σδται, φησὶ, xal ὁ σχώληξ αὑτῶν οὐ τειδυτήσει", 
τότε, Διχοτομήσει αὐτὸν, καὶ θήσει τὸ μέρος αὑτοῦ 
μετὰ τῶν ὑποχριτῶν" τό τε, 'Epei* Oox olóa ὑμᾶς, 
ἀπέλθετε ἀπ' ἐμοῦ οἱ ἐργαζόμενοι τὴν ἀνομίαν. 
"Apa μὴ ἁπατῶμεν ξαυτοὺς, νομίζοντες ταῦτα Ἑλλη- 
νιστὶ ἡμῖν λέγειν. Ἥ οὐδὲν πρὸς ἡμᾶς τούτων ; Ὑμεῖς 
χεχώφωσθε, xai olov ἀπόπληχτοι τυγχάνοντες χάτω 
χύπτετε. Τὰ Εὐαγγέλια οὐδὲν ἔχειν δεῖ τῶν πραχτέων, 
ἀλλὰ μόνον ἀγαθὰ συμδουλεύειν" ταῦτα δὲ μνρία ἔχει 
πραχτέα" οἷάπερ ἐστὶ xal τὰ τοιαῦτα᾽ ᾿Εὰν μή τις 
μισήσῃ αὑτοῦ τὸν πωτέρα καὶ τὴν μητέρα, οὖχ ἔστι 
μου ἄξιος" χαὶ, Οὐχ ἤλθον βαλεῖν εἰρήγην ἐπὶ τὴν 
γῆν, ἀλλὰ μάχαιραν" χαὶ, Θιϊψιν ἔξετδ ἐν τῷ 
κόσμῳ. Καλά γε" οὐ γὰρ ταῦτα εὐαγγέλια. [101] Τὸ γὰρ 
εὐαγγέλιον τοῦτό ἐστι’ Τάδε σοι ἔσται ἀγαθά" χαθάπερ 
xai ἐν τῇ συνηθείᾳ φασὶ πρὸς ἀλλήλους οἱ ἄνθρωποι" 
Τί μοι τῶν εὐαγγελίων ; Ὃ πατήρ σον ἕξει, ἡ μήτηρ 
σον. Οὐ λέγει Τόδε ποίησον. Πάλιν εἶπέ μοι, τί δι- 
ἐστηχ ταῦτα τῶν προφητιχῶν ; διὰ τί μὴ καὶ ἐχεῖνα 
εὐαγγέλια λέγεται ; καὶ γὰρ χαὶ ἐχεῖνα τὰ αὑτὰ λέγου- 
σιν" οἷον, ᾿Α.λεἴται ὡς ἔλαφος ὁ yoAóc* Κύριος δώ- 
σει ῥῆμω τοῖς εὐαγγελιζομένοις " Δώσω ὑμῖν οὐρα- 
ψὸν καιγὸν, καὶ γῆν καινήν. Διὰ τί μὴ καὶ ἐχεῖνα 
εὐαγγέλια λέγεται; διὰ τί μὴ χαὶ τοῦτο προφητεία ; 
Εἰ δὲ μηδὲ τί ἐστιν εὐαγγέλια εἰδότες, οὕτω χαταφρο- 
νεῖτε τῆς τῶν Γραφῶν ἀναγνώσεως " τί ὑμῖν ἐρῶ ; Εἴπω 
τι χαὶ ἕπερον' Διὰ τί τέσσαρα Εὐαγγέλια ; διὰ τί μὴ 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMi ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


6Exa ; διὰ τέ μὴ εἴχοσι; διὰ τί μὴ 6 πολλοὶ Extytipe- 
σαν συντάξασθαι Εὐαγγέλια ; διὰ τέ μὴ εἷς ; διὰ d 
οἱ μαθηταί ; διὰ τί οἱ μὴ μαθηταί; διὰ τί δὲ Uus 
«αἱ αἱ Γραφαί; Καίτοι γε τοὐναντίον φησὶν ἡ IIa: 
Δώσω ὑμῖν διαθήχην καινήν. Ποῦ εἰσὶν οἱ λέγοντι, 
᾿Αεὶ τὰ αὑτά; El ταῦτα ἥδειτε, ὅτι, χᾶν μυρία i 
ζήσῃ ἄνθρωπος, οὐκ ἔστι τὰ αὐτὰ, οὐχ ἂν tium 
ταῦτα. Πιστεύσατε, οὐχ ἐρῶ ὑμῖν οὐδὲν τούτων, (a 
ἰδίᾳ, οὐ κοινῇ * ἀλλὰ εἰ μέν τις εὕρῃ, ἐπινεύσω" b 
ph, ἐάσω. O0* γὰρ ὑμᾶς ἐποιήσαμεν ἀχρήστους, ie 
πάντα ἐξ ἑτοίμου λέγοντες, καὶ ὅτε χρὴ οὐχ &vavcoe 
τες. Ἰδοὺ ἔχετε ζητήματα ἱχανά" σχέψασθε, εἶπεα 
τὴν αἰτίαν. Διὰ τί εὐαγγέλια ; διὰ τέ μὴ προφητεῖΣ: 
διὰ κί τὰ πραχτέα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις; Κἂν ovx 
ἀπορήσῃ, ἕτερος ζητείτω, xal τὰ παρ᾽ ξαυτῶν ἀλλήλοι; 
συνεισφέρετε" λοιπὸν δὲ ἡμεῖς σιγήσομεν. El γὰρ τὶ 
εἰρημένα οὐδὲν ὑμᾶς ὥνησε, πολλῷ μᾶλλον οὐδ᾽ ὃ 
ἕτερα προσθείημεν. "Ὄντως εἰς πίθον τετρυπημὲιν 
ἀντλοῦμεν, ἕνθεν μείξων ὑμῖν χαὶ dj κόλασις. Οὐχὸν 
διὰ τοῦτο σιγήσομεν. Ὅπερ ἵνα μὴ γένηται, ὑμεῖς x» 
ριοι, Εἰ γὰρ θεασόμεθα ὑμῶν τὴν σπουδὴν, ἴσως πόλιν 
ἐροῦμεν, ἵνα καὶ ὑμεῖς ἐπὶ πλέον εὐδοχιμῆτε, xal ἡμεῖς 
ἐφ᾽ ὑμῖν εὐφραινώμεθα, ἐπὶ πᾶσι δοξάζοντες τὸν 
Θεὸν xal Πατέρα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἴησοῦ Χριστοῦ" 
(p ἡ δόξα, καὶ τὸ χράτος, xat ἡ μεγαλωσύνη, xat ἡ «d, 
σὺν τῷ ἀνάρχῳ Πατρὶ, xat τῷ ἀγίῳ αὐτοῦ Πνεύματι, 
νῦν xal ἀεὶ, χαὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αξώνων. ᾿Αμὴν, 





* Alius εἴκοσιν, εἴ πολλοὶ ἐπ. ἀνατάξασθαι διήγησιν. Διὰ τὶ μή, 





OMIAIA K'. 


"Hy. δέ cie μαθητὴς ἐν Δαμασχῷ ὀνόματι 'Avavíac, 
καὶ εἶπε πρὸς αὑτὸν ὁ Κύριος ἐν ὁράματι" 
'Avar(a. Ὃ δὲ εἵἴπεν' Ἰδοὺ ἐγὼ, Κύριε. Ὃ δὲ 
Κύριος πρὸς αὐτὸν εἶπεν" ᾿Αναστὰς πορεύθητι 
ἐπὶ τὴν ῥύμην τὴν xadovuérnv Εὐθεῖαν, καὶ 
ζήτησον ἐν οἰχίᾳ ᾿Ιούδα, ZuvAov ὀνόματι, Tap- 
céa: ἰδοὺ γὰρ προσεύχεται. Καὶ εἶδεν ἐν ópá- 
ματι ἄνδρα "Avaríay, εἰσειιθύντα καὶ ἐπιθέντα 
αὐτῷ χεῖρα, ὅπως áratAéyq. 

a'. Τί δήποτε οὐδένα τῶν χορυφαίων ἀποστόλων οὔτε 
ἐχάλεσεν, οὔτε ἀπέστειλε πρὸς τὴν τοῦ Παύλου χατ- 
ήχησιν ; [162] Ὅτι οὐχ ἐχρῆν 8v ἀνθρώπων ἐνάγεσθαι, 
ἀλλὰ δι᾿ αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ " ἐπεὶ xal οὗτος ἐδίδαξε μὲν 
αὐτὸν οὐδὲν, ἐδάπτισε δὲ μόνον. "Apa γοῦν τῷ βαπτ'- 
σθῆναι ἐπεσπάσατο πολλὴν 4 τοῦ Πνεύματος τὴν χάριν 
ἀπὸ τοῦ ζήλου xai τῆς προθυμίας τῆς πολλῆς. Ὅτι δὲ 
καὶ ὁ ᾿Ανανίας τῶν σφόδρα ἐπισήμων ἦν, δῆλον ἐξ ὧν 
ἐμφανίζεται καὶ λέγει πρὸς αὐτὸν, xal ἐξ ὧν πάλιν 
αὐτὸς ἀποχρίνεται, λέγων" Κύριδ, ἀκήχοα ἀπὸ aoA- 
λῶν περὶ τοῦ ἀνθρώπου τούτου, ὅσα καχὰ ἐποίησε 
toic ἁγίοις σου ἐν ᾿ἱἸεροισαιλήμ. Εἰ τοίνυν πρὸς Κύ- 
ριον ἀντεῖπεΡ, πολλῷ μᾶλλον, εἰ ἄγγελον ἔπεμψε. 
Διὰ τοῦτο οὐδὲ πρὸ τούτου Φίλιππος ἀχούει τὸ ἐσόμε - 
νον, ἀλλὰ μόνον ὁρᾷ τὸν ἄγγελον " χαὶ οὕτω τὸ Πνεῦμα 
προστάττει προσελθεῖν, xal χολληθῆναι τῷ ἅρματι. 
Τέως δὲ ἐνταῦθα τὸν φόδον αὐτοῦ ὑποτέμνεται, χαὶ μο- 
νονουχὶ τοῦτό φησι τῷ εἰπεῖν. Ἰδοὺ προσεύχεται, τυ- 
φλός ἐστι, xal σὺ δέδοιχας ; Οὕτω xat Μωῦσῆς φοθεῖ- 
ται ὥστε τὰ ῥήματα φοθουμένου μᾶλλόν ἐστιν, οὐχ 
ἀπιστοῦντος €. Καὶ ἄχουε τῶν ῥημάτων αὐτῶν " Κύ- 
p'€, áxijxoa ἀπὸ πο.1λῶν περὶ τοῦ ἀνδρὸς τούτου. 
Ti λέγεις ; ὁ Θεὸς λέγει, xal σὺ ἀμφιδάλλεις ; Οὕτως 


4 Alii ἅμα γὰρ φωτισθεὶς, ἔμελλεν ἐπισπάσασθαι πολλὴν. 

b Alii el γὰρ πρὸς αὐτὸν ἀντεῖπεν. “ Alii φοδουμένον ἦν καὶ 
&vxfa))ouévou, οὐκ ἀπιστοῦντος. et sic Savil. Morel. vero 
φυδουμένον μᾶλλόν ἐατιν, οὐκ ἀπιστοῦντος, 


οὕπω ἔδεσαν τὴν δύναμιν τοῦ Χριστοῦ. Καὶ ὧδε ἔχει 
ἐξουσίαν παρὰ τῶν ἀρχιερέων δῆσαε πάντας τοὶς 
ἐπικαιλουμέγους τὸ ὄνομά σου. Πόθεν τοῦτο ὅπλον; 
Εἰχὸς ἣν αὐτοὺς ἐν φόδῳ ὄντας περιεργάζεσθει. 0 

ὡς οὐχ εἰδότος οὖν τοῦ Χριστοῦ ταῦτα λέγει͵, ἀλλ᾽ ἀπο» 

ροῦντος, ὅτι τούτων ὄντων, πῶς δυνατὸν ταῦτα vc- 

σθαι ἀ Οὕτω xai ἀλλαχοῦ οἱ μαθηταὶ λέγουτι Τίς 
δύναται σωθῆγαι; ᾿Αλλ᾽ ὅρα πόσα οἰχονομεῖται͵ ivi 
πιστεύσῃ τῷ ἐρχομένῳ. Ἐν ὀνείρῳ εἶδε, προεμένυσεν 
αὐτῷ, Προσεύχεται, φησίν" οὐχοῦν μὴ φοδοῦ. Καὶ διὰ 
τί οὐ λέγει αὐτῷ τὸ χατόρθωμα τὸ γενόμενον; [12- 
δεύων ἡμᾶς μὴ λέγειν ἡμῶν τὰ χατορθώματα " gide 
δὲ xal φοδούμενον ἰδών. Οὐδὲ οὕτως εἴπεν, Οὐχ àz- 
στηθήσῃ, ἀλλὰ τί ; ᾿Αγαστὰς πορεύθητι. Οἶδα γὰρ ἐν 
ὁράματι ἄνδρα ἐπιθέντα αὐτῷ χεῖρας. Διὰ τοῦτο ὃν 
ὁράματι, ἐπειδὴ πηρὸς ἦν. Καὶ οὐδὲ τοῦ θαύματος ἡ 
ὑπερβολὴ εἷλε τὸν μαθητὴν " οὕτως ἐφοδεῖτο. Ὅμως 
δι᾽ αὐτοῦ Παῦλον τυφλὸν ὄντα ἀναδλέψαι ὃ Θεὸς ἐ ποίη- 
σεν. Εἶπε δὲ ὁ Κύριος πρὸς αὐτόν" Πορεύου, ὅτι 
cx8Uoc éxAoync μοί ἐστιν οὗτος, τοῦ βαστάσαι τὸ 
ὄνομά μου ἐνώπιον ἐθνῶν καὶ βασιᾶδων, υἱῶν τε 
᾿Ισραή.1. ᾿Εγὼ γὰρ ὑποδείξω αὐτῷ, ὅσα δεῖ αὑτὸν 
ὑπὲρ τοῦ ὀνόματίς μου παθεῖν. Οὐ μόνον wwe 

ἔσται, φησὶν, ἀλλὰ xat διξδάσχαλος, xal πολλῇ χρήσεται 

τῇ παῤῥησίᾳ. Ἐνώπιον ἐθνῶν καὶ βασιλέων». Ov 

ἐπιδώσει ἡ διδασχαλία, φησὶ, ὡς χαὶ ἐθνῶν χαὶ βαϑι- 
λέων ἀπάντων χρατῆσαι. ᾿Απῆ.1θε δὲ 'Avar(ac καὶ εἰσ- 
ῃῖθεν εἰς τὴν οἰχίαν, xal ἐπιθεὶς ἐπ᾽ αὑτὸν τὸς 
χεῖρας εἶπε" Σαοὺ.1 ἀδε.1.;2, ὁ Κύριος ἀπέσταλκε 
μι (Ἰησοῦς ὁ ὀφθείς σοι ἐν τῇ ὁδῷ, f$ ἤρχου). ὅπως 

ἀναδιλέψῃς xal πἪτησθῇς Πνεύματος dylov. Εὐθέως 
αὑτὸν οἰχειοῦται τῷ ὀνόματι. Ἰησοῦς, φησὶν, ὁ ὀφθείς 


4 Tres codd. à)2à τούτων ὄντων πῶς δύναται, ecl, τοῦ 
τα γενέσθαι; 


457 


bona consufere : hzec vero innumera habent facienda ; 
cujusmodi sunt h:ec : Si quis non edit patrem suum et 
matrem , non est me dignus ( Luc. 34. 26); et, Non 
seni pacem mittere in terram, sed gladium ( Matth. 10. 
94. Luc. 12. 51) ; et, Tribulationem in mundo habe- 
bitis (Joan. 16. 55). Pulchra quidem; sed non sunt 
evangelia. Evangelium namque hoc est: llec tibi 
bona erunt : ut solent homines inter se dicere : Quid 
mihi est evangeliorum? pater tuus veniet, vel mater 
tua. Non dicunt, Hiec facito. Rursum dic mihi, quid 
differant hzc a propheticis : cur non et illa evangelia 
dicuntur ? nam et illa eadem dicunt; verbi causa, 
Saliet sicut. cervus. claudus ( Isai. 55. 6) : Dominus 
dabit verbum evangelizantibus ( Psal. 67. 12) : Dabo 
vobis celum novum et terram novam( Isai. 65. 47). 
Cur non et illa evangelia vocantur? cur non et hoc 
prophetia dicitur ? Quod si nescientes quid sint evan- 
gelia, sic lectionem Scripturarum despicitis , quid 
dicam vobis ? Dicam et aliud : Cur quatuor Evangelia? 
cur non decein ? eur non viginti ? eur non inulti Evan- 
gelia scribere sunt aggressi *? cur non unus ? cur di- 
scipuli? cur non ii, qui discipuli non erant? cur 


! Alius habet , cur non viginti ? siquidem multi conati 
sunl ordinare narrationem. 





IN ACTA APOSTOLORUM. ilOMIL. XX. 


458^ 
omnino Scripturz ? Atqui contrarium dicit vetug lex x 
Dabo vobis Testamentum. Novum ( Jer. 51. 51 ). Vbi 
sunt ii, qui dicunt, Semper eadem? Si ha:c scireus, B 
quod si homo decem mille annis viveret, non sint ta- 
men eadem, hzc non diceretis. Credite, nibil borum." 
vobis dicam , non privatim, non publice; sed si quis - 
invenerit, annuam ; sin minus, sinam. Sic vos feci- 
mus inutiles, semper omnia prompte dicentes , nec 
quando oportet renuentes, Ecce habetis quxstiones 
multas : considerate, dicite causam. Cur Evangelia? 
cur non prophetie? cur ea, qu: facienda sunt, in 
Evangeliis? Et si hic dubitet, alius quavrat, et.sua 
aliis mutuo conferant : demum nos silebimus. Nam 
$i dicta vobis niliil profuerunt, multo minus prode- 
runt, qu: adjicientur. Vere dolio ex pertuso hauri- 
mus : unde majus vobis supplicium erit. Ideo ergo 
tacebimus. Quod ne fiat, in nobis situm est. Si enim 
in vobis studium viderimus, forte iterum loquemur, 
ul el vos magis ac inagis accepti sitis, et nos in vobis 
lzetemur, in omnibus glorificantes Deum ct Patrein 
Domini nostri Jesu Christi : cui gloria , imperium, 
magnificentia et honor cum Patre principio carente, 
et ejus Spiritu sancto, nunc et semper, et in szcula 
szculorum. Ameu. 





HOMILIA XX. 


Cap. 9. v. 10. Erat autem. quidam discipulus. Da- 
masci, nomine Ananias : et dixit ad. illum in visu 
Dominus : Anania. Et ille ait : Ecce ego, Domine, 
41. Et Dominus ad. eum ; Surgens vade in vicum, 
qui vocatur Rectus : et quere in domo Jude Saulum 
nomine , Tarsensem; ecce enim orat. 19. ΕἸ vidit in 
visione virum Ananiam nomine introeuntem οἱ impo- 
nentem sibi manum , ut visum recipiat. 

4. Cur neminem ex coryph:is apostolis vocavit 
vel misit ad Pauli institutionem? Quia non oporte- 
bat illum per homines , sed per ipsum Christum in- 
$titui. Nam hic nihil ipsum docuit, sed tantum bapti- 
zavit. Statim autem ubi baptizatus est, multam ex 
zelo et studio multo sibi attraxit Spiritus gratiam. 
Quod autem Ánaunias ex insignioribus esset, polam 
est ex iis , quze ipsi revelat et dicit ; itemque ex iis, 
quz ille respondet, dicens : 15. Domine, audivi a 
multis de viro hoc , quanta mala fecerit sanctis (uis. in 
Jerusalem. Si itaque Domino contradixit , multo ma- 
gis , si angelum misisset. Ideoque antehac Philippus 
non audivit, quid futurum esset, sed solum vidit 
angelum : et sic Spiritus jubet illum accedere, et 
currui hazrere. Ilic vero interim metum ejus succi- 
dit, ac si diceret : Ecce orat, czecus est, et tu times? 
lta et Moyses timet. ltaque verba timentis maris 
sunt, quam non credentis. Et audi verba ipsa : Do- 
mine, audivi a snulitis de viro lioc. (uid dicis? Deus lo- 
quitur, et tu dubitas? Sic nondum sciebaut potentiam 
Christi. 14. Et hic habet potestatem α principibus sa- 
cerdotum alligandi omnes qui invocant nomen tuum. 
Undenam hoc notum erat? Verisimile cst, eos in 


metu degentes curiose inquisivisse. Non hoc ergo 
dicit, quasi Christus id ignoret ; sed dubitat, quo- 
modo in tali rerum statu possit hoc fieri. Sic et alibi 
discipuli dicunt : Quis potest salvari ( Marc. 10. 26)? 
Sed vide, quot res disponantur, ut credat venturo. 
In somnio vidit , predixit illi : Orat, inquit; igitur 
ne timeas. Et cur ton dicit illi rem prxclaram, quz 
gesta est? Ut nos doceat, ne prxdicemus bona opera 
nostra; imo et quod timentem videat. Neque sic 
dixit, Fides tibi non negabitur : sed quid? Surgens 
vade. Vidit enim in visione virum imponentem sibi 
manus. ldeo in visione, quia cecus erat. Neque mi- 
raculi magnitudo rapuit discipulum ; ita timebat. At- 
tumnea per ipsum Deus Paulo c:co visum restituit, 

45. Dixit autem Dominus ad. illum : Vade, quia vas 
electionis est mihi hic, ut portet. nomen. meum coram 
gentibus et regibus et filiis Israel. 16. Ego euim osten- 
dam illi, quanta oporteat eum pro nomine moco pati. 
Non solum fidelis erit , inquit, sed etiam doctor , et 
multa utetur dicendi libertate. Coram gentibus et regi - 
bus. lta crescet doctrina, inquit, ut et gentes et re- 
ges omnes superet. 17. Abiit autem Ananias et intravit 
in domum, et imponens illi manus dixit : Saule, fra. 
ter, Dominus misit me , Jesus qui apparuit tibi in via 
qua veniebas , ut videas el iimplearis Spiritu sancto. 
Statiin illum familiarem nomine facit. Jesus , inquit, 
qui apparuit tibi in via. Cerle non hoc ei dixerat 
Christus; sed a Spiritu sancto didicerat. 18. Et sta- 
tim deciderunt ab oculis ejus tamquam squama , el vi- 
sun; recepit statim , et surgens. baptizatus est, 49. ki 
cum. accepissel cibum , con[oriatus est. Solum illi ma- 


459 
aus imposnit , ei statim squamz ab oculis ejus deci- 
derunt, Has quidem dicunt emcitatis illius fuisse 
causas. Et eur non exczcavit illius oculos? Hoe mi- 
rabilius erat : nam apertis oculis non videbat : id 
quod patiebatur in lege, donec illi impositum est 
nomen Jesu (a). Et statim baptizatus est. Et cum acce- 
pisse! cibum , confortatus est. Ergo infirmus erat ex 
iinere, ex metu, ex fame, ex moerore. Volens igi- 
(ur illius augere moerorem , c:eum manere permisit, 
donec venit Ananias. Et ut ne quis putet phantasiam 
fuisse c:ecitatem , ideo squamz fuerunt. Jgitur non 
opus habebat alia doctrina; sed id quod accidit, 
doctrina fuit, Fuit autem. cum discipulis , qui erant 
Damasci , per dies aliquot. 20. Et continuo in synago- 
gis praedicabat Cliristum , quia hic est Filius Dei. Vide, 
statim doctor erat in synagogis. Non erubescebat de 
mutatione, neque metuebat destruere illa , in quibus 
antea clarus erat. Nec solum doctor erat , sed etiatn 
in synagogis. Ita ab initio homo erat et occidens, et 
ad cz:des compositus. Vides quam clarum signum in 
illo factum sit? lloc ipso omnes percellebat. Ideo 
hae significans adjicit : 91. Stupebant autem. omnes 
qui audiebant , et dicebunt : Nonne hic est , qui expu- 
gnabat in Jerusalem invocantes in nomine hoc, et hic 
ideo venit, ul vinctos illos duceret ad principes sacer- 
dotum ? 22, Saulus autem magisconvalescebat el confun- 
debat Judeos, qui habitabant Damasci , affirmans quo- 
niam hic est Christus. Utpote legis peritus coufundebat 
illos, nec loqui sinebat. Putabant se a Stephano 
liberatos , a tali disputatione ereptos esse, et alium 
iuveuerunt Stephano vehemenutiorem. 

2. Sed ea, que Ananiam speetant, repetamus. Non 
dixit illi : Alloquere et institue illum. Si enim cum 
dixisset, Orat , et vidit virum imponentem sibi manus , 
non persuasit : multo magis , si hoc dixisset. Vidit, 
inquit, in visione. Itaque non fidem tibi negabit : ne 
igtur timcas, sed vade. Sic neque Philippus statim 
totum audit. Quia vas electionis est mihi hic. Hec dicta 
illius sunt , qui timorem omnino excutit, et fiduciam 
iudit : siquidem ita pro seipso afficiendus erat, ut 
eliam multa pateretur. Cum dixisset, Vas, ostendens 
cjus inalitiarg non esse naturalem : addit, Electionis, 
ut ostendat ipsum acceptum esse : nam quod aece- 
ptum cst, eligimus. Ne quis vero putet ας audiens, 
Ananiam ideo hzec dicere, quod dictis non credat, vel 
quod putet deceptum fuisse Christum; absit; sed 
quod timeret et tremeret, dictis non attendebat , ut 
audivit nomen Pauli : sic ilo nomine przoccupatus 
est timore. Atqui ubi audivit, quod exczecasset illum, 
confidere oportebat. Et hie, inquit, ideo venit, ut liget 
ones, qui invocaM nomen tuum. Àc si diceret, Timeo, 
ue forte me in Jerusalem ducat : cur me in os leonis 
injicis? cur me huie prodis? Timet et liz.c dicit, ut 
uidique diseamus virlutem viri. Nain biec ἃ Judzis 
diei, nihil mirum esset : quod autem ab hoc, et ita 

(a) Quandonam Paulo impositum est nomen Jesu, ut 
visuin reciperet? Hic vel υἱε ia verbis est, vel dicainus 
oportet, tunc Anaujam imposuisse Paulo nomen Jesu, quando 


positis. super illum manibus dixit illi, Jesum esse a que 
Mse visui reciperet. 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI AUCIHIEP. CONSTANTINOP. 


perterrito , magnum divina virtutis signum hoe esse 
probatur. Saule frater. Hic quoque magnus adest u- 
mor, et post timorem major obedientia. Deinde, quia 
Vas electionis dixit, ne diceres , totum ex Deo esse, 
ut ab hoc te abducat , adjicit : Ut portet nomen meum 
coram gentibus el regibus et filiis Israel. Audivit Ananias 
id quod valde cupiebat , ipsum etiam contra Judzos 
pugnaturum esse : ideo non solum gaudio, sed etiam 
fiducia repletur. Ego enim, inquit, ostendam ei quanta 
oporteat eum pro nomine meo pati. H»c praedicentis 
sunt simul et hortantis, si quidem ille omnia passu- 
rus est, qui ita insaniit ; hic vero illum baptizare non 
vult, ut visum recipiat. Bene, inquit ; sine illum cx- 
cum esse : ideo nunc mitis est, quia czecus : cur me 
jubes aperire oculos ejus? an ut rursum alliget? At 
ne futurum timeas : nam apertis oculis non contra 
nos, sed pro nobis utetur : ad hoc, Ut respiciat , bze 
quoque adjiciantur. Ne timeas : nibil vobis mali fa- 
ciet; imo patietur multa. Et quod mirabile est , pri- 
mo patietur, et tunc in pericula incidet. Sasle frater, 
Jesus qui apparuit tibi in via, misit me. Non dixit, Qui 
exczcavit, sed , Qui apparuit tibi : ita modeste agere 
sciebat, nihilque arroganter dicit. Ut igitur Petrus 
curato claudo dicebat : Quid nobis attenditis, quasi no- 
stra virtute vel pietate [fecerimus hunc ambulare (Act. 5. 
12)? sic et iste, Jesus qui apparuit tibi. Impositis jam 
manibus hxc loquebatur, et duplex czcitas solveba- 
tur. Cum dicit autem, Cum cepisset cibum, confortatus 
est , significat illum infirmatum esse a mcerore czeci- 
tatis, a timore et ἃ fame. Neque enim prius cibum 
sumere voluit, quam baptizatus magna sortiretur 
dona. Neque dicit, Jesus crucifixus, Filius Dei, qui si- 
gna facit ; sed quid? Qui apparuit tibi; ea dicens, que 
illi nota erant. Quandoquidem ne ipse quidem Chri- 
stus aliud adjecit , neque dixit : Ego sum ille crei- 

fixus, qui resurrexi; sed, Quem tu persequeris. Wa 
dixit, Qui persequutionem patior; ne videretur in ex- 
cessu mentis irridere. Qui apparuit tibi, inquit, in wa. 
Atqui non apparuit, sed per opera visus est. Et vo- 
leus sermonis molestiam mitigare , statim adjicit, Ut 
videas, εἰ implearis Spiritu sancto. Non venit, ut rem 
factam argueret, sed ad donum conferendum, inquit. 
Videtur mihi et hunc et Cornelium statim post hxe 
dicta verba Spiritum recepisse; etsi qui dabat, nom 

ex duodecim esset. Sic nihil humanum liic, nec per 

hominem factum est; sed Deus aderat qui lee age- 

ret, Simulque illum instituit ut modeste sentiat, eum 

illum non ducit ad przcipuos apostolos, doceique 

nibil hic humanum esse. Neque tunc Spiritum, ut si. 

gna ederet, accepit , ut sic ejus fides ostenderetur : 

neque enim signa fecit. Et statim, inquit, in synago- 

gis praedicabat Christum , quia hic est Filius Dei. Non 

pridicabat quod resurrexissel , neque quod viveret ; 

sed quid? Accuratissime dogina exponcbat , Quia hie 

est Filius Dei. lli vero his auditis iu iucredulitate 

perstant, cum oportuisset non modo credere, sed 

etiam obstupescere. Et cur non simpliciter, qu d per- 

sequutor fuerit, dicunt ; se.| quod expugnaret eos , 

qui lioc nemen invocareut ? Magnum furorcn his de- 


439 
Tunc par era: dicere illos : Sapiens est Deus, nosque 
petest hinc reducere. Sapientia namque Dei in eo ma- 
xima erat , quod in adversis gens illa cresceret, ser- 
vitute, zxrumnis et c:dibus vexata. {πὸ magnitudo 
promissionis erat. Nam si in terra sua crevisset, non 
ita mirabile fuisset. Neque parvo tempore in aliena 
terra fuerant, scd quadringentis annis. llinc disci 
nius, illos magnam philosophiam prz se tulisse : non 
enim sicut domini servis illis utebantur, sed sicut 
inimici et tyranni. ldeo przedixit illos in libertate ma- 
gna futuros esse : id enim sibi vult illud , Servieut 
mihi, el huc revertentur , nec sine ultione. Et ani- 
madverte, quomodo videatur aliquid circumcisioni 
concedere, cum nihil ei tribuat ; siquidem promissio 
praecessit illam , qua posterior fuit. K! patriarche, 
inquit , emulantes. Hic non lzedit eos, sed gratificatur 
ipsis. Patriarchas autem vocat progenitores; quo- 
niam de his altum sapiebant. Alioquin vero ostendit, 
sanctos noti fuisse zrumnarum expertes, sed in ipeis 
a'rumnis opem assequutos esse. lili vero non modo non 
solvebant ipsas, sed etiam cum affligentibus se coope- 
rabantur,cum debuissent potius illasexscindere.Quem- 
adiioduim ergo illi Josephum vendentes, clariorem 
illum reddiderunt, sic rex Moyseim, cum jussit occidi 
pueros : nisi enim jussissct, non hoceventurum erat. 

Dei providentia, — Vide providentiam Dei. lille 
fugat Moysem ; nec Deus prohibet , quod futurum 
erat dispensans, ut illic Dei visione dignaretur. Sic 
οἱ Servum venditum ibi regen constituit, ubi servus 
essc putaliaiur. Sicut autein hic ibi regnat, ubi ipsum 
vendiderunt : sic et Christus in morte potestatein exhi- 
huit. Hoc non lionoris tantum erat, scd quod etiam in 
$u:3 potestate fideret, Sed jam qua dicta sunt A epeta- 
mus. Ki! constituit eum prepositum super Egyptum , 
et super omuem domum suum. Vide quanta per famem 
praparet. /u septuaginta quinque animabus, iuquit, 
descendit Jucob in gyptun, et. defunctus est ipse et 
patres nostri. Et translati sunt in. Sichem, el positi sunt 
iu sepulcro , quod emit Abraham pretio argenti a filiis 
Hemor [ilii Sichem. Ostendit illos neque sepulcri do- 
minos fuisse. Ut autem appropinquavit tempus } romis- 
sionis, quam juraverat Deus Abrahae, crevit populus, εἰ 
multiplicatus esl in /Egypto , quoadusque surrexit ulius 
rez , qui nesciebat Joseph. Vide, quomodo non in tot 
annis auxit euog , sed cum finis appropinquavit : etsi 
jam quadringenti anni , imo plures , preeteriissent in 
AEyypto. Et hoc mirabile est. 19. Hic, inquit, circum- 
veniens geuus nostrum , afflixit patres nosiros, ut expo- 
nercnt infantes 1408 , ne vivificareniur. Circumveniens , 
inquit, subindicans clandestiuam cadem : nolebat 
enim aperte illus occidere; ideo addit : Ut exponerent 
énfuntes auos. 20. In quo tempore natus est. Moyses, et 
fuit gratus Deo. Voc mirabile est , quod is, qui prz- 
fectus futurus erat, non aute vel post, sed in. me- 
dio furure nascatur. Et nutritus est tribus mensibus in 
domo patris. Quando igitur humana nullam spem of- 
ferebant, et illum abjecefant, tunc Dei economia 
fulsit. δὲ. Expositum autem. illum sustulit filia Pha- 
fuoni*, e nutrivit eum sibi in filium. Nusquam tem- 


IN ACTA APOSTOLORLX. IiOMIL. XVI. 


130 
plum, nusquam sacrificium, licet tot tantaque dispen- 
sentur. Et educatus est in barbara domo. 23. δὶ cru- 
ditus est Moyses in omni sapientia Agyptiorum, ct eral 
potens in verbis el in operibus. Mirari subit, quomodo 
quadraginta annis illic fuerit, nec deprehensus sit ex 
circumcisione; imo potius quomodo secure agentes 
sua despiciunt et hic ct Joseph, ut alios servent : 25, 
Ut autem impletum est illi quadraginta annorum tem pus, 
ascendii in cor ejus, ui visitaret fratres suos filios larael. 
24. Et cum vidisset quemdam injuriam patieutem , win- 
dicavit illum, el fecit ultionem ei, qui injuriam sustine- 
bat, percusso Agyptio. 85. Existimabat autem intel'i- 
gere [ratres suos, quoniam Deus per manum ipsius daret 
salutem illis : at illi non intellexerunt, Vide, quomodo 
uondum molestus videatur, sed cum tanta concione- 
tur, illum audire sustineant ; ita illos vultus sui gratia 
ceperat, Existimabat, inquit , intelligere fratres. Atqui 
operibus patrocinium demonstrabatur, neque erat ra- 
tiocinio opus : neque tamen sie intellexerunt. Viden', 
quomodo cum mansuetudine concionetur, ei cum in 
illo iram monstrasset, in hoc mansuetudinem osten- 
dat? 26. Sequenti vero die apparuit illis litigantibus : el 
reconcialiabat illos in pace , dicens : Viri, fratres estis, 
μί quid nocetis alterutrum? 27. Qui autem injuriam fa- 
ciebat proximo, repulit eum dicens : Quis te constituit 
principem εἰ judicem super nos? 98. Nunquid interfi- 
cere me Iu vis, sicul heri interfecisti A&gypiiun? Eodem 
animo contra Christum videntur dicere : Non habe- 
mus regem , nisi Cesarem (Joan. 19. 45). S'c semper 
facere solebant Judzi , cum beneficia acciperent. Vi- 
distin' insipientiam ? Eum, qui se servalurus erat, ac- 
cusant cum dicunt, Sicut heri interfecisti gyptium. 
29. Fugit autem Moyses in verbo isto : et factus est ud- 
vena in terra Madian, wbi generavit filios duos. Fugit , 
neque fuga ceconomiam exstinzit, ut neque inors. 50. 
Et expletis annis quadraginta , apparuit illi in deserto 
montis Sina angelus Domini in igne flamme rubi. . 

9. Viden', quomodo «cconomia non tempore scin- 
ditur? Cum profugus esset, cum peregrinus, cum 
multo tempore in aliena terra niansisset, et filios duos 
suscepisset, cum non ultra reditum exspectaret, tunc 
angelus ipsi apparet. Filium Dei vocat angelum , ut 
et hominem. Et ubi apparet? [n deserto, non in tem- 
plo. Viden', quot fiant miracula, et nusquam tem- 
plum, nusquam sacrificia? Neque hic simpliciter iu 
deserto, sed in rubo. δὶ. Moyses autem videns, admi- 
ratus est visum; et accedente illo ul considerarel, facta 
est voz Domini. Ecce voce quoque dignatus est. 52. 
Ego sum Deus patrum tuorum, Deus Abraham, Deus 
1sauc, et Deus Jacob. Non modo hic ostendit angelum 
qui apparuit ei, esse magni consilii angelum ; sed 
etiam ostendit, quantau benignitatem Deus per vi- 
sum exhibeat. Tremefactus autem Moyses non audebat 
considerare. 55. Dixit autem illi Dominus : Solve cal- 
ceamentum pedum (uorum; locus enim in quo slas, 
terra sancta. est. Nusquam templum , et locus sanctus 
est per apparitionem et operationem Christi. lloc 
multo mirabiliusest, quam locus ille in sanetis sancto- 
ruin ; illic enim numquani sic apparuit Deus, nuin- 


"t 
quom. eic tremefactos est Moyses, Vidistin misericor- 
diom ? Vide tandem sollicitudinem. 54. Videns vid, 
inquit, effficóonene populi mei , qui-est. in Egypto, et 
gemitum eorum audivi, et deseendi liberare eos. Kt nume 
veni, et mittam te in Zgypmm. Vide, quomodo osten- 
dat se per benefieia, per supplicia ei per miracula: 
ducere illos, illi vero semper iidem erant. Hinc disci- 
mus, Deui ubique prassentem 6866. lle et nos au- 
dientes, in afflietionibus ad- eum confugiamus. Et ge- 
mitum , inquit, eomm. audivi. Nen simpliciter dixit, 
Audici ; sed, Propter ealamitates. Quod si quis dical : 
Ft eur illos sie affligi permisit ? audiat, omui justo δί-- 
flietiones causam esse praemiorum: : vel ideo illos af- 
fligi permisit, ut virtutem susm hinc splendentem 
cibiberet, iltosque per arumnas iustitueret, et im 
omnibus philosopharentur. Vide ergo enm essent in: 
deserto, non modo impinguali, incrassati , dilatati 
sunt, sed. etiam dereliquerunt. Deum. Ubique enim 
animi remissio malum est, dileete. ldeo ab initio dixit 
Adamo : In sudore vultus (wi comedes panem tuum. 
(Gen. 3. 19). Ne igitur ex afflictione multa iu magnam 
tranquillitatem venientes, contumeliosi essent , illos 
alfligi permittit : magnum enim honum est afflictio. 

Affliciionis bonum.—A udi. Davidein dicentem : Bo- 
num mihi quia humiliasti me ( Pxal. 118. 71). Quod 
si inaguis et admirandis viris magua res est afflictio, 
multo magis uobis. Si vultis, ipsam afflictionem in 
seipsa exaininenms. Sit quis gaudens , letus et effu- 
sus ; quid turpius , quid imsipientius illo? Sit quis do- 
leus et morens; quid illo inagis philosophicum ἢ 
Idcirco Sapieus admonet , dicens : Melius est ingredi 
in domum luctus , quam in domum risus ( Eccli. 7. 5). 
Forte dicta irridetis. Sed videamus, qualis fuerit 
Adam in paradiso, et qualis postea : qualis fuerit 
Cain ante, qualis postea. Non stat in sua sede ani- 
mus, sed quasi a quodam vento tollitur a voluptate 
etlevis efficitur, nihil babens firmum. Etenim ad 
promissiones est facilis, et ad pollicendum promptus, 
et magta est ratiociniorum fluctiatio. Hinc risus in- 
tempestivus , [πὰ ratione destituta, verborum 
magua et superílua nugacitas. Ecquid de aliis loquor? 
De sanctorum aliquo agamus, videamusque qualis 
sit in voluptate , et qualis in maerore. Vultis Davi- 
dem consideremus? Cum ergo ille in voluptate et 
lzxtitia versaretur a multis tropzis , a victoria, a co- 
ronis, a deliciis, a fiducia , vide qu:e dixerit et fece- 
rit : Ego autem dizi iu abundantia mea, Non movebor 
in eternum ( Psal. 29. 7 ). Cum autem in. afflictione 
fuit, audi quid dicat : Et si dixerit mihi, Nolui te, ecce 
ego ; faciat mihi quod placitum est coram ipso (2. Reg. 
45. 26 ). Quid his verbis magis philosophicum ? Quid- 
quid Deo magis gratum fuerit, inquit, id fiat. Et 
rursum Saüli dicebat : δὲ autem Deus commovet te 
contra me, odoratum sit. sacrificium tuum. (1. Reg. 
96. 19 ). Et tunc , cum esset. iu. afflictione, etiam 
inimicis parcebat ; postea vero neque ainicis , neque 
iis quise nibil lzeserant. Rursus Jacob cum in zeruinna 
esset , dicebat : δὲ dederit mihi Deus panem ad man- 
ducandum “1 vesiimentum quo operiar ( Gen. 28. 20 ). 


& JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


Et filius Noe antea nihil tale fecerat ; ubl autem 66 
salute coníisus est , audis quam coutemeliosus factus 
sit. Et Ezechias cum In xrumnis esset , vide: qualia 
pro salute fecerit : saccum enim induit, et in terra 
sedit ; ubi autem in veluptate fuit, cecidit prz alti- 
tudiue eordis sui. Ideo Meyses admonet , dicens : 
Cum eomederis el biberis et satwratus fueris-, recordare 
Domini Dei tui- ( Deut. 6. 19). Preceps estenim locus 
delieiarum, et oblivionem Dei: inducit, €um afflige- 
rentur Israelit:e , multe plures erant; eum autem 
iNos dimitteret, tunc omnes peribant. Et cur ve:era 
exempla affero? Ex nobis ipsis videamus, si placet. 
Ex nostsis plurimi iu rebus prospenis inflantur , om-- 
nibus inimici ,-iracundi, dum potestate. valent ; su- 
blata vero: potestate , mansueti sum, humiles, niites, 
in nalurze su:e cogitationem veriunt.. Quod res ita se 
habeat , ostendit David , dicens : Tenult eos superbia 
in finem : prodibit quasi ex adipe iniquitas eorum 
( Psal.. 72. 6. 7). llzec a-me dicta sunt ut ue omni- 
bus imodis.gaudium quzramus. Et quomodo, inquies, 
ait Paulus : Gaudete semyer ( Philipp. 4. 4)? Nun 
simpliciter dixit , Gaudete ,. sed addidit, In Domino. 
4. Gaudium quodnam sit bonum.—lloc maximum est 
gaudium ;. tali gaudebant apostoli; gaudium lucrum 
afferens : quod a carceribus, a.flagris, ἃ persequu- 
tionibus, a mala fama:et a wistibus omnino prinei- 
plum et radicem habet οἱ occasionem : unde etin 
bonum finem pervenit. Gaudium vero mundi secus : 
ineipit enim a suavibus, desinitque in tristitiam. 
Neque ego prohibeo gaudere in Domino, imo id 
valde adinoneo. Flagellabantur apostoli, οἱ gaude- 
baut ; viucicbantur, οἱ gratias agebant ; lapidabantur, 
ei przdicabant. Hoc et cgo veliin. gaudium : quud a 
nullo corporali initium habeat, sed ἃ spiritualibus 
rebus. Non potest qui. secundum mundum gaudet, 
simul et secundum Deum gaudere : omuis enim , qui 
secundum mundum gaudet, de divitiis gaudet , de 
voluptate, de gloria, de potentia, de arrogantia; 
qui vero secundum Deum, de ignominia propter 
ilimn, de paupertate, de inopia, de jejunio, de 
liumilitate. Viden' quam contraria argumenta ? Quot- 
quot hic extra gaudium sunt , extra moerorem stunt ; 
et quotquot extra moerorem, sunt etiam extra. volu- 
ptatem. Et revera hzc sunt, qux verum gaudium fa- 
ciunt , quoniam illa nomen tantum gaudii babent, 
totum autem in moerore situm est. Quantum moeroris 
habet arrogans ? quantum preepeditur dum arrogan- 
ter 5. ? Mille sibi parat contumelias, magnum 
odium , magnam inimicitiam, invidium ingentem... 
Nam si a majoribus contumelia afficiatur, dolet: si 
non contra omnes insurgat , mordetur. llumilis vero. 
in multa est voluptate, a nullo honorem exspectans : 
si honoretur, gaudet ; si nou honoretur, non dolet, 
imo gaudet quod non honoratus sit ". Itaque hono- 
rem non qu:irere et honorari , id magnam voluptas 
tem parit. llic vero contrarium accidit; quarit ho- 


! Dounzo ita versionem Grzcam hic immutare placet, 
ut in interpretatione legenduin sit , imo satis luget. 5$ nem 
én'ignoretur., 


161 


elarilant. Nee Jesum nominabant , quod ex invidia 
ne nomen quidem audire sustinerent : sic efferati 
erant. Et huc propterea venit. Non possumus dicere, 
inquit, quod prius cum apostolis fuerit. 

9. Vide, quam multis testimoniis ex inimicorum 
numero fuisse Paulus declaretur. Ille vero non modo 
his non confuudebatur, sed et gloriabatur. 22. Saulus 
autem magis convalescebat , et confundebat Judeos , id 
est, confutabat, nec loqui sinebat, affirmans quoniam 
hic est Christus. Docens , inquit : nam statim doctor 
fuit. 25. Cum autem implerentur dies multi , conspira- 
verunt Judei, ut illum interficerent. Ad validum syllo- 
gismum rursus veniunt Judzi. Non enim amplius 
$ycophantas, accusatores et falsos testes quxrunt , 
ueque ultra illos fe:unt ; sed quid? Demum ipsi per 
seipsos hoc operantur. Quia enim videbaut rem au- 
geri, non ultra judicium adhibent. 94. Note autem 
[uci sunt. Saulo. insidi& eorum. Custodiebant autem 
portas die ac nocte , ut eum interficerent. Quare? quia 
hoc illis intolerabilius erat omnibus , qu:e facta fue- 
rant, signis, illisque quinque millibus, tribusque mil- 
bus conversis. Et vide illum jam non gratia, sed hu- 
mana sapientia servari, ut discas viri virtutem, etiam 
absque miraculis fulgentem. 95. Accipientes autem eum 
discipuli noctu, per murum demiserunt eum, submitten- 
tes in sporla. Jure, sic ut res suspicione careret. Quid 
ergo? an hoc elapsus periculo desistit! ? Minime ; 
sed illo abit, ubi magis illos aggrediatur. Nam quod 
vere crederet, adliuc multi credere non poterant. Ideo 
post multos dies hoc evenit. Quidnam hoc est? Ve- 
risimile est illum nondum voluisse istinc proficisci , 
multis forsan monentibus : ubi autem h:ec didicit, 
tunc permisit discipulis suis : nam statim discipulos 
babuit. IIoc subindicans dicebat : Damasci praepositus 
. gentis Arele regis custodiebat civitatem Damascenorum, 
volens me comprehendere (2. Cor. 41. 52). Et vide 
evangelistam nihil ambitiose loquentem, neque Pau- 
Ium clarum exhibentem , sed solum quod regem ex- 
citaverint. lllurh igitur solum emiserunt, et cum illo 
neminem. ld quoque congruenter, ut ipse apostolis in 
Jerusalem sese ostenderet : imo illi quidem emise- 
runt, ut deinde ipse salutem suam curarel ; ipse vero 
contrarium faciens, ad furentes statim transilivit. Hoc 
est incendi , hoc maxime fervere. Et perpende quo- 
modo sequatur, a primo die preceptum servans, quod 
audierunt apostoli : Nisi quis tollat crucem suam , et 
sequatur me (Matth. 10. 58). Quod ergo post alios ve- 
nisset, hoc illum ferventiorem reddebat. Et opere 
illud implebatur : Cui multum dimittitur, is plus diliget 
(Luc. 1. 47). Itaque quanto tardius venit , tanto plus 
amavit. Ideoque priorem vitam suam aperte damnans, 
seseque notans, nihil satis esse putabat, ut priora te- 
geret. Confirmans, inquit : id est. cum mansuetudine 
docens. Et vide : non dicunt ei : Tu es qui devasta- 
bas; cur mutatus es? erubescebant enitn ; sed inter 
se dicebant. Dixisset enim multo justius, Hoc vos 
magis docere oportet : nam apud Agrippam ita ratio- 


* Alii legunt, fugit, pro, desistit. 


IN ACTA APOSTOLORUM. JIOMIL. XX. 


46ὲ 
nem reddit. Hune imitemur et nos, queso, et ad our 
nia simus pericula instructi. Et quomodo , inquies, 
ille fugit * ? Non ex timiditate, sed se ad pra:dicatio- 
nem servabat. Si timidus fuisset, non Jerosolymau 
venisset, non statim doctrinam suscepisset ; ex velie- 
mentia aliquid remisisset. Verum non erat timidus, 


. Sed prudens , Stephani cxde edoctus. Ideo nihil ma. 


gnum putabat esse pro przdicatioue mori , nisi cum 
magno lucro id fieret : homo ne Christum quidem vi- 
dere volens, quem maxime omnium videre cupiebat ; 
quoniam nondum suum erga homines ministerium 
impletum erat. Talem oportet esse Christiani animam. 

4. Ab initio et ab ipso cursus principio character 
Pauli declarabatur : imo et antea : uam in iis etiam, 
qua non secundum scientiam faciebat , humano mo- 
tus ratiocinio se gerebat. Si enim post tautum tempus 
non cupiebat resolvi , multo magis initio negotiatio- 
nis, nuper e portu egressus. Non eripit autem illum 
Christus a periculo, sed dimittit : quia vult multa ex 
humaua prudentia fieri. Alioquin dimittit , ut disca- 
mus ipsos eliam homines fuisse, neque semper omnia 
gratiam operari. Nisi enim hoc esset, ligna esse sim- 
pliciter existimati fuissent. Ideo multa ipsi admini- 
sirabant. Hoc et nos faciamus, et ita fratrum salutem 
curemus. Non est martyrio minus, nihil pati recusare 
ob multorum salutem ; nihil ita Deum lxtificat. Rut- 
sum dicam id, quod szpe dixi ; dicam, quia id valde 
cupio : quoniam et Christus idipsum faciebat, de re- 
missione admonens et dicens : Quando oratis vos , re- 
mittite si quid contra aliquem habetis ( Matth. 5. 95). 
Rursum Petro loquens, inquit : Non dico tibi, Remitte 
wsque septies, sed usque septuagies. septies (Id. 18. 
22); reque ipsa dimisit, qux contra ipsum patrata 
sunt, [ta et nos quia novimus hunc esse scopum Chri- 
stionismi, de hac re semper disserimus. 

Christianus aliorum salutem curare debet. — Nihil 
frigidius Christiano , qui aliorum salutem non curat. 
Non potes hic paupertatem obtendere : nam qus duo 
minuta injecit, te accusabit. Et. Petrus dicebat, Ar- 
gentum et aurum non est! mihi (Act. 3. 6). Paulus item 
adeo pauper erat, ut s:epe esuriret, et necessario cibo 
careret. Non potes ignobilitatem proferre : uam illi 
ignobiles erant , ex ignobilibus orti. Non potes pra- 
texere te idiotam esse : nam et illi illiterati erant. 
Etsi servus sis , eisi fugitivus, tua poteris exsequi : 
siquidem et Onesimus talis erat. Sed vide , quonam 
vocet illum, et ad quam agat dignitatem : Ut commu. 
nice mecum, inquit, in vinculis meis (Philem. 1. 10). 
Non potes infirmitatem objicere : nam talis quoque 
Timotheus erat, qui frequenter habebat infirmitates, 
Quod enim infirmus esset audi : Vino modico utere 
propter stomachum (uum οἱ frequentes tuas infirmitates 
(t. Tim. 5. 25). Potest unusquisque proximo prodeg- 
se, si velit quie sua sunt implere. Non videtis infru- 
ctuosas arbores, quam firma sint , quam pulchre, 
procera, leves et sublimes? At si hortum haberemus, 


*. Hxc, Et quomodo, inquies, ille fugit, desunt Ya quibus- 
dani 


163 
vellemus malogranata, et olivas fructiferas potius 
quam illas habere : iflze enim ad voluptatem sunt, non 
ail utilitatem, et si qua sit utilitas, ea parva est. Ta- 
les sunt ii, qui $ua solum spectant ; imo ne tales qui- 
dem , sed ad ultionem solum apti. Nam ille arbores 
ad sdificium et ad rerum tutelam apta sunt. Tales 
erant ille virgines , ca8Ue , orpatz , centinentes ; sed 
nemini utiles, ideo comburuntur. Tales sunt, qui 
Christum non nutriunt. Perpende autem neminem il- 
lorum de peccatis. suis accusari , non quod fornicatus 
sit, non quod pejeraverit, de nullo certe; sed quod 
alteri non profuerit. Talis erat, ille, qui talentum de- 
fodit, inculpatam exhibens vitam, sed alteri non uti- 
lis. Quomodo , quxso , Christianus sit qui talis est? 
Si fermentum mixtum farinz , non mutaverit totum 
in eamdem conditionem , an fermentum vere fuerit? 
Quid vero, si ungueutum accedentes non odore per- 
fuderit, an id unguentum vocemus ? Ne dixeris, Non 
possum alios inducere : nam si Christianus fueris, im- 
possibile est ut non fiat. Nam ut ea qui in natura 
suni contradictionem non habent : iia et h»c quis 
dicimus : in natura eniin Christiani res sita est. Ne 
Denm contumelia aflicias. Si dixeris, non posse solem 
lucere, contumelia illum afficis ; si dixeris, non posse 





S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCAUEP. CONSTANTINOP. 


164 


Christianum prodesse , Deum contumelia affecisti à 
mendacem dixisti. Facilius enim est, solem non cab- 
facere nec lucere, quam Christianum non lucere; 
facilius est, lucem esse tenebras, quam boc fieri. Ne 
dicas, rem esse impossibilem : nain contrarium es 
impossihjle. Ne Deum contumelia afficias. Si nos 
recte componamus, illa omnino erunt , et quasi re 
quaepiam naturalis sequentur. Non potest latere lu 
Christiani : non potest occultari tam fulgida lampes. 
Ne itaque ignavi simus. Sicut enim virtutis lucrum e 
in nos et in eos, qui illa juvantur, transit : sic eia 
malitia duplex detrimentum et in. nos et in eos , qui 
lzeduntur, pertransit. Sit quispiam, si vis, idiota, qui 
a quopiam innumera patiatur mala , nemoque illum 
ulciscatur, sed et beneficia przstet : qua doctrina, 
quibus verbis, quot admonitionibus non est hoc for- 
tius ? quem furorem non exstinguere , non mitigare 
valeat? Hec ergo cum sciamus, virtuti hzereamus, 
cum non possimus alio modo salutem consequi , nisi 
in hisce bonis operibus vitam presentem emensi foe. 
rimus, ut futura consequamur boua , gratia et beui- 
gnitate Domini nostri Jesu Christi, quicum atri e 
Spiritui sancto gloria, imperium, honor, nunc et sem- 
per, et in szecula seculorum. Amen. 





HOMILIA XXI. 


Car. 9. v. 26. Cum autem venisset Paulus in Jerusa- 
lem , tentabat se jungere discipulis * et omnes time- 
bant eum, non credentes quod. esset. discipulus. 91. 
Durnabas autem apprehensum illum duxit ad aposto- 
los, et narravit illis quomodo in via vidisset Dominum. 
1. Pauli dicta conciliantur.—Jure hic dubii quxra- 

mus, quomodo in Epistola ad Galatas dicatur : Non 


abii Jerosolymam, sed in. Arabiam εἰ Damascum ; et. 


post tres annos ascendi Jerosolymam videre Petrum; et 
neminem apostolorum vidi (Gal. 4. 17-19) : hic vero 
contra dicatur, Barnabara ipsum duxisse ad aposto!os. 
Vel hoc igitur vult dicere : Non abii, ut ibi manerein; 
ibi namque dicit, Non adhasi carni et sanguini ( Ibid. 
v. 16); neque abii Jerosulymam ad antecessores mcos 
apostolos : vel alio modo : quia insidiz ille Damasci 
post iter in Arabiam fuere, ac deinde ascendit, post- 
quai isthinc redierat. Ipse igitur non abiit ad apo- 
$t0los, sed discipulis hzerere satagebat, utpote qui non- 
duin doctor, sed discipulus esset. Ergo non ideo as- 
cendi!, ut antecessores suos adiret : neque enim quid- 
piam ab illis didicit. Vel de hoc ascensu non dicit, 
sed omittit illum ; adeo ut res ita se habeat : Abiit in 
Arabiam, deinde venit Damascum , postea Jerosoly- 
main, hinc in Syriam. Vel si non ita est, sic res se ha- 
buit : Ascendit Jerosolymain, hinc in Damascum mis- 
sus est, deinde in Syriam, deinde rursus Damascum, 
postea Caesaream , et tunc per quatuordecim anuos, 
forte quando fratres adduxit cum Barnaba. Vel si non 
hoc, aliud dicit tempus. Nam historiographus multum 
compendio studet, et multa tempora congerit. Vido 
quamnon sit ambitiosus, neque narret visionem illam, 
sed trauscurrat. Rursus sic ineipit et ait : Cum autein 


. venissel in Jerusalem, tentabat se jungere discipulis : 


illi vero timebant eum. Et hinc rursum Pauli fervor 
ostenditur; non ab Anania, non ab iis, qui istic mirs- 
bantur eum, sed etiam ab iis, qu:e Jerosolymis aeta 
sunt. Neque enim hoc humans erat exspectationis, 
Et vide illum non apostolos adire prx» modestia, sed 
discipulos, utpote qui discipulus esset? nondum eum 

fidus esse putabatur. Barnabas autem apprdewem 

illum duxit ad apostolos , et narravit illis , quomedoia 

via vidisset Dominum. Darnabas hic mitis et mansue- 
tus liomo erat. Nomen autem ejus filium consolatio» 


— nis significat : unde et amicus Paulo fuit. Quod autem 


valde mitis esset et accessu facilis, et ex hoc, et ex 
jis qu:e circa Joannem acta sunt, liquet. Unde hic noa 
metuit, sed narrat, quomodo in via viderit Dominum, 
et quod loquutus sit illi, ac quomodo Damasci libere 
egerit in nomine Domini Jesu. Verisimile enim es 
illum Damasci audivisse de illo. Ideo hzc ad illa prse- 
parant, duin ille operibus dicta confirmat. 98. Kt 
erat cum illis intrans et exiens in Jerusalem, et fiducia- 
liter agens in nomine Jesu. 29. Loquebatur quoque et 
disputabat cum | Grocis. Quia discipuli metuebant 
illum, apostoli vero non illi confidebant : ideo hiuc 
illorum metum solvit. Loquebatur, inquit, et disputabat 
cum Grecis. lic Grzcos vocat eos, qui Graece loque. 
bantur : et hoc admoduni sapienter. llli enim alii He- 
brzi ne videre quidem illum volebant. 1 autem que- 
«ebant occidere eum. Vehementiz ac. perfecte victo- 
rie hoc signum erat, et quod illi bac de re multum 
dolerent. 50. Quod cum cognovissent fratres, deduxe- 
runt eum Caesaream. Prze timore hoc faciunt : timentes 
euim ne idipsum accideret, quod Stepbano, deducunt 


1355 
norem , et non honoratur. Non similiter autem de 
lionore gaudet qui qux»rit eam, et qui non quaerit, 
llic quantumcumque acceperit , nihil se putat. acce- 
pisse : ille vero si vel tantillum dederis, ita accipit 
ac si totum teneat. Rursus qui in deliciis versatur, 
mille negotia habet : etiamsi faciles et quasi ex fon- 
tibus reditus ipsi affluant , attamen mala, qux ex 
deliciis accedunt, formidat , necnon futuri incertam 
conditioner : hic vero sempcr in tulo est et in vo- 
luptate, quod tenuitati victus sit assuetus. Non enim 
ita se miserum putat, quod lauta mensa non fruatur, 
ut deliciatur, dum futuri incertam conditionem non 
timel. Qux vero ex deliciis mala oriantur, ignorat 
nemo : necesse est autem illud jam dicere. Duplex 
est bellum, corporis, inquam, ct anim: : duplex 
hiems, duplices morbi : neque id tantum, sed et 
insanabiles , qui niagnas afferant calainitates. At non 
talis est frugalitas; sed duplex est sanitas, duplicia 
bona. Somnus sanitatis, inquit, in ventre parco (Eccli. 
$91. 24 ). Ubique enim niediocritas desiderabilis est , 
quod vero modum non servat, injucundum. Vide 
enin : scintill.e parv:e magnam lignorum congeriem 
impone , et non ultra ignem splendentem, sed fu- 
mum videbis valde insuavem., 

D-licie onus sunt anime.—Viro forti et magno onus 
impone vires superaus, et videbis eum onere humi 
jacentein. Magnum onus injice in navim , et grave fa- 
cies naufragium. Tales sunt delicim. Sicut enim in 
nivibus supra modum oneratis magnus est nautarum 
tumultus, gubernatore eo, qui in prora sedet, ac ve- 
ctoribus superiora et inferiora in mare projicientibus : 
δὶς et hoc loco, superiora evomentes el inferiora, ac 
$eipsos corrumpentes, pereunt. Quodque omuium 
turpissimum est, os posteriorum partium usum assu- 
mit, fitque illis ignominiosius. Quod si in ore sit tanta 
turpitudo, cogita quanta sit in anima. Nam ibi omnia 
caligo, omnia procelle , omnia tenebrz , multa con- 
fusio cogitationum in angustia versantium , anima 
ipsa damnum exclamante. Hinc ipsi ventri dediti, sese 
mutue redarguunt, zegre ferunt , stercus internum de- 
jicere festinant. Attamen postquam projecerunt, neque 
sic agitatio sedatur; sed et febres hinc et morbi. 
Etiam , iuquit, inürmi sunt et turpiter agunt : bxc 
frustra nobis narrantur, frustra morbi enumcrantur 2 
infirnnor ego, laceror et turpiter ago, qui non habeo 
quod edam : hos autem in deliciis agentes videre est 
boue affectos , pingues, gaudentes, equis vectos. γα 
mibi ! lacrymis enim digna hzc vetba sunt. Eos au- 
tein qui podagra laborant, sellis gestatos, alligatos , 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XVII. 


134 
qua ex parte, qu:eso, respiciemus? Et nisi rem illi 
putarent contumeliosam ac probrosam, illos jam no- 
mine suo compellassem. Scd sunt quidam , inquies , 
qui bene valent, quia non solum deliciis dant ope- 
ram, sed etiam laborant. Verum da mihi hominem 
serhper pinguescentem, otiosum, inertem , qui bene 
valeat. Sed non invenies. Etiamsi enim innumera ine- 
dicorum turba adsit, illum ventri semper opcram 
dantem a morbis eruere non poterunt .: neque enim 
id natura rei permittit. Ego vero medicorum dictum 
vobis afferam. Ex iis, qux: in ventrem mittuntur, non 
omnia fiunt alimentum : nam in ipsa ciborum natura 
non totum alendi vim habet, sed pars in secessum 
secernitur, pars in alimentum cedit. Si ergo mode- 
rate cibum sumens totum perficias, sinzula in locum 
suum pergunt, et quod sanum utileque est, iu suum 
se locum confert ; quod autem superfluum est et inu- 
tile, secedit el egeritur; sin vero nimia sit ciborum 
copia , etiam id, quod alendi vim habet, noxiwn est, 
idque perspicuitatis causa exemplo proferam. Infru- 
mento aliud est simila , aliud farina, aliud furfur. Si 
ergo nola accipiet ea , quie potest mol.re, liec om- 
nia disceruit ; sin plura conjicias, omnia confundun- 
tur. Rursus viuum, $i congruentem accipiat operam, 
si sno tempore conficiatur, primo omnia simul mi- 
scentur, postea vero aliud in facem abit, aliud in 
spumain, aliud manct ad usum fruentium : et hacc 
bona pars est, nec f.cile mutatur, Nam aute neque 
vinum neque fex est, cum scilicet omnia iniscentur. 
lloc in mari quoque videre est in magna tempestate. 
Ut ergo tunc pisces videmus mortuos superfluitare, 
qui pr-e fr.gore non possunt in fundum demergi : ita 
et nobis accidit. Quando enim superne ingens ingruit 
voracitatis imber, omnia commovens, cogitationes 
antea sanas, et quietas, ceu niortuas supernatare co- 
git. Cuin igitur ex hujusmodi exemplis demonstratum 
nobis fuerit quantum sit damnum, cessemus beatos 
dicere illos, quos miseros pr:rdicare opo"teret, nosque 
deplorare ex jis, ob quie beatos dicere oporteret , et 
frugalitatem diligamus. Annon auditis medicos di- 
ecntes , ludigentia est mater sanitatis? Ego veio non 
corporalis modo sanitatis indigentiam m»trem esse 
dico, sed etiam spiritualis. lloc et Panlus verus me- 
dicus clamat, dicens : Jl abeuntes alimenta et tegumenta, 
his contenti simus (1. Tim. 6. 8). Ob:emperemus ergo 
illi, ut sani ea, qua agenda sunt, operemnur in Chri- 
sto Je-u Pomino nostro, quicum Patri et Spiritui 
sancto gloria , imperium , bonor, nunc et semper, et 
in &rcula sceculorum. Amen. 





HOMILIA XVII. 


Ca». 7. v. $5. Hunc Moysem, quem negaverunt, di- 
centes : Quis te constituit principem et judicem super 
nos? hunc Deus principem et redemptorem misil. cum 
manu angeli, qui apparuit illi in rubo. 

4. Multum congruens hoc est argumento proposito, 
llunc. Moysem, inquit. Qualem hunc? Eum qui in 
periculum exitii verit, eum quem ipsi contempserant, 


quem negaverant dicentes, Quis te constituit princi. 
pem (Exod. 4. 14) ? quemadmodum οἱ Cliristo dice- 
hant, Non. habemus regem, nisi Cesarem (Joan. 19. 
45). Hunc Deus. principem et redemptorem misit cum 
manu angeli ; qui dixerat ei, Ego sum Deus Abrahan 
(Exod. 3 6). Mic et miracula, qua facta sunt, per 
Christum facta csse ostendit, 96. Jic, id est, Moyses 


465 
πῶς οὗ πάντα χάριτι γίνεται, ἀλλὰ συγχωρεῖ αὑτοὺς ὁ 
Θεὸς χαὶ οἰκείᾳ σοφίᾳ οἰχονομεῖν πολλὰ καὶ ἀνθρωπίνως. 
El γὰρ ἐπ᾽ αὐτοῦ τοῦτο γέγονε, πολλῷ μᾶλλον ἐπ᾽ αὖ- 
τῶν" Συγχωρεῖ τοίνυν, ἵνα τῶν ῥᾳθύμων τὴν πρόφασιν 
ἐχχόψῃ" Αἱ μὲν οὖν "Exx.Aqolat καθ᾽ δλης τῆς Ἰουδαίας 
καὶ Σαμαρείας εἶχον εἰρήνην, οἰκοδομούμεγαι καὶ πο- 
ρευόμεναι τῷ φόδῳ Κυρίου, καὶ τῇ παραχλήσει τοῦ 
ἁγίου ΠεΞύματος ἐπληθύνοντο. Μέλλει περὶ Πέτρου λέ- 
γειν, καὶ ὅτι πρὸς τοὺς ἁγίους κάτεισιν. Ἵν᾽ οὖν μὴ φόδου 
τοῦτο νομίσῃ τις, πρότερον ὡς εἶχον αἱ Ἐχχλησίαι διηγεῖ- 
ται, δειχνὺς, ὅτι διωγμὸς ὅτε jv, ἐν Ἱεροσολύμοις ἦν᾽ ὅτε 
δὲ πανταχοῦ ἐν ἀσφαλείᾳ τὰ τῆς Ἐχχλησίας, τότε λοιπὸν 
xai τὰ Ἱεροτόλυμα ἀφίησιν * οὕτως ἣν θερμὸς ὁμοῦ καὶ 
σφοδρός. Οὐ γὰρ ἐπειδὴ εἰρήνη ἣν, ἐνόμιζε μηδὲν δεῖ- 
σθαι τῆς αὐτοῦ παρουσίας. Καὶ διὰ τί, φησὶ. τοῦτο 
ποιεῖ, χαὶ ἔρχεται εἰρήνης οὔσης, xal μετὰ τὸ Παῦλον 
ἀπελθεῖν; Ὅτι αὐτοὺς ἡδοῦντο μάλιστα 8, ἅτε πολλάχις 
παραστάντας, xa ὑπὸ τοῦ πλήθους θαυμασθέντας " 
ἐχείνου δὲ κατεφρόνουν, χαὶ μᾶλλον πρὸς αὐτὸν ἣγρίαι- 
νον. 
β΄. Εἴδες, πῶς εἰρήνη τὸν πόλεμον ἐχδέχεται ; μᾶλλον 
δὲ, εἶδες, τί ἐποίησεν ὁ πόλεμος ἐχεῖνος ; Διέσπειρε τοὺς 
τὴν εἰρήνην ποιοῦντας. Ἐπὶ τῆς Σαμαρείας κατῃσχύνθη 
ὁ Σίμων " ἐπὶ τῆς Ἰουδαίας τὰ χατὰ Σάπφειραν γέγονεν. 
Οὐ τοίνυν, ἐπεὶ εἰρήνη ἦν, ἐχλελυμένα τὰ πράγματα ἦν, 
ἀλλὰ τοιαύτη ἣν ἡ εἰρήνη, ὡς xai παραχλήσεως δεῖ» 
σθαι. "ETéreco δὲ, Πέτρον διερχόμενον διὰ πάντων, 
xateA0siv καὶ πρὸς τοὺς ἁγίους τοὺς κατοικοῦντας 
Αὐδδωαν. Καθάπερ τις στρατηγὸς περιΐει τὰς τάξεις 
ἐπισχοπῶν, ποῖον εἴη συγχεχροτημένον μέρος, ποῖον ἐν 
κόσμῳ. ποῖον τῆς αὑτοῦ δέοιτο παρουσίας. Ὅρα παντα- 
χοῦ αὑτὸν περιτρέχοντα, xal πρῶτον εὑρισχόμενον. τε 
ἐλέσθαι ἔδει τὸν ᾿Απόρτολον, οὗτος πρῶτος ᾿ ὅτε διαλε- 
χθῆναι τοῖς Ἰουδαίοις περὶ τοῦ μὴ μεθύειν, ὅτε θερα- 
πεῦσαι τὸν χωλὸν, ὅτε δημηγορῇῆσαι, οὗτος πρὸ τῶν 
ἄλλων ἐστίν ὅτε πρὸς τοὺς ἄρχοντας, οὗτος’ ὅτε πρὸς 
"Avaviav, ὅτε ἀπὸτῃς σχιᾶς ἰάσεις ἐγίνοντο, οὗτος 1v. Καὶ 
ἔνθα μὲν b ἣν χίνδυνος, οὗτος, xaX Év0z οἰχονομία" ἔνθα 
δὲ γαλήνης τὰ πράγματα γέμει, χοινῇ πάντες" οὕτως € 
οὐχ ἀπήτει τιμὴν μείζονα. Πάλιν ὅτε θαυματουργῆσαι 
ἔδει, αὐτὸς προπηδᾷ " χαὶ ἐνταῦθα πάλιν οὗτος πονεῖ δι᾽ 
ἑαυτοῦ, χαὶ ὁδοιπορεῖ. Εὗρε δὲ ἐχεῖ ἄνθρωπόν τινα Al- 
véav ὀνόματι, ἐξ ἐτῶν ὀχτὼ χατακείμενον ἐπὶ xpa6- 
δάτου, ὃς ἦν zapaAeAvpéroc * καὶ εἶπεν αὑτῷ ὁ Πέ- 
tpoc * Αἰἱγέα͵ lazaí ce Ιησοῦς ὁ Χριστός " ἀνάστηθι, 
καὶ στρῶσον σεαυτῷ. Καὶ εὐθέως ἀγέστη. KoY διὰ 
4b μὴ ἀνέμεινε τὴν πίστιν τοῦ ἀνδρὸ;. μηδὲ ἣρώτησεν 
εἰ βούλοιτο θεραπευνῦῇτναι ; Μάλιστα μὲν οὖν xo πρὸς 
πολλῶν παράχλησιν ἐγένετο τὸ θαῦμα. "Axous γοῦν xal 
τὸ χέρδος ὅσον * ἐπάγει γὰρ λέγων * Καὶ εἶδον πάντες 
οἱ κατοικοῦντες Λύδδαν καὶ τὸν ᾿Ασσάρωνα, οἵτινες 
ἐπέστρεψαν ἐπὶ τὸν Κύριον. Καλῶς οὕτως εἶπεν * 
ἐπίσημος γὰρ ἣν ὁ ἀνήρ᾽ ὅθεν καὶ ἔλεγχον δίδωσι τοῦ ση- 
μείου, τὸ ἄραι τὸν χράδδατον. [171] Οὐ γὰρ δὴ τῶν νοση- 
βάτων ἀπήλλαττον μόνον, ἀλλὰ μετὰ τῆς ὑγείας παρεῖ- 
χον ἔτι xal ἰσχύν. “Ἄλλως δὲ xal τότε οὕπω ἧσαν τεχμή- 
ρια τῆς οἰχείας παρασχόντες δυνάμεως, ὦσπτε εἰχότως 
οὐχ ἀπῃτεῖτο τὴν πίστιν ὁ ἀνὴρ, ἐπειδὴ οὐδὲ τὸν χωλὸν 
ἀπήτησαν. Καθάπερ οὖν ὁ Χριστὸς ἀρχόμενος τῶν ση- 
μείων οὐχ ἀπήτει πίστιν, οὕτως οὐδὲ οὗτοι. Ἐν Ἵερο- 


* Unus cod. παρουσίας. ᾿Απῆλθε Παῦλος, καὶ εἰρήνη 3v: πόλι 


Boc οὐκέτι, οὐδὲ ταραχή. Αὐτοὺς ᾧδοῦντο μάλιστα. b Idem 
οὗτος ἦν. Καὶ θέα. ἔνα μένε *Sice codd. οἱ Savil. restitu- 
DIT. 


tum joco vulgati οὗτος 


S. JOANNIS CHRYSOST)JMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. 


166 
δολύμοις μὲν γὰρ εἰχότως ἣ πίστις αὐτῶν πρότερον 
ἀπητεῖτο᾽ ὅθεν xal διὰ πίστιν, ὅποι συνείχοντο ἀπθε- 
νείαις, ταῖς ὁδοῖς ἐξετίθεντο, tva, ἐρχομένον δὴ Πέτρου, 
χἂν ἡ σχιὰ ἐπισχιάσῃ τινὶ αὐτῶν. Πολλὰ γὰρ ἐγίνετο 
ἐχεῖ σημεῖα, ἐνταῦθα δὲ τοῦτο πρῶτον συμδαίνει ἀ, Τὰ 
μὲν γὰρ τῶν σημείων ὑπὲρ τοῦ τοὺς ἄλλους ἐπισπάσα- 
σθαι ἐγίνετο, τὰ 0k ὑπὲρ τῆς τῶν πιστευόντων παρα- 
κλήσεως. Ἐν Ἰόππῃ δέ τις ἦν μαθήτρια ὀνόματι Τα- 
Θηθὰ, ἣ διερμηγευομέγη «1έγεται Δορχάς. Αὕτη ἣν 
πιιήρης ἀγαθῶν ἔργων καὶ ἐλεημοσυγῶν ὧν éxolst. 
᾿Εγένετο δὲ ὃν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις ἀσθενήσασαν 
αὐτὴν ἀποθανεῖν. Λούσαγτες δὲ αὐτὴν, ἔθηχαν ἐν 
ὑπερῴῳ. Εγγὺς δὲ οὔσης Λύδδης τῇ Ἰόππῃ, οἱ μα- 
ϑηταὶ ἀχούσαντες, ὅτι Πέτρος ἐστὶν ἐν αὐτῇ, ἀπ- 
ὄστειλαν δύο ἄνδρας παρακαλοῦντες μὴ ὀχγῆσαε 
διελθεῖν ἕως αὐτῶν. Διὰ τί περιέμειναν ἀποθανεῖν - 
διὰ τί μὴ ἐσχύλη Πέτρος xol πρὸ τούτου : ᾿Ανάξιον 
ἡγοῦντο λοιπὸν φιλοσοφοῦντες ὑπὲρ τῶν τοιούτων τοὺς 
μαθητὰς σχύλλειν, χαὶ τοῦ χηρύγματος παρασπᾷν " 
ἐπεὶ xat διὰ τοῦτο λέγει, ὅτι e ἐγγὺς Tv, ὥστε δεῖξαι, 
ὅτι ἐν τάξει παρέργου τοῦτο ἥτουν (μαθήτρια γὰρ ἦν), 
προηγουμένως δὲ οὐχ ἔτι. ᾿Αγαστὰς δὲ Βέτρος συνῆ.,. 
θεν αὐτοῖς. "Ov παραγενόμενον ἀνήγαγον εἰς τὸ 
ὑπερῷον. Οὐ παραχαλοῦσιν, ἀλλ᾽ αὐτῷ ἐπιτρέπουσιν 
ἵν᾽ ἐξ ἑαυτοῦ τὴν ζωὴν αὐτῇ χαρίσηται. Οὕτως ἐνταῦθα 
πληροῦται τὸ, Ε:λεημοσύγη ῥύεται ἐκ θανάτου .--. Καὶ 
περιέστησαν αὐτὸν πᾶσαι αἱ χῆραι χλαίουσαε, xal 
ἐπιδειχγύμεγαι χιτῶνας καὶ ἱμάτια, ὅσα ἐποίει pet? 
αὐτῶν οὖσα ἡ Aopxác. Ἔνθα προὔχειτο τεθνηχυῖα 
τὸν Πέτρον ἀνάγουσι, τάχα οἱόμενοι πρὸς φιλοσοφίαν 
αὐτῷ τι χαρίζεσθαι. Εἶδες, πόση ἐπίδοσις γέγονεν ; Οὐχ 
ἁπλῶς δὲ πρόσχειται τὸ ὄνομα τῆς γυναιχὸς, ἀλλ᾽ ἕνα 
μάθωμεν, ὅτι φερώνυμος ἣν, οὕτως ἐγρηγορυῖα xal 
νήφουσα, ὥσπερ δορχάς. Πολλὰ γὰρ xal οἰχονομιχῶς 
ὀνόματα τίθεται, ὡς πολλάχις πρὸς ὑμᾶς εἴπομεν. 
Πλήρης, φησὶν, ἦν ἀγαθῶν ἔργων καὶ ἐλεημοσυνῶν 
ὧν ἐποίει. Μέγα τῆς γυναιχὸς τὸ ἐγχώμιον, εἴ γε 
ἀμφότερα οὕτως ἐποίει, ὡς ἀμφοτέρων εἶναι πεπλη- 
ρωμένην. Δῆλον δὲ, ὅτι πρῶτον ἐχείνων, xal τότε τού» 
του ἐποιήσατο ἐπιμέλειαν. Ὅσα ἐποίει, φησὶ, μετ᾽ 
αὐτῶν ἡ Δορχὰς οὖσα. Πολλὴ ἡ ταπεινοφροσύνη. Οὐ 
γὰρ ὥσπερ ἡμεῖς, ἀλλὰ χοινῇ πάντες ἦταν, πολὺν τῆς 
ἐλεημοσύνης ποιούμενοι λόγον. Καὶ ἐκθδαὼν ἔξῳ 
πάντας ὁ Πέτρος, θεὶς τὰ γόνατα προσηύξατο" καὶ 
ἐπιστρέψας πρὸς τὸ σῶμα εἶπε " Ταδηθὰ, ἀνάστηθι. 
Ἢ δὲ ἤνοιξε τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῆς, καὶ ἰδοῦσα τὸν 
Πέτρον ἀνεχάθισε. [112] T! δήποτε πάντας ἐχδάλλει; 
Ὥστε μὴ συγχυθῆναι τοῖ; δάχρυσι, μηδὲ διαταραχθῖ,- 
ναι. Καὶ θεὶς τὰ γόνατα προσηύξατο. Τοῦτο δεῖγμα 
ἐπιτεταμένης εὐχῆς f. Kal χρωατήσας, φησὶ, τῆς 
χειρός. Ἕνταῦθα δείχνυσι χατὰ μέρος τὴν ζωῆν, εἶτα 
τὴν δύναμιν εἰσαγομένην, τὴν μὲν διὰ τοῦ ῥήματος, 
τὴν δὲ διὰ τῆς χειρός. Δοὺς δὲ αὐτῇ χεῖρα, ἀνέστησεν 
αὐτήν. Καὶ φωνήσας τοὺς ἁγίους καὶ τὰς χήρας, 
παρέστησεν αὐτὴν ζῶσαν" τοῖς μὲν εἰς παράκλησιν, 
ὅτι τε ἀπέλαδον τὴν ἀδελφὴν, καὶ ὅτι θαῦμα εἶδον" 
ταῖς δὲ εἰς προστασίαν. Γωστὸν δὲ ἐγένετο καθ᾽ ὅλης 
τῆς Ἰόππης, xal πο.1λοὶ ἐπίστευσαν ἐπὶ τὸν Κύ- 
ριον. Ἐγένετο δὲ ἡμέρας ἱκανὰς μεῖναι αὑτὸν ἐν 
Ἰόππῃ παρά τινι Σίμωνι βυρσεῖ. 

4 Moret. συμδαίνει, alius ἐπιδαίνει. “ Hic unus mu!tas 
exhibet in serie eL in situ vocum varietates, quas referre 


longiusesset. At illae nihll seriem turbant. f Quidam προσ- 
ηὐξατο. Ὅρα τὴν ἐπιτεταμένην εὐχήν. 


465 IN 


C;csaream. Et miserunt Tarsum. Etsi propter timorem, 
mittunt tamen, ut przedicet, et in tuto sit, utpote in 
patria sua. Vide autem, quomodo non omnia per gra- 
tiam fiant, sed permittat Deus, ut multa ex sapientia 
sua et humauo more dispensent. Si autein in ipso fa- 
ctum est hoc, multo magis in illis. Permittit ergo, ut 
ignavorum obtentum auferat. 31. Ecclesie quidem per 
totam Judeam et Samariam pacem hubebant, et edifi- 
cabantur, ibanique in timore Domini , et consolatione 
Spiritus sancti replebantur. Dicturus est de Petri dis- 
cessu ad sanctos. Ne quis ergo putaret id ex metu 
provenisse, primo narrat ut se haberent Ecclesiz; 
ostendens ipsum persequutionis tempore Jerosolym:e 
mansisse : cum autem in tuto eraut ubique Ecclesiz, 
tinc Jerosolymam reliquisse; adeo fervens et alacer 
erat. Non enim quia pax erat, putabat non opus essc 
suo adventu. Et cur, inquies, id facit, venitque pacis 
tempore, et postquam Paulus abierat? Quia illos ma- 
xime venerabantur !, utpote qui sxpe adessent, et 
multitudini mirabiles; illum vero contemnebant , et 
in eum magis exasperabantur. 

2. Petrus quasi dux circuibat ordines. — Vidistin' 
quomodo pax bellum sequuta sit ? imo vidistin' quid 
fecerit bellum illud? Dispersit pacifieos illos. In Sa- 
maria pudore suffusus est Simon : in Judzea Sapphirze 
casus accidit. Non ergo quia pax erat, remiss: res 
erint ; sed talis erat pax, qux consolatione haberet 
opus. 52. Factum es! autem, ut. Petrus, dum pertrans- 
iret. universos , deveniret ad sanctos, qui habitabant 


Lydde. Quasi dux circuibat, ordines considerans, . 


qu:& pars esset coadunala, quiz ornata, qu sua 
presentia egeret. Vide illum ubique circumcursan- 
tem , et primum inventum. Ubi eligendus erat apo- 
stolus , hic primus fuit; cum dicendum erat Judzis 
non esse ebrios apostolos, cum claudus sanandus 
fuit , quando concionandum erat , hic ante alios erat ; 
quando agendum cuin przfectis, quando cum Ana- 
nia, cum ex umbra sanationes flerent. Ubi pericu- 
jum est, hic adest, et ubi quidam. dispensanda 
sunt : ubi vero tranquillz res sunt, in couununi om- 
nes ; adeo non appetit majorem honorem. Rursum 
cum miracula edere oportebat, ille prosiliebat : el 
liic iterum ipse per se laborat , et iter agit. 55. [nve- 
nit autem ibi hominem quemdam nomine neam, ub 
annis octo jacentem in grabato , qui erat paralyticus : 
S4. et ait illi Petrus : /nea, sanat te Jesus Christus : 
surge, et sterne tibi. Et statim. surrexit. Et cur non 
exspeciavit viri fidem , nec interrogavit an curari 
vellet ? Sane quia ad multorum consolationem factum 
est miraculum. ltaque audi quantum lucrum : sub- 
jungit enim diceus : 35. Et viderunt omnes , qui habi- 
tabant Lydde et Assaroni , qui conversi sunt ad Domi- 
num. Bcne sic dixit : iusiguis enim erat vir ; argumen- 
tumque dat signi , quod tollat grabatum. Non solum 
euim a morbis liberaverunt , sed etiam cum sanitate 
vires pr:estiterunt, Alioquin autem nondum virtulis 
511 signa dederant; ita ut merito non exigeretur a 


! Unus Cod. habet... suo adventu. Abierat Paulus erat- 
que μια, nec jum bellum aut turbatio. Illos maxime wenc- 
1290unliur, eic. 


ACTA APOSTOLORUM. IIOMIL. XX. 


165 
viro fides, quandoquidem non exegerunt a claudo. 
Quemadmodum igitur et Christus | initio signorum 
fidem non exigebat : sic neque isti. Jerosol ymis enim 
fides merito prius exigebatur : unde et propter fidem, 
quotquot morbis detinebantur , in viis exponebantur, 
ut venientis Petri saltem umbra quempiam illorum 
obumbraret. Multa enim illic signa edebantur; hic 
autem hoc primum contigit, Nam signa alia ad aliog 
alliciendos edebautir , alia. «d credentiuin. consola - 
tionem. 56. In Joppe autem [wit quedam. discipula 
nomine Tabitha , que si inlerpretetur ,. dicitur Dorcas. 
Hoc erat plenu operibus bouis , et eleemosynis , quas 
faciebat. 57. Factum est autem. in diebus illis ur infir- 
mala moreretur. (Quam cum lavissent, posuerunt. eam 
in cenaculo. 38. Cum autem prope. esset Lydda ad 
Joppen , discipuli audientes , quod Petrus esset in ea, 
miserunt duos viros , rogantes , ne differret venire usque 
ad ipsos. Cur exspectaruut donec moreretur ? cur noi 
ante rogatus fuit Petrus? Jndignum putantes tunc , 
cum philosopharentur , discipulos ad res hujusmodi 
gravare, et a przdicatione abstraliere. Nam ideo 
dicit prope fuisse , ut ostendat illos quasi rem occa- 
sione oblata petiisse ( discipula enim erat ), non au- 
lem przcipuo loco. 59. Exsurgens autem Petrus venit 
cum illis. Et cum advenisset duxerunt. illum in cona- 
culum. Non rogant , sed rem illi permittunt , ut ex 
seipso vitam illi largiatur, [ia hic impletur illud, 
Eleemosyna liberat a mortc ( Tob. 12. 9 ). Et circum- 
steterunt. illum omnes vidue , fleutes ei oster.dentes ei 
tunicas el vestes , quas faciebat Dorcas , cum esset cum 
illis. Ducunt Petrum eo , ubi erat mortua exposita ; 
forte putantes , illi quidpiam ad philosophiam exhi- 
bere. Viden' quanta accessio facta sit ? Nec sine causa 
nomen mulieris profertur , sed ut ostendatur nomi- 
nis cum vita consonantia ; ita nempe vigil et expe- 
dita erat , ut dorcas sive caprea. Multa quippe nomina 
cum ratione dantur , ut spe vobis diximus. Plena ᾿ 
inquit , erat bonis operibus , et eleemosynis , quas facie- 
bat. Magnum mulieris encomium , siquidem utraque 
sic faciebat , ut utrisque plena esset. Palam autem 
est , illam prius bonorum operum , deinde eleemosy- 
narum curam habuisse. Que faciebat , inquit, Dorcas 
cum illis versans. Multa humilitas. Non. euim sicut 
nos ; sed simul omnes erant, magnam eleemosvn:a 
curam habentes. 40. Ejectis autem omnibus foras , 
Petrus ponens genua oravit : Εἰ conversus ad. corpus , 
dixit : Tabitha , surge. At illa aperuit oculos suos , εἴ 
viso Petro resedit. Cur omnes ejicit ? Ne lacrywis con- 
turbetur et moveatur. E! positis genibus oravit. Moc 
crat intens:e orationis indicium. 41. Dans autem ei 
manum , inquit. Hic singillatim ostendit vitam , dein- 
deque virtutem inductam , aliam verbo , aliam manu. 
Dans autem ei manum , erexit. eam. El cum vocasset 
sanctos et viduas , assignavit eam vivain , aliis ad con- 
solationem , quod sororem acciperent et miraculum; 
viderent ; viduis vero ad patrocinium. 42. Notum au- 
tem fuctum est per universam Joppen, et crediderunt 
multi in Domino. 45. Factum est autem, u! per multos dies 
maneret in Joppe apud. Simonem quemdum coriaruum., 


16) 

5. Petri mansuetudo et modestia. — Vide modestiam 
et mansuetudinem Petri, quomodo non apud illam , 
ueque apud alium quempiam insignem maneat , sed 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIÍEP. CONSTANTINOP. 


168 


morlao competebant, Exsurgens vero Petrus, venit 
cum illis. Et cum ascendisset in. cenaculum ,. positis 


genibus oravit , et conversus ad corpus dixil : Tabitha, 


apud coriarium, per omuia ad humilitatem induceus, ;surge. Nori omnia permittit Deus signa cum eadem 
nou sinens viliores erubescere, nec majores extolli: facilitate fieri. Hoc autem illis proderat. Non euim 
qui etiam ideo transeundum esse putavit , quod fideles V; tantum aliorum salutem curabat, sed etiam ipsorum. 


doctrina sua egerent. lgitur superius dicia repelta- 
mus. Tentabat, inquit, se jungere discipulis. Non 
impudenter accessit, sed modeste. Discipulos autem 
vocat etiam eos, qui non erant in choro duodecim 
illorum : quia tune omnes ob virtutis excellentiam 
discipuli vocabantur : manifesta enim erat illorum 
imago. Et omnes timebant eum , inquit. Vide, quo- 
modo adhuc pericula metuerent, quomodo adhuc ti- 
mor vigeret. Barnabas autem apprehensum illum duzit 
ed apostolos , et narravit illis. Videtur autem ipsi Bar- 
nabás antea fuisse amicus, ideoque narrat omnía, 
qui ad ipsum spectabant. Nibil autem horum ille 
dicil: puto nec ad alios postea extulisse, nisi qu:e- 
dam fuerit necessitas. Et eral cum illis intrans in 
Jertáalem, et fiducialiter agens in nomine Domini Jesu. 
Hoc et aliis dabat fiduciam. Vides et hic et illic alios 
providentes et. curantes ut ille abiret, cum nondum 
Dei gratiam accepisset ? [taque sic illius fervor osten- 
ditur. Neque jam videtur mihi ille per terram iter 
habere; sed deinde navigabat. Hoc quoque fit. per 
dispensationem , ut ibi etiam praedicaret. Ideo igitur 
insidixze contigere, et iter Jerosolymam per dispen- 
sationem, ut ne ultra suspectus esset. Loquebatur au- 
tem et. disputabat cum Gracis. Εἰ Ecclesie , inquit, 
habebant pacem, &dificabantur et ambulabant in timore 
Domini ; id est, crescebant , et pacem , veram utique 
pacem, inter se habebant, Merito, nam valde afffixerat 
illos externum bellum. Et consolatione sancti Spiritus 
replebantar. Consolabatur illos Spiritus sanctus, et 
per miracula et per opera : ad lec vero, idipsum 
s ngulis inerat. Factum est autem ut Petrus dum per- 
&£ransiret , perveniret ad Lyddam. lnvenit autem ibi 
hominem decumbentem , et. dixit illi : nea, sanat 
«e Jesus Christus. Non ostentantis dictum est, sed 
fidentis rem esse füturam. Mihi vero prorsus videtur 
zgrum huic credidisse verbo, et sanum factum fuisse. 
Quod autem sine fastu esset, ex sequentibus palam 
est. Non enim dixit, ln nomine Jesu , sed αἱ signum, 
magis hoc enarrat. Viderunt autem qui habitabant 
Lyddam , ct conversi sunt ad Dominum. ltaque non 
frustra dixi miracula facta fuisse ad persuasionem et 
consolationem. In Joppe autem erat quedam discipu- 
(a , inqn& , nomine Tabitha, Factum est autem in die- 
φως illis, ut infirmata moreretur. Vides ubique signa 
edita * Non simpliciter mortaa est Tabitha, sed in 
infirmitatem lapsa. Ideo Petrum non vocarunt donee. 
illa mortua esset. Audientes autem discipuli miserun. 
rogantes, ne pigritareiur 4ransire ad eos. Vide, per alios 
mittunt et vocant. llle vero obtemperat et venit ; nec 
contumeliz loco habet quod vocetur : ita magnum est 
tribulatio bonum, quod animas nostras copulet. Nul- 
lus ibi luctus, planctus nullus. Quam cum lavassent , 
pesuerumt in. camoculo ; id est, omnia fecere qua 


Qui ergo umbra sua tot homines curabat, nunc tot 
tantaque facit ad illam excitandam. Interdum etiam 
fides accedentium cooperabatur. Hanc ergo primam 
mortuam suscitat, nomine vocans: qux qeasi ex 
somno expergefacta, primum aperuit oculos , deinde 
statim videns Petrum, sedit, demumque a tactu ma- 
nus firmatur. Tu vero mihi lucrum considera , quo- 
modo itettm fructus sit non ad ostentationem. Ideo 
sane omncs foras ejicit, in hoc Magistrum imitatus. 
Ubi enim laerym:e sunt , non oportet tantum myste- 
rium perfici : imo ubi sunt miracula , non decet esce 
lacrymas. Audite , quzso , etsi non quid simile jam 
fiat, tamen nunc etiam in mortuis magnum mysterium 
perficitur. Dic autem mihi : si nobis sedentibus [m- 
perator quempiam in regiam vocaret , an flendum et 
lugendum esset ?* Angeli adsunt de cxlo missi , inde- 
que venientes , ab ipso Rege missi, ut. conservum 
sium vocent, et tu ploras? Nescis quale sit mysterium 
illnd , quami horrendum , quam tremendum , ac vere 
hyinnis gaudicque dignum " ? 

&. Vis discere hoc non esse tempus lacrymarum? Dei 
sapientie maximum hoc est mysterium. Anima quippe 
ceu domum quampiam deserens , pergit ad Dominum 
stium ; tu vero luges ? Hoc ergo cum puer nascitur fa- 
cere oporteret : nam hic partus illo melior est. Pergit 
enim ad aliam lucem,solvitur quasi ex vinculis carceris, 
quasiex agone quodam egreditur. Etiam, inquies, id de 
probis recte dicis. Et quid hoc ad te, o liomo ? taenim 
erga probos non hoc agis. Dic vero mihi; quid in parvule 
infante reprehendendum habes ? cur luges illum? cut 
recens illuminatüm ? nam et ille ejusdem conditionis 
est. Cur ergo luges illum ? nescis quod sicut sol pu- 
rus ascendit, ita et anima eum bona conscientia cor- 
pus relinquens, splendide fulget ? Non cum tanto si- 
lentio videas lmpérátorem venientem in civitatem, 
quanto animam corpus relinqueutem, et cum angelis 
abeuntem. Cogita quz sit tunc anima, in quo stupore, 
in qua admiratione, in qua voluptate. Cur , quzso, 
luges ? num in peccatoribus tantum hoc facis ? Utinam 
sic esset, non luctum prohiberem : utinam talis ess.t 
scopus ! Hic luctus apostolicus , hic etiam Dominicus 
est : ploravit enim Jesus Jerosolymam. Vellem hae 
lege discerni luctus, Quando autetn revocatus verha 
obtendis, consuetudinem, curam ; non ea de causa 
luges , sed obtentum profers. Luge peccatorem , «t 
ego lacrymas fundam ; imó tanto magis quam tu, 
quanto majore ille supplicio obnoxius est : ego quo- 
que hunc habens scopum , lugebo. Talem mortuum 
non te solum , scd totam civitatem lugere oportet , 
necnon omnes occurrentes, nempe quasi eos, qui ad 
mortem ducuntur. Vere namque hic mala mors est, 
mors peccatorum. Scd res sus deque versz sunt. Hie 

! Unus Cod. babet, hymzis laudibisque diquum. 


107 


Y'. Ὅρα τὸ ἄτυφον τοῦ Πέτρου xa τὸ ἐπιεικὲς, πῶς 
οὐ παρὰ ταύτῃ μένει, οὐδὲ παρὰ ἄλλῳ τινὶ τῶν ἐπισή- 
μων, ἀλλὰ παρὰ βυρσεῖ" διὰ πάντων εἰς ταπεινοφρο- 
σύνην ἐνάγων, χαὶ οὔτε τοὺς εὐτελεῖς αἰσχύνεσθα. 
ἀφιεὶς, ἃ οὔτε τοὺς μεγάλους ἐπαίρεσθαι" ὅς xal διὰ 
«οὔτο ἔχρινε διελθεῖν, ἐπειδὴ τῆς αὐτοῦ διδασχαλίας 
ἐδέοντο οἱ πιστεύσαντες. Ἴδωμεν τοίνυν ἄνωθεν τὰ 
εἰρημένα. Ἐπειρᾶτο, φησὶ, κο.1.λᾶσθαι τοῖς μαθη- 
ταῖς. Οὐχ ἀναισχύντως προσῆλθεν, ἀλλ᾽ ὑπεσταλμένως. 
Μαθητὰς δὲ χαλεῖ, χαὶ τοὺς μὴ τελοῦντας εἰς τὸν χο- 
μὸν τῶν δώδεχα" διότι μαθηταὶ πάντες ἐχαλοῦντο 
τότε διὰ τὴν πολλὴν ἀρετὴν * fv γὰρ ἡ εἰχὼν τῶν μα- 
θητῶν δήλη. Kal πάντες ἐφοξζοῦντο αὑτὸν, φησίν". 
Ὅρα, πῶς ἐφοδοῦντο τοὺς χινδύνου:, πῶς ἔτι τὸ δέος 
ἐνήχμαζε, Baprá6uc δὲ ἐπιλαθόμενος αὐτοῦ, ἤγαγε 
σρὸς τοὺς ἀποστόλους, καὶ διηγήσατο αὑτοῖς. "Egot 
δοχεῖ ὁ Βαρνάδας ἄνωθεν αὐτῷ εἶναι φίλος " διὸ xal 
πάντα διηγεῖται τὰ χατ᾽ αὐτόν. Οὐδὲν δὲ τούτων αὐτὸς 
λέγει “ οἶμαι δὲ, ὅτι χαὶ εἰς τοὺς ἄλλους οὐχ ἂν ἐξήνεγ- 
x&v ὕστερον, εἰ μή τις ἀνάγχη γέγονεν αὐτῷ. Καὶ 
ἦν μετ᾽ αὑτῶν εἰσπορευόμενος εἷς ᾿Ιερουσαιϊὴμ, 
καὶ παῤῥησιαζόμενος ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Κυρίου 
Ἰησοῦ. Ἴοῦτο b καὶ τοῖς ἄλλοις ἐδίδου θαῤῥεῖν. Ὧρᾷς 
xai ἐχεῖ χαὶ ἐνταῦθα τοὺς ἄλλους προμηθουμένους, xal 
χατασχευάζοντας ὥστε αὐτὸν ἀπελθεῖν, xal οὐδαμοῦ 
τέως ἀπολαύοντα αὐτὸν θείας ῥοπῆς ; Οὕτω γοῦν αὑτοῦ 
δείχνυται xal τὸ σφοδρόν. "Ὥστε οὐ διὰ γῆς ἐμοὶ δο- 
χεῖ τὴν πορείαν αὐτὸν ποιεῖσθαι, ἀλλὰ xaX ἔπλει λοι- 
*óv. Καὶ τοῦτο δὲ οἰχονομιχῶς γίνεται, εἰς τὺ αὐτὸν 
καὶ ἐχεῖ χηρῦξαι. "Apa χαὶ αἱ ἐπιθουλαὶ ὑπὲρ αὐτῶν, 
xai τὸ εἰς Ἱεροσόλυμα ἐλθεῖν οἰχονομιχῶς, ἵνα μηχέτι 
ἀπιστῆται τὰ xac' αὐτόν. ᾿Ε:λάλει τε καὶ συνεζήτει 
πρὸς τοὺς 'EAAmvicrdc. Καὶ εἶχον, φησὶν, εἰρήνην 
αἱ 'ExxAnc(ai, οἱἰκοδομούμδναι καὶ πορευόμεναι τῷ 
φόδξῳ τοῦ Κυρίου" τουτέστιν, ηὔξησαν xal τὴν clpf- 
νὴν αὐτὴν δήπου πρὸς ἑαυτὴν, τὴν ὄντως εἰρήνην. 
Εἰχότως " σφόδρα γὰρ αὐτοὺς ὁ πόλεμος ἐχάχωσεν ὁ 
ἔξωθεν. Καὶ τῇ xapaxArjce« τοῦ ἀγίου Πνεύματος 
ἀπιηθύνογτο. ἸΙαρεχάλει αὑτοὺς * τὸ Πνεῦμα χαὶ διὰ 
τῶν θαυμάτων, καὶ διὰ τῶν ἔργων " καὶ χωρὶς δὲ τού- 
των, χαὶ χαθ᾽ ἑαυτὸν ἔχαστον. Ἐγένετο δὲ Πέτρον 
διερχόμεγον κατελθεῖν πρὸς Λύδδαν. Εὗρε δὲ ἐκεῖ 
ἄνθρωπον κατακείμενον, καὶ εἶπεν αὐτῷ" Alvéa, 
lical σε Ἰησοῦς ὁ Χριστός. [375] Οὐκ ἐπιδειχνυμένου 
τὸ ῥῆμα, ἀλλὰ θαῤῥοῦντος ὅτι ἔσται. Ἐμοὶ δὲ σφόδρα 
δοχεῖ, ὅτι τούτῳ ἐπίστευσε τῷ ῥήματι ὁ ἀσθενῶν, χαὶ 
νέγονεν ὑγιῆς. Ὅτι δὲ ἄτυφος, xal ἐχ τῶν ἑξῆς δῆλον. 
Οὐ γὰρ εἴπεν’ "Ev τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ * ἀλλ᾽ ὡς σημεῖον 
μᾶλλον αὐτὸ διηγεῖται. Εἶδον δὰ οἱ κατοιχοῦντες Λύδ- 
δαν, καὶ ἐπέστρεψαν ἐπὶ Κύριον. "Apa οὐ μάτην ἔλε- 
γον, ὅτι εἰς τὸ πεῖσαι xol παραχαλέσαι τὰ θαύματα 
ἐτελεῖτο. ᾿Εν ἸἸόππῃ δό τις ἦν μαθήτρια, φησὶν, ὁγνό- 
ματι Ta6n0d. ᾿Εγέγετο δὲ ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις 
ἀἁσθενήσασαν αὐτὴν ἀποθανεῖν. Εἶδες πανταχοῦ τὰ 
σημεῖα γινόμενα; Οὐχ ἁπλῶς ἀπέθανεν ἡ Ταδηθὰ, 
ἀλλ᾽ ἐν ἀῤῥωστίᾳ γενομένη. Διὸ xal οὐ χαλοῦσι Πέ- 
«007, ἕως ὅτε ἐτελεύτησεν. ᾿Αχούσαντες δὲ ol μαθη - 
ταὶ, ἀπέστειζαν zapaxaAoUrtec μὴ óxy ricas 6wA0siv 
ἕως αὐτῶν». "Opa, δι᾽ ἑτέρων πέμπουσι χαὶ χαλοῦσιν. 
Ὃ 6 πείθεται καὶ ἤχει, οὐχ ὕδριν τὸ πρᾶγμα νομίζων, 

* Hic quoque unus codex varielatum silvam exhibet. 


j Vulg. οὕτω. Lectionem nostram firmant — Commel., 
Savil. et codd. νιν. € Alii παρεκάλει δὲ αὐτούς. 


PaThOL. Gh. LX. 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XXI. 


165 
τὸ χληθῆναι" οὕτω μέγα fj θλῖψις ἀγαθόν- τοῦτο Ξυγ- 
χροτεῖ τὰς ἡμετέρας ψυχάς. Οὐδαμοῦ χοπετὸς ἐχεῖ, ob- 
δαμοῦ θρῆνος. Λούσαντες αὐτὴν, φησὶν, ἔθηχαν ἐν 
ÜXEpQup* τουτέστι, τὰ ἐπὶ νεχρῷ πάντα ἐποίησαν. 
᾿Αναστὰς δὲ Πέτρος συνῆλθεν αὐτοῖς. Καὶ ἀνελθὼν 
εἷς τὸ ὑπερῷον, θεὶς τὰ γόνατα προσηύξατο, καὶ 
ἐπιστρέψας «ρὸς τὸ σῶμα εἶπεν" Ta6n0à, ἀνάστηθι. 
Οὐ πάντα συγχωρεῖ ὁ Θεὸς μετὰ τῆς αὐτῆς εὐχολίας 
τὰ σημεῖα ἐργάζεσθαι 4, Τοῦτο δὲ αὐτοὺς ὠφέλει. Οὐ 
γὰρ δὴ μόνον τῆς τῶν ἄλλων ἐφρόντιξε σωτηρίας, ἀλλὰ 
xai τῆς αὐτῶν. Ὁ γοῦν τῇ σχιᾷ τοσούτους θεραπεύων, 
νῦν τοσαῦτα πρὸς τὸ ἐξαναστῦσαι ποιεῖ. "Ἔστι δὲ ὅπου 
χαὶ ἢ πίστις τῶν προσιόντων συνήργει. Ταύτην οὖν 
πρώτην νεχρὰν ἀνίστησι, καλῶν ἐξ ὀνόματος - fj xai 
ὥσπερ ἐξ ὕπνου ἐγερθεῖσα, πρῶτον ἤνοιξε τοὺς ὀφθαλ- 
μοὺς, εἶτα εὐθὺς ἰδοῦσα τὸν Πέτρον ἀνεχάθισε, xal 
τελευταῖον ἀπὸ τῆ: χειρὸς τῆς ἀφῆς στερεοῦται. Σὺ δέ 
μοι σχόπει, τὸ χέρδος πῶς πάλιν χαὶ τὸν χαρπὸν οὐ 
πρὸς ἐπίδειξιν ὄντα. Διὰ τοῦτο γοῦν χαὶ ἐχδάλλει πάν- 
τας ἔξω, τὸν Διδάσχαλον xàv τούτῳ μιμούμενος. Ἔνθα 
γὰρ δάκρνα, τοιοῦτον μυστήριον οὐ δεῖ τελεῖσθαι " μᾶλ- 
λον δὲ, ἔνθα θαύματα, οὐ δεῖ δάκρυα παρεῖναι. ᾿Αχού- 
σατε, παραχαλῶ, εἰ καὶ μὴ τοιοῦτόν τι γίνεται, ἀλλὰ 
χαὶ ἐν τοῖς νῦν νεχροῖς μέγα τελεῖται μυστήριον, Εἰπὲ 
δή μοι, εἰ χαθημένων ἡμῶν ἔπεμψεν ὁ βασιλεύς τινα 
καλῶν εἰς τὰ βασίλεια, χλαίειν ἔδει χαὶ θρηνεῖν ; “Αγ- 
γέλοι πάρεισιν ἐξ οὐρανῶν ἀπεσταλμένοι κχἀχεῖθεν 
ἥχοντες, παρ᾽ αὐτοῦ πεμφθέντες τοῦ βασιλέως τὸν 
σύνδουλον χαλέσαι τὸν αὐτῶν χαὶ σὺ χλαίεις : Οὐκ 
οἷδας οἷον μυστήριόν ἐστι τὸ γινόμενον; πῶς φριχτὸν 
χαὶ φοθερὸν, xat ὕμνων ἄξιον ὄντως καὶ χαρᾶς e; | 
δ΄. Βούλει μαθεῖν, ἕνα εἰδῇς, ὅτι οὐχὶ δαχρύων ὁ και- 
ρός; Τῆς τοῦ Θεοῦ σοφίας μέγιστόν ἔστι τοῦτο μυ- 
στήριον. "Ὥσπερ γάρ τινα οἰκίαν ἀφιεῖσα, πρόεισιν f) 
Ψυχὴ πρὸς τὸν ἑαυτῆς ἐπειγομένη Δεσπότην" σὺ δὲ 
πενθεῖς ; Οὐχοῦν χαὶ τιχτομένου τοῦ παιδίου τοῦτο 
ποιεῖν ἐχρῆν “ καὶ γὰρ τοῦτο τόχος ἐστὶν ἐχείνονυ βελ- 
τίων. Πρόεισι γὰρ ἐφ᾽ ἕτερον φῶς, ἀπολύεται ὥσπερ 
ἀπὸ δεσμωτηρίου τινὸς, ὡς ἀπὸ ἀγῶνος ἕξεισι. Ναὶ, 
φησίν" [174] ἐπὶ μὲν τῶν εὐδοχίμων καλῶς ταῦτα λέγεις. 
Καὶ τί πρὸς σὲ, ἄνθρωπε ; σὺ γὰρ οὐδὲ ἐπὶ εὐδοχίμων 
τοῦτο ποιεῖς. Εἰπὲ δή μοι, τί τοῦ παιδίου χαταγνῶναι 
ἔχοις ἂν τοῦ μιχροῦ; τίνος ἕνεχεν πενθεῖς αὐτό: τί 
τοῦ νεοφωτίστου ; χαὶ γὰρ χαὶ ἐχεῖνος εἰς τὸ αὐτὸ 
περιέστη. Τίνος οὖν ἕνεχεν πενθεῖς αὐτόν; Οὐχ οἶδας, 
ὅτι χαθάπερ ἥλιο; καθαρὸς ἄνεισιν" οὕτω xal ψυχὴ 
σῶμα ἀπολείπουσα μετὰ χαθαροῦ συνειδότος, λάμπει 
φαιδρόν; Οὐχ οὕτω βασιλέα ἐπιδαίνοντα πόλεως μετὰ 
τοσαύτης ἔστι σιγῆς ἰδεῖν, ὡς ψυχὴν ἀφεῖσαν σῶμα, 
xai μετὰ ἀγγέλων ἀπιοῦσαν. "Evvóngov τίς ἐστιν ἡ 
Ψυχὴ, ἐν οἵᾳ τότε ἐχπλήξει γίνεται, ἐν οἴῳ θαύματι, 
ἐν ofa ἡδονῇ. Τί πενθεῖς ; εἰπέ pow μὴ γὰρ ἐπὶ 
ἁμαρτωλῶν τοῦτο μόνον f ποιεῖς ; Εἴθε τοῦτο ἦν, xal 
οὐχ ἂν ἐχώλυσα τὰ πένθη * εἴθε τοιοῦτος ὁ σχοπὸς ἦν. 
Οὗτος ὁ üpr,vog ἀποστολιχὸς, οὗτος ὁ θρῆνος χαὶ Δε- 
σποτιχός " ἔχλαυσε γὰρ xal Ἰησοῦς τὴν Ἱερουσαλήμ. 
Ἐδουλόμην τούτῳ διῃρῆσθαι τῷ νόμῳ τὰ πένθη. Ὅταν 
δὲ ἀνακαλούμενος ῥήματα λέγῃς χαὶ συνήθειαν xal προ- 
στασίαν, οὐχὶ διὰ τοῦτο πενθεῖς, ἀλλὰ σχήπτῃ. Πένθη- 
σον, στέναξον τὸν ἁμαρτωλὸν, xal ἐγὼ χατάξω δάχρυα" 
xal ἐγὼ σοῦ μᾶλλον, ὅσῳ xa μείζονι τιμωρίᾳ ὑπεύθυ- 
d Alius σημεῖα ἐποίουν. ε Unus cod. ἄξιον ὄντως καὶ αἵ» 
νων. f Idemeizé μοι; 300! ἐπὶ ἁμαρτωλῶ.Ἅ (οὐτο μόνον- 
AN 


ἀ02 


νὸς ὁ τοιοῦτος * καὶ ἐγὼ θρηνήσω μετὰ τοιούτου σχο- 
ποῦ. Οὐ σὲ δὲ μόνον τὸν τοιοῦτον Ó:l θρηνεῖν, ἀλλὰ καὶ 
τὴν πόλιν ἅπασαν χαὶ τοὺς ἀπαντῶντας, χαθάπερ τοὺς 
ἐπὶ θάνατον ἀπαγομένους. "Ὄντως γὰρ θάνατος οὗτός 
ἐστι πονηρὺς, ὁ τῶν ἀμαρτωλῶν. ᾿Αλλὰ τὰ ἄνω χάτω 
γεγένηται. Οὗτος ὁ θρῆνος χαὶ φιλοσοφίας ἐστὶ, xal 
διδασκαλίαν ἔχει πολλὴν ^ ἐχεῖνος δὲ μιχροψυχίας. Εἰ 
ἐθρηνοῦμεν τοῦτον τὸν θρῆνον ἅπαντες, ζῶντας ἂν αὖ- 
τοὺ; διωρθώσαμεν. Ὥσπερ οὖν εἰ χύριος * ἧς φάρμακα 
ἐπενεγχεῖν κωλύοντα τὸν θάνατον ἐχεῖνον τὸν σωματι- 
xbv, ἐποίησας ἄν * οὕτω xat νῦν, εἴ γε τοῦτον ἐθρήνεις 
τὸν θάνατον, ἐχώλυσας ἂν καὶ ἐπὶ σοῦ, xal ἐπ᾿ ἐχείνον 
τοῦτο γενέσθαι. Nuv δὲ αἴνιγμά ἐστι τὸ γινόμενον" χυ- 
ρίους μὲν ὄντας μὴ συγχωρῆσαι τοῦτον ἐπελθεῖν, ἀφεΐ- 
ναι γενέσθαι, γενόμενον δὲ πενθεῖν. “ὄντως θρήνων 
ἄξιοι, ὅταν παραστῶσι τῷ βήματι τοῦ Χριστοῦ, οἷα 
ἀχούσονται ῥήματα; οἷα πείσονται πράγματα; Εἰχῇ 
ἔζησαν οὗτοι " μᾶλλον δὲ οὐχ εἰκῆ, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ χαχῷ. 
Καὶ ἐπὶ τούτων εὔχαιρον εἰπεῖν * Συμφέρον fjv αὐτοῖς, 
εἰ οὐκ ἐγεννήθησαν. Τί γὰρ ὄφελος, εἰπέ μοι, τοσοῦτον 
ἀναλῶσαι χρόνον ἐπὶ χαχῷ τῆς ἑαυτῶν χεφαλῆς ; Ei γὰρ 
εἰκῇ μόνον ἀνάλωτο, οὐχ ἂν ἤρχεσεν ἡ ζημία. Εἰπέ μοι, 
εἴ τις μισθωτὸς γενόμενος εἴχοσιν ἔτη χαταχόπτοιτο 
εἰχῇ, οὐ κλαύσεται xal θρηνήσει, χαὶ δόξει πάντων 
ἐλεεινότερος εἷναι; Καὶ οὗτος πᾶσαν τὴν ζωὴν εἰχῇ 
χατεχόπη, οὐδὲ μίαν ἡμέραν ἔζησεν ἑαυτῷ, ἀλλὰ τῇ 
τρυφῇ, τῇ ἀπελγείᾳ, τῇ πλεονεξίᾳ, τῇ ἁμαρτίᾳ, τῷ 
διαδόλῳ. Τοῦτον οὖν οὐ θρηνήσομεν ; εἶπέ μοι" οὐ πει- 
ρασόμεθα τῶν χινδύνων ἑἐξαρπάται; "Ἔστι γὰρ, ἔστιν, 
ἑὰν θέλωμεν, χούφην αὐτῷ γενέσθαι τὴν χόλασιν b. "Ay 
οὖν εὐχὰς ὑπὲρ αὐτοῦ ποιῶμεν [175] συνεχεῖς, ἂν ἐλεη- 
μοσύνην διδῶμεν " xàv ἐχεῖνος ἀνάξιος f, ἡμᾶς ὁ Θεὸς 
δυσωπήσεται. Εἰ διὰ Παῦλον ἑτέρους διέσωσε, καὶ δι᾽ 
ἄλλους * ἄλλων φείδεται" πῶς οὐχὶ xal δι᾽ ἡμᾶς τὸ 
αὐτὸ τοῦτο ἐργάσεται; ἘΧ τῶν ἐχείνου χρημάτων, ix 
τῶν σῶν, ὅθεν ἂν θέλῃς, βοήθησον " ἐπίσταξον ἔλαιον, 
μᾶλλον δὲ ὕδωρ. Οὐχ ἔχει ἐλεημοσύνας οἰχείας ἐπι- 
δείξασθαι ; Κἂν συγγενιχάς. Οὐχ ἔχει τὰς ὑπ᾽ αὐτοῦ 
γεγενημένας ; Κἂν τὰς ὑπὲρ αὐτοῦ. Οὕτω μετὰ παῤ- 
ῥησίας αὐτὸν παραιτήσεται τότε ἡ γυνὴ, λῦτρον ὑπὲρ 
αὐτοῦ χαταθεμένη. “Ὅσῳ πλειόνων γέγονεν ἁμαρτη- 
μάτων ὑπεύθυνος, τοσούτῳ μειζόνως αὐτῷ δεῖ τῆς ἐλεγ- 
μοσύνης. O0 διὰ τοῦτο δὲ μόνον, ἀλλ᾽ ὅτι οὐδὲ ἴσην 
ἔχει τὴν ἰσχὺν νῦν, ἀλλ᾽ ἐλάττω πολλῷ. Οὐ γάρ ἐστιν 
σον, αὐτόν τινα ποιΐῖσαι, xal ἕτερον ὑπὲρ αὑτοῦ. Ὡς οὖν 
ἐλάττονος οὔσης, οὕτω τῷ πλήθευμεγίστην ποιῶμεν αὐτήν. 
Μὴ περὶ σήματα, μὴ περὶ ἐντάφια ἀσχολώμεθα. Περί- 
στῃσον χήρας" τοῦτο ἐντάφιον μέγιστον. Εἰπὲ τοὔνομα * 
πάσας χέλευσον ὑπὲρ αὐτοῦ ποιεῖσθαι τὰς δεήσεις, 
καὶ τὰς ἱκετηρίας " δυσωπήσει τοῦτο τὸν Θεὸν, εἰ xal 
μὴ ὑπ᾽ αὐτοῦ, ἀλλὰ bv αὐτὸν ἕτερος αἴτιος γίνεται 
«ἧς ἐλεημοσύνης. Καὶ τοῦτο δόγμα τῆς τοῦ Θεοῦ φιλ- 
ανθρωπίας ἐστί, Χῆραι περιεστῶσαι καὶ δαχρύουσαι, 
οὐχὶ τοῦ παρόντος, ἀλλὰ χαὶ τοῦ μέλλοντος δύνανται 
ἐξαρπάσαι θανάτου. Πολλοὶ χαὶ &x τῶν ὑφ᾽ ἑτέρων δι’ 
αὐτοὺς γεγενημένων ἐλεημοσυνῶν ἀπώναντο. Ei γὰρ 
καὶ μὴ τέλεον, ἀλλ᾽ ὅμως παραμνθίαν εὗρόν τινα ἐπεὶ, 
εἰ μὴ τοῦτό ἐστι, πῶς τὰ παιδία σώζεται ; καίτοι γε ἐκεῖ 
οὐδὲν αὐτὰ εἰσφέρει, ἀλλ᾽ οἱ γονεῖς τὸ πᾶν" xaX γυναιξὶν 
ἐγαρίσθη παιδία πολλάχις, οὐδὲν αὐτὰ εἰσενεγχόντα. 
Πολλὰς ἡμῖν ὁ Θεὸς τοῦ σώζεσθαι δέδωχεν ὁδοὺς. μόνον 

μὴ ἀμελῶμεν 
Alii ὥσπερ γὰρ εἰ nr 


Ὑενέσθαι τὴν κόλασιν. 
"nnes, mss, auctoritate 


b Unus θέ ἡμέραν αὐτῷ 
em ἄλλους, qua carebant editi 
iuseruimus. Eprr. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIHIEP. CONSTANTINOP. 


170 
ε΄. Τί οὖν, ἄν τις πένης f, φησί; Πάλιν ἐρῶ, τὸ πο- 
λὺ τῆς ἐλεημοσύνης οὐχ ἐχ τῶν διδομένων χρίνεται 
μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐχ τῆς προαιρέσεως. Μόνον μὴ δῷς 
ἔλαττον τῆς δυνάμεως, xal τὸ πᾶν ἑἐξέτισας. Τί οὖν, 
φησὶ, ἂν ἔρημος f xa ξένος, xai μηδένα ἔχη; Διὰ τί 
γὰρ μηδένα ἔχει; εἰπέ μοι. Τούτῳ αὐτῷ δίδωσι δί- 
χὴν, ὅτι μηδένα οὕτω φίλον, οὕτω; ἐνάρετον ἔχει. 
Τοῦτο οὖν γίνεται, ἵνα, κἂν αὐτοὶ μὴ ὦμεν ἐνάρετοι͵ 
σπουδάζωμεν ἑταίρους χαὶ φίλους ἐναρέτους ἔχειν, xot 
γυναῖχα χαὶ υἱὸν, ὡς χαρπούμενοί τι xol δι᾽ αὑτῶν" 
μιχρὸν μὲν χαρπούμενοι, χαρπούμενοι δὲ ὅμως. Ἂν 
σπουδάσῃ:, μὴ πλουτοῦσαν, ἀλλ᾽ εὐλαδῇ γυναῖχα ἀγα- 
γέσθαι, ταύτης d ἀπολαύσῃ τῆς παραμυθίας. Ὁμοίως 
ἂν σπουδάσῃς, μὴ πλουτοῦντα υἱὸν χαταλιπεῖν, ἀλλ᾽ 
εὐλαδῇ, καὶ θυγάτριον σεμνὸν, xal οὕτω ταύτης 
ἀπολαύσῃ τῆς παραμυθίας. "Av ταῦτα σπουδάσῃς, 
χαὶ αὐτὸς ἔσῃ τοιοῦτος. Καὶ τοῦτο μέρος; ἀρετῆς, τὸ 
τοιούτους αἱρεῖσθαι χαὶ φίλους, χαὶ γυναῖχα, καὶ παιδία. 
Οὐχ clxT, προσφοραὶ ὑπὲρ τῶν ἀπελθόντων γίνονται, 
οὐχ εἰκῇ ἱχετηρίαι, οὐχ εἰχῇ ἐλεημοσύναι" ταῦτα πάντα 
τὸ Πνεῦμα διέταξε, δι' ἀλλήλων ἡμᾶς ὠφελεῖσθαι βουλό- 
μενον. Ὅρα γάρ᾽ ὩὨφελεῖται [176] ἐκεῖνος διὸ σοῦ, ὠφελῇ 
σὺ Ov ixelvoy* χατεφρόνησας χρημάτων, προαχθεὶς 
ἐργάσασθαί τι γενναῖον" xat σὺ αὐτῷ τῆς σωτηρίας, xat 
αὐτὸς σοὶ τῆς ἐλεημοσύνης γέγονεν αἴτιος. Μὴ ἀμφί- 
6220s, ὅτι χαρπώσεταί τι χρηστόν. Οὐχ ἁπλῶς ὁ διά- 
χονος βοᾷ" Ὑπὲρ τῶν ἐν Χριστῷ χεχοιμημένων, χαὶ τῶν 
τὰς μνείας ὑπὲρ αὑτῶν ἐπιτελουμένων * οὐχ ὁ διάχονός 
στιν ὁ ταύτην ἀφιεὶς τὴν φωνὴν, ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τὸ 
ἅγιον 6" τὸ δὲ χάρισμα λέγω. Τί λέγεις ; Ἐν χερσὶν ἡ 
θυσία, xal πάντα πρόχειται ηὐτρεπισμένα * πάρεισιν 
ἄγγελοι, ἀρχάγγελοι " πάρεστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ - μετὰ 
τοσαύτης φρίχης ἑστήχασιν ἅπαντες" παρεστήχασιν 
ἐχεῖνοι βοῶντες, πάντων σιγώντων xal ἡγῇ ἀπλῶς 
γίνεσθαι τὰ γινόμενα ; Οὐχοῦν xal τὰ ἄλλα ἁπλῶς, xal 
τὰ ὑτὲρ τῆς Ἐχχλησίας, xal τὰ ὑπὲρ τῶν ἱερέων προσ- 
φερόμενα, χαὶ τὰ ὑπὲρ τοῦ πληρώματος ; Μὴ γένοιτο" 
ἀλλὰ πάντα μετὰ πίστεως γίνεται. Τί οἴει τὸ ὑπὲρ 
μαρτύρων προσφέρεσθαι, τὸ χληθῆναι ἐν ἐχείνῃ τῇ ὧρᾳ; 
Κἂν μάρτυρες Gat, x&v ὑπὲρ μαρτύρων, μεγάλη τιμὴ 
τὸ ὀνομασθῆναι, τοῦ Δεσπότου παρόντος, τοῦ θανάτου 
ἐπιτελουμένου ἐχείνου, τῆς φριχτῆς f. θυσίας, τῶν ἀφά- 
τῶν μνστηρίων. Καθάπερ γὰρ χαθημένου τοῦ βασιλέως, 
ὅσα ἄν τις βούληται, ἀνύει " ἐγερθέντος δὲ, ὅσα ἂν λέγῃ, 
εἰχῇ ἐρεῖ" οὕτω xai τότε, ἕως ἂν πρόκειται τὰ τῶν 
μυστηρίων, πᾶσι τιμὴ μεγίστη τὸ μνήμης ἀξιοῦσθαι. 
Ὅρα γάρ" Καταγγέλλεται τότε τὸ μυστήριον τὸ φρωκτὸν, 
ὅτι ὑπὲρ τῆς οἰχουμένης ἔδωχεν ἑαυτὸν ὁ Θεός - μετὰ 
τοῦ θαύματος ἐχείνον εὐχαίρως ὑπομιμνήσκει αὐτὸν 
τῶν ἡμαρτηχότων. Καθάπερ γὰρ ὅταν ἐπινίχια τῶν βα- 
σιλέων ἄγηται, τότε εὐφημοῦνται μὲν καὶ ὅσοι τῆς νίχης 
ἐχοινώνησαν, ἀφίενται δὲ xal ὅσοι ἐν δεσμοῖς εἰσι διὰ 
τὸν καιρόν“ παρελθόντος δὲ τοῦ χαιροῦ, ὁ μὲ τυχὼν οὐχ 
ἔτι τινὸς ἀπολαύει * οὕτω δὴ xal ἐνταῦθα, τῶν ἐπινιχίων 
οὗτο; ὁ χαιρός. Ὁσάκις γὰρ ἂν, φησὶν, ἐσθίητε τὸν 
ἄρτον τοῦτον, τὸν θάνατον τοῦ Κυρίου καταγγέ..- 
.ετε. Μὴ δὴ ἁπλῶς προσίωμεν, μηδὲ ὡς ἔτυχε ταῦτα 
γίνεσθαι νομίζωμεν. Ἄλλως δὲ μαρτύρων μεμνήμεθα, 
xai τοῦτο εἰς πίστιν, ὅτι οὐ τέθνηχεν ὁ Κύριος " xa! 
τοῦτο τοῦ τεθανατῶσθαι τὸν θάνατον σημεῖον, τοῦ 


9 Alius γυναῖχα xal θυγάτριον ἀγαγέσθαι σεμνὸν, ταύτης. 
* Montf. οὐ τὸ ἅγ:ον. P'articulam negantem, quee sententiam 
turbat, cum Coinmel., Sav. et mss. sustulimus. Eprr. Alü 


παρόντος τῆς μνείας ἐπιτελονμένης üxt(vnc τῆς φοριχτὴς 


469 


luctus et philosophicus est et doctrinam habet mul- 
tam ; ille vero ex pusillaniniitate proficiscitur. Si ita 
lugeremus omnes, illos viventes emendassemus.()yuem- 
admodum si posses pharmaca adhibere , quac mortem 
illaam corporalem arcerent , adhiberes utique: ita ct 
nunc, si hanc lugeres mortem , et a te et ab illo eam 
ipsam arceres. Nunc autem anigma est quod accidit, 
quod cum possimus impedire quominus mors illa ac- 
cidat, non impediamus ; sed cum accidit , lugeamus. 
Vere lacrymis digui suut : cum adstabunt ante tribu- 
nal Christi , qualia verba audient, qualia patientur? 
Frustra vixerunt hi , imo non frustra, sed in malum. 
De illis dicere par est : Bonum erat illis, $i nati non 
fuissent (Marc. 14. 21). Quz utilitas, quxeso, tautum 
insumere tempus in capitis sui malum? Si frustra 
solum insumptum fuisset, non tantum fuisset damnum. 
Dic mihi , si quis mercenarius viginti annos frustra 
perdat, aunon plorabit et flebit, omniumque miserri- 
mus esse videbitur ? At hic totam vitam suam frustra 


perdidit, neque vel uno die sibi vixit, sed deliciis , 


luxurie, avaritia», peccato , diabolo. Annon, queso, 
hunc lugebimus ? annon conabimur a periculis erue- 
re? Possumus, certe possumus, si velimus, ejus sup- 
pliciumlevius eflicere. Si frequenter orationes pro ll'o 
fundamus, si eleemosynam demus ; etiamsi ille indi- 
gnus sit, nos Deus exaudiet. Si propter Paulum alios 
servavit, et propter alios parcit, cur non idipsum 
propter nos etiam faciet? Ex iilius pecuniis, ex tuis, 
unde volueris, juva : instilla oleum, imo aquam. Non 
potest eleemosynas proprias exhibere? Saltem co- 
gnatorum exlibeat. Non potest a se factas? Saltein 
pro se facias. Sic cum fiducia ipsum tunc deprecabi— 
tur uxor, pretium redemptionis pro illo deponens. 
Quo pluribus fuit peccatis obnoxius , eo magis opus 
habet eleemosyna. Neque vero propter hoc tantum , 
sed quia non parem nunc vim habet, imo multo mi- 
norem. Non par enim res est, ipsum quxdam facere, 
et alium pro ipso. Cum itaque minor sit, per copiam 
faciamus illam majorein. 

Eleemosyne prosunt defunctis. — Ne circa monu- 
ments ne circa sepuleralia operam demus. Patro- 
cinare viduis, hoc sepulcrale officium est maximum. 
Dic nomen : omncs illas jube pro ipso preces οἱ sup- 
plicationes emittere : hoc Deum placabit; etiainsi 
non per illum, at propter illum alius auctor sit elee- 
mosyn:e. Et hoc argumentum est divine clementiz. 
Vidux circumstantes et lacrymantes, non a pri- 
sente, sed a futura morie possunt eruere. Multi ab 
eleemosynis aliorum pro se factis adjuti sunt. Si enim 
non omnino sint liberati, saltem aliquam invenerunt 
consolationem. Nam si hoc non esset, quomodo pue- 
ruli servarentur? siquidem nihil illi afferunt, sed 
totum parentes : el mulieribus donati sunt sepe 
pueri, qui nihil ad illud intulerunt. Multas Deus 
nobis salutis dedit vias, modo non negligaius. 

Δ". Quid ergo, inquies, si quis pauper sit? Rursus 
dicam : Eleemosynz copia non ex datis pensatur mo- 
do, sed etiam ex proposito. Tantum ne des minus, 
quam facultates ferant, et totum solvisti. Quid ergo , 


IN ACTA APOSTOLORUM. IIOMIL. XXI. 


170 


inquies, si solus sit et peregrinus, neminemque ha- 
beat? Cur, queso, neminem habet? Hoc ipso ille 
poenas dat, quod neminem sic amicum, sic virtute 
przditum habeat. Itaque hoc ita se habet, ut si. nos 
virtute priediti non simus, curemus saltem virtute 
preditos amicos habere, uxoremque item et filium , 
ut fructum quemdam per illos percipiamus ; parvum 
quidem, sed tamen percipiamus. Si cures piam, non 
divitem, ducere uxorem *, hac frucris consolatione : 
similiterque si cures filium non opulentum, sed pium 
relinquere, si filiam castam, hac item frueris conso- 
latione. Si liec cures, tu quoque talis eris. Et hxc 
pars virtutis est, tiles cligere amicos, uxorem, filios. 

Oblationes pro de(unctis. — Non frustra oblationes 
pro defunctis fiunt, non frustra preces, non frustra 
elcemosynz : h»c omnia Spiritus disposuit, volens 
ut nos mutuo juvemus. Vide namque : ille per te 
utilitatem accipit, tu propter illum juvaris : contem- 
psisti opes, inductus ad quid generose prxstandum ; 
et τὰ ipsi salutis, et ille tibi eleemosyna auctor fuit. 
Ne dubites, ipsum quid boni decerpturum esse. Non 
frustra clamat diaconus : Pro iis qui in Christo de- 
fuucti sunt, et pro iis qui illorum memoriam faciunt: 
non diaconus lianc emittit vocem, sed Spiritus san- 
ctus; dico autem donum ejus. Quid dicis? In mani- 
bus est hostia, et omnia parata prosiant : adsunt 
angeli, archangeli ; adest Filius Dei ; eum tanto hor- 
rore adstant omnes; adsiant illi clamantes omnibus 
silentibus : et putas hzc frustra fieri? Ergo et alia 
frustra, οἱ 4115 pro Ecclesia, et qu:e pro sacerdoti- 
bus offeruntur, et qu:e pro plenitudine (a) ? Absit ; 
sed omnia cum fide fiunt. Quid putas pro martyribus 
offerri, quod vocentur in illa hora? Licet martyres 
sint, etiam pro martyribus, magnus honor nominari 
Domino przesente, dum mors illa perficitur, horren- 
dum sacrificium, incffabilia mysteria. Quemadmodum 
enim sedente Imperatore, quicumque voluerit quis- 
piam, perficit; ubi autem surrexerit, quazcumque 
dixerit, frustra dicit : ita et tune, quamdiu prostant 
mysteria, omnibus honor maximus est in menoria 
haberi. Vide enim : annuntiatur tunc mysterium hor- 
rendum, quod pro mundo seipsum Deus dederit : cum 
miraculo illo opportuue memorat ille eos, qui pecca- 
verunt. Sicut enim quando triumphalia regum du- 
cuntur, tunc celebrantur etiam «quotquot. victori 
socii fuerunt ; dimittuntur etiam ii, qui in vinculis 
sunt, ob temporis celebritatem; elapso autem tem- 
pore, qui nihil assequutus est, nullo fruitur : ita sane 
hic, triumphalium tempus est. Nam ait, Qotiescum- 
que manducatis panem hunc, mortem Domini anuun- 
tiatis (1. Cor. 11. 26). Itaque ne utcumque acceda- 
nius, nec temere liec fleri putemus. Alioquin autem 
martyres memoramus, et hoc in fldem, quod jam Do- 
miuus mortuus non sit ; et hoc signum est mortuam 


! Alius habet, sí cures non divitem. sed piam el gravem 
ducere uxorem. M 

(a) Dounzus opinatur hzc ad illam liturgise particulam 
speclare, εἰς βασιλείας οὐρανῶν πλήρωμα. Quid si dicamus, h»c 
ad Ecclesi plenitudinem referri, que etiam vocatur ple- 
nitudo sanctorum, quia sancti in hac vita precibus egent. 


1T 
esse mortem, quod ille mortuus fuerit. Hic. cum 
sciamus, consideremus quantas possumus consola- 
tiones defunctis conferre, vice lacrymarum, vice 
fletuum, vice monumentorum, eleemosynas iempe, 


guns E EIE Ó———————— » 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


1723 
orationes, oblationes; ut et illi et nos promissa conse- 
quamur bona , gratia et beniguitate unigeniti Filii , 
quicum Patri et Spiritui sancto gloria , honor, impe- 
rium, nunc et semper, et in s:ecula seculorum. Amen. 


— s 





HOMILIA XXII. 


Ca». 10. v. 4. Vir autem quidam erat 1n Cesarea no- 
mine Cornelius, centurio ex cohorte, qua vocatur Ita- 
lica, 9. religiosus ac timens Deum cum omni domo 
sua, faciens eleemosynas multas plebi, et deprecans 
Deum semper : 5. is vidit in visu. manifeste quasi 
hora diei nona, angelum Dei introeuntem ad se, et 
dicentem sibi, Corneli. &. At ille intuens eum, timore 
correptus dixit : Quid est, Domine? Dixit autem illi ; 
Orationes tua el eleemosyna tua ascenderunt in me- 
sioriam in conspectu Dei. 

4. Hic non erat Judzus, nec vivebat secundum 
legem ; sed jam przeoccupaverat institutum vitze no- 
sirum. Et vide duos credentes, eunuchum in Gaza, et 
huuc, ambos in dignitatibus constitutos, magnamque 
de illis habitam curam. Sed ne putes ob dignitates. 

Nou ea de causa, absit; sed propter pietatem. Ideo 

dignitates posite sunt, ut major pietas eluceret. Mira. 

bilius quippe est, cum quis in divitiis et potentia con- 
stitutus, talis fuerit. Certe magna illius laus est, quod 
tantam peregrinationem susciperet , nec tali tempore 
in. via lectionem intermitteret, et quod curru vectus 

Philippum advocaret, multaque alia : magnum etiam 

in hoc est, quod eleemosynas et preces emitteret, et 

in tanto priucipatu pius esset. Uude οἱ ab hoc illum 
notum facit : et inerito , ut ne quis diceret mentiri 

Scripturarum historiam. Ez cohorte, inquit, qua vo- 

cabatur ltalica. Cohors (a) erat, id quod nunc voca- 

inus numerum. Pius ac timens Deum cum omni domo 
sua. Hec dicit, ne putes ob dignitatem ejus sic dis- 
pensatum fuisse, Quando Paulum adduci oportebat, 
non angelus, sed ipse Dominus apparet ; neque mit- 
tit eun ad aliquam ex duodecim illis, sed ad Ana- 
niam. llic vero contra, coryphzum mittit, ut Philip- 
puin ad eunuchum, illorum infirmitati sc attemperans, 
docensque quomodo talibus uti oporteat. Nam et 

Christus sepe apparet iis, qui mala patiuntur, nec 

possunt per se accedere. Vide autem et hic, quaeso, 

aliud eleemosynz encomium ; ut et illic in Tabitha. 

Vir pius, inquit, et tànens Deum cum omni domo sua. 

Audiamus quotquot domesticos nihil curamus. llic 

autem οἱ militum curam gerebat, et eleemosynam 

erogabat omni populo. Sic et dogmata et vita illius 
recta fuerunt, Vidit in visu manifeste, quasi hora diei 
nona, angelum Dei introeuntem ad se, et dicentem sib!, 

Corneli. Quare videt angelum ? Ut certior fleret Pc- 

trus ; imo non ille, sed alii iufirmiores. Nona autem 

hora , quando curis liber in quiete erat, cum in ora- 
tionibus et in compunctione versabatur. Intuens au- 
tem illum, timore correptus, dixit. Vide angelum non 


a) In Grzco legitur, σκάρα, quod ad. literam redd?re.- 
at ira. Porro suia et cohors apud Polybium differunt. 
6 cubortem λόχον dicunt , cujus ductor λοχαγός ; et sunt 
fortasse quingenti milites. Polyb. 1. Θ : καὶ «à μὲν μέρος ἕκαστον 
énelaet καὶ τάγμα, καὶ σειΐραν, καὶ σημεῖον. CaSaubon. 4c singulas 
gurtes appellavit ordinem, manipulum , signum. 


$tatim dicentem qu:e dicturus erat, sed prius solven- 
tem metum, et imentem ejus erigentem. Nam ex visu 
metus fuit ; sed metus moderatus, qui illum intentum 
redderet tantum. Deinde verba metum solverunt, 
imo potius laudes illis adjuncta timoris asperitatem 
mitigarunt. Audi vero quze verba : Orationes tue et 
eleemosyne tug ascenderunt in memoriam in conspectu 
Dei. 5. Nunc ergo mitte viros in Joppen, et accersi 
Simonem quemdam, qui cognominatur Petrus. Ne ad 
aliura veniant, non a cognomine tantum , sed etiam 
a loco virum denotat. 6. llic hospitatur apud Simo- 
nem quemdam coriarium , cujus est domus juxia mare. 
Vidistin' quomodo apostoli, solitudinis et. quietis 
amantes, remotiores urbium partes sectarentur? Quid 
igitur, si contigisset alium esse Simonem et ipsum 
coriarium? Sed et aliam notam habebat, quod 
habitaret juxta mare : tria autem illa non concurrere 
poterant. Nec dizit, quare, ne resolutum redderet ; 
sed dimisit, ut audiendi desiderio teneretur? 7. Et 
cum discessisset angelus, qui loquebatur Gornelio, voca- 
vit duos domesticos suos, et militem meluentem Domi- 
nun, ez iis qui illi parebant. 8. Quibus cum narrasset 
omnia, misit illos in Joppen. Viden' illum liec non 
sine causa dicere, scd ut ostenderet eos, qui pare- 
bant illi, tales fuisse? Et cum narrasset illis omnia , 
inquit. Vide quam alienus sit a fastu. Non dixit, Vo- 
cate mihi Petrum ; sed ut suaderet, narravit omnia : 
sic rem ille provide agebat. Non enim voluit ex au- 
ctoritate illum accersere : ideo narrat. Usque adeo 
modestus erat homo, etiamsi nihil magnum cogitari 
posset de viro apud coriarium diversante. 9. Postera 
autem die, iter illis facientibus, el appropinquantibus 
civitati, ascendil Petrus in superiora circa horam ser- 
tam. Vide quomodo Spiritus tempora connectat, ac 
neque citius neque tardius rem faciat. Ascengit, in- 
quit, Petrus in superiora, ut oraret circa horam sex- 
(am : hoc est, seorsum et in quiete, quasi in ceena- 
culo. 10. Et cum csuriret, voluit gustare. Parantibus 
autem illis, cecidit super eum mentis excessus, et vidit 
cielum apertum, Quid est mentis excessus 3 Spiritua- 
lis, inquit, contemplatio accidit illi : ex corpore, ut 
ita dicam, excessit anima. 14. Et vidit celum aper- 
tum, et descendens vas quoddum velut linteum magnum, 
quatuor initiis submitti de celo in terram : 12. in quo 
erant omnia quadrupedia terre , el bestie et. serpentia 
et volatilia celi. 45. Et facta est vox ad eum : Surge, 
Petre, occide, et »nanduca. 14. Ait autem Petrus : Ab- 
sit, Domine, quia numquam manducavi omine commune 
et immundum. 18. Et vox. iterum secundo ad eum : 
Quod Deus purificavit, tu commune ne dixeris. 16. Boc 
autem factum est. usque tertio; et stalim receptum est 
vas in celum. 

9. Quid hoc cst? Symbolum totius orbis res est. 


171 


νεχρὺν αὐτὸν γεγενῖνσθαι. Ταῦτα εἰδότες, ἐπινοῶμεν 
ὅσα: δυνάμεθα παραμυθίας τοῖς ἀπελθοῦσιν, ἀντὶ δα- 
χρύων, ἀντὶ θρήνων, ἀντὶ μνημείων, τὰς ἐλεημοσύνας, 
τὰς εὐχὰς, τὰς προσφορὰς, ἵνα χἀχεῖνοι xai ἡμεῖς 


IN ACTA APOSTOLORUM, HOMIL. ΧΧΗ, 


U2 
τύχωμεν τῶν ἐπηγγελμένων ἀγαθῶν, χάριτι καὶ φιλαν- 
θρωπίᾳ τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ 
ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, xpávos, τιμὴ, vov xal ἀεὶ, xai εἰς 
τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾿Αμήν. 


κασι σον EEUU EEUU ———5 — 


[177] OMIAIA KB. 


Av lp δέ τις ἐν Κιισαρείᾳ, ὀνόματι Κορνήλιος, ἑχα- 
τοντάρχης; ἐκ σπείρας τῆς καιουμένης Ἱταλικῆς. 
εὑὐὑσεδὴς καὶ φοδούμεγος τὸν Θεὸν σὺν παντὶ τῷ 
οἴκῳ αὐτοῦ, ποιῶν ἐλεημοσύνας ποιλλὰς τῷ «αῷ, 
xal δεόμενος τοῦ Θεοῦ διὰ παντὸς, εἶδεν ἐν ὁρά- 
ματι φανερῶς, ὡσεὶ ὥρᾳ ἐνάτῃ τῆς ἡμέρας. ἄγγειλον 
Θεοῦ εἰσελθόντα πρὸς αὐτὸν. καὶ εἰπόντα αὐτῳ" 
Kopv Aus. Ὁ δὲ ἀτενίσας αὐτῷ, καὶ ἔμφοδος γενγό- 
μενος, exa * Τί ἐστι, Κύριε; ΕἾπε δὲ αὐτῷ" Αἱ 
προσευχαί cov καὶ αἱ ἐλεημοσύναι cov ἀνέδησαν 
εἷς μνημόσυνον ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. 

α' Οὗτος οὐχἔστιν Ἰουδαῖος, οὐδὲ ζῶν κατὰ τὸν νόμον 5, 
᾿ἀλλ᾽ ἤδη προειλήφει τὴν ἡμετέραν πολιτείαν. Καὶ ὅρα 
δύο πιστεύοντας τέως, τόν τε εὐνοῦχον τὸν ἀπὸ τῆς 

Γάξης, χαὶ τοῦτον, ἐν ἀξιώμασιν ὄντας ἀμφοτέρους. xat 

πολλὴν ὑπὲρ τούτων γινομένην σπουδήν. ᾿Αλλὰ μὴ vo- 

μίσῃς, ὅτι 6:à τὰ ἀξιώματα. Οὐ διὰ ταῦτα, μὴ γένοιτο " 
ἀλλὰ διὰ τὴν εὐλάδειαν. Διὰ γοῦν τοῦτο καὶ τὰ ἀξιώματα 
τέθειται. ἵνα μείζων ἡ εὐλάθεια δειχθῇ. Θαυμαστότερον 
καὶ γὰρ ὅταν ἐν πλούτῳ καὶ δυναστείᾳ τις ὧν,, τοιοῦτος 
3. ᾿Αλλὰ μέγα ἐχείνου ἐγχώμιον τὸ τοσαύτην ἀποδημίαν 
στέλλεσθαι, χαὶ τὸ, μηδὲ χαιροῦ τοιούτου ὄντος, ἐν ὁδῷ 
ἀναγινώσχειν, καὶ τὸ ἐπὶ ὀχήματος φερόμενον τὸν Φίλιπ- 
πον παρακαλεῖν, καὶ μυρία ἕτερα " μέγα xal τούτον, τὸ 
ἐλετ μοσύνας ποιεῖν χαὶ εὐχὰς, xai εὐσεδῇ εἶναι ἐν ἀρ- 
χῇ τοιαύτῃ. Διὸ xa ἀπὸ ταύτης τὸν ἄνδρα ποιεῖ γνώρι- 
pov εἰχότως, ἵνα μὴ τις εἴπῃ, ὅτι ψεύδεται τῶν Γρα- 
φῶν ἡ ἱστορία. Ἐκ σπείρας y, φησὶ, τῆς καλουμένης 

Ἱταλικῆς. Σπεῖρά ἐστιν, ὃ χαλοῦμεν νυνὶ γούμερον. 

Εὐσεδὴς καὶ φοδούμενος τὸν Θεὸν σὺν παντὶ τῷ 

οἴκῳ αὐτοῦ. Ταῦτα λέγει, ἵνα μὴ νομίσῃς, ὅτι διὰ τὸ 

ἀξίωμα τὰ xat' αὐτὸν οὕτως οἰχονομεῖται. Ὅτε οὖν 
Παῦλον προσαχθῆναι ἔδει, οὐδαμοῦ ἄγγελος, ἀλλ᾽ αὐτὸς 
ὁ Κύριος φαίνεται" οὐδὲ πέμπει αὐτὸν πρὸς ἕνα τινὰ «τῶν 
δώδεχα,, ἀλλὰ πρὸς ᾿Ανανίαν. Ἐνταῦθα δὲ τοὐναντίον, 
τὸν χορυφαῖον ἄγει, ὡς Φίλιππον πρὸς τὸν εὐνοῦχον, 
συγχαταθαίνων αὐτῶν τῇ ἀσθενείᾳ, χαὶ διδάσχων, πῶς 
χεχρῆσθαι ξεῖ τοῖς τοιούτοις " ἐπεὶ χαὶ ὁ Χριστὸς αὑτὸς 
ἀπιὼν φαίνεται πολλάχις πρὸς τοὺς χακῶς πάσχοντας, 
xai &' ἑαυτῶν προσιέναι μὴ δυναμένους. Θέα δέ μοι 
χἀνταῦθα πάλιν ἐλεημοσύνης ἄλλο ἐγκώμιον, ὥσπερ 
ἐχεῖ δ'ὰ τῆς Ταδηθᾶς. ᾿Αγὴρ, φησὶν, εὐσεθὴς xal φο- 
δούμενος τὸν Θεὸν σὺν παντὶ τῷ οἴχῳ αὐτοῦ. ᾿Αχού- 
σωμεν, ὅσοι τῶν οἰχείων ἀμελοῦμεν. Οὗτος δὲ καὶ στρα- 
τιωτῶν ἐπεμελεῖτο, ποιῶν τε ἐλεημοσύνας παντὶ τῷ 
λαῷ. Οὕτω καὶ τὰ δόγματα καὶ ὁ βίος αὐτῷ διώρθωτο. 
Εἶδεν ἐν ἐράματι φανερῶς, [178] ὡσεὶ ὥρᾳ ἐνάτῃ 
τῆς ἡμέρας, ἄγγειλον Θεοῦ εἰσελθόντα πρὸς αὑτὸν, 
καὶ εἰπόντα αὑτῷ KoprijAue. Διὰ τὶ βλέπει τὸν ἄγ- 
γελον; Καὶ τοῦτο εἰς πληροφορίαν Πέτρου" μᾶλλον δὲ 
οὐχ ἐχείνου, ἀλλὰ τῶν ἄλλων τῶν ἀσθενεστέρων. Ἑγάτῃ 
δὲ ὥρᾳ, ὅτε φροντίδων ἡ φίετο, xat ἐν ἡσυχίᾳ ἣν, ὅτε ἐν 
εὐχαῖς καὶ ἐν κατανύξει. ᾿Ατεγίσας δὲ αὐτῷ καὶ ἔμ- 
φοῦος γενόμενος, εἶπεν. "Opa τὸν ἄγγελον οὐκ εὐθέως 
λέγοντα, ἃ λέγει, ἀλλὰ πρότερον λύοντα τὸν φόθον, χαὶ 
τὴν διάνοιαν αὐτοῦ μετεωρίζοντα b. Καὶ γὰρ ἀπὸ τῆς 

ὄψεως φόβος ἐγένετο ᾿ ἀλλὰ φόδος σύμμετρις. 630" 
ἃ (res mss. οὐδὲ τῶν ὑπὸ τὸν νόμον. b Alius «ρότερον 

αἴροντα αὐτὸν τὴν διάνοισν καὶ psi. 





ἐπιστρέψαι μόνον. Εἶτα τὰ ῥήματα τὸν φόθον ἔλυσε " 
μᾶλλον δὲ ὁ δι᾽ αὑτῶν ἔπαινος τὸ τοῦ φόδου τραχὺ xat- 
£Mavsv. ἼἌχουε δὲ xat οἷα τὰ ῥήματα * Αἱ εὐχαί σου 
καὶ αἱ ἐλεημοσύναι σου ἀγέδησαν εἰς μνημόσυνον 
ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. Νῦν οὖν πέμψον εἰς Ἰόππην 
ἄνδρός, xal μετακάλεσαι Σίμωνα, ὃς ἐπικαιλεῖται 
Πέτρος. “να μὴ ἐπ᾽ ἄλλον ἔλθωσιν, οὐκ ἀπὸ τοῦ ἐπω- 
νύμου μόνον, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοῦ τόπου δηλοῖ τὸν ἄνδρα. 
Καὶ αὐτός ἐστι ξενιζόμεγος πρὸς Σίμωνάτινα βυρσέα, 
ᾧ ἐστιν οἰκία παρὰ θάλασσαν. Εἶδες, πῶς τὰ ἀναχε- 
χωρημένα τῶν πόλεων ἐδίωχον οἱ ἀπόστολοι, ἐρημίας 
ὄντες φίλοι xa ἡσυχίας ; Τί οὖν, εἰ συνέδη xaX ἄλλον 
elvat Σίμωνα καὶ βυρσέα ; ᾿Αλλ᾽ εἶχε xal ἄλλο σημεῖον, 
τὸ παρὰ θάλασσαν οἰχεῖν. Τὰ τρία οὐχ ἣν δυνατὸν συμ- 
πεσεῖν. Καὶ οὐχ εἶπε, διὰ τί, ἵνα μὴ ἐχλύσῃ αὐτόν " ἀλλὰ 
ἀφῆχεν, ὥστε ἐν ἐπιθυμίᾳ 6 καὶ πόθῳ τῆς ἀχροάσεως 
γενέσθαι. Ὡς δὲ dáxnA0ev ὁ ἄγγειος ὁ «λαῶν τῷ 
Κοργηλίῳ, φωνήσας δύο τῶν olxetov abro , xal 
στρατιώτην εὐσεδῆ τῶν προσχαρτερούντων αὑτῷ, 
καὶ ἐξηγησάμενος αὐτοῖς πάντα, ἀπέστει.ιεν αὑτοὺς 
εἰς τὴν Ἰόππην. 'Opá;, ὅτι οὐχ ἁπλῶς ταῦτα λέγει, 
ἀλλ᾽ ὅτι χαὶ οἱ προσχαρτεροῦντες αὐτῷ τοιοῦτοι ἦσαν, 
ἵνα δείξῃ; Καὶ ἐξηγησάμενος αὑτοῖς πάντα, eratv. 
"Opa τὸ ἄτυφον. Οὐχ εἶπε" Καλέσατέ μοι Πέτρον * ἀλλ᾽ 
ὥστε xal πεῖσαι, ἐξηγήσατο ἅπαντα * οὕτως οἰχονομίας 
ἦν. Οὐ γὰρ ἠξίου ἀπὸ τοῦ ἀξιώματος αὐτὸν μεταπέμ- 
ψασθαι * διὰ τοῦτο ἐξηγεῖται λοιπόν. Τοσοῦτον ἣν μέτριος 
ὁ ἀνὴρ * καίτοι οὐδὲν μέγα ἣν φαντασπθῆναι περὶ ἀνδρὸς 
καταγομένον παρὰ βυρσεῖ. Τῇ δὲ ἐπαύριον ἐδοιπο-: 
ρούντων ἐχδίνων καὶ τῇ πόιῖιει ἐγγιζόντων, ἀνέδη 
Πέτρος ἐπὶ τὸ δῶμα προσεύξασθαι περὶ ὥραν Éxtnv. 
"Opa, πῶς τοὺς χαιροὺς συνάγει τὸ Πνεῦμα, xat οὔτε 
θᾶττον, οὔτε βραδύτερον ποιεῖ τοῦτο γενέσθαι. ᾿Αγέδῃη, 
φησὶν, ὁ Πέτρος ἐπὶ τὸ δῶμα προσεύξασθαι περὶ 
ὥραν ἔχτην" τουτέστι, xav! ἰδίαν, χαὶ ἐν ἡσυχίᾳ, ὡς 
&» ἐν ὑπερῴῳ. ᾿Εγένετο δὲ πρόσπεινος, καὶ ἤυνε.16 
γεύσασθαι. Παρασκχευαζόντων δὲ ἐκείγων, ἐπέπεσεν 
ἐπ᾿ αὐτὸν ἔχστασις, καὶ θεωρεῖ τὸν obparór ἀνξῳγ- 
μένον. Τί ἐστιν ἔχστασις ; Πνευματιχὴ, φησὶ, θεωρία 
γέγονεν αὐτῷ * τοῦ σώματος, ὡς ἂν εἴποι τις, ἐξέστη ἡ 
ψυχή. Καὶ θεωρεῖ τὸν οὐρανὸν ἀνεφγμέγον, καὶ xa- 
ταδωῖνον ἐπ᾿ αὐτὸν σχεῦός τι ὡς ὀθόνην μεγάλην, 
τέσσαρσιν ἀρχαῖς δεδεμένον xal καθιέμενον ἐπὶ trc 
γῆς, ἐν ᾧ ὑπῆρχε πάντα τὰ τετράποδα τῆς γῆς, καὶ 
τὰ θηρία καὶ τὰ ἑρπετὰ, καὶ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ. 
Καὶ ἐγένετο φωνὴ πρὸς αὑτόν" 'Avactüc, Πέερϑ, 
479) θῦσον καὶ ράγε. Ὃ δὲ Πέτρος εἶπεν" Μηδαμῶς, 
Κύριξ, ὅτι οὐδέποτε ἔφαγον πᾶν κοιγὸν i) ἀκάθαρτον. 
Kal φωνὴ xd. ἐκ δευτέρου πρὸς αὑτόν" "A ὁ Θεὸς 
ἐχαθάρισς, σὺ μὴ κοίνου. Τοῦτο δὲ ἐγένετο ἐπὶ τρίς" 
καὶ πάλιν ἀνελήφθη τὸ σκδῦος εἰς τὸν οὐρανόν. 
β΄. Τί ποτε τοῦτόἑστι; Σύμόολον τῆς οἰχουμένης ἀπάσης 
τὸ πρᾶγμα γίνεται ἃ, Ὃ ἄνθρωπος ἀχρόδυστος ἦν, xal 
οὐδὲν χοινὸν εἶχε πρὸς Ἰουδαίους. Ἐπεὶ οὖν ἔμελλον 
αὑτοῦ κατηγορεῖν ἅπαντες ὡς παραθάτου, xal τοῦτο 


e |dem ἀφῆκεν αὐτὸ 9» ὁπιβυμία, — d Πς, τὸ πρᾶγμα ees 
Aosont jn quibusdi N 


175 
πάνυ αὐτοῖς προσίπτατο, ἀναγχαίως οἰχονομεῖται εἰπεῖν, 
υὐδέποτε Ézayov " οὐχὶ αὐτὸς δεδοιχὼς, μὴ γένοιτο, 
ἀλλ᾽ ὑπὸ τοῦ Πνεύματος, ὡς ἔφην, οἰχονομούμενος, ἵν᾽ 
ἔχῃ ἀπολογίαν πρὸς τοὺς ἐγκαλοῦντας, ὅτι xal ἀντεῖ- 
πεν * πάνυ γὰρ αὐτοῖς ἔμελε τοῦ τὸν νόμον φυλάττεσθαι. 
Εἰς ἔθνη ἐπέμπετο. Ἵνα οὖν μὴ καὶ οὗτοι αὐτοῦ χατ- 
ηγορῶσιν, ὡς ἔφθην εἰπὼν, ταῦτα οἰχονομεῖτα: " ἣ χαὶ 
ἵνα μὴ δόξῃ φαντασία τις εἶναι, εἶπε, Μηδαμῶς, Κύριε, 
ὅτι οὐδέποτε Ézayor κοινὸν ἣ ἀκάθαρτον. Ἐγένετο 
à φωνὴ πρὸς αὐτόν * ὁ Θεὸς ἐκαθάρισε. σὺ μὴ 
κοίγου. Τοῦτο δοκεῖ μὲν πρὸς αὐτὸν λέγεσθαι " τὸ δὲ 
πᾶν πρὸς Ἰουδαίους λέγεται. Εἰ γὰρ ὁ διδάσκαλος ἔπι- 
τιμᾶται, πολλῷ μᾶλλον οὗτοι. Ἡ οὖν σινδὼν, τοῦτό 
ἔστιν ἡ γῇ * τὰ δὲ α ἐν αὐτῇ θηρία, οἱ ἐξ ἐθνῶν " τὸ δὲ, 
Θῦσον xal φάγε, ὅτι χἀχείνοις δεῖ προσιέναι " τὸ δὲ 
τρίτον τοῦτο γενέσθαι, τὸ βάπτισμα δηλοῖ. Μηδαμῶς, 
Κύριε, οὐδέποτε ἔφαγον κοιγὺν ἣ ἀκάθαρτον. Καὶ 
διὰ τί, φησὶν, ἀντεῖπεν ; Ἵνα μή τις εἴπῃ, ὅτι ἐπείρα- 
Cav ὁ Θεὸς αὐτὸν, ὥσπερ ἐπὶ τοῦ ᾿Αὐραὰμ, ὅτε ἐχε- 
λεύετο τὸν υἱὸν θυσίαν ἀνενεγχεῖν " ὡς ἐπὶ τοῦ Φιλίπ- 
που, ὅτε, Πόσους ἄρτους ἔχετε; ὑπὸ τοῦ Χριστοῦ 
ἡρωτήθη " οὐχ iva μάθῃ, ἀλλὰ πειράζων αὐτόν. Καὶ 
μὴν ἐν τῷ νόμῳ περὶ χαθαρῶν καὶ ἀκαθάρτων διεστεί- 
λατο Μωῦσῆς τῶν τε ἐν γῇ τῶν τε ἐν θαλάσσῃ " xal 
ὅμως οὐδὲ οὕτως ἤδει. ᾿'Ως δὲ ἐν ἑαυτῷ διηπόρει ὁ 
Πέτρος, τί ἂν εἴη τὸ ὅραμα, ὃ εἶδε, καὶ ἰδοὺ οἱ ár- 
δρες οἱ ἀπεσταλμένοι ἀπὸ τοῦ Κορνηλίου, διερωτή- 
σαντες τὴν οἰκίαν τοῦ Σίμωνος, ἐπέστησαν ἐπὶ τὸν 
zvAora, καὶ ρφρωνήσαντες, ἐπυνθάνοντο, el Σίμων 
d ἐπικαλούμενος Πέτρος ἐνθάδε ξενίζεται. Θαμθου- 
μένῳ καθ᾽ ἑχυτὸν xai διαποροῦντι τῷ Πέτρῳ, ἔρχονται 
οἱ ἄνδρες εὐχμαίρως τὴν ἀπορίαν λύοντες " ἐπεὶ xat τὸν 
Ἰωσὴφ πρότερον εἴασε θορυδηθῆναι, xaX τότε τὸν ἀρχ- 
ἀγγελον πέμπει. Εὐχόλως γὰρ ἡ ψυχὴ δέχεται τὴν 
λύσιν, πρότερον ἐν ἀπορίᾳ γενομένη. Οὔτε οὖν ἐπὶ πολὺ 
γίνεται αὐτῷ τὰ τῆς ἀπορίας, οὔτε πρὸ τούτον, ἀλλὰ 
περὶ τὸν καιρὸν τοῦ ἀρίστου. Τοῦ b δὲ Πέτρου διεγθυ- 
μουμένου περὶ cov ὁὀράματος. εἶπεν αὑτῷ τὸ Πνεῦμα: 
᾿Ιδοὺ ἄνδρες ζητοῦσί σε. ᾿Α.11ὰ ἀναστὰς, κατάδηθι 
καὶ πορεύου σὺν αὑτοῖς, μηδὲν διακρινόμεγος, διότι 
ἐγὼ ἀπάσταιχα αὐτούς. Καὶ πάλιν τοῦτο ἀπολογία 
Πέτρου πρὸς τοὺς μαθητὰς, ἵνα μάθωσιν, ὅτι xax δι- 
εχρίθη, xal ἐπαιδεύθη μηδὲν διαχρίνεσθαι. Ὅτι ἐγὼ, 
φησὶν, αὐτοὺς ἀπέσταλχε. "Opa ὅση τοῦ Πνεύματος ἡ 
ἐξουσία. [180] Ὃ δὲ ποιεῖ ὁΘεὸς, τοῦτο λέγεται τὸ Πνεῦμα 
ποιεῖν. Ὁ μὲν οὖν ἄγγελος οὐχ οὕτως * ἀλλὰ πρῶτον 
εἰπὼν, Αἱ εὐχαί cov καὶ αἱ éAenuocvxrat cov , τότε 
φησὶν, Azócterlor, ἵνα δείξῃ. ὅτι ἐχεῖθεν ἀπέσταλται" 
πὴ δὲ Πνεῦμα, ἐπεὶ Κύριον, ᾿Εγὼ αὐτοὺς áxécradxa. 
Καταδὰς δὲ ὁ Πέτρος πρὸς τοὺς ἄνδρας, εἶπεν" ᾿Ιδοὺ 
ἐγώ εἶμι, ὃν ζητεῖτε. Τίς ἡ αἰτία δι᾽ ἣν πάρεστε; 0l 
δὲ εἶπον " KopvilAtoc ὁ ἑἐχατογτάρχης, ἀνὴρ δίκαιος 
xal φοδούμενος τὸν Θεὸν, μαρτυρυύμεγνός τε ὑπὸ 
éAov τοῦ ἔθνους τῶν Ἰουδαίων, éypnuacicón ὑπὸ 
ἀγγέλου ἀγίου μεταπέμψασθαί σε εἰς τὸν οἶκον αὖ 
τοῦ, καὶ ἀκοῦσαι ῥήματα παρὰ σοῦ. Λέγουσι τὰ ἐγ 
χώμια, ὥστε πεῖσαι, ὅτι χαὶ ἄγγελος ὥφθη αὐτῷ. Εὶσ 
χαλεσώμενος οὗν αὐτοὺς ἐξένισεν. Ὁρᾷς, πόθεν ἣ 
ἀρχὴ γίνεται τῶν ἐθνῶν ; ᾿Απὸ ἀνδρὸς εὐσεδοῦς, &Eiou 
φανέντος ἀπὸ τῶν ἔργων. El γὰρ xaX τοῦτο γέγονε, xai 
ὅμως σχανδαλίξζονται, εἰ μὴ τοῦτο fv, τί οὐχ ἄν εἶπον 
"^-alot ; Εἰσκα.-ϊεσάμενος oír, φησὶν, αὐτοὺς ἐξέ- 

5 cod. οὗτοι. Ἢ οὖν γῆ τοῦτό ἐστιν 9, oviBov ᾿ Τὰ δέ. 


v χαῖρον 50:102», εἰ ἐχεῖ ξενίζεται To», 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


154 
γισε. Θέα πόση ἀσφάλεια. "fate μηδὲν αὑτοὺς παθεῖν 
δεινὸν, εἰσχαλεῖται, χαὶ μετὰ παῤῥησίας λοιπὸν συν- 
διαιτᾶται. Τῃ δὲ ἐπαύριον ἀναστὰς ὁ Πέτρος, éEnA0& 
σὺν αὐτοῖς, xal τινες τῶν ἀδε.1::ῶν τῶν ἀπὸ Ἰόππης 
συνη,ῖθον αὐτῷ, καὶ τῇ ἐπαύριον εἰσῆ.1θον εἰς τὴν 
Καισάρειαν. Ἐπίστημος ἣν ὁ ἀνὴρ, ὡς ἐν ἐπισήμῳ 
πόλει τυγχάνων. Διὸ xal ἐπ᾿ αὐτῷ πάντα ὁμοῦ olxovo- 
μεῖται, καὶ ἀπὸ τῇς Ἰουδαίας ἀρχὴν λαμδάνει τὸ πρᾶγ- 
μα * οἷον τὸ μὴ ὑπνοῦντ, ὀφθῆναι, ἀλλ᾽ ἐγρηγορότι, τὸ 
ἐν ἡμέρᾳ " περὶ ἐνάτην γὰρ ὥραν" οὕτως ἑαυτῷ προσ- 
εἶχεν. ᾿Αλλ᾽ ἴδωμεν ἄνωθεν τὰ εἰρημένα. Καὶ εἶπεν ὃ 
&rreAoc* Αἱ εὐχαί cov καὶ αἱ ἐεημοσύγαι σου dr- 
ἔδησαν εἰς μνημόσυνον ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. Ἔντεῦθεν 
δῆλον, ὅτι διὰ φωνῇς ἐχάλεσεν ὁ ἄγγελος, χαὶ οὕτως 
εἶδεν αὐτόν. ὡς εἰ μὴ ἐχάλεσεν, οὐδ᾽ ἂν εἶδεν * οὕτω 
συντεταμένος ἦν ἀπὸ τοῦ πράγματος, ἐν d fv. Καὶ 
μετάπεμγαι Σίμωνα τὸν ἐπικαλούμενον Πέερον. 
Τέως, ὅτι ἐπὶ χρηστοῖς αὐτὸν μεταχαλέσεται, ἐδήλωσε * 
ποίοις δὲ χρηστοῖς, o0x Ext. Οὕτως οὐδὲ Πέτρος λέγει τὰ 
πᾶν * ἀλλὰ πανταχοῦ Ex μέρους τὰ διηγήματα, ὥστε δι- 
εγείρειν τοὺς ἀχούοντας *. Οὕτω xal Φίλιππον χαλεῖ μόνον 
εἰς τὴν ἔρημον. ᾿Αγέθδη δὲ Πέτρος ἐπὶ τὸ δῶμα προσ- 
εὐξασθαι περὶ ὥραν ἕἔχτην, καὶ ἔπεσεν ἐπ’ αὑτὸν 
ἔκστασις, καὶ θεωρεῖ σκεῦός τι ὡς ὀθόνην. Σχόπει, 
ὅτι οὐδὲ ἡ πεῖνα ἠνάγκασεν αὐτὸν προσδραμεῖν τῇ σιν- 
δόνι. Ἵνα δὲ μὴ ἐν πλείονι ἀπορίᾳ ὁ Πέτρος ἧ, ἀχούει 
λεγούσης φωνῆς" ᾿Αγαστὰς, Ilécpe , θῦσον καὶ φάγε. 
Ἴσως ἐπὶ γόνατα χείμενος εἶδε τὴν ὀπτασίαν - ἐμοὶ δὲ 
δοχεῖ διὰ τὸ κήρυγμα ταύτην ἑωοραχέναι. Ὅτι δὲ xal 
θεῖον ἣν τὸ γινόμενον, δῆλον ἔχ τε τοῦ ἄνωθεν ἱδεῖν 
χαταθαΐνον, ἔχ τε τοῦ Ev ἐχστάσει γενέσθαι. Τὸ ὃὲ xal 
φωνὴν ἐχεῖθεν ἐνεχθῆναι, xaX τὸ τρὶς τοῦτο γενέαθαι, 
xai τὸ οὐρανὸν ἀνεῳχθῆναι, καὶ τὸ ἐχεῖθεν ἤχειν, xa) 
τὸ ἐχεῖ ἀναρπασθῆναι πάλιν, μέγα δεῖγμα τοῦ Ocloy 
εἶναι τὸ πρᾶγμα. 
γ΄. Διὰ τί δὲ τοῦτο γίνεται; Διὰ τοὺς μετὰ ταῦτα, οἷς 

μέλλει ἐξηγεῖσθαι " ἐπεὶ αὐτὸς ἤδη ἀχούσας fjv. ὅτι ὁ 
Εἰς ὁδὸν ἐθνῶν μὴ ἀπέλθητε. Καὶ μὴ θαυμάσῃς. Εἰγὰρ 
περιτομῆς ἐδεήθη xaX θυσία; Παῦλος, [181] πολλῷ udX 


λον τότε ἐν ἀρχῇ τοῦ χηρύγματος ἀσθενεστέρων ὄντων 


αὐτῶν, τούτων ἔδει. Καὶ ἰδοὺ οἱ ἄγδρες, φησὶ, οἱ ἀπ- 
ἐσταλμένοι ἀπὸ τοῦ Κορνηλίου ἐπέστησαν ἐπὶ τὸν 
zvAora * xal φωνήσαντες éxvrOdrorco , εἰ Σίμων ὁ 
ἐπικαλούμενος Πέτρος ἐνθάδε ξενίζεωται. "Axe ὡς 
εὐτελῇ οἰχίαν, χάτωθεν ἐπυνθάνοντο, οὐ τοὺς γείτονας 
ἠρώτων. Τοῦ δὲ Πέτρου διενθυμουμέγου, εἶτεν αὐτῷ 
τὸ Πνεῦμα" ᾿Αγαστὰς κατάθηθι, καὶ πορεύου μηδὲν 
διαχρινόμεγος, διότι ἐγὼ ἀπέσταιχα αὐτούς. “ὑρα" 
οὐχ εἶπε’ Διὰ γὰρ τοῦτο τὸ ὄραμά σοι ὥφθη * ἀλλ᾽, ᾿Εγὼ 
αὐτοὺς ἁπέσταιϊχα" δεικνὺς, ὅτι οὕτω δεῖ πείθεσθαι, 
εὐθύνας οὐχ ἀπαιτοῦντα. "Apxel γὰρ πρὸς πᾶσαν πλη- 
ροφορίαν τὸ ἀχοῦσαι παρ᾽ αὐτοῦ * 1όδε ποίησον, τόδε 
λάλησον, χαὶ μηδὲν πλέον ζητεῖν. Καταδὰς δὲ Πέτρος 
εἶπεν" Ἰδοὺ ἐγώ εἶμι, ὃν ζητεῖτε. Τί δέποτε οὐχ 
εὐθέως αὐτοὺς ἐδέξατο, ἀλλὰ πυνθάνεται; Εἰἷδε στρα- 
τιώτας ὄντας τοὺς ἐπιστάντας, Διὸ οὐχ ἀπλῶς ἐρωτᾷ, 
ἀλλὰ πρότερον ὁμολογήσας αὐτὸς εἶναι, τότε τὴν αἰτίαν 

πυνθάνεται τῆς ἀφίξεως, ἵνα μὴ νομισθῇ διὰ τοῦτο πὺυν- 

θάνεσθαι, ὡς δὴ θέλων ἑαυτὸν καταχρύψαι. Καὶ πυνθά- 

νεται, ἵνα, ἂν μὲν εὐθέως χατεπείγῃ, χαὶ συνεξέλθῃ " 

ἂν δὲ μὴ, ἵνα ξενίσῃ. Τίνος δὲ Evex:v ἐχεῖνοι λέγωσι, 

€ Hic omuía diverse parrst unus, ita 


referendus tola pagina exscribenda esse 
ubique est, d Lus cod. αὐτὸς ἤκουσεν, 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XXII. 114 


eturi erant ? Introducens, inquit, illos recepit hospitio. ! 
Vide quanta securitas. Ne quid illis grave accidat : 


47$ 


Homo ineireumcisus erat, nihilque corumune habe- 
bat cum Jud:;eis. Quia igilur omues illum ut trans- 


gressorem accusaturi erant, et illis admodum cordi 
erat : necessario ille sic rem temperavit ul diceret : 
Numquam comedi; non quod timeret, absit ; sed a 
Spiritu, ut dixi, sic dispositus fuit, ut defensionem 
haberet contra eos, qui se accusarent, quod restitis- 


Sel : magna enim cura illis erat, ut lex servaretur. . 


Ad gentes mittebatur. Ne igitur hi etiam illum accu- 
sarent, ut dixi, liec ita dispensata sunt : aut ne vide- 
retur phantasia quxdam esse, dixit : Absit, Domine, 
quia ntmquam  manducavi. commune aut. imnundum. 
Facta est autem vox ad illum : Qua Deus purificatit, 
iu commune ne dixeris. Hoc videtur quidem ad illum 
dici, totum vero Judzis dicitur. Nam si Magister in- 
crepatur, multo magis hi. Linteum ergo est terra; 
fer: autem in illa gentiles ; illud vero, Occide et man- 
duca, significat illos accedere debere ; quod vero ter 
liat, id baptismum significat. Absit, Domine, numquam 
inanducavi commune aut immundum. Et cur, inquies, 
contradixit ? Ne quis diceret, Deum tentavisse illum, 
Sicut Abrahamum, cum jussus est filium hostiam of- 
ferre ; sicut et Philippum, quando rogavit Christus, 

Quot panes habetis ? interrogavit, non ut disceret, sed 

tentaus. illum. Atqui in lege de mundis et immundis 

distincte pr:eceperat. Moyses, tam in terra, quam in 
mari : attamen neque sic sciebat. 17. Cum autem apud 
se dubitaret. Peirus : qua esset visio, quam viderat : el 
ecce viri, qui missi erant a Cornelio, inquirentes domum 
Simonis, adstiterunt ad januam. 18. Et cum vocassen!, 
interrogabant si Simon, qui coguominatur Petrus, illic 
haberet hospitium. Mirante in semetipso et dubitaute 
Petro, veniunt opportune viri, qui dubitationem sol- 
vaut : siquidem et Josephum dubitare permisit, et 
tunc archangelum misit (Matth. ἃ. 15). Facile uam- 

que anima solutionem accipit, que prius dubitavit. 

Non diu ergo, neque autea. dubitavit, sed circa tem- 

pus prandii. 19, Petro autem cogitante de visione, dixit 

Spiritus ei : Ecce viri querunt te. 20. Surge itaque, 
descende, et vade cum eis nihil dubitans, quia ego misi 
eos. llzec item alia est defensio Petri ad discipulos ; 
ut discant et dubitatum fuisse, et ipsum didicisse ni- 
hil esse dubitandum. Quia ego, inquit, misi illos. Vide 
quanta sit Spiritus potestas. Quod autem facit Deus, 
illud dicitur Spiritus facere. Angelus vero non ila ; 
sed cum prius dixisset, Orationes tud et eleemosyna 
tue, iunc ait, Mitte, ut ostendat isthiunc missum 
fuisse : Spiritus vero, quia Dominus est, Ego illos 
wisi. 291. Descendens autem Petrus ad. viros, dixit : 
Ecce ego sum, quem quaritis; que causa. est, propter 
quam venistis? 92. Qui dixerunt : Cornelius centurio, 
vir justus et. timens Deum, et. testimonium habens ab 
«universa genie Judeorum, responsum accepit ab angelo 
sancto accersere te in domum suam, et audire verba abs 
tc, Laudes proferunt, ut suadeant quod. angelus ap- 
paruerit ei. 95. Introducens ergo eos, recepit hospitio. 
Viden', uude flat initium gentium ? A viro pio qui ab 
operibus dignus visus est. Nam si vel re ita gesa 
offenduntur Jud:vi : si res non. fuisset, quid uon di- 


ipsos introducit, et fidenter cum illis victitat. Sequen:i 
autem die Petrus surgens profectus est cum illis, et qui- 
dam ez (ratribus ab Joppe comitati tunt eum. 94. Altera 
autem die introierunt Caesaream. Insignis vir erat, ut 
in insigni urbe versans. Quare in illo omnia simul dis- 
pensantur, atque a δι δα res incipit ; velut. quod 
non dormienti, sed vigilan'i, atque quod. interdiu res 
accidat ; circa nonam euim lioram : ita. sibi ipsi at- 
tendebat. Sed superius dicta repetamus, Et dizit an- 
gelus : Orationes tua et eleemosyue (ue uscenderunt iu 
memoriam in conspectu. Dei. Hinc palam est, angelum. 
emissa voce illum appellavisse, atque ita vidit illuin.. 
Quod si non vocasset, non utique vidisset : ita inten - 
tus erai rei, quam agebat. Et accersi Simonem, qui 
cognominatur Peirus. lnterim quod ad utilia illum. 
vocaturua sit, declarat ; ad qux& vero utilia, nondum. 
Sic neque Petrus totum declarat; sed ubique sunt 
succisa narrationes, ut audientes excitent. Sic et Phi- 
lippum solum vocat in solitudinem. Ascendit autem 
Petrus ad superiora, ut oraret circa horam sextain. Et 
cecidit super eum entis excessus, et vidit vas quod- 
dam velut linteum. Perpeude, quomodo neque fames 
coegit eum currere ad sindonem. Ne vero magis h:e- 
sitaret Petrus, audit vocem dicentem : Surgens, Petre, 
snacta et manduca. Forte in geuua procumbens vidit 
visionem : videtur mihi propter przdicationem illam 
vidisse. Quod vero divinum esset id, quod videbat, 
hinc manifestum est, quod illud superne descenderet, 
tuin. etiain, quod ipse in excessu mentis esset : item- 
que quod vox inde ferretur, quod illud ter fieret, 
quod ccelum aperiretur, quod. illud inde veniret, ct 
illuc arriperetur, magnum erat indicium rem esse 
prorsus divinam. 

9. Cur vero sic res agitur? Propter eos, quibus 
postea illud narraturus crat : nam ipse jam audierat : 
In viam gentium ne abieritis (Math. 10. 5). £t ne mi- 
reris. Si enim cireumcisione et victima opus habuit 
Paulus ; multo magis. tunc initio pr:edicationis, cum 
essent adhuc infirmiores, his opus habebaut. Et ecce, 
inquit, riri missi a Cornelio adstiterunt ad januam : et 
cum vocassent, interrogabant si Simon, qui cognomina- 
tur Petrus, illic haberet hospitium. Eo quod vilis essct 
domus, infra, non autem vicinos, interrogabant. 
Petro autem lec secum cogitante, dizit illi Spiritus : 
Surgens descende, el vade nihil hapsitans, quia ego misi 
eos. Vide; non dixit : Ideo enim visio apparuit tibi ; 
sed, Ego illos misi, ostendens sic obtemperandum esse, 
nec rationes esse exigendas. Satis euim erat, ut cer- 
tior fleret, quod ab illo audivisset, lloc fac, hioc lo- 
quere ; nec quid ultra quxrendum erat. Descendeus 
aulem Petrus dixit : Ecce ego sum, quem quavitis. Cur 
non statim illos recipit, sed qu:crit ? Videbat illos esse 
milites : ideo non simpliciter interrogat ; sed post- 
quam fassus est, se ipsum esse, tunc qu:rit adventus 
causam, ut ne putaretur, se ideo sciscitari, quasi vel- 
let sese occultare. Et sciscitatur, ut si statim. urge- 
retur, cum illis iret ; sin minus, illes hospitio exeiqe- 


175 
πάνυ αὑτοῖς προσίττατο, ἀναγχαίως οἰχονομεῖται εἰπεῖν, 
υὐδέποτε Ézaryor " οὐχὶ αὑτὸς δεδοικὼς, μὴ γένοιτο, 
ἀλλ᾽ ὑπὸ τοῦ Πνεύματος, ὡς ἔφην, οἰχονομούμενος, ἵν᾽ 
ἔχῃ ἀπολογίαν πρὸς τοὺς ἐγχαλοῦντας, ὅτι xa ἀντεῖ- 
πεν " πάνυ γὰρ αὑτοῖς ἔμελε τοῦ τὸν νόμον φυλάττεσθαι. 
Εἰς ἔθνη ἐπέμπετο. “ἵνα οὖν μὴ καὶ οὗτοι αὐτοῦ χατ- 
ηγορῶσιν, ὡς ἔφθην εἰπὼν, ταῦτα οἰχονομεῖτα: " fj xal 
ἵνα μὴ δόξῃ φαντασία τις εἶναι, εἶπε, Μηδαμῶς, Κύριε, 
ὅτι οὐδέποτε Ézayov κοινὸν ἣ ἀχάθαρτον. Ἐγένετο 
ὃΣ φωνὴ πρὸς αὐτόν * "A ὁ Θεὲς ἐκαθάρισε, σὺ μὴ 
κοίγου. Τοῦτο δοκεῖ μὲν πρὸς αὑτὸν λέγεσθαι " τὸ δὲ 
πᾶν πρὸς Ιουδαίους λέγεται. El γὰρ ὁ διδάσκαλος ἐπι- 
τιμᾶται, πολλῷ μᾶλλον οὗτοι. Ἡ οὖν σινδὼν, τοῦτό 
&czty ἡ γῆ ᾿ τὰ δὲ « ἐν αὐτῇ θηρία, οἱ ἐξ ἐθνῶν " τὸ δὲ, 
Θῦσον καὶ φάγε, ὅτι χἀχείνοις δεῖ προσιέναι * τὸ δὲ 
τρίτον τοῦτο γενέσθαι, τὸ βάπτισμα δηλοῖ. Μηδαμῶς, 
Κύριδ, οὐδέποτε ἔφαγον xowór ij ἀκάθαρτον. Καὶ 
διὰ τέ, φησὶν, ἀντεῖπεν ; Ἵνα μή τις εἴπῃ, ὅτι ἐπείρα- 
ζεν ὁ Θεὸς αὐτὸν, ὥσπερ ἐπὶ τοῦ 'A6paàp, ὅτε ἐχε- 
λεύετο τὸν νἱὸν θυσίαν ἀνενεγχεῖν * ὡς ἐπὶ τοῦ Φιλίπ- 
που, ὅτε, Πόσους ἄρτους ἔχετε; ὑπὸ τοῦ Χριστοῦ 
ἐρωτήθη " οὐχ ἵνα μάθῃ, ἀλλὰ πειράζων αὐτόν. Καὶ 
μὴν ἐν τῷ νόμῳ περὶ καθαρῶν καὶ ἀκαθάρτων διεστεί- 
λατο Μωῦσῆς τῶν τε ἐν γῇ τῶν τε ἐν θαλάσσῃ " χαὶ 
ὅμως οὐδὲ οὕτως ῇδει. ᾽ῶΩς δὲ ἐν ἑαυτῷ διηπόρει ὁ 
Πέτρος, τί ἂν εἴη τὸ ὅραμα, ὃ εἶδε, καὶ ἰδοὺ οἱ ár- 
6psc οἱ ἀπεσταλμένοι ἀπὸ τοῦ Κορνηλίου, διερωτή- 
σαντες τὴν οἰκίαν τοῦ Σίμωνος, ἐπέστησαν ἐπὶ τὸν 
πυιῶγα, καὶ ρωγήσαντες, ἐπυνθάνοντο, εἰ Σίμων 
ὁ ἐπικαλούμενος Πέτρος ἐνθάδε ξεγίζεται. Θαμθου- 
μένῳ χαθ᾽ ἑχυτὸν xat διαποροῦντι τῷ Πέτρῳ, ἔρχονται 
οἱ ἄνδρες εὐχαίργως τὴν ἀπορίαν λύοντες * ἐπεὶ xax τὸν 
Ἰωσὴφ πρότερον εἴασε θορυδηθῆναι, xaX τότε τὸν ἀρχ- 
ἀγγελον πέμπει. Εὐχόλως γὰρ ἡ ψυχὴ δέχεται τὴν 
λύσιν, πρότερον ἐν ἀπορίᾳ γενομένη. Οὔτε οὖν ἐπὶ πολὺ 
γίνεται αὐτῷ τὰ τῆς ἀπορίας, οὔτε πρὸ τούτον, ἀλλὰ 
περὶ τὸν χαιρὸν τοῦ ἀρίστου. Τοῦ b δὲ Πέτρου διεγθυ- 
μουμένου περὶ τοῦ ὁράματος, εἶπεν αὐτῷ τὸ Πνεῦμα: 
᾿Ιδοὺ ἄνδρες ζητοῦσί σε. ᾿Α.11ὰ ἀναστὰς, χατάθδηθι 
καὶ πορεύον σὺν αὑτοῖς, μηδὲν διαχριγόμεγος, διότι 
ἐγὼ daéctcaAxa αὐτούς. Καὶ πάλιν τοῦτο ἀπολογία 
Πέτρου πρὸς τοὺς μαθητὰς, ἵνα μάθωσιν, ὅτι xat δι- 
εχρίθη, xal ἐπαιδεύθη μηδὲν διαχρίνεσθαι. Ὅτε ἐγὼ, 
φησὶν, αὑτοὺς ἀπέσταλχε. Ὅρα ὅση τοῦ Πνεύματος ἡ 
ἐξουσία. [180] Ὃ δὲ ποιεῖ 68c5;, τοῦτο λέγεται τὸ Πνεῦμα 
ποιεῖν, Ὁ μὲν οὖν ἄγγελος οὐχ οὕτως " ἀλλὰ πρῶτον 
εἰπὼν, Αἱ εὐχαί cov καὶ αἱ &Aenpocvrat cov , τότε 
φησὶν, ᾿Απόστειιῖον, ἵνα δείξῃ, ὅτι ἐχεῖθεν ἀπέσταλται" 
πὴ δὲ Πνεῦμα, ἐπεὶ Κύριον, ᾿Εγὼ αὐτοὺς ἀἁπέσταικα. 
Kaca6àc δὲ ὁ Πέτρος πρὸς τοὺς ἄνδρας, εἶπεν" ᾿Ιδοὺ 
ἐγώ εἶμι, ὃν ζητεῖτε. Τίς ἡ αἰτία δι’ ἣν πάρεστε; Οἱ 
δὲ εἶπον " Κορνήλιος ὁ ἑκατογεάρχης, ἀνὴρ δίχαιος 
xal φοδούμενος τὸν Θεὸν, μαρτυρυύμεγνός τὸ ὑπὸ 
éAov τοῦ ἔθνους τῶν Ἰουδαίων, ἐχρημαςείσθη ὑπὸ 
dyyé.tov ἀγίου μεταπέμψασθαί σε εἰς τὸν οἶκον αὖ 
τοῦ, xal ἀκοῦσαι ῥήματα παρὰ σοῦ. Λέγουσι τὰ ἐγ 
χώμια, ὥστε πεῖσαι, ὅτι xal ἄγγελος ὥφθη αὐτῷ. Ei 
χαλεσάμενος οὖν αὐτοὺς ἐξένισεν. Ὁρᾷς, πόθεν à 
ἀρχὴ γίνεται τῶν ἐθνῶν ; "Arb ἀνδρὸς εὐσεδοῦς, ἀξίου 
φανέντος ἀπὸ τῶν ἔργων. Εἰ γὰρ καὶ τοῦτο γέγονε, χαὶ 
ὅμως σχανδαλίξζονται, εἰ μὴ τοῦτο fjv, τί οὐχ ἄν εἶπον 
Ἰουδαῖοι ; Εἰσκα.ϊεσάμεγος οὗν, φησὶν, αὐτοὺς ἐξέ- 
5 cod. οὗτοι. Ἢ οὖν γῇ τοῦτό ἐστιν ἡ σωδών " Τὰ δὲ. 


τὸν χαῖρον *20011,02:0, εἶ ἐχεῖ γενίζεται To». 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


74 
γισε. Θέα πόση ἀσφάλεια. "Ὥστε μηδὲν αὑτοὺς παθεῖν 
δεινὸν, εἰσχαλεῖται, χαὶ μετὰ παῤῥησίας λοιπὸν συν- 
διαιτᾶται. Τῃ δὲ ἐπαύριον ἀναστὰς ὁ Πέτρος, ἐξῆ.1θε 
σὺν αὐτοῖς, xal τινες τῶν düsAzo* τῶν ἀπὸ ᾿Ιόππης 
συνή.ῖ9ον αὐτῷ, καὶ τῇ ἐπαύριον εἰσῆ.10ον εἰς τὴν 
Καισάρειαν. Ἐπίστμος f$» ὁ ἀνὴρ, ὡς ἐν ἐπισήμῳ 
πόλει τυγχάνων. Διὸ xal ἐπ᾽ αὐτῷ πάντα ὁμοῦ olzovo- 
μεῖται, xal ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας ἀρχὴν λαμδάνει τὸ πρᾶγ- 
μα " οἷον τὸ μὴ ὑπνοῦντ, ὀφθῆναι, ἀλλ᾽ ἐγρηγορότι, τὸ 
ἐν ἡμέρᾳ " περὶ ἐνάτην γὰρ (pav: οὕτως ἑαυτῷ προσ- 
εἶχεν. ᾿Αλλ᾽ ἴδωμεν ἄνωθεν τὰ εἰρημένα. Καὶ εἶπεν à 
&rreAoc* Αἱ εὐχαὶ σου καὶ αἱ ἐεημοσύγαι σου ἂν- 
ἔθησων εἰς μνημόσυνον ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. Ἔντεῦθεν 
δῆλον, ὅτι διὰ φωνῆς ἐχάλεσεν ὁ ἄγγελος, χαὶ οὕτως 
εἶδεν αὐτόν" ὡς εἰ μὴ ἑἐχάλεσεν, οὐδ᾽ ἂν εἶδεν " οὕτω 
συντεταμένο; ἣν ἀπὸ τοῦ πράγματος, ἐν d Tfjv. Kal 
μετάπεμψαι Σίμωνα τὸν ἐπιχαλούμεγον Πέερον. 
Τέως, ὅτι ἐπὶ χρηστοῖς αὐτὸν μεταχαλέσεται, ἐδήλωσε " 
ποίοις δὲ χρηστοῖς, οὐχ ἔτι. Οὕτως οὐδὲ Πέτρος λέγει τὰ 
πᾶν " ἀλλὰ πανταχοῦ Ex μέρους τὰ διηγήματα, ὥστε δι- 
εγείρειν τοὺς ἀχούοντας €. Οὕτω χαὶ Φίλιππον χαλεῖ μόνον 
εὶς τὴν ἔρημον. 'Avé6n δὲ Πέτρος ἐπὶ τὸ δῶμα προσ- 
εὐξασθαι περὶ ὥραν ἔχτην, xal ἔπεσεν ἐπ᾽ αὑτὸν 
ἔκστασις, καὶ θεωρεῖ σκεῦός τι ὡς ὀθόνην. Σχόπει, 
ὅτι οὐδὲ ἡ πεῖνα ἠνάγκασεν αὐτὸν προσδραμεῖν τῇ σιν- 
δόνι. Ἵνα δὲ μὴ ἐν πλείονι ἀπορίᾳ ὁ Πέτρος ἧ, ἀχούει 
λεγούσης φωνῆς" ᾿Αγαστὰς, Ilécpe , θῦσον καὶ φάγε. 
Ἴσως ἐπὶ γόνατα χείμενος εἶδε τὴν ὁπτασίαν * ἐμοὶ δὲ 
δοχεῖ διὰ τὸ χήρυγμα ταύτην ἑωραχέναι. Ὅτι δὲ xat 
θεῖον ἣν τὸ γινόμενον, δῆλον ἔχ τε τοῦ ἄνωθεν ἰδεῖν 
χαταθαΐνον, ἔχ τε τοῦ Ev ἐχστάσει γενέσθαι. Τὸ δὲ xal 
φωνὴν ἐχεῖθεν ἐνεχθῆναι, χαὶ τὸ τρὶς τοῦτο γενέσθαι, 
xai τὸ οὐρανὸν ἀνεῳχθῆναι, xal τὸ ἐχεῖθεν fixetv , καὶ 
τὸ ἐχεῖ ἀναρπασθῆναι πάλιν, μέγα δεῖγμα τοῦ θεῖον 
εἶναι τὸ πρᾶγμα. 

γ΄. Διὰ τί δὲ τοῦτο γίνεται ; Διὰ τοὺς μετὰ ταῦτα, οἷς 
μέλλει ἐξηγεῖσθαι - ἐπεὶ αὐτὸς ἤδη ἀχούσας ἦν. ὅτι ὁ 
Εἰς ὁδὸν ἐθγῶν μὴ ἀπέ.θητε. Καὶ μὴ θαυμάσῃς. Εἰγὰρ 
περιτομῆς ἐδεήθη xal θυσία Παῦλος, [181] πολλῷ pa 
λον τότε ἐν ἀρχῇ τοῦ χηρύγματος ἀσθενεστέρων ὄντων 
αὑτῶν, τούτων ἔδει. Καὶ ἰδοὺ οἱ ἄνδρες, φησὶ, οἱ ἀπ- 
εσταιμέγοι ἀπὸ τοῦ Κορνηίου ἐπέστησαν ἐπὶ τὸν 
πυιῶνα" xal gwrijcaycec ἐπυνθάνοντο, εἰ Σίμων ὃ 
ἐπικαλούμενος Πέτρος ἐνθάδε ξενίζεται, "Axe ὡς 
εὐτελῆ οἰχίαν, κάτωθεν ἐπυνθάνοντο, o) τοὺς γείτονας 
ἠρώτων. Τοῦ δὲ Πέτρου διεγνθυμουμένου, slav αὐτῷ 
τὸ Πνεῦμα" ᾿Ανγαστὰς κατάθδηθι, καὶ πορεύου μηδὲν 
διαχριγόμενος, διότι ἐγὼ ἀπέσταικχα αὐτούς. Ὅρα" 
οὐχ εἶπε" Διὰ γὰρ τοῦτο τὸ ὄραμά σοι ὥφθη ᾿ ἀλλ᾽, ᾿Εγὼ 
αὐτοὺς ἀπέσταιϊχα" δειχνὺς, ὅτι οὕτω δεῖ πείθεσθαι, 
εὐθύνας οὐχ ἀπαιτοῦντα. ᾿Αρχεῖ γὰρ πρὸς πᾶσαν πλη- 
ροφορίαν τὸ ἀχοῦσαι παρ᾽ αὐτοῦ - Τόδε ποίησον, τόδε 
λάλησον, xai μηδὲν πλέον ζητεῖν. Καταδὰς δὲ Πέτρος 
εἶπεν" Ἰδοὺ ἐγώ εἶμι, ὃν ζητεῖτε. Τί δήποτε οὐχ 
εὐθέως αὐτοὺς ἐδέξατο, ἀλλὰ πυνθάνεται; Εἷδε στρα- 
τιώτας ὄντας τοὺς ἐπιστάντας. Διὸ οὐχ ἀπλῶς ἐρωτᾷ, 
ἀλλὰ πρότερον ὁμολογήσας αὐτὸς εἶναι, τότε τὴν αἰτίαν 
πυνθάνεται τῆς ἀφίξεως, ἵνα μὴ νομισθῇ διὰ τοῦτο πυν- 
θάνεσθαι, ὡς δὴ θέλων ἑαυτὸν χαταχρύψαι. Καὶ πυνθά- 
νεται, ἵνα, ἂν μὲν εὐθέως χατεπείγῃ, χαὶ συνεξέλθῃ * 
ἂν δὲ μὴ, ἵνα ξενίοῃ. Τίνος δὲ Evex:v ἐχεῖνοι λέγωσι, 

* Hic omuia diverse narrat unus, ita ut δὰ varietates 


referendas tota pagina exscribenda esset; sed unus seusus 
"ubique est, d Lus col. αὐτὸς ἤκουσε, ὅτι. 


47$ 


Homo incireumcisus erat, nihilque corimune habe- 
bat cum Jud:eis. Quia igitur omues illum ut trans- 
gressorem accusaturi erant, ct illis admodum cordi 
erat : necessario ille sic rem temperavit ut diceret : 
Numquam comedi; non quod timerct, absit ; sed a 
Spiritu, ut dixi, sic dispositus fuit, ut defensionem 
haberel conira eos, qui se accusarent, quod restilis- 


sel : inagna enim cura illis erat, ut lex servaretur. . 


Ad gentes mittebatur. Ne igitur hi etiam illum accu- 
sareut, ut dixi, lec ita dispensata sunt : aut ne vide- 
retur phantasia quxdam esse, dixit : Absit, Domine, 
quia numquam  manducavi. commune aut. immundum. 
Faeta est autem vox ad illum : Que Deus purificavit, 
iu commune ne dixeris. Hoc videtur quidem ad illu 
dici, totum vero Judzis dicitur. Nam si Magister in- 
crepatur, multo magis hi. Linteum ergo est terra; 
ferz* autem in illa gentiles ; illud vero, Occide et man- 
duca, significat illos accedere debere ; quod vero ter 
liat, id baptismum significat. Absit, Domine, numquam 
manducavi commune aut immundum. Et cur, inquies, 
contradixit ? Ne quis diceret, Deum tentavisse illum, 
sicut Abraliamum, cum jussus est filium hostiam of- 
ferrc ; sicut et Philippum, quando rogavit Christus, 
Quot panes habetis ? interrogavit, non ut disceret, sed 
tentaus illum. Atqui in lege de mundis et immundis 
distincte pr:eceperat. Moyses, tam in terra, quam in 
mari : attamen neque sic sciebat. 17. Cum autem apud 
se dubitaret Petrus ; quae esset visio, quam viderat : el 
ecce viri, qui missi erant a Cornelio, inquirentes domum 
Simonis, adstiterunt ad januam. 18. Εἰ cum vocassen!, 
interrogabant si Sinon, qui cognominatur Petrus, illic 
haberet hospitium. Mirante in semetipso et dubitante 
Petro, veniunt opportune viri, qui dubitationem sol- 
vaut : siquidem et Josephum dubitare permisit, et 
tunc archangelum misit (Matth. ἃ. 15). Facile uam- 
que anima solutionem accipit, que prius dubitavit. 
Non diu ergo, neque antea. dubitavit, sed circa tem- 
pus prandii. 19, Petro autem cogitaute de visione, dixit 
Spiritus ei : Ecce viri querunt (6. 90. Surge itaque, 
descende, et vade cum eis nihil dubitans, quia ego misi 
eos, Il:ec item alia est. defensio Petri ad discipulos ; 
ut discant et dubitatum fuisse, et ipsum didicisse ni- 
Lil esse dubitandum. Quia ego, inquit, misi illos. Vide 
quanta sit Spiritus potestas. Quod autem facit Deus, 
illud dicitur Spiritus facere. Angelus vero non ita ; 
sed cum prius dixisset, Orationes (ue εἰ eleemostina 
tue, iunc ait, Mitte, ut ostendat. isthiuc missum 
fuisse : Spiritus vero, quia Dowinus est, ἔσο illos 
misi. 91. Descendens autem Petrus ad viros, dixit : 
Ecce ego sum, quem quaritis; qut causa. est, propter 
quam venistis? 99. Qui dixerunt : Cornelius centurio, 
eir justus ei timens Deum, et. testimonium habens. ab 
universa gente Judworum, responsum accepit ab angelo 
sancto accersere te in domum suam, et audire verba abs 
tc. Laudes proferunt, ut. suadeant quod augelus ap- 
paruerit ei. 25. Introducens ergo eos, recepit hospitio. 
Viden', uude flat initium gcutium ? A viro pio qui ab 
operibus dignus visus est. Nam si vel re ita gesia 
offenduntur Jud;vi : si res non. fuisset, quid non di- 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XXII. 


174 


ciuri erant ? Introducens, inquit, illos recepit hospitio. / 
Vide quanta securitas. Ne quid illis grave accidat ! 
ipsos introducit, et fidenter cum illis victitat. Sequenti 
autem die Petrus surgens profectus est cum illis, et qui- 
dam ez fratribus ab Joppe comitati sunt eum. 94. Altera 
autem die introierunt Cesaream. Insignis vir erat, ut 
in insigni urbe versans. Quare in illo omnia simul dis- 
pensantur, atque a δι θα res incipit; velut. quod 
non dormienti, sed vigilan'i, atque quod interdiu res 
accidat ; circa nonam enim horam : ita sibi ipsi at- 
tendebat. Sed superius dicta repetamus, Et dizit an- 
gelus : Orationes tua et eleemosyna tue ascenderunt in. 
memoriam in conspectu. Dei. Vinc palam est, angelum. 
emissa voce illum appellavisse, atque ita vidit illuimn.. 
Quod si non vecasset, non utique vidisset : ita inten. 
tus erat rei, quam agebat. Et accersi Simonem, qui 
cognominatur Petrus. luterim quod ad utilia. illum. 
vocaturua sit, declarat ; ad quxe vero utilia, nondum. 
Sic neque Petrus totum declarat; sed ubique sunt 
succisa narraliones, ut audientes excitent, Sic et Phi- 
lippum solum vocat in solitudinem. Ascendit autem 
Petrus ad superiora, ut oraret. circa horam sextam. Et. 
cecidit super eum mentis excessus, εἰ vidit vas quod- 
dam velut linteum. P'erpende, quomodo neque fames 
coegit eum currere ad sindonem. Ne vero magis hzx- 
sitaret Petrus, audit vocem dicentem : Surgens, Petre, 
:nacta et manduca. Forte in geuua. procumbens vidit 
visionem : videtur mihi propter przedicationem illam 
vidisse. Quod vero divinum esset id, quod videbat, 
hinc manifestum est, quod illud superne descenderet, 
tuin. etiain, quod ipse in excessu mentis esset : item - 
que quod vox inde ferretur, quod illud ter fieret, 
quod celum aperiretur, quod illud iude veniret, ct 
illuc arriperetur, magnum erat indicium rem esse 
prorsus divinam. 

9. Cur vero sic res agitur? Propter eos, quibus 
postea illud narraturus erat : nam ipse jam audierat : 
In viam gentium ne abieritis (Matth. 10. 5). t ne mi- 
reris. Si enim circumcisione et victima opus habuit 
Paulus ; multo magis. tunc initio prz:edicationis, cum 
essent adhuc infirmiores, his opus habebant. Et ecce, 
inquit, viri missi a Cornelio adstiterunt ad januam : et 
cum vocassent, interrogabant si Simon, qui cognomina- 
tur Petrus, illic haberet hospitium. Eo quod vilis esset 
domus, infra, non autem vicinos, interrogabant. 
Petro autem h&c secum cogitante, dixit illi Spiritus : 
Surgens descende, el vade nihil hassitans, quia cgo misi 
eos. Vide; non dixit : ldeo enim visio apparuit tibi ; 
sed, Ego illos misi, ostendens sic obtemperandum esse, 
nec rationes esse exigendas. Satis enim erat, ut cer- 
tior fieret, quod ab illo audivisset, lloc fac, lioc la- 
quere ; nec quid ultra quzerendum erat. Descendens 
autem Petrus dixit : Ecce ego sum, quem γιατὶ ἐδ. Cur 
non Statim illos recipit, sed qu:erit ? Videbat illos esse 
milites : ideo non simpliciter interrogat ; sed post- 
quam fassus est, se ipsum esse, tunc quzrit adventus 
causam, ut ne putaretur, se ideo sciscitari, quasi vel- 
let sese occultare. Et sciscilatur, ut si statim urge- 
rctur, cum illis iret ; sin minus, illes hospitio exeipe- 


415 
ret. Cur autem. dicunt. illi : Accersit. te in. domum 
suam ? Quia sic illis pr:ecepezat. Fortasse vero, quasi 
rationem pro illo dantes, dicunt : Ne damnes illum; 
non quasi te contemnens misit, sed jussus. Cornelius 
vero exspectabat illos, convocatis cognatis suis, el ne- 
cessariis amicis. Jure : neque enim justum fuisset co- 
guatos et amicos rion simul adduci : alioquin vero, 
illie pr:esentes magis audituri erant. 

Eleemosyna virtus predicatur. — Vidistis, quanta 
sit eleemosynas virlus, ct in priori et In praisenti 
sermone ? Illa a temporanea morte liberavit, hzc ab 
geterna : lizec et januas ezli aperuit. Vide, quanti fe- 
cerit quod credat Cornelius, ut et angelus mittatur, 
et Spiritus operetur, el apostolorum coryphaeus ad- 
vocetur, talisque appareat visio, ac nihil retro relin- 
quatur. Quot erant centuriones, tribuni, reges, et 
nullus eorum eadem consequutus est. Audite,omnes 
quotquot in exercitu estis, quotquot reges stipatis. 
Pius erat, iuquit, et timens Deum : quodque majus, 
talis erat Cum. omni domo sua. lta erat huic rei in- 
tentus, ut non modo sua bene dispensaret, sed etiam 
jn familia sua idipsum faceret. Non eniin ut nos, qui 
nihil non agimus, ut nos ministri timeant ; ut autem 
pii sint, non item. Hic vero non sic, sed eum omni 
domo sua Deum timebat : nec modo quasi communis 
pater erat omnium qui cum ipso erant, sed etiam mi- 
litum suorum. Audi, quid aliud dicant : necessario 
enim illud additur : Testimonium habens αὖ omni 
gente ; nc quis diceret : Quid, si incireumcisus est? 
Et Judzsi, inquit, testificantur ei. Ergo nihil par elee- 
mosyn:z : imo tanta rei vis est, quando ex penuariis 
puris profuuditur, ut ea, qux ex injuste partis ma- 
nant, similia sint fonti lutum emittenti ; qux: vero ex 
juste partis, alveo limpido et puro, in paradiso ma- 
nanti, qui suavis visu, suavis et tactu, quid lene et 
frigilum dans in meridie. Sie est et eleemosyna. Ad 
hunc fontem non populi arbores, non pini, non cu- 
pressi, sed planta illis longe meliores et proceriores 
sunt : amor Dei, laus hominum, gloria in Deum, be- 
nevolentia omnium , peccatorum abolitio, fiducia 
multa, opum contemptus, eleemosyna, per quam ca- 
ritatis planta nutritur. Nihil enim sic caritatem alere 
solet, ut si quis misericors fuerit. H:ec ramos in al- 
tuin erigit : hic melior fons est illo, qui in paradiso 
erat, non in quatuor capita divisus, sed ad c:lum 
ipsum pertingens : hic parit fluvium illum salientem 
jn vitam xternam (Joan. 4. 14) : in. hunc mors inci- 
dens, quasi scintilla absumitur a fonte : adeo hic ubi- 
cumque stille, magna operatur bona. Hic fluvium 
iguis quasi scintillam exstinguit : hie vermem illuim ita 
suffocat quasi nibilum. Qui hanc habet, non dentibus 
stridet. Ex aqua ista si qua stilla inciderit in vincula, 
scindit illa : si in fornaces inciderit, onmes exstinguit. 

4. Sicut ille fons paradisi, non modo fluenta enit- 
tit, modo siccatur ( alioquin jam fons non esset), sed 
semper scalurit : ita et fons noster semper largius 
fluenta effundat ad eos maxime, qui misericordia 
egeaut, ut fons maneat. IHloc hilarem reddit eum, qui 
accipit * hoe eleemosyna est, si non modo rapidum 


S. JOANNIS CHI YSOSTOMI ARCITHEP. CONSTANTINOP. 


176 
ffnentum emittat, sed etiam perpetuum. Si vis, quasi 
ex fontibus tibi Dei inisericordiam impluere , et tu 
fontem habeto. Nihil illi par est. Si tu fontis hujus 
ora »perueris, fontis Dei talia erunt ora, ut abyssum 
omnem superent. Occasionem solum querit a nobis 
aecipere Deus, et profundit bona ex penuariis stis. 
Cum insumit, cum impendit, tunc. dives est, tune 
opulentus, Magnum est os fontis illius : purum et lim- 
pidum ejus fluentum. Si hunc non obstruas, neque 
illum obstrues. Nulla infructuosa juxto illum stet ar- 
bor, ne humorem illum absumat. Habes divitias? Ne 
plantes illic salices ; talis est enim ejus voluptas : 
multa insumit, et nihil in se ostendit, sed fructum 
perdit. Ne plantes salicem, ne pinuim, nec quid simile, 
quod consumat et inutile sit : talis enim est vestium 
voluptas ; visu pulchrze sunt, sed ad nihil ntiles. Im- 
ple surculis : omnia fructifera plantes in manus pau- 
perum qu:ecumque volueris. Nihil hae terra pinguius ; 
quamvis parva sit manus capacitas, attamen arbor 
illa plantata ad usque cxlum pertiugit, et firma stat. 
Iloc est vere plantare. Nam quod in terra plantatur, 
Si non nunc, post centum annos peribit. Cur arbores 
plantas, quibus uon frueris; sed autequam fruaris, 
mors invadens to ahripiet ? Hac arbor, cum inortuus 
fueris, tunc tibi frucium dabit. Si plantes, ne in ga- 
strimargix venire plantes, ne in secessum fructus 
exeat; sed planta in afflictio ventre, ut fructus ad 
czlum exsiliat-: recrea animam pauperis in angustia 
versantis, ut ne latam tuam viam arctes. Non vides, 
quomodo arbores, qu:? sine mensura rigantur , a ra- 
dice corrumpantur ; qux: autem cum mensura , cre- 
scant? ]ta et tu ue ventrem tuum potu ingurgites, ne 
putrescat arboris radix : potum da sitienti, ut fructum 
ferat. Qux moderate potum accipiunt, non putrefacit 
sol, sed qux: immoderate * : talis quippe est solis na- 
tura. Ubique mala est immoderatio : ideoque illam 
exscindamus, ut qux petimus assequamur. In altissi- 
mis locis dicuntur fontes oriri. Ergo simus et nos 
animo sublimes, et eleeinosyna cito manabit. Neque 
enim potest sublimis anima non misericors, el mise- 
ricors non sublimis esse. Qui ergo pecunias despicit, 
radice malorum superior est. Fontes in desertis sunt 
ut plurimum : et nos animam ex tumultu educamus, 
et apud nos scaturiet. eleemosyna. Fontes quanto 
magis purgantur, tanto uberiores sunt : ita nos quo- 
que, quo magis insumemus, et magis bona scaturient. 
Qui fontem hahet, non timet : si ergo et nos fontem 
habeamus eleemosynam, non timebimus. llic quippe 
fous ad potum, ad irrigationem, ad :edificia, ad om- 
nia nobis utilis est. Nihil hoc potu melius : nescit 
hic fons ebrietatem inducere : melius est talem ha- 
bere fontem, quam auri fontes emittere. Omni auri- 
fera terra melior est anima, que hujusmodi fert 
aurum. Non enim in hanc regiam , sed in. suycruam 
nobiscum concedit. Hoc aurum ornamentum est Ec- 
clesi* Dei : ex hoc auro. efficitur. gladius Spiritus, 
gladius per quem draco dissecatur. Ex hoc foute pro- 


! Codex unus habet: δὲ potum moderate. dederis, uon 
puérefacit s0l ; δὲ autem immoderate, putrefacit. 


005 
Μεταπέμπεταί σε εἰς τὸν οἶχον αὐτοῦ; "Ott τοῦτο 
αὐτοῖς ἐχέλευσε. Τάχα δὲ χαὶ ὡς ἀπολογούμενοι ὑπὲρ 
αὐτοῦ μονονουχὶ λέγουσι Μηδὲν χαταγνῷς " οὐχ ὡς 
καταφρονῶν ἔπεμφεν, ἀλλ᾽ ἐχελεύσθη οὕτως. Ὁ δὲ 
Kopv1.oc ἦν προσδοκῶν αὐτοὺς, φητὶ, xpooxaAe- 
σάμενος τοὺς συγγενεῖς αὐτοῦ, καὶ τοὺ; ἀναγκαίους 
φίλους. Εἰχότως * * οὐ γὰρ δίχαιον ἣν χαὶ τοὺς συγγενεῖς 
xal τοὺς φίλου; μὴ συνεπάγεσθαι" ἄλλω: δὲ καὶ ἐχεῖ 
παρόντες μᾶλλον αὐτοῦ ἤχουσαν ἄν. 

Εἴδετε, πόση τῆς ἐλεημοσύνης ἡ δύναμις, xal ἐν 
τῇ προτέρᾳ διαλέξει xal ἐνταῦθα; Ἑχείνη θανάτου 
ἀπήλλαξε τοῦ προσχαίρο"), αὕτη τοῦ αἰωνίου * αὕτη 
xaX θύρας ἀνέῳξεν οὐρανοῦ. Ὅρα δὲ, πῶς περὶ πολ- 
)o9 γεγένηται τὸ πιστεῦσαι Κορνήλιον, ὡς χαὶ ἄγγε- 
λον πεμφθῆναι, xal Πνεῦμα ἐνεργῆσαι, xoi τὸν 
χορυφαῖΐον μεταπεμφθῆναι τῶν ἀποστόλων, χαὶ ὄψιν 
φανῆναι τοιαύτην, xal μηδὲν ὅλως ἐλλειφθῆναι. Πόσοι 
ἦσαν ἑχατόνταρχοι, za χιλίαρχοι, xat βασιλεῖς, χαὶ 
οὐδεὶς τούτων ἐπέτυχεν ὧν οὗτος ; ᾿Αχούσατε πάντες, 
ὅσοι ἐν στρατείαις ἐστὲ, ὅσοι βασιλεῦσι παρεστήχατε. 
Εὐσεθδὴς ἦν, φησὶ, xal ροδούμενος τὸν Θεόν " καὶ τὸ 
μεῖζον, ὅτι τοιοῦτος ἣν Μετὰ παγτὸς τοῦ οἴχου αὐτοῦ. 
Οὕτως ἣν συγχεχροτημένος πρὸς τοῦτο xal διαχείμε- 
νος, ὡς μὴ μόνον εὖ τίθεσθαι τὰ οἰχεῖα, ἀλλὰ χαὶ 
ἐπὶ τῆς οἰχετείας τὸ αὐτὸ τοῦτο ποιεῖν. Οὐ γὰρ ὡς 
ἡμεῖς, oi, ὅπως μὲν ἡμῖν φοβεροὶ οἱ ὑπηρετοῦντες ἔσον- 
ται, πάντα ποιοῦμεν, ὅπως δὲ εὐλαδεῖς, οὐχέτι. ᾿Αλλ᾽ 
οὗτος οὐχ οὕτως, ἀλλὰ μετὰ τῆς οἰκίας ἀπάση- τὸν 
Θεὸν ἐςφοθεῖτο, οὐ μόνον b ὥσπερ χοινὸς πατὴρ πάντων 
τῶν μετ᾽ αὑτοῦ ὧν, ἀλλὰ xal τῶν ὑπ᾽ αὐτὸν στρατιω- 
τῶν, Ἄχουε δὲ χαὶ τί φασιν ἕτερον ἀναγχαίως γὰρ 
προπτέθειται τὸ, Μαρτυρούμεγος ὑπὸ διίου rov ἔθγους" 
ἵνα [182] μηδεὶ; εἴπῃ" Τί γὰρ, εἰ ἀχρόδυστος ἦν, Καὶ 
ἐχεῖνοι, φησὶ, μαρτυροῦσιν αὑτῷ. "Apa οὐδὲν ἐλεημο- 
σύνης ἴσον" μᾶλλον δὲ οὕτω μεγάλτ, τοῦ πράγματος ἡ 
ἰσχὺς, ὅταν ἐχ χαθαρῶν προχέηται ταμείων, ὡς τά γε 
προχεόμενα ἐξ ἀδίχων βόρθδορον Éotxev ἀφιΞξίσῃ πηγῇ" 
πὰ δὲ Ex διχαίων χερδῶν, χαθάπερ "dpa διειδές τε xal 
χαθαρὼν ἐν παραδείσῳ, ἐδὺ μὲν ἰδεῖν, ἡδὺ δὲ ἄψασθαι, 
χοῦυφόν τε xaX ψυχρὸν ἐν μεσυμδρί διδόμενον. Οὕτως 
ἐστὶν dj ἐλεημοσύνη. Παρὰ ταύτην τὴν πηγὴν οὐχ αἵ- 
ἵειροι καὶ πεῦχαι, οὐδὲ χυπάρισσοι, ἀλλ᾽ ἕτερα τούτων 
πολλῷ βελτίω φυτὰ εὐμήχη εἰσί" φιλία Θεοῦ, ἕπαινος 
ἀνθρώπων, δόξα ἡ εἰς Θεὸν, εὔνοια παρὰ πάντων, ἀμαρ- 
τημάτων ἁφανισμὸς, παῤῥησία πολλὴ, χρημάτων ὑπερ- 
οψία, ἐλεημοσύνη, δι᾽ ἧς τῆς ἀγάπης τὸ φυτὸν τρέφε- 
ται. Οὐδὲν γὰρ οὕτως: ἀγάπην τρέφειν εἴωθεν, ὡς τὸ 
ἐλεήμονα εἶναί τινα. Αὕτη τοὺς χλάδους εἰς ὕψος αἴρε- 
σθαι ποιεῖ’ αὕτη βελτίων ἡ πηγὴ τῆς ἐν τῷ παραδείσῳ, 
οὐχ εἰς τέσσαρας ἀρχὰς διαιρο[υ]μένη, ἀλλ᾽ εἰς τὸν οὐ- 
ρανὺν αὐτὸν ἀφιχνουμένη" αὕτη τίχτει τὸν ποταμὸν Exei- 
yov τὸν ἀλλόμενον εἰς ζωὴν αἰώνιον" εἰς ταύτην θάνατος 
ἐμπεσὼν, καθάπερ σπινθὴρ ἀναλίτχεται ἀπὸ τῆς ττη- 
γῆ τ᾽ οὕτως, ὅπουπερ ἂν ἐπιστάξῃ, μεγάλα ἐργάζεται 
ἀγαθά. Αὕτη τοῦ πυρὸς τὸν ποταμὸν σδέννυσιν d; 
σπινθῆρα’ αὕτη τὸν σχώληχα οὕτως ἀποπνιγχεὶ, ὡς 
οὐδέν. 'O ταύτην ἔχων, οὐ βρύχει τοὺς ὀδόντας. "Amo 
τοῦ ὕδατος ταύτης ἂν ἐπιστάξῃ εἰς τὰ δεσμὰ, διαιρει 
αὐτά: χἂν εἰς τὰς χαμίνους ἐμπέσῃ, πάσας σδέννυσιν. 

δ΄, Ὥσπερ οὖν ἣ ἐν παραδείσῳ πηγὴ οὐ νῦν μὲν προ- 
χέει νάματα, νῦν δὲ ξηραίνετα' (ἐπεὶ οὐχ ἂν εἴη λοι- 
πὸν πηγὴ), ἀλλ᾽ ἀεὶ ἀναθδλύζε:" οὕτω χαὶ dj ἡμετέρα 

8 Εἰκότως deest in quibusdam. » πο τὸν Θεὸν &gobeivo. 
οὐ μόνον, Omittit ili€ cedex qui ubique ferme variat. 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL, XXII. ΕΣ 115 


ἀεὶ δαψιλέστερον 6 προχείτω τὸ νᾶμα πρὸς τοὺς μά- 
λιστα ἐπιδεομένους ἐλέους, ἵνα μένῃ πηγὴ. Τοῦτο ἰλα- 
(5v ποιεῖ τὸν λαμδάνοντα' τοῦτο ἐλεημοσύνη, μὴ σφο- 
δρὸν μόνον προχεῖσθαι τὸ νᾶμα, ἀλλὰ xal διηνεχές. Εἰ 
βούλει, ὥσπερ ἐκ πηγῶν σοι ἐπομδρεῖν τοῦ Θεοῦ τὸν 
ἔλεον, xal σὺ πηγὴν ἔχε. Οὐδὲν ταύτης ἴσον. "Av σὺ 
ταύτης τῆς πηγῖῆςς ἀνοίξῃς τὰ στόματα, τῆς πηγῆς τοῦ 
Θεοῦ τοιαῦτα ἔσται τὰ στόματα, ὥστε πᾶσαν ἄδυσσον 
νιχῇσαι. ᾿Αφορμὴν ζητεῖ μόνον παρ᾽ ἡμῶν λαθεῖν ὁ 
Θεὸς, xal προχεῖται Ex τῶν ταμείων αὐτοῦ τὰ ἀγαθά. 
Ὅταν ἀναλίσχῃ, ὅταν δαπανᾷ, τότε mAouv:t, τότε εὐπο- 
pet. Μέγα ἐχείνης τὸ στόμα τῆς πηγῆς" χαθαρὸν τὸ αὖὐ- 
τῆς νᾶμα χαὶ διειδές. "Av μὴ ταύτην ἀποφράξης, οὐδὲ 
ἐχείνην. Μηδὲν ἄχαρπον στηχέτω παρ᾽ αὐτὴν δένδρον, 
ἵνα μὴ τὴν νοτίδα αὐτῆς χαταναλώσῃ. Ἔχεις χρήματα ; 
Μὴ φύτευε αἰγεέρους ἐχεῖ" τοιοῦτον γὰρ ἡ τρυφή᾽ πολλὰ 
ἀναλίσχει, καὶ οὐδὲν δείχνυσιν ἐν ἑαυτῇ, ἀλλὰ ἀπόλλυσι 
τὸν χαρπόν. Μὴ φυτεύσῃς πεύχην, μὴ πίτυν, μηδὲ ἄλλο 
τι τῶν τοιούτων τῶν ἀναλισχόντων μὲν, οὐδαμοῦ δὲ 
χρησίμων᾽ τοιοῦτο γὰρ ἡ τῶν ἱματίων τρυφὴ, ἰδεῖν μό- 
γον χαλὸν, οὐδαμοῦ δὲ χρήσιμον. ᾿Αναδενδράδων πλή- 
ρωσον" πάντα τὰ χάρπιμα φύτευσον Ev tal; τῶν πενή- 
των χερσὶν, ἅπερ ἂν θέλῃς. Οὐδὲν ταύτη: λιπαρώτε- 
pov τῆς γῆς χαίτοι μιχρόν ἐστι τὸ διάστημα [16] τῆς 
χειρὸς, ἀλλ᾽ ὅμως πρὸς αὐτὸν φθάνε! τὸν οὐρανὸν τὸ 
φυτευόμενον δένδρον, xal βέῤαιον ἔστηχε. Τοῦτό ἐστι 
φυτεῦσαι. Τὸ μὲν γὰρ φυτενόμενον ἐν τῇ γῇ, xàv 
μὴ νῦν, μετὰ ἑχατὸν ἔτη ἀπολεῖτα:. Τί φυτεύεις δὲν- 
ὃρα, ὧν οὐκ ἀπολαύσῃ, ἀλλὰ πρὶν ἣ ἀπολαύσεις, ὁ θά- 
νᾶτος ἐπελθὼν προαρπάζει σε; Τοῦτο τὸ δένδρον, ὅταν 
ἀποθάνῃ :;, τότε σοι δίδιυσι τὸν καρπόν. Εἰ φυτεύεις, μὴ 
ἐν τῇ τῆς γαστριμαργίας φυτεύσῃς χοιλίᾳ, ἵνα μὴ εἰ; 
ἀφεδρῶνα ὁ χαρπὸς ἐχδῇ" ἀλλὰ φύτευσον ἐν τεθλιμ- 
μένῃ νηδύϊ, ἵνα πηδήσῃ πρὸς τὸν οὐρανὸν ὁ χαρπός. 
᾿Ανάπαυσον τὴν στενοχωρουμένην ψυχὴν τὴν τοῦ πένη- 
τος, ἵνα μὴ τὴν εὐρύχωρον θλίψῃς τὴν σήν. Οὐχ ὁρᾷ:, 
ὅτι τὰ ποτιζόμενα τῶν δένδρων ἀμέτρως, ἀπὸ τῆς ῥίζης 
σήπεται" τὰ δὲ μετὰ συμμετρίας, αὔξεται; Οὕτω δὴ 
xai σὺ μὴ τὴν σαυτοῦ ποτίσῃς ἀμέτρω: γαστέρα, ἵνα 
μὴ σαπῇ ἡ ῥίξα τοῦ δένδρου" πότισον τὴν διψῶσαν, ἵνα 
χαρπὸν ἐνέγχῃ. Τὰ συμμέτρως ποτιζόμενα οὐ σήπει ὁ 
ἥλιος, τὰ δὲ ἀμέτρως, σήπει d: τοιαύτη γὰρ ἣ τοῦ 
ἡλίου φύσις. Πανταχοῦ ἡ ἀμετρία xaxóv: διὸ περιχόψω- 
μεν αὐτὴν, ἵνα καὶ ἡμεῖς τύχωμεν ὧν αἰτοῦμεν. Ἐν 
τοῖς ὑγηλοτάτοις χωρίοις αἱ πηγαὶ λέγοντα: τίχτεσθαι. 
Οὐχοῦν γενώμεθα ὑψηλοὶ χαὶ ἡμεῖς τὴν ψυχὴν, χαὶ τα- 
χέως ἡ ἐλεημοσύνη ῥεύσει" οὐ γὰρ ἔστι τὴν Ur AT ψυ- 
χὴν μὴ καὶ ἐλεήμονα εἶναι, xal τὴν ἐλεήμο.α μὴ καὶ 
ὑψηλήν. Ο γοῦν χρημάτων ὑπερορῶν, τὴς ῥίζης ἀνώ- 
τερός ἔστι τῶν χαχῶν. Αἱ πηγαὶ ἐν ἐρημίαι; εἰσὶν ὡς 
τὰ πολλά" καὶ ἡμεῖς τὴν Ψυχὴν τῆς πολνοχλίας ἐξαγά- 
γωμεν, xaX πηγάσει παρ᾽ ἡμῖν ἡ ἐλεημοτύνη. Αἱ πηγαὶ; 
ὅσῳ ἂν χαθαίρωνται, ἀφθονώτεραι ὁ γίνονται" οὕτω δὴ 
xai ἡμεῖς, ὅσῳ ἂν ἀναλώσωμεν, τοσούτῳ βλαστάνει τὰ 
καλά. Ὃ πηγὴν ἔχων, οὐ δέδοιχεν" ἂν τοίνυν χαὶ ἡμεῖς 
ἔχωμεν τὴν ἐλεημοσύνην πηγὴν, οὐ φοδηθησόμεύα. Καὶ 
γὰρ πρὺς ποτὸν, πρὸς ἀρδείαν, πρὸς οἱἰχοδημὴν, πρὸς 
πάντα ἡμῖν χρήσιμος αὕτη ἣ πηγή. Οὐδὲν τοῦ πόματος 
τούτου BéXttov: οὐχ οἶδεν αὕτη μέθην ἐργάσασθαι" βέλ- 
«toy τοιαύτην ἔχειν πηγὴν, f) χρυσοῦ πηγὰς ἐπιῤῥεῖν. 
Πάσης χρυσίτιδος γῆς βελτίων ἡ τοῦτον φέρουσα τὸν 
χρυσὸν ψυχὴ. Οὐ γὰρ εἰς ταῦτα τὰ βασίλεια, ἀλλὰ τὰ 
ἄνιυ ἡμῖν συνεχχωρεῖ. Ὁ χρυσὸς, χύσμος γίνεται τῇ 
᾿ὡχχλησίᾳ τοῦ Θεοῦ" ἀπὸ τούτου τοῦ χρυσοῦ ἡ μάχαιρα 

€ Hc ἀεὶ δαψιλέστερον, desunt in illo οὐ. κ Codex unns 
ἐνέγχῃ. "Av συμμέτρως ποτίσῃς. οὐ σήπει ὁ ἥλιος" ἂν δὲ ἀμέ» 
τρως, τότε σήπει. € Ἰάδμι v2529ot:Qat. 


14 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI AHKCHIEP. CONSTANTINOP. 


χατασχευάξεται τοῦ [lveopato;, fj μάχαιρα δι᾽ ἧς ὁ 
δράχων ἀποτέμνεται. "Amb ταύτης τῆς πηγῆς οἱ λίθοι 
προέρχονται οἱ τίμιοι, οἱ περὶ τὴν χεφαλὴν τοῦ βασιλέως. 
Mah ἀμελῶμεν τοσούτον πλούτου, ἀλλ᾽ εἰσφέρωμεν 


158 
τὴν ἐλεημοσύνην μετὰ δαψιλείας, Iva τῆς παρὰ τοῦ Θεοῦ 
φιλανθρωπίας ἀξιωθῶμεν, χάριτι xal οἰκτιρμοῖς τοῦ μο- 
νογενοῦς αὐτοῦ Υἱοῦ, i πᾶσα δόξα, τιμὴ καὶ χράτυς, ἅμα 
τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. "Δ μῆνο 





OMIAIA KT'. 


Τῇ δὲ ἐπαύριον ἀναστὰς, φησὶν, ὁ Πέτρος, 1406 σὺν 
αὐτοῖς" καί τιγες τῶν ἀδεῖρωῶν τῶν ἀπὸ Ἰόππης 
συνῆ1ῖθον εἰς τὴν Καισάρειαν. Ὃ δὲ Κορνήλιος 
ἦν προσδοχῶν αὐτοὺς, συγχαλεσάμενος τοὺς 
συγγεγεῖς αὐτοῦ καὶ τοὺς ἀναγκαίους φίλους. 
α΄. Μετὰ τὸ ξενέσαι τοὺς ἄνδρας, ἐξέρχεται σὺν αὐτοῖς" 

καλῶς. Πρότερον φιλοφρονεῖται 86 ἅτε ἀπὸ χαμάτον 

ὄντας αὑτοὺς, xal οἰκειοῖ ἑαυτῷ, εἶτα λοιπὸν καὶ συν- 
ἐξεισι. Τῇ δὲ ἐπαύριον, φησὶν, ἀναστὰς ὁ Πέτρος, 

1405 σὺν αὐτοῖς. καί τινες τῶν ἀδειϊφρῶν Οὐ μόνος, ἀλλὰ 

xai ἄλλοι ἔρχονται μετ᾽ αὐτοῦ" xal τοῦτο οἰχονυμιχῶς, 

ὥττε εἶναι μάρτυρας μετὰ ταῦτα, ὅταν ἀπολογεῖσθαι: 
δέοι Πέτρον. Ὁ δὲ Κορνήλιος ἦν προσδοχῶν αὐτοὺς, 
συγκαιεσάμεγος τοὺς συγγενεῖς αὐτοῦ καὶ τοὺς 
ἀναγκαίους φίλους. Τοῦτο φίλον, τοῦτο θεοσεθοῦς, 
ἐν τοῖς τοιούτοις ἀγαθοῖς πρὸ πάντων ποιεῖσθαι χοινω- 
γοὺς τοὺς ἀναγχαίους φίλους. Εἰχότως τούτους συγχαλεῖ, 
οἷς ἐθάῤῥει ἀεὶ περὶ τοιούτων διασχεπτόμενος μάλι- 
στα, ἃ περιττὸν τέως ἦν πρὸς ἄλλους ἐξενεγχεῖν. 
Ἐμοὶ δὲ xai φίλοι xal συγγενεῖς παρ᾽ αὐτοῦ δο- 
χοῦσιν ἐῤῥυθμίσθαι. Ὡς δὲ ἐγένετο τοῦ b cvrsAOsir 
τεὸν Πέτρον, συναγτήσας αὑτῷ ὁ Κορνήλιος, πεσὼν 
ἐπὶ τοὺς πόδας προσεχύνησεν. Ὁ δὲ Πέτρος ἤγει- 
ρεν αὐτὸν, .1έγων" Ἁγάστηθι" καὶ γὰρ ἐγὼ ἄνθρωπός 
εἶμι. Τοῦτο ποιεῖ, τὸ ταπεινὸν αὑτοῦ δειχνὺς, xal παι- 
δεύων τοὺς ἄλλους, καὶ τῷ θεῷ εὐχαριστῶν, καὶ δηλῶν 
ὡς, εἰ xal ἐχελεύσθη, ὅμως οἴχοθεν πολλὴν εἶχε τὴν 
εὐλάδειαν. Τί οὖν ὁ Πέτρος ; ᾿Ανάστηθι" καὶ γὰρ ἐγὼ 
ἄνθρωπός εἰμι. Ορᾶς, πῶς πρὸ τῶν ἄλλων τοῦτο αὑτοὺς 
παιδεύουσι, μηδὲν μέγα περὶ ἑαυτῶν φαντάζεσθαι ; 

Καὶ συνομιιῶὼν αὑτῷ, εἰσῆ.10ε" καὶ εὑρίσκει συν- 

εἰηλυθότας ποιιλοὺς, ἔφη τὸ πρὸς αὐτούς" Ὑμεῖς 

ἐπίστασθε, ὡς ἀθέμιτόν ἐστιν ἀνδρὶ ᾿Ιουδαίῳ xoA- 

«᾿άσθωι ἣ προσέρχεσθαι à AAog Ag." Opa, εὐθέως περὶ 

τῆς τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίας διαλέγεται, χαὶ δείχνυσιν, 

ὅτι μεγάλα αὐτοῖς ἐχαρίσατο ἀγαθά. Οὐ μόνον δὲ τοῦτο 
θαυμάζειν ἐνταῦθα ἕνι, ὅτι τοιαῦτα διαλέγεται" ἀλλ᾽ 
ὅτι πῶς ὁμοῦ καὶ μεγάλα φθέγγεται, καὶ μετριάζει. 

Οὐ γὰρ εἶπεν’ ΛΑνθρωποι μηδενὶ χαταξιοῦντες χολλᾶ- 

σθαι, ἤλθομεν πρὸς ὑμᾶς" ἀλλὰ τί; Ὑμεῖς ἐπίστασθε 

(ὁ Θεὸς τοῦτο ἐχέλευσε, φησί), παράνομον εἶναι xoA- 

Jác6a: ἣ προσέρχεσθαι dA Aog). Εἶτα ἵνα μὴ ἐπ᾽ 

αὑτῷ τὴν χάριν θῇ, ἐπάγει" Καὶ ἐμοὶ ὁ Θεὸς ἔδειξε 

μηδένα κοιγὸν fj ἀχάθαρτον .1έγειν ἄγθρωπον. Τοῦ- 

«o προστίθησιν, tva. μὴ δόξῃ χολαχεύειν αὐτόν. Διὸ xal 

ἀναντιῤῥήτως 100v μεταπεμφθείς. Ἵνα μὴ νομίσω- 

σιν, ὅτι, εἰ xai παρανομία ἣν τὸ πρᾶγμα [185], ἐπειδὴ 
ἄρχων ἦν, διὰ τοῦτο ἐπήχουσεν, ἀλλὰ τὸ πᾶν τῷ Θεῷ 
λογίσωνται, οὐ μόνον οὐ χολλᾶσθαι, ἀλλ᾽ οὐδὲ προσέρ- 
χεσθαι ἐξὸν, φησίν. Πυγθάγομαι οὖν τίνι «ἰόγῳ μετ- 
δπέμψασθέ με. Οὐχ ἀγνοῶν πυνθάνεται" ἤδει γὰρ τὸ 
πᾶν ὁ Πέτρος ἀπὸ τοῦ ὁράματος" ἤχουσε δὲ xai παρὰ 

«ὧν στρατιωτῶν᾽ ἀλλὰ βούλεται πρῶτον αὐτοὺς ὁμο- 

λογῆσαι, χαὶ ὑπευθύνους ποιῆσαι τῇ πίστει. Τί οὖν ὁ 

Κορνήλιος; Οὐχ εἶπεν Οὐ γὰρ εἶπόν σοι οἱ στρατιῶ- 


* ἴα uno exemplari ab his incipitur, Καλῶς πρότερον 
-i^seow::o:, b Articulus ex quatuor codd. receptus est, 


ται; ἀλλ᾽ ὅρα, πῶς πράως χαὶ ταπεινῶς" 'Azó retdp- 
τὴς ἡμέρας μέχρι ταύτης τῆς ὥρας ἥμην νηστεύων, 


xal τὴν ἐνάτην ὥραν προσευχόμενος ἐν τῷ οἴχῳ 


μου" καὶ ἰδοὺ ἀγὴρ ἔστη ἐνώπιόν μου ἐν ἐσθῆτι 
αμπρᾷ, xal φησι' Κορνήζιε, εἰσηχούσθη cov ἡ 
προσευχὴ, καὶ αἱ ἐλεημοσύναι σου ἀνγέδησαν εἰς 
prnpócvror ἐγώπιον τοῦ Θεοῦ. Καὶ τὴν ἐνάτην 
ὥραν, φησὶ, προσευχόμενος. Τί ἔστι τοῦτο: Ἐμοὶ 
δοχεῖ xal χαιροὺς ὡρικέναι ἑαυτῷ βίου ἀχριδεστέρου, 
χαὶ ἕν τισιν ἡμέραις. Διὰ γὰρ τοῦτο εἶπεν: Ἀπὸ τε- 
τάρτης ἡμέρως. "Opa πόσον ἐστὶν εὐχή. Ὅτε ἐπέξω- 
χεν εἰς εὐλάδειαν, τότε φαίνεται αὐτῷ ὁ ἄγγελος. Αὕτη 
μία ἡμέρα" καὶ ἣν ἀπῆλθον οἱ πεμφθέντες, μία’ καὶ ἣν 
ἦλθον, πάλιν μία" xo τῇ τετάρτῃ ἐφάνν, ὡς εἶναι δευ- 
τέραν μεθ᾽ ἣν προσηύξατο. Καὶ ἰδοὺ drip ἔστη ἐν- 
ὠπιόν μου ἐν ἐσθῆτι λαμπρᾷ. Οὐ λέγει ἄγγελον, οὗ- 
τως ἐστὶν ἄτυφος. Καί φησι" Koprij.le, εἰσηχούσθη 
σου ἡ προσευχὴ, καὶ αἱ ἐλεημοσύναι cov ἐμνήσθη- 
σαν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. Πέμψον οὖν εἰς Ἰόππην, 
καὶ μεταχάλεσαι Σίμωνα, ὃς ἐπικαλεῖται Πέτρος" 
οὗτος ξενίζεται ἐν οἰκίᾳ Σίμωνος βυρσέως παρὰ 
0d.laccav: ὃς παραγενόμενος «1α.1ήσει σοι. Ἐξ ab- 
τῆς οὖν ἔπεμψα πρὸς σέ" σύ τε καλῶς ἐποίησας 
παραγενόμενος. Νὺν οὖν πάντες ἡμεῖς ἐνώπιον τοῦ 
Θεοῦ πάρεσμεν, ἀκοῦσαι πάντα τὰ προστεταγμένα 
σοι ὑπὸ τοῦ Θεοῦ. Διὰ τοῦτο εἶπε’ Τίγε Aóq«p. pec- 
ἐπέμψασθέ με; ἵνα ταῦτα οὕτως εἴπῃ τὰ ῥήματα. 
᾿Αγοίξας δὲ Πέτρος τὸ στόμα εἶπεν" "Ea" ἡληθείας 
καταϊαμδάγνομαι, ὅτι οὐκ ἔστι προσωποιλήπτης d 
Θεὸς, ἀ.1.1 ἐν παντὶ ἔθγει ὁ gotoUpsvoc αὐτὸν xal 
ἐργαζόμενος δικαιοσύνην, δεχτὸς αὐτῷ ἔστι. Τουτ- 
ἐστιν, ἄν τε ἀχρόδυστός ἐστιν ἄν τε ἐμπερίτομος. Τοῦτο 
xai Παῦλος δηλῶν, Οὐ γάρ ἐστι προσωκποληγία 
παρὰ τῷ Θεῷ, λέγει. Νῦν οὖν πάρεσμεν πάντες 
ἡμεῖς, φησὶν, ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. Ὅρα, ὅση fj πίστις, 
ὅσῃ 1j εὐλάθεια. "Ἤδει, ὅτι, οὐδὲν ἀνθρώπινον εἶπεν 
ὁ Πέτρος, Ὁ Θεὸς ἔδειξέ μοι, εἱπών. Διὸ καὶ τὸ, Iláp- 
ἐσμεν, ἀχοῦσαι πάντα τὰ προστεταγμένα σοι ὑπὸ 
τοῦ Θεοῦ, λέγει. Τί οὖν; ἄρα δεχτὸς αὐτῷ ἔστι ὁ ἐν 
Περσίδι ; "Av ἢ ἄξιος, ταύτῃ δεχτὸς ἔσται τῷ χαταξιω- 
θῆναι τῆς πίστεως. Ἐντεῦθεν xax τὸν ἐξ Αἰθιοπίας εὖν- 
οὔχον οὐ περιεῖδε. Καὶ τί, φησὶν, ἂν εἴποις περὶ τῶν 
θεοσεθῶν καὶ περιοφθέντων ; "Anxaye: οὐδεὶς περιορᾶται 
θεοσεδής. Οὐ γὰρ ἔστιν, οὐκ ἔστι περιοφθῆναί τινα τῶν 
τοιούτων ποτέ, Ἐν παντὶ ἔθγνδι, φησὶ, ὁ φοθδούμενος 
τὸν Θεὸν xal ἐργαζόμενος δικαιοσύνην. Διχαιοσύνην, 
τὴν πᾶσαν ἀρετὴν χαλεῖ, 

β΄. Ὁρᾷς, πῶς καταστέλλει αὐτοῦ τὸ φρόνημα τῷ εἰ- 
πεῖν Εν παντὶ ἔθνει ὁ φοδούμενος τὸν Θεὸν, δεκτὸς 
αὑτῷ [186] ἐστιν; ὡσεὶ ἔλεγεν’ Οὐδένα ἀπωθεῖται, πάν- 
τας προσίεται τοὺς πιστεύοντας, Εἶτα, ἵνα μὴ δόξωσιν 
ἐν τάξει ἀπεῤῥιμμένων εἶναι, ἐπάγει’ Τὸν Λόγον, ὃν 
ἀπέστειλε τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ εὐαγγελιζόμενος εἰρήνην 
διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ" οὗτός ἔστι πάντων Κύριος. Ταῦτα 
λέγει διὰ τοὺς παρόντας, ἵνα χαὶ ἐχείνους πείσῃ. Διὰ 
τοῦτο παρατχευάξζει xal τὸν Κορνήλιον εἰπεῖν. Τὰν 
Αὐγον", φησὶν, Dr üaécteLle τοῖς υἱοῖς "Icpain. 


TI 


deunt lapides pretiosi, qui caput regis ornant. Ne 
aque negligamus tantas divitias ; sed largiter elee- 


mosynam inferamus, ut Dei benignitate dignemur, 





IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XXtil. 





113 
gratia et miserationibus unigeniti ejus Filii , cui om- 
nis gloria, honor et imperium una cum sancto Spiritu, 
in sreula szculorum. Ainen. 


HOMILIA XXIII. 


Cap. 10. v. 93. Sequenti. autem. aie, inquit, surgens 
Peirus , profectus est cum illis : et quidam ez fratr«- 
bus ab Joppe cum illo venerunt. Carsaream.. 24. Cor- 
neliux vero exspeclubat illos, convocatis cognatis auis 
el necessariis amicis. 

4. Postquam viros hospitaliter tractavit, cgredi- 
tur. cum illis: recte. Prius benigne cum illis agit !, 
utpote ex itinerc fatigatis , sibique familiares reddit, 
demumque una proficiscitur. Sequenti autem. die, in- 
quit, surgens Petrus , profectus est cum illis : et qui- 

d«m fratres. Non solus , sed et alii cum illo veniunt ; 

idque cum quadam providentia , ut postea lestes es- 

sent, quando Petro opus fnit defensione. Cornelius 
vero exspeclabat illos , convocatis cognatis suis εἰ ne- 
cessariis amicis. Hoc amici , hoc pii viri est , in tali- 
bus bonis amicos prz omnibus facere socios. Jure 
hos vocat quibus fidebat, de talibus maxime semper 
disserens, qu:e frustra fortasse aliis exposuisset. 
Videntur antem milii et amici et coguati ab ipso 
fuisse instituti. 95. Cum introisset autem Petrus , ob- 
viam venit ipsi Cornelius, et procidens ad pedes ejus 
adoravit. 96. Peirus vero. erexit eum , dicens : Surge; 
uam εἰ ego homo sum. loc facit , humilitatem suam 
ostendens , aliosque docens Dcoque gratias agit, de- 
claratque se, etiamsi jussus sit, ex se tamen mul- 
tam habere pietatem. Quid ergo Peirus? Surge; 
nam et ego homo sum. Viden', quomodo ante omnia 
illus docent , ne quid magnum de se sentiant? 27. Et 
loquens cum illo , intravit : et invenit multos qui conve- 
nerant , 98. dixitque ad illos: Vos scitis, quomodo 
abominalum sit viro Judeo conjungi | aut accedere. ad 
alienigenam. Vide , ut statim de Dei benignitate dis- 
serat, ostendatque ipsum magna illis largitum esse 
boua. Non hoc solum admiraudum hic est, quod talia 
loquatur; sed et quomodo simul et magna loquatur 
et modeste agat. Non dixit enim : Nos qui ad. nemi- 
nem accedere dignamur , ad vos venimus ; sed quid? 

Vos scitis (Deus hoc jussit, inquit) , iniquum esse con- 

jungi aut accedere ad. alienigenam. Deinile ne in illo 

gratism statuat, subdit: Er mihi Deus ostendit , ne- 
minem communem aul. immundum dicere. hominem. 
lloc subjungit, ne videatur adulari ipsi. 29. Propter 

quod sine contradictione veni uccersitus. Ne putarent , 

elsi res illicita esset, se utpote principi ea de causa. 

ebtemperasse, sed totum Deo imputarent, non modo 
conjungi , sed etiam accedere non licere dicit. /nter 
rogo ergo , quam ob causam accersistis me. Non igno 
rans inierrogat : sciebat enim totum Petrus a visio- 
ne edoctus : audierat. ctiam ἃ militibus ; sed vult 


! In uno exeniplari, his omissis verbis , postquam tros 
hospitaliter tractatit, egreditur cum illis : recte, ab lis in- 
cipitur, Prius benique cum illis agi. Possetque Loc iuitium 
toleran, eed melius incipitur ab dlis verbis, postquam vt- 
r)s, eic. 


illos primum confiteri, et fidei obnoxios fleri. Quid 
ergo Cornelius? Non dizit, Non tibi milites dixerunt ? 
sed vide, quam mausuete et humiliter loquatur. 50. 
À quarta die usque in hanc horum eram jejunans, et 
nona hora eram orans in domo mea : et ecce vir siclil 
coram me in vestitu. splendido , et ait: δῖ. Corneli, 
exaudita est oratio tua , et cleemosyne tue ascenderunt 
in memoriam in conspectu Dei. Et nona hora, inquit , 
orans. Quid hoc cst? Videtur mihi sibi tempora con- 
sliluisse aceuratioris vitze in quibusdam diebus : ideo- 
que ait, À quaria die. Vide, quanta res sit oratio. 
Quando in pietate profecit, tunc apparet illi angelus. 
Il;:ec una dies erat ; ea qua abierunt ii, qui missi erant, 
una; qua venerunt, rursus uri ; et quarta apparuit, 
ita ut sit secunda post eam, qua precatus est. Et ecce 
vir stetit coram me in veste splendidu.Non angelum dicit; 
ita alienus erat a fastu. Et ait : Corneli, exaudita est ora- 
lio (ua, el eleemosyne Iwe ascenderunt in memoriam 
in conspectu. Dei. 52. Mille ergo in Jopypeu , el accersi 
Simonem , qui cognominatur Petrus : hic hospitatur in 


domo Simonis coriarii juxta mare : qui ubi advenerit , 


loquetur tibi. 55. Confestim ergo misi ad te : el tu be- 
ne fecisti veniendo. Nunc ergo omnes nos in conspectu 
Dei adsumus, ut audiamus omnia, que libi precep'a 
sunt a Deo. ldco dixit , Qua de causa accersistis me ἢ 
ut h:ec. sic verba dicat. 34. Aperiens autem Petrus os 
suum , dixil : In veritute comperi , quod non sil perso- 
uarum acceplor Deus; 55. sed in omni gente, qui ti- 
met. illum et operatur justitiam , acceptus illi est. Hoc 
est, sive prrputiatus sit, sive cireumcisus. IIoc et 
Paulus sic declarat, Non est personarum acceptio 
apud Deum (Rom. ἃ. 11). Nunc ergo adsumus omnes 
πος, inquit, in conspectu Dei. Vide quanta fides , 
quanta pietas. Sciebat nihil humanum dicere Petrum; 
Deus ostendit mihi , dixit. Ideo et illud , Adsumus , ut 
audiamus omnia , qu& tibi precepta sunt a Dco. Quid 
ergo ? num acceptus est illi is, qui est in Perside? 
Si dignus sit, ita acceptus erit, ut fidem assequatur. 
Ilinc etiam eunuchum ex /Ethiopia non despexit. Et 
quid, inquies, dixeris de religiosis viris , qui de- 
specti fuerunt ? Absit, nemo religiosus despicitur 
Non potest euim , non potest utique despici qui talis 
est. 1n omui gente , inquit , qui timet Deum et opera- 
tur justitiam. Justitiam vocat omnem virtutem. 

9. Vides, ut deprimat illius sublimem sensum, cura 
dicit : n omni gente qui timet Deum, acceptus est illi? 
ac si diceret, Neminem repellit, omnes credentes 
admittit, Deinde, ut ne videantur inter abjectos esse, 
subdit : 36. Verbum quod misit filiis 15rael, annuntiaus 
pacem per Jesum Christum : hic est omnium Dominus. 
[IE:vc dicit in pransentium gratiam, ut illis persuadeat, 
Ideo curat, ut Cornelius loquatur. Verbum , inquit, 
quod misit. [iliis [srael. Vide, illis interim dat pr:cro- 


179 
gativam. Deinde illos testes inducit, dicens * 57. Vos 
scitis verbum, quod [actum est per universam Judwam, 
incipiens a Galilea , post. baptisma , quod praedicavit 
Jounnes, Quod sic res habeat, ex sequentibus con- 
firmat. 38. Jesum a Nazareth, quomodo. unxit. eum 
Deus Spiritu sancto et. virtute. Non dixit , Nosiis Je- 
summ (neque enim noverant) ; sed 41:8 ab illo facta 
sunt , narrat. Qui. pertransiit benefaciendo et sanando 
omnes oppressos a diabolo. Hinc ostendit multas mu- 
tilationes diabolicas, et corporis labes ab illo factas. 
Quoniam Deus erat cum illo. Rursum humilia loqui- 
wir, non sine causa puto, sed propter humanitatem. 
99. Et nos testes sumus omnium , qua fecit in regione 
Judeorum οἱ Jerusalem. Et vos, inquit, et nos. Quem 
el occiderunt. suspendentes in ligno. lic passionem 
pr:dicat. 40. fIunc Deus suscitavit tertia die , et dedit 
eum manifestum. fieri , ἀϊ. non omni populo , sed te- 
stibus preeordinatis a Deo, nobis qui manducavimus et 
bibimus cwm. eo, postquam resurrexit a. mortuis. Hoc 
maximum resurrectionis arguinentum est. 44. Ft 
precepit nobis predicare populo et testificari, quia 
ipse est, qui constitutus est a Deo — judex vitorum el 
siorinorum, Magnum etiam hoc , ut fide dignos de- 
inonstret, Ipse vero testimonium inducit , dicens : 
45. Iluic omnes. prophete. testimonium perlibent , re- 
missionem accipere per nomen ejus omnem qui credit 
in illum. flc przdictio est eorum , qux post futura 
crant ; qu un confirmans, prophetas opportune testes 
adhibet. Sed repetanius ca, qux de Cornelio superius 
dieta. sunt. Misit, iuquit, in Joppen, ut accerseret 
Petrum. Omuino venturum credidit: ideo misit. Et 
loquens cum illo, inquit, intravit. Quid loquens ? Ea, 
ut puto, qu:e superius dicta sunt. Et procidens 
ad pedes ejus, adoravit. Vide ubique sermonem ab 
adulatione alienum , et liumilitate plenum. Ilinc di- 
gnus ostenditur et ille eunuchus. Pracepit , inquit , 
Philippo, ut ascendéret ét cederet in curru ; etsi nesci- 
ret quis esset , nisi solum ex prophetze commemo- 
ratione. llic vero etiam cecidit ad pedes. Viden' mores 
sine fastu? Tu vero mihi considera , quomodo osten- 
dat Petrus divinum esse suum adventum, cum dicit : 
Vos scitis illicitum esse. Et cur non statim sindounem 
memoravit? Quia à vana gloria erat valde alienus. 
Quod missus sit à Deo dicit ; quomodo, non item ; scd 
Cum necesse fnit, eum dixit : Vos scitis illicitum esse 
Judeo conjungi vel accedere ad alienigenam : ita procul 
erit à vana gloria. Vos scitis. lloc dicens, illorum 
sententiam in sponsioneni trahit. Quid vero Cornclius? 
Adsumus, inquit, in. conspectu Dei audire omnia , que- 
cunque. libi precepta sunt a. Deo. Non dixit, In con- 
spectu liominis, sed, Dei, ostendens, sic «ccedenduimn 
esse ad Dei servos. Vidistis mentem excitatam? vidi- 
atis quam dignus esset his omnibus ? Aperiens autem , 
inquit, Petrus os suum dizit : In veritate comperi, quia 
non est. personarum acceptor Deus. lloc pr:esentibus 
Jud;vis sui purgandi causa dicebat. Cum enim illis 
verbum traditurus essct, quasi defensionem praemittit. 
Quid. ergo? num antea. personarum acceptor erat? 
Absit; nam antea sic erat. mnis , inquit, qui timet 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


1 £6 


Deum, et operatur justitiam, acceptus illi est. Yoc et 
Paulus scribens dicit : Cum enim geutes, qua: legen 
non habent, ea que legis sunt faciunt (Rom. 9. 14). tt 
dogma inducit οἱ institutionem. Nam si magos non 
despexit, neque /Ethiopem, neque latronem, neque 
meretricem : multo magis operantes justitiamn et vo- 
lentes non contemnet. Quid ergo, si int mansucti et 
mites homines «qui credere nolint. Ecce tu. causam 
dixisti : quia eredere nolunt. Alioquin autem man- 
suetum hic dicit non mitem, sed eum , qui justitiam 
operatur ; id est, eum, qui in omnibus beneplacitus 
est, qui tunc talis est , quando Deum ut par. est ti- 
met. Hujusmodi vero liominem Deus solus novit. 
Vide quomodo hic acceptus erat : mox ut audivit , 
etiam obtemperavit. Et nunc, si angclus veuiret , in- 
quies, nemo est qui non crederet. Verum longe ma- 
jora nunc sigua sunt, quam illa : et tamen multi non 
credunt. Deinde doctrinam incipit, et Jud:vis suam 
servat nobilitatem. Verbum , inquit , quod misit Deus 
filiis Israel, annuntians pacem : hic es! omnium Domi- 
nus. Primo de dominatione ejus loquitur , admodum. 
que sublimiter, ut licebat * ; quia cum honijne sermo 
erat, qui jam sublimis effectus, srdenter omnia ab 
se tradita suscipiebat : deinde prolians, quomodo om- 
nium Domiuus esset, adjicit : Quod misit annuntiaus; 
id est, ad bona vocaus, non judicium inducens. 

9. Hinc declarat, ipsum Verbum a leo Jud:vis primo 
missum fuisse. Deinde ab iis, qu:e per totam Judam 
effecit, hoc demonstrat, dicens : Vos scitis quod facjum 
est verbum per universam Judeam : etquod est mirabile, 
incipiensa Galilea, post baptisma, quod praedicavit J oan- 
nes. Primo loquutus est de ejus praeclaro opere, et tunc 
de ejus patria fidenter loquitur. Jesuma Nazareth. lta 
sciebatipsam patriam offeudiculo esse. Quonodo anzit 
eum Deus Spiritu saucto et virtute. erum probat. Ne quis 
enimdiceret, Undenam hoc manifestum est? subjungit: 
Qui pertransivit benefaciendo et sanando omnes opypres- 
808 a diabolo. Deinde cum bonis, qux operatus est, 
ostendit quanta virtus ejus essel : cuim enim diabolum 
superaverit , ingentem illam fuisse oportet. Adjicitur 
causa, Quoniam Dcus erat cum illo. Ideo et Judi ita 
dicebant : Scimus , quoniam a Deo venisti magister : 
nemo enim potesl hac signa facere, nisi Deus (uerit cum 
eo (Joan. 5. 2). Deinde, postquam ostendit eum a 
Deo missum fuisse, tunc addit eum interfectum fuisse, 


. ne quid absurdum imagineris. Viden' illos nusquam 


occultare crucem, imo et modum ctiam cum aliis ad- 
dentes? Quem occiderunt , inquit, suspeudentes in [;- 
gno. Et dedit illum manifestum fieri, non omni populo, 
sed testibus preordinatis a Deo nobis. Atqui ipse illos 
elegit ; scd illud adscribit Deo. l'reordinatis, inquit. 
Vide unde resurrectignem proper, a c9medendo. Cur 
t esurgens nullum siguum fecit, sed comedit et bibit? 
Quia ipsa resurrectio per se magnum erat signtum : 
nujus vero nullum imajus argumentum erat, quam 
quod comederel et biberet. Testificari, inquit. liie 
terribiliter loquitur, ne possent ad ignorantiani con- 
fugere. Nec dixit : Ipse est Filius Dei; sed quod. 
! [llud, t£ licebut (ὃς ἐνῆν), deest in quibusdam Mss. 


451 


Xnc. 'Ex τούτου δῆλον, ὡς ὑπὸ ταύτης ἤρχοντο. Καὶ 
| γὰρ γυναῖχες ἐχράτουν τὸ παλαιὸν, xaX οὗτος ἣν νόμος 

παρ᾽ αὐτοῖς. Οὕτως οὐχ fót Φίλιππος, τίνος ἕνεχεν 
παρεγένετο εἰς τὴν ἔρημον, ὅτι καὶ οὐκέτι ἄγγελος, 
ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα αὐτὸν ἁρπάξει. Οὐδὲν δὲ τούτων οὔτε 
ὁρᾷ ὁ εὐνοῦχος, ἀτελὴς ἔτι ὧν, ἣ ὅτι xat ταῦτα οὐ τοῖς 
σωματιχωτέροις, ἀλλὰ τοῖς πνευματιγωτέροις ἐστὶν, 
οὔτε μὴν, ἃ Φίλιππος ἐχδιδάσχεται, μανθάνει. Καὶ 
διὰ τί μὴ ἐκείνῳ φαίνεται ὁ ἄγγελος, καὶ ἄγει αὐτὸν 
πρὸς Φίλιππον; Ὅτι ἴσως οὐχ ἂν ἐπείσθη, ἀλλὰ xai 
ἐξεπλάγη μᾶλλον. Ὅρα τὴν τοῦ Φιλίππου φιλοσοφίαν" 
οὐ χατηγόρησεν, οὐκ εἶπεν’ ᾿Αγνοεῖς, ἐγώ σε διδάξω" 
οὐχ εἶπεν’ Ἐγὼ ταῦτα ἀχριδῶς οἶδα οὐχ ἐκολάχευτε, 
ταὶ εἶπεν αὐτῷ" Μαχάριος εἶ ἀναγινώσχων. Οὕτως ἦν 
καὶ θρασύτητος ἐχτὸς χαὶ χολαχείας τὸ ῥῆμα, καὶ μᾶλ» 
λον χηδεμονιχοῦ xal φιλανθρώπου. Ἔδει γὰρ αὐτὸν 
αἰτῆσαι, ἔδει αὐτὸν ποθῆσαι. Ἐμφαίνοντος δέ ἐστιν, ὡς 
οἶδεν, ὅτι οὐδὲν ἔδει ἐχεῖνος, τῷ εἰπεῖν- ἿΑρά γε γινώ- 
σχεις, d ἀναγινώσκεις ; χαὶ ἅμα δειχνύντος πολὺν τὸν 
θησαυρὸν ἐγχείμενον. 

β΄. Αλλ᾽ ὄρα, πῶς συνετῶς καὶ ὁ εὐνοῦχος ἀπολογεῖται. 
Πῶς γὰρ ἂν, φησὶ, δυναίμην, ἐὰν μή τις ὁδηγήσῃ 
μι; Οὐχ εἶδεν εἰς τὸ σχῆμα, οὐχ simt: Σὺ τίς εἶ: 
οὐκ ἐμέμψατο, οὐχ ἀλαζονεύεται, οὐ λέγει εἰδέναι, 
ἀλλ ὁμολογεῖ ἀγνοεῖν" διὸ καὶ μανθάνει. Ἐπιδειχνύει 
τὸ τραῦμα τῷ ἰατρῷ" συνεῖδεν, ὅτι xa οἷδε ταῦτα, 
καὶ βούλεται διδάξαι. Εἶδε τὸ ἄτυφον" οὐδὲ γὰρ λαμ- 
πρὸν ^ ἐπεφέρετο σχῆμα. Οὕτως ἣν φιλήχοος xai τοῖς 
λόγοις προσεῖχεν, ὅτι καὶ τὸ, Ὁ ζητῶν δὺὑρίσχδι, ἐπ᾿ 
αὐτοῦ ἐπληροῦτο. llapsxd.isce δὲ, φησὶ, τὸν Φίλιπ- 
Xov ἀναδάντα καθίσαι σὺν αὐτῷ. Εἶδες τὴν σπου- 
fv; εἶδες τὸν πόθον; Παραχαλεῖ ἀναθδάντα συγχαθί- 
σαι αὐτῷ" οὕτως οὐχ fort, τί ἔμελλεν αὑτῷ ἐρεῖν, ἀλλ᾽ 
ἐ όμιζεν ἁπλῶς προφητείαν τινὰ ἀχούσεσθαι. Καὶ αὖ- 
τη δὲ μείζων τιμὴ, τὸ μὴ ἁπλῶς ἀναγαγεῖν, ἀλλὰ πα- 
paxaMsavza. Προσδραμὼν δὲ ὁ Φίλιππος, ἤχουσεν 
αὐτοῦ ἀναγιγώσχοντος. Καὶ ὁ δρόμος σημεῖον βου- 
λομένου εἰπεῖν, χαὶ ἡ ἀνάγνωσις σπουδῆς. Ἐν τοιούτῳ 
γὰρ ἀνεγίνωσχε καιρῷ, iv ᾧ σφοδρότερον ποιεῖ τὸ χαῦ- 
Ba ὁ ἥλιος. Ἡ δὲ περιοχὴ qr αὕτη: Ὡς πρόδατον 
ἐπὶ c»arhr ἤχθη. Καὶ τοῦτο αὐτοῦ δεῖγμα τῆς φιλο- 
βαθείας, τὸ τὸν προφήτην τοῦτον μετὰ χεῖρας ἔχειν 
τῶν ἄλλων ὄντα ὑψηλότερον. Διὸ χαὶ οὐ μετὰ σφοδρό- 
τητος αὐτῷ διηγεῖται, ἀλλ᾽ ἡμέρως" μᾶλλον δὲ οὐδὲ 
οὕτω φθέγγεται πρότερον, ἕως ὅτε ἡρωτήθη, ἕως ἐχεῖ-- 
νος παρεχάλεσεν" ὥσπερ τὸ αὐτὸ πάλιν ποιῶν, φησί" 
δέομαί cov, περὶ τίνος ὁ προφήτης .1έγει τοῦτο; 
Ἐμοὶ δοκεῖ, ὅτι οὐκ fibt, ὡς περὶ ἄλλων λέγουσιν οἱ 
προῖται" ἢ εἰ μὴ τοῦτο, ὅτι περὶ ἑαυτῶν διαλέγον- 
ται ἐν ἑτέρῳ προσώπῳ, ἢγνόει. Αἰσχυνθῶμεν χαὶ πέ- 
νητε; χαὶ πλουτοῦντες kxslvoy τὸν ταμίαν. (155] Εἴτα 
ἦλθον ἐπί τι ὕδωρ, καί φησιν" ᾿Ιδοὺ ὕδωρ. Σφόδρα 
Ψυχῆς τοῦτο ἐχχαιομένης. Τί κωλύει μὲ βαπτισθῆναι; 
Ὁρᾷς αὐτοῦ τὴν ἐπιθυμίαν; Οὐ λέγει, Βάπτισόν με, 
οὔτε σιωπᾷ᾽ ἀλλὰ μέσον τι καὶ τῆς ἐπιθυμίας χαὶ 
«ἧς εὐλαδείας φθέγγεται, λέγων" Τί xolót με βα- 
ατισθῆναι; "Opa, πῶ; τὰ δόγματα ἀπηρτισμένα εἶχε" 
xai γὰρ ὁ προφήτης πάντα περιεῖχε, τὴν σάρχωσιν, 
τὸ πάθος, τὴν ἀνάστασιν, τὴν ἀνάληψιν, τὴν χρίσιν 
τὴν μέλλουσαν" ἃ δὴ καὶ πολλὴν τὴν ἐπιθυμίαν αὐτῷ 
βάλιστα ἐνεποίησαν. Αἰσχύνθητε ὅσοι ἀφώτιστοι τυγχά- 
vtt, Καὶ ἐκέλευσε, φησὶ, στῆγαι τὸ ἅρμα. "Aya 


δ Alii ἰδέτε vel ἴδε} τὸ ἄτωφον, οὐδὲν )αμπρόν. 


PATROL. Gu. LX. 


IN ACTA APOSTOLORUM. IIOMIL. XIX. 


15. 


εἶπε χαὶ ἐπέταξε, πρὶν |) ἀχούσῃ. Ὡς δὲ ἀνέδη- 
σαν ἀπὸ τοῦ ὕδατος, Πγεῦμα Κυρίον ἥρπασε ἐτεὸν 
Φίλιππον. Καλῶς, ἵνα θεῖον δειχθῇ τὸ γινόμενον, καὶ 
ἵνα μὴ νομίσῃ, ὅτι ἄνθρωπός ἐστιν ἀπλῶς. Καὶ ἐπο- 
ρεύετο, φησὶ, τὴν ὁδὸν αὐτοῦ χαίρων. Τοῦτο εἶπε, 
δειχνὺς, ὅτι ἐλυπήθη» ἂν, εἰ ἔγνω" οὕτιυς ὑπὸ τῇς 
πολλῆς χαρᾶς, χαΐίτοι Πνεύματος χαταξιωθεὶς, οὐδὲ 
ἑώρα τὰ παρόντα. Καὶ εὑρέθη, φησὶν, εἰς “Αζωεον. 
Μέγα ἐντεῦθεν χαὶ ὁ Φίλιππος ἐχέρδανεν. Ὅπερ γὰρ 
fixouse περὶ τῶν προφητῶν, περὶ ᾿Αμδαχοὺμ, περὶ 
Ἰεζεκιὴλ χαὶ τῶν ἄλλων, εἶδεν ἐπ᾽ αὐτοῦ γενόμενον, 
ὃς ἐν ἀκαρεῖ δείχνυται πολλὴν ὁδὸν ἀπελθὼν, εἴ γε ἐν 
᾿Αζώτῳ εὑρέθη, καὶ ἐχεῖ λοιπὸν ἵσταται, ἔνθα αὐτὸν 
καὶ εὐαγγελίσασθαι ἔδει. Σαῦ.ῖος δὲ ἔτι ἐμπνέων ἀπδ8ι- 
.Ἣδλῆς καὶ φόνου εἷς τοὺς μαθητὰς εοῦ Κυρίου, προσ- 
&A0üv τῷ ἀρχιερεῖ, ἡτήσατο παρ᾽ αὐτοῦ ἐπιστο.ϊὰς 
slc Δαμασκὸν πρὸς τὰς συναγωγὰς, ὅπως, ἄν cac 
εὕρῃ τῆς ὁδοῦ ὄντας ἄνδρας τε καὶ γυναῖκας, δεδε- 
μένους ἀγάγῃ εἰς ᾿Ιερουσαλήμ. Ἐὐκαίρως παρενέδαλε 
τὰ περὶ τοῦ ζήλου τοῦ Παύλου, ἵνα δείξῃ, ὅτι ἐν μέσῳ τῷ 
ζήλῳ ἕλχεται. Οὐδέπω γὰρ χορεσθεὶς τῷ φόνῳ Στεφάνον, 
οὐδὲ ἐμπλησθεὶς τῷ διωγμῷ τῆς Ἐχχλησίας καὶ τῇ δια- 
σπορᾷ, πρόσεισι τῷ ἀρχιερεῖ. Ἐνταῦθα πληροῦται τὸ 
παρὰ τοῦ Χριστοῦ πρὸς τοὺς μαθητὰς εἰρημένον, ὅτι 
Ἔρχεται ὥρα, ἵνα xac ὁ ἀποκχεείγας ὑμᾶς δόξῃ .1α- 
ερείαν προσφέρειν τῷ Θεῷ. Οὗτος μὲν οὖν οὕτως 
ἐποίει €, οὐχ ὡς Ἰουδαῖοι “ μὴ γένοιτο. Ὅτι γὰρ ζήλῳ 
ἐποίει, δῆλον ἐκ τοῦ xal εἰς τὰς ἔξω πόλεις ἀπιέναι. 
Ἐχεῖνοι δὲ οὔτε xÀv τῶν ἐν Ἱεροσολύμοις ἐφρόντισαν, 
ἀλλ᾽ ἑνὸς ἐγένοντο μόνον, τοῦ τιμῆς ἀπολαύειν. Διὰ τί δὲ 
εἰς Δαμασκὸν ἑπορεύετο; Μεγάλη ἡ πόλις fjv, βασι- 
Aud) ἦν’ ἐφοδεῖτο, μὴ καὶ ἐκείνη προχαταληφθῇ. Καὶ 
ὅρα τὸν πόθον χαὶτὴν σφοδρότητα, πῶς νομιχῶς ἔπρατ- 
vtv. Οὐ προσέρχεται ἄρχοντι, ἀλλὰ τῷ ἀρχιερεῖ. Alrei 
ἐπιστολὰς παρ᾽ αὐτοῦ, ὅπως, ἄν τινας εὕρῃ τῆς 
ὁδοῦ ὄντας. Ὃδον τοὺς πιστεύοντας χαλεῖ, ol παρὰ 
πᾶσιν οὕτως ὠνομάζοντο τότε, lou; διὰ τὸ τὴν ὁδὸν 
τέμνειν τὴν εἰς οὐρανὸν φέρουσαν. Διὰ τί δὲ μὴ ἔλα- 
θεν ἑἐξονσίαν ἐχεῖ τιμωρήσασθαι αὐτοὺς, ἀλλ᾽ εἰς 
Ἱεροσόλυμα ἄγει; Ὥστε μετὰ πλείονος τῆς ἐξουσίας 
ἐνταῦθα τὰ τῆς τιμωρίας ποιῆσαι. Καὶ ὄρα, oup 
κινδύνῳ ἐπιῤῥίπτων ἑαυτὸν, ὅμως χαὶ οὕτω φοθεῖται, 
μὴ τι πάθῃ xaxóv. Διὰ τοῦτο γοῦν xai ἄλλους λαμ- 
δάνει μεθ᾽ ἑαντοῦ, τὸν φόδον τάχα ὑποτεμνόμενος " ἣ 
xai ἐπεὶ χατὰ πολλῶν ἀπήει, πολλοὺς λαμδάνει, ὅπως 
θαρσαλεώτερον, Οὗς ἂν δὕρῃ ἄνδρας τε xal γυναῖ- 
xac, [156] δεδεμένους ἀγάγῃ év ᾿Ιερουσαλήμ. Αλλως 
τε xal διὰ τῆς ὁδοῦ πᾶσιν αὐτοῖς δεῖξαι ἑδούλετο αὐτοῦ 
τὸ πᾶν ὃν " οὕτως ἐχεῖνοι οὐχ ἐσπούδαζον τοῦτο. Καὶ 
ὅρα αὐτὸν εἰς φυλαχὴν ἐμδάλλοντα xol πρὸ τούτου. 
Ἐχεῖνοι μὲν οὖν οὐχ ἴσχυσαν, οὗτος δὲ ἴσχυσεν ἀπὸ τῆς 
προθυμίας. Ἐν δὲ τῷ πορεύεσθαι ἐγένετο αὐτὸν 
ἐγγίζειν τῇ Δαμασχῷ * καὶ ἐξαίφνης περιήστραψεν 
αὑτὸν φῶς ἀπὸ τοῦ οὐραγοῦ, xal πεσὼν éxl τὴν 
qv. ἤχουσε φωνῆς Aerovenc apto: Σαοὺ.1, Σαοὺ.1, 
εἰ με διώχεις; 

Υ΄. Διὰ τέ μὴ ἐν Ἱεροσολύμοις, διὰ τέ μὴ γέγονεν iv 
Δαμασχῷ: Ὥστε μὴ ἐξεῖναι ἄλλους ἄλλως αὐτὸ δι- 
ἡγήσασθαι, ἀλλ᾽ αὐτὸς ἀξιόπιστος T) διηγούμενος ὁ διὰ 
τοῦτο ἀπιών. Τοῦτο γοῦν λέγει, xa πρὸς ᾿Αγρίππαν 
ἀπολογούμενος. Πάσχει δὲ καὶ τὰ; ὄψεις, διότι ἡ ὑπεῤρ- 


νυ τοῦτο stu, Ox ὁ πάντ ἃς νας NS SAL 


δὲ οὕτως ine. 


δὰ 


φαγεῖν χαὶ πιεῖν, Διαμαρτύρασθαι, φησίν. Ἐνταῦθα 
καὶ φοδερῶς εἶπεν, ἵνα μὴ ἔχωσιν εἰς ἄγνοιαν χαταφυ- 
qsl». Καὶ οὐχ εἶπεν, ὅτι Αὐτός ἐστιν ὁ Υἱὸς τοὺ Θεοῦ, 
ἀλλ᾽ ὃ μάλιστα αὐτοὺς igó6ct, ὅτι Αὐτός ἐστιν ὁ ὡρι- 
σμένος ὑπὸ Θεοῦ χριτὴς ζώντων καὶ νεκρῶν. Εἶτα 
$ χυρία κατασχευὴ ἡ ἀπὸ τῶν προφητῶν' μεγάλην 
γὰρ εἶχο" δόξαν ἐχεῖνοι. Τούτῳ πάντες οἱ προφῆται 
μαρτυροῦσιν. Ὅτε τῷ φόδῳ χατέσεισε, τότε ἐπάγει 
τὴν συγχώρησιν, οὐ παρ᾽ αὐτοῦ λεγομένην, ἀλλὰ παρὰ 
τῶν προφητῶν. Καὶ τὸ μὲν φοδερὸν, παρ᾽ αὑτοῦ" τὸ 
ἥμερον δὲ, ἀπὸ τῶν προφητῶν. Ὅσοι τῆς ἀφέσεως 
ἐτύχετε ταύτης, ὅσοι τῆς πίστεως χατηξιώθητε, μα- 
θόντες τῆς δωρεᾶς: τὸ μέγεθος, παραχαλῶ, σπουδάσατε 
μὴ ὑδρίσαι εἷς τὸν εὐεργέτην. ᾿Ετύχομεν γὰρ ἀφέσεως, 
οὐχ ἵνα χείρους; γενώμεθα, ἀλλ᾽ (va ἀμείνους 7 πολλῷ 
χαὶ βελτίους. 

Μηδεὶς τοίνυν εἴπῃ ὅτι ὁ Θεὸς ἡμῖν αἴτιος χαχῶν, 
μὴ χολάσας μηδὲ τιμωρησάμενος. Εἰπὲ γάρ μοι, ἂν 
ἄρχων λαδὼν φονέα ἀφῇ, τῶν μετὰ ταῦτα φόνων αὑτὸς 
αἴτιος εἶναι χρίνεται; Οὐδαμῶς. Καὶ πῶς αὑτοὶ ταῖς 
ἀθέοις γλώσσαις διδόντες ὑδρίζεσθαι τὸν Θεὸν δι᾽ ὧν 
τολμῶμεν, οὐ δεδοίχαμεν οὐδὲ φρίττομεν ; Τί γὰρ οὐχ 
ἐροῦσι : τί δαὶ οὐ φθέγξονται ; Αὐτὸς αὐτοῖς ἐπέτρεψε, 
φησίν" ἐχρῆν γὰρ ἀξίοις ὄντας χολάσαι, οὗ τιμᾷν, 
οὐδὲ στεφανοῦν, οὐ τῶν πρωτείων μεταδιδόναι, ἀλλὰ 
κολάζειν χαὶ τιμωρεῖσθαι. Ὁ δὲ μηδέν t. τοιοῦτον 
αὐτοῖς ποιῶν 4, ἀλλ᾽ ἀντὶ τούτων χαὶ τιμῶν, τοιούτους 


αὐτοὺς ἀπ “ἐργάζεται. Μὴ, δέομαι χαὶ ἀντιθολῶ, μηδεὶς 


ταύτη" περὶ ἡμῶν ἀρῇ τὴν φωνέν. Βέλτιον χατορυ- 
γῆναι μυριάχις, ἣ ταῦτα τὸν Θεὸν ἀχοῦσαι δι᾿ ἡμᾶ:. 
Εἶπον αὐτῷ χαὶ Ἰουδαῖοι" Ὁ χαταύων τὸν ναὸν, 
καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγείρων αὐτὸν, σῶσον σεαυ» 
τόν" καὶ πάλιν, El Ylóc εἷ τοῦ Θεοῦ, χατάδα ἀπὸ 
τοῦ σταυροῦ. ᾿Αλλὰ ταῦτα ἐχείνων χαλεπώτερα. [189] Ἵν᾽ 
οὖν μὴ ἐξῇ δι’ ἡμᾶς πονηρίας αὐτὸν διδάσχαλον λέγε- 
σθα:, μτδξ αὐτῷ τούτῳ τῷ βλασφημεῖσθαι ὑπόδικοι τῇ 
κολάσει γενώμεθα (Ac ὑμᾶς γὰρ, φησὶ, τὸ ὄνομά μου 
βλασφημεῖται ἐν τοῖς ἔθνεσι)" τἀναντία ποιήσωμεν 
λέγεσθα!, ἀξίω; τοῦ χαλοῦντος πολιτενόμενοι, xal τῷ 
τῆς υἱοθεσίας προσιόντες βαπτίσματι. -“Ὀντως γὰρ 
μεγάλη τοῦ βαπτίσμχτος ἡ δύναμις " ἄλλους ἀντ᾽ ἄλλων 
ποιξῖ τοὺς μετασχόντας τῆς δωρεᾶς" οὐχ ἀφίησιν εἶναι 
ἀνθρώπους τοὺς ἀνθρώπους. Ποίησον τὸν “Ἕλληνα 
πιστεῦσαι, ὅτι μεγάλη τοῦ Πνεύματος ἡ δύναμις, ὅτι 
μετέπλασεν, ὅτι μετεῤόύθμισε. Τί τὰς ἐσχάτας ἀνα- 
τπνγὰς ἀναμένεις, ὡς δραπέτης, ὡς χαχοῦργος, ὡς οὐχ 
ὀφεΐων τῷ Θεῷ ζῆσαι; τί ὡς πρὸς ἀπηνῆ τινα xal 
ὠμὸν ἔχων Δεσπότην οὕτω διάχεισαι ; τί ψυχρότερον, τί 
παλαιπωρότερον τῶν τότε λαθδόντων τὸ φώτισμα ; Φίλον 
σε ἐποίησεν ὁ Θεὸς, χαὶ πάντων ἠξίωσε τῶν ἀγαθῶν, 
ἵνα χαὶ αὐτὸς ἐπιδείξῃ τὰ τοῦ φίλου. Εἰπὲ δή μοι, εἰ 
τὰ μεγάλα ἠδίκησα; εἴς τινα xal ὕδρισας, xaX μυρίοις 
αὐτὸν ὀνείδεσι περιθαλὼν, εἰς τὰς χεῖρας ἐνέπεσες τοῦ 
ὑδρισθέντος, ὁ δὲ ἀντὶ τούτων ἐτίμησε, xal τῶν αὐτοῦ 
μετέδωχεν ἁπάντων, xal ἐν τοῖς φίλοις ἐφ᾽ ὧν ὑδρίσϑη, 
ἐπὶ τούτων σε ἐστεφάνωσε, χαὶ ἔφησεν ὡς υἱὸν ἔχειν 
γνήσιον, εἶτα εὐθέως ἀπέθανεν" οὐχ ἂν ζημίαν τὸ 
πρᾶγμα ἑνόμιδσας ; οὐκ ἂν εἶπες. ἘἙδουλόμην αὐτὸν 
ζῶντα εἶναι, ἵνα δυνηθῶ ἀποδοῦναι τὰς ἀμοιδὰς, ἵνα 
ἀμείψωμαι, ἵνα μὴ καχὸς φανῶ περὶ τὸν εὐεργέτην ; 
Εἶτα ἐπ᾽ ἀνθρώπου μὲν οὕτως " ἐπὶ δὲ τοῦ Θεοῦ σπου- 
δάξεις ἀπελθεῖν, ἵνα μὴ ἀμείψῃ τὸν εὐεργέτην τῶν 


τοσούτων δωρεῶν; Καὶ μὴν τότε πρόπελθε, ὅτε αὑτὸν 
4 Unus omittit μηδέν... ποιῶν. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. ΓΟΝΘΤΑΝΤΙΝΟΡ, 


182 
δύνασαι τοῖς ἴσοις ἀμείψασθαι, Τί φεύγεις : Ναὶ, φη- 
σὶν, ἀλλ᾽ οὐ δύναμαι φυλάξα'. Οὐχοῦν τὰ ἀδύνατα ὃπ- 
ἔταξεν ὁ Θεός ; ᾿Απὸ τούτου πάντα ἀνατέτραπτα:, ἀπὸ 
τούτου τὰ τῆς οἰχουμένης διέφθαρται, ὅτι οὐδεὶς οὐδενὶ 
σχοπὸς χατὰ Θεὸν ζῇν. Οἱ μὲν οὖν χατηχούμενοι τοῦτο 
σπουδάζοντες, οὐδεμίαν ποιοῦνται ἐπιμέλειαν ὀρθοῦ 
βίου " οἱ δὲ ἤδη φωτισθέντες, οἱ μὲν ἐπεὶ παῖδες ὄντες 
τοῦτο ἔλαθον», οἱ δὲ ἐν ἀῤῥωστίᾳ, xal ἀνενεγχόντες, 
ἐπειδὴ μὴ εἶχον προθυμίαν τινὰ ζῆσαι διὰ Θεὸν, οὐδὲ 
οὗτοι σπουδὴν τίθενται " οἱ δὲ ἐν ὑγείᾳ λαθόντες, ὁλί- 
γὴν ταύτην χαὶ αὐτοὶ ἐπιδείχνυνται, xaX πρὸς τὸ παρὸν 
διατεθέντες θερμοὶ, μετὰ ταῦτα xal οὗτοι τὸ Top ἔσδε- 
σαν. Μὴ γὰρ οὐχ ἕνι πράγμασι χρῆσβα: ; μὴ γὰρ τῆς 
γυναιχός σε διείργω; Πορνείας σε ἀπείργω. Μὴ γὰρ τῆς 
τῶν χρημάτων ἀπολαύσεως ; Πλεονεξίας καὶ ἁρπαγῆς. 
Μὴ γὰρ ἀναγχάζω πάντα χενῶσαι; Ὀλίγα ἀπὸ τῶν 
ἐνόντων δοῦναι τοῖς δεομένοις (Τὸ ὑμῶν περίσσευμα, 
φησὶν, εἷς τὸ ἐχείνγων ὑστέρημα) " καὶ οὐδὲ οὕτω πεί- 
θομεν. Μὴ γὰρ νηστεύειν βιάζομεν; Μεθύειν χωλύομεν 
χαὶ γα:τρίζεσθαι. Ταῦτα περιαιροῦμεν, ἃ ἀσχημοσύνην 
σοι φέρει, ἃ καὶ πρὸ τῆς γεέννης ἐντεῦθεν ἤδη 
φευχτὰ xal μισητὰ xal αὑτὸς εἶναι συνομολογεῖς. 
Μὴ γὰρ ὕδεσθαι καὶ χαίρειν ; ᾿Αλλὰ μὴ αἰσχρῶς, μηδὲ 
ἀναξίως. 

[190] δ΄. Τί δέδοιχας ; τί φοδῇ ; τί τρέμεις; Ἔνθα γάμος, 
ἔνθα χρημάτων ἀπόλαυσις, ἔνθα τροφὴ σύμμετρος, ποία 
ἁμαρτίας ὑπόθεσις; Καὶ μὴν οἱ ἔξωθεν τὰ ἐναντία 
ἑπιτάττουσι, χαὶ ἀχούονται. Οὐ γὰρ ἀπὸ τῶν ἐνόντων 
ἀπαιτοῦσιν, ἀλλὰ λέγουσιν, ὅτι τοσόνδε δοῦναι δεῖ" xàv 
προδάλλῃ πενίαν, οὐδὲ οὕτως ἀφίστανται. Ὁ δὲ Χριστὸς 
οὐχ οὕτως * ἀλλ᾽, "Aq! ὧν ἔχεις δὸς, καὶ εἰς τὴν πρώτην 
σε χαταλέξω τάξιν. Πάλιν ἐκεῖνοι, Εἰ βούλει, φησὶν, 
εὐδοχιμεῖν, χατάλιπε πατέρα, μητέρα, συγγενεῖς, οἰχεί- 
oue, καὶ προσέδρενε τοῖς βασιλείοις, χοπτόμενος, vaàat- 
πωρούμενος, δουλεύων, σπώμενος, μυρία πάσχων χαχά" 
ὁ δὲ Χριστὸς οὐχ οὕτως, ἀλλ᾽, Ἔσο ἐν τῇ οἰκίᾳ μετὰ τῆς 
γυναιχὸς, μετὰ τῶν παίδων, xat αὐτὰ ταῦτα διάκλαττε 
xat ῥύθμιζε, τὸν ἀπράγμονα βίον ζῇν 9 xat ἀχένδυνον. 
Ναὶ, φησὶν, ἀλλ᾽ ἐχεῖνος χρήματα ἐπαγγέλλεται. "AA 
οὗτος βασιλείαν, μᾶλλον δὲ χαὶ χρήματα μετὰ ταύτης " 
Ζητεῖτε γὰρ, φησὶ, τὴν ϑβασιμείαν κῶν οὐρανῶν, 
καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν. Kal ἐκεῖνος 
μὲν οὐδὲ ἐν προσθήχης μέρει, οὗτος δὲ χαὶ προηγου- 
μένως. Νεώτερος ἐγενόμην, φησί * καὶ γὰρ ἐγήρασα' 
xal οὐκ εἶδον δίχαιον éryxacadsAsuupérvov, οὐδὲ 
εὸ σπέρμα αὐτοῦ ζητοῦν ἄρτους. ᾿Αρξώμεθα τοΐνυν, 
τῆς ἀρετῆς θῶμεν προοίμιον ἃ - ἐπιλαθώμεθα αὐτῆς 
μόνον, xai ὄψει οἷα τὰ ἀγαθά. Μὴ γὰρ ἀπονητὶ 
ἐχεῖνα χατορθοῖς, ὅτι πρὸς ταῦτα μαλαχίζῃ; Ναὶ, 
φησὶν, ἐχεῖνα ἀπονητὶ, ταῦτα δὲ μετὰ πόνον. “Απαγε" 
οὐχ Éoti τοῦτο, οὐχ ἔστιν à εἴ τι δεῖ τἀληθὲς 
εἰπεῖν, ἐχεῖνα μᾶλλον πόνοις συνέζευχται καὶ μετὰ 
πόνου πλείονος χατορθοῦται, ταῦτα δὲ, ἂν ἐθέλωμεν, 
ῥᾳδίως. 

Μὴ δὴ ἀποπηδῶμεν τῶν θείων μυστηρίων, παρᾶχα- 
λῶ * μὴ τοῦτο ἴδῃς, ὅτι ὁ πρὸ σοῦ φωτισθεὶς, φαῦλος γέ- 
γόνε, xal τῆς ἐλπίδος ἐξέπεσε τῆς αὐτοῦ, χαὶ ὀχνηρό- 
τερος σαυτοῦ γένῃ" ἐπεὶ καὶ ἐν τοῖς στρατιώταις ὁρῶμεν 
τοὺς μὲν οὐχ εἰς δέον χρωμένους τῇ στρατείᾳ, τοὺς δὲ 
εὐδοκιμοῦντας * xal οὐ τοῖς ῥᾳθύμοις προσέχομεν, ἀλλὰ 
τούτους ζηλοῦμεν τοὺς χατορθοῦντας. Πρὸς τούτοις 
ἐννόησον, ὅσοι μετὰ τὸ φώτισμα ἄγγελοι ἀντὶ ἀνθρώπων 


b Alii οἱ μὲν παῖδες λαμδάνοντες “ Savil. aliique, ζῆθι 
ἃ Θῶμεν προοίμιον deest in quibusdam mss 


181 
maxime illos terrebat : Zpse est , qui constitutus est a 
Deo judex vivorum el moriuorum. Hinc sequitur vali- 
dun argumentum a prophetis : illi enim in magna 
existimatione erant. Huic omnes prophete testimouium 
perhibent. Postquam timore perculsit, tunc. veniam 
inducit, non ab illo, sed a prophetis dictam. Et quod 
terribile erat, ab illo ; quod autem mitius, a prophe- 
tis proficiscebatur. Quotquot hanc remissionem cou- 
sequuti estis, quotquot fidem nacti estis ; cuin doni 
magnitudinem didiceritis , obsecro, date operam, ne 
Benefactorem contumelia aíficiatis. Remissionem 
namque eonsequuti sumus, uon ut deteriores elficia - 
mur, sed ut multo meliores el prasstautiores. 

Deus non est causa mulorum. — Nemo igitur dicat , 
Deum esse nobis causam malorum, quod non puniat, 
nec supplicium inferat. Dic enim mihi, si princeps 
quispiam captum homicidam dimiserit, an sequen- 
tium cxdium auctor esse judicabitur? Minime. Εἰ 
quomodo , dum impiis linguis audemus Deo contu- 
meliam inferre, non timemus, nec exhorrescimus ? 
Quid enim non dicent ? quid non loqueutur ? Ipse per- 
misit, inquiunt : oportebat enim dignos supplicio non 
honorare, non coronare, non primatu dignari, sed 
punire et ulcisci ; ille vero contra, dum illos lionorat, 
tales ipsos efficit. Ne, qu:so et oro, ne quispiam no- 
strum talem emittat vocem. Satius fuerit sexcenties 
defodi, quam Deum per nos talia audire. Dicebant illi 
et Judei : Qui destruis templum, εἰ in tribus diebus 
recdificas illud, salva temetipsum ; et rursum : Si Fi- 
lius Dei es, descende de cruce (Matth. 21. 40). Sed 
hzc illis sunt graviora. Ne itaque per nos liceat 
ipsum dici iniquitatis doctorem , neque ex ipsis bla- 
sphemiis supplicio obnoxii efficiamur (nam ait, Pro- 
pler vos nomen meum blasphematur in gentibus [Hom. 
9. 94] ) : demus operam, ut contraria dicantur, di- 
gnam vocatione nostra vitam ducentes, et ad bapti- 
sma adoptionis accedentes. Vere namque magua est 
vis baptismi, quz doni consortes alios ex aliis efficit : 
non sinit homines esse homines. Fac, ut gentilis 
credat magnam esse Spiritus virtutem, qu:e transfor- 
met, quz transmutet. Cur extremos halitus exspectas 
ut fugitivus, ut sceleratus, ut qui non debeas Deo 
vivere ? cur ila affectus es, ac si inhumanum et cru- 
delem haberes Dominum ? quid frigidius , quid mise- 
rabilius iis, qui tunc bapuisma accipiunt * Amicum 
te fecit Deus, et omnibus dignatus est bonis, ut et 
jpse ca, que amici sunt, exhibeas. Dic mihi, si quem- 
piam injuriis et probris affecisses sexcentisque con- 
vieiis onerasses, et in 1nanus ejus incidentem te ille 
vicissirm honoraret, el suorum omnium consortem 
faceret, et inter amicos pro illatis injuriis te corona- 
rei, teque ut germanum filium liabere diceret, dein- 
deque subito moreretur : annon damnurn illud esse 
existimares ? annon diceres, Vellem illum vivere, ut 
possem vicem reddere ac rependere, ne ingratus 
erga benefactorum viderer ? Jam sic erga hominem 
affectus es ; et cum de Deo agitur, ita decedere cu- 
ras, ut tol munerum datori vicem non rcpendas ? 
Quiu potius tunc accede, cum potes paria reddere. 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XXIII. 


482 
Cur fugis? Etiam, inquies ; $cd non possum me cone» 
nere. Ergo impossibilia praecepit Deus? Hinc omnia 
subversa sunt, hinc mundus corruptus est, quia nemo 
:urat secundum Deum vivere. Catechumeni hoc cu- 
rantes , nullam de rectia vita habent sollicitudinem ; 
qui vero jam sunt illuminati, horum alii, quia adhuc 
cum pueri essent baptisma acceperunt; alli, quia 
differebant et in morbo demum id acceperuut, quia 
nullum habebant studium vivendi secundum Deum , 
neque hi studiosi sunt; qui aulem beue valentes 
acceperunt, parum el ipsi studii exhibent, et statim 
ardentes effecti, postea el ipsi ignem exstinxerunt. 
Aunon potes negotiari ? an ab uxore te separo? A for- 
nicatione secludo. Num a pecuniarum usu arceo? Ab 
avaritia tantum eL rapina. Num cogo te, ut omnia 
effundas? Pauca tantum ex facultatibus egenis ero- 
gare jubeo (Abundantia vestra, inquit, ad. illorum in- 
opiam |2. Cor. 8. 14]):2c neque ita persuademus. Num 
ad jejunandum cogimus ? Ebrietitem et gulam. cohi- 
bemus. lila amputamus qu:e tibi turpitudinem affe- 
runt : qu:e vel ante gehennam fugienda etodio habenda 
esse tu. ipse fateris. Num ab obleciatione et gaudio 
arcco? A turpi certe et indiguo. 

4. Quid times ? quid formidas ? Quid tremis? Ubi 
connubium, ubi opum facultas, ubi moderatus cibus, 
qu:e peccati occasio est? Atqui exteri contraria im- 
peraut, et ipsis obtemperatur. Non enim ex iis, quz 
suppetunt, exigunt ; sed dicunt, Tantum dare opor- 
tel : si paupertatem obtendas, neque sic desistunt. 
Christus autem non sic ; sed ait, Ex iis qua habes 
dato, teque in primo ordine constituam. Rursum illi, 
Si vis, aiunt, clarus esse, relinque patrem, matrem, 
€ognatos, domesticos, et in regia adesto, in labore, 
miseria, servitute, serunnis sexcentisque malis : Chri- 
stus vero non sic, sed, Esto domi cum uxore ct libe- 
ris, et sic tua dispone, ut quiete et sine periculis 
vivas. Etiam, inquies, sed ille opes pollicetur ? Atqui 
hie reguum promittit, imo ct opes curn illo ; nam 
ait : Quaerite primum regnum celorum , et lec omnia 
adjicientur vobis ( Mauh. 6. 53). llle ne in augmenti 
quidem partem, hic vero antecedenter. Junior fui, 
inquit; etenim senui : et non vidi jusiwn derelictum , 
nec semen ejus querens panem (Psal. 56. 25). lncipia- 
mus ergo virtutes adire, initium ponamus, illam so- 
lam suscipiamus, et videbis qualia boua. Num absque 
labore illa operaris, qui in his ita mollis es? Etiam, 
inquies, illa sine labore, hxc cum labore. Apage : nou 
ita res est, non ita utique ; sed si vere dicamus, illa 
cum labore et sudore majori ; ha:c vero, si velimus , 
facile perficiuntur. 

Baptisma non differendum. — Ne resiliamus, rogo, 
a divinis mysteriis. Ne id spectes, quod is, qui ante 
te illuminatus est, improbus sit effectus et a spe sua 
exciderit, neu te ipso segnior fias. Nam inter milites 
videmus alios, qui non strenue militia funguntur, 
alios autem conspicuos ; neque ignavis illis autendi- 
mus, sed pra:claros :emulamur. Ad hzc considera, 
quot post baptisma angeli pro hominibus facti sint. 
Time incertam futuri conditionem. Ut fur noctu, sic 


485 
movs venict (2. Petr. 5. 10) ; neque solum ut fur, sed 
nobis dormientibus invadet, et. negligentes abripiet. 
Ideo Deus futurum reliquit incertum, ut semper ob 
incertam exspectationem iu virtule degamus. Sed cle- 
mens est, inquies. Quousque frigidum illud et ridicu- 
lum dictum proferemus? Ego non modo benignum 
esse Déum dico, sed et nihil esse illo benignius, qui 
utiliter omnia nostra dispeuset. Quot vides homiues 
per omnem :etatem. elephantiasi laborantes? quot a 
prima :etate ad senectam usque c:xcos, alios postea 
cacos factos, alios in paupertate, alios in vinculis, 
alios in metallis, alios inibi contumulatos, alios bello 
interemptos Ὁ Annon,qu:eso, hzc ex benignitate pro- 
ficiscuntur ? annon liec poterat impedire si voluisset? 
sed permisit. Etiam, inquies. Tu vero dic mihi, quare 
quidam non a prima :etate cfeci? Non dicam, donec 
pollicearis mihi te illuminandum esse , ct. illumina- 
tum recte vitam instituturum esse. Non licet tibi ta- 
lia solvere ; neque enim voluptatis gratia sermo est. 
Nam licet hanc solvaim, alia succedet questio : abys- 
sus enim quistionum est Scriptura. Quare non solum 
ne assuefaciatis vos, ut solutionem quaratis, sed om- 
nino, uL ue queratis : alioquin. numquam finis quie- 
stionum erit. Nam si lianc solvam, mille qu:estionibus 
viam aperiam. Unde discamus magis hoc querere, 
quam qu:esita solvere. Neque enim si solvamus, om- 
nino solviinus ; sed secundum hliumnanum ratiocinium 
propria talium solutio (ides est; scire προ, Deum 
omnia juste, benigne et utiliter facere, neque posse 
ejus rationem comprehendi. Π|Ὸ una solutio est, 
ueque? alia inelior habetur, Quis enim, quaso, solu- 
tio est ? Omnino non ultra quaere id, quod solutum 
est. Si hoc tibi persuadeas, nempe providentia Dei 
omnia administrari, qui alia permittit qua ratione 
ipse novit, alia autem operatur, ab omni questione 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


184 
liberatus es, et solutionis lucrum percepisti. Sed ad 
propositum revertamur. Quia igitur vides tot iti sup- 
pliciis esse, Deunque hxc omnia permittere : vale- 
tudine corporis utere ad anim:e valetudinem. Sed di- 
ces : Quid mihi opus est laboribus et miseria, cum 
mihi liceat oninia sine labore solvere? lloc certe uon 
manifestum 651. Contingit enim ut non. modo non 
sine labore solvas, sed etiam ut omnibns onustus de- 
cedas. Caeterum etiamsi lioc manifestum esset , non 
ferendus tamen hic sermo esset. [n certamina traxit : 
arma posita sunt aurea. Cum oporteret illa sumere 
et tractare, tu vis inglorius servari, nihilque boni 
operari. Dic mihi, si bellum instaret, rexque adesset, 
et alios videres in medias phalaugas se immittere, 
exdeutes et innumeros vulneribus afficientes, alios- 
que in singulare certamen descendentes, alios saltan- 
tes, alios equos agitantes, a rege laudari, in admira- 
tione haberi, plausibus excipi, coronari; alios con- 
tra, qui optarent niliil mali pati, et ultimos tenerent 
ordines : deindeque soluto bello, alios vocari, magnis 
muneribus excipi, et celebrari; illorum vero ne no- 
men quidem proferri, sed unam salutem accipere bo- 
norum mercedem : ex utrorun numero esse velles? 
Etiamsi lapideus esses, etiamsi insensibilibus et in- 
animatis ignavior; annon millies optares ex illorum 
numero esse? Etiam oro et obsecro. Etiamsi enim 
pugnantem cadere oporteret, annon illud strenue erat 
eligendum? Non vides eos, qui in his bellis cadunt, 
quai sint clari et gloriosi? Atqui post mortem non 
possunt a rege honorari. In illo autem bello vihil ta- 
le, sed omnino conspicuus eris, si cicatrices liabeas : 
quas utinam nos omnes exhibere possimus, etiam extra 
persequutiones, in Christo Jesu Domino nostro, qui- 
cum Patri et Spiritui sancto gloria, imperium, hosor, 
nunc et semper, et in sxcula seculorum. Ames. 





HOMILIA XXIV. 


Cap. 10. v. 44. Adhuc loquente Petro verba lc, ceci- 
dit Spiritus sancius super omnes qui audiebant ver- 
bum. 45. Et obsiupuerunt ex. circumcisione fideles, 
qui venerant. cum. Petro, quia et in nationes donum 
Spiritus sancti effusum est : 46. audiebant enim illos 
loquentes linguis, et magnificantes Deum. 

4. Vide Dei exconomiam. Non permisit absolvi 
sermoncin, neque ex przecepto Petri baptismum dari; 
sed quia meutem exhibebant mirabilem, et docirinz 
principium acceperant, credebantque baptismum esse 
remissionem peccatorum, tunc advenit Spiritus. Hoc 
autem fichat, quia Deus prospiciebat, ut Petrus ma- 
guam defensiouem haberet. Non modo autem Spiri- 
tim accipiunt, sed linguis loquebantur, id quod eos, 
qui convenerant, obstupefecit, Cur ita res dispensa- 
tir Propter Judazos : etenim lioc illis perosum erat. 
Ideo ubique 4 Dco totum efficitur. Et Petrus quasi 
fortuito adest, docens oportere demum illos ad gentes 
accedere, et quod propter eos id fleri par sit : neque 
mireris. Cum enim post tanta, et Cesarem et Jero- 
solymis controversia fuerit, quid non factum fuisset, 


si hzc non subsequuta essent? Ideo ἔς modo sin- 
gulari flunt. Vide autem quomodo Petrus occasione 
accepta se defendat. Quod autem post illam occasio. 
nem respondeat, audi evangelistam narrantein et di- 
centem : 47. Tunc respondit Petrus ; Numquid aquam 
quis prohibere potest, ut non baptizentur hi, qui Spiri- 
tum sanctum acceperunt, sicut et nos? Viden' quo rem 
deduxit, el quam cuperet hioc efferre? Sic jamdudum 
in animo habebat. Numquid aquam, inquit, quis pro- 
hibere potest ? loc. fero cst. insurgentis in eos, qui 
proliiberent, ac dicerent hoc. non oportere fleri. To- 
tum factum est, inquit, quod magis necessarium erat, 
baptisma nempe, quo nos baptizati sumus. 48. Jussil 
illos baptizari in nomine Jesu Christi. Postquam sese 
purpavit, jussit illos baptízari, illos per res ipsas 
insUtuens : adeo perosa res erat Judxis. Ideo prius 
sese purgat, quamvis res ipse clamarent, οἱ tunc 
praecepit. Tunc rogaverunt eum, ut maneret aliquot die- 
bus. Hinc jure ille eum fiducia manet. (Cap.14.)4. Au 
dierunt autem. apostoli et fratres, qui erant in Judea, 
Quoniam et gentes receperant verbum Dei. ἃ. Cum an- 


482 


γεγόνασ:. Φοδέθτ,τ: τὸ τοῦ μέλλοντος ἄδτλον. Ὡς χλέ- 
πτῆς ἐν γυχτὶ, οὕτως ἔρχεται ὁ θάνατος " 6245 ἁπλῶς 
ὡς χλέπτης, ἀλλὰ χαθευδόντων ἐμῶν ἐπιτίθεται, xai 
ῥᾳθυμοῦντας λαθὼν ἄπεισι. Διὰ τοῦτο ἄδτιλον ἐποίησε 
τὸ μέλλον ὁ Θεὸς, iva ἀεὶ τῷ τῆς προσδοχίας ἀδῆλῳ ἐν 
ἀρετῇ διάγωμεν. ᾿Αλλὰ φιλάνθρωπός ἐστι, φησί. Μέχρι 
“πότε τὸ ψυχρὸν τοῦτο ῥῆμα xai χαταγέλαστον λέγο- 
μεν; Ἐγὼ οὐχ ὅτι φιλάνθρωπός ἔστιν ὁ Θεὸς λέγω 
μόνον xal παύομαι" ἀλλ᾽ ὅτι οὐδὲν φιλανθρωπότερον 
αὐτοῦ, xai ὅτι χρησίμως ἅπαντα τὰ χαϑ' fpi; oixowo- 
pel. Ilósou; ὁρᾶς ἐν ἡλιχίᾳ πάσῃ ἐλέφαντ: δεάγοντας; 
πόσους ἀπὸ πρώτης ἡλιχίας τυφλώττοντας μέχρε τέως, 
ἄλλου; ἐν πηρώσει μετὰ ταῦτα γενομένου;, ἄλλης E» 
πενί, ἄλλους ἐν δεσμοῖς, ἑτέρο.ς Ev μετάλλοις, ὅλλους 
ὁμοῦ χαταχωσθϑέντας, ἄλλους ἐν πολέμοις ἀνλλωδέν- 
«ας *; Ταῦτα οὐχ ἔστι φιλανθρωξίας ; εἰξέ pe^ ταῦτα 
οὐχ ἐδύνατ) χωλῦσαι, εἰ ἐθέλτοεν; ἀλλ᾽ ἀτίτο:. δαὶ, 
φησί, Σὺ δὲ εἶπέ μοι, διὰ zi οἱ Ex πρώτης fana v 
φλοί; Οὐχ ἐρῶ, ἕως ἂν ὑπόσχν um, ὅτε verint, ὅτ: 
φωτισθεὶς Pul; ὀρθῶς. [191] Οὐ θέμε:ς ex τὰ 272a 
ἐπιλύεσθαι" οὐ γὰρ δὴ u£g 2: τέρψεώς ἔπτιν 6 λόγος. ΚΞ 
γὰρ τοῦτο λύσω, ἕτερον ἐπεισέρχετα: ξέττια" ἄξυξοις 
γάρ ἔστι ζητημάτων f, Γραφή. "ccc μὲ μόν» illt 
ἑαυτοὺς πρὸς τὸ λύσιν ξητεῖν, ἀλλὰ χαὶ πρὸς τὸ ai 
ζητεῖν b. ᾿Επεὶ οὐδέποτε σιν σόμεδϑα ξιτοῦσπες. "Exo 
γὰρ, ἂν τοῦτο λύσω, μυρίας νιφάξα: ἐπιδειχν VL 
μάτων. Ὥστε μανθάνωμεν uA) τοῦτο rui, $ τὰ 
ζητηθέντα λύειν. Οὔτε γὰρ, ἐὰν λύσωμεν, πάντως taz 
σαμεν" ἀλλὰ χατὰ ἀνθρώπινον λογιτμνν» eix:iz τῶν 
“οιούτων λύσις dj πίστι: ἐστὶ, τὸ εἰδένα!, τ: πάντα 
διχαίως χαὶ φιλανθρώπως ὁ Θεὸς xxi τυμτερόντως 
“ποιεῖ - ὅτι χαταλαδεῖν αὑτῶν τὸν λόγον οὐχ ἕν:. Μία 
λύσις αὕτη, xal ταύτης ἀμείνων ἑτέρα οὐχ ἔστι. Τί γὰρ, 
εἰπέ μοι, «rc λύσεω; ἔργον; Πάντως μηχέτι ζττεῖν τὸ 
λυθέν, Κἄν τοῦτο πείσης σαυτὸν, ὅτι προνοία Θεοῦ τὰ 
πάντα διοιχεῖται, τὰ μὲν συγχωροῦντος δι᾽ ὧν οἷδε λό- 
γον, τὰ δὲ ἐνεργοῦντος, ἀπηλλάγη ς τοῦ ζητεῖν, xai τῇς 
λύσεως τὸ χέρδος ἕλαθες. 'AXA' ἐπανίωμεν si; τὸ T 

:* Participium ἀναλωθέντας in tribus mss. deest. 5 Verha 


ἀλλὰ xal... μὴ ζητεῖν, quz? ia. Montf. deerant, ex uno cod. 
recepta sunt. Eptr. 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XXIV. 


LU 
χείμενον. Ἐπεὶ οὖν ὁρᾷς τοσούτους bv χολάσχεδι, ταῦτά 
δὲ ὁ Θεὸς συγχωρεῖ πάντα, χρῆσαι τῇ ὑγιείᾳ τοὺ auia 

τος εἰς τὴν ὑγιείαν τῆς ψυχῆς. ᾿Αλλ᾽ ἐρεῖς" Τί μοι χρεία 
“Ξόνων χαὶ ταλαιπωρίας, ἐξὸν ἀπονητὶ πάντα ἀπολύσα- 
σθα: ; Máhsz:a μὲν οὐδὲ δῆλον τοῦτό ἔστι, Συμόαίνει 
γὰρ οὐ μόνον ἀπονητὶ μὴ ἀπολύσασθαι, ἀλλὰ xoi 
ἀπελθεῖν πάντα ἔχοντ. Πλὴν εἰ xai τοῦτο δτιλον, οὐδὲ 
οὗτος ἀνεχτὸς ὁ λόγος. Ei; ἀτῶνα; εἴχχυσεν - ὅπλα 
χεῖτδι χρυσαῖ. Ao» λαδεὲν αὐτὰ χαὶ μεταχειρίσασθαι, σὺ 
ἂξ βοῦλες ἀδόξοις σαωδίκας, χαὶ ατόεν ἀν χϑὸν Egrázi- 
αϑαι. ΕΣπὲ pes, εἰ πόλειλαις Dyatt3ciat, χαξ ἃ 3: λεὶ,- 
παρᾶ», xil τοὺς uf, εἶδε: εἰς πέτως CRI τάλσχττα: DE 
ξολξιλέων iAGTIIDL/TR., Ἐπὶ XXTXXÁITUNTA. παὶ τ2α)- 
ματίας ἔργηχεμξοος Συρίας, ἕξεως πονιαα ωστας. 
ὅδαλλοως πεξδανντᾶς 5, ἄλλους ἐξ III ícgy»xsxtxmG xit 
ἐξαεννυλένος πὸ UU $auxia, συμ: ὐλόνος, πῶν- 
TOSALPWXXL, SCDZZWRXEDNGG. - ἔτξόσπως ἕξ Taco íTETNS 
ἔτωρξνυως. εἰ χεδξ'. caeco mrxaüDe, x3- τὰ, ESgkDO 
“4Ξ- φολχτονζας XX. Xam xf m εἴτα QEIE TED 32 
πΞολέχου χ.22:». τῆς Zt TAAPÉLRIWRGQ, ÜELORZAPNRX. 
CX AITiAxt ὃ OaecGE, XvrxxQylO&REVReQo ÉXiTAus 
d eR τῶν cay τενζξενο». 4aaR RÉEL TUS 
Ow-EZ; αὐτὸς: τὸν cue d&lXbuo ixyEacc) πτὦσα»" 
-an 2» ἐδέεστα: Tnévhel ἘΣ τᾶς kv. ἄρ, 
rip ἀνχιτδέτωυ, rato XL2puó νωξίττεζε. "x X» 
ilafca; ixilass) TIXédhc- 122 Xx2: C4. Ξέω;ε-: 
χα: ἀν-Ξ Δ. ἘΞ ταῦ cc Ti;0y-i ἔδεε, "OX 
ἐχρξ» πρυδύμω: τοῦτο Lai 3:2 ΘᾺ £I "τς 
ἐν A. ciu. CUTE πίξτντας. τῆς :ἴ:: τα 
mpi, Tu ἔκοξε, χαΐτε 5üvrz ἈΞ ΤΧΩΣ:, 
μεθ᾿ ὧν ex In carÜLQu: ταρὰ ww ξατξως. 
Ἐπὶ dixit) cy) τωΐρο v6 wv 4i 
πάντως TRp33:Í3T, 97s. IMAsTIS ἔχων“ οὖς YÉ- 
wATo πάσας ἐμῆς mdr xxi γωξς διυχμῶν. 
ἐν Χριστῷ Ἴησοῦ τῷ Κυρίῳ ἐς μῶν, [492] ui" οὗ τῷ 
Ππτρὶ ἅμα τῷ ἀγίῳ Πνεύματι δόξα, xpáTX. τι- 
ut, νῶν χαὶ ἀεὶ, χαὶ εἰς τοὺς αἰῶνλς τῶν aie», 
᾿Αμῇ». 


LA 


t Yerba ἄγγ)ους πηῶντας ex uno cod. et marg. Savil. 3r- 
cessila. Eprr. 4 Aiii, χαλουμένους, τιμουμένους ταῖς VEYYOTOUSC 


— E EENUENMERUEM EMDMREREERGERERU ππσυν  ασαιυσιασα ττΣ.....-.....................ὕ......Ὁὦθθ..τῸὔὉὦὌὖὦὉὦὮὦὉ Σ»“»“.ὦὕὔὔἰ:οὖ.ρϑνὔ᾿]ὔ ΔἕΠ)'΄όο’οὔὕ»ἅνἅνϑϑρἥϑ Δδ)ἝγἝ)͵πρρ“͵τΊῖ!ῖτιο:΄ιοτ τ το’ Ό΄“““ΠΗ “- 


OMIAIA ΚΑ΄, 


Ἔτι λαλοῦντος τοῦ Πέτρου cà ῥήματα ταῦτα, Éze- 
σε τὸ Ηγεῦμα τὸ ἅγιον ἐπὶ πάντας τοὺς 
ἀκούοντας τὸν Aóyor. hal ἐξέστησαν οἱ ἐκ a8pe- 
τομῆς πιστοὶ, ὅσοι συνῆ.1θον τῷ Πέτρῳ, ὅτι καὶ 
ἐπὶ τὰ ἔθγη ἡ δωρεὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος éxxé- 
χυται" ἤχουον γὰρ αὐτῶν «1αούντων γιώσσαις, 
καὶ μεγαιϊυνγόντων τὸν Θεόν. 

α’. Θέα τοῦ Θεοῦ τὴν οἰχονομίαν. Οὐχ ágrxev. ἀπαρτι- 
σθῆναι τὸν λόγον, οὐδὲ Ex προστάγματος Πέτρου vev£- 
σθαι τὸ βάπτισμα" ἀλλ᾽ ἐπε τὴν διάνοιαν αὑτῶν 
ἔδειξαν θαυμαστὴν ojsaw, χαι τῆς διδασχαλίας ἀρχὴ 
γέγονε, καὶ ἐπίστευσαν, ὅτι πάντως τὸ βάπτισμα ἅγ3τπ|ς 
ἐστιν ἁμαρτημάτων, τότε ἐπτιλθ. τὸ Πνεῦμα. Τοῦτο 4 
γίνεται, προοιχονομοῦντος ἀπολογίαν μεγάλτ, τῷ lip 
τοῦ Θεοῦ. Οὐχ ἁπλῶς ὃ τὸ Πνεῦμα λαμθά»»»7:», 1222 
γλώσσαις ἐλάλουν, ὅπερ χαὶ ἐξέπληττε τοὺς Tài ou- 
τας. Τί δέποτε δὲ οὕτως οἰχονομεῖται τὸ 247423; MÀ 
τοὺς Ἰουδαίους" xal γὰρ πάνυ ἀπεχθῶς εἴ,» πρὸς 
αὑτό. Διὸ παυταχοῦ τοῦ Θεοῦ τὸ πᾶν γίνεται. Καὶ ὁ Πέ- 
poc σχεῆδν ἁπλῶ; πάρεστι παιδευόμεως. ὅτ' 5: vy 

^ Αοικόν deest in quibusdam. 


αὑτοὺς ἄψασθαι τῶν ἐθνῶν“ xai ὅτι 44 αὐτῶν δεῖ 
γενέσθαι τοῦτο. Kai μὴ θαυμάσῃς. Ὅπου γὰρ μετὰ 
τοσχῦτα xai ἐν Ka:zapeía xai ἐν Ἱεροφολύμοις ἀμτισ- 
δήτττις υίνετας, τί οὐχ ἅν» ἐγεγόνε:, εἰ uv, ταῦτα παρ- 
ηχολούθη σε; Διὰ τοῦτο x3! μεθ᾽ ὑπερθυλις ταῦτα γίνε- 
ται. "Opa ἕξ πῶς xai ὁ Πέτρος λαδὼν ἀφορμὴν ἀπολο- 
qai. Ὅτ! δὲ μετὰ τὴν Ayopatny ἀποχρίνεται, ἄχουε 
τοῦ εὐαγγελιστοῦ ζιτγουμέ,ν wai λέγυπος" Τότε 
ἀπεχείθη Πέτρες“ Μήτι τὰ ὕξωρ κωϊλῖσαι Córaral 
εἰς τεῦ μὴ βαπτυσθῆνα τούτοις, οἴτιχες τὸ Πνεῦμα 
τὸ ürtoy ξιαζον ἐπ καὶ ἡμεῖς ; Eug τοῦ τὸ πρᾶγμα 
ἀνήνεγχε, χαὶ τῶ On. ἐξενιγχεῖ» τοῦτο, Οὕτω 
“ἀγα: τῆς τλώρνς 53775. ἦν. Μήτι τὸ ἵἴξωρ, φησὶ, 
χωλῦσαι δύναταί tu ; Typs5( vào ὥτπερ ἐπεμῦαί- 
vus ἐττι τὸς uM pru καὶ Iv uve, ὅπ: οὐ yu, τοῦτο 
"14793: T5 πῈῤ, γέγονε, Vn. 5b ἀνχγχαιότερον 
viven, τὸ ζάπτιτα b καὶ ἐμεῖς Vranziztn κεν. Ilpoo- 
ἐταξέ τε αὐτοῦ, βαπτισθῆναι ἐν τῷ ὀγόμαει Ἰησοῦ 

^. Μετὰ τὸ ἀπστέτασθα:, vit ale S mmn 

nt cvs 
A 


183 


ἐταξΞ: βαπτισῦτναι, παιδεύων αὐτοὺς διὰ τῶν πραγμά- 
τῶν" τησοῦτον ἀπεχθῶ: εἶχο" οἱ Ἰουδαῖοι, Διὰ τοῦτο 
πρότερον ἀπολογεῖται, χαίτοι τῶν πραγμάτων βοώντων, 
wal τότε προσέταξε, Τότε àpormcar αὐτὸν ἐπιμεῖναι 
ἡμέρας τιγάς. Ἐντεῦθεν εἰχότως xai θαῤῥεῖ λοιπὸν 
καὶ ἐπιμένει. Ἤχουσαν δὲ οἱ ἀπόστοιοι καὶ οἱ 
dó&Agol οἱ ὄγτες κατὰ τὴν Ιουδαίαν, ὅτι καὶ τὰ 
ὄθγη ἐδέξαντο τὸν Aóyoy τοῦ Θεοῦ. Καὶ ὅτε ἀγέθδη 
Πέτρος &lc Ιεροσόλυμα, διεχρίγοντο πρὸς αὐτὸν οἱ 
£x περιτομῆς, [195] Aéyorrec, ὅτι Πρὸς ἄνδρας ἀκρο- 
ῥυστίαν ἔχοντας εἰσὴ,ῖθες, καὶ cvrégayec αὐτοῖς. 
Μετὰ τ[οσ]αῦτα Διεχρίγοντο οἱ ἐκ περιτομῆς, οὐχ οἱ 
ἀπόστολοι. Τί ἐστι, Διεχρίγογτο; ᾿Ἐσχανδαλίζοντο, 
φησὶν, οὐ μιχρῶξ. Καὶ θέα, τί προδάλλονται. Οὐ λέ- 
γουσι, Διὰ τί χατέγγειλας; ἀλλὰ, Διὰ τί συγέφαγες ; 
Ὁ δὲ Πέτρυς οὐ πρὺς τοῦτο ἵσταται τὸ Ψυχρὸν (ψυχρὸν 
γὰρ ὄντως ἦν), ἀλλχλ πρὸς ἐκεῖνο τὸ μέγα, λέγων, ὅτι 
Xl Πνεύματος μετέλαθον xaX αὐτοὶ, πῶς τούτου μετα- 
δοῦνα: οὐχ ἧν; Πῶς οὖν ἐπὶ τῶν Σαμαρειτῶν τοῦτο 0j 
γέγονεν, ἀλλὰ τοὐναντίον ; καὶ γὰρ ob μόνον πρὸ τοῦ ἃ 
βαπτίσματος οὐχ ἐγένετο, ἀλλ᾽ οὐδὲ μετὰ τὸ βάπτισμα, 
χαὶ οὐχ ἡἠγανάχτησαν, ἀλλὰ μᾶλλον ἀχούσαντες ἔπεμ- 
ψαν ἐπὶ τοῦτο αὐτό. ᾿Αλλ᾽ οὐδὲ ἐνταῦθα τοῦτο ἐγχαλοῦ- 
ot^ ἤδειταν γὰρ ὅτι θεΐας χάριτος ἦν " ἀλλὰ, Διὰ τί, 
φασὶ, συνέξαγες; Λλλως δὲ πολὺ xa ἄπειρον τὸ δ'ά- 
qopoy Σαμαρειτῶν χαὶ ἐθνῶν. Ἢ xaY οἰχονομιχῶς 
γίνεται τὸ ἐγχληθῆναι αὐτὸν, ἵν᾽ οὗτοι μάθωσιν " οὐ γὰρ 
ἂν ἁπλῶ; Πέτρος εἶπεν, "Opa δὲ αὐτοῦ τὸ ἄτυφον καὶ 
ἀχενόδοξον. ᾿Αρξάμεγος Ὑὰρ, φησὶ, Πέτρος ἐξετίθετο 
αὑτοῖς καθεξῆς, Aéywr * ᾿Εγὼ ἤμην ἐν πόιει Ἰόππῃ 
προσευχόμενος. Καὶ οὐ λέγει διὰ τί, οὐδὲ ἐπὶ mola 
προφάσει. Καὶ εἶδον ἐν ἐκστάσει ὅραμα, xaca6airór 
τι σχεῦος ὡς ὀθόνην μεγάϊην τέσσαρσιν ἀρχαῖς 
καθιεμέγην ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, καὶ ἤ.λθεν ἄχρις ἐμοῦ. 
Εἰς ἣν ἀτενίσας xacevóovr, καὶ εἶδον τὰ τατράποδα 
τῆς γῆς. καὶ τὰ θηρία, καὶ τὰ ἑρπετὰ, καὶ τὰ πε- 
τεινγὰ τοῦ οὐρανοῦ, ἤκουσα δὲ φωνῆς «εγούσης 
μοι" ᾿Αναστὰς, Πέτρε, θῦσον καὶ «ἄγε. Τί διὰ τού- 
τῶν εἰπεῖν βούλεται ; Ἱχανὺν ἣν, φησὶ, xai τοῦτο πεῖσαι, 
τὸ θεάτασθα!: τὴν ὀθόνην" πλὴν ἀλλὰ xal φωνὴ προσ- 
ετέθη. Εἶπον δὲ" Μηδαμῶς, Κύριε, ὅτι xowcr. ii 
ἀχάθαρτον οὐδέποτε εἰσῆθεν εἰς τὸ στόμα μου. 
'Opd;; Τὸ ἐμὴν ἐποίησα, φησίν" εἶπον, ὅτι οὐδέποτε 
ἔφαγον. Τοῦτο πρὸς ὃ ἔλεγον ἐκεῖνοι, ὅτε ΕἸἰσῆ.1θες 
xal συνγέξαγες αὑτοῖς. Τοῦτο δὲ πρὺς Κορνέλιον οὐ 
λέγει * οὐ γὰρ ἣν: ἀνάγχη. 'Axexpiün δέ μοι ἐκ δευτέ. 
βου φωνὴ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ" "A ὁ Θεὸς ἐκαθάρισε, cy 
ἢ κοίγου, Τοῦτο δὲ ἐγένετο ἐπὶ τρὶς, καὶ πάϊλιν 
ἀνεσπάσθη ἅπαντα εἰς τὸν οὐρωνόν», Καὶ Ἰδοὺ ἐξ 
αὑτὴς τρεῖς ἄνδρες ἐπέστησα» ἐπὶ τὴν οἰκία», ἐν 
ἡ ἥμην, ἀπεσταϊμένοι ἀπὸ Καισαρείας πρός με. 
. “Ἄπερ ávayxila ἣν διηγεῖται, τὰ ἄλλα δὲ σιωπᾶ᾽ 
ιμῆλλον δὲ διὰ τούτων xal αὐτὰ χατασχευάξει, Καὶ ὅρα, 
πὥς ἀπολογεῖται. xal οὐχ Ag τῷ τοῦ διδασκάλου 
ἀξιώματι χεχρῆσθαι " ἤδει γὰρ ὅτι, ὅσῳ ἐπιειχέστερον 
φθέγγεται, τοσούτῳ μᾶλλον αὐτοὺς χειροῦται. Οὐδέ- 
ποτε εἰσῆ.ῖθε, φησὶν, elc τὸ στόμα μου κοινὸν ἣ 
ἀκάθαρτον». Οὕτως οἰχονομίας πᾶτα ἣν ἡ ἀπολογία. 
Kal ἰδοὺ ἐξ αὑτῆς τρεῖς ἄνδρες ἐπέστησαν ἐν tu 
οἰκίᾳ, ἐν ἡ ἤμην. Ele δέ μοι τὸ Πνεῦμα συνε. 
θεῖν αὑτοῖς μηδὲν διαχριγόμενο,". 

β΄. Ὁρᾷ:, ὅτι Πνεύματος ἡ νομοθεσία ; "H.10or δὲ σὺν 
ἐμοὶ καὶ οἱ ἔξ ἀδε.1;οἱ οὗτοι. Τί γένοιτ᾽ ἂν ταπεινότερον 


* Alii ἀλλὰ καὶ τοὐναντίον, οὐ μένον πρὸ τοῦ. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP, 


eR 


Πέτρου, [194] ὃς ἀπὸ ταύτης xaX τῶν ἀδελφῶν τὴν μαρτυ» 
ρίαν προθάλλεται; EvvrA00Y δέ μοι δξ ἀδελφοὶ, xal 
εἰσἡ θομεν εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ ἀνδρός. ᾿Απήνγειιῖε 
δὲ ἡμῖν͵, πῶς εἶδε τὸν ἄγγειο» ἐν τῷ olx αὑτοῦ 
σταθέγτα καὶ εἱπόντα αὑτῷ" ᾿Απόστειιζλον εὶς 16π- 
πὴν ἄγδρας, καὶ μετάπεμψαι Σίμωνα τὸν ἐπικα.ϊού- 
μενον Πέτρον», ὃς λαλήσει ῥήματα πρὸς σὲ, ἐν οἷς 
σωθήσῃ σὺ καὶ πᾶς ὁ olxóc σου. Καὶ οὐχ εἶπε τὸ 
παρὰ ^09 ἀγγέλου ῥηθέντα τῷ Kopvniio Αἱ εὐχαί 
σου καὶ αἱ ἐιεημοσύναι σου ἀγέδησαν εἰς urnuóc- 
συνοῦν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, ἵνα μὴ προσστῇ αὑτοῖς" 
ἀλλ᾽ ἅπερ οὐδὲν εἶχον μέγα" Λαϊήσει ῥήματα! πρὸς 
σὲ, &r οἷς σωθήσῃ σὺ καὶ πᾶς ὁ οἶκός σου. '66à;, 
πῶς δι᾽ ὅπερ ἔφθτν ἐπείγεται; Καὶ οὐδὲν λέγει περὶ 
τῆς ἐπιειχείας τοῦ ἀνδρός. Τοῦ Πνεύματος τοίνυν πέμ- 
ψαντος, τοῦ Θεοῦ χελεύσαντος, διὰ τοῦ ἀγγέλου ἐχεῖθεν 
χαλέσαντος, ἐντεῦθεν ὠθοῦντος, λύοντος τὴν διαφορὰν 
τῶν πραγμάτων, τί ποιῆσαι ἔδει; ᾿Αλλ οὗ λέγει τούτων 
οὐδὲν, ἀλλ᾽ ἀπὸ τοῦ ὑστέρου ἰσχυρίξεται" ὃ xa xat 
αὐτὸ ἀναυφισθήτητον ἣν μαρτύριον. Καὶ διὰ τί, vro, 
μὴ τοῦτο γέγονε μόνον; Ἔχ περιουσία; παρὰ τοῦ 
Θεοῦ, ἵνα δειχθῇ χαὶ ἡ ἀρχὴ οὐ παοὰ τοῦ ᾿Αποστόλγυ. 
Εἰ δὲ αὐτόματος ἀπῆλθεν, οὐδενὸς τούτων γενομένου, 
πάνυ ἂν ἐπλήγησαν" ὥστε ἄνωθεν αὑτῶν τὴν διάνοια» 
οἰχειοῖ, λέγων πρὸς αὐτούς" Οἵτινες τὸ Πνεῦμα τὸ 
ἅγιον ξιλαδον ὡς καὶ ἡμεῖς. Καὶ πάλιν: "Ex δὲ τῷ 
ἄρξασθαί με .1αλεῖν, ἐπέπεσε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον 
ἐπ᾽ αὐτοὺς, ὥσπερ καὶ ἐς" ἡμᾶς ἐν ἀρχῇ. Καὶ οὐχ 
ἀρχεῖται τούτῳ, ἀλλὰ χαὶ ῥήματος ἀναμιμνήύσχει τοῦ 
Κυρίου." Ἐμνήσθην δὲ τοῦ ῥήματος Κυρίου ὡς 
KÉleyey * ᾿Ιωάγγης μὲν ἐδάπεισεν' ὕδατι, ὑμεῖς δὲ 
βαπτισθήσεσθε ἐν Πνεύματι ἁγίῳ. “Ὧστε οὐδὲν 
καινότερον * γέγονεν, ἀλλ᾽ ὅπερ προεῖπεν. ᾿Αλλ᾽ οὐχ £t 
βαπτίσαι, φησί" ἀπήρτιστο γὰρ τὸ βάπτισμα, τοῦ 

Πνεύματος αὐτοῖς ἐπιπεπτωχότος. Διχ τοῦτο οὐ λέγει 

Ἐκχέλευσα πρότερον αὐτοὺς βαπτισθήναι “ ἀλλὰ τί; 

Μήτι τὸ ὕδωρ κω.ϊῦσαι δύναταί τις, τοῦ μὴ βακπτι- 

σθῆγαι τούτους; Ex τούτου δειχνὺς ἑαυτὸν οὐδὲν mud 
σαντα. “Ὅπερ τοίνυν ἐσχήχαμεν ἡμεῖς, ἔλαθον ἐχεῖνοι. 
El οὖν τὴν ἴσην δωρεὰν, 2539, ἔδωχεν αὐτοῖς ὁ 
Θεὸς, ὡς καὶ ἡμῖν πιστεύσασι» ἐπὶ τὸν Κύριον In- 
σοῦ», ἐγὼ τίς ἤμην δυνατὸς κωλῦσαι τὸν Θεόν; 
Ἵνα ἐχ περιουσία: αὑτῶν ἐμφράξῃ ἃ τὰ στόματα, διὰ 
τοῦτο προπσέθηχε᾽ Thx ἴσην δωρεάν. Ὁρᾷς, πῶς οὐχ 
ἀφίησιν αὐτοὺς ἕλαττον ἔχειν πιστεύσαντα; ἅπαξ; 
Τὴν ἴτην δωρεὰν ἔδωχεν αὐτοῖς ὁ Θεὸς, ὡς καὶ ἡ ἶν 
πιστεύσασιν ἐπὶ τὸν Κύριον. ὥστε αὐτὸς καθαίρει 
αὑτούς. Καὶ οὐ λέγει, Ὑμῖν ἀλλ᾽, Ἡμῖν, λεαΐνων 
χαὶ ταύτῃ τὸν λόγον. Τί τοίνυν ἀναξιοπαθεῖτε, ὅταν 
futt; αὐτοὺς χοινωνοὺς λέγωμεν; 'AxoUcarrec δὲ 
ταῦτα, ἡσύχασαν. καὶ ἐδόξασων τὸν Θεὸν, Aéqcr- 
τες" "Apa γε καὶ τοῖς ἔθγεσιν ὁ Θεὸς τὴν μετά- 
γοιαν ἔδωχεν εἰς ζωήν. Ὁρᾷς πῶς ἀπὸ τῆς δημηγο- 
pia; τοῦ lIézgou [190] τὸ πᾶν γέγονε χαλῶς ἀπαγγεῖλαι 
τος τὰ γεγενημένα ; Διὸ χαὶ ἐδόξαζον τὸν θεὸν, ὅτι τὴν 
μετάνοιαν xal αὑτοῖς ἔδωχεν" οὕτως ἐταπεινώθησαν 
ἀπὸ τούτων τῶν λόγων. Ἐντεῦθεν ἀνεῴχθη ἡ θύρα πρὸς 
τὰ ξῦνη λοιπόν. Ἴδωμεν δὲ, εἰ δοχεῖ, ἄνωθεν τὰ εἰρη 
μένα. Οὐχ εἶπεν, ὅτι Διεχρίθη Πέτρος, ἀλλ᾽, Οἱ &x 
περιτομὴς " ἐπεὶ αὑτὸς ζδξ' τὸ χατασχεναζόμενον. Καὶ 
μὴν ἐχεῖνο ἐχρῆν θαυμάσαι, πῶς xal αὐτοὶ ἐπίστευσαν. 
ὅτε μὲν οὖν ἤκουσαν, ὅτι ἐπίδτευσαν, οὐδὲν ἔπαθον᾽ 


P Unus ἵνα μὴ προσστῇ αὐτοῖς. ᾿Αλλὰ τί φησι; Λαλήσει 
ῥήματα. — € ᾿Αγίῳ, φησὶν, ὅτι οὐδὲν καινότερον, sic unus. 
d [Jem, ἵνα μειζόνως αὐτὸν ἐμφράξη. 


185 
tem ascendisset, Petrus Jerosolymam, disceptabant ad- 
versus illum qui erant ex circumcisione, dicentes : ὅ. 
Quare introisti ad viros preputium habentes, et mandu- 
casti cum illis? l'ostea. Disceptabant qui ex circumci- 
sione, non apostoli. Quid est illud, Disceptabunt ? Non 
parum, inquit, offendebantur. Et vide quid objiciant. 
Non dicunt, Cur annuntiasti? sed, Cur tna mandu- 
casti ? Petrus vero non in hoc frigido dicto moratur 
(nam frigidum vere erat); sed in magno illo, dicens : 
Si Spiritum illi acceperant, quomodo hoc non illis 
concedendum erat? Quomodo ergo in Samaritanis 
hoc factum non est, imo contrarium, non modo ante, 
scd etiam post baptismum? Neque indignati sunt : 
imo etiam ad eam ipsam rein. miserunt, Verum hic 
non ca de re accusant ; sciebant. enim hoc divino 
grati: esse ; sed, Quare, inquiunt, manducasti cum 
illis? Alioquin vero magnum οἱ immensum discrimen 
erat Samaritanos inter. οἱ gentes. Vel etiam per dis- 
pensationem accidit, quod js accusetur, ut illi di- 
scant : neque enim Petrus rem sine causa narravit. 
Vide autem, quam sit a fastu et vana gloria alienus. 
Nam ait : 4. Incipiens Petrus, exponebat illis per ordi- 
nen, dicens : 5. Ego eram in civitate Joppe orans. Non 
dicit quare, vel qua occasione. Et vidi in mentis ez- 
cessu visionem, descendens vas quoddam velut linteum 
smagnuin, quatuor initiis demissum de calo, et venit 
usque ad me. 6. In quod intuens considerabam ; et vidi 
quadrupedia terre, et bestias, et reptilia, et volatilia 
celi, 1. Audivi autem vocem dicentem mihi : Surge, 
Petre, occide et manduca. Quid per hxc dicere vult ? 
Satis erat, inquit, vidisse linteum ad hoc persuaden- 
dum ; aitamen vox quoque adjecta est. 8. Dixi autem : 
Nequaquam, Domine, quia commune et immundum 
numquam introivit in os meum. Viden' ? quod meum 
erat, inquit, feci : dixi, Numquam comedi. IIoc ad 
id, quod dicebant illi : Iutroisti, e comcdisti cum illis. 
lloc vero non dixit Cornelio : neque enim necesse 
erat. 9. llespondit autem mihi vox secundo de calo : 
Que Deus mundavit, tu ne communia dixeris. 10. Hoc 


autem. factum est. ler : et retracta sunt omnia rursum | 


in celum. 11. Et ecce viri tres confestim adslilerunt in 
domo, in qua eram, missi a Caesarea ad me. Narrat ea, 
quie necessaria erant ; alia tacet, imo et per hzec illa 
prolizt. Et vide, quomodo sese purget, nolens docto- 
ris auctoritate uti ;: sciebat eniin se quanto modestius 
loquebatur, tanto magis illos capturum e:se, Num- 
quam iniroivit, inquit, in os meum commune vel im- 
mundum. Et sic totum cconomi:x defensio erat. Et 
ecce tres viri confestim adstiterunt in domo, in qua eram. 
12. Dixit autem mihi Spiritus, ut irem cum iilis nihil 
hasitaus. 

9. Viden' quod Spiritus sit legislatio ? Venerunt 
autem mecum et sez fratres isti. Quid Petro humilius, 
qui etiam hic fratrum testimonium adhibet ? Vene- 
runt autem mecum sex fratres, et ingressi sumus in 
domum viri, 15. Narravit autem nobis, quomodo vidts- 
set angelum in. domo sua stantem, el dicentem sibi : 


Mitte in Joppen viros, et accersi Simonem cognomina-- 


tum Petrum, 14. qui loquetur tibi verba, in quibus sal- 


IN ACTA APOSTOLORUM. IIOMIL. XXIV. 


186 
vus eris t et universa domus (ua, Non dixit ca, quie 
ab angelo dicta fuerant Cornelio : Orationes tue et 
eleemosyue tie ascenderunt in memoriam in conspectu 
Dei, nc illos offenderet ; sed ea verba, qux nihil ma- 
gni przfercbant : Loquetur tibi verba, in quibus salvus 
eris tu el. universa domus (ua. Viden', quomodo ca 
quam dixi de causa festinet? EL nihil de viri man- 

suetudine dicit. Ergo Spiritu mittente, Deo jubeute, 
per angelum inde vocante, hinc urgente , rerum dis- 
crimen solvente, quid faciendum erat ? Sed nihil ho- 
rum dixit, verum a posteriore cónfirmat : quod etiam 
per se indubitatum erat testimonium. Et cur, inquies, 
non hoc factum est solum ? Ex abundanti fit a Deo, 
ut demorstretur principium non ab apostolo csse. Si 
autem sua sponte illo profectus esset , οἱ nihil horum 
factum fuisset, admodum offensi fuissent. A prin- 
cipio sibi mentem illorum conciliat, dum dicit illis : 
Qui Spiritum sanctum | acceperunt, sicut et nos. Et ite- 
run : 15. Cum autem cepisse loqui, cecidit. Spiritus 
sanctus supcr illos, sicut et in nos in initio. Neque hoc 
contentus , verbum Domini cummemorat. 16. Iiecor - 
datus autem. sum verbi Domini sicut dicebat : Joaunes 
quidem baptizavit aqua, vos autem baptizabimini in Spi- 
ritu sancto ( Matth. 5. 11 ). Itaque nihil novi accidit, 
sed id quod prxdixerat. At non oportebat, inquies , 
baptizari : baptisma enim perfectum erat, cum Spi- 
ritus sanctus in illos descendit. Idco non dicit, Jussi 
illos prius baptizari ; scd quid? Numquid aquam pro- 
hibere quis potest, ut non bapiizentur hi ? hinc osten- 
dens, se suo moiu nihil fecisse. Quod igitur nos 
liabebamus, illi acceperunt. 17. Si ergo eamdem gra- 
tiam dedit Deus, inquit, sicut et nobis, qui crcdidimus. 
in Dominum Jesum : ego quis eram, qui possem prohi- 
bere Deum? Ut ex abundanti illorum ora obstrueret , 
ideo addidit. Eamdem gratiam. Viden', quomodo non 
permisit illos minus habere, qui semel credidissent? 
Parem gratiam dedit illis Deus, qualem nobis, qui 
credidimus in Dominum : itaque ipse purgat illos. 
Neque dicit, Vobis, sed, Nobis ; hiuc etiam ser- 
monem mitigans. Quid ergo indignamini, cum nos 
ipsos participes dicamus? 18. IJis auditis, quieverunt, 
et glorificaverunt Deum , dicentes : lgitur et gentibus 
panitentiam dedit Deus ad vitam. Viden' quomodo ex 
concione Petri totum factum sit, qui ca, qua facta 
fuerant, recte narraverit ? Ideo glorificaverunt Deum, 
quod etiam illis poenitentiam dederit : ita humiliati 
sunt ab his sermonibus. Hinc aperta demum gentibus 
janua fuit. Sed, si placet, superiora repetzmms. Nou 
dixit, Disceptabat Petrus , sed, Qui erant ex circum- 

cisione : quoniam ipse sciebat, qu»d parabatur. Atqui 

illud oportebat mirari, quomodo ct illi eredidissent. 

Quando igitur audierunt, quod credidisseat, uihil 
passi sunt; sed cum Deus largitus est Spiritum , 

quando Peirus exponcbat visionem suam, dicens : 

Deus ostendit mihi, ne quem hominem diceren com - 

munem vcl immundum. Sic ille jam antea hoc scie- 
bat. Idcirco pro gentibus sermonem prayparavit , 

ostendens illas adveniente fide non amplius gentes 
futuras. Nihil mirum ergo, si ante baptisma Spiritum 


187 
acceperint : nostro quoque tempore boc factum est. 
llic ostendit Petrus, quod illi non sicut alii bsptizati 
sint, sed multo melius. Ideo sic ex abundanti rem 
disponit, ne quid dicere possint, sed ut sic sibi pares 
habeant illos. Et rogaverunt. illum , inquit, uf ma- 
neret. Viden' quomodo non familiariter erga illum 
affecti essent ? viden' quantum zelum pro lege habe- 
rent ἢ Non dignitatem Petri reveriti sunt , non edita 
signa , non tantum illud opus, quod susceptum essel 
verbum; sed ob parva illa disceptabant Si enim 


nihil horum fuisset, non sat fuisset prxstitum. At. 


non ita se purgat Petrus : prudens quippe erat ; imo 
non ex prudentia ipsius, sed ex Spiritu verba pro- 
ficiscebantur. 'Et in defensione sua se non auctorem 
ostendit, sed ubique Deum. Et tantum non illos sic 
affatur : [pse fecit, ut in excessu mentis essem : ego 
enim simpliciter orabam : ille vas illud monstravit : 
ego contradicebam : rursum ille dixit , neque sic ego 
audivi : Spiritus jussit abire : et abiens nou accurre- 
bam : dixi quod Deus miserit; et postea neque sic 
baptizavi, sed rursum Deus totum effecit. Ergo Deus 
illos baptizavit, non ego. Nec dixit, Post hoc omnia 
annon oportebat demum aquam addere ? sed quasi 
nibil deficeret, Ego quis eram, inquit., qui prohiberem 
Deum ? Pape, qualis defensio ! Neque enim diit : 
Il:ec ergo cum sciatis, quiescite; sed quid ? Excipit 
illorum impetum, et illis accusantibus se purgat : 
Quis eram qui possem prohibere Deum ? dixit. Vehe- 
menter et graviter se defendit : Non poteram prohi- 
bere. Unde tandem deterriti quicverunt , ct glorifien- 
verunt Deum. 

9. Sic et nos oportet in prosimorum bonis glorifi- 
care Deum, non autem insultare illis, sicut multi ex 
recens illuminatis insultant , quando vident alios il- 
luminari , et statim demigrare. Glorificare oportet 
Deum vel quod manere non concedat. ltaque tu, si 
velis, majus accepisti donum; non quod illuminatus 
$is ( hoc enim ipse tecum commune habet); sed quod 
ad priclare agendum tempus acceperis. llle stolam 
induit, nec permissum ei fuit , ut illa se spectabilem 
redderet : tibi multam dedit Deus facultatem utendi 
armis ut oportet, et liinc illa experiri. Ille migrat , 
fidei tantum mercedem habens : tu stas in stadio, et 
multas operum mercedes accipere potes, atque tantQ 
illo splendidior apparere , quanto sol minima stella , 
quanto dux ultiino milite, imo quanto rex. Igitur te- 
ipsum criminare; imo ne crimineris, sed.corrige 
seinper : non enim sufficit criminari , licet decertare. 
Dejectus es? gravia passus es? Resurgo, teipsum re- 
crea : stas adhuc in stadio, adhuc theatrum adest. 
Non vides, quot in pugna prostrati , rursum decerta- 
runt? Tautum ne sponte. succumbas. Beatum dicis 
eum qui defunctus est? Teipsum magis beatum 
dicito. Solutus est a peccatis ille? Sed, si velis, non 
modo peccata ablues, imo etiam bonis operlbus 
instructus eris, quod ille non potest. Pesumus.nos 
ipsos revocare. 

Ponitentie pharmaca magna. sunt. — Magna sunt 
ponitentis pharmaca : nemo de se desperet. lile 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHTEP. CONSTANTINOP. 


1*3 


vere desperatione dignus , qui desperat . ille non ul- 
tra spem salutis habet *.. Non tam grave est in pro- 
fundum malorum venire , quam posten illic jacere : 
non impium est in profündum maleram descendere , 
sed ibi positum contemhere. Nam, quaso, ubi magis 
sollicitum esse:eporteret, ibi contemnis ? Tot oon- 
fossus vulneribus , cecidisti? Nulutn animae vulnus 
jhsnnabile est : sed tn «corpore multa suntttalia , ín 
anima nullum. 1lla:tnmen diligenter curare non de- 
sistirnus; lixee vero nogligtmus. Non vides latronem 
illum, quam brevi tempore preclara fecerit ? non vi- 
dés martyres, quothodo brevi tempore totum per- 
fecerunt ? At non jam est martyrii tempus? Sed cer- 
taminum tempus est , si velimns , ut sepe dizi. Qui 
enim volunt , inquit, in Christo Jesu pie vivere, perse- 
qwutionem patientur (ἃ. Tim. 5. 12). Qui pie. vivunt, 
semper persequutionem paliuntur: si non ab homi- 
nibus, certe a dx:emonibus, qu:e sane gravior est per- 
sequutio. Et primo ex incuria hanc sustinent ii , quit 
non vigilant. An parvam putas persequutiornem ctum 
incuria vivere? Hoc omnium 651 gravissimum, tic 
persequutione pejus. Num welut fluxus manans, in- 
curia animam emollit : idipsumque est persequutio 
el incuria, quod estas et ^hjiems. Ut autem magis 
ediseoas pejorem esse hanc persequutionem, hinc 
perpende : somnum in animam immitil, oscitan- 
tiam et negligentiam maguam indit, passiones undi- 
que excitat; armat fastum, armat voluptotem , or- 
mat iram, invidiam , vanam gloriam , zemulztionem. 
At in persequutione nihil horum turbare valet ; ve- 
rum timor invadens , quasi-quodam Ilagro latrantem 
canem impetens, hos omnes animi motus ne suboriri 
quidem sinit. Quis in persequutione vana gloria ef- 
ferri potest? quis in voluptate 'degere? Nemo ; sed 
tremor multus et metus adest, qui magnam pari 
tranquillitatem , placidum parat portum, animam 
piam reddit. Audivi aliquando patres nostros dicentes 
(id quod ne nostra xtate flat opto; jubemur enim 
tentationem noi petere ), quod olim tempore perse- 
quutionis videre erat viros vere Christianos. Nullus 
enim opes curabat, non uxorem, non filios, non do- 
mum, non patriam : una omnibus cura erat suam 
servare animam. Alii in monumentis et sepulcris, alii 
1n desertis latebant. Non solum autem viri , sed et 
mulieres tenera2 ac delicatze tunc occultabantur, cam 
perpetua fame conflictantes. Cogita ergo, num mu- 
lieri ad sepulcrum latenti et ancillam ferentem ca- 
nam exspectanti , ac ne caperetur timenti, atque n 
sepulcro quasi in fornace sedenti , aliquod vel sum- 
ptuum vel deliciarum desiderium fuerit ; num tune 
putaverit vel delicias vel mundum exsistere ? Viden' 
nunc majorem esse persequutionem , dum animi af- 
fectus quasi ferz nos invadunt? Nunc certe gravis est 
persequutio , dum putatur nullam esse persequutio- 
nem. At enim istud bellum hoc gravissimum habet , 
quod pax esse credatur; ita ut arma non sumamus , 


mec contra inimicum insurgamus : nullus formidat , 


4 
5 "Alii habent, non. ultra salutem habet, nequo-opes. 


481 


ἀλλ᾽ ὅτε à Θεὸς ἐχαρίσατο τὰ Πνεῦμα, ὅτε ὁ Πέτρος 
ἐξετίθει τὴν ἑαυτοῦ ἔχστασιν, λέγων" Ὃ Θεὸς ἔδειξέ 
μοι μηδένα χοινὸν ἢ ἀχάθαρτον λέγειν ἄνθρωπον. θῦ- 
τως ἄνωθεν. ἤδει τοῦτο. Διὸ xal προχατασχευάζει τὸν 
λόγον τὰν ὑπὲρ τῶν ἐθνῶν, δειχνὺς, ὅτι οὐδὲ ἔθνη λοιπὸν. 
ἦν τῆς πίστεως & παραγενομένης. Θύδὲν θαυμαστὰν 
^oÍvuw, εἰ πρὰ τοῦ βαπτίαματος τὸ νεῦμα ἔλαθον" 


xal ἐφ᾽ ἡμῶν τοῦτο γέγονεν. Ἑνταῦθα δείκνυσιν ὁ. 


Πέτρος, ὅτι οὐδὲ ὡς οἱ λοιποὶ ἐθαπτίσθησαν, ἀλλὰ πολλῷ 
βέλτιον. Διὰ τοῦτο tik οὕτως ἐχ περιουσίας οἰχονομεῖται, 
ἵνα μηδὲν ἔχωσι λέγειν, ἀλλὰ x&v οὕτως ἴσου: αὐτοῖς 
νομκίσωσι. Καὶ ἠρώτησαν αὐτὸν, φησὶν, ἐπιηιεῖκαι. 
'Opd;, πῶς οὐχ οἰκείως πρὸς αὐτὸν. διέχειντο; εἶδες 
τὸν ζῆλον, οἷον εἶχον ὑπὲρ τοῦ νόμου; Οὐ τὸ ἀξίωμα 

ἔτρου ἡδέσθησαν, o) τὰ γενόμενα σημεῖα, οὐ τὸ xaz- 
όρθωμα, ὅτον ἦν τὸ δέξασθαι τὸν λόγον" ἀλλ᾽ ὑπὲρ 
τῶν μιχρῶν ἐχείνων διεχρίνοντα. Εἰ γὰρ μηδὲν τούτων 
ἣν b, οὐχ ἧρχες τὸ κατόρθωμα. 'AXX οὐχ ἀποληγεῖται 
οὕτω Βέτρης" συνετὸς γὰρ ἦν " μᾶλλον δὲ οὐ τῆς 
συνέσεως αὐτοῦ Tjw ἀλλὰ τοῦ Ηνεύμανος τὰ ὁήματα. 
Καὶ δείχνυσι ütà τῆς ἀπολογίας ἑαυτὸν μὲν οὐδαμοῦ 
αἴτιον, πανταχοῦ δὲ νὸν Θεόν. Καὶ μονονουχὶ πρὸς 
αὐτοὺς τοῦτο λέγει" Ἐν ἐκστάσει με γενέσθαι αὐτὸς 
ἐποίησεν " ἐγὼ γὰρ ἁπλῶς προσευχόμενος Ἦμην " τὸ 
σχεῦος αὐτὸς ἔδειξεν" ἑἐνὼ ἀντεῖπον" πάλιν αὐνὸς 
εἶπεν, xai αὐδὲ οὕτως ἤκουσα" Τὸ Πνεῦμα ixélev- 
σεν ἀπειθεῖν" * xa ὅμως ἀπελθὼν οὖχ ἐπέδραμον ** 
εἶπον, ὅτι ὁ Θεὸς ἔπεμψε, καὶ μετὰ ταῦτα οὐδὲ οὕτως 
ἐἑθάπτισα, ἀλλὰ πάλιν ὁ Θεὸς τὸ πᾶν εἰργάσατο. 
"Apa Θεὸς αὐτοὺς ἐδάπτισεν, οὐχ ἐγώ. Καὶ οὐκ εἶπε" 
Τούτων γεγονότων ἁπάντων, οὐχ ἔδει τὸ ὕδωρ προσ- 
θεῖναι λοιπόν; ἀλλ᾽ ὡς οὐδενὸς λείποντος, ᾿Εγὼ τίς 
ἥμην, φησὶ, κωϊζῦσαι τὸν Θεόν ; Βαθαὶ, oia ἡ 
ἀπολογία! οὐ γὰρ εἶπε" Ταῦτα οὖν εἰδότες ἧἡσυχά- 
(ete " ἀλλὰ τί ; Δέχεται αὐτῶν τὴν ὁρμὴν, καὶ ἐγχα- 
λοῦσιν ἀπολογεῖται" Τίς ἥμην δυνατὸς κωϊῦσαι 
τὸν Θεόν; λέγων" σφόδρα ἐντρεπτιχῶς xol βαρέως 
χρησάμενο: τῇ ἀπολογίᾳ" Οὐχ ἠδυνάμην χωλῦσαι. 
Ὅθεν λοιπὸν φοδηθέντες, ἡσύχασαν, καὶ ἐδόξαζον 
τὸν Θεόν. 

γ΄. οὕτω καὶ ἡμᾶς χρὴ ἐν τοῖς τῶν πλησίον ἀγαθοῖς δο- 
ξάζειν τὸν Θεὸν, ἀλλ᾽ οὐχ ἐπηρεάζειν, καθάπερ οἱ πολλοὶ 
τῶν νεοφωτίστων ἐπηρεάζουσιν, ὅταν ἄλλους ἴδωσι φω- 
τισθέντας χαὶ εὐθὺς ἀπιόντας. Δοξάζειν δεῖ τὸν Θεὸν, 
χαὶ ὅτι μένειν οὐ συγχωρεῖ. Ὥστε | 196] xa σὺ ἐὰν ϑέλῃς, 
μείζονα ἔλαδες δωρεάν * οὐ χατὰ τὸ φώτισμα λέγω (ἡ 
γὰρ αὐτῇ ἔστι χἀχείνου xal σοῦ), ἀλλὰ χατὰ τὸ λαδεῖν 
προθεσμίαν εὐδοχιμήσεως. Ἐχεῖνος ἐνεδύσατο τὴν 
στολὴν xai οὐχ ἀφέθη ἐμπομπεῦσαι ἐν αὐτῇ * σοὶ πολλὴν 
ἔδωκεν ἐξουσίαν ὁ Θεὸς χρήσασθαι τοῖς ὅπλοις εἰς δέον, 
χαὶ λαθεῖν αὐτῶν ἐντεῦθεν τὴν πεῖραν. Ἐχεῖνος ἄπεισι 
τῆς πίστεως μόνον ἔχων τὸν μισθόν *. σὺ ἔστηχας ἐν τῷ 
σταδίῳ τῶν ἔργων δυνάμενος λαθεῖν πολλὰς τὰς ἀμοιθὰς, 
καὶ τοσοῦτον ἐχείνου φανῆναι λαμπρότεροξ, ὅσον ὁ ἥλιος 
«09 μιχροτάτου ἀστέρος, ὅσον ὁ στρατηγὸς τοῦ ἐσχάτον 
στρατιώτου, μᾶλλον δὲ ὅσον ὁ βασιλεύς, Σαυτὸν τοίνυν 
αἰτιῶ "μᾶλλον δὲ μὴ αἰτιῶ, ἀλλὰ διόρθου ἀεί οὐ γὰο 
ἀρχεῖ τὸ αἰτιάσασθαι " ἔξεστιν ἀναμαχέσασθαι. Κατ- 
εὐλήθης ; δεινὰ ἔπαθες ; ᾿Ανάστηθι, ἀνάχτῃσαι σαυτόν" 

τι ἐν τῷ σταδίῳ ἕστηχας, ἔτι τὸ θέατρον συνέστηχεν. 
. Οὐχ ὁρᾷς πόσοι χαταπαλαισθέντες, ὕστερον ἀνεμαχέ- 
δ Idem, Διὸ xai xpox. τὸν λόγον. lota ἔθνη λοιπὸν, οὐχ 


ἔτι ἔθνη ἣν τῆς πίστεως. b Unus εἰ γὰρ μὴ τούτων οὐδὲ" 7». 
c[dem ἀπελθεῖν, xai οὕτως ἀπελθὼν, οὐχ E pxpov. 


IN A€SA APOSTOLORUM. HOMIL. XXIV. 


138 


σαντο; Μόνον μὴ ἐχὼν χαταπέσῃς. Μαχαρίξεις τὸν 
ἀπελθόντα ; Πολλῷ μᾶλλον μαχάρισον σαυτόν. ᾿Αφέθη 
ἁμαρτημάτων ἐχεῖνος ; ᾿Αλλ᾽, ἐὰν θέλῃς σὺ, οὐ μόνον 
τὰ ἁμαρτήματα ἀπονίψῃ, ἀλλὰ χαὶ χατορθώματα ἕξεις, 
ὅπερ ἐπ᾽ ἐχείνου οὐ δυνατόν. "Evecvw ἡμᾶς ἀνακαλέ- 
σάσθαι ἑαντούς. 

Μεγάλα τῆς μετανοίας τὰ φάρμαχα " μηδεὶς ἀπογι- 
νωσχότω ἑαυτοῦ. Ἐχεῖνος ὄντως ἀπογνώσεως ἄξιος, ὃ 
ἀπογινώσχων ἑαυτοῦ " ἐχεῖνος οὐχ ἔτι σωτηρίας ἔχει 
ὀλπίδας d. Οὐ τὸ εἰς βάθος καχῶν ἐλθεῖν δεινὸν, ἀλλὰ τὸ 
χεῖσθαι μετὰ τὸ ἐλθεῖν" οὐ τὸ εἰς βάθος καχῶν ἐλθεῖν. 
ἀσεθδὲς, ἀλλὰ τὰ χαταφρονῆσαι μετὰ τὸ ἐλθεῖν. Δι’ ὃ 
ὀφείλεις μεριμνᾷν, εἰπέ μοι, μᾶλλον καταφρονγεὶς ; 
Ἐραύματα τοσαῦτα ἔχων, ἀνέπεσες : Οὐδέν ἐστι ψυχῆς 
ἀνίατον τραῦμα * ἀλλ᾽ ἐπὶ μὲν σώματος πολλὰ τοιαῦτα, 
ἐπὶ δὲ τῆς ψυχῆς οὐδέν " χαὶ ὑπὲρ ἐχείνων μὲν οὐ δια- 
λιμπάνομεν χάμνοντες, ὑπὲρ δὲ τούτων ῥᾳθυμοῦμεν. 
Οὐχ ὁρᾷς τὸν λῃστὴν, πῶς ἐν βραχεῖ χρόνῳ κατώρθω- 
σεν; οὐχ ὁρᾷς τοὺς μάρτυρας, πῶς ἐν βραχεῖ τὸ πᾶν 
ἥνυσαν ; ᾿Αλλ' οὐχ ἔατιν ἄρτι μαρτυρίου χαιρός ; ᾿Αλλ᾽ 
ἀγώνων ἐστὶ χαιρὸς, ἃ πολλάχις εἶπον, εἰ βουλοίμεθα, 
Οἱ γὰρ θέλοντες, φησὶν, εὐσεδῶς ζῇν ἐν Χριστῷ "In- 
σοῦ, διωχθήσονται. Οἱ εὐσεθῶς ζῶντες ἀεὶ διώχονεαι, 
χἂν μὴ παρὰ ἀνθρώπων, ἀλλὰ παρὰ δαιμόνων, ὃς δὴ 
χαὶ χαλεπώτερός ἔστι διωγμός. Καὶ πρῶτον ὑπ᾽ αὐτῖς 
μάλιστα τῆς ἀνέσεως τοῦτον ὑπομένουσιν οἱ μὴ νήφοντες. 
Ἢ μικρὸν ofst διωγμὸν τὸ Ev ἀνέσει εἶναι; Τοῦτο πάντων 
ἐστὶ βαρύτερον, τοῦτο χαὶ διωγμοῦ χεῖρον. Καθάπερ 
γὰρ ῥεῦμα ἐπιῤῥέον 3 ἄνεσις χαυνοῖ τὴν ψυχήν * χαὶ 
ὅπερ ἐστὶ θέρος xal χειμὼν, ταῦτο διωγμὸς καὶ ἄνεσις. 
"Iva δὲ μάθῃς ἐχ περιουσίας, ὅτι χείρων οὗτος ὁ διῳγ- 
μὸς 9, σχάπΞι ἐντεῦθεν. Ὕπνον χαταχεῖ τῇ ψυχῇ, χάσμην 
πολλὴν χαὶ ῥᾳθυμίαν ἐμποιεῖ, τὰ πάθη διεγείρει πάν- 
τοθεν, ὁπλίζει τῦφον, ὁπλίζει ἡδονὴν, ὁπλίζει θυμὸν, 
βασχανίαν, χενοδοξίαν, ζῆλον. ᾿Αλλ᾽ ἐν διωγμῷ τούτων 
οὐδὲν ἐνοχλεῖν δύνατα: " ἀλλ᾽ ὁ φόθος ἐπεισελθὼν χαθά- 
T0 τινὶ μάστιγι σφόδρα χύνα ὑλαχτοῦντα πλήξας, ταῦτα 
πάντα τὰ πάθη οὐδὲ γρῦξαι ἐᾷ. [197] Τίς ἐν διωγμῷ κε- 
νοδοξῆσαι δύναται ; τίς ἐν ἡδονῇ γενέσθαι : Οὐδείς" ἀλλὰ 
τρόμος πολὺς χαὶ φόδος, πολλὴν τὴν γαλήνην ἐργαζό- 
μενος, εὔδιον τὸν λιμένα παρασχευάζων, τὴν Ψυχὴν 
εὐλαθῃ ποιῶν, "Hxoucá ποτε πατέρων τῶν ἡμετέρων 
λεγόντων (ἐφ᾽ ἡμῶν γὰρ μὴ γένοιτο * χελευόμεθα γὰρ 
μὴ αἱτεῖν πειρασμὸν), ὅτι χατὰ τὸν διωγμὸν τὸν παλαιὸν 
ἣν ἰδεῖν ὄντως Χριστιανοὺς ἄνδρας. Οὐδεὶς γὰρ χρημά- 
των ἐφρόντιζεν, οὐδεὶς γυναιχὸς, οὐδεὶς παίζων, οὐδεὶς 
οἰκίας, οὐδεὶς πατρίδος * μία πᾶσιν ἣν σπουδὴ, τὴν ψυ- 
χὴν περισῶσαι ἑαυτῶν. Οἱ μὲν ἐν μνήμασι χαὶ τάφοις, 
ol δὲ ἐν ἐρημίαις ἐχρύπτοντο. Οὐ μόνον ὃὲ ἄνδρες, 
ἀλλὰ f xaX yuvalxeg ἀπαλαὶ χαὶ τρυφεραὶ τότε ἐχρύ- 
πτοντο, διηνεχεῖ μαχόμεναι λιμῷ. Ἐννόησον οὖν, εἴ τις 
πολυτελείας, εἴ τις τρυφῆς ἐπεισῆλθεν ἄν ποτε πόθος 
γυναιχὶ παρὰ λάρναχι χρυπτομένῃ καὶ περιμενούσῃ τὴν 
θεραπαινίδα, ὅπως ἔλθῃ χομίζουσα δεῖπνον, χαὶ φοὄου- 
μένη, μὴ πως ἁλῷ, χαὶ καθάπερ ἐν χαμίνῳ τῷ τάφῳ 
χειμένῃ ἄρα γὰρ ἐνθυμήσεται, ὅτι γέγονέ mote τρυφῇ, 
ὅτι χόσμος ὅλως ἐστίν: Ὁρᾷς ὅτι νῦν ἐστι μᾶλλον ὃ 
διωγμὸς, χαθάπερ θηρίων τῶν παθῶν ἐπιτιθεμένων 
ἡμῖν πάντοθεν ; Νὺν ἐστιν ὁ χαλεπὸς διωγμὸς, ταύτῃ 
τε, χαὶ ὅτι οὐδὲ νομίζεται εἶναι διωγμός. Καὶ γὰρ καὶ 
τοῦτο ἔχει τὸ χαλεπὸν οὗτος ὁ πόλεμος, ὃς εἰρήνη νομέ- 
ζεται, ἵνα μὴ ὁπλιξώμεθα xaz' αὑτοῦ, μηδὲ διανα ττῶ- 

d Alii, οὐχέτι σωτηρίαν ἔχει, οὐδὲ ἐλπίδας. € Alii, Ge. ἃς 
Qui. δείξω, ὅτι οὕτως γείρων ὁ νον. Nex, va NN 
6€ ἄνδοες, 0), Δῦϑανλ δὰ WA κοὰ. 


᾿». 


101 
τοῦτο ; Τὸ σφόδρα μανιχὸν διὰ τούτου ἐμφαίνοντες. Καὶ 
οὐχ εἴπον τὸν Ἰησοῦν, ἀπὸ τῆς βασχανίας οὐδὲ τὸ ὄνομα 
ἀχούειν ἀνεχόμενοι " οὕτως ἧσαν ἐχτεθηριωμένοι. Καὶ 


ὧδε εἰς τοῦτο ἐ.1ἠλυθεν. Οὐχ ἔχομεν εἰπεῖν, φησὶν, ὅτι . 
e 004 


τοῖς ἀποστόλοις πρότερον συνεγένετο. 

γ΄. Ὅρα διὰ πόσων ὁμολογεῖται τῶν ἐχθρῶν τυγχάνων ὁ 
Παῦλος. Ὁ δὲ οὐ μόνον οὐχ ἠσχύνετο τούτοις, ἀλλὰ xal 
ivn6puveto. ZavAoc δὲ μᾶ.1.ον ἐνεδυναμοῦτο, καὶ 
συνήσχυνε τοὺς ᾿Ιουδαίους * τουτέστιν, ἐπεστόμιζεν, 
οὐχ εἴα τι εἰπεῖν" συμδιδάζων, ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ Χρι- 
στός. Διδάσχων, φησί * διδάσκαλος χαὶ γὰρ εὐθέως ἦν. 
Ὡς δὲ ἐπληροῦντο ἡμέραι ἱκαναὶ, cvrs6ovAsó- 
σαντο οἱ ᾿Ιουδαῖοι ἀνελεῖν αὑτόν. Ἐπὶ τὸν ἰσχυρὸν 
συλλογισμὸν ἔρχονται πάλιν οἱ Ἰουδαῖοι. Οὐχ ἔτι γὰρ 
συχοφάντᾷς, xal κατηγόρους, xal ψευδομάρτυρας ἐπιζη- 
τοῦσιν " οὐδὲ γὰρ ἔτι ἀνέχονται τούτων * ἀλλὰ τί ; Λοι- 
Tbv αὐτοὶ δι’ ἑαυτῶν τοῦτο ἐργάζονται. Ἐπειδὴ γὰρ 
εἶδον ἐπιτεινόμενον τὸ πρᾶγμα, οὐδὲ δικαστήριον χαθ- 
ἰζουσιν. "Eyvac0n δὲ τῷ Zab.lo ἡ ἐπιδου.ὴ αὐτῶν : 
παρετήρουν τε τὰς πύλας ἡμέρας τε καὶ νυχτὸς, 
ὅπως αὐτὸν dvéloct. Διὰ τί ; Ὅτι πάντων ἀφορητότε- 
ρον ἦν αὐτοῖς τῶν ἤδη γεγενημένων σημείων, τῶν πεν - 
ταχισχιλίων, τῶν τρισχιλίων, πάντων ἁπλῶς. Καὶ ὄρα 
αὐτὸν τέως οὐ χάριτι σωζόμενον, ἀλλ᾽ ἀνθρωπίνῃ σοφίᾳ" 
ἵνα μάθῃς τοῦ ἀνδρὸς τὴν ἀρετὴν καὶ χωρὶς σημείων 
λάμποντος. Λαδόντες δὲ αὐτὸν οἱ μαθηταὶ νυχτὸς, 
καθῆχαν διὰ τοῦ τείχους, χαλάσαντες ἐν σπυρίδι. 
Εἰχότως * ἵνα ἀνύποπτον f] τὸ πρᾶγμα. Τί οὖν; τοιοῦτον 
χίνδυνον διαφυγὼν, ἄρα (avazat "; Οὐδαμῶς, ἀλλ᾽ ἀπέρ- 
χεται ἔνθα μειζόνως ἂν αὐτοὺς ἐξάψοι. “Ὅτι γὰρ ἀχριθῶς 
ἐπίστευσεν, ἄπιστον ἦν ἔτι τοῖς πολλοῖς. Διὰ τοῦτο 
[166] μεθ᾽ ἡμέρας ἱκανὰς τοῦτο γίνεται. Τί ποτε τοῦτό 
ἐστιν; Εἰχὸς αὐτὸν μὴ βούλεσθαι τέως ἐξελθεῖν ἐχεῖθεν, 
“ολλῶν ἴσως παραινούντων * ἐπειδὴ δὲ ἔμαθε, τότε ἐπ- 
ἔτρεψε τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ * xal γὰρ μαθητὰς εἶχεν εὖ- 
βέως. Τοῦτο αἰνιττόμενος ἔλεγεν Ὁ ἐθνάρχης ᾿Αρέτα 
τοῦ βασιλέως ἐφρούρει τὴν Δαμασχηνῶν πόλιν, 
σιάσαι u& θέλων. Καὶ pa. τὸν εὐαγγελιστὴν οὐδὲν φι- 
λοτίμως λέγοντα, οὐδὲ λαμπρὸν δειχνύντα τὸν Παῦλον, 
ἀλλὰ μόνον ὅτι ἐπήγειραν τὸν βασιλέα. Μόνον οὖν αὐτὸν 
ἐξέπεμψαν, xal οὐδένα μετ᾽ αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο δὲ συμ- 
φερόντως, ὥστε αὐτὸν φανῆναι τοῖς ἀποστόλοις ἐν Ἵερο- 
σολύμοις " μᾶλλον δὲ αὐτοὶ μὲν ἐξέπεμψαν, ὡς Ex τούτον 
λοιπὸν ἑαυτῷ τὴν σωτηρίαν πορίσασθαι * αὐτὸς δὲ τοὺν- 
ἀντίον πραττόμενος, εἰς τοὺς μαινομένους εὐθὺς ἐπ- 
ἐπήδησε. Τοῦτό ἔστι πεπυρῶσθαι, τοῦτο μάλιστα ζεῖν. 
KaY σχόπει, πῶς ἀχολουθεῖ, Ex πρώτης ἡμέρας τηρῶν 
τὸ παράγγελμα, ὅπερ fjxoucav οἱ ἀπόστολοι, τὸ, Ἐὰν 
μή τις ἄρῃ τὸν σταυρὸν αὑτοῦ καὶ ἀχο.ουθήσῃ μοι. 
Τὸ τοίνυν ὕστερον αὑτὸν τῶν ἄλλων ἐλθεῖν, μᾶλλον αὐ- 
τὸν προθυμότερον ἐποίει. Καὶ “ἔργῳ ἐπληροῦτο ἐχεῖνο 
τὸ, Ὧ ἀφίεται ποιλὺ, μᾶλλον ἀγαπήσει. Ὥστε ὅσῳ 
ἔσχατον ἦλθε, τοτούτῳ μᾶλλον ἠγάπησεν. Διὰ τοῦτο xal 
τὸν πρότερον βίον ἑχυτοῦ στηλιτεύων, χαὶ πολλάχις 
ἑαυτὸν στίζων, οὐδὲν ἡγεῖτο ἱχανὸν εἶναι πρὸς τὸ τὰ 
πρότερα ἀποχρύψαι. Συμδιδάζων, φασὶ, τουτέστι, μετ᾽ 
ἐπιειχείας διδάσχων. Καὶ ὄρα, οὐ λέγουσιν αὑτῷ, ὅτι Σὺ 
εἴ ὁ πορθῶν * τί μεταδέθλησαι; ἡ σχύνοντο γάρ" ἀλλὰ 
πρὸς ἑαυτοὺς ἔλεγον. Εἶπε γὰρ ἂν πολλῷ διχαιότερον, 
ὅτι Τοῦτο μάλιστα ὑμᾶς διδάξαι ὀφτίλει, ἐπεὶ xal πρὸς 
᾿Αγρίππαν οὕτως ἀπολογεῖται. Τοῦτον μιμώμεθα, πα- 


* Alli διῦάσχα)ος γὰρ οὗτος ἦν. Ὡς δέ. b Alii ἄρα tUe 
HG 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP., 


168 


ραχαλῶ, xal ἡμεῖς, καὶ πρὸς πάντας ὥμεν κινδύνους 
παρατεταγμένοι. Καὶ πῶς, φησὶν, Exetvoc φεύγει «; Οὐχ 
ἣν δειλίας τὸ πρᾶγμα, ἀλλ᾽ ἐφύλαττεν ἑαυτὸν τῷ χηρύγ- 
ματι. El δειλὸς ἦν, οὐχ ἂν εἰς τὰ Ἱεροσόλυμα ἦλθεν, 
οὐχ ἂν εὐθέως ἀνεδέξατο τὴν διδασχαλίαν * χαθνυφῖῆχεν 
ἂν τῆς σφοδρότητος. ᾿Αλλ᾽ οὐχ ἦν δειλὸς, ἀλλὰ xat οἶχο- 
νομιχός. Ἐπαιδεύθη τῷ πάθει τοῦ Στεφάνου. Διὸ οὐδὲν 
μέγα ἡγεῖτο τὸ ἀποθανεῖν ὑπὲρ τοῦ κηρύγματος, εἰ μὴ 
μετὰ πολλοῦ τοῦ χέρδους τοῦτο ἐργάσαιτο, ἄνθρωπος 
οὐδὲ τὸν Χριστὸν ἰδεῖν θέλων, ὃν μάλιστα πάντων ἕσπε:υ- 
δὲν ἰδεῖν, ἐπειδὴ οὐδέπω ἀπήρτιστο αὐτῷ τὰ «rct 
τοὺς ἀνθρώπους οἰχονομίας. Τοιαύτην elvat χρὴ τὴν qu- 
χὴν τοῦ Χριστιανοῦ. 

δ΄, ᾿Απὸ προοιμίων xal ἀπὸ βαλδῖδος αὐτῆς ἐδεξχνυτοὲ 
ὃ χαραχτὴρ Παύλου * μᾶλλον δὲ καὶ πρὸ τούτον. Ἕν οἷς 
γὰρ o0 χατὰ γνῶσιν ἐποίει, ἀνθρωπίνῳ κινούμενος λο- 
γισμῷ διεπράττετο, Εἰ γὰρ μετὰ τοσοῦτον χρόνον οὐχ 
ἤθελεν ἀναλῦσαι " πολλῷ μᾶλλον ἐν ἀρχῇ τῆς. ἐμπορίας, 
ἄρτι τῶν λιμένων ἐξελθών. Οὐχ ἐξαρπάζει δὲ αὐτὸν ὁ 
Χριστὸς τοῦ χινδύνον, ἀλλ᾽ ἀφίησιν " ἐπειδὴ βούλεται xal 
ἀνθρωπίνῃ συνέσει πολλὰ γίνεσθαι. “Αλλὼς 6b ἀφίησιν, 
ἵνα μάθωμεν, ὅτι καὶ αὐτοὶ ἄνθρωποι ἦσαν, καὶ ὅτι οὐ 
πανταχοῦ τὸ πᾶν ἡ χάρις ἐνήργει" ἐπεὶ εἰ μὴ τοῦτο ἦν, 
ξύλα ἁπλῶς ἐνομίσθησαν ἄν. Διά τοι τοῦτο πολλὰ xal 
αὑτοὶ ᾧχονόμουν [167] διὰ τῶν πραγμάτων. Τοῦτο χεὶ 
ἡμεῖς ποιῶμεν, χαὶ οὕτω τῆς τῶν ἀδελφῶν δρεγώμεθα 
σωτηρίας. Τοῦτο μαρτυρίου οὐχ ἔλαττον, μηδὲν παραιτή- 
σασθαι παθεῖν διὰ τὴν τῶν πολλῶν σωτηρέαν. Οὐδὲν 
οὕτως εὐφραίνει τὸν Θεόν. Πάλιν ἐρῶ, ὃ πολλάκις εἶπον' 
ἐρῶ δὲ, ἐπειδὴ σφόδρα αὐτὸ βούλομαι " ἐπεὶ καὶ ὁ Χρι- 
στὸς τὸ αὐτὸ ἑποίει, περὶ ἀφέσεως παραινῶν χαὶ λέγων' 


᾿ Ὅταν προσεύχησθε * ὑμεῖς, ἀφίετε εἴ τε κατά τινὸς 


Eysce. Πάλιν τῷ Πέτρῳ διαλεγόμενος, Οὗ .λέγω σοι, 
φησὶν, ὅτι Αφρες Éuc ἑπτάχις, 4A ξως ξδδομῃκοντά» 
κις ἑπτά" χαὶ διὰ τῶν ἔργων ἀφῆχε τὰ εἰς αὐτὸν πλημ- 
μελήματα. Οὕτω δὴ χαὶ ἡμεῖς, ἐπειδὴ ἔσμεν τοῦτο opn 
Χριστιανισμοῦ ὄντα, διὰ παντὸς περὶ αὐτοῦ διαλεγόμεθα. 

Οὐδὲν ψυχρότερον Χριστιανοῦ, ἑτέρους μὴ σώξοντο:. 
Οὐχ ἔχεις ἐνταῦθα πενίαν εἰπεῖν * ἡ γὰρ τὰ δύο xaza- 
θαλοῦσα λεπτὰ, χατηγορήσει. Καὶ Πέτρος ἔλεγεν" 
Aprüpiov καὶ χρυσίον οὐχ ὑπάρχει μοι. Kat Ilai- 
Aog οὕτως ἦν πένης, ὡς xai πεινᾶσαι πολλάκις, xa τῆς 
ἀναγχαίας ἀπορῆσαι τροφῆς. Οὐχ ἔχεις δυσγένειαν εἰ» 
πεῖν * χαὶ γὰρ ἐχεῖνοι ἄσημοι ἦσαν, καὶ ἐξ ἀτήμων. Οὐκ 
ἔχεις ἰδιωτείαν προθδαλέσθαι * xaX γὰρ ἐχεῖνοι ἀγράμ- 
ματοι ἦσαν. Κἂν δοῦλος ἧς, χἂν δραπέτης, δυνήσῃ xi 
παρὰ σαυτοῦ πληρῶσαι" ἐπεὶ xal ὁ Ὀνήσιμος τοιοῦτος 
ἦν. ᾿Αλλ' ὅρα ποῦ χαλεῖ αὐτὸν, xal εἰς πόσον ἄγει ἀξίω- 
μα. Ἵνα κοινωνῇ μοι, φησὶν, ἐν τοῖς δεσμοῖς pov. 
Οὐχ ἔχεις ἀσθένειαν εἰπεῖν" ἐπεὶ χαὶ Τιμόθεος τοιοῦτα 
Tv, πυχνὰς ἔχων τὰς ἀσθενείας. Ὅτι δὲ ἀσθενὴς ἦν, 
ἄχουε * Οἵἴγῳ ὀ.ίγῳ χρῶ διὰ τὸν στόμαχόν σου καὶ 
τὰς πυχνάς σου ἀσθενείας. Δύναται ἕκαστος τὸν 
πλησίον ὠφελεῖν, ἐὰν θέλῃ τὰ παρ᾽ αὐτοῦ πληροῦν. Οὐχ 


ὁρᾶτε τὰ δένδρα τὰ ἄκαρπα πῶς ἐστιν ἰσχυρὰ, πῶς καλὰ, 


εὐμήχη, λεῖα xal ὑψηλά; ᾿Αλλ᾽ εἰ παράδεισον ἔχοιμεν, 
βουλοίμεθα ἂν ῥοιὰς, ἐλαίας ἔχειν χαρπίμους f πολλῷ 
μᾶλλον ἣ ταῦτα * ἐχεῖνα γὰρ πρὸς τέρψιν εἰσὶν, 03 πρὸς 
ὠφέλειαν * χαὶ ἡ ὠφέλεια δὲ μικρά εἰς ἐστι. Τοιοῦτοί 
εἶσιν ol τὰ αὑτῶν μόνον σχοποῦντες " μᾶλλον δὲ οὐδὲ 

* [lis, xai πῶς, φησὶν, ἐκεῖνος φεύγει; carent. nonnulli. 

d Quidam ἐπεδείχνυτο. 9 Unus cod περὶ ἀφέσεως ὅδιαλε- 


Yopevoz, Ὅταν προσεύχησθ:. 1 Unus cod. ἐλαίαν ἔχειν GF 
ΔΝ 





(69 


nullus tremit. Si autem non creditis, interrogate 
gentiles qui persequuntur , quandonam res Christia- 
norum accuratius gererentur, quandonam clariores 
illiessent. Tunc pauciores numero crant, sed magnae 
crant virtutum divitiz. Quz utilitas, quzeso, multum 
esse foenum, dum possibile est lapides pret;osos ades- 
»c? Non in multitudine, sed iu virtutis splendore to- 
tum xstimatur. Elias unus erat, sed mundus non erat 
illo diguus. Atqui mundus millia multa complectitur; 
sed millia non suut, quando neque uni coczquantur. 
Melior unus faciens voluntatem Domini , quam mille 
iniqui (Eccli. 16. 5). lloc sapiens quidam subindicans 
dieit : Ne desideres multitudinem filiorum. inutilium 
(Ibid. v. 1). Hi inagis blasphemiam in Deum conci- 
tant , quam si Christiani non essent. Quid mihi opus 
est multitudine ? Alimentui amplius igni. IIoc ct ex 
curpore cognoveris : melior quippe est cibus modera- 
tus cum sanitate, quam delicie cum molestia. lloc 
alimentum illo amplius : hoc alimentum, illud morbus 
est. Hxc etin bello quis viderit : meliores esse decem 
virosstrenuos ct belli peritos, quam innumeros impe- 
ritos. Ili pr:sterquam quod nihil operantur, alios qui 
operantur, inpediunt.lHoc et in navi quis invenerit,me- 
lores esse nautas duus peritos, quam magnam impcri- 
torum turbam : hi namque navim etiam subinergent. 

4. I Ec dico, non quod iultitudinem vestram ode- 
rim, sed quod velim omnes esse probatos, nec mul- 
titudini fidere. Mu:to plures sunt , qui in gehennam 
incidunt ; sed majus illa est regnum, etsi paucos lia- 
beat. Sicut arena maris erat multitudo populi ; sed 
unns servavit eos. Unus erat Moyses, sed plus quam 
eimues potuit : unus erat Jesus, sed plus potuit quam 
sexcenta inillia. Non hoc solum cureimus, ut. multi 
sint, sed οἱ inagis , ut. sint praeclari : cum hoc perfe- 
clum fuerit, tunc illud fiet. Nemo domuin statim spa- 
tiosam vult facere, sed primo firmam el probatam, 
deinde spatiosam : nemo fundamenta jacit , ut deri- 
deatur. Primum hoc quxramus , deinde illud. Hoc si 
sit facile et illud aderit : illud autem si non adsit, hu- 
jus etiam si sit, nulla utilitas. Nam si in Ecclesia sint 
qui clari esse possint, cito erit et. multitudo : hi si 
non sint, numquam erit clara multitudo. 

Non putat Chrysoslomus ex multis millibus centum 
salvos (ore de populo suo. —Quot puLiuis in urbe uostra 
esse, qui salutem consequentur? Molestum quidem 
est, quod dicturus sum, dicam tamen. In tot millibus 
non sunt ceutum , qui silutem consequantur ; sed de 
illis etiam dubito. Quauta, quiso, nequitia in adole- 
scentibus , quanta desidia in senioribus ? Nemo quam 
oporteret. educandi filii curam habet : nemo senem 
videns, illum imitari studet, Exempla de inedio sub- 
lita sunt:ideirco nec juvenes fiunt. admiraadi. Ne 
mihi dicas , Malta hominum turba sumus. Hoc frigi- 
dorum liominum est : id de. hominibus ierito dica- 
. tur, de Deo “τι, qui. non opis babet nobis, non 
item. Quod auiem etiam de illis frigidum sit verbum, 
audi. Qui multos babet domesticos, si illi improbi 
sint, quot mala patictur? Ei , qui nullum habet, hoc 
videlur grave , quod non serviatur : is vero, qui iin- 


IN ACTA APOSTOLORUM. IIOMIL. XXiV. 


: tn 
probos habet famulos, cum illis it in pernieiem ; ma- 
jusque est damnum. Gravius quippe est aliis pugnare 
et decertare, quam sibi ipsi servire. II:vc dico, ut ne 
quis Ecclesiam admiretur propter multitudinem , scd 
ul curemus illam multitudinem clarain efficere : ut 
unusquisque suam curet partem, ut non amicos, non 
cognatos, ut semper repeto, non vicinos tantum, sed: 
eliam extraneos pertraliat. Exeinpli causa, fit oratio; 
jacent frigidi onmes juvenes et senes, purgamenta 
magis quam juvenes, risui, cachinnis, fabulis incum- 
bentes ; hoc enim ego audivi ; et genibus nixi alios di- 
cteriis impetentes : tu qui ades, juveuis aut senex, in- 
crepa si videas, vehementius incesse, et si non ferat, 
diaconum voca, minare, qux penes te sunt. facito : 
et si quid audeat contra te facere, multos habebis 
adjutores. Quis cnim ita irrationabilis est, qui te vi- 
dens illos de ea re objurgantem, non stet in. parte 
tua? Discede sumpta precis mercede. In :ede domi- 
nica hos servos aliis bencvolentiores judicamus, qui ^ 
nullum vas extra. ordinem jacere sinunt. Si videres 
in domo vas argenteum temcre foras projectum , 
etiamsi non esses ad hoc deputatus , annon illud do- 
mum referres? si vestimentum projectum, ctianr- 
si curam cjus non gereres, etiamsi eum, cui cura 
commissa, odio haberes, annon ob benevolentiani iu 
dominum illud apte reduceres ? Ita et nunc. Hlc vasa 
sunt : si videas illa incomposite jacentia, reduc in or- 
dinem : accede ad me, non recuso : die mihi , fac me 
certiorem : non possum omnia videre; ignoscite. Vi- 
dete , quanta nequitia orbem occupat. Num sine causa 
dicebam, nos esse acervum fani, mare incompusi- 
tum? Non dico illos talia facere, sed tanta oscitantia 
intrantes laborare , ut liec. non corrigant. lursum 
alios video, colloquentes stare duin fit oratio : alios 
modestiores scilicet, non modo duni fit oratio, sed- 
etiam dum sacerdos benedicit. O audaciam !: Quando- 
nam erit salus? quomodo poteriinus Deum placare ?: 
Si ad ludum abeas, videbis omnes concinne clio- 
reas agentes, nihilque negligi. Sicut ergo indyra vario 
ct recte composita apta quzdam symplionia ex bono: 
ordine efficitur : ita et hic unam omuium ct conso- 
nam harmoniam effici par esset. Una enim sumus 
Ecclesia , unius capitis membra decenter aptata; 
Unuin sumus omnes corpus : si quid neglectum fuc- 
rit, totum ncglectum οἱ corruptum crit. fta ct multo- 
rum recium ordinem unius inordinatie labefactat. 
Quodque terribile est, non buc ad ludum chorcam- 
que saltaturus venis , ct incompositus stas. Nescis te 
cuin angelis stare? Cum | illis cantas lymnosque ce- 
lebras, et stas ridens? Annon mirum est , quod ful- 
men non ünmittatur , ion in illos tantum, sed et in 
nos omnes ? hxc quippe fulmine digna sunt. Adest 
rex, videt exercitum ; tu vero illis videntibus sias 
ridens , vel ridentem negligis ? Sed quousque iuere- 
pamus? quousque reprehesdimus? Aunon ut pestes, 
annon ut corruptores, annon ul corruptos et perni- 
ciosos hujusmodi homines, innuinerisque malis ona- 
$tos ab Ecclesia pelli oportiisset ? Quandonanm: illi a 
risu abstincbunt, qui in hora tremenda rident? quan- 


488 
μεν οὐδεὶς δέδοιχεν, οὐδεὶς τρέμει. El δὲ ἀπιστεῖτε, 
τοὺς “Ἕλληνας ἐρωτήσατε, τοὺς διώχοντας, πότε τὰ τῶν 
Χριστιανῶν ἀχριδέστερα, πότε δοχιμώτεροι πάντες ; Εἰς 
ὀλίγον μὲν περιειστήχει τότε τὸ πλῆθος * εἰς πολὺν δὲ 
ἀρετῆς πλοῦτον ἦν. Τί γὰρ ὄφελος, εἰπέ μο', πολὺν εἶναι 
χόρτον, παρὸν λίθους εἷναι τιμίους ^; Οὐχ ἐν τῷ πλήθει 
τοῦ ἀριθμοῦ, ἀλλ᾽ ἐν τῇ δοχιμότητι τῆς ἀρετῆς τὸ πλῇ- 
θός ἐστιν. Ὁ Ἠλίας εἷς ἦν * ἀλλ᾽ ὁ χόσμος οὐχ fjv αὐτοῦ 
ἀντάξιος. Καὶ μὴν ὁ χόσμος μυριάδες εἰσίν " ἀλλ᾽ οὐχ 
εἰσὶ μυριάδες, ὅταν μηδὲ πρὸς τὸν ἕνα ἐξισῶνται:. Κρείσ- 
σων ὃ εἷς ποιῶν τὸ θέλημα Κυρίου, Ty μύριοι παρά- 
vopot. Τοῦτο χαίτις σοφὸς αἰνιττόμενος οὕτω πώς φῆσι" 
Μὴ ἐπιθύμει zAn0oc τέχνων ἀχρήστων. Οὗτοι xai 
βλασφημίαν προστρίθονται τῷ Θεῷ μᾶλλον, ἣ εἰ μὴ ἧσαν 
Χριστιανοί. Τί μοι δεῖ πλήθους; Τροφὴ πλείων τῷ πυρί. 
Τοῦτο xat ἐχ τοῦ σώματος γνοίης ἂν, ὅτι βελτίων σύμ- 
μετρος τροφὴ μετὰ ὑγιείας, ἣ τρυφὴ μετὰ καχώσεως. 
Αὕτη πλείων ἐχείνης 1) τροφή * τοῦτο τροφὴ, ἐχεῖνο vó- 
σος. Τοῦτο χαὶ ἐν πολέμῳ ἵἴδοι τις ἂν, βέλτιον εἶναι 
δέχα ἐμπείρους xal γενναίους ἄνδρας, f) μυρίους ἀπεί- 
ρους. Οὗτοι πρὸς τῷ μηδὲν ἐργάσασθαι χαὶ τοὺς ἐργα- 
ζομένους ἐγχόπτουσι. Τοῦτο χαὶ ἐπὶ πλοίου εὕροι τις ἂν, 
βέλτιον εἶναι δύο ναύτας ἐμπείρους, f) μυρίον πλῆθος 
ἀπείρων * οὗτοι γὰρ τὸ πλοῖον xaX χαταδύσουσι. 

δ’, Ταῦτα λέγω, οὐχὶ πρὸς τὸ πλῆθος ὑμῶν ἀπεχθῶς 
ἔχων, ἀλλὰ βουλόμενος πάντας εἶναι δοχίμους, χαὶ μὴ 
τῷ πλήθει θαῤῥεῖν. [198] Πολλῷ πλείους εἰσὶν οἱ εἰς τὴν 
γέενναν εἰσιόντες " ἀλλὰ μείξων αὐτῆς ἐστιν ἡ βασιλεία, 
x&v ὀλίγους ἔχῃ. Ὡς ἡ ἄμμος τῆς θαλάσσης ἦν τὸ πλῆ- 
θος τοῦ λαοῦ, ἀλλ᾽ εἷς ἔσωσεν αὐτούς. Εἷς ἣν ὁ Μωῦσῆς, 
xai πάντων μείζονα ἴσχυσεν " εἷς ἣν ὁ Ἰησοῦς, χαὶ τῶν 
ἑξαχοσίων χιλιάδων πλέυν ἠδυνήθη. Μὴ τοῦτο σπουδά- 
ζωμεν, ὅπως πολλοὶ γένοιντο μόνον, ἀλλὰ πρὸ τούτον, 
ὅπως δόχιμοι * ὅταν τοῦτο χατασχευασθῇ, τότε χἀχεῖνο. 
Οὐδεὶς οἰχίαν εὐρύχωρον πρῶτον βούλεται ποιῆσαι, ἀλλὰ 
πρῶτον ἰσχυρὰν χαὶ δόχιμον, xaY τότε εὐρύχωρον * οὗ- 
be, βάλλει θεμέλια e, ἵνα χαταγελασθῇ. Πρῶτον τοῦτο 
ζητῶμεν, xal τότε ἐχεῖνο. Τούτου ὄντος, εὔχολον χἀ- 
χεῖνο ἔσται * ἐχείνου δὲ οὐχ ὄντος, τοῦτο χἂν fj, οὐδὲν 
ὄφελος. ὄντων μὲν γὰρ τῶν δυναμένων ἐν Ἐχχλησίχ 
λάμψαι, ταχέως ἔσται χαὶ πλῆθος" τούτων δὲ οὐχ ὄντων, 
τὸ πλῆθος οὐδέποτε ἔσται δόχιμον. 

Πόσους οἴεσθε ἐν τῇ πόλει τῇ ἡμετέρᾳ εἶναι τοὺς σω- 
ζομέγους; Ἐπαχθὲς μέν ἐστιν, ὃ μέλλω λέγειν " ἐρῶ δὲ 
ὅμως. Οὐχ ἔστιν ἐν τοσαύταις μυριάσιν ἑχατὸν εὑρεῖν 
τοὺς σωζομένους * ἀλλὰ xal ὑπὲρ τούτων ἀμφισδητῶ, 
Πόση γὰρ, εἰπέ μοι, χαχία tv τοῖς νέοις; πόση ῥᾳθυμία 
ἐν τοῖς γεγηραχόσιν ; Οὐδεὶς ὡς χρὴ ἐπιμέλειαν ἔχει 
τοῦ παιδὸς τοῦ ἑαυτοῦ * οὐδεὶς ἔχει ζῆλον πρὸς πρεσθύ- 
τὴν ἰδὼν μιμήσασθαι. Τὰ ἀρχέτυπα ἡφάνισται " διὰ 
τοῦτο οὐδὲ οἱ νέοι γίνονται θαυμαστοί. Μή μοι ἐχεῖνο 
λέγε, ὅτι Πολυοχλοῦμεν. Τοῦτο quy ov ἀνθρώπων ἐστί" 
καὶ ἐπὶ μὲν ἀνθρώπων εἰχότως ἂν τοῦτο λέγοιτο, ἐπὶ δὲ 
Θεοῦ τοῦ οὐ δεομένου ἡμῶν, οὐχ ἔτι. “Ὅτι δὲ xaX ἐχεῖ 
ψυχρόν ἐστι τὸ ῥῆμα, ἄχουσον. 'O πολλοὺς ἔχων olx£- 
τας, ἂν διεφθαρμένους αὐτοὺς ἔχῃ, ὅσα πείσεται δεινα! 
Καὶ ἐπὶ μὲν τοῦ μηδένα ἔχοντος τοῦτο δοχεῖ εἶναι τὸ 
δεινὸν, ὅτι οὐχ ὑπηρετεῖται * ἐπὶ δὲ τοῦ τοὺς πονηροὺς 
ἔχοντος, xai ἑαυτὸν προσαπόλλυσι μετ᾽ ἐχείνων, xoi 
μείζων ἡ ζημία. Τοῦ γὰρ ἑαυτῷ διαχονεῖν πολλῷ χαλε- 
πώτερον τὸ xal ἑτέροις πυχτεύειν xal πόλεμον ἀναξέ- 


* Savil. παρὸν ἢ λίθους τιμίους ἣ χρυσὸν ἀγαγέσθαι. — b Alii 


πρὸς τὸν ἔνα ἔρχωνται. Κρείσσων. ς Alii θ:μέλιον. 


S. JOANNIS CIIRÉSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


190 
χεσθα:. Ταῦτα λέγω, ἵνα μὴ τις τὴν Ἔχχλησίαν θαυμά- 
ζῃ διὰ τὸ πλῆθος, ἀλλ᾽ ἵνα σπουδάζωμεν αὐτὸ δόχιμον 
ἐργάσασθαι" ἵνα ἕχαστος τοῦ οἰχείου προνοῇ μέλους, 
οὐχὶ τῶν φίλων, οὐδὲ τῶν συγγενῶν, ὅπερ ἀεὶ λέγω, 
οὐδὲ τῶν γειτόνων * ἀλλὰ χαὶ ὥστε τοὺς ξένους ἐφέλ- 
χεσθαι. Οἷον, εὐχὴ γίνετας, χεῖνται πάντες νέοι Ψυχροὶ 
xaX γέροντες " χαθάρματα μᾶλλον ἣ νέοι, γελῶντες, ἀνα- 
χαγχάζοντες, διαλεγόμενοι (χαὶ γὰρ χαὶ τοῦτο ἔχουσα 
γινόμενον), χαὶ ἀλλήλους σχώπτοντες ἐπὶ γόνατα χεΐ- 
μενο: * σὺ παρέστηχας ὁ νέο; ἣ ὁ πρεσθύτης, ἐπίπλη- 
ξον, ἂν ἴδῃς, ἐγχάλεσον σφοδρότερον, οὐχ ἀνεχόμενον, τὸν 
διάχονον χάλεσον, ἀπείλησον, τὰ παρὰ σαυτοῦ ποΐτσον " 
καὶ ἐὰν τολμήστ, τι el; σξ ἐργάσασθαι, πάντως πολλοὺς 
ἕξεις d τοὺς συναιρομένους. Τίς γὰρ οὕτως ἀλόγιστος, 
ὡς ἰδών σε ἐγχαλοῦντα ὑπὲρ τοιούτων χἀχείνου: Evxa- 
λουμένους, μὴ τῆς σῆῇῆς γενέσθαι μερίδος ; "Ἄπελθε λα- 
Θὼν τὸν μισθὸν ἀπὸ τῆς εὐχῆς. Ἐν οἰχίᾳ δεσποτιχῇ 
τούτους εὐνουστέρους τῶν δούλων χρίνομεν, ὅσοιπερ ἂν 
μηδὲν παρορῶσιν ἀτάχτως χείμενον σχεῦος. Εἰπὲ δῆ 
μοι, ἂν ἴδης ἐν οἰκία τὸ ἀργύρεον σχεῦος [199] ἔξω ἐῤῥιμμέ- 
vov, χἂν μὴ ἧς ἐπιτεταγμένος, ἄρ᾽ οὐ λήψῃ τοῦτο xal 
εἰσοίσεις ἐν τῇ οἰχίᾳ ; ἂν ἱμάτιον ἁπλῶς ἐῤῥιμμένον, 
xàv μὴ ἔχῃς τὴν φροντίδα, xàv ἐχθρὸς ἧς τοῦ προστε- 
ταχότος 5, διὰ τὴν εἰς τὸν δεσπότην εὔνοιαν, o5 θήσεις 
τοῦτο xa) ; Οὕτω xai νῦν. Σχεύη ταῦτά ἐστιν" ἂν ἴδῃς 
ἀτάχτως χείμενα, μεταῤῥύθμισον * ἐμοὶ πρόσελθε, οὐ 
παραιτοῦμαι " ἐμοὶ εἰπὲ, δῆλον χατάσττ σον " o) δύναυαι 
πάντα ὁρᾷν, σύγγνωτε. Ὁρᾶτε, ὅση xaxía τὴν olxou- 
μένην χατέχει. Μήτι ἁπλῶς ἔλεγον, ὅτι πλῆθός ἐσμεν 
χόρτον, πέλαγος ἄταχτον ; Οὐ λέγω, ὅτι ἐχεῖνο! τοιαῦτα 
ποιοῦσιν, ἀλλ᾽ ὅτι: τοσοῦτος ὕπνος χαταχεῖται τῶν εἰς- 
ἰόντων, ὥστε μηδὲ ταῦτα διορθοῦν. Πάλιν ἑτέρους ὁρῶ 
διαλεγομένους ἑστῶτας, τῆς εὐχῆς γινομένης "οἱ (i 
ἐπιειχέστεροι αὐτῶν, οὐδὲ τῆς εὐχῆς γινομένης μόνον, 
ἀλλὰ xal εὐλογοῦντος τοῦ ἱερέω:. "f τῆς τόλμης! 
πότε ἔσται σωτηρία ; πῶς δυνησόμεθα τὸν Θεὸν ἐξιλεώ- 

σασθαι; Εἰς παιδιὰν ἂν ἀπέλθγς, ὄψει πάντας εὐρύθμους 

χορεύοντας, xat οὐδὲν παρημελημένον. Ὡς οὖν ἐν λύρι 
παναρμονίῳ xal mox; ἐσχευασμένῃ μία τις &Dryx 
συμφωνία ἀποτελεῖται Ex τῆς χαθ᾽ ἔχαστον εὐταξίας 
τῶν συγχειμένων * οὕτω δὴ χαὶ ἐνταῦθα μίαν ἐξ ἀπά"- 
των σύμφωνον ἁρμονίαν προσῆχεν ἀποτελεῖσθαι. Mía 
γὰρ γεγόναμεν Ἐχχλησία, μιᾶ; χεφαλῆῇς συναρμολο- 
γούμενα μέλη τελοῦμεν, ἕν οἱ πάντες χατέατη μεν σῶ- 
μὰ "ἂν ἀμεληθῇ τὸ τυχὸν, τὸ πᾶν ἠἡμέληται xal 6 
ἔφθαρται. Οὕτω τῇ τῶν πολλῶν εὐταξίᾳ 1] τοῦ ἑνὸς ἀταξία 
λυμαίνεται, Καὶ τὸ δὴ φοθερὸν, ὅτι ἐνταῦθα οὐχὶ παι- 
διὰν οὐδὲ χορείαν ἔρχῃ χορεύσων, χαὶ ἕστηχας ἄταχτος. 
Οὐχ olba; ὅτι μετὰ ἀγγέλων ἕστηχας- μετ᾽ ἐχείνων 
ἄδεις, μετ᾽ ἐχείνων ὑμνεῖς, χαὶ Éozrxag γελῶν; Ὅτι 
γὰρ σχηπτὸς οὐχ ἀφίεται, οὐχ ἐπ᾽ ἐχείνου; μόνον, ἀλλὰ 
καὶ ἐφ᾽ ἡμᾶς, οὐ θαυμαστόν; ἄξια γὰρ σχηπτοῦ ταῦτα, 
Πάρεστιν ὁ βαπ'λεὺς, θεωρεῖ τὸ στρατόπεδον " σὺ Gb ὑπὸ 
ταῖς; ἐχείνων ὕψεσιν ἔστηχας γελῶν, T] τὸν γελῶντα πε- 
ριορῶν; ᾿Αλλὰ μέχρι τίνος ἐγχαλοῦμεν ; μέχρι τίνος 
μεμφόμεθα ; Οὐ γὰρ ὡς λυμεῶνας, οὗ γὰρ ὡς φθορέας, 
οὗ γὰρ ὡς ἐξώλεις xal διεφθαρμένους τοὺς τοιούτους, 
xai μυρίων γέμοντας χαχῶν τῆς Ἐχχλησίας ἀπελαύνε- 
σθα: ἔδει; Πότε οὗτοι φείσονται γέλωτος, οἱ ἐν ὥρᾳ 
φρίχης γελῶντες; πότε ἀφέξονται φλυαρίας, οἱ ἐν τῷ 
xatpip τῆς εὐλογίας διαλεγόμενοι; οὗ τοὺς παρόντας ai- 
δοῦνται ; οὗ γὰρ τὸν Θεὸν δεδοίχασιν ; οὐ γὰρ ἀρχεῖ ἡ μῖν 


4 Alii πάντας ἕξεις 


eH τοῦ ἐπιτεταγμένου, sie quidam 
et. Savilius. . 


nullus tremit. Si autem non creditis, interrogate 
gentiles qui persequuntur , quandonam res Christia- 
norum accuratius gererentur, quandonam clariores 
illiessent. Tunc pauciores numero crant, sed magnae 
crant virtutum diviti. Quz utilitas, quzso, multum 
esse foenum, dum possibile est lapides pretiosos ades- 
sc? Non in multitudine, sed iu virtutis splendore to- 
tum astimatur. Elias unus erat, sed mundus non erat 
illo dignus. Atqui mundus millia multa complectitur; 
sed millia uon. suut, quando neque uni cozequantur. 
Melior unus faciens voluntatem | Domini , quam mille 
iniqui (Eccli. 16. 5). lloc sapiens quidam subindicans 
dicit : Ne desideres multitudinem filiorum. inutilium 
(Ibid. v. 1). Hi inagis blasphemiam in Deum conci- 
tant , quam si Christiani nou essent. Quid mihi opus 
est multitudine ? Alimeutuin amplius igni. Hoc οἱ ex 
curpore cognoveris ; melior quippe est cibus modera- 
tus cum sanitate, quam delici2 cum molestia. lloc 
alimentum illo amplius : hoc alimentum, illud morbus 
est. {πὸ etin bello quis viderit : meliores esse decem 
virosstrenuos et belli peritos, quam inuumeros impe- 
ritos. lli pr:eterquam quod nihil operantur, alios qui 
operantur, inpediunt.lloc et in navi quis invenerit,me- 
l;ores esse nautas duos peritos, quam magnam impcri- 
torum turbam : hi nainque navim etiam submergent. 

4. Hzc dico, non quod multitudiuem vestram ode- 
rim, sed quod velim omnes esse probatos, nec mul- 
titudini fidere. Mu:to plures sunt , qui in gehennam 
imcidunt ; sed majus illa est regnum, etsi paucos ha- 
beat. Sicut arena maris crat multitudo populi ; sed 
unus servavit eos. Unus erat Moyses, sed plus quam 
oinnes potuit : nius erat Jesus, sed plus potuit quam 
sexcenta ipillia. Non hoc solum curemus, ut. inulti 
sint, sed οἱ inagis , ut sint praclari : cum hoc perfc- 
ctum fuerit, tunc illud fiet. Nemo domum statim spa- 
tiosam vult. facere, scd primo firmam et probataui, 
deinde spatiosam : nemo fundamenta jacit , ut deri- 
deatur. Primum hoc quxramus , deinde illud. IIoc si 
sit facile et illud aderit : fllud autem si non adsit, hu- 
jus etiam si sit, nulla utilitas. Nam si in Ecclesia sint 
qui clari esse possint, cito erit et. mulüitudo : hi si 
non sint, numquam erit clara multitudo. 

Non putai Chrysostomus ex multis millibus centum 
salvos [ore de populo suo. —Quot puttis in urbe nostra 
esse, qui salutein consequentur? Molestum quidem 
est, quod dicturus sum, dicam tamen. In tot millibus 
non sunt centum , qui salutem consequantur ; sed de 
illis etiam dubito. Quanta, quaeso, nequitia in adole- 
sceutibus , quanta desidia in scuioribus ? Nemo quam 
oporteret. educandi filii curam habet : nemo senem 
videns, illum imitari studet. Exempla de medio sub- 
lia sunt:üleirco nec juvenes fiunt. adiniraudi. Ne 
mihi decas , Malta hominum turba sumus. Hoc frigi- 
dorum ποι est : id de hominibus merito dica- 
tur, de Deo autcm , qui. non opcs. babet nobis , non 
item. Quod auiem etiam de illis frigidum sit verbuin, 
audi, Qui multos. habet doinesticos, si illi improbi 
eint, quot uiala patietur? Ei , qui nullum habet, hoc 
videtur grave , quod non serviatur : is vero , qui iin- 


IN ACTA APOSTOLORUM. IIOMIL. XXIV. 


tX 
^ 
probos habet famulos, cum illis it in perniciem ; ma- 
jusque est damnum. Gravius quippe est aliis pugnare 
et decertare, quam sibi ipsi servire. Ic dico, ut ne 
quis Ecclesiam admiretur propter multitudinem , sed 
ut curemus illam multitudinem claiain efficere : ut 
unusquisque suam curet partein, ut non amicos, non 
cognatos, ut semper repeto, non vicinos tantum, sed: 
eliam extraneos pertrahat. Exempli causa, fit oratio; 
jacent frigidi omnes juvenes ct senes, purgamenta 
magis quam juvenes, risui, cachinnis, fabulis incum- 
bentes ; hocenim ego audivi ; et genibus nixi alios di- 
cteriis impetentes : tu qui ades, juvenis aut senex, in- 
crepa si videas, vehementius incesse, et si non ferat, 
diaconum voca, minare, qua penes te sunt. [acito : 
et si quid audeat contra te facere, multos habebis 
adjutores. Quis enim ita irrationabilis est, qui te vi- 
dens illos de ea re objurgantem, non stet in. parte 
tua? Discede sumpta precis mercede. 1n :ede domi- 
nica hos servos aliis bencvolentiores judicamus, qui ^ 
nullum vas extra ordinem jacere sinunt. Si videres 
in domo vas argenteum temere foras projectum, 
etiamsi non esses ad lioc deputatus , annon illud do- 
mum referres? si vestimentum projectum, ctiaur- 
si curam cjus non gereres, etiamsi eum, cui cura 
commissa, odio haberes, annon ob benevolentiam in 
domiuum illud apte reduceres ὃ Ita et nunc. Hec vasa 
Sunt : si videas illa incomposite jacentia, reduc in or- 
dinem : accede ad me, non rccuso : die mihi , fac me 
certiorem : non possum omnia videre; ignoscite. Vi- 
dete , quanta nequitia orbem occupat. Nui sine causa 
dicebam, nos 6856 acervum feni, mare incompesi- 
tum? Non dico illos talia facere, sed tanta oscitantia 
intrantes. laborare , ut. lic. non corrigant. luursum 
alios vidco, colloquentes store dum fit oratio : alios 
modestiores scilicet , nou modo duni fit oratio , sed- 
etiam dum sacerdos benedicit. O audaciam !: Quando- 
nam erit salus? quomodo poterimus Deum placare ?: 
Si ad ludum abeas, videbis omnes concinne cho- 
reas agentes, nihilque negligi. Sicut ergo injlyra varie 
et recte composita apta quzdam symplionia ex bono: 
ordine efficitur : ita et hic unam omuium ct conso- 
nam harmoniam effici par esset. Una enim sumus 
Ecclesia , unius capitis membra decenter aptata; 
uuum sumus omnes corpus : si quid noglectum fuc- 
rit, totum neglectum ct corruptum crit. lta et imulto- 
rum rectum ordiuem unius inordinatie labefactat. 
Quodque terribile est, non buc ad ludum chorcam- 
que saltaturus venis , et incompositus stas. Nescis te 
cum angelis stare? Cum | illis cantas bymnosque ce- 
lebras, et stas ridens? Aunou mirum est , quod ful- 
men non immittatur , non in illos tautum, scd et in 
nos omnes ? 50 quippe fulmine digna sunt. Adest 
rex, videt. exercitum ; ta vero illis videntibus sias 
ridens , vel ridentem negligis ? Sed quousque iuere- 
pamus? quousque repreheudimus ? Aunon ut pestes, 
annon ut corruptores , annon ut corruptos et perni- 
ciosos hujusmodi homines, innumerisque malis ona- 
stos ab Ecclesia. pelli oportuissct ? Quandonaim illi a 
risu abstinebuut, qui in hura tremenda rident? quan- 


488 
μεν οὐδεὶς δέδοιχεν, οὐδεὶς τρέμει. Εἰ δὲ ἀπιστεῖτε, 
τοὺς Ἕλληνας ἐρωτήσατε, τοὺς διώχοντας, πότε τὰ τῶν 
Χριστιανῶν ἀχριδέστερα, πότε δοχιμώτεροι πάντες ; Εἰς 
ὀλίγον μὲν περιειστήχει τότε τὸ πλῆθος ᾿ εἰς πολὺν δὲ 
ἀρετῆς πλοῦτον ἦν. Τί γὰρ ὄφελος, εἰπέ μο!, πολὺν εἶναι 
χόρτον, παρὸν λίθους εἶναι τιμίους ἃ; Οὐχ ἐν τῷ πλήθει 
τοῦ ἀριθμοῦ, ἀλλ᾽ ἐν τῇ δοχιμότητι τῆς ἀρετῆς τὸ πλῇ- 
θός ἐστιν. Ὁ Ἠλίας εἷς ἣν * ἀλλ᾽ ὁ χόσμος οὐχ ἣν αὐτοῦ 
ἀντάξιος. Καὶ μὴν ὁ χόσμος μνριάδες εἰσίν" ἀλλ᾽ οὐχ 
εἰσὶ μυριάδες, ὅταν μηδὲ πρὸς τὸν ἕνα ἐξισῶνται. Κρείσ- 
σων b εἷς ποιῶν τὸ θέλημα Κυρίου, ἣ μύριοι παρά- 
γοόμοι. Τοῦτο xat tt; σοφὸς αἰνιττόμενος οὕτω πώς φησι" 
Μὴ ἐπιθύμει πιῆθος τέχνων ἀχρήστων. Οὗτοι xoi 
βλασφημίαν προστρίθονται τῷ Θεῷ μᾶλλον, f) εἰ μὴ ἦσαν 
Χριστιανοί. Τί μοι δεῖ πλήθους; Τροφὴ πλείων τῷ πυρί. 
Τοῦτο xal £x τοῦ σώματος γνοίης ἂν, ὅτι βελτίων σύμ- 
μετρος τροφὴ μετὰ ὑγιείας, ἣ τρυφὴ μετὰ χαχώσεως. 
Αὕτη πλείων ἐχείνης 1) τροφή * τοῦτο τροφὴ, ἐχεῖνο vó- 
Sog. Τοῦτο χαὶ ἐν πολέμῳ ἴδοι τις ἅν, βέλτιον εἶναι 
δέχα ἐμπείρους xal γενναίους ἄνδρας, ἣ μυρίους ἀπεί- 
ρους. Οὗτοι πρὸς τῷ μηδὲν ἐργάσασθαι χαὶ τοὺς ἐργα- 
ζομένου; ἐγχόπτουσι. Τοῦτο xaX ἐπὶ πλοίου εὕροι τις àv, 
βέλτιον εἶναι δύο ναύτας ἐμπείρους, f| μυρίον πλῖιθος 
ἀπείρων * οὗτοι γὰρ τὸ πλοῖον χαὶ καταδύσουσι. 

δ΄, Ταῦτα λέγω, οὐχὶ πρὸς τὸ πλῆθος ὑμῶν ἀπεχθῶς 
ἔχων, ἀλλὰ βουλόμενος πάντας εἶναι δοχίμους, xal μὴ 
τῷ πλήθει θαῤῥεῖν. [198] Πολλῷ πλείους εἰσὶν οἱ εἰς τὴν 
γέενναν εἰσιόντες " ἀλλὰ μείζων αὐτῆς ἐστιν ἡ βασιλεία, 
x&v ὀλίγους ἔχῃ. Ὡς ἡ ἄμμος τῆς θαλάσσης fv τὸ πλῆ- 
θος τοῦ λαοῦ, ἀλλ᾽ εἷς ἔσωσεν αὐτούς. Εἷς ἦν ὁ Μωυσῆς, 
χαὶ πάντων μείζονα ἴσχυσεν * εἷς ἣν ὁ Ἰησοῦς, xal τῶν 
ἑξαχοσίων χιλιάδων voy ἠδυνήθη. Μὴ τοῦτο σπουδά- 
ζωμεν, ὅπως πολλοὶ γένοιντο μόνον, ἀλλὰ πρὸ τούτον, 
ὅπως δόχιμοι * ὅταν τοῦτο χατασχενασθῇ, τότε χἀχεῖνο. 
Οὐδεὶς οἰκίαν εὐρύχωρον πρῶτον βούλεται ποιῆσαι, ἀλλὰ 
πρῶτον ἰσχυρὰν καὶ δόχιμον, χαὶ τότε εὐρύχωρον * οὗ- 
be, βάλλει θεμέλια e, ἵνα χαταγελασθῇ. Πρῶτον τοῦτο 
ζητῶμεν, xal τότε ἐχεῖνο. Τούτου ὄντος, εὔχολον χά- 
χεῖνο ἔσται * ἐχείνου δὲ οὐχ ὄντος, τοῦτο χἂν fj, οὐδὲν 
ὄφελος. θντων μὲν γὰρ τῶν δυναμένων ἐν Ἐχχλησίᾳ 
λάμψαι, ταχέως ἔσται xal πλῆθος τούτων δὲ οὐχ ὄντων, 
τὸ πλῆθος οὐδέποτε ἔσται δόχιμον. 

Πόσους οἴεσθε ἐν τῇ πόλει τῇ ἡμετέρᾳ εἶναι τοὺς σω- 
ζομένους; Ἐπαχθὲς μέν ἐστιν, ὅ μέλλω λέγειν " ἐρῶ ὃὲ 
ὅμως. Οὐχ ἔστιν ἐν τοσαύταις μυριάσιν ἑκατὸν εὑρεῖν 
τοὺς σωζομένους " ἀλλὰ xal ὑπὲρ τούτων ἀμφισδητῶ. 
Πόση γὰρ, εἰπέ μοι, καχία ἕν τοῖς νέοις - πόση ῥᾳθυμία 
ἐν τοῖς γεγηραχόσιν; Οὐδεὶς ὡς χρὴ ἐπιμέλειαν ἔχει 
τοῦ παιδὸς τοῦ ἑαυτοῦ * οὐδεὶς ἔχει ζῆλον πρὸς πρεσδύ- 
τὴν ἰδὼν μιμήσασθαι. Τὰ ἀρχέτυπα ἣφάνισται " διὰ 
τοῦτο οὐδὲ οἱ νέο: γίνονται θαυμαστοί, Μή μοι ἐχεῖνο 
λέγε, ὅτι Πολυοχλοῦμεν. Τοῦτο ψυχρῶν ἀνθρώπων ἐστί" 
χαὶ ἐπὶ μὲν ἀνθρώπων εἰχότως ἂν τοῦτο λέγοιτο, ἐπὶ δὲ 
Θεοῦ τοῦ οὐ δεομένου ἡμῶν, οὐχ ἔτι. Ὅτι δὲ xaX ἐχεῖ 
ψυχρόν ἐστι τὸ ῥῆμα, ἄχουσον. 'O πολλοὺς ἔχων olx£- 
τας, ἂν διεφθαρμένους αὐτοὺς ἔχῃ, ὅσα πείσεται δεινα! 
Καὶ ἐπὶ μὲν τοῦ μηδένα ἔχοντος τοῦτο δοχεῖ εἶναι τὸ 
δεινὸν, ὅτι οὐχ ὑπηρετεῖται * ἐπὶ δὲ τοῦ τοὺς πονηροὺς 
ἔχοντο;, xal ἑαυτὸν προσαπόλλυσι μετ᾽ ἐχείνων͵ xai 
μείζων ἡ ζημία. Τοῦ γὰρ ἑαυτῷ διαχονεῖν πολλῷ χαλε- 
πώτερον τὸ xoi ἑτέροις πυχτεύειν xal πόλεμον ἀναδέ- 


. Savil. παρὸν ἣ λίθους τιμίους ἣ χρυσὸν ἀγαγέσθαι. b Alii 
πος τὸν ἔνα ἔρχιοντα!. Κρείσσων. € Alli θ:μέλιον. 


S. JOANNIS CllR$SOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


190 
χεσθαι. Ταῦτα λέγω, ἵνα μὴ τις τὴν Ἔχχλησίαν θαυμά- 
$9 διὰ τὸ πλῆθος, ἀλλ᾽ ἵνα σπουδάζωμεν αὐτὸ δόχιμον 
ἐργάσασθαι" ἵνα ἕκαστος τοῦ οἱἰχείου προνοῇ μέλους, 
οὐχὶ τῶν φίλων, οὐδὲ τῶν συγγενῶν, ὅπερ ἀεὶ λέγω, 
οὐδὲ τῶν γειτόνων * ἀλλὰ xal ὥστε τοὺς ξένους ἐφέλ- 
χεσθαι. Οἷον, εὐχὴ γίνεται, χεῖνται πάντες νέοι Ψυχροὶ 
καὶ γέροντες * χαθάρματα μᾶλλον ἃ νέοι, γελῶντες, ἀνα. 
χαγχάζοντες, διαλεγόμενοι (χαὶ γὰρ χαὶ τοῦτο ἔχουσα 
γινόμενον), χαὶ ἀλλήλους σχώπτοντες ἐπὶ γόνατα χεἰ- 
μένο! " σὺ παρέστηχας ὁ νέο; ἣ ὁ πρεσδύτης, ἐπίπλη- 
ξον, ἂν ἴδῃς, ἐγκάλεσον σφοδρότερον, οὐκ ἀνεχόμενον, τὸν 
διάχονον χάλεσον, ἀπείλησον, τὰ παρὰ σαυτοῦ ποίτσον " 
xaX ἐὰν τολμήσῃ τι εἰς σὲ ἐργάσασθαι, πάντως πολλοὺς 
ἕξεις ἃ τοὺς συναιρομένους. Τίς γὰρ οὕτως ἀλόγιστος, 
ὡς ἰδών σε ἐγχαλοῦντα ὑπὲρ τοιούτων χἀχείνου: ἔγχα- 
λουμένους, μὴ τῆς σῆς γενέσθαι μερίδος ; "Ἄπελθε λα- 
6v τὸν μισθὸν ἀπὸ τῆς εὐχῆς. Ἐν οἰκίᾳ δεσποτιχῇ 
τούτους εὐνουστέρους τῶν δούλων χρίνομεν, ὅσοιπερ ἂν 
μηδὲν παρορῶσιν ἀτάχτως χείμενον σχεῦος. Εἰπὲ δῆ 
μοι, ἂν ἴδῃς ἐν οἰκίᾳ τὸ ἀργύρεον σχεῦος [199] ἔξω ἐῤῥιμμέ- 
νον, χἂν μὴ ἧς ἐπιτεταγμένος, ἄρ᾽ οὐ λήψῃ τοῦτο xal 
εἰσοίσεις ἐν τῇ οἰχίᾳ ; ἂν ἱμάτιον ἁπλῶς ἐῤῥιμμένον, 
xàv μὴ ἔχῃς τὴν φροντίδα, xàv ἐχθρὸς ἧς τοῦ προστε- 
ταχότος 9, διὰ τὴν εἰς τὸν δεσπότην εὔνοιαν, οὐ θήσεις 
τοῦτο καλῶς ; Οὕτω xal νῦν. Σχεύη ταῦτά ἐστιν * ἂν ἴδῃς 
ἀτάχτως χείμενα, μεταῤῥύθμισον * ἐμοὶ πρόσελθε, οὐ 
παραιτοῦμαι " ἐμοὶ εἰπὲ, δῆλον χατάστησον * οὐ δύναμαι 
πάντα ὁρᾷν, σύγγνωτε. Ὁρᾶτε, ὅση χαχία τὴν oixou- 
μένην κατέχει. Μήτι ἁπλῶς ἔλεγον, ὅτι πλῆθός ἐσμεν 
χόρτου, πέλαγος ἄταχτον ; Οὐ λέγω, ὅτι ἐκεῖνοι τοιαῦτα 
ποιοῦσιν, ἀλλ᾽ ὅτι τοσοῦτος ὕπνος χαταχεῖται τῶν εἰσ- 
ἰόντων, ὥστε μηδὲ ταῦτα διορθοῦν. Πάλιν ἑτέρους ὁρῶ 
διαλεγομένους ἑστῶτας, τῆς εὐχῆς γινομένης "οἱ d 
ἐπιειχέστεροι αὐτῶν, οὐδὲ τῆς εὐχῆς γινομένης μόνον, 
ἀλλὰ xal εὐλογοῦντος τοῦ ἱερέω:. "D τῆς τόλμης! 

πότε ἔσται σωτηρία ; πῶ; δυνησόμεθα τὸν Θεὸν ἐξιλεώ- 

σασθαι; Εἰς παιδιὰν ἂν ἀπέλθγς, ὄψει πάντας εὐρύθπους 

χορεύοντας, xat οὐδὲν παρημελημένον. Ὡς οὖν ἐν A201 

παναρμονίῳ καὶ ποιχίλω; ἐσχευασμένῃ μία τις εὔτχος 
συμφωνία ἀποτελεῖται Ex τῆς xa0' ἔχαστον εὐταξίας 
τῶν συγχειμένων * οὕτω δὴ χαὶ ἐνταῦθα μίαν ἐξ &ziv- 
των σύμφωνον ἁρμονίαν προσῆχεν ἀποτελεῖσθαι. Mía 
γὰρ γεγόναμεν Ἐχχλησία, μιᾶ; χεφαλῇς συναρμολο- 
γούμενα μέλη τελοῦμεν, ἕν οἱ πάντες χατέατημεν σῶ- 
μα ἂν ἀμεληθῇ τὸ τυχὸν, τὸ πᾶν ἢμέληται xa 5- 
ἔφθαρται. Οὕτω τῇ τῶν πολλῶν εὐταξίᾳ f] τοῦ ἑνὸς ἀταξία 
λυμαίνεται, Καὶ τὸ δὴ φοθερὸν, ὅτι ἐνταῦθα οὐχὶ παι- 
διὰν οὐδὲ χορείαν ἔρχῃ χορεύσων, χαὶ ἕστηχας ἄτακτος. 
Οὐχ οἷδας 0:: μετὰ ἀγγέλων Éatnxag; μετ᾽ ἐχείνων 
ἄδεις, μετ᾽ ἐχείνων ὑμνεῖς, xaX ἔσττηχας γελῶν ; Ὅτι 
γὰρ σχηπτὸς οὐχ ἀφίεται, οὐχ ἐπ᾽ ἐχείνου; μόνον, ἀλλὰ 
xa ἐφ᾽ ἡμᾶς, οὐ θαυμαστόν ; ἄξια γὰρ σχηπτοῦ ταῦτα. 
Πάρεστιν ὁ βατ'λεὺς, θεωρεῖ τὸ στρατόπεδον " σὺ δὲ ὑπὸ 
ταῖς ἐχείνων ὕψεσιν ἔστηχας γελῶν, T) τὸν γελῶντα πε- 
ptoptov ; ᾿Αλλὰ μέχρι τίνος ἐγχαλοῦμεν ; μέχρι τίνος 
μεμφόμεθα ; Οὐ γὰρ ὡς λυμεῶνας, οὐ γὰρ ὡς φθορέας, 
0) γὰρ ὡς ἐξώλεις xal διεφθαρμένους τοὺς τοιούτους, 
χαὶ μυρίων γέμοντα: χαχῶν τῆς Ἐχχλησίας ἀπελαύνε- 
σθα: ἔδει; Πότε οὗτοι φείσονται γέλωτος, οἱ ἐν (pa 
φρίχης γελῶντες; πότε ἀφέξονται φλυαρίας, οἱ ἐν τῷ 
χαιρῷ τῆς εὐλογίας διαλεγόμενοι; οὗ τοὺς παρόντας αἱ- 
δγῦνται ; οὐ γὰρ τὸν Θεὸν δεδοίκασιν ; οὐ γὰρ ἀρχεῖ ἡ μῖν 


4 Alli πάντας ἕξεις 


4 Ἢς τοῦ ἐπιτεταγμένου, sie quidam 
αἱ Sailius, - 


nullus tremit. Si autem non creditis, interrogate 
gentiles qui persequuntur , quandonam res Christia- 
norum accuratius gererentur, quandonam clariores 
illàessent. Tunc pauciores numero crant, sed magnae 
crant virtutum divitiz, Quas utilitas, quzso, multum 
esse foenum, dum possibile est lapides pretiosos ades- 
»c? Non in multitudine, sed in virlutis splendore to- 
tum xastimatur. Elias unus erat, sed mundus non erat 
illo dignus. Atqui mundus millia multa complectitur; 
sed millia non sunt, quando neque uni cozquantur. 
Melior unus faciens voluntatem Domini, quam mille 
iniqui (Eccli. 16. 5). lloc sapiens quidam subindicans 
dicit : Ne desideres multitudinem  filiorun | inutilium 
(Ibid. v. 1). Hi inagis blasphemiam in Deum conci- 
taut , quam si Christiani nou essent. Quid mihi opus 
est multitudine ? Alimentum amplius igni. Hoc οἱ ex 
eurpore cognoveris : melior quippe est cibus modera- 
tus cum sanitate, quam delicie cum molestia. lloc 
alimentum illo amplius : lioc alimentum, illud morbus 
est. Hzc etin bello quis viderit : meliores esse decem 
virosstrenuos et belli peritos, quam innumeros impe- 
ritos. lli pr:sterquam quod nihil operantur, alios qui 
operantur, anpediunt.lloc et in navi quis invenerit,me- 
l;'ores esse nautas duos peritos, quam magnam impcri- 
torum turbam : lii namque navim etiam subimergent. 

4. Il:ec dico, non quod multitudinem vestram odc- 
rim, sed quod velim omnes esse probatos, nec mul- 
titudini fidere. Mu:to plures sunt , qui in gehennam 
incidunt; sed majus illa est regnum, etsi paucos lia- 
beat. Sicut arena maris erat multitudo populi; sed 
unus servavit eos. Unus erat Moyses, sed plus quam 
oinnes potuit : inus erat Jesus, sed plus potuit quam 
sexcenta iDillia. Non hoc solum cureimus , ut. inulti 
sint, sed οἱ inagis , ut sint praclari : cum hoc perfe- 
ctum fuerit, tunc illud fiet. Nemo domuin statim spa- 
tiosam vult facere, scd primo firmam et probatam , 
deinde spatiosam : nemo fundamenta jacit , ut deri- 
deatur. Primum hoc quxramus , deinde illud. IIoc si 
sit facile et illud aderit : fllud autem si non adsit, hu- 
jus etiam si sit, nulla utilitas. Nam si in Ecclesia sint 
qui clari esse possint, cito erit et multitudo : hi si 
non sint, numquam erit clara multitudo. 

Non putat Chrysostomus ex. multis millibus centum 
aalvos [ore de populo suo. —(Quot putatis in urbe nostra 
esse, qui salutem consequentur? Molestum quidem 
est, quod dicturus sun, dicam tamen. In tot millibus 
non sunt centum , qui salutem consequantur ; sed de 
illis etiam dubito. Quanta, quaeso, nequitia in adole- 
scentibus , quanta desidia in scuioribus ? Nemo quam 
oporteret. educandi filii curam habet : nemo senem 
videns, illum imitari studet. Exempla de imedio sub- 
lita sunt :ileirco. nec juvenes fiunt. adimmiraadi. Ne 
mihi d.eas , Multa hominum turba sumus. Hoc frigi- 
dorum πον est : id de hominibus merito dica- 
tur, de Deo auteim , qui. non opis habet nobis , non 
item. Quod auiem etiam de illis frigidum sit verbum, 
audi. Qui multos. habet domesticos , si. illi improbi 
siat, quot mala patietur? Ei , qui nullum habet, hoc 
videlur grave , quod non serviatur : is vero , qui iin- 


IN ACTA APOSTOLORUM. IIOMIL. XXIV. 


: τὺ 
probos habet famulos, cum illis it in perniciem ; ma- 
jusque est damnum. Gravius quippe est aliis pugnare 
et decertare, quam sibi ipsi servire. Ic dico, ut ne 
quis Ecclesiam admiretur propter multitudinem , sed 
ul curemus illam multitudinem claram efficere : ut 
unusquisque suam curet partem, ut non amicos, non 
cognatos, ut semper repeto, uon vicinos tantum, sed: 
eliam extraneos pertrahat. Exeinpli causa, fit oratio; 
jacent frigidi omnes. juvenes οἱ senes, purgamenta 
magis quai juvenes, risui, cachinnis, fabulis incum- 
bentes ; hocenim ego audivi ; et genibus nixi alios di- 
cteriis impetentes : tu qui ades, juvenis sut senex, in- 
crepa si videas, vehementius incesse, et si non ferat, 
diaconum voca, minare, qua penes te sunt. facito : 
et si quid audeat contra te facere, multos liabebis 
adjutores. Quis enim ita irrationabilis est, qui te vi- 
dens illos de c re objurgantem, non stet in. parto 
tua? Discede sumpta precis mercede. 1n :wde domi- 
nica hos servos aliis bencvolentiores judicamus, qui ^ 
nullum vas extra ordinem jacere sinunt. Si videres 
in domo vas argenteum teinere foras projectum, 
etiamsi non esses ad hoc deputatus , annon illud do- 
mum referres? si vestimentum projectum, ctiaur- 
si curam cjus non gereres, etiamsi eum , cui cura 
commissa, odio haberes, annon ob benevolentiam in 
dominum illud apte reduceres ? Ita et nunc. Hec vasa 
sunt : δὶ videas illa incomposite jacentia, reduc in or- 
dinem : accede ad me, non recuso : dic mihi , fac me 
certiorem : non possum oinnia videre; ignoscitc. Vi- 
dete , quanta nequitia orbem occupat. Nui sine causa 
dicebam, nos esse acervum feni, mare incompusi- 
tum? Non dico illos talia facere, sed tanta oscitantia 
intrantes laborare, nut bic non corrigant. ltursumn 
alios vidco , colloquentes stare dum fit oratio : alios 
modestiores scilicet, noun modo dum fit oratio , sed- 
etiam dum sacerdos benedicit. O audaciam !: Quando- 
nain erit salus? quomodo poterimus Deum placare ?: 
Si ad ludum abeas, videbis omnes concinne cho- 
reas agentes, nihilque negligi. Sicut ergo indlyra vario 
et recle composita apta quxdam symplionia ex bouo- 
ordine efficitur : ita et hic unam omuium et conso- 
nam harmoniam effici par esset. Uua enim sumus 
Ecclesia, unius capitis membra decenter aptata; 
unum sumus omnes corpus : si quid noglectum fuc- 
rit, totum neglectum ct corrupium erit. Ita οἱ multo- 
rum reclum ordinem unius inordinatie labefactat. 
Quodque terribile est, non buc ad ludum chorcam- 
que saltaturus venis , ct incompositus stas. Nescis te 
cum angelis stare? Cum illis cantas hymnosque ce- 
lebras, et stas ridens? Aunon mirum est , quod ful- 
men non immittatur , οι in illos tautum, sed et in 
nos omnes ? hxc quippe fulmine digna sunt. Adest 
rex, videt exercitum ; tu vero illis videntibus δεῖς 
ridens , vel ridentem neygligis ? Sed quousque iuere- 
pamus? quousque repreheudimus ? Aunon ut pestes, 
annon ut corruptores, annon ut corruptos €t perni- 
ciosos hujusmodi homines, innumerisque malis ona- 
stos ab Ecclesia pelli oportissct ? Quandonam illi a 
risu abstinebunt, qui in hora tremenda rident? quan- 


488 
μεν οὐδεὶς δέδοιχεν, οὐδεὶς τρέμει. Εἰ δὲ ἀπιστεῖτε, 
«τοὺς “Ἕλληνας ἐρωτήσατε, τοὺς διώχοντας, πότε τὰ τῶν 
Χριστιανῶν ἀχριδέστερα, πότε δοχιμώτεροι πάντες ; Εἰς 
ὀλίγον μὲν περιειστήχει τότε τὸ πλῆθος * εἰς πολὺν δὲ 
ἀρετῆς πλοῦτον ἦν. Τί γὰρ ὄφελος, εἰπέ μο!, πολὺν εἶναι 
χόρτον, παρὸν λίθους elvat τιμίους ^; Οὐχ ἐν τῷ πλήθει 
τοῦ ἀριθμοῦ, ἀλλ᾽ ἐν τῇ δοχιμότητι τῆς ἀρετῆς τὸ πλῇ- 
θός ἐστιν. Ὁ Ἠλίας εἷς ἦν * ἀλλ᾽ ὁ χόσμος οὐχ ἦν αὐτοῦ 
ἀντάξιος. Καὶ μὴν ὁ χόσμος μυριάδες εἰσίν" ἀλλ᾽ οὐχ 
εἰσὶ μυριάδες, ὅταν μηδὲ πρὸς τὸν ἕνα ἐξισῶνται. Κρείσ- 
Co b εἷς ποιῶν τὸ θέλημα Κυρίου, ἣ μύριοι παρά- 
vopot. Τοῦτο xat tt; σοφὸς αἰνιττόμενος οὕτω πώς φῇσι" 
Μὴ ἐπιθύμει πιῆθος τέχνων ἀχρήστων. Οὗτοι xal 
βλασφημίαν προστρίδονται τῷ Θεῷ μᾶλλον, f] εἰ μὴ ἧσαν 
Χριστιανοί. Τί μοι δεῖ πλήθους; Τροφὴ πλείων τῷ πυρί. 
Τοῦτο xaX ἐχ τοῦ σώματος γνοίης ἂν, ὅτι βελτίων σύμ- 
μετρὸος τροφὴ μετὰ ὑγιείας, ἣ τρυφὴ μετὰ χαχώσεως. 
Αὕτη πλείων ἐχείνης ἡ τροφὴ * τοῦτο τροφὴ, Exstvo vó- 
σος. Τοῦτο χαὶ ἐν πολέμῳ ἴδοι τις ἅν, βέλτιον εἶναι 
ixa ἐμπείρους xal γενναίους ἄνδρας, f) μυρίους ἀπεί- 
ρους. Οὗτοι πρὸς τῷ μηδὲν ἐργάσασθαι χαὶ τοὺς ἐργα- 
ζομένους ἐγχόπτουσι. Τοῦτο χαὶ ἐπὶ πλοίου εὕροι τις ἂν, 
βέλτιον εἶναι δύο ναύτας ἐμπείρους, ἢ μυρίον πλῆθος 
ἀπείρων * οὗτοι γὰρ τὸ πλοῖον xaX χαταδύσουσι. 

δ΄. Ταῦτα λέγω, οὐχὶ πρὸς τὸ πλῆθος ὑμῶν ἀπεχθῶς 
ἔχων, ἀλλὰ βουλόμενος πάντας εἶναι δοχίμους, χαὶ μὴ 
τῷ πλήθει θαῤῥεῖν. [[98] Πολλῷ πλείους εἰσὶν οἱ εἰς τὴν 
γέενναν εἰσιόντες * ἀλλὰ μείξων αὐτῆς ἐστιν ἡ βασιλεία, 
χἂν ὀλίγους ἔχῃ. Ὡς ἡ ἄμμος τῆς θαλάσσης fjv τὸ πλῆ- 
θος τοῦ λαοῦ, ἀλλ᾽ εἷς ἔσωσεν αὐτούς. Εἷς ἣν 6 Μωῦσῆς, 
xai πάντων μείζονα ἴσχυσεν * εἷς ἣν ὁ Ἰησοῦς, χαὶ τῶν 
ἑξαχοσίων χιλιάδων πλέον ἢδυνήθη. Μὴ τοῦτο σπουδά- 
ζωμεν, ὅπως πολλοὶ γένοιντο μόνον, ἀλλὰ πρὸ τούτου, 
ὅπως δόχιμοι * ὅταν τοῦτο χατασχευασθῇ, τότε χἀχεῖνο. 
Οὐδεὶς οἰκίαν εὐρύχωρον πρῶτον βούλεται ποιῆσαι, ἀλλὰ 
πρῶτον ἰσχυρὰν xal δόχιμον, καὶ τότε εὐρύχωρον * οὗ- 
δεὶς βάλλει θεμέλια e, ἵνα χαταγελασθῇ. Πρῶτον τοῦτο 
ζητῶμεν, χαὶ τότε ἐχεῖνο. Τούτου ὄντος, εὔχολον χά- 
χεῖνο ἔσται * ἐχείνου δὲ οὐχ ὄντος, τοῦτο χἅἂν ἧ, οὐδὲν 
ὄφελος. “Ὄντων μὲν γὰρ τῶν δυναμένων ἐν Ἐχχλησίχ 
λάμψαι, ταχέως ἔσται xal πλῆθος τούτων δὲ οὐχ ὄντων, 
τὸ πλῆθος οὐδέποτε ἔσται δόχιμον. 

Πόσους οἴεσθε ἐν τῇ πόλει τῇ ἡμετέρᾳ εἶναι τοὺς σω- 
ζομέμους; Ἐπαχθὲς μέν ἐστιν, Ó μέλλω λέγειν * ἐρῶ δὲ 
ὅμως. Οὐχ ἔστιν ἐν τοσαύταις μυριάσιν ἑχατὸν εὑρεῖν 
τοὺς σωζομένους " ἀλλὰ xal ὑπὲρ τούτων ἀμφισδητῶ. 
Πόση γὰρ, εἰπέ μοι, καχία ἐν τοῖς νέοις ; πόση ῥᾳθυμία 
iv τοῖς γεγηραχόσιν ; Οὐδεὶς ὡς χρὴ ἐπιμέλειαν ἔχε: 
τοῦ παιδὸς τοῦ ἑαυτοῦ " οὐδεὶς ἔχει ζῆλον πρὸς πρεσδύ- 
τὴν ἰδὼν μιμέσασθαι. Τὰ ἀρχέτυπα ἣράνισται " διὰ 
τοῦτο οὐδὲ οἱ νέο: γίνονται θαυμαστοί, Mf, μοι ἐχεῖνο 
λέγε, ὅτι Πολυοχλοῦμεν. Τοῦτο ψυχρῶν ἀνθρώπων ἐστί" 
καὶ ἐπὶ μὲν ἀνθρώπων εἰχότως ἂν τοῦτο λέγοιτο, ἐπὶ δὲ 
Θεοῦ τοῦ οὐ δεομένου ἡμῶν, οὐκ ἕτι. “Ὅτι δὲ χαὶ ἐχεῖ 
ψυχρόν ἔστι τὸ ῥῆμα, ἄχουσον. 'O πολλοὺς ἔχων olx£. 
τας, ἂν διεφθαρμένους αὑτοὺς ἔχῃ, ὅσα πείσεται δεινα! 
Καὶ ἐπὶ μὲν τοῦ μηδένα ἔχοντος τοῦτο δοχεῖ εἶναι τὸ 
δεινὸν, ὅτι οὐχ ὑπηρετεῖται - ἐπὶ δὲ τοῦ τοὺς πονηροὺς 
ἔχοντο;, xal ἑαυτὸν προσαπόλλυσι μετ᾽ ἐχείνων, χαὶ 
μείζων ἡ ζημία. Τοῦ γὰρ ἑαυτῷ διαχονεῖν πολλῷ χαλε- 
πώτερον τὸ xai ἑτέροις πυχτεύειν xal πόλεμον ἀναδέ- 


* Savil. παρὸν ἢ λίθους τιμίους 9) χρυσὸν ἀγαγέσθαι. b Alii 


πρὸς τὸν ἔνα ἔρχωντα!. Κρείσσων, € Alii ἡ: μέλ)ιον. 


S. JOANNIS ΟΠ ἔϑοςτον! ARCHIEP. ΟΟΝΘΤΑΝΤΙΝΟΡ. 


190 
χεσθα!. Ταῦτα λέγω, ἵνα μὴ τις τὴν Ἔ χχλησίαν θαυμά- 
$7 διὰ τὸ πλῆθος, ἀλλ᾽ ἵνα σπουδάζωμεν αὐτὸ δόκιμον 
ἐργάσασθαι" ἵνα ἕκαστος τοῦ οἰχείου προνοῇ μέλους, 
οὐχὶ τῶν φίλων, οὐδὲ τῶν συγγενῶν, ὅπερ ἀεὶ λέγω, 
οὐδὲ τῶν γειτόνων * ἀλλὰ xal ὥστε τοὺς ξένους ἐφέλ- 
χεσθαι. Οἷον, εὐχὴ γίνετας, χεῖνται πάντες νέοι ψυχροὶ 
xaY γέροντες * χαθάρματα μᾶλλον ἣ νέοι, γελῶντες, ἀνα- 
χαγχάζοντες, διαλεγόμενοι (χαὶ γὰρ xaX τοῦτο ἔχουσα 
γινόμενον), καὶ ἀλλήλους σχώπτοντες ἐπὶ γόνατα χεΐ- 
μενο! * σὺ παρέστηχας ὁ νέος ἣ ὁ πρεσδύτης, ἐπίπλη- 
ξον, ἂν ἴδῃς, ἐγχάλεσον σφοδρότερον, οὖκ ἀνεχόμενον, τὸν 
διάχονον χάλεσον, ἀπείλησον, τὰ παρὰ σαυτοῦ ποίνσον " 
καὶ ἐὰν τολμήσῃ, τι εἰς σὲ ἐργάσασθαι, πάντως πολλοὺς 
ἕξεις d τοὺς συναιρομένους. Τίς γὰρ οὕτως ἀλόγιστος, 
ὡς ἰδών σε ἐγχαλοῦντα ὑπὲρ τοιούτων χἀχείνου: ἔγχα- 
λουμένους, μὴ τῆς σῆς γενέσθαι μερίδος ; Ἄπελθε λα- 
θὼν τὸν μισθὸν ἀπὸ τῆς εὐχῆς. Ἐν οἰχίᾳ δεσποτιχῇ 
τούτους εὐνουστέρους τῶν δούλων χρίνομεν, ὅσοιπερ àv 
μηδὲν παρορῶσιν ἁτάχτως χείμενον σχεῦος. Εἰπὲ δὴ 
μοι, ἂν ἴδῃς ἐν οἰκίᾳ τὸ ἀργύρεον σχεῦος [199] ἔξω ἐῤῥιμμέ- 
νον, χἂν μὴ ἧς ἐπιτεταγμένος, áp' οὐ λήψῃ τοῦτο xal 
εἰσοίσεις ἐν τῇ οἰχίᾳ ; ἂν ἱμάτιον ἁπλῶς ἐῤῥιμμένον, 
xàv μὴ ἔχῃς τὴν φροντίδα, xàv ἐχθρὸς ἧς τοῦ προστε- 
ταχότος €, διὰ τὴν εἰς τὸν δεσπότην εὔνοιαν, οὗ θήσεις 
τοῦτο χαλῶς ; Οὕτω καὶ νῦν. Σχεύη ταῦτά ἐστιν" ἂν ἴδῃς 
ἀτάχτως χείμενα, μεταῤῥύθμισον " ἐμοὶ πρόσελθε, oj 
παραιτοῦμαι " ἐμοὶ εἰπὲ, δῆλον χατάπτη σον * o5 δύναυαι 
πάντα ὁρᾷν, σύγγνωτε. Ὁρᾶτε, ὅση χαχία τὴν oixou- 
μένην χατέχει. Μήτι ἁπλῶς ἔλεγον, ὅτι πλῆθός ἐσμεν 
χόρτον, πέλαγος ἄταχτον ; Οὐ λέγω, ὅτι ἐκεῖνοι τοιαῦτα 
ποιοῦσιν, ἀλλ᾽ ὅτ! τοσοῦτος ὕπνος χαταχεῖται τῶν εἰσ- 
ἰόντων, ὥστς μηδὲ ταῦτα διορθοῦν. Πάλιν ἑτέρους ὁρῶ 
διαλεγομένους ἑστῶτας, τῆς εὐχῆς γινομένης "οἱ ci 
ἐπιεικέστεροι αὐτῶν, οὐδὲ τῆς εὐχῆς γινομένη: μόνον, 
ἀλλὰ καὶ εὐλογοῦντος τοῦ ἱερέως, Ὧ τῆς τόλμης! 

πότε ἔσται σωτηρία ; πῶς δυνησόμεθα τὸν Θεὸν ἐξιλεώ- 

σασθαι; Εἰς παιδιὰν ἂν ἀπέλθῃς, ὄψει πάντας εὐρύθπους 

χορεύοντας, xat οὐδὲν παρημελημένον. Ὡς; οὖν ἐν A201 
παναρμονίῳ xal ποιχίλω; ἐσχευασμένῃ μία τις εὔτχος 
συμφωνία ἀποτελεῖται Ex τῆς χαθ᾽ Exastov εὐταξίας 
τῶν συγχειμένων * οὕτω δὴ χαὶ ἐνταῦθα μίαν ἐξ ἀπάν- 
των σύμφωνον ἁρμονίαν προσΐχεν ἀποτελεῖσθαι. Mía 
γὰρ γεγόναμεν Ἐχχλησία, μιᾶ; χεφαλῆῇς συναρμολο- 
γούμενα μέλη τελοῦμεν, ἕν οἱ πάντες χατέατγμεν σῶ- 
μα "ἂν ἀμεληθῇ τὸ τυχὸν, τὸ πᾶν ἠμέληται xal 5 
ἔφθαρται. Οὕτω τῇ τῶν πολλῶν εὐταξίᾳ f] τοῦ ἑνὸς ἀταξία 
λυμαίνεται, Καὶ τὸ δὴ φοδερὸν, ὅτι ἐνταῦθα οὐχὶ παι- 
διὰν οὐδὲ χορείαν ἔρχῃ χορεύσων, χαὶ Eovnxaz ἄταχτος. 
Οὐχ οἷδας ὅτι μετὰ ἀγγέλων ἕσπτηχας; pst! ἐχείνων 
ἄδεις, μετ᾽ ἐχείνων ὑμνεῖς, xal ἔσττηχας γελῶν; Ὅτι 
γὰρ σχηπτὸς οὐχ ἀφίεται, οὐχ ἐπ᾽ ἐχείνου; μόνον, ἀλλὰ 
καὶ ἐφ᾽ ἡμᾶς, οὐ θαυμαστόν; ἄξια γὰρ σχηπτοῦ ταῦτα, 
Πάρεστιν ὁ βαπ'λεὺς, θεωρεῖ τὸ στρατόπεδον " σὺ δὲ ὑπ 

ταὶς ἐχείνων ὕψεσιν ἔστηχας γελῶν, T) τὸν γελῶντα πε- 
puopov; ᾿Αλλὰ μέχρι πίνος ἐγχαλοῦμεν; μέχρι τίνος 
μεμφόμεθα ; Οὐ γὰρ ὡς λυμεῶνας, οὐ γὰρ ὡς φθορέας, 
oj γὰρ ὡς ἐξώλεις xal διεφθαρμένους τοὺς τοιούτους, 
xai μυρίων γέμοντα: χαχῶν τῆς Ἐχχλησίας ἀπελαύνε- 
σθα: ἔδει; Πότε οὗτοι φείσονται γέλωτος, οἱ ἐν ὥρα 
φρίχης γελῶντες; πότε ἀφέξονται φλυαρίας, οἱ ἐν τῷ 
xatpip τῆς εὐλογίας διαλεγόμενοι; οὗ τοὺς παρόντας al- 
δοῦνται ; οὐ γὰρ τὸν Θεὸν δεδοίχασιν ; οὐ γὰρ ἀρχεῖ ἡ μῖν 


4 Alii πάντας ἕξεις 


e Ἧς τοῦ ἐπιτεταγμένου, sie quidam 
et. Saillus. - 


nullus tremit. Si autem non creditis, intcrrogate 
gentiles qui persequuntur , quandonam res Christia- 
norum accuratius gererentur, quandonam clariores 
illiessent. Tunc pauciores numero crant, scd magnae 
crant virtutum divitiz. Quz utilitas, quzeso, multum 
esse foenum, dum possibile est lapides pretiosos ades- 
sc? Non in multitudine, sed iu virtutis splendore to- 
tum astimatur. Elias unus erat, sed mundus non erat 
illo dignus. Atqui mundus millia multa complectitur; 
sed millia non sunt, quando neque uni cozequantur. 
Melior unus faciens voluntatem. Domini , quam mille 
iniqui (Eccli. 16. 3). Iloc sapiens quidam subindicans 
dicit : Ne desideres multitudinem filiorum | inutilium 
(Ibid. v. 1). Hi inagis blasphemiam in Deum conci- 
tant , quam si Christiani nou essent. Quid mihi opus 
est multitudine ? Alimentum amplius igni. Hoc ct ex 
corpore cognoveris : melior quippe est cibus modera- 
tus cum sanitate, quam delici:2 cum molestía. lloc 
alimentum illo amplius : hoc alimentum, illud morbus 
est. πὴ etin bello quis viderit : meliores esse decem 
virosstrenuos et belli peritos, quam innumeros impe- 
ritos. ΠῚ pr:eterquam quod nihil operantur, alios qui 
operantur, inpediunt.lloc et in navi quis invenerit,me- 
lores esse nautas duos peritos, quam magnam impcri- 
torum turbam : hi namque navim etiam submergent. 

4. Il:ec dico, non quod multitudinem vestram odc- 
rim, sed quod velim omnes cesse probatos, nec mul- 
titudiui fidere. Mu:to plures sunt , qui in gehennam 
incidunt ; sed majus illa est regnum, etsi paucos ha- 
beat. Sicut arena. maris crat multitudo populi ; sed 
unus servavit eos. Unus erat Moyses, sed plus quam 
vinnes potuit : unus erat Jesus, sed plus potuit quam 
sexcenta millia. Non hoc solum curemus, ut. multi 
sint, sed οἱ inagis , ut. sint praeclari : cum hoc perfe- 
clim fuerit, tunc illud fiet. Nemo domuin statim spa- 
tiosant vult. facere, sed primo firmam et probatam, 
deinde spatiosam : nemo fundamenta jacit , ut deri- 
deatur. Primum hoc quxramus, deinde illud. IIoc si 
sit facile et illud aderit : fllud autem si non adsit, hu- 
jus etiam si sit, nulla utilitas. Nam si in Ecclesia sint 
qui clari esse possint, cito erit et. multitudo : hi si 
non sint, numquam erit clara multitudo. 

Non putat Chrysostomus ez. multis millibus centum 
salvos [ore de populo suo. —Quot putatis in urbe nostra 
esse, qui salutem consequentur? Molestum quidem 
est, quod dicturus sum, dicam tamen. In tot millibus 
non sunt centum , qui silutem consequantur ; sed de 
illis etiam dubito. Quanta, quiso, nequitia in adole- 
scentibus , quanta desidi: in seuioribus ? Nemo quam 
oporteret. educandi filii curam habet : nemo senem 
videns, illum imitari studet. Exempla de medio sub- 
lita sunt :ideirco. nec juvenes fiunt. adiniraudi. Ne 
mihi d.ea3 , Multa hominum turba sumus. Hoc írigi- 
dorum hominum est: id de. hominibus merito dica- 
. ur, de Deo autcm , qui. non opis habet nobis, uon 
item. Quod auiem etiam de illis frigidum sit verbum, 
audi. Qui multos habet domesticos, si illi improbi 
sint, quot inala patietur? Ei , qui nullum habet, hoc 
videtur grave , quod non serviatur : is vero, qui iin- 


IN ACTA APOSTOLORUM. IIOMIL. XXIV. 


τι 
* 
probos habet famulos, cum illis it in perniciem ; ma- 
jusque est damnum. Gravius quippe est aliis pugnare 
et decertare, quam sibi ipsi servire. IEvc dico, ut ne 
quis Ecclesiam admiretur propier multitudinem , scd 
ul curemus illam multitudinem clarain efficere : ut 
unusquisque suam curet partem, ut non amicos, non 
cognatos, ut seimper repeto, non vicinos tantum, sed: 
etiam extraneos pertrahat. Exempli causa, fit oratio; 
jacent frigidi omnes juvenes ct senes, purgamenta 
magis quam juvenes, risui, cachinnis, fabulis incum- 
bentes ; hoc enim ego audivi ; et genibus nixi alios di- 
cleriis impelentes : tu qui ades, juvenis aut senex, in- 
crepa si videas, vehementius incesse, et si non ferat, 
diaconum voca, minare, qua penes te sunt. [acito : 
et si quid audeat contra te facere, multos habebis 
adjutores. Quis enim ita irrationabilis est, qui te vi- 
dens illos de ea re objurgantem, non stet in. parto 
tua? Discede sumpta precis mercede. In οὐδ domi- 
nica hos servos aliis benevolentiores judicamus, qui ^ 
nullum vas extra ordinem jacere sinuut. Si videres 
in domo vas argenteum temere foras projectum , 
etiamsi non esses ad lioc deputatus , annon illud du- 
murm referres? si vestimentum projectum, ctianr- 
si curam cjus non gereres, etiamsi eum, cui cura 
commissa, odio haberes, annon ob benevolentiam in 
dominum illud apte reduceres? Ita et nunc. Hxc vasa 
sunt : si videas illa incomposite jacentia, reduc in or- 
dinem : accede ad me, non rccuso : dic mihi , fac me 
certiorem : non possum ownia videre; ignoscite. Vi- 
dete , quanta nequitia orbem occupat. Nut sine causa 
dicebam, nos esse acervum foeni, mare incompuosi- 
tum? Non dico illos talia facere, sed tanta oscitantia 
intrantes laborare , ut. liec. non corrigant. ltursum 
alios vidco, colloquentes stare dum fit oratio : alios 
modestiores scilicet, non modo dum fit oratio , sed- 
etiam dum sacerdos benedicit. O audaciam !: Quando- 
nain erit salus? quomodo poterimus Deum placare ?- 
Si ad ludum abeas, videbis omnes concinne clio- 
reas agentes, nihilque negligi. Sicut ergo indlyra vario: 
et recte composita apta quxdam symphonia ex bono: 
ordine efficitur : ita et hic unam omuium et conso- 
nam harmoniam effici par esset. Una enim sumus 
Ecclesia , unius capitis membra decenter aptata; 
unum Sumus omnes corpus : si quid neglectum fuc- 
rit, totum neglectum οἱ corruptum erit. Ita et multo- 
rum rectum ordinem unius inordiuatie labefactat. 
Quodque terribile est, non buc ad ludum chorcam- 
que saltaturus venis , et incompositus stas. Nescis te 
cum angelis stare? Cum | illis contas hymnosque ce- 
lebras, et stas ridens? Aunou mirum est , quod ful- 
men non immittatur , non in illos tantum, scd et in 
nos omnes ? hzc quippe fulmine digna sunt. Adest 
rex, videt exercitum ; tu vero illis videntibus slas 
ridens , vel ridentem negligis ? Sed quousque incre- 
pamus? quousque reprehesdimus ? Aunon ut pestes, 
aunon ut corruptores , annon ut corruptos €t perni- 
ciosos hujusinodi homines, innumerisque malis onz- 
5105 ab Ecclesia pelli oportuisset ? Quandonam illi a 
risu abstinebunt, qui in hora tremenda rident ? quan- 


191 | ' 
do ἃ nugis abstinebunt, qui in tempore benedictio- 
nis yarriunt ? non praesentes reverentur , hon Deum 
timent? annon sufficit nobis mentis socordia ἢ noa 
satis est quod orantes alio evagemur: ged et risum et 
innos multos ingerimus ἢ 
ona Theatri spectacula. —An theatrum hrec sunt? 
Sed hoc puto atheatris. oriri : inobsequentes enim 
inultos et ineompositos efliciunt. Qu hic eedifica- 
mus , illic destruuntur : neque hoc solom, sed et 
aliis immenditiis necesse est illos repleri. Εἰ perinde 
fit, ac 3i quis campum emupdare velit , in quem su- 
perne fons lutem. immittat; dum enim magis purgas, 
aliud influit. llipsum hic evenit. Postquam enrm il- 
los, qui ex theatris immunditiam intulerant, munda- 
veritus, illo revertentes ipsi majorem referuttt im- 
manditiam : quasi dedita opera sic viventes, ut nobis 


. S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


199 
negotium facessant : et redeunt iteftum ΟΝ ΟΣ ster- 
eoris gestantes, in moribus, in motibus, itr verbis , in 
riso , in desidia. Deinde nos iterum fodimis, quasi de 
industria fodicntes, ut illes mummdos emittentes , ipsos 
rursum videamus ceno onustos. fdcirco conimitto 
vos Deo. Et jam hinc vobis , qui sani estis, testiflcor, 
judicium vobis et. damnationem fore, si quis cum 
videt inordinate agentes, maximeque illo tempore 
confabulantes, non admonuerit nec correxerit eos : 
hioc melius est precatione ipsa. Dimitte preces, et 
illum inerepa : ita et illi proderis, et tw lucraberis. 
Bie poterinmus omnes salutem et regnum c:xelorum 
sisserni : quo nos omnes frui contingat, gratia et be- 
nigtitate Doniini nostri Jesu Christi, quicum Patri 
simulque Spiritui sancto gloria, imperium, honor , 
nunc ct semper , etin szcula ss:culorumn. Amen. 


D i ————————— 


HOMILIA XXV. 


Car. 41. v. 19. Ili quidem, qui dispersi (uerant a tri- 
bulatione, que& [acta fuerat ob Stephanum, periransie- 
runt usque. Phonicen et Cyprum. εἰ Antiochiam , 
nemini loquentes. verbum, nisi solis Judeis. 

4. Non parum ad verbi profectum contulil perse- 
quutio : nam Diligéntibus Deum , inquit, omnia co- 
operantur in bonum (Rom. 8. 28). Si voluissentilli Ec- 
clesiam propagare, non aliud fecissent : de disper- 
sione loquor doctorum. Et vide quorsum extensa 
fuerit. praedicatio. Periransierunt ,. inquit, usque ad 
Phonicen et. Cyprum ei Antiochiam , nemini loquentes 
verbum , nisi. solis Judeis. Vides, quomodo omnia 
circa Cornelium per dispensationem facta sint ? Hoc 
autem et ad defensionem Christi et ad accusationem 
Judaorum eonfert. lufque eum Stephanus occisus est, 
cum Paulus bis est periclitatus , cum apostoli flagel- 
lati sunt, cam sapius ejecti, tunc gentes, tunc Saima- 
ritani recepti sunt : quod et Paulus. clamat dicens : 
Vobis oportebat primum loqui verbum Dei : sed. quo- 
niam repellitis illud , et indignos vos jadicatis , ecce 
cenvertiihur ad gentes (Act. 5. 40). Circuicrunt igitur, 
et gentes alloquebontur. 20. Erant autem quidam eo- 
rum viri Cyprii el Cyrenei, qui cum venissent Antio- 
chiam, loquebantur ad Graecos, anuuiantes Dominum 
Jesum. 91. Κι erat manus Domini cum eis : muliusque 
monerus credentium conversus est ad Dominum Jesum. 
Vide, Grzecis evangelium annuntiant. Verisimile est 
cnim illos Grzce scivisse, et Antiochix multos tales 
fuisse. Et erat, inquit, manus Domini cum illis ; id cst, 
signa faciebant. Viden', cur etiam nuuc. signorum 
necessitas fuerit, ut. crederent ? 99. Pervenit autem 
sermo ad aures Ecclesie, que erat. Jerosolymis , super 
istis : et miserunt Burnabam usque ad Antiochiam. Cur 
tanta civitate verbum recipiente non venerunt. ipsi, 
scd Barnabam miserunt ? Propter Judzos. Verum 
non parva res hic geritur, dum sic Paulus istue ac- 
cedit : meque sine causa , sed cum magna providen- 
tia illum aversantur, ne vox. praedicationis tubaque 
czlorum Jerosolymx includeretur. Viden', quomodo 
ubique malitia eorum, ut opus erat, et ut ipsc vole- 


bat, Christus uteretur, atque odio in Paulum ad xdi- 
ficationem Ecclesix ex gentibus ? Sed vide hunc quo- 
que sanctum , Barnabam dico, quomodo non sua re- 
Spiciat, sed enrrat Tarsum. 93. Qui cum venisset, et 
vidissel gratiam Dei , gavisus est, et hortabatur omues 
in proposito cordis permanere in Domino : 94. quia 
eral vir bonus el plenus Spiritu sancto et fide. Et appo- 
sita est multa turba Domino. 25. Profectus est autem 
Barnabas Tarsum, wt quereret Saulum : quem. cum 
invenisse, perduxit. Antiochiam. Optimus vir erat et 
simplex, atque Paulo familiaris. Ideo venit ad athie- 
tam, ad ducem, ad monomachum, ad leonem ; ne- 
scio quid dicam ; quidquid enim dixerim, dignitate 
inferius Paulo erit. Venit ad venaticum canem , lco- 
nes occidentem , ad taurum fortem, ad lucernam 
splendidam , ad os orbi sufficiens. Vere ideo Antio- 
chi» vocali sunt Christiani , quia Paulus ibi tanto 
tempore mansit. 96. Factum est autem ut annum totum 
congregareniur in Ecclesia, el docerent turbam multam, 
ita w cognominarentur. primum Antiochie | discipuli 
Christiani. Non parva civitatis laus liec. Hoc. contra 
omnes adduci potest, quod prima omnium ore tali 
tanto tempore frueretur : unde et primo isthic hoc 
nomine dignati sunt. Viden' in quantum fastigium ci- 
vitatem extulerit, clarioremque fecerit? lloc Pauli 
opus est. Ubi tria millia, ubi quinque millia credide- 
runt, ubi tanta multitudo, ibi uihil tale factum est ; 
sed adhue de via illa tantum esse dicebantur : hic 
vero Christiani appellati sunt. 97. /n hiis autem die- 
bus descenderunt ab Jerosolymis prophete Antiochiam, 
Quoniam isthic fructum elcemosynz plantari oportc- 
bat , utiliter providetur ut prophetz illo descendant. 

Tu vero mihi consideres veli, neminem ex clario- 
ribus liorum doctorem fuisse : Cyprios enim habucre 
doctores, Cyrenzos et Paulum( etiamsi bic illos su- 

peraverit ), sicut Paulus doctores habuit Barnaba 

et Ananiam ; sed nihil iude minor fuit : babebat (a- 

men et Christum. 28. Surgens autem unus ex eis no- 

mine Agabus, significabat (amem magnam futuram. in 

univers orbe, qe facia est sub Claudio Casare. Nc- 


191 


ἡ κατὰ διάνοιαν ῥᾳθυμία, οὐδὲ ὅτι εὐχόμενοι ἀλλαχοῦ 
ῥεμδόμεθα" ἀλλὰ χαὶ γέλωτα ἐπεισάγομεν xal πολὺν a 
τὸν χαγχασμόν. 

Μὴ γὰρ θέατρόν ἔστι τὰ ἐνταῦθα ; ᾿Αλλ᾽, οἶμαι, τὰ 
θέατρα τοῦτο ποιεῖ - δυσηνίους τοὺς πολλοὺ,, ἡμῖν χαῦ - 
(avra. xal ἀῤῥύθμους. "Amsp οἰκοδομοῦμεν ἐνταῦθα , 
ἐχεῖ χαταστρέφεται" xal οὐ τοῦτο μόνον, ἀλλὰ xal ἐτέ- 
ρας ἀχαθαρσίας ἀνάγχῃ αὐτοὺς ἀναπεπλῇσθαι. Καὶ ταυ- 
τὸν γίνεται, οἷον ἂν εἴ τις χωρίον ἐθέλοι καθᾶραι, πη- 
γῆς ἄνωθεν ὑπερχειμένης βόρθορον ἀφιείσης " ὅσον γὰρ 
ἂν χαθάρῃς, πάλιν ἕτερον ἐπιῤῥεῖ. Τοῦτο xal ἐνταῦθα γίνε- 
ται. 1200] Ὅταν γὰρ χαθάρωμεν ἀπὸ τῶν θεάτρων εἰσιόν- 
τας, ἀχαθαρσίαν ἐπιφέροντας, ἀπελθόντες πάλιν ἐχεῖν, 
μείζονα δέχονται τὴν ἀκαθαρσίαν, ὡς ἐπίτηδες διὰ τοῦ- 
τὸ ζῶντες, ἵνα χόπους ἡμῖν παρέχωσι, καὶ ἔρχονται 
πάλιν πολλὴν χόπρον βαστάζοντες, ἐν τοῖς ἤθεσιν, ἐν 


* Alii γέλωτα ἐπεισιέναι χρὴ xal πολύν. b[ta plerique codd. 
et Savil.; Montf., xai ἀκοῦ, ἐπ., ἀπ. ἐχεῖ. Epit. 1 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XXV. 


192 
τοῖς χινήμασιν, ἐν τοῖς ῥήμασιν, Ev τῷ γέλωτι » ἐν τῇ 
ῥᾳθυμίᾳ. Εἶτα πάλιν ἡμεῖς σχάπτομεν ἄνωθεν, ὡς ἐκί- 
τηδες διὰ τοῦτο σχάπτοντες, ἵνα χαθαροὺς αὑτοὺς πέμ» 
Ἴαντες πάλιν ἴδωμεν συναγαγόντας τὸν βόρθορον. Διὰ 
τοῦτο παραδίδωμι ὑμᾶς τῷ Θεῷ. Ἐντεῦθεν ἤδη χαὶ 
διαμαρτύρομαι ὑμῖν τοῖς ὑγιαίνουσιν » ὅτι χρῖμα ὑμῖν 
ἔσται xal χατάχριμα,, εἴ τις ἰδὼν ἀταχτοῦντα , εἴ τις 
διαλεγόμενον μάλιστα ἐν ὀχείνῳ τῷ χαιρῷ, μὴ yata- 
μηνύσει, μηδὲ ἐπιστρέψει *. βέλτιον εὐχῆς τοῦτο. ἴΑφες 
σου τὴν εὐχὴν, χἀχείνῳ ἐπιτίμησον * οὕτω χἀχεῖνον 
ὠφελήσεις, χαὶ σὺ χερδανεῖς, Οὕτω xal δυνησόμεθα 
ἅπαντες σωθῆναι, καὶ τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας 
ἐπιτυχεῖν * ἧς γένοιτο πάντας ἡμᾶς ἀπολαῦσαι χάριτι 
x4 φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, 
μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, χράτος, 
τιμὴ, νῦν χαὶ ἀεὶ, χαὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. 
'Ap Av 


OMIAIA ΚΕ΄. 


0! μὲν οὖν διασπαρέντες ἀπὸ τῆς θλίψεως τῆς yevo- 
μένης ἐπὶ Στεφάνῳ, διῆλθον ἕως Φοιγνίχης καὶ 
Πύπρου xal ᾿Αγτιοχείας, μηδενὶ ἴα. οῦντες τὸν 
ἰόγον, εἰ μὴ μόνον Ιουδαίοις. 


α'. Οὐ μικρὸν ὁ διωγμὸς κατώρθωσεν εἰς τὸν λόγον 4, 
Τοῖς γὰρ ἀγαπῶσι τὸν Θεὸν πάντα συνεργεῖ, φησὶν, εἰς 
ἀγαθόν. Οὐκ ἂν, εἴ γε ἐπίτηδες ἐσπούδασαν στῇ- 
σαι τὴν Ἐχχλησίαν, ἄλλο τι ἐποίησαν, ἣ τοῦτο * λέγω 
δὲ τὸ διασπεῖραι τοὺς διδασχάλους. Καὶ ὅρα ποῦ τὸ 
χήρυγμα ἐξετάϑη. Διῆλθον, φησὶν, ἕως Φοιγίχης καὶ 
Κύπρου καὶ ᾿Αντιοχείας, μηδενὶ λαλοῦντες τὸν Ad- 
Tov, εἰ μὴ μόνον ᾿Ιουδαίοις. 'Opdc ὅτι οἰχονομιχῶς 
πάντα γέγονς τὰ περὶ Κορνήλιον; Τοῦτο δὲ χαὶ εἰς ἀπο- 
λογίαν τοῦ Χριστοῦ, xai tlg χατηγορίαν τῶν Ἰουδαίων 
ἐστίν. "Ove γοῦν Στέφανος ἀνῃρέθη, ὅτε Παῦλος δὶς 
ἐχινδύνευσεν, ὅτε οἱ ἀπόστολοι ἐμαστίχθησαν, ὅτε πολ- 
λάχις ἡλάθησαν, τότε τὰ ἔθνη ἐδέχθη, τότε Σαμαρεῖται. 
Ὃ καὶ Παῦλος βοᾷ λέγων’ Ὑμῖν ἦν ἀναγκαῖον πρῶτον» 
“1αληθῆγαι τὸν Aóyor τοῦ Θεοῦ" ἐπειδὴ δὲ ἀπωθεῖ- 
σθε αὐτὸν, καὶ οὐχ ἀξίους χρίγετε ἑαυτοὺς, ἰδοὺ 
στρεφόμεθα εἰς τὰ ἔθνη. Περιήεισαν οὖν χαὶ ἔθνεσι 
διαλεγόμενοι. Ἦσαν δέ τιν ὃς ἐξ αὐτῶν ἄγδρες Κύ- 
πριοι καὶ Κυρηγαῖοι, οἴτιγες ἐλθόντες εἰς ᾿Αντιό- 
χϑιαν, ἐλάλουν πρὸς τοὺς ᾿'Ε..:ηγιστὰς, δὐαγγδ.1ι- 
ζόμενοι τὸν Κύριον ᾿Ιησοῦν. Καὶ ἦν χεὶρ Κυρίου 
μετ᾽ αὐτῶν, πούς t6 ἀριθμὸς πιστεύσας ἐπέστρε- 
yer ἐπὶ τὸν Κύριον ᾿Ιησοῦν. Ὅρα, “Ἕλλησιν εὐαγγε- 
λίξονται b. Εἰχὸς γὰρ αὐτούς τε λοιπὸν εἰδέναι ἝἙλληνι- 
στὶ, xai [201] ἐν ᾿Αντιοχείᾳ τοιούτους εἶναι πολλούς. 
Καὶ ἦν χεὶρ Κυρίου, φησὶ, μετ᾽ αὐτῶγ- τουτέστι, ση- 
μεῖα εἰργάζοντο. 'Upde διὰ τί καὶ νῦν ἡ τῶν σημείων 
ἀνάγχη γέγονεν, ἵνα πιστεύσωσιν ; Ἠχούσθη δὲ ὁ .16- 
Joc εἰς τὰ ὦτα τῆς ᾿Εχχιησίας τῆς οὔσης ἐν "Is- 
gocoAípoic τὰ περὶ αὐτῶν, καὶ ἐξαπέστειλαν Βαρ- 
γάδαν 6wA0seiv ἕως ᾿Αγτιοχείας. Τί δήποτε τοιαύτης 
πόλεως δεχομένης. τὸν λόγον, οὐχ ἦλθον αὐτῷ, ἀλλὰ 
Βαρνάθαν πέμπουσι; Διὰ τοὺς Ἰουδαίους. Πλὴν οὐ 
μιχρὸν δή τι οἰχονομεῖται xal οὕτω τὸ τὸν Παῦλον ἐνταῦ- 
θα παραγενέσθαι" οὐδὲ ἁπλῶς, ἀλλὰ xa σφόδρα oixovo- 
μιχῶς αὐτὸν ἀποστρέφονται, ἵνα μὴ καταχλεισθῇ ἐν 
Ἱεροσολύμοις fj φωνὴ τοῦ χηρύγματος, 7| σαλπιγξ τῶ; 
οὐρανῶν. Εἶδες πῶς πανταχοῦ ταῖς χαχίαις αὐτῶν εἰς 


* Alil, οὐ μιχρὸν χατόρθωμα ὁ διωγμὸς Yivo. b Hxe, 


ὅρα" "Ελλησιν εὐαγγελίζονται, desunt in ung. 


δέον, xal ὥσπερ ἐδούλετο ἄνωθεν, ἀπεχρήσατο ὁ Χρι- 
στὸς, καὶ τῷ μίσει τῷ πρὸς τὸν Παῦλον εἰς οἰχοδομὴν 
τῆς ἀπὸ τῶν ἐθνῶν Ἐχχλησίας ; 'AXX ἴδε. xoi τοῦτον 
τὸν ἅγιον, τὸν Βαρνάδαν λέγω, πῶς οὗ τὸ αὐτοῦ εἶδεν, 
ἀλλ᾽ ἕδραμεν εἰς Tagoóv. Ὃς σαραγενόμεγος, καὶ 
ἰδὼν τὴν χάριν τοῦ Θεοῦ, ἐχάρη, καὶ παρεκάδει 
πάγτας τῇ προθέσει τῆς καρδίας προσμένειν τῷ 
Κυρίῳ, ὅτι ἦν ἀνὴρ ἀγαθὸς καὶ πλήρης Πνεύματος 
ἁγίου καὶ πίστεως. Καὶ προσετέθη ὄχιος ἱκανὸς τῷ 
Κυρίῳ. ᾿Εξῆ.108 δὲ εἰς Ταρσὲν ὁ Βαρνάδας áratn- 
τῆσαι Παῦἴον, καὶ εὑρὼν ἤγαγεν αὐτὸν εἰς "Av- 
τιόχειαγν. Πολὺ χρηστὸς ἣν ὁ ἀνὴρ xal ἀφελὴς χαὶ τοῦ 
Παύλου συνήθης. Διὸ καὶ ἦλθεν ἐπὶ τὸν ἀθλητὴν e, ἐπὶ 
τὸν στρατηγὸν, ἐπὶ τὸν μονομάχον, ἐπὶ τὸν λέοντα" 
οὐχ ἔχω τί εἴπω - ὅσα γὰρ ὃν εἴπω, ἐλάττονα «ἧς 
ἀξίας τοῦ Παύλου ἐρῶ. Ἦλθεν ἐπὶ τὸν χύνα τὸν θη- 
ρατιχὸν, τὸν λέοντας ἀναιροῦντα, ἐπὶ τὸν ταῦρον - τὸν 
ἰσχυρὸν, ἐπὶ τὴν λαμπάδα τὴν φαιδρὰν, ἐπὶ τὸ στόμα 
τὸ τῇ οἰκουμένῃ ἀρχοῦν. “Ὄντως διὰ τοῦτο ἐν  "Avtto- 
χείᾳ ἐχρηματίσθησαν χαλεῖσθαι Χριστιανοὶ, ὅτι Παῦ- 
Aog ἐν ταύτῃ τοσοῦτον διέτριψε χρόνον. Ἐγέγετο δὲ 
αὐτοὺς ἐνιαυτὸν διῖον συναχθῆναι ἐν τῇ éxxAm- - 
σίᾳ, xal διδάξαι 5y Aov ἱκαγὸν, χρηματίσαι ce πρῶ- 
tov ἐν ᾿Αντιοχείᾳ τοὺς μαθητὰς Χριστιαγούς. Οὐ 
μιχρὸν τῆς πόλεως τὸ ἐγχώμιον. Τοῦτο πρὸς ἅπαντας 
στῆναι δύναται, ὅτι τοῦ στόματος ἐχείνου τοσοῦτον 
ἀπέλαυσε χρόνον πρώτη τῶν ἄλλων áracüv: ὅθεν xot 
πρώτως ἐνταῦθα τοῦ ὀνόματος ἠξιώθησαν. Ὁρᾷς εἰς 
ὅσον ὕψος ἐπῆρε τὴν πόλιν χαὶ περιφανεστέραν ἐποίησε; 
Τοῦτο Παύλου κατόρθωμα. "Ἔνθα τρισχίλιοι, ἔνθα πεν- 
ταχισχίλιοι ἐπίστευσαν, ἔνθα τοσοῦτον πλῆθος, οὐδὲν 
τοιοῦτον γέγονεν, ἀλλ᾽ ἔτι τῇς ὁδοῦ μόνον fxouov* ἐν- 
ταῦθα δὲ Χριστιανοὶ ὠνομάσθησαν. Ἐν ταύταις δὰ 
ἡμέραις xacijA00v ἀπὸ ᾿Ιεροσολύμων προφῆται εἰς 
Ἀντιόχεια». Ἐπεὶ xai τὸν τῆς ἐλεημοσύνης ἐνταῦθα 
καρπὸν φυτευθῆναι ἔδει, συμφερόντως οἰχονομεῖται τοὺς 
προφῆτας χατελθεῖν. Σὺ δέ μοι παρατήρει πῶς οὐδεὶς 
τῶν περιφανῶν χαὶ τούτοις γίνεται διδάσχαλος" Κυπρίους 
γὰρ ἔσχον διδασχάλους xal Κυρηναίους, καὶ Παῦλον 
(εἰ xaX οὗτος ὑπερέδαινεν αὐτοὺς), ὥσπερ Παῦλος Βαρ- 
νάθαν καὶ ᾿Ανανίαν' ἀλλ᾽ οὐδὲν παρὰ τοῦτο ἡλάττωται" 
ἔσχε δὲ ὅμως xol τὸν Χριστόν. ᾿Αγαστὰς δέ τις 


^ In verba, ἐπὶ τὸν ἀθλητήν, omnes codd. conspirant; 
jisdem carent editi. Epir. 


135 


ἐξ αὐτῶν ὀνόματε "Ava6oc, ἐσήμαγε, «ιμὸν μέ- 
γαν μέλλειν ἔσεσθαι ἐς" ὅλην [302] τὴν οἰκουμέ- 


vn». Ὅστις καὶ ἐγένετο ἐπὶ Κιαυδίου Καίσαρος. « 


᾿λναγχαίως ἐνταῦθα λιμὸν μέγαν μέλλοντα 8 ἔσεσθαι 
σημαίνει, ὃς δὴ χαὶ ἐγένετο, χαθὰ περὶ αὑτοῦ προ:ῤῥή- 
θη. Ἵνα γὰρ μὴ νομίσωσέ τινες διὰ τοῦτο τὸν λιμὸν 
γεγονέναι, ὅτι Χριστιανισμὸς εἶστλθεν, ὅτι δαίμονες 
ἀπέστησαν, προλέγει τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον Ó μέλλει 
συμθδαίνειν, ὥσπερ xal ὁ Χριστὸς προεῖπε πολλὰ, χαὶ 
ἐξέδη. 

Οὐ τοίνυν διὰ τοῦτο, ἐπεὶ ἔδει ἐξ ἀρχῆς τοῦτο γενέ- 
σθαι, ἀλλὰ διὰ τὰ χαχὰ τὰ εἰς τοὺς ἀποστόλους γενό- 
μενα ὧν xai γενομένων, τέως ἐμαχροθύμει ὁ Θεός" 
ὡς; δὲ ἐνέχειντο, λιμὸς γίνεται, μηνύων τοῖς Ἰουδαίοις 
τὰ ἐσόμενα xaxá. ᾿Αλλ᾽ εἰ xal δι᾽ αὐτοὺς ἦν, διὰ τοὺς 
ἄλλους ἔδει χαὶ ὄντα παύπασθαι. Τί γὰρ ἠδίχησαν "EX- 
ληνες, ἵνα χαὶ μηδὲν ἀδιχήσαντες αὐτοὶ τῶν χαχῶν με- 
τάσχωσιν:; El δὲ μὴ διὰ τοὺς Ἰουδαίους, χαὶ εὐδοχιμῆ- 
σαι δὴ αὐτοὺς μᾶλλον ἐχρῆν, ὅτι τὸ αὐτῶν ἐποίουν, ὅτι 
ἀνήρουν, ἐχόλαζον, ἐτιμωροῦντο, πάντοθεν ἐδίωχον. 
Καὶ θέα πότε γίνεται ὁ λιμός" ὅτε χαὶ οἱ ἐθν!'χοὶ λοιπὸν 
προσεδέχθησαν. 

β΄. ᾿Αλλὰ εἰ διὰ τὰ χαχὰ, φησὶν, ἔδει τούτους ὑπεξαι- 
ρεθῆναι. Διὰ τέ, εἰπέ μοι ; οὐχὶ προλαδὼν εἶπεν αὐτοῖς 
ὁ Χριστός "Er τῷ κόσμῳ θλίψιν ἕξετε; Σὺ 55 ταῦτα 
λέγων, τάχα χαὶ τοῦτο ἐρεῖς, ὅτι ἔδει pros μαστίζεσθαι. 
᾿Αλλ᾽ ὅρα αὑτοῖς γινόμενον χαὶ τὸν λιμὸν σωτηρίας at- 
τιον, ἐλεημοσύνης ἀφορμὴν, πολλῶν πρόξενον ἀγαθῶν' 
éste χαὶ ὑμῖν γέγονεν ἂν, εἴ ys. ἐδούλεσθε b, ἀλλ᾽ οὐχ 
ἠθελήσατε. Προλέγεται ὃ, ὥστε λοιπὸν προπαρα- 
σχευασθῆναι πρὸς τὴν ἐλεημοσύνην, ὅτι δεινὰ ἔπασχον 
οἱ ἐν Ἱερουσαλήμ᾽ πρὸ 65 τούτου οὐχ ἐν λιμῷ ἧσαν. Καὶ 
πέμπεται Βαρνάβδας χαὶ Παῦλος διαχονήσοντες. Τῶν» δὲ 
μαθητῶν, καθὼς ηὐπορεῖτό τις. Εἶδες ἅμα πιστεύον»- 
τὰς, χαὶ ἅμα χαρποφοροῦντας, οὐ τοῖς αὐτῶν μόνον, 
ἀλλὰ καὶ τοῖς πόῤῥω ; Τοῦτο δοχεῖ μο: ἐνταῦθα λέγειν, 
ὅπερ ἀλλαχοῦ ὁ Παῦλός φησιν, ὅτι Δεξιὰς ἔδωχαν ἐμοὶ 
xal Βαργάδα κοιγωνίας, μόνον (va τῶν πτωχῶν 
μνημογεύωμεν c. Τοσοῦτον ὠφέλησεν ὁ λιμός. Καὶ ὄρα 
αὑτοὺς οὐδὲ ἐν τῇ θλίψει εἰς θρήνους καὶ δάχρυα χατα- 
πίπτοντας, χαθάπερ ἡμεῖς, ἀλλ᾽ εἰς ἔργον μέγα xol 
ἀγαθὸν ἑαυτοὺς ἐχδιδόντα-" μετὰ πλείονος γὰρ ἀδείας 
ἐχήρυττον τὸν λόγον. Καὶ οὐχ εἶπον: Ἡμεῖ; Κυρηναῖοι 
γαὶ Κύπριοι ὄντε:, τοιαύτῃ ἐπιθώμεθα πόλει λαμπρᾷ 
xai μεγάλῃ ἀλλὰ τῇ χάριπι τοῦ Θεοῦ πιστεύοντες, 
χαὶ ἐχεῖνοι ἐπ:χείρηϑαν τῇ διδασχαλία, xat οὗτοι οὐχ 
ἀπηξίωσαν παρ᾽ ἐχείνων τι μαθεῖν, "Opa διὰ τῶν μι- 
χρῶν πάντα χατασχευαζόμενα, τὸ χήρνυγμα αὐξανόμε- 
γον, τοὺς ἐν Ἱεροσολύμοις πάντων ὁμοίως φροντίζον- 
τας, ὡς μίαν οἱχίαν τὴν οἰχουμένην ἔχοντας. "Hxoucav, 

ὅτι Συμάρεια δέδεχται τὸν λόγον, χαὶ ἔπεμψαν Πέτρην 
xai Ἰωάννην" ἤχουσαν τὰ εἰς ᾿Αντιόχειαν, xa πέμπου- 
σι Βαρνάθοαν. Πολὺ γὰρ τὸ διάστημα Tv, χαὶ οὐχ ἔδει 
τοὺς ἀποστόλους τέω; χωρισθῆναι, ἵνα |205]uf νομι- 
σθῶσιν εἶνα: φυγάδες, xal τοὺς αὐτῶν πεφευγέναι. Τότε 
δὲ ἀναγχαίως χωρίζονται, ὅτε λοιπὸν ἀνίατα ἔχειν ἐδό- 
χει τὰ χατ᾿ αὑτούς" ὅτε λοιπὸν ὁ πόλεμος ἐπέστι,, xal 
ἀπολέσθαι ἔδει" ὅτε ἡ ἀπόφασις ἐξηνέχθη" ἐπεὶ £o; Παῦ- 
λος εἰς Ῥώμην μὴ ἀνέθαινεν, ἐχεῖ ἧσαν. Ἐξέρχονται 


& Vox μέλλοντα, qua carent edili, ex uno codice recepta * 


est. Ενιτ. P Quidam, ἀγαθῶν. Ὑμῖν δὲ͵ φησὶν, εἴγε ἐδούλεσθε. 
Mox, cum plerisque codd. προπαρχσκενασθῆναι, et infra οὐδὲ 
iv T$ Obbyct, scripsimus. Editi. xagaox. οἱ οὐδὲ ἐνταῦηα τῇ 
(Ova. Eprr.. € Post. μνυγμονεύωμεν quidam mss. artdunt Σοὶ 
"142065, ἔζη. Ulr. qui ad interpr. Lat; netta sunt. Lbir. 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


(9: 
ὃὲ, οὐχὶ τὸν πόλεμον δεδοιχότες" πῶς γὰρ, οἵ γε πρὸς 
τοὺς πολεμεῖν μέλλοντας àmfsoav; Καὶ ὁ πόλεμος δὲ 
νεται λοιπὸν τελευτησάντων τῶν ἀποστόλων, χαὶ πέρας 
τὸ περὶ αὑτῶν ῥηθὲν λαμδάνΞι' "Eg0acer ἐπ' αὑτοὺς ἡ 
ὀργὴ εἰς τέλος. “Ὅσῳ ἀσημότερο: οὖν ἦσαν, τοσούτῳ 
μᾶλλον ἔλαμπεν f, χάρις. διὰ μικρῶν ἐργαξομένη μεγά- 
λα. 'AXX ἴδωμεν ἄνωθεν τὰ εἰρημένα. Ilupsxá.et 
πάντας, gro, προσμένειν τῷ Κυρίῳ, ὅτι ἦν ἀνὴρ 
ἀγαθός. Ἔ μοὶ δοκεῖ ἀγαθὸν νῦν τὸν ἀφελῇ λέγειν. τὸν 
ἄπλαστον, τὸν σφόδρα τῆς τῶν πλησίον ἐπιθυμοῦντα 
σωτηρίας, Οὐ μόνον δὲ ἣν ἀνὴρ ἀγαθὸς, ἀλλὰ καὶ πλή- 
ρης Πνεύματος ἁγίου xal πίστεως. Διὸ xal τῇ προθέσει 
τῆς χαρδίας παρεχάλει πάντας" τουτέστι, μετὰ ἔγχω- 
μίου χαὶ ἐπαίνου. Καὶ σχόπει, πῶς καθάπερ γῆ λιπαρὰ 
τὸν λόγον ἐδέξατο ἡ πόλις αὕτη, χαὶ πολὺν τὸν χαρπὸν 
ἀπεδείξατο. Διὰ τί δὲ τῆς Ταρσοῦ αὐτὸν ἀπέστησεν ὁ 
Παρνάθας xal ἐνταῦθα ἤγαγεν; Οὐχ ἁπλῶς: ἀλλ᾽ ὅτι 
ἐνταῦθα χαὶ ἐλπίδες d χρησταὶ, xoi μείζων ἡ πόλις, xol 
πολὺ τὸ πλῆθο;. Εἶδες πάντα τὴν χάριν ἐργαζομένην, 
οὐ Παῦλον’ xai πῶς διὰ τῶν μιχρῶν τὸ πρᾶγμα ἀρχὴν 
ἔλαθεν, ὅτε 0b περιφανὲς γέγονε, τότε Παρνάβδαν πέμ- 
πουσι; Καὶ διὰ τί μὴ πρὸ τούτου ἔπεμψαν αὑτόν ; [1ολ- 
λὴν τῶν χαθ᾽ ἑαυτοὺς πρόνοιαν ἐποιοῦντο, xat οὖχ ἐδού- 
λοντο ἐγχαλεῖν αὐτοῖς Ἰουδαίους, ὅτι προτελάμθανον 
τὰ ἔθνη" χαΐίτοι διὰ τὸ ἀπαραιτήτως αὐτοῖς ἐπιμίννυ- 
σθαι, ἐπεὶ ἔμελλέ τις ἀμφισδήτησις γίνεσθαι παρ᾽ 
αὑτῶν, τὰ χατὰ Κορνήλιον προῦλαδε. Τότε γοῦν xai 
λέγουσιν. "Iva ἡμεῖς εἰς τὰ ξῦνη, αὐτοὶ δὲ εἰς τὴν περι- 
τομήν. Καὶ σχόπει, πῶς εὐκαίρως fj ἀνάγχη τοῦ λιμοῦ 
εἰσήγαγε τὴν χοινωνίαν τὴν ἀπὸ τῶν ἐθνῶν τὴν πρὸς 
τοὺς ἐν Ἱεροσολύμοις πεμφθεῖσαν. Δέχονται Xp τὰ παρ᾽ 
αὐτῶν, οἵ xat οὐ, χαθάπερ ἡμεῖς ἐν θρήνοις τὰς συμφο- 
ρὰς διάγομεν, οὕτω δῆπου καὶ οὗτοι’ ἀλλὰ μετὰ πλείο- 
γος ἀδείας διῆγον, ἅτε πόῤῥω γενόμενοι τῶν χωλνόν- 
των αὐτοὺς, xal ἐν ἀνθρώποις ὄντες οὐ πεφοδημένοι; 
τοὺς Ἰουδαίους" ὃ χαὶ αὐτὸ συνΞδάλλετο οὐ μικρόν. ᾿Αλλὰ 

xaX εἰς Κύπρον ἀφίχοντο, ὅπου πολὺ μὲν τὸ ἀδεὲς, 

πλείων δὲ ἡ ἀμεριμνία. Οὐδενὶ δὲ τὸν AÓyor, φτδὶν, 

εἰ μὴ ᾿Ιουδαίοις ἐλάλουν. Οὐ διὰ τὸν τῶν ἀνθρώπων 
φόύον, ὃν οὐδὲν ἡγοῦντο, τοῦτο Exolouv* ἀλλὰ τὸν νόμον 
τηροῦντες, χαὶ αὐτοὺς ἔτι διαθαστάξζοντες. Πσαν δέ 
turec ἐν ᾿Αγτιοχείᾳ Κύπριοι καὶ Κυρηναῖοι. Οὗτοι 
μάλιστα οὐχ ἐφρόντιζον Ἰουδαίων. Οἵἴτινες ἐλάλουν 
πρὸς τοὺς ᾿Ε1.1ηγιστὰς, εὐαγγελιζόμενοι τὸν Κύ- 
ριον Ιησοῦν.ἴπως διὰ τὸ μὴ εἰδέναι '"E6patazt, "Er 
νας αὐτοὺς ἐχάλουν. Παραγενόμεγος δὲ, φησὶ, Βαργά- 
€ac, καὶ ἰδὼν τὴν χάριν τοῦ Θεοῦ (οὐχὶ τὴν σπουδὴ" 
τῶν ἀνθρώπων), παρεκάλει αὑτοὺς προσμένειν τῷ 
Κυρίῳ. Τάχα τῷ ἐπαινεῖν τὸν ὄχλον χαὶ ἀποδέχεσθαι, 
τούτῳ [204] πλείους ἐπέστρεψε. Καὶ διὰ τέ μὴ Dass» 
γράφουσιν, ἀλλὰ Βαρνάδαν πέμπουσιν; Οὔπω τοῦ ἀνδρὸς 
ἤδεσαν τὴν ἀρετῆν" διὸ χαὶ μόνον οἰχονοιεῖται Daová6av 
παραγενέσθαι. Ἐπεὶ δὲ καὶ πλῆθος ἦν, χαὶ οὐδεὶς ὁ χω» 


. λύων, εἰχότως ἐθλάστησεν ἡ πίστις, xol μάλιστα, ὅτ: 


οὐδένα ἐνταῦθα ὑπέμειναν πειρασυὼὸν, χαὶ ὅτ! Παῦλο; 
χυηρύτεει, xal οὐχ Ext ἀναγχάξεται φεύγειν. Καλῶς δὲ 
οὐχ αὐτοὶ περὶ τοῦ λιμοῦ λέγουσιν, ἀλλ᾽ οἱ προφῆτα:, 
(ya μὴ φορτιχοί τινες δόξωσι. Καὶ θαυμάζειν ἄξιον, 
πῶς οὐχ ᾿γανάχτηταν ὡς ὑπεροφθέντες ᾿Αντιοχεὶς, 
ἀλλ᾽ ἀρχοῦνται τοῖς διδασχάλοις. οὕτω πάντες ἕζεον 
τρὸς τὸν λόγον. Oi xa οὐδὲ περιέμειναν γενέσθαι 
τὸν λιμὸν, ἀλλὰ πρὸ τούτου ἔπεμψαν, Καθὼς noxopsi- 
zÓÜ τις. 


d Οὐχ $njvwp ἐιχῦθα γὰρ καὶ D82.; sie quiam. 


193 


cessario hie famem magnam futuram significat, qua 
etiam, ut przdicta fuerat, contigit. Nc putarent euim 
quidam idco famem veuisse, quod Christianismus in- 
gressus esset, quod d:emónes abscessissent : przdi- 
cit Spiritus sanctus quod futurum est, sicut οἱ Chri- 
stus multa prxdixit qux evencrunt. 

Cur fames venerit. — Non ideo igitur, quia ab initio 
ita rem accidere oportebat; sed propter mala apo- 
stolis illata : qu: quum et lierent, aliquantisper Deus 
patienter ferebat ; cum autem illi pergerent, fames 
accidit ; que Judzeis futura. mala prazenuntiabat. Sed 
etsi propter Jud:eos fames esset, propter alios opor- 
tebat illam. cessare. Quid enim injurix intulerant 
Grxci , ut malorum essent. participes ? Si autem non 
propter Jud:eos, illos ergo clariores fieri oportebat , 
quod pro virili sua facerent, quod occiderent, puni- 
rent, plecterent , undique persequerentur. Et vide, 
quandonam fames accidat : cum ethnici jam suscepti 
cessent. 

9. Sed si propter mala, inquies, oportebat certe hos 
eximi. Cur, dic mihi ? annon ante dixerat illis Chri - 
stus : In mundo tribulationem habebilis (Joan. 16. 53)? 
Tu vero, qui àxec dicis, forte adjicies, non oportuisse 
illos flagellari. At vide illis famem factam esse salutis 
causam , eleemosyn: occasionem , multaque conci- 
liasse hona, ut vobis conciliasset, si voluisselis ; sed 
noluistis. Przedicitur autem , ut magis parati sint ad 
eleemosynam, quia gravia passi sunt, qui erant Jero- 
solymis ; antea autem fame non laborabant. Et mit- 
tuntur Barnabas et Paulus ministraturi. 29. Discipuli 
autem prout quisque abundabat. Viden' illos statim at- 
que crédiderunt fructum tulisse, non iis modo qui 
prope, sed etiam iis qui procul erant? Hoc mili vi- 
detur hic dicere, quod alibi Paulus dicit : Dexteras 
dederunt mihi et Barnaba societatis , tantum u$ paupe- 
rum memores essemus? (Gal. 9, 9. 10). Tantum pro- 
fuit fames. Et vide illos ex fame neque in fletus ct 
lacrymas erupisse, ut nos facimus, sed ad opus ma- 
gium et bonum se dedidisse; cum majori namque li- 
bertate praedicabant verbum. Nec dicebant, Nos, qui 
Cyren:vi et Cyprii sumus, hanc aggredimur civitatem 
splendidam el magnam ; scd gratize Dei fidem haben- 
tes , et illi doctrinam aggressi sunt, et hi non d:di- 
gut sunt ab illis quidpiam ediscere. Vide a parvis 
ct exiguis omnia peracta, przedicationem auctam, cos 
qui Jerosolyniis eade: cum aliis omnibus sentientes, 
ct quasi unam domum orbem totum haberi. Audie- 
raut quod Samaria recepisset vcrbum , et miserunt 
Petrum et Joannem : audierunt quid Antiochizx acci- 
disset, et mittunt Darnabam. Multum enim erat iti- 
neris spatium , nec oportebat adhuc apostolos iude 


! post verla, menores essemus, quidam Manuscripti ad- 
dunt , adliuc Jacobus vivebat. Miror lianc clausulam in Ma- 
nuscriptis quibusdam inseriam haberi. Quid enim ad rem 

rasentem facit, si dicatur. hic' adliuc Jacotum vixisse? 

einde vero de quo Jacobo hic agitur ? Jacobus enim fra- 
ter Joannis paulo post gladio exsus fertur. Jacobus autem 
frater Domini episcopus Jerosolymoruim, iuferius neque 
&nel ia vivis esse memoratur. Ád quid ergo dicitur hic 
Jacobuin in vivis fuisse ? et cur id amanuenses. addiderint 
non »atis perspicio. 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XXV. 


194 
discedere , ne fugitivi esse viderentur, et a suis fu- 
gisse. Tunc autem necessario separati sunt, cum de- 
mum δυάδα! insanabiles esse viderentur, cum bello 
jam imminente perire illos oportebat, cum sententia 
prolata est : quoniam quamdiu Paulus Romam ncn 
veniL , illic erant, Exierunt autem , non quod bellun 
Umerent : quoinodo enim timuissent, qui oppugnatu- 


᾿ΤῸΒ adibant? Bellumque demum infertur jam mortuis 


apostolis, et quod de illis dictum erat evenit : Perve- 
nil super illos ira in finem (1. Thess. 9. 16 ). Quauto 
igitur obscuriores erant, tanto magis gratia fulgebat, 
per exiguos magua faciens. Sed superiora repetamus. 
Hortabatur omnes, inquit, wt permanerent in Domino. 
quia erat vir bonus. Videtur mihi bonum dicere sim- 
plicem , non simulatum , qui proximi salutem admo- 
dum cuperet. Non modo autem vir bonus erat , $ed 
et plenus Spiritu sancto ct fide. Ideo cx proposito 
cordis omncs hortabatur; id est, cum cncomio et 
laude. Et considera quod, ut terra pinguis, sermonem 
accepit hzec civitas, et [ποίη multum exhibuit. Cur 
autem Tarso Saulum Barnabas abduxit, et huc dedu- 
xit ? Non sine cansa, sed quia hic bona spes, civitas- 
que major erat, ac magna multitudo. Vidistin' gra- 
tiam omnia operari, non Paulum? et quomodo a 
parvis res coepta sit ; ubi autem inclaruit , tunc mitti 
Darnabam ? Et eur non aute miserunt illum? Multam 
rerum ad se spectantium curam habebant , nec vole- 
bant Judzxis accusandi se locum dare , quod gentes 
admitterent ; cisi quia ipsis necessario commisti erant, 
quia disceptatio qu:edam futura crat inter i'los , Cor- 
nelii gestum przcessit. Tunc ctiam dicunt : Ut nos in 
gentes, ipsi vero in circumcisionem. Et perpendo 
quam tempestive necessitas famis communicationem 
illam gentium, iis qui Jer«solymis erant missam, in- 
duxerit. Accipiunt autem ab illis, qni non, sicut nos, 
in luetu calamitates fereliant , scd cum majori sccu- 
ritate, utpote qui procul essent ab iis, qui impedirent 
ipsos , et inter homines essent , qui non timerent Ju- 
dieos : quod ipsum non parum conducebat. Sed etiam 
in Cyprum migraruut , ubi magna securitas crat , et 
major libertas. Nemini , inquit , loquebantur verbum , 
nisi Judaeis. Non ob metum hominum , quem nihili 
facie: ant ; sed legem servantes, et ipsos adhuc tole- 
rantes. Erant autem quidam Antiochia Cyprii et Cyre- 
nti. lli maxime non curabant Judiros. (Qui loqucban- 
tur ad Grecos, annuntiantes Dominum Jesum. Foitassis 
quod nescirent Hebraice, Grzcos illos vocabant, Cum 
venisset, inquit, Barnabas, et vidisset gratiam Dei, non 
diligentiam hominum , Aortabatur illos permanere in 
Domino. Forte quod laudaret turbam et approbaret , 
ideo plures convertit, Et quare non Paulo scribunt, 
sed barnabam mittunt ? Nondum viri virtutem novce- 
rant; ideoque statuitur ut. Barnabas tantum profici- 
sceretur. Quia vero et multitudo erat, et nemo oberat, ἢ 
ideo facile fides germinavit, maxime quia nullam liic 
terebant tentationem, et quia Paulus pradicabat, nec 
jum fugere cogebatur. Recte autem non illi famem 
pra dicunt, sed. proplict:e , ne oncrosi illi esse vide- 
rentur. Mirari vero subit, cur Antiocheni quasi de- 


405 


speeti non indignarentur, sed eententi essent doeto 
ribus : ua omnes fervebant erga sermonem. Qui non 
exspeetata famis tempore, singuli pro facultate mise- 
runt. 

35. Et ebserva, quod inter apestolos aliis hoc com- 
mitttur; hic vero Pawus et Barnabas deputantur. 
Nec sine gravi causa id provisum est : alioquin vero 
initium erat, ncque noe oportebat offendi. At nune 
nemo id facit, licet fames s& illa gravior. Non enim 
par res est communem ferre calamitatem , el dum 
cunes abupdantia fÁreuntur, pooperiores tantum fume 
laborare. Tunc fames erat, et qui dabant pauperes 
(Pro facultate sua. singuli , inquit) : nune vero duplex 
est fames, sicut et duplex abundantia : fames gravis, 
fames, non audiendi verbum Domini, sed per elce- 
musynam cibum aecipiendi. Tune et qui iu δυάς 
pauperes erant, et qui Antiochi:e peeuuias erogabant, 
bwne (ruebantur ; et hi magis quam illi : nunc autenr 
et uos et paaperes in fame : illi quod necessario cibo 
egeant, nos quod in penuria misericordia: Dei simus. 
Hoe cibe nibil magis necessarium fuerit. Ile non sub- 
euntur mala, qux» ex saturitate oriuntur : bujus cibi 
non in secessum emittitur pars maxima. Nihil formo- 
sius , nihil sanius anima que sie alitur ; omni supe- 
rier esi morbo, omni fame, onini intemperie et :gri- 
Wwdine : nemo illam capere polerit; sed sicut ad- 
amantinum corpus non ferrum c:edere valet, non aliud 
quidvis : sie uec animam eleemosyna firinatam quid- 
vis eapere poterit. Quid , queso, illam capere possit 
umquam ? pauperias ἢ Minime ; in regiis enim penua- 
riis posita est. An fur et latro? Sed illos perfodere 
parietes nemo valet. An vermis? Sed hac etiam per- 
Ricie superior est hic thesaurus. An timor et invidia? 
Δι non bis capitur. Sycopbantiz et insidiz ? Neque 
ile ; thesaurus quippe est inaceessus. Sed turpe fue- 
rit, si hzc solum qu;e cleemosyn:z insunt ostendero, 
missis iis qux contraria illis sunt. Non modo enim 
illa ab omni invidia est libera, scd ct benedictione 
fruitur. multa ab iis, qui iliam accipiunt. Sicut enim 
inliumani et crudeles non lzsos solum habent inimi 
C^&, sed etiam eos, qui nihil mali passi [3508 mise- 
rantur, inhuimanosque accusant : sic qui magnis affe- 
cere bonis, non eos qui accepere tantum, sed et alios 
habent laudatores. Quid ab invidia liberos dico 1 Ab 
in-idiatoribus etiam , furibus et parietum effractori- 
bus liberantur. Neque hoc solum inest boni ; sed non 
modo non minuitur substantia , verum etiam augetur 
et crescit. Quid Nabuchodonosore turpius? quid fo 
dius ? quid. iniquius? Impius erat homo : mille indi- 
cia, mille signa vidit, et resipiscere noluit; scd Dei 
Servos in caininum injecit, etiamsi postca adoraverit. 
Quid igitur propheta? Her, consilium meum placeat 
tibi : peccata (ua eleemosynis redime, et iniquitates tuas 
tiiserationibus pauperum : forte erit. venia delictis tuis 
(Dan. 4. 95). {Ππ|ς ita dixit non dubitans (valde enim 
sibi perauasutm erat), sed ut illum in majorem injice- 
Tet Gmorem , et majorem hxc faciendi necessitatem, 


* Aljus heec, quid ab invidia liberos dico , omisit. 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOD. 


196 
Nam. st affirmando. dixisset , negligentior ille fuisset. 
Sic et nos tunc maxime quosdam urgemus, eum dici. 
mais : Hortare illum taleus; nec addimus, illum andi- 
turum prorsus esse, sed, fortasse auditurum : nam ex 
dabitatiose majos ortus timor, magis impellit. fuco 
jid illi non manifestum fecit. Quid dicis ? lantisne im- 
pietatibus erit νοι ? Etiam. 

Que. peccatiem. est. eleemosyna inferius. — Non est 
peccatum , quod now possit eleemosyna purgare et 
exslinguere : omne peceatum est iHa inferius : ad 
omne vulnus. aptum pharmacum est. Quid publieano 
deterius ? τὸ omnis iniquitatis oceasio est : sed hane 
totum abluit Zaech:xus. Vide, quomodo lee ostendat 
Christus, c«m curavit marsupium habere, et portare 
ea que immittebantur. Paulus quoque dicit : Tantum 
"Ἢ pauperum memores simts (Gal. 2. 10) ; et in Scri- 
p'uris passim hac de re agitur. Pretium anime riri , 
inquit , divitie proprie (Prov. 15. 8) ; Christus vero, 
Si vis perfeclus esse, vende omnia qua habes, et da pau- 
peribus, el veni, sequere me (Matth. 19. 91). llxce vera 
perfectio est. Eleemosyna vero non pecuniis modo , 
scd ctiam operibus exercetur. Exempli causa, possu- 
mts patrocinari , possumus manum porrigere : sape 
patrocinium plas servavit, quam pecunize. 

4. Eleemosgna modi varii. — Age ergo in praosenti 
emnia eleemosyn:x genera excitenius. Potes per pe- 
emnias ἢ Ne segais esto. Potes per patrocinium ? Ne 
dicas, quia pecunie non adsunt; hoc nihil est. Valde 
niagnum hoe quomtue. est : ac si pecunram dedisses , 
sie affectus esto. Potes ministrando juvare ? Hoc fa- 
cito. Exempli gratia, arte medicus es ? Infirmos cura ; 
e! hoe magnuin est. Potes consilio juvare ὕ Hoc om- 
nium optimum est et. maximum , majusque lucrum 
habet : non enim hac via famem , sed gravissimam 
mortem pellis. Hoe apostoli bono pleni prorsus erant: 
ideo pecuniarum distributionem inferioribus commit 
tebant , dum sermone juvabant. An putas parvam 
esse eleemosynam, animam anxiam , de extremis pe- 
riclitantein, febris ardore deteutam , a morbo posse 
liberare ? Verbi gratia, vides amicum avaritia deten- 
tum ? Miscrare hominem. Suffocatur ille ? Exstingue 
illius ignem. Quid igitur si non obtemperet ἢ Tu quod 
tuum est facito, nec ignavus sis. Vides eum in vin- 
culis detineri? ( nam pecunie vere vincula suut ). Il- 
lum ai, iuvise, consolare, a vinculis eripere conare. 
Si nolit, penes illum culpa erit. Vidisti nudum et 
peregrinum ? (nudus enim vere et peregrinus in ezelis 
est, qui rectam viam non curat). Recipe in diversa- 
rium tuum, vestimentis virtutis indue illum , da illi 
civitatem in cxlo. Quid ergo, si et ego nudus sim, 
inquies ?* Teipsum indue primum : si nosti te nudum 
esse , plane scis te indui oportere. Si nuditatis hujus 
modum nosti, nossc poteris, quo opus sit vestimento. 
Quot mulieres serica vestimenta gestant, virtutisque 
vestibus prorsus nud:e suut ? Ilis illas vestiant viri 
sui. Verum non admittunt illas vestes , has volunt? 
[loc primum facito : illarum vestium concupiscen- 
tiam illis insinua ; ostende illis ipsas essc nudas, de 


195 


γ΄. Καὶ ópa, ὅτι ἐν μὲν τοῖς ἀποστόλοις ἕτεροι τοῦτο 
ἐπιτρέπονται' ἐνταῦθα δὲ Παῦλος: xat Ὠαρνάθδας. Οὐ 
μικρὰ δὲ χαὶ τοῦτο οἰχονομία ἣν ἄλλως δὲ χαὶ ἀρχὴ 
ἦν, καὶ τέως οὐκ ἔδει σκανδαλισθῆναι. ᾿Αλλὰ νῦν οὐ- 
δεὶς τοῦτο ποιεῖ, καίτοι λιμός ἔστι χαλεπώτερος ἐκεί- 


vou. Οὐ γάρ ἔστιν ἴσον χοινῇ φέρειν τὴν συμφορχν,᾽ 


χαὶ πάντων ἐν ἀφθονίᾳ ὄντων, τοὺς πενεστέρονς εἶναι 
ἐν λιμῷ. Τότε μόνον λιμὸς ἦν, καὶ οἱ δεδωχότες πέ- 
νητες (Καθὼς ηὐπορεῖτο γάρ τις αὐτῶν, φησί)" νῦν 
δὲ λιμὸς διπλοῦς, καθάπερ ἡ ἀφθονία διπλῇ, λιμὸς χα- 
λεπὸς, λιμὸς οὐ τοῦ λόγον ἀχοῦσαι Κυρίου, ἀλλὰ ποῦ 


τραφῆναι δι᾽ ἐλεημοσύνης. Τότε χαὶ οἱ ἐν ᾿Ιονδαίᾳ. 


πένητες ἀπέλαυσαν, xal οἱ ἐν ᾿Αντιοχείᾳ ξόντες τὰ 
χρήματα, καὶ οὗτοι μᾶλλον ἐκείνων: νυνὶ δὲ καὶ 
ἡμεῖς καὶ οἱ πένητες ἐν λιμῷ" οἱ μὲν τῆς ἀναγχαίας 
ἀποροῦντες τροφῆς, ἡμεῖς δὲ ἐν σπάνει τοῦ ἐλέους ὄντες 
τοῦ Θεοῦ. Ταύτης δὲ τῆς τροφῆς οὐδὲν ἀναγχαιότερον 
᾿γένοιτ᾽ ἄν. Οὐχ ἔστιν ὑποστῆναι τὰ ἀπὸ τῆς πλησμονῆς 
xaxà' οὐχ ἔστιν εἰς ἀφεδρῶνα προχωρῆσαι τὸ πλέον & 
ταύτης τῆς τροφῆς. Οὐδὲν ὡραιότερον, οὐδὲν ὑγεινότε- 
ρὸν ψυχῇς οὕτω τρεφομένης" πάσης ἀνωτέρα ἕἔστηχε 
νόσου, παντὸς λιμσῦ, πάσης ἀνωμαλίας xal δυσχρασία:" 
οὐδεὶς αὐτὴν δυνήσεται ἑλεῖν" ἀλλὰ καθάπερ ἀδαμάντινον 
acp οὗ σίδηρος πλῆξαι δύναται, οὐχ ἄλλο οὐδὲν, οὕτω 
xai ψυχὴν ἀπὸ ἐλεημοσύνης συμπεπηγυΐαν οὐδὲν ὅλως 
δυνήσεται ἑλεῖν. Τί γὰρ, εἰπέ μοι, ταύτην χειρώσεταί 
ποτε; πενία; Οὐχ ἔστιν" ἐν γὰρ τοῖς βασιλιχοῖς ἀπό- 
' χεῖται ταμείοις. ᾿Αλλὰ λῃστὴς χαὶ τοιχωρύχος ; ᾿Αλλ᾽ 
ἐχείνους οὐδεὶς διορύξαι τοὺς τοίχους οἷός τε. ᾿Αλλὰ 
σχώληξ; ᾿Αλλὰ καὶ ταύτης ἀνώτερος τῆς λύμης οὗτος ὁ 
θησαυρός. ᾿Αλλὰ βασχανία χαὶ φθόνος ; ᾿Αλλ᾽ οὐδὲ τού- 
τοις ἁλίσχεται. ᾿Αλλὰ συχοφαντίαι χαὶ ἐπιδουλαί Οὐδὲ 
τοῦτο' ἄτυλος γὰρ ὁ θησαυρός. ᾿Αλλ᾽ αἱσχρὸν εἰ ταῦτα 
ἐπιδείξω μόνα τῇ ἐλεημοσύνῃ προσόντα, οὐχὶ δὲ xal 
τἀναντία. Οὐ γὰρ δὴ βασχανίας ἀπήλλαχται μόνον, 
ἀλλὰ xat εὐλογίας ἀπολαύει πολλῆς χαὶ παρὰ τῶν οὐχ 
εὖ πεπονθόντων. "Ὥσπερ γὰρ οἱ ὠμοὶ xal ἀπηνεῖς οὐ 
τοὺς ἰδιχημένους ἔχουσιν ἐχθροὺς μόνον, ἀλλὰ καὶ τοὺς 
οὐδὲν παθόντας φυναλγοῦντας αὐτοῖς χαὶ χατηγοροῦντας" 
οὕτως οἱ μεγάλα ἐργασάμενοι χαλὰ οὐχὶ τοὺς εὖ πεπον-- 
βότας μόνον, ἀλλὰ καὶ τοὺς οὐδὲν παθόντας [205] ἔχου- 
σιν ἐπαινέτας. Τί λέγω βασχανίας ; Καὶ ἐπιδουλευόν- 
ttov ἀπέλλαχται b χαὶ λῃστῶν xal τοιχωρύχων. Οὐ τοῦτο 
ἔχει μόνον τὸ καλὸν, ἀλλ’ ἔτι πρὸς τῷ μὴ ἐλαττοῦσθαι 
χαὶ αὔξεται xal εἰς πλῆθος ἐπιδίδωσι. Τί τοῦ Ναδου- 
χοδονόσορ γέγονεν αἰσχρότερον ; τί δυσειδέστερον; τί πα- 
ρυνομώτερον ; ᾿Ασεδὴς ὁ ἄνθρωπος ἦν, μυρία τεχμήρια 
xai avwueia εἶδε, xal οὐχ ἠθέλησεν ἀνενεγχεῖν, ἀλλὰ 
«οὺς τοῦ Θεοῦ δούλους εἰς χάμινον ἐνέδαλεν, εἰ χαὶ 
μετὰ ταῦτα προσεχύνησς. Τί οὖν ὁ προφήτης ; Βασιλεῦ, 
ἡ βουλή μου dpecdte cov τὰς ἁμαρτίας cov ἐν 
ἐλεημοσύναις λύτρωσον, καὶ τὰς ἀνομίας cov ἐν 

οἰχτιρμοῖς πενήτων" ἴσως ἔσται συγγνώμη τοῖς πα- 
᾿ ἐαπτώμασί σου. Τοῦτο οὕτως εἶπεν, οὐχ ἀμφιδάλλων 
(σφύδοα γὰρ ἣν πεπεισμένος), ἀλλὰ βουλόμενος αὐτὸν 
εἰς μείζονα ἐμθαλεῖν φόθον, καὶ πλείονα ἀνάγχην τοῦ 
ταῦτα ποιῆσαι. El γὰρ εἶπεν ὡμολογημένως, ὑπτιώτε- 
ρος ἂν ἐγένετο ἐκεῖνος. Οὕτω καὶ ἡμεῖς τότε μάλιστα 
ὠθοῦμέν τινας, ὅταν λέγωμεν: Παραχάλεσον τὸν δεῖνο, 
καὶ μὴ ἐπαγάγωμεν, ὅτι πάντως ἀχούσεται, ἀλλ᾽, ὅτι 
ἴσως ἀχούσεται" ὑπὸ γὰρ τῆς ἀμφισθητήσεως μείζων ὁ 
φόδος γενόμενος, μᾶλλον αὐτὸν ὠθεῖ. Διὰ τοῦτο δῆλον 


& Quidam ἀφεδρῦνα τελευτῆσαι τὸ πλέον. b Alius ἐπαινέ- 
τας. Πάλιν τῶν ἐπιθονλενόντων ἀπύλλαχται. 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XXV. 


196 
αὐτὸ οὐχ ἐποίησε. Τί λέγεις ; τοσούτοις ἀσεδήμασιν ἔσται 
συγγνώμη ; Ναί, ᾿ 

Οὐχ ἔστιν ἁμάρτημα, ὃ μὴ δύναται καθαρίσαι ἔλεημο- 
σύνη. ὃ μὴ δύναται σθέσαι' πᾶσα ἁμαρτία χανωτέρα 
ταύτης ἔστηχε᾽ φάρμακόν ἐστι πρὸς πᾶν τραῦμα ἔπι- 
πήδειον. Τί τελώνου χεῖρον. Ἠάσης ἀδικίας ἐστὶν ὑπό- 
θεσις΄ ἀλλὰ ταύτην πᾶσαν ἀπενίψατο ὁ Ζαχχαῖος, "Opa 
πῶς καὶ ὁ Χριστὸς τοῦτο δεέχνυσι, δι᾽ ὧν ἐσπούδασε 
γλωσσόκομον ἔχειν, xal τὰ βαλλόμενα βαστάζειν. Καὶ 
Ἠαῦλος δέ φησι Mórov τῶν πτωχῶν ἴγα μνημονϑθύω- 
μεν" καὶ πολὺς πανταχοῦ τῶν Γραφῶν ὑπὲρ τοῦ πρά- 
γματος τούτου ὃ λόγος. Αὐτρον ψυχῆς ἀνδρὸς, φησὶν, 
δῖδιος πλοῦτος" χαὶ ὃ Κριστός" El. θέλεις τέλειος et- 
vat, πώλησόν σου ta ὑπάρχοντα, καὶ δὸς πεωχοῖς, 
xal δεῦρο, ἀκολούθει μοι. Τοῦτο τελειότης εἰκότως “5. 
Ἐλεημοσύνη δὲ οὐχ ἐν χρήμασι γίνεται μόνον, ἀλλὰ «a 
ἐν πράγμασιν. Θἷόν τι λέγω" “Ἔστι καὶ “προστῆναι, ἔστι 
καὶ χεῖρα ὁρέξαι" πολλάχις καὶ χρημάτων μειζόνως ἔσω- 
σεν ἢ διὰ πραγμάτων προστασία. 

δ'. Οὐχοῦν φέρε 'πάντα χινήσωμεν Ln τοῦ παρόντος τὰ 
τῆς ἐλεημοσύνῃς εἴδη. Δύνασαι διὰ χρημάτων ; Μὴ 
ὄχνει. δύνασαι διὰ προστασίας ; Μὴ εἴπῃς, ἐπειδὴ χρή- 
ματα οὐχ ἔστι, τοῦτο οὐδέν ἐστι. Σφόδρα χαὶ τοῦτο μέ- 
γα ὥσπερ χρυσίον δεδωυχὼ;, οὕτω διάχεισο. Δύνασαε 
διὰ θεραπείας ; Καὶ τοῦτο ποίησον. Οἷον, ἰατρὸς εἶ τὴν 
ἐπιστήμην ; Ἐπιμελήθητι ἀῤῥωστούντων᾽ xai τοῦτο 
μέγα. Δύνασαι διὰ συμόουλῆς ; Πολχῷ τοῦτο πάντων 
μεῖζον’ αὕτη βελτίων πάντων, f| χαὶ πλείων, ὅσῳ καὶ 
μεῖζον ἔχει τὸ χέρδος᾽ οὐ γὰρ λιμὸν λύεις, ἀλλὰ θάνα- 
τον χαλεπόν. Τοιαύτης xai οἱ ἀπόστολοι ἐχ περιουσίας 
ἦσαν ἐμπεπλησμένοι" διὰ τοῦτο τὴν τῶν χρημάτων δια- 
νομὴν τοῖς μετ᾽ αὐτοὺς ἐνεχείρισαν, αὐτοὶ τὴν διὰ τῶν 
λόγων 1906] ἐπιδεικνύμενοι. Ἢ μιχρὰν ἐλεημοσύνην 
οἴει εἶναι, ψυχὴν ἀπορουμένην d, χινδυνεύουσαν περὶ 
τῶν ἐσχάτων, ὑπὸ πυρώσεως συνεχομένην, δυνηθῆναι 
ἀπαλλάξαι τῆς νόσου ; Οἷον, ὁρᾷς φίλον ὑπὸ φιλοργυρίας 
χατεχόμενον; Ἐλέησον τὸν ἄνθρωπον. ᾿Λποπνίγεται; 
X6£acov αὐτοῦ τὸ πῦρ. Τί οὖν, ἂν μὴ πείθηται; Σὺ τὸ 
σαυτοῦ ποίησον, χαὶ μὴ χατοχνήσῃς. Εἶδες αὐτὸν ἐν 
δεσμοῖς χατεχόμενον ; (δεσμὰ γὰρ ὄντως τὰ χρήματα.) 
ἤλπελθε πρὸς αὐτὸν, ἐπίσχεψαι αὐτὸν, παραμύθησαι, 
πειράθητι τῶν δεσμῶν ἀπολῦσαι. Ἂν μὴ βούληται, 
τὴν αἰτίαν αὑτὸς ὑπομενεῖ. Εἴὸςς γυμνὸν xat ξένον 5 
(γυμνὸς γὰρ ὄντως xoi ξένος ἐστὶ τῶν οὐρανῶν 4 
βίου ὀρθοῦ μὴ ἐπιμελαύμενος.) Λάθε εἰς τὸ χαταγώ- 
γον τὸ σὸν, περίθαλε ἱμάτια τὰ τῆς ἀρετῆς, δὸς πόλιν 
τὴν ἐν οὐρανῷ. Τί οὖν, ἂν ἐγὼ γυμνὸς ὦ, φησί ;Καὶ σαυτὸν 
ἔνδυσον πρῶτον' εἰ οἷδας ὅτι γυμνὸς el, πάντως καὶ 
ὅτι ἐνδυθῆναι ὀφείλεις οἷδας. El ταύτης μόνον τῆς γυ- 
μνότητος ἐπίστασαι τὸν τρόπον, δυνήσῃ γνῶναι ῥᾳδίως 
χαὶ τὴν αὑτῆς χαταστολήν. Πόσαι γυναῖχες σηριχὰ 
ἱμάτια φοροῦσι, γυμναὶ δὲ ὄντως εἰσὶ τῶν τῆς ἀρετῆς 
ἱματίων; Ταύτας οἱ ἄνδρες περιδαλέτωσαν. ᾿Αλλ᾽ οὗ 
προσίενται τὰ ἱμάτια ἐχεῖνα, ἀλλὰ ταῦτα βούλονται ; 
Τοῦτο πρῶτον ποίησον᾽ εἰς τὴν ἐπιθυμίαν αὐτὰς τῶν 
ἱματίων ἐχείνων κατάστησον, δεῖξον ὅτι γυμναΐί εἶσι, 
διαλέχθητι περὶ τῆς χρίσξως τῖῆςς μελλούσης εἰπὲ" "Αλ- 
λων ἡμῖν ἐχεῖ δεῖ, οὐ τούτων. El δὲ ἀνέχοισθέ μου, xal 
ἐγὼ τὴν γυμνότητα δείξω. Ὃ γυμνὰς, ψύχους μὲν ὄντος, 
πέπηγε xai τρέμει, καὶ συνεσταλμένος ἔστηχε, συναγα- 
γὼν τοὺς βραχίονας" θέρους δὲ ὄντος, οὐκ ἔτι. "Av τοί: 
νυν δείξω xai τοὺς πλουτοῦντας χαὶ τὰς πλουτούσας 


ς [dem τοῦτο τελειάτατος. ἃ MNA md pens. 


197 
τοσούτῳ μάλιστα γυμνὰς, ὅσῳ μάλιστα ἂν περιθάλων- 
ται, μὴ ἀπεχθάνεσθε. Τί οὖν, εἰπέ μοι, ὅταν τοὺς περὶ 
γεέννης ἀναχινῶμεν λόγους, xal τῶν βαδανιστηρίι: 
ἐχείνων, οὐχὶ μᾶλλον τῶν γυμνῶν ἐχείνων mem aou 
οὗτοι xal τρέμουσιν ; οὐχὶ πικρὰ στενάξουσι, χαὶ xaxa- 
δικάζουσιν ἑαυτούς ; Τί δαὶ, ὅταν τῷ δεῖνι προσέρχων- 
ται χαὶ λέγωσιν" Εὖξαι ὑπὲρ ἐμοῦ" οὐχὶ τὰ αὐτὰ ῥήματα 
φθέγγονται ἐχείνοις ; ᾿Αλλὰ νῦν μὲν, ὅσα ἂν εἴπωμεν, 
οὕπω δήλη ἡ γυμνότης" ἔσται δὲ ἐχεῖ δήλη. Πῶς xot 
κἶνι τρόπῳ; Ὅταν τῶν σηριχῶν ἱματίων τούτων xal 
τῶν λίθων ἀπωλολότων, ἀπὸ μόνων τῶν τῆς ἀρετῆς 
xai τῆς χαχίας ἱματίων ἅπαντες φαίνωνται" ὅταν οἱ 
μὲν πένητες (oi ἠμφιεσμένοι δόξαν πολλὴν, οἱ δὲ 
πλουτοῦντες γυμνοὶ χαὶ ἀσχημονοῦντες πρὸς τὰ χολα- 
στήρια σύρωνται. Τί ἀδρότερον ἣν τοῦ πλουσίου τοῦ 
τὴν πορφύραν ἐνδιδυσχομένου ; τί ὃὲ πενέστερον τοῦ 
Λαζάρου ; εἰς οὖν τὰ τῶν ἐπαιτῶν ἐφθέγγετο ῥήματα: 
τίς δὲ ἐν ἀφθονίᾳ fjv ; Εἰπέ μοι, εἴ τις τὴν οἰχίαν περι- 
ὀάλλοι πολλοῖς τοῖς παραπετάσμασιν, αὐτὸς δὲ ἔνδον 
κάθηται γυμνὸς, τί τὸ χέρδος ; Οὕτω xa ἐπὶ τῶν γυ- 
ναιχῶν γίνεται. Τὴν μὲν γὰρ οἰχίαν τῆς ψυχῆς, τὸ σῶ- 
μα λέγω, πολλοῖς περιθάλλουσιν. ἡ δὲ οἰχοδέσποινα 
ἕνδον χάθηται γυμνή. Χρήσατέ μοι τοὺς τῆς ψυχῆς 
ὀφθαλμοὺς, xaX ὑποδείξω ὑμῖν τῆς ψυχῆς τὴν γυμνό- 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINCP 


198 
τττα. Ti γάρ ἔστιν ἱμάτιον ψυχῆς, 'Apstn[207] ὄτλον- 
ότι. Τί δὲ γυμνότης ; Καχία. Καθάπερ γὰρ εἴτις ἀπο- 
δύσειέ τινα τῶν ἐλευθέρων, αἰσχύνεται χαὶ σνστέλλετα: 
χαὶ φεύγει" οὕτω δὴ χαὶ ψυχῇ, ἂν θέλωμεν εἰς αὑτὴν 
ἰδεῖν, ἡ μὴ ταῦτα ἔχουσα τὰ ἱμάτια, ἐρυθριᾷ. Tlósaz οἵει 
νῦν αἰσχύνεσθαι, xai πρὸς αὐτὲ χαταδύεσθαι τὸ βάθος, 
ὥσπερ τιπαραπέτασμα αὶ πρηχάλυμμα ἐπιζη τούτας, ἵνα 
τούτων μὴ ἀχούοιεν τῶν λόγων; Αἱ δὲ μηδὲν συνειδυξα: 
ἑαυταῖς, γάννυνται, χαίρουσιν, ἐναθρύνονται καὶ ἐγχαλ- 
λωπίζονται τοῖς λεγομένοις. "Axoucoy περὶ τῆς μαχα- 
ρίας Θέχλης. Ἐχείνη ἵνα Παῦλον ἴδη, χαὶ τὰ χρυσία 


“ἔδωχεν ἑαυτῆς σὺ ὃὲ ἵνα τὸν Χριστὸν ἴδῃς, οὐδὲ ὀδολὸν 


δίδως, ἀλλὰ θαυμάζεις μὲν τὰ γεγενημένα ὑπ᾽ ἐκείνης, 
οὐ ζηλοῖς δέ. Οὐκ ἀχούεις πῶς τοὺς ἐλεήμονας μαχαρί- 
ζει ὁ Λόγος ; Μαχάριοι οἱ ἐλεήμονες, φησὶν, ὅτι αὐὖ- 
τοὶ ἐλεηθήσονται. Τί τὸ χέρδος ἀπὸ τῶν πολυτελῶν 
ἱματίων ; μέχρι πότε mph; ταύτην χεχήναμεν τὴν στο- 
Afv; ᾿Αμφιασώμεθα τὴν δόξαν τοῦ Χριστοῦ, περιξζα- 
λώμεθα τὸ χάλλος &xclvo, ἵνα xat ἐνταῦθα ἐπαινεθῶμεν, 
χαὶ ἐχεῖ τῶν αἰωνίων τύχωμεν ἀγαθῶν, χάρ:τι xai 
φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ps0 
οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, χράτος, 
τιμὴ, νῦν χαὶ ἀεὶ, χαὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. 
᾿Αμήν. 





OMIAIA Κα'. 


Κατ᾽ ἐκεῖγον δὲ τὸν καιρὸν ἐπέθαϊεν Ἡρώδης ὁ 
βασι.εὺς τὰς χεῖρας κακῶσαί τιγας τῶν ἀπὸ τῆς 
'ExxAnclac. ᾿Ανεῖλε δὲ ᾿Ιάκωδον τὸν ἀδελφὸν 
"Ioávrov μαχαίρᾳ. Καὶ ἰδὼν ὅτι ἀρεστόν ἔστι 
τοῖς ᾿ἾἸΙουδαίοις, προσέθετο συ.11αδεῖν καὶ Πέ- 
τρον. Ἦσαν δὲ αἱ ἡμέραι τῶν» ᾿Αζύμων. ᾿ 
α΄ Ποῖον ἐχεῖνον λέγει καιρόν ; Πάντως τὸν ἐφεξῆς. "AXA' 

ἐνταῦθα μὲν οὕτως, ἀλλαχοῦ δὲ ἑτέρως." “Ὅταν γὰρ ὁ 

Ματθαῖος λέγῃ" "Er ταῖς ἡμέραις ἐκείναις παραγί- 

verat ᾿Ιωάγγης κηρύσσων, οὐ τὰς ἐφεξῆς ἡμέρας 

δηλῶν λέγει, ἀλλ᾽ ἐχείνας, ἐν αἷς ἔμελλε γίνεσθαι ἅπερ 
διηγεῖται. Ἔθος γὰρ τῇ Γραφῇ τούτῳ χεχρῆσθαι τῷ 
τρόπῳ, xai ποτὲ μὲν τὰ ἑξῆς συμόαίνοντα ἀχολούθις 
ἐχτιθένχι, ποτὲ δὲ τὰ ὕστερον συμθαίνειν μέλλοντα 
ὡς ἐφεξῆς ἀπαγγέλλειν. Καλῶς δὲ λέγει, ὅτι Ἡρώδης 

ὁ βασιλεύς" οὗτος γὰρ οὐκ ἦν ὁ ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ. 

Ἰδοὺ πειρασμὸς ἕτερος. Καὶ Opa, ὅπερ ἐξ ἀρχῆς εἶπον, 

πῶς τὰ πράγματα πλέχεται, πῶς δι᾽ ἀνέσεως xa 

θλίψεω;ξ πάντα ὑφαίνεται. Οὐχ ἔτι Ἰουδαῖοι, οὐδὲ τὸ 
συνέδριον" ἀλλ᾽ ὁ βασιλεὺς ἐπιδάλλει τὰς χεῖρας εἰς τὸ 

Yax032t. Μείζων ἡ ἐξουσία 4, χαλεπώτερος ὁ πόλεμος, 

ὅσῳ xai πρὸς χάριν ἐγίνετο τοῖς Ἰουδαίοις. Ἀγδῖλε δὲ 

Ἰώκωδον τὸν ἀδεῖρὸν Ἰωάνγου μαχαίρᾳ. ᾿Απλῶς 

χαὶ ὡς ἔτυχεν. Εἰ δέ τις ζητοίη, διὰ τί συνεχώρησεν ὁ 

Θεός ; ἐροῦμεν, ὅτι ὑπὲρ αὐτῶν τούτων πρῶτον μὲν, 

πείθων αὐτοὺς, ὅτι χαὶ ἀνχιρούμενοι χρατοῦτιν, ὅπερ 

xii ἐπὶ Στεφάνου γέγονε" δεύτερον δὲ, διδοὺ; αὑτοῖς 


μετὰ τὸ ἐμπλῆσαι τὸν θυμὸν ἀνενεγχεῖν ἀπὸ τῆς μανίας" 


καὶ τρίτον, δειχνὺς, ὅτι χατὰ συγχώρησιν αὑτοῦ γέγονε 
«0310. [208] ᾿Ιδὼν δὲ, ὅτι ἀρεστόν ἐστι τοῖς Ἰουδαίοις, 
προσέθετο συ.1.ἰαδεῖν καὶ Πέτρον. "d «5c μιαρίας b 
τῆς πολλῆς Ὑπὲρ τίνων αὐτοῖς ἐχαρίζετο, φόνους 
ποιῶν ἁπλῶς χαὶ εἰχῆ; "Hw δὲ ἡμέρα τῶν ᾿Αζύμω». 
Πάλιν d περιττὴ τῶν Ἰουδαίων ἀχριθολογία " ἀνελεῖν 
μὲν οὐκ ἐχώλνον, ἐν δὲ χαιρῷ τοιούτῳ τοιαῦτα ἔπρατ- 
vov. Ὃν xal πιάσας ἔθετο εἰς ουλαχὴν, παραδοὺς 


* Quidam ὁ βασιλεύς. Μείζων ἡ ἐξουσία. 5 Sic tres. mss. 
Editi μανίας. Εριτ. 


τέσσαρσι τετραδίοις στρατιωτῶν. Καὶ τοῦ θυμοῦ 
τοῦτο ἦν xal τοῦ δέους. 'Aveile, φησὶ, Ἰάκωδον» τὸν 
ἀδε.1.»ἐὴν Iodrrov μαχαίρᾳ. Εἶδες αὐτῶν τὴν ἀνδρείαν; 
Ἵνα γὰρ μηδεὶς λέγῃ, ὅτι διὰ τοῦτο ἀχινδύνως χαὶ 
ἀδεῶς χατατολμῶτι τοῦ θανάτου, ἅτε ἑξαρπάξοντος 
αὐτοὺς τοῦ Θεοῦ, διὰ τοῦτο ἀναιρεθῆναι συγχωρεῖ, xol 
τοὺς χορυφαίους μάλιστα, πείθων αὐτοὺς τοὺς ἀναι- 
ροῦντας, ὅτι οὐδὲ ταῦτα ἀφίστησιν αὐτοὺς xal χωλύει" 
Ὃ μὲν οὖν Πέτρος ἐτηρεῖτο ἐν τῇ φυλαχῇ" προσ- 
ευχὴ δὲ ἦν ἐχτεγὴς γιγνομένη ὑπὰ τῆς Ἐκκλησίας 
πρὸς τὸν Θεὸν ὑπὲρ αὐτοῦ. Περὶ τὰ καίρια λοιπὸν 
ἣν ὁ ἀγών, Καὶ τὸ ἐχεῖνον γὰρ ἀναιρεθῆναι, περιδεεῖς 
ἐποίει, χαὶ τὸ τοῦτον ἐμδεδλῇσθαι. Ὅτα δὲ ἔμελλε 
προάγειν αὑτὸν ὁ Ἡρώδης, D» γυχτὶ àxslym qv ὁ 
Πέτρος κοιμώμεγος μεταξὺ δύο στρατιωτῶν δεδε- 
μένος ἀϊλύσεσι δυσί poóJaxéc cs πρὸ τῆς θύρας 
ἐτήρουν τὴν φυϊαχήν. Καὶ ἰδοὺ ἄγγειος Κυρίου 
ἐπέστη. καὶ φῶς ἔλαμψεν ἐν τῷ οἰκήματι. Πατάξας 
τὴν πλευρὰν τοῦ Πέτρου ἤγειρεν αὐτὸν, Jéyor, 
᾿Ανάστα ér τάχει. Kal ἐξέπεσον αὐτοῦ al ἀλύσεις 
ἂχ τῶν χειρῶν. "Opa, xas' ἐχείνην τὴν νύχτα αὐτὸν 
ἐξήρπασε, Καὶ zóc ἔλαμψεν ἐν τῷ οἰκήμαεε, ἕνα μὴ 
νομίσῃ φαντασίαν εἶναι" xa τὸ φῶς οὐδεὶς εἶδε πλὴν 
ἐχείνου. Εἰ γὰρ χαὶ τοῦτο γέγονε, χαὶ ὅμως ἐνόμιζε 
φαντασίαν εἶναι διὰ τὸ ἀπροσδόχητον" εἰ μὴ τοῦτο 
γέγονε, πολλῷ πλέον " οὕτω παρετάττετο πρὸς τὸν θά- 
νατον. Τὸ γοῦν πολλὰς ἡμέρας * ἐχεῖ μείναντα μὴ σω- 
θῆναι, τοῦτο ἐποίει. Καὶ διὰ τί, φησὶν, οὐχ ἀφῆχεν 
αὐτὸν εἰς τὰς χεῖρας ἐμπεσεῖν ᾿Ἡρώδον, καὶ τότε ἐξήρ- 
πᾶσεν; Ὅτι ἐχεῖνο μὲν εἰς ἔκπληξιν ἤγαγεν ἄν" τοῦτο 
δὲ ὑπὲρ αὑτῶν ἐγένετο. Οὐχ ἂν γὰρ ἐνομίσθησαν 4 
ἄνθρωποι εἶναι, εἰ θεοπρεπῶς πάντα ἐποίει. "Eri δὲ 
τοῦ Στεφάνου τί οὐχ ἐποίησεν ; οὐχ ὡς ἀγγέλου τὸ 
πρόπτωπον αὐτοῖς ἔδειξ:, Τί ὃξ ὅλως ἐνέλιπε xal ἐν- 
ταῦθα; Εἶπέ τε ὁ ἄγγελος πρὸς αὐτόν " Περίζωσαι 
xal ὑπόδησαι τὰ σαγδάμιά σου. Πάλιν ἐνταῦθα &ci- 


* Unus τὸ γὰρ πολλῶν fu 


o qa. d Τοῦτο δὲ πιστὸ ἐγένετο, 
καὶ οὐδ᾽ àv ἐνομίσθ,, sic aliqui. 


197 
judicio futuro dissere ; dic : Aliis nobis illic opus est, 
non hisce. Si me fcratis, cgo nuditatem ostendau. 
Nudus frigoris tempore rigel οἱ tremit , contractus 
stat, reductis brachiis ; in zsstate vero non item. Si 
igitur ostendero divites viros el mulieres eo magis nu- 
dos esse, quo magis sunt vestiti, ne :egre feratis. Quid 
ergo, quzso,cum de gehenna verba faciemus , deque 
tormentis illis : annon magis illi rigent ac tremunt , 
quam nudi illi? annon acerbe ingemiscuut, et sese 
damnant ? Quid ergo , quando aliquem adeunt et di- 
cunt, Ora pro ine : anion. eadem , qux illi, verba 
proferunt ? At nunc , licet multa dixerimus, nondum 
manifesta est nuditas : illic vero manifesta erit. Quo- 
modo ct qua ratione? Cum sericis illis vestibus et 
gemmis amissis, solis vel virtutis vel vitii vestibus 
amicti omnes ecrientur ; cum pauperes gloria amicti 
multa comparebunt, divites vcro nudi ac turpes ad 
supplicia trahentur, Quid delicatius erat illo divite , 
qui iuducbatur purpura? quid pauperius Lazaro? uter 
ergo mendicorum proferebat. verba ? uter quasi in 
abundantia degebat ? Si quis domum multis ornet 
aulzis, ipsc vero intus nudus sit, quod lucrum ? Sic 
et mulieribus accid;t : domum quippe anime, corpus 
dico, multis decorant orn.unentis ; inaterfamilias vero 


IN ACTA APOSTOLORUM. IIOMIT,. XXVI. 
, Intus sedet nuda. Commodate mihi animz oculos, et 


103 


ostendam vobis animx nuditatem., ()π enim est ani- 
m:e vestis? Virtus ccrte. Qux nuditas ? Malitia. Sicut 
enim si quis liberum quempiam exuat, erubescit , 
contrahitur et fugit : sic si animam his vestibus non 
indutam intueri velimus , erubescit illa. Quot putas 
nunc pudoie affici, et in profundum descendere , ut 
quási quodpiam velamentum quzerentes, ut ne verba 
illa audiant ? Quz vero illius sibi mali consci:e non 
sunt, lzetantur, gaudent, delectantur, et de dictis hu- 
jusmodi gloriantur. Audi de beata Thecla. Iila ut 
Paulum viderét , aurum suum dedit : ti ut Christum 
videas , neque obolum dederis ; sed iiraris quidem 
illius gesta, ncc imitaris. Non audis , quam beati di- 
cantur misericordes ? Beati misericordes, inquit , quo- 
niam ipsi misericordiam. consequentur. (Matth. 5. 7). 
Quod lucrum a pretiosis vestibus ? quatdiu a4 liunc 
amictum inhiabiinus ? Amiciamur gloria Christi , illa 
pulchritudine cireumdemur , ut et hic laudemur, οἱ 
illic eterna consequamur bona, gratia et benignitate 
Domini nostri Jesu Christi, quicum Patri et Spiritui 
sancto gloria, imperium, honor, nunc et semper , et 
in sxcula seculorum. Amen. 





HOMILIA XXVI. 


Ca». 19. 1. Illo autem tempore misit Ilerodes rez ma- 
nus, ut affligerel quosdam de Ecclesia. 2. Occidit 
autem. Jacobum fratrem. Joannis gladio. 5. Videns 
autem quia placeret Judeis, apposuit wu! apprehende- 
ret et. Petrum. Erant autem dies Azymorum. 

4. Quod il'ud dicit tempus? Quod mox sequebatur 
utique. Sed hic quidem hoc pacto, alibi vero secus. 
Cum enim Mattheus dicit, 4n diebus illis venit Joan- 
nes praedicans ( Matth. 5. 1 ) ; non sequentes dies si- 
gnificat, sed illos, in quibus fleri contigit id quod 
narrabat. lloc quippe more utitur Scriptura : ali- 
quando qua subsequuta sunt narrat; aliquaudo au- 
tem qua postea contigerunt, ac si inox sequerentur , 
rccenset. liene autem dicit, Jlerodes rex : hic euim 
non crat is, qui cam Christo memoratur. Ecce alia 
tentatio, Et vide, quod initio dicebain, quomodo res 
nectantur, quomodo per quictem et per arumnas 
omnia contexautur. Non jam Jud:ei , non concilium ; 
sed rex immittit manus, ut affligat. Major potestas, 
gravius b.llum, maxime quia ad gratiam. Judiorum. 
Occidit autem Jacobum fratrem. Joannis gladio. Sine 
causa οἱ ut casu contigit. Si quis vero quxrat, cur id 
permiserit Deus, respondebimus pro illis ip:is : 
primo quidem, ut persuaderei ipsis, se vcl occisos 
pr:evalere, ut et in Stephano contigit; secundo, ut 
daret Judzis locum , postquam furorem suum exsa- 
tiaverant, resipiscendi ab insania ; tertio, ut ostende- 
ret ex peruiissione sua id factum 6556. Videns autem 
juia placeret Judeis, apposuit ut apprehienderct et Pe- 
irum. O perversitatem ingentem ! Qua in re gratifica- 
batur ipsis, czedes gratis et temere perpetraus? Erat 
auicm dics. Azymorum., [terum superfiua Judzoruni 


accuratio : occidere non prohibebant, sed tali tempore 
talia patrabant. 4. Quem cum apprehendisset, misit m 
carcerem, tradens quatuor qualernionibus militum. IEvc 
ex furore et metu facta. Occidit, inquit, Jacobum 
fratrem Joannis gladio, Vidistin' illorum fortitudinem ? 
Ne quis enim diceret, ideo ipsos sine periculo et 
metu mortem adire, quia Deus eruebat ipsos, ideo 
permisit ut oceiderentur, maximeque coryplixi , ul 
bomicidis ostenderet, ipsos ueque sic desistere ne- 
que prohiberi. 5. Petrus itaque. servabatur in carcere : 
oratio autem fiebat. sine intermissione αὖ Ecclesia ad 
Dcum pro eo. Erat tunc. de capite certamen. Quod 
ille occisus essct, id timorem illis incutiebat, itemque 
quod hic in carcerem conjectus esset. 6. Ciun. autem 
producturus eum esset Herodes, nocte illa Petrus. dor- 
miebat inter duos milites, vinctus. catenis duabus : el 
custodes ante ostium. custodicbant carcerem, "1. Et ecce 
angelus Domini adstitit, et lunen refulsit in habitaculo; 
percussoque latere Petri, excitavit illum, dicens : Surge 
velociter. Et ceciderunt catena illius de manibus. Vide, 
illa nocte ipsum ciripuit. Et lumen refulsit in. habita- 
culo, ne putaret esse spectrum : lucem. vero nemo 
vidit prxter illum. Etiamsi eniin hoc ita factum fie- 
rit, id tamen ille phantasiam esse putabat, quod res 
inexspectata esset; wisi ila factum fuisset, mu:to 
magis suspicalurus erat : ita. coutra mortem aciem 
instruxeral ; idque quia postquam multis diebus isthic 
manserat, nondum ereptus fuisset. Et cur, inquies, 
non permisit Deus ut in manus incideret. Herod.:, 
et tunc eripuit? Quia illud in stuporem conjecisset ; 
hoc autem pro illis (lebat. Neque enim putatum fuis- 
sei insos esse liomines, si omuia divinitus fecisset. 


199 


Circa Stephanum autem quid non fecit? nonne tam- 
quam angeli vultum eis exhibuit? Quid autem et hic 
retro relictum est? 8. Dixit autem angelus ad eum : 
Pracinge te, et calcea te caligas tuas. Hic etiam osteu- 
dit rem non ex dolo factam fuisse : nemo enim , qui 
festinus federe velit, tantam adlibet curam, ut etiam 
caligas accipiat , et &e pr:ecingat. Fecit autem sic. ΕἸ 
dixü illi : Circumda tibi vestimentum (uum, et sequere 
me, 9. Et egressus. sequebatur. eum ; et. nesciebat. quia 
serum est, quod fiebat per angelum ; existimabat autem 
se visum videre. 10. Transountes autem. primam et se- 
cundam cusiodiam, venerunt ad. portam ferream , quee 
ducit ad civitatem, qua ultro aperia est eis. Ecce secuu- 
dum signum. Cum discessil angelus, tunc intellexit 
Petrus. Et exeuntes processerunt vicum unum, et conti- 
nuo discessit angelus ab eo. 11. Et Petrus ad se rever- 
sus, dizit : Nunc acio, quia vere miait Dominus angelum 
suum, et eripuit me de manu Herodis, et de omni exspe- 


ctatione plebis Judaeorum. Nunc acio, inquit, nen tunc. . 


Cur res ita agitur, nec Petrus in rei gestie sensum 
venit, etsi tali frueretur liberatione , quando omnes 
soluti erant ? Confestim vult illum liberari, et postea 
in rei sensum venire. Quod vero catene de manibus 
ejus ceciderint, magnum erat signum quod non fugc- 
ret. 19. Consideransque venit ad domum Maria matris 
Joannis, qui cognominabatur Marcus , ubi crant multi 
congregati et orantes. 45. Pulsante autem Petro. ostium 
jane, processit puella ad audiendum, nomine Rhode. 
14. Et ut cognovit vocem Petri, pre gaudio non aperuit 
januam. Perpende Petrum non statim accedere, sed 
prius lota suis nuntiare. AÁccurrens autem. nuntiavit 
slare Petrum anie. januam. 45. 10li autem. dixerunt ad 
eam ὁ Insauis. 1la autem affirmabat sic se habere. 

2. Vide et ancillas pietate plenas. Prae gaudio non 
aperuit ostium ; illi vero re ita gesta renuebant. //la 
affirmabat sic se habere. lili autem dicebant , Angelus 
ejus est. 16. Peirus vero perseverabat. pulsans, Cum 
aulem aperuissent , viderunt eum , el obstupuerunt., 17. 
Ánnuens autem eis manu ut tacerent , narravit eis quo- 
modo Deus eduziesel eum de carcere, dixitque : Nun- 
liate Jacobo et fratribus hac. Et egressus abiit in alium 
locum. Repetamus igitur seriein narrationis. J/[o an- 
lem tempore, inquit, misit Herodes rex manus , ut 
affligeret quosdam &e Ecclesia. Quasi fera temere et 
sinc causa omnes invadit. lloc est, quod dicebat 
Christus : Calicem , quem ego bibiturus sum , bibelis : 
el baptismo , quo ego baptizor, baptizabimini (Marc. 40. 
$9). Occidit autem , inquit, Jacobum fratrem Joannis 
gladio. Et cur , inquies, non statim Petrum occidit ? 
Causam scriptor affert : Erant enim , inquit, dies 
Azymorum : et ejus necem volebat cum majori cele- 
britate fieri. llli igitur ob admonitionem Gamalielis 
jam ἃ czdibus abstinebant; alioquin vero ncque 
causas inveniebant ; sed per alios ea ipsa machina- 
bantur. Quia vero alius erat Jacohus, frater Domini, 
ideo designavit dicens , Fratrem Joannis. Videw' re- 
rum summam penes hos tres fuisse, maxime vero 
penes Petrum et Jacobum ? lloc »naxime condemna- 
tio illorum erat. Non enim jam humana praedicatio 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. 


9200 


ostendebatur, οἱ vere implebatur illud , AEstimati su- 
nius sicut oves occisionis ( Psal. δ. 32). Videns auem, 
inguit, quia vlaceret Judeis, apposuit ut apprehen- 
deret εἰ Petrum. Placebat czdes, et cedes iniqua. 
Magna Herodis insania; absurdis eorum cupiditatibus 
Servicbat. Cum oportuisset enim contrarium facere, 
et illorum impetum coercere, ille contra incitabat 
quasi carnifex quidam agrotautium, non vero me- 
dicus , etiamsi millia exempla haberet , et avi et pa- 
wis llerodis ; et quomodo ille quidem propter cze- 
dem infantium magna subierit mala; bic vero, 
Joanne ca&0 , grave bellum cexcitaveril. Quem cum 
apprekendisset , inquit , misi! in carcerem. Metuebat , 
ne propier timorem ex morte Jacobi conceptum 8e- 
cederet Peirus : et ut in tuto poneret, misit in car- 
cerem, Que accuratior custodia , eo mirabilius spe- 
ctaculum. Hoc. autem Petro. conducebat , qui hinc 
probatior cffectus est, et forütudinem suam exhi- 
buit. Oratio autem, inquit, fiebat sine intermissione. 
Amoris indicium crat oratio. Patrem omnes quare- 
bant, patrem mausuetum. Sine intermissione , inquit, 
oratio pro illo fiebat. Audite, quo esseni affectu erga 
doctores suos, Non tumultuabantur, non turbubane 
tur ; sed ad orationem versi sunt, verum et inez- 
pugnabile commilitium : ad illam confugiebant. Non 
dicebant : Ilumilis ego et nullius pretii pro illo ora- 
rem ! Quia enim ex caritate agebant, nihil hujusmodi 
cogitabaut. Vis discere quanta vel inviti fecerint ἢ 
105 probatiores exhibuerunt, hos diligentiores fecc- 
runt. Et vide tentationes in festo dic inductas, wt illi 
clariores essent. Cum autem produclurus eum esset 
Herodes, inquit, nocte illa Petrus dormiebat. Vide 
Petrum dormientem , nec terrore vel metu deien- 
tum. Ea ipsa nocte, qua producendus erat , dormie- 
lat, omnia in Deum rejiciens. Nec simpliciter dor- 
mielat, sed, Jnter duos milites , vinclus catenis duabus. 
Juter duos enim , inquit , milites erat dormiens, vinctus 
duabus catenis. Viden' quam accurata custodia? Kt 
ecce angelus Domiui , iuquit, adstitit , dicens, Surge 
velociter. Dormiebant simul custodes : idco. nihil ge 
storum senscrunt. Lumen vero refulsit, ut et videret 
et audiret Petrus, nec putaret phantasiam osse. No 
vero segniter ageret , lutus ejus percutit. Neque niodo 
audit, Surge; sed etiam additur, Velociter : tam arete 
dormiebat. Exzistimabat autem se visum videre ; inquit. 
Pertransivil autem primam el secundam custodiam. Ubi 
nunc sunt baretici? Quomodo portransierit dicant 
nobis: sed non poterunt. Atqui propter hoc illum 
accingi jubet et calceari , ut et hinc illi persuadeat , 
boc non osse phantasma; utque somnum excuteret n 
sCirelque rem csse veram. Ideo statim ceciderunt ca- 
ten de mauibus ejus, et audivit, Surge velociter. 
lloc vero non perturbantis est , sed monentis ne dif- 
ferret. Et nesciebat , inquit , quia verum est id, quod 
fiebat per angelvim : existimabat autem se visum videre, 
Jure, ob rerum gestarum sublimitatem. 

9. Viden', quanta sit signi magnitudo ᾽ quam per- 
^cllat videntem? quam incredibile illud videatur ἢ 
Nam si Petrus tanto tenipore se visum videre existi- 


499 
κνυσιν, vtt οὗ χαχουργίᾳ γέγονεν - οὐδεὶς γὰρ ἐπειγό- 
δενος xai διορύξαι βουλόμενος, τοσαύτην ποιεῖται 
σπουδὴν, ὥστε καὶ τὰ σανδάλια αὑτοῦ λαθεῖν, ὧστε xal 
ζώσασϑαι. Ἐποίησε δὲ οὕτω. Καὶ .1έγει αὐτῷ" Περι- 
6a4ov τὸ ἱμάτιόν cov, xal ἀχο.ϊούθει μει. Καὶ 
ἐξελθὼν ἠκολούθει αὐτῷ " καὶ οὐχ ᾧδεε, ὅτι ἀληθές 
ἐστι τὸ γινόμενον ὑπὸ τοῦ ἀγγέλου" ἐδόχει δὲ 
ὄραμιε βλέπειν. Διελθύγτες δὲ πρώτην φουκαχὴν 
καὶ δευτέραψ, ἦλθον ἐπὶ τὴν τύζην τὴν σιδηρᾶν 
τὴν φέρουσαν εἰς τὴν» πόλιν, ἥτις αὐτομάτη ἠνοί- 
χθη αὑτοῖς. Ἰδοὺ δεύτερον σημεῖον. τε ἀπέστη ὁ 
ἄγγελος, τότε ἐνόησεν ὁ Ilézpoc. Καὶ ἐξελθόντες προ- 
ἤιλθον [209] ῥύμην μίαν, καὶ εὐθέως ὁ árrs Aoc ἀπ᾿ αὖ- 
τοῦ ἀπέστη. Καὶ ὁ Πέτρος γενόμενος ἐν ἑαυτῷ, εἶχε" 
Νὺν οἶδα, ὅτι ἀληθῶς ἐξαπέστειεν ὁ Κύριος τὸν 
ἄγγειλον αὑτοῦ, καὶ ἐξείλετὸ μὲ ἐκ χειρὸς ᾿Ηρώδου 
καὶ πάσης τῆς προσδοκίας τοῦ λαοῦ τῶν Ἰουδαίων. 
Nvv ἔγγων, φησὶν, οὐ τότε. Διὰ τί δὲ γίνεται τοῦτο, 
xai οὐκ ἔστιν ὁ Πέτρος ἐν αἰσθήσει τῶν γινομένων, 
καίτοι ἤδη τοιαύτης ἀπολαύσας ἁπαλλαγῇ:, ὅτε οἱ 
πάντες ἀπελύθησαν; ᾿Αθρόον βούλεται τὴν ἀπαλλαγὴν 
αὐτῷ γενέσθαι, καὶ μετὰ τὸ ἀπαλλαγῆναι τότε τὴν 
αἴσθτσιν λαδεῖν. Τὸ τὰς ἁλύσεις δὲ ἀπὸ τῶν χειρῶν 
πεσεῖν, μέγα τεχμήριον τοῦ μὴ φυγεῖν. Συνιδών" τὰ 
ἡμῖθεν ἐπὶ τὴν οἰκίαν Μαρίας τῆς μητρὸς "oárrov 
«τοῦ ἐπικαλουμένου Μάρκου, οὗ ἦσαν ἱχανοὶ συν- 
ηθροισμένοι χαὶ προσευχόμενυι. Κρούσαντος δὲ τοῦ 
Πέτρου τὴν θύραν τοῦ πυλῶνος, προσῆλθε παιδίσχη 
ὑπακοῦσαι, ἐνόματι '"Póbn. Kal ἐπιγνοῦσα εὴἣν 
φωγὴν τοῦ Πέτρον, ἀπὸ τῆς χαρᾶς cix ἤνοιξε τὸν 
zv.lewa. "Opa τὸν Πέτρον οὐκ εὐθέως ἀναχωροῦντα, 
ἀλλὰ πρότερον εὐαγγελιζόμενον τοὺς αὐτου. Εἰσδρα- 
μοῖσα δὲ ἀπήγτειλεν ἑστάναι τὸν Πέτρον πρὸ τοῦ 
πυιῶνος. Οἱ δὲ πρὸς αὐτή; Μαίγῃ. Ἡ δὲ διισχυ- 
p (sco οὕτως ἔχειν. 

β'. Ὅρα xai τὰς παιδίσχας εὐλαδείας γεμούσας. Ἀπὸ 
τῆς χαρᾶς οὐχ ἤνοιξε τὸν πυλῶνα" ἐχεῖνοι Ob xa* τούτου 
“ενουένου ἀνένευσαν. Ἢ μὲν, φητὶ, δμωσχυρίζετο οὔ- 
τως ἔχειν" οἱ δὲ ἔλεγον" Ὃ ἄγγελος * αὐτοῦ ἐστιν. 
Ὁ δὲ Πέτρος ἐπέμενε χρούων. ᾿Αγοίξαντες δὲ εἶδον 
αὑτὸν, καὶ ἐξέστησαν. hatucsicuc δὲ αὑτοῖς τῇ 
χειρὶ σιγᾷν. διηγήσατο αὑτοῖς, πῶς ὁ Κύριος αὑτὸν 
ἐξήγαγεν ἐκ τῆς φυμακῆς. Εἶπε δέ ᾿Απαγγείλατε 
᾿Ιακώδῳ καὶ τοῖς ἀδειῖϊφοῖς ταῦτα. Καὶ ἐξελθὼν 
ἐπορεύθη εἰς ὅτερον τόπον. Ἴδωμεν οὖν ἄνωθεν τὴν 
ἀχωλουθίαν τῶν εἰρημένων. Mac ἐκεῖνον τὸν χαιρὸν, 
φησὶν, ἐπέδα.2ε τὰς χεῖρας ὁ βασιλεὺς Ἡρώδης κα- 
κῶσαϊ twac ἀπὸ τῆς ExxAnoíac. Καθάπερ θηρίον 
ἀτλῶς xai ἀλογίστως πᾶσιν ἐπήει. Τοῦτό ἐστιν 6 ἕλε- 
γεν ὁ Χριστός" Τὸ μὲν ποτήριον, ὃ μέλλω πίνειν, 
“ἰεσθε, καὶ τὸ βάπτισμα, ὃ ἐγὼ βαπτείζομαι, βαπει- 
σθήσοσηε. Ἀγεῖλε δὲ, φησὶ, Ἰάκωδον τὸν ἀδε.1:-ὃν 

Ἰωάννου μαχαίρᾳ. Wai πῶς, φησὶ, τὸν Πέτρον οὐχ 
εὐθέως ἀνεῖλεν; Εἶπε τὴν αἰτίαν ὁ συγγραφεύς " Ἡμέραι 
γὰρ, φησὶν, ἦσαν τῶν ᾿Αζύμων" xal μᾶλλον αὑτοῦ 
ἐμπομπεῦσαι ἑἐδούλετο τῇ σφαγῇ. Αὐτοὶ μὲν οὖν ἀπὸ 
τῆς παραινέσεως τῆς [αμαλιήλου b ἐπεῖχον λοιπὸν 
ἑαυτοὺς τῶν φόνων" ἄλλως Ot οὐδὲ αἰτέας &Opisxov- 
δι᾿ ἑτέρων ὃΣ αὑτὰ κατεσκεύαζηον. Ἐπεὶ δὲ καὶ ἕτερος 
Ἰάχωνρος ἦν, ὁ ἀδελφὸς τοῦ Κυρίου. διὰ τοῦτο ἐπεσημή- 
vato εἰπών" Τὸν dÓ&lpór Ἰωάνγνον. 'Ορᾷᾶς, ὅτι τὸ 
χεφάλαιον ἐν τούτοις ἣν τοῖς τρ'σ', μάλιστα δὲ Πέτυωυ 


5 Sic Θ:ἡ]. et codd. ; Montf., οἱ ὃὲ ἄγγελος. Epi. b Unus 
τοῦ ᾿᾿αμαλιήλ. 


PATROL. Gm. LX. 


IN ACTA APOSTOLORUM. IOMIL. XXVI. 


» 


400 
xoi Ἰαχώδου ; Τοῦτο μάλιστα χατάκριτις αὐτῶν iv 
Οὐχ ἔτι γὰρ ἀνθρώπινον τὸ κήρυγμα ἐδείχνντο, 
xal ὄντως ἐχεῖνο ἐπληροῦτο, ὅτε Ἑ.1ογίσθημεν 
ὡς πρόδατα σφαγῆς. ᾿Ιδὼν δὲ, ὅτε ἀρεστόν ἐστι, 
φησὶ, τοῖς Ἰουδαίοις, προσέθετο συ.1..1ωδεῖν καὶ 
Πέτρον. ᾿Ἀρεστὸν φόνος, xai φόνος ἄδιχος. Πολλὴ ἡ 
ἄνοια τοῦ Ἡμυδον “ ταῖς ἐπιθυμίαις αὐτῶν ταῖς ἀτόποις 
ὑπηρετεῖτο. Δέον γὰρ τοὐναντίον ποιεῖν, καὶ ἐγχόπτειν 
αὐτῶν τὴν ὁρμὴν" ὁ Gb ἐπέτεινε, χαθάπερ τις δήμιος 
ὧν [2109] τῶν νοσούντων, ἀλλ᾽ οὐχ ἰατρός " καίτοι μυρία 
παραδείγματα ἔχων xaX τοῦ πάππου χαὶ τοῦ πατρὸς 
Ἡρώδου. καὶ sux ἐκχεῖνο; μὲν διὰ τὴν ἀναίρεσιν τῶν 
viov μέγιστα ἕπαῦς xaxà, οὗτος δὲ Ἰωάνντν ἀνελὼν 
πόλεμον ἤγειρε χαλεπόν. Ὃν καὶ πιάσας, φηϑὶν, ἔθετο 
εἰς φυλαχήν. Ἐφοδεῖοο, μὴ διὰ τὸν φόνον τοῦ Ἰλχώδου 
ἀναχωρήσῃ ὁ Πέτρο;, καὶ βονλόμενο: ἔχειν αὐτὸν ἐν 
ἀσφαλεῖ, ἐνέδαλε τῷ δεσμωτηρίω. “Ὅτῳ ἀχριδεστέρα f) 
Qpovpá, τοσούτῳ θαυμασιωτέρα ἢ ἐπίδειξις. Τοῦτο ὃ 
ἣν ὑπὲρ Πέτρου, δοχιμωτέρου μᾶλλον ἐντεῦθεν ^ γενο- 
μένου, xai τὴν ἀνδρείαν τὴν οἰκείαν ἐπιδειχνῦντος. 
Προσευχὴ δὲ ἦν, φησὶν, ἐχεεγὴς γινομένη. Φιλοστορ- 
vía; δεῖγμα ἢ προσευχῆ. Πατέρα πάντες ἐζήτουν, 
πατέρα ἥμερον. ᾿Εχεενὴς. φησὶν, ἦν xpocevyd 
γιγομένη ὑπὲρ αὑτοῦ. ᾿Αχούσατε, πῶς διέκειντο κερὶ 
τοὺς διδασχάλους. Οὐκ ἐστασίασαν, οὐχ ἐθορυδήϑνησαν, 
ἀλλ᾽ ἐπὶ εὐχὴν ἐτράπησαν, τὴν ὄντως συμμαχίαν τὴν 
ἄμαχον, ἐπ᾿ αὐτὴν χατέφυγον. Οὐχ ἔλεγον" Ὁ ταπεινὸς 
ἐγὼ χαὶ οὐδαμινὸς ὑπὲρ ἐχεένου εὔχομαι; ἐπειδὴ γὰρ 
ἀγάπῃ ἐποίουν, οὐδὲν τούτων ἐλογίζοντο. Βούλει μαθεῖν 
7522 εἰργάταντο xa* ἄχοντες: Ἐχείνους δυχμωτέρονς 
ἀπέδειξαν, τούτους στιγυδαιοτέρους ἐποίησαν. Καὶ ὅρα 
ἐν τῇ ἑορτῇ τοὺς πειρασμοὺς ἐπαγομένους, ἵνα δοχιμώ- 
-ερο: ζςανῶσιν οὗτοι. "Ore 3ὲ ἔμε.1.1ἐἁν αὑτὸν προάγειν 
ὁ Ἡρώδης, φησὶ, τῇ νυχεὶ ἐκείνῃ ἦν ὁ Πέτρος κωθ- 
εὐδων. Ὅρα τὸν Πέτρον χαθεύδοντα, xai οὐχ ὄντα ἕν 
ἀνωνΐᾳ οὐδὲ ἐν φόδῳ. Av τῇ νυχιὶ, f| πρράγεσθας 
ἔμελλεν, ἐχάθευδε, τὸ πᾶν ῥίψας ETÀ τὸν Θεόν, Οὐχ 
ἁπλῶς δὲ ἐχάθευδεν, ἀλλὰ μέσον στρατιωτῶν καὶ ὄεδε- 
μένος. Μεταξὺ γὰρ, φηδὶ, δύο στρατιωεῶν χοιμώμε- 
voc ἦν, δεδεμένος ἀιϊύσεσι δυσίν. '"Opi;, πῶς 
ἀχριδὴς fj φυλαχῆ;: Kal ἰδοὺ ἄγγειιος Κυρίου éx- 
ἔστη. φτ αὶ, Aéro: Ἀνάστα ἐν τάχει. Συτχαθεύδοντες 
ἴσαν οἱ φύλακες * διὸ καὶ τῶν γινομένων οὐδὲν Exa:o0á- 
vat. Φῶς δὲ ἔλαμψεν, ὥστε xax ἰδεῖν xal ἀκοῦσαι τὸν 

ἐτρὺν, καὶ μῇ νομίσαι φαντασίαν εἶνα:. "Dc ἂν δὲ μὴ 
ῥφθυμήσῃ, xxi τὴν πλευρὰν πατάσσεται. Καὶ οὐγ 
ἁπλῶς ἀχούες" ᾿Ανάστα" ἀλλ᾽, Er τάχει, μετὰ Xpo3- 
θήχης " οὕτω βαθέως ἑἐκώθευδεν. Ἐδόκει δὲ ὅραμα 
βλέπειν, φησί, Διη10ε δὲ πρώτην xal δευτέραν 
φυιἰαχήν. Ποὺ νῦν εἶσιν οἱ αἱρετιχοί ; Πῶς δεῖλθεν, 
eimázu3a» ἡμῖν ἀλλ᾽ οὐχ ἂν ἔχοιεν. Καΐτοι διὰ τοῦτο 
αὐτὸν xaX ζώσασθαι χελεύει xa ὑπυδίσαπθαι, xa 
πούτῳ πείθων αὐτὸν, ὅτ: οὐκ ἔστι τάντατμα " xa 
(ua. ἀπιγτινάξνηται τὸν ὕπνον, xa* γνῷ, ὅτι ἀλτθές 
ἐστι. Διὰ τοῦτοὸ χαὶ εὐθέω; ἀπέπετον αὑτοῦ αἱ ἁλύσεις 
ἀπὸ τῶν χειρῶν, χαὶ, 'Arácca ἐν τάχει, ἀχηύει. Οὐ 
θυρυδοῦντος δὲ ἔστι τοῦτο, ἀλλὰ πείθοντος μὴ ἀναβάλ- 
λεσθαι. Καὶ οὐχ ἥδει, φησὶν, ὅτι ἀ.1ηθές ἐστι τὸ γι- 
γόμενον διὰ τοῦ ἀγγέλου" ἐδόχει δὲ ὅραμα β.λέπδιν. 
Εἰκότως, διὰ τὴν ὑπερδολῇ»"» τῶν γινομένων, 

γ΄. Ὁρᾷς πότον ἐστὶν ὑπερθολὴ σημείου ; πῶς ἐχπλήτε 
τὸν ὁρῶντα; πῶς οὐχ yino πιστευῦτυαι; El 


4 All às" 7^. 


“εἰ 


€ Mà)2ov ἐντεῦθεν deest ín quibusdam. 
"Oca πόσα εἰργάσατο. 
4 


901 
γὰρ Πέτρος ἐδόχε: ὄραμα βλέπειν kv τοσούτῳ χρόνῳ, 
χαίτοι αὐτὸς ζωτάμενος xal ὑποδησάμενος " τί ἕτε 

μὴ ἔπαθεν ἄν; Διειθόντες δὲ, φησὶ, πρώτην gvJa- 
χὴν καὶ δευτέραν. [211] 400v ἐπὶ τὴν πύλην τὴν ct- 
δηρᾶν" καὶ ἐξελθόντες προὴῖθον ῥύμην μίαν, 
καὶ εὐθέως ἀπέστη ὁ ἄγγειϊος ἀπ' αὑτοῦ. Τὰ μέν- 
τοι ἔνδον γενόμενα θαυμασιώτερα Tjv* τοῦτο δὲ λοιπὸν 
ἀνθρωπινώτερον. "Ὅτε οὐδὲν χώλψμα fv, τότε ἀπέστη 
ὁ ἄγγελος. Οὐ γὰρ ἂν προῆλθεν ὁ Πέτρος τοσούτων ὄν- 
των χωλυμάτων ὄντως γὰρ, ὄντως ἔχπληξις Tv. Νὺν 
ἔγνων, φησὶν, ὅτι ἀληθῶς ἀπέστειλεν ὁ Κύριος 
τὸν ἄγγειῖον αὐτοῦ, καὶ ἐξείλετό μὲ ἐχ χειρὸς 
Ἡρώδου καὶ πάσης τῆς προσδοκίας τοῦ Aaov τῶν 
Ἰουδαίω». Nov, οὐχὶ τότε, ὅτε ἐν τῷ δεσμῷ ἤμην. 
Συνιδών τε ἦλθεν ἐπὶ τὴν οἱκίαν Μαρίας τῆς 


μητρὸς ἸἸωάγγου, φησί. Τί ἐστι, Συγιδών; Λογισά- 


μενος; ὅπου ἐστίν. Ἢ τοίνυν τοῦτο συνεῖδεν" ἣ ὅτι οὐχ 5 
ἀπλῶ; ἀπελθεῖν δεῖ, ἀλλ᾽ ἀμείψασθαι τὸν εὐεργέτην" 
ὃ xaX συνιδὼν ἦλθεν ἐπὶ τὴν οἰχίαν Μαρίας. Τίς 
ἐστιν οὗτος ὁ Ἰωάννης ; Ἴσως ἐχεῖνος ὁ ἀεὶ αὐτοῖ; 
συνών * διὰ γὰρ τοῦτο xal τὸ παράσημον αὐτοῦ Eürxsv. 

Ὅρα ὅσον ἐστὶν ἀγαθὸν ἡ θλῖψις, πόσον εὐχόμενοι 
ἐν νυχτὶ ἤννον, πῶς διεγηγερμένους αὐτοὺς εἰργάσατο. 
Εἶδες τοῦ φόνου Στεφάνου ὅσον τὸ κέρδος ; εἶδες τοῦ 
δεσμωτηρίου τούτον ὅση ἡ ὠφέλεια; Οὐ γὰρ δὴ ἐπ- 
εξιὼν᾿ ὁ Θεὸς τοῖς ἀδιχοῦσιν αὐτοὺς, μέγα δείχνυσιν τὸ 
Εὐαγγέλιον ἀλλ᾽ ἐν αὐτοῖς τοῖς ἀδιχοῦσιν, οὐδὲν ἐχεί- 
γων πασχόντων δεινὸν, αὐτὰς καθ᾽ ἑαυτὰς τὰς θλίψεις 
δείχνυσι μέγα οὔσας, ἵνα μὴ τὴν ἀπαλλαγὴν αὐτῶν πάν- 
τως ζητῶμεν, μηδὲ τὴν ἐχδιχίαν. Σχόπει δὲ πῶς χαὶ αἱ 
παιδίσχαι αὐτῶν λοιπὸν ὁμότιμοι αὑτοῖς ἦσαν. ᾿Απὸ 
τῆς χαρᾶς, φησὶν, οὐχ ἤγοιξε. Καλῶς xal τοῦτο 
γέγονε, ἵνα μὴ χαὶ ἐχεῖνοι ἐχπλαγῶσιν εὐθέως ἱδόντες, 
χαὶ ἀπιστήσωσιν, ἀλλ᾽ ἐγγυμνασθῇ αὐτῶν ἡ διάνοια. 
Καὶ ὅπερ ἔθος ἡυῖΐν ποιεῖν, εὐρέθη πράττουσα xol 
αὐτὴ ἵνα γὰρ αὑτὴ τὰ εὐαγγέλια χομίσῃ ἑσπούδαζεν " 
ὄντως γὰρ εὐαγγέλια fv. Οἱ δὲ εἶπον πρὸς αὐτήν" 
Μαίνῃ" ἡ δὲ διισχυρίζετο οὕτως ἔχειν" οἱ δὲ εἷ- 
πον, ὅτι "ATT&loc αὐτοῦ ἔστιν. Ἔχ τούτου ἀληθὲς, 
ὅτι &xasvo; ἡμῶν ἄγγελον ἔχει. Καὶ πόθεν ἐπῆλθεν 
αὐτοῖς ἄγγελον εἶναι τότε ὑπονοῇσαι ; ᾿Απὸ τοῦ χαιροῦ 
τοῦτο ὑπώπτευσαν, Ὡς δὲ ἑπέμεγε κχρούων, qnoi, 
ἀνοίξαντες εἶδογ αὐτὸν, καὶ ἐξέστησαν. Ὃ δὲ 
κατασείσας τῇ χειρὶ b, ἡσυχίαν πολλὴν ἐποίησεν, ὥστε 
ἀχοῦσαι τὰ παρ᾽ αὑτοῦ. Ποθεινότερος πολλῷ λοιπὸν ἣν 


τοῖς μαθηταῖς, οὐ τῷ σωθῆναι μόνον, ἀλλὰ xai. τῷ 


ἐπιστῆναι xal εὐθέως ἐπελθεῖν. Μανθάνουσι 3o: 

x3. οἱ οἰχεῖοι πάντα σαφῶς " μανθάνουσι xal οἱ ἀλλό- 
τριοι, εἴ γε ἤθελον πιστεῦσαι" ἀλλ᾽ οὐχ ἠθέλησαν, 
Touto xal ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ γέγονεν. Ἀπαγγείζατε, 
φησὶν, Ἰαχώθῳ καὶ τοῖς dógAgoic ταῦτα. "Opa, πῶς 
οὐχ ἔστ! χενόζοξος. Οὐ γὰρ εἶπε’ Τοῖς ἁπανταχοῦ δῆλα 
ποιήσατε ταῦτα" ἀλλὰ, Τοῖς ἀδεῖςοῖς. Καὶ ἀνεχώ- 
ρησεν εἰς ἕτερον τόπον. Οὐ γὰρ ἐπείραζε τὸν Θεὸν, 
οὐδὲ εἰς πειρχλτμους ἐνέδα[λ]λεν ἑαυτόν" ἐπεὶ ὅτε xal 
. *oU:0 ἐχελεύσθησαν, ἐποίησαν. Εἰσειλθόντες γὰρ, 
qn3v, év τῷ ἱερῷ «λα. ἴδῖτε τῷ Aa. “Ἴχουσαν, xal 
εὐθβέω; ἐπείσθησαν. Τοῦτο δὲ οὐχ εἶπεν ὁ ἄγγελος, ἀλλὰ 
τῷ σιγῇ ἀποστῆναι xai γυχτὸς ἐξαγαγεῖν ἔδωχεν &Gov- 
σίαν ἀναχωρῆσαι. [212] Καὶ τοῦτο δὲ γίνεται, ἵνα μάθωμεν 
ὅτ' χαὶ ἀνθρωπίνω; πολλὰ ᾧχονόμηται, ὥστε μὴ πορ-:- 


* Quidam... τῆς μητρὸς Ἰωάννου. Συνιδὼν, φησὶν, ὅπον᾽ 


ἐστὶν, ἢ ὅτι οὐχ, sic quidam. 


b Alius χατασείσας αὐτοὺς τῇ 
XUg: 71v». - 


€. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. 


202 


πεσεῖν πάλιν αὐτόν. "Iva. γὰρ μὴ εἴπωσιν, ὅτι ὁ ἄγγελος 
αὐτοῦ ἐστι μετὰ τὸ ἀπελθεῖν, πρότερον τοῦτο λέγουοι" 
xai τότε αὐτὸν ὁρῶσιν ἀνατρέποντα τὴν δόξαν ἐχείνην. 
Ὁ ἄγγελος εἰ ἦν, οὐκ ἂν ἔχρουσε τὴν θύραν, οὐχ ἂν 
ἀνεχώρησεν εἰς ἕτερον τόπον. Πιστοῦται δὲ αὐτοὺς xai 
τὸ μὴ ἐν ἡμέρᾳ γενέσθαι. Οἱ μὲν λελυμένοι ἐν εὐχαῖς 
ἦσαν ’ ὁ δὲ δεδεμένος ἐν ὕπνῳ, εἰ ἐνόμιζεν ἀληθὲς 
εἶναι τὸ γινόμενον, χἂν ἐξεπλάγη, χἂν οὐχ ἐμνημό- 
νευσε" νῦν δὲ ὡς ἐν ὀνείρῳ ὁρῶν, ἀτάραχος ἣν. "HA- 
θον, φησὶν, ἐπὶ τὴν πύλην τὴν σιδηραν. "Opa xo 
πῶς ἰσχυρὰ Ti». AusA0Óvrec δὲ, φησὶ, πρώτην φυ.1ω» 
xiv καὶ δευτέραν, nJA0ov ἐπὶ τὴν πύζην τὴν σιδη- 
ρᾶν. Καὶ διὰ τί μὴ δ'᾽ ἑαυτῶν, φησὶ, τοῦτο γίνεται; 
Διὰ τί; Ὅτι χαὶ τούτῳ τιμᾷ αὐτοὺς ὁ Θεὸς, τῷ δι᾽ 
ἀγγέλων αὐτοὺς ἐξαρπάζειν. Τί οὖν ; ἐπὶ Παύλου οὐχ 
οὕτω γέγονεν; Ἐχεῖ διχαίως, ὅτι πιστεῦσαι ἔδει τὸν 
δεσμοφύλαχα,, ἐνταῦθα δὲ ἀπαλλαγῆναι τὸν ᾿Απόστολον 
μόνον" ἄλλως δὲ xal διαφόρως ἅπαντα ὁ Θεὸς olxovo- 
pst. "Exsi μὲν Παῦλος ὑμνεῖ, ἐνταῦθα δὲ Πέτρος 
ἐχάθευδε. Μὴ τοίνυν χρύπτωμεν τὰ θαύματα τοῦ 
Θεοῦ. ἀλλὰ xol ὑπὲρ τῆς ἡμετέρας ὠφελείας ταῦτα 
σπουδάζωμεν ἐχπομπεύειν, χαὶ εἰς τὴν τῶν ἄλλων 
οἰχοδομήν. "Ὥσπερ γάρ ἔστι θαυμαστὸς ἑλόμενος δε- 
σμευθῆναι, οὕτω θαυμαστότερος μὴ πρότερον ἀναχω- 
ρἦσας, ἕω: ὅτε τοῖς οἰχείοις πάντα ἀπήγγειλε. Καὶ 
εἶπε, φησίν’ Εἴπατε ᾿Ιαχώδῳ καὶ τοῖς ἀδελφοῖς. 
Τί δήποτε χελεύει εἰπεῖν * Ἵνα χαρῶσιν, ἵνα μὴ με- 
ριμνῶσιν, ἵνα διὰ τούτων ἐχεῖνοι μανθάνωπιν, οὐχ 
αὐτοὶ δι᾽ ἐχείνων οὕτω τοῦ ταπεινοτέρου μέρους 
ἐφρόντιζεν. Οὐδὲν ἄρα θλίψεως συμμέτρου βέλτιον, 
Ποίαν οἴει τὴν ἐχείνων εἶναι τότε ψυχὴν; πότης 
ἡδονῇ: γέμειν ; 

Ποῦ νῦν αἱ γυναῖχες αἱ διὰ πάσης χαθεύδουσαι νυχτός" 
ποῦ δὲ οἱ ἄνδρες οἱ μηδὲ μεταστρεφόμενοι ἑ πὶ τῆς χλί- 
νης ; Ὅρᾷς νήφουσαν ψυχήν ; Μετὰ γυναιχῶν xal παί- 
δων xal παιδισχῶν τὸν Θεὸν ὕμνουν, καθαρώτεροι τοῦ 
οὐρανοῦ τῇ θλίψει γενόμενοι. Νῦν δὲ, ἂν μικρὸν ἴδωμεν 
χίνδυνον, ἀναπίπτομεν. Οὐδὲν τἧς ἐχχλησίας ἐχείνης 
λαμπρότερον ἣν. Μιμησώμεθα τούτους, ζηλώσωμεν. Οὐ 
διὰ τοῦτο γέγονεν ἡ νὺξ, ἵνα διαπαντὸς χαθεύδωμεν 
xay ἀργῶμεν. Καὶ τοῦτο μαρτυροῦσιν οἱ χειροτέχναι, οἱ ' 
ὀνηλάται, οἱ ἕμπορηι, ἡ Ἐχχλησία τοῦ Θεοῦ kx μέσων 
ἀνισταμένη νυχτῶν. ᾿Ανάστηθι χαὶ σὺ, καὶ ἴδε τῶν 
ἄστρων τὴν χορείαν, τὴν βαθεῖαν σιγὴν, τὴν ἦσυχίαν 
τὴν πολλήν" ἐχπλάγηθι τοῦ Δεσπότου σου τὴν olxovo- 
μίαν. Καθαρωτέρα τότε ἐστὶν ἡ ψυχή" χουφοτέρα xai 
λεπτοτέρα μᾶλλόν ἐστι, μετέωρος xal χούφη * τὸ σχότος 
αὐτὸ, fj σιγὴ ἡ πολλὴ εἰς χατάνυξιν ἀγαγεῖν ἱκανά. "Av 
δὲ χαὶ τὸν οὐρανὸν ἃ ἴδῃς τοῖς ἄστροις ὥσπερ τισὶ μυρίοις 
χατεστιγμένον ὀφθαλμοῖς, πᾶσαν ἡδονὴν χαρπώσῃ, Év- 
νοιᾶν λαδὼν εὐθὺς τοῦ Δημιουργοῦ. "Av ἐννοήσῃς, ὅτι οἱ 
μεθ᾽ ἡμέραν χράζοντες, γελῶντες, σχιρτῶντες, πηδῶν- 
τες, ἀδιχοῦντες, πλεονεχτοῦντες, ἀπειλοῦντες, μυρία 
ἐ πανατεινόμενοι δεινὰ, οὗτοι νῦν τῶν νεχρῶν οὐδὲν δια- 
φέρονσι, χαταγνώσῃ [215] τῆς ἀνθρωπίνης αὐθαδείας 
ἀπάσης. Ὕπνος ἐπῆλθε, καὶ τὴν φύσιν ἤλεγξεν * εἰχών 
ἔστι θανάτον, εἰχών ἔστι συντελείας. "Av διαχύψῃς εἰς 
τὸν στενωπὸν, οὐχ ἀχούσῃ οὐδὲ φωνῆς " ἂν ἴδῃς εἰς τὴν 
olxiav, πάντας ὄψει χαθάπερ ἐν τάφῳ χειμένους. Ταῦτα 
πάντα ἱχανά ἐστι διαναστῇσαι ψυχὴν, χαὶ εἰς ἔννοιαν 
συντελείας ἀγαγεῖν. 

δ΄. Οὗτος δὴ μοι καὶ πρὸς ἄνδρας xaY πρὸς γυναῖχας ὁ 


€ Hec, τί δήποτε κελεύει εἰπεῖν, desunt in quibusdam. 
d Alii xai ei; τὸν οὐρανόν. 


* 


9M 


mabat, etsi praecinctus et calecaius : quid alius non 
passus esset ? Transeuntes , inquit, primam et secun- 
dam custodiam, venerunt ad portam [erream ; et 
exeuntes processerunt vicum unum et continuo discessit 
angelus ab eo. Quz intus facta sunt, mirabiliora erant ; 
hoc vero deinceps humanius. Cum nihil erat impedi- 
menti , discessit angelus. Neque enim pertransisset 
Petrus , cum tot essent obices : vere namque stupor 
aderat, Nunc scio, inquit, quia vere misit. Dominus 
angelum suum , et eripuit me de manu Herodis, et 
de cmni exspectatione plebis Judeorum. Nunc: non 
tinc, quando in vinculis eram. Consideransque venit 
in domum Mari matris Joannis. Quid sibi vult il- 
lud , Considerans ἢ Cogitans ubi esset. Vel hoc igitur 
consideravit ; vel quod non oporteret utcumque abire, 
sed benefactori vicem rependere : quod i'le conside- 
rans , venit in domum Marix. Quis est liic Joannes? 
Forte is , qui semper cum illis erat; ideoque cogno- 
meu etiam ejus posuit. 

Magnum bonum afflictio. — Vide quantum sit bo- 
num alflictio, quantum noctu precantes proficerent , 
quam vigiles hinc efficerentur. Vidistin', quantum 
lucrum ex cede Stephani? vidistin' quanta ex hoc 
carcere utilitas ? Nou enim ulciscens Deus injuste 
l:edentes , sic magnum ostendit evangelium ; sed in 
ipsis lkedentibus nihil mali patientibus ipsas tri- 
bulationes per se magnum quid esse ostendit, ne 
vel ab illis eripi , vel ultionem sumi quzramus. Per- 
pende, quomodo ancille apud eos in pari pretio 
essent. Pre gaudio , inquit , non aperuit, E re autem 
ita factum est, ne et illi statim videntes obstupesce- 
rent, et non crederent, sed mens illorum exercerc- 
tur. Et quod nos facere solemus, ancilla quoque facere 
deprehensa est : illa namque curabat rem lzetam nuu- 
tiare ; l:»ta quippe res erat. J/li vero dícebant ei, In- 
sanis. llla autem. affirmabat sic. se habere : illi auem 
dicebant : Angelus ejus est. Hinc verum probatur, 
unumquemque nostrum angelum habere. Et uude 
in mentem subiit illis angelum esse? Α tempore 
illud suspicabantur. Ut autem perseverabat pulsans , 
inquit, cwn. aperuissent , viderunt eum , et obstu- 
puerunt. llle vero annuens manu , silentium magnum 
fecit , ut audiretur. Optatior deinceps discipulis erat, 
non modo quod servatus esset, sed etiam quod ad- 


esset et accederet. Discunt manifeste omnia familiares, . 


discun: et alieni, si credere velint ; sed noluerunt, 
lloc etiam in Christo factum est. Nuntiate, inquit , 
Jacobo et fratribus luec. Vide quomodo vanam gloriain 
non quxrat. Non enim dixit, Undique h:ec omnibus 
nuntiate ; sed , Fratribus. Et abscessit in alium locum. 
Neque enim tentabat Deum , neque sese in tenLationes 
injiciebat : illud enim jussi tautum faciebant. Ingressi, 
iuquit, ín templum , loquimini populo ( Act. 5. 20). 
Audierunt et statim obsequuti sunt. Hoc vero jam 
non dicit angelus, sed quod silenter abscedit et noctu 
eduxit , dedit facultatem secedendi. Hoc autem factuin 
est, ut discamus multa humano more dispensata 
fuisse, ut ne ille iterum periclitaretur. Ne enim 
po»t discessum ejus dicerent angelum ejus esse, hoc 


IN ACTA APOSTOLORUM. iIIOMIL. XXVI. 


202 


prius dixerunt, οἱ postea illum viderunt, qui hanc 
opinionem sustulit. Si angelus fuisset , non pulsassct 
fores, nec secessisset in alium locum. Confirmat etiam 
illos, quod non in die factum sit. Hi soluti precaban- 
tur, ille vinctus dormiebat. Si putasset rem , qua 
agebatur, veram esse, perterritus fuisset, nec memor 
gestorum : nunc autem quasi in somno videns , sine 
perturbatione erat. Venerunt, inquit, ad poriam ferream. 
Vide quam firma esset. Transeuntes , inquit , primam 
et secundum custodiam , venerunt αὐ portam ferream. 
Et cur , inquies, non per seipsos hoc faciunt ? Cur ? 
Quia hac in re Deus illos honorat , quod per angelos 
eruat ipsos. Quid ergo ? cur non sic in Paulo faetum 
est ? lllic e re fuit , quia custodem carceris credere 
oportebat ; hic vero solum opus erat apostolum libe- 
rari: alioquin vero Deus diverse omnia dispensat. 
Illic Paulus hymnos cauebat (Act. 16. 25), hic Petrus 
dormiebat. Ne ergo oecultemus miracula Dei, sed ad 
uiilitatem nostram hac divulgari curemus, et ad 
aliorum zedificationem. Ut enim adwirabilis fuit, qui 
ligari voluit ; ita admirabilior qui nou prius discessit, 
quam suis omnia nuntiasset. Dixitque, Nuntiate Jacobo 
et fratribus. Cur dicere jubet ! ? Ut illi gaudeant , ut 
ne solliciti sint , ut per lios illi discant , non ipsi per 
illos : sic de inferiori parte curam gerebat. Nihil ergo 
moderata afflictione melius. Qualem putas illorutà 
tuuc fuisse animam ? quanta voluptate plenam ? 

Vigilantia laudatur. — Ubi sunt nunc mulieres, 
que tota nocte dormiunt ? ubi viri, qui neque in lecto 
se versant? Viden' vigilem animam ? Cum uxoribus, 
pueris et ancillis Deum celebrabant, per tribulatio- 
nem puriores calo effecti, Nuuc vero, si parvum vi- 
deamus periculum , concidimus. Nihil Ecclesia illa 
splendidius. Ipsos imitemur, smulemur. Non ideo 
facia est nox, ut per totam dormiamus et otiemur. 
[loc testificantur artifices, negotiatores, mercatores , 
Ecclesia Dei media surgeus nocte. Surge el tu, et vide 
stellarum chorum, profundum silentium , quietem 
multam : obstupesce de Domini tui providentia. Purior 
tunc est anima, levior, subtilior, sublimis, expedia : 
tenebrz ipsz, silentium multum , in compunctionem 
inducere possunt. Si vero c:lum respicias stellis 
quasi innumeris distinctum oculis, omuimoda voln- 
ptate frueris Creatorem statim mente reputans. Si co- 
git»véris eos, qui interdiu elafnant, rident, xsultant, 
saliunt, injuste agunt, ἀναγ student, minantur, 
innumera mala inferunt, tunc a mortuis nihil differre, 
humanam omnem arrogantiam damnabis. Somnus 
accessit, el naturam superavit : imago est mortis et 
cousummationis. Si vicum respexeris, nullam vocem 
audies ; si domum , omnes videbis quasi in sepulcro 
jacentes. Hzc omnia possunt animam excitare, et ad 
cogitationem consummationis inducere. 

4. llic vero mihi et ad viros et ad mulieres sermo 
est. Flecte genua, ingemisce, Deum precare ut tibi 
sit propitius : nocturnis ille precibus magis flectitur, 
cum requiei tempus in luctum verteris. Recordaio 


* Hiec, ctr dicere jubet, desunt in quibusdain. 


?03 
verburim regis illius : Laboravi in gemitu meo, fav:bo 
per singulas noctes lechin meum, lacrgmis meis siratum 
»neum rigabo (Psal. 6. 7). Quantumvis deliciis affluas, 
non magis quam ille; quantmnvis sis dives, non es 
ditior Davide. lterumque ait ille : Media nocte surge- 
bam ad confitendion. tibi super judicia justitie tue 
( Psal. 148. 62). Tunc vana gloria non te dxagitat : 
iiromodo posset enim omnibus dornientibus, ncc vi- 
dentibus? Tunc nee igrávia rec oscitántia invaduul : 
quomodo possent enim, enm tot tantáque animam 
excitent ? Post talia pervigilia sómnus suavis est, et 
revelationes nirabiles. Hoe fác et tt vir, non sola 
mulier. Sit ccclésta domüs viris et mulieribus cim- 
stans. Ne quia tu solus vir, ipsa sola mnlier est, putes 
id impedimento esse. New δὶ duo fuerint congregati 
in womine meo, linquit, illie sum in edió eorum 
( Math. 18. 20). Ubi. Christus medius, ibi magna 
multitudo est : ubi Cliristus, necesse est et angelos 
esse ct arehangelos et alias potestates, Non igitur soli 
estis omnium habentes Dominum, Itursus andi. pto- 
phetam dicentem : Melior est tnb factens volutaterh 
Domini , quam mille iniqui ( Eccli. 46. 8 ). Nihil infit- 
mius multis iniquis, hibil fortius eno, qui secu&dum 
Dei legem vivit. Si tibi sint liberi, excita illos; et sit 
omninó noctis tempore domus ecelesia : si vero sint 
teneri , nee vigilare possint , unam alteramve emittant 
orationem et quiescant. Tantum surge, t illud in 
consuetudine pone. Nihilhoc promptuario melius, qnod 
tales preces suscipiet. Audi proplretam dicentem : Sé 
memor fui tid super stratum meum , in mafulinis medi- 
tabar in te (Psal. 62. 1). At dices : Per diem &mltum 
laboravi , nec possum. IIzc obtentus sunt et cavilla- 
tiones. Quanfumvis enim laboraveris , won quantum 
faber zrarius, qui tàm gravem malleum ab aito ad 
usque prunas demittit, et fumum toto eorpore excipit : 
et tamen inaximaf  noetis partem ea in re consumit. 
Nostis etiam, mulieres, 8i quando *ohis in agrum 
concedere opus fuit, aut ad pervigilium, quomodo pet 
totam Aoctem illi vigilant. Et tibi ergo officina sit 


S. JOANNIS CERYSOSTUMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. 


'u » 


204 


spiritalis, non at ollas et lebetes, sed ut animam 
iuam pares, quz ct serario ét aurifice multo melior 
est. Animáàm peccaàtis inveteratam iuduc in officinam 
confessionis : malleum a summo induc, id est, verbo- 
rum damnationem : accende ignem Spiritus. Multo 
prasstantiorem artem habes. Non àurea vasa concin- 
iras ; sed auro omní pretiosiorem animam sicut arra 
τὶς tractas : non vas ecurporeum appar3s ; sed ani- 
imam ab omni seculari phantasia liberas. Adsit tibi 
làcerna, non hec ardens, sed quam memorat proplie- 
tà : Lücerna. pedibus meis. lex tua ( Psal. 118. 105). 

Accende orationibus animam : δὶ satis illam babere 
videris, educ, efforina illam ut vis. 

Üratio purgat rubiginem peccatorun. — Ctede mihi , 
non sic ignis rubiginem purgat, ut nocturna. oratio 
rubiginem peecatorum meéstrorum. Revereamur, si 
neniinem alium , saltem nocturnos custodes. Illi ob 
linmànam legem cireumemt in frigore multum cla- 
mantes, et in vieis gradientes, spe madidi vel ri- 
gentes$ , idque propter te tuamque salutem , ac peéu- 
uiarum tuarum custodiam, Hle pecuniarum tuarum 
tantam Curam gerit; tu vero nec atiimam team curas. 
Non te cogo, ut sub dio circusmaeas sicut. ille, neque 
ut altum) elames et. dirumparis ; sed in ipso peneario 
vel cubiculo flecte genua , precare ominvm. Cur ipse 
Christns pernoetavit in monte ? anion ut nobis exem- 
plo esset * Tunc respirant plantie, in nocte dieo : tune 
anima plus quem ille rorem excipit. Que iu die sol 
adassit, ea noctu refrigerantur. Magis quam ros no- 
ctarme laerymo contra concupiscentiss et conlra om- 
nem ardorem 2stumque demitiunter, nec sinunt 
grave quidpiam pati. Nisi autem rore illo fruatur ani- 
nma, interdiu adüretur. Verum absit, ut aliqnis ve- 
stram ab igne illo exuratur. Sed wtinam nos ornnes 
refrigerati et divina fruentes clementia, a peccatorum 
sarcina liberemur , gratia et benignitete Domini no- 
stri Jesu Christi , quicum Patri et Spiritui sancto glo- 
ria, imperium , lionon, nune et semper, et in saecula 
δὐλἐπίογυπι. Ainen, 





HOMILIA XXVII. 


Ca». 49. v. 18. Facta autem die, erat non parva tur- 
batio inter milites, quidnam factum esset de Petro. 19. 
Herodes autem cum requisissel eum , et non invenis- 
set , inquisitione facta de custodibus, jttssit eos abdu- 
ci : descendensque de Judea Caesaream , ibi commo- 
ralus est. 

4. Molti dubii quxrunt, cur Deus illos olim infantes 
propter se occisos neglexerit *, et nunc rursum mi 
lites propter Petrum interfectos, etsi. potuerit illcs 
eum Petro servare. Sed si cum Petro nilites eduxis- 
set angelus, id pro fuga habitum fuisset, Cur ergo, 
inquies , uon aliter disposuit? nam quale damnum 
nunc factum est ! Si consideremus eos, qui injuste et 
per nefas passi suut, nihil damni accepisse , non liec 
queremus. Cur enim non dicis etium. de Jacolio, 


' Quidam ass. sic incipiunt : Sunt forte qui dubii qua 
raw cur Deus. athieias propter se occisos neglexerü. 


quare illum non eripuit? Alioquin vero non erat 
adhuc judicii tempus, ut singulis pro merito daretur. 
Sed neque Petrus injecit illos in manus ejus. Ilero- 
des ergo »gre ferebat, quod delusus esset, sient 
2vus suus delusus fuerat a magis : hinc dissecabatur 
et risui erat expositus. E, re autem fuerit scriptoris 
audire verba : Facta autém die, inquit, erat non parva 
turbatio inter milites , quidnam (actum esset de Petro. 
Herodes eutem cum requisissel eum , et non invenisset, 
inquisitione (acta de custodibus, jussit eos. abduci ; 
etiamsi inquisitionem faciens audisset ab eis , quod 
relict:e fuissent catene, quod calceos accepisset, et 
quod usque ad illam noctem sceum fuisset. Sed quid 
occultarunt? cur non ergo et ipsi fugerunt ? Atqui 
oportuit ipsum hoc mirari et obstnpescere. Demum 
ex illorum nece manifestum est oinnibus et Dei mira- 
culum et illius scelus. Sed vide, quomodo hic ea noa 


905 


λόγος. Κάμψον τὰ γόνατα, στέναξον, παραχάλεσόν GO 
τὸν Δεσπόττν ἵλεων γενέσθαι" μᾶλλον ἐπιχάμπτεται ἐν 
νυχτεριναῖς εὐχαῖς, ὅταν τὸν χαιρὸν τῆς ἀναπαύσεως 
σὺ θρήνων ποιῇ χαιρόν. ᾿Αναμνήσθητι τοῦ βασιλέως 
οἷα ῥήματα ἔλεγεν΄ Ἑχοπίασα ἐν τῷ στεναγμῷ μου, 
ἰούσω καθ' ἑκάστην νύχτα τὴν χιλίνην μου, ἐν δά- 
κρυσί μου τὴν στρωμνήν μου βρέξω. Ὅσον ἂν ἧς 
τρυφηλὸς, οὐχ εἴ τρυφηλάτερος ἐχείνου" ὅσον ἂν ἧς 
πλούσιος, οὐχ εἶ πλουσιώτερος τοῦ Δαυίδ. Καὶ πάλιν ὁ 
αὑτός φησι’ Μεσονύχτιον ἐξηγειρόμην τοῦ ἐξομο- 
Aoreicóal σοι ἐπὶ τὰ χρίματα τῆς διχαιοσύνης σου. 
Τότε οὗ χενοδοξία mapsvoyAst* πῶς γὰρ, πάντων xafsu- 
δόντων χαὶ οὐχ ὁρώντων ; τότε οὐ ῥᾳθυμία xal χάσμη 
ἐπιτίθεται" πῶς γὰρ ὑπὸ τοσούτων τῆς ψυχῆς διεγειρο- 
μένης ; Μετὰ τὰς τοιαύτας παννυχίδας χαὶ ὕπνοι ἡδεῖς 
xai ἀποχαλύψεις θαυμασταί. Τοῦτο ποίησον xol σὺ ὁ 
ἀνὴρ, μὴ μόνη fj γυνῆ. Ἔστω ἐχχλησία fj οἰχία ἐξ 
ἀνδρῶν xai γυναιχῶν συνεστηχνυῖα. Μὴ γὰρ ὅτι σὺ 
μόνος εἴ ὁ ἀνὴρ, μηδὲ ὅτι αὕτη μόνη ἐστὶν ἡ γυνὴ, νο- 
μίσῃς χώλυμα εἶναι. “Ὅπου γάρ εἰσι δύο εἰς τὸ ἐμὲν 
ὄνομα, φτοὶ, συνηγμένοι, ἐχεῖ εἶμι ἐν μέσῳ αὑτῶν. 
Ὅπου ὁ Χριστὸς μέσος, πολὺ πλῃθός ἐστιν ὅπου ὁ 
Χριστὸς, ἀνάγχη xal ἀγγέλους εἶναι, ἀνάγχη xal ἀρχαγ- 
γέλους χαὶ τὰς ἄλλας δυνάμεις. Οὐχ ἄρα μόνοι ἐστὲ τὸν 
πάντων ἔχοντες Δεσπότην. Καὶ πάλιν ἄχουε τοῦ προφῆ- 
του λέγοντος * Κρείσσων εἷς ποιῶν τὸ θέλημα Κυρίου, 
ἣ μυρίοι παράνομοι. Οὐδὲν ἀσθενέστερον πολλῶν πα- 
ρανόμων, οὐδὲν ἰσχυρότερον ἑνὸς κατὰ νόμον Θεοῦ ζῶν- 
τος. Εἴ σοι χαὶ παιδία ἐστὶ, διαγάστησον χαὶ τὰ παιδία, 
xal γενέσθω διὰ πάντων dj οἰχία ἐχκλησία διὰ τῆς vu- 
χτός" ἂν δὲ ἀπαλὰ fj, καὶ μὴ φέρῃ τὴν ἀγρυπνίαν, μέχρι 
μιᾶς εὐχῇς xaY δευτέρας, xal χατάπαυσον᾽ μόνον δι- 
ἀνάστηθι, μόνον ἐν συνηθείᾳ χατάστησον σαυτόν. Οὐδὲν 
«οὔ ταμείου βέλτιον ἐχεΐνου τοῦ τοιαύτα; εὐχὰς δεχο- 
μένον. "Axous τοῦ προφήτου λέγοντο; * El ἐμνημύγξυό» 
σου ἐπὶ τῆς στρωμνῆς μου, ἐν τοῖς ὄρθροις ἐμε.16- 
των εἰς σέ. ᾿Αλλὰ χέχμηχα, φησὶ, μεθ᾽ ἡμέραν πολλὰ, 
xa οὐ δύναμαι. Σχήψις ταῦτα xal πρόφασις * ὅσα γὰρ 
᾿ ἂν χάμῃς, οὐ πονήσεις ὡς ὁ χαλκοτύ πος σφῦραν οὕτω 
βαρεῖαν καταφέρων ἀπὸ πολλοῦ τοῦ ὕψους ἐπὶ τοὺς 
σπινθῖρας, χαὶ τὸν χαπνὸν ὅλῳ δέχόμενος τῷ σώματι" 

χαὶ ὅμως τὸ πλέον ἔχεῖνος τῆς νυχτὸς εἰς τοῦτο ἀνα- 
λίσχει. "Iove χαὶ γυναῖχες, εἴποτε sl; ἀγρὸν ἡμῖν Yé- 
yovev ἀνάγχη βαδίσαι, ἣ εἰς παννυχίδα προελθεῖν, πῶς 
δι᾽ ὅλης τῆς νυχτὸς ἀγρυπνοῦσι. Καί aot τοίνυν χαλχξῖον 





IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XXVII. 


204 


ἕστω πνευματιχὸν, οὐχ ὥστε χύτρας 030i λέθητας, ἀλλὰ 
“ἣν Ψυχὴν χατατχευάσαι τὴν σὴν, f) χαὶ χαλχοτύπου 
χαὶ χρυσοχόου πολλῷ βελτίων. Τὶν [214] παλαιὰν γενο- 
μένην τοῖς ἁμαρτήμασιν εἰσάγαγε εἰς τὸ χωνευτήριον 
τῆς ἐξομολογήσεως * τὴν σφῦραν χατένεγχαι ἀπὸ πολ- 
λοῦ τοῦ ὕψους " τουτέστι, τῶν ῥημάτων τὴν κατάγνωσιν" 
ἄναψον τὸ «2g τοῦ Πνεύματος. Πολλῷ μείζονα τέχνην 
ἔχεις. Οὐ χρυσᾶ σχεύη ῥυθμίζεις, ἀλλὰ τὴν παντὸς 
χρυσίου τιμιωτέραν ψυχὴν, καθάπερ ὁ χαλχεὺς τὸ 
σχεῦος. Οὐ γὰρ σωματιχὸν σχεῦος ῥυθμίξεις, ἀλλὰ τὴν 
Ψυχὴν ἀπαλλάττεις τῆς φαντασίας πάσης τῇ: βιωτιχῆς. 
Παραχείσθω σοι λύχνος, οὐχ οὗτος ὁ xa:ópsvoz, ἀλλ᾽ ὅν 
ὃ προφήτης λέγων εἶχε" ΑΛύχγος γὰρ τοῖς ποσί μου ὁ 
γόμος σου. Πύρωσον διὰ τῆς εὐχῆς τὴν ψυχὴν ἂν 
ἴδῃς ἱκανῶς ἔχουσαν, ἐξάγαγε, τύπωσον πρὸς ὅπερ ἂν 
θέλῃς. Πίστευσόν μοι, οὐχ οὕτιυ τὸ πῦρ τὸν ἰὸν ároxa- 
θαίρειν εἴωθεν, ὡς εὐχὴ νυχτερινὴ τὰν ἰὸν τῶν ἁμαρτῆ- 
μάτων τῶν ἡμετέρων. Αἰδεσθῶμεν, εἰ μηδένα ἄλλον, 
τοὺς νν:τερινοὺς φύλαχας. Ἐχεῖνοι δι᾽ ἀνθρώπινον νό- 
μον περιΐασιν ἐν χρυμῷ βαῶντες μεγάλα, χαὶ δ'ὰ τῶν 
στενωπῶν βαδίζοντες, βρεχόμενοι πολλάχις, πεπηγότες . 
διὰ σὲ xai τὴν σωτηρίαν τὴν σὴν, xaX τὴν τῶν χρημά- 
φων τῶν σῶν φυλαχήν. Ἑχεῖνος ὑπὲρ τῶν χρημάτων 
σου τοσαύτην ποιεῖται πρόνοιαν" σὺ δὲ οὐδὲ ὑπὲρ τῆς 
Ψυχῆς τῆς σῆς. Καὶ μὴν ἐγὼ οὐχ ἀναγχάζω αἴθριον 
περιϊέναι χαθάπερ ἐχεῖνος, οὐδὲ μεγάλα βοᾷν καὶ διαῤ- 
ῥήγνυσθαι" ἀλλ᾽ ἐν αὐτῷ τῷ ταμείῳ ὧν, ἐν αὑτῷ τῷ 
χοιτῶνι, χάμψον τὰ γόνατα, παραχάλεσον τὸν Δεσπότην. 
Διὰ τί αὐτὸς ὁ Χριστὸς διενυχτέρευεν ἐν τῷ ὄρει; οὐχ iva 
εὐπος ἡμῖν γένηται; Τότε ἀναπνεῖ τὰ φυτὰ, ἐν τῇ νυκτὶ 
λέγω᾽ τότε καὶ Ψυχὴ μάλιστα μᾶλλον ἐχείνων δρόσον 
δέχεται. "Ansp μεθ᾽ ἡμέραν ὁ ἥλιος χατέχαυσε, ταῦτα 
ἐν τῇ νυχτὶ χαταψύχεται. Πάτης δρόσου μᾶλλον τὰ τῆς 
γυχτὸς δάχρυα καὶ χατὰ τῶν ἐπιθυμιῶν χαὶ χατὰ πά- 
σῆς φλεγμονῇς xal χαύσωνος χαθίεται, xal οὐχ ἀςίησι 
χαλεπόν τι παθεῖν. "Av δὲ μὴ τῆς δρόσου ἀπολαύσῃ 
ἐχείνης, μεθ᾽ ἡμέραν χαταχαυθήτεται. ᾿Αλλὰ μὴ γένοιτο 
μηδένα ὑμῶν ὑπέχχαυμα τοῦ πυρὸς ἐχείνηου γενέσθαι, 
ὅλα ἀναψύξαντας xaX τς παρὰ τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίας 

ἀπολαύσαντας, οὕτω πάντας ἡμᾶς ἐλευθερωθῆναι τοῦ 
φορτίου τῶν ἁμαρτημάτων, γάριτι xal φιλανθρωπίᾳ 
τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα 
τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, χράτος, τιμὴ, γῦν χαὶ ἀεὶ, 
xai εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾿Αμήν. 





UMIAIA KZ'. 


Γενομένης δὲ ἡμέρας, ἣν τάραχος οὐχ ὀλίγος ἐν τοῖς 
στρατιώταις, εἰ ἄρα ὁ Πέτρος ἐγένετο. ηρώδης δὲ 


ἐπιζητήσας αὐτὸν, καὶ μὴ εὑρὼν, ἀναχρίνας τοὺς 
φύλακας, ἐκέλευεν ἁπαχθηναι" καὶ κατε.ϊθὼν 
ἀπὸ τῆς Ἰουδαίᾳς εἰς τὴν Καισώρειαν διέτριξε. 
α΄. Πολλὰ δια ποροῦσι πὰς περιεῖδεν ὁ Θεὸς τότε ÓC αὺ- 
τὸν τοὺς παῖδας ἀνχιρουμένους", xai νῦν πάλιν τοὺς στρα- 
τιώτας διὰ τὸν Πέτρον [215] xaízot va δυνατὸν tv αὐτῷ 
μετὰ τοῦ Πέτρου χάχείους ἐξελέσθαι, ᾿Αλλ᾽ εἰ χαὶ τοὺς 
στρατιώτας ἐξήγ αγεν ὁ ἄγγελο; μετὰ τοῦ Πέτρυυ», £vo- 
μίσθη ἂν φυγῆς εἶναι τὸ πρᾶγμα. Τί οὖν οὐχ ἑτέρως 
ᾧχονόμησε, φητί; ποία γὰρ βλάδη γέγονε νῦν Ἄν 'ἴδω- 
μεν, ὅτι οἱ ἀδίχως τι παθόντες xaX χαχῶς οὐξὲν ἐδιάδη- 
σαν, οὐ ζητήσομεν ταῦτα. Διὰ τί vg uf λέχεις καὶ 
περὶ Ἰαχωώθου, διὰ τί αὑτὸν οὐχ ἐξτέλετο ; Αλλως δὲ οὐχ 


* Tres mss. sic ἰοείρίυοϊ : Ἴσως τινι: ἀπογυῦσ' T; τ 
6t y ὁ Θεὸς τοὺς 3077:3; ἀπο») εῖνυυς. 


VIV 


ἦν οὐδέπω τῆς χρίσεως ὁ χαιρὸς, ὥστε τὸ xaz ἀξ'α» 
ἀπονεῖμαι ἐχάστῳ. ᾿Αλλ᾽ οὐδὲ ἐνέδαλλεν αὐτοῖς εἷς τὰ; 
χεῖρας αὐτοῦ Πέτρο;. MiO^ οἷ» av $2715 “ἢ 
μπαιχῆτυαι, ὥτπερ τὴ, πάπτο aj, LL λΖ᾽ Ἐν» 
ἀπατηθέντα, pd knit Lazzsz8a, yrs σιτα παν 
330) εἶναι, Καὶ)» δὲ xat αὑτῷ, c» Pha! γῆι 
2*3 συγγρατέως. Γ ἐγεμένη,, γ᾽,» ἡψήρσ», io κόραν 
χος οὖχ ἐλίγις ἐν τοῖς σερατιώσα. τ' Ae ro 4 Berge 
ἐγένετο. “ΜΠ ρμώξης C$ £a ptura, uero rl pao 
por, árarpirac «ic pé ao mro freut, 
Ya. Katz. fro, Πρ X. *54e^o- 
2: ost 35:9*22,, 72 γ΄. 
atu ts "Z7 7S tz af QU E PPP E 
ἐχγψαν: bà τῷ οὖν νυ 7& v 
22209» cl. 62^ 2à22. μὰς 


2. DS 
^y “» Kyu » a fo p -", 
"UP κα 

P AL CE LL 
Pr 4v |"Taait 


, 
e4 e €» spgetpc 
. 


2A Ua v9 τῶ“. (5,5 * "p e». 


405 


Θεοῦ τὸ θαῦμα ἢ τε ἐχείνου χαχία χατάδηλο;. ᾿Αλλ᾽ 
ὅρα, πῶς οὗτος ταῦτα οὐ χρύπτει, ἀλλὰ καὶ μέμνηται 
ἱστορίας ἃ ὥστε διδάξαι ἡμᾶς. Εἶτά φησι " Καὶ κατελθὼν 
ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας εἰς τὴν Καισάρειαν διέτριθδεν. 
"Hy δὲ ὁ Ἡρώδης θυμομαχῶν Τυρίοις καὶ Σιδωνίοις" 
ὁμοθυμαδόν τε παρῆσαν πρὸς αὐτὸν, καὶ πείσαντες 
Βιλάστον τὸν ἐπὶ τοῦ κοιτῶνος τοῦ βασιλέως, ἠτοῦν- 
το εἰρήνην, διὰ τὸ διατρέρεσθαι αὐτῶν τὴν χώραν 
ἀπὸ τῆς βασιλικῆς. Τακτῇ δὲ ἡμέρᾳ ὁ Ἡρώδης ἐν- 
δυσάμενος ἐσθῆτα βασιλικὴν, καὶ καθίσας ἐπὶ τοῦ 
βήματος ἐδημηγόρει πρὸς αὐτούς " ὁ δὲ δῆμος ἐπε- 
φώγει" Θεοῦ φωνὴ καὶ οὐκ ἀνθρώπου. Παραχρῆμα 
δὲ αὐτὸν ἐπάταξεν ἄγγελος Κυρίου, ἀνθ᾽ ὧν οὐκ 
ἔδωχε δόξαν τῷ Θεῷ * καὶ γενόμενος σχω.ηχόξρω- 
toc ἐξένυξεν. Ὁ δὲ Aóyoc τοῦ Θεοῦ ηὔξαγε xal 
ἐπιληθύνετο. Οὐ μιχρὸν οὐδὲ τοῦτό ἐστιν. Εὐθέως ἣ 8 
δίχη χατέλαδεν αὐτὸν, εἰ χαὶ μὴ διὰ Πέτρον, ἀλλὰ διὰ 
τὴν αὐτοῦ μεγαληγορίαν. Καὶ μὴν εἰ ἐχεῖνοι, φησὶν, 
ἐδόησαν, τί πρὸς τοῦτον; Ὅτι χατεδέξατο τὴν φωνὴν, 
ὅτι ἄξιον ἐχυτὸν ἐνόμισεν εἶναι τῆς χολαχείας. Διὰ τού- 
του ἐχεῖνοι μάλιστα παιδεύονται οἱ χολαχεύοντες εἰχῇ. 
"0 Opa πάλιν ἀμφοτέρους μὲν ὄντας ἀξίους τιμωρίας, 
τοῦτον δὲ χολαζόμενον. Οὐ γάρ ἐστι νῦν τῆς χρίσεως ὁ 
καιρὸς, ἀλλὰ τὸν μάλιστα ὑπεύθυνον, τοῦτον χολάζει, 
ἐχείνους ἀφιεὶς ἀπὸ τούτον χερδάναι. Καὶ ὁ .1όγος τοῦ 
Θεοῦ ηὔξανε, φησὶ, καὶ ἐπιηθύνετο " τουτέστι, τούτου 
Ὑενομένου. Εἶδες Θεοῦ οἰχονομίαν ; Baprd6ac δὲ καὶ 
XavJAoc ὑπέστρεψαν ἐξ Ἱερουσαλὴμ" zAnpocarcec 
thx διακονίαν, συμπαραμλαθόντες καὶ Ἰφάνγην» τὸν 
ἐπικληθέντα Μάρκον. " Hcav δέ τινες ἐν ᾿Αντιοχείᾳ 
καξὰ τὴν οὖσαν 'ExxAnc(ax προφῆται καὶ διδάσκα- 
Aot, ὃ «& Baprd6ac καὶ Σιμεὼν ὁ καλούμενος Νίγερ, 
xal Λούχιος ὁ Κυρηγαῖος, [216] Μαναὴν τε 'Hpoóov 
τοῦ τετράρχου σύντροξος, xal ZavAoc. Ἔτι Bapyáó6a 
πρῶντοον μνημονεύει * οὔπω γὰρ Παῦλος ἦν λαμπρὸς, 
οὕπω σημεῖον οὐδὲν εἰργάσατο. Λειτουργούντων δὲ 
«ὑτῶν τῷ Κυρίῳ καὶ γηστευόντων, εἶπε τὸ Πγεῦμα 
τὸ ἅγιον * ᾿Αφορίσατε δή μοι τὸν Βαρνάθαν καὶ Σαῦ- 
.lor δὶς τὸ ἔργον, ὃ προσχέχιημαι αὐτούς. Τότε 
γηστεύσαγτες καὶ προσευξάμενοι καὶ ἐπιθέντες τὰς 
χεῖρας αὑτοῖς, ἀπέλυσαν. TC ἐστι, Λειεουργούγτων; 
Κηρυττόντων. ᾿Αφορίσατέ μοι, φησὶ, τὸν BapráCav 
καὶ ZuvAor. Τί ἐστιν, ᾿Αφορίσατέ μοι; El; τὸ ἔργον, 
£i; τὴν ἀποστολήν. Ὅρα πάλιν ὑπὸ τίνων χειροτονεῖτα:" 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP, ΟΟΝΘΤΑΝΤΙΝΟΡ. 


ὑπὸ Λουχίου τοῦ Κυρηναίου καὶ Mavar, * μᾶλλον δὲ ὑπὸ .. 


τοῦ Πνεύματος. Ὅσῳ γὰρ τὰ πρόσωπα ἑλάττονά ἔστι, 
τοσούτῳ γυμνοτέρα 1j τοὺ Θεοῦ φαίνεται χάρις. Χειροτο- 
νεῖται λοιπὸν εἰς ἀποστολῆν, ὥστε μετ᾽ ἐξουσία: χη- 
ρύττειν. Πῶς οὖν αὐτός φησιν * Οὐκ ἀπ' ἀγθρώπων, 
οὐδὲ δι ἀνθρώπων ; Τὸ μὲν, Οὐχ dx' ἀνθρώζΖων, 
εἶπεν, ἵνα δηλώτῃ, ὅτι οὐχ ἄνθρωπος αὐτὸν ἐχάλεσεν 
οὐδὲ προσηγάγετο" τὸ δὲ, Ac ἀγθρώπων, ὅτι οὐχ ὑπὸ 
τοῦδε ἐπέμφθη, ἀλλ᾽ ὑπὸ τοῦ Πνεύματος. Διὸ χαὶ οὕτως 
ἐπήγαγεν᾽ Οὗτοι μὲν οὖν ἐχπεμφθέντες ὑπὸ τοῦ 
“γεύματος κατῆλθον εἰς τὴν Σε.ἰεύχειαν, ἐκεῖθέν 
τε ἐπέπιευσαν εἰς τὴν Κύπρον. "ἴδωμεν δὲ ἄνωθεν τὰ 
εἰρημένα. Ἡμέρας δὲ γενομένης, φησὶν, ἦν tápuxoc 
οὖχ ὀλίγος διὰ τὸν Πέτρον, καὶ ἀναχρίνας τοὺς φύ- 
-Aaxac ἐκέλευσεν ἀπαχθϑηγαι. Οὕτως οὐχ σθετο, ὅτι 
χαὶ γχολάζειν ἀδίχως ἐπιχειρεῖ. Ἰδοὺ τὸν ὑπὲρ αὐτῶν 
ἀναλαμθάνω λόγον. Τὰ δεσμὰ fjv , οἱ φύλαχες Evbov , τὸ 
δεσμωτήριον χεχλεισμένον, οὐδαμοὺ τοῖχος διορωρυγ- 

"Οὐ μιχρὸν δὲ touto ἐστι πῶς εὐὐέως ἡ, sic uidam. b Afius 
ἀπὸ “ἱἱερονσαλήμ, alii οἱ Morel. εἰς “ἱερονσαλήμ male. 


* Vide Josephum Jibr.. 19, c. 7. 


206 


μένος, πάντες τὰ αὑτὰ ἔλεγον * ἀνάρπαστος ὁ ἄνθρωπος 
γέγονε, διὰ τί αὐτοὺς χαταδιχάζεις ; εἰ ἤθελον ἀπολὺῦ- 
σαι, πρὸ τούτου ἀπέλυσαν ἂν, ἣ συνεξῆλθον. ᾿Αλλὰ 
χρήματα ἔλαθον; Πόθεν ὁ μηδὲ πένητι δοῦναι ἔχων, 
τούτοις ἐδίδου ; οὐδὲ γὰρ διεθρύδησαν αἱ ἁλύσεις, οὐδὲ 
λελυμέναι ἧσαν. “Ἔδει ἰδεῖν, ὅτι θεῖον τὸ πρᾶγμα qv 
»1l οὐχ ἀνθρώπινον b. Εἶτα ἐπειδὴ ἱστορίας ἔμελλε 
μεμνῆσθαι λοιπὰν, διὰ τοῦτο xal τὰ ὀνόματα τίθησιν, 
ἵνα δειχθῇ πάντα ἐπαλῃθεύων. Καὶ πείσαντες Βιλάστον, 
φησὶ, τὸν ἐπὶ τοῦ χοιτῶγος τοῦ βασιέως, ἠτοῦντο 
εἰρήνην. Τοῦτο ποιοῦσιν, ἐπειδὴ λιμὸς Tiv. Ταχτῇ δὲ 
ἡμέρᾳ καθίσας ὁ Ἡρώδης ἐπὶ τοῦ βήματος ἐδημη- 
yépst, φησί. Παραχρῆμα δὲ ἐπάταξεν αὐτὸν ἄγγε.ϊες 
Κυρίου * καὶ γεγόμεγος σκωϊηχόδρωτος ἐξέψυξε. 
β΄. Τοῦτο xaX Ἰώσηπος € λέγει, ὅτι μαχρᾷ περιέπεσε 
νόσῳ. Οἱ μὲν οὖν πολλοὶ τοῦτο οὐχ ἤδεσαν, ὁ δὲ ἀπόστο- 
λος αὐτὸ τίθησι. Πλὴν ἀλλὰ χαὶ ἡ ἄγνοια ὠφέλει Aozt- 
ζομένων αὑτῶν τῷ Ἰαχώῤθου θανάτῳ χαὶ τῷ τῶν στρα- 
τιωτῶν φόνῳ τὸ-χατὰ τὸν Ἡρώδην συμθδεθνχέναι. Ὅρα" 
ὅτε μὲν τὸν ἀπόστολον ἔσφαξεν, οὐδὲν τοιοῦτον εἰργά- 
σατο, ὅτε δὲ τούτους, λοιπὸν ἐν ἀφασίᾳ Tv. "Axe οὖν 
ἡπορηχὼς xat αἰσχυνόμενος χατῆλθεν ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας 
εἰς τὴν Καισάρειαν. Ἐμοὶ δοχεῖ χαὶ ἐχείνους ἀπαγαγεῖν 
βουλόμενος, πρὸς ἀπολογίαν ἦλθε τούτων “ ὠργίζετο 
γὰρ ἐχείνοις τούτους οὕτω θεραπεύων. Ὅρα πῶς χενό- 
δοξος ὁ ἄνθρωπός ἐστι. Μέλλων [217] αὐτοῖς διδόναι τὴν 
δωρεὰν, ἐδημηγόρησεν. 'O δὲ ᾿Ιώσηπός φησιν, ὅτι xal 
ἐσθῆτα λαμπρὰν ἐξ ἀργύρου πεποιημένην περιέχειτο. 
"Opa χαὶ ἐχεῖνοι πῶς χόλαχες ἧσαν, xal τῶν ἀποστόλων 
τὸ φρόνημα, Ὃν γὰρ ἔθνος ὁὀλόχληρον ἐθεράπευσε, 
τοῦτον οὗτοι διέπτυον. Πάλιν δὲ γίνεται ἀνάπνευσις αὖ- 
τῶν μεγάλη, xat μυρία ἀγαθὰ £x τῆς ἐχείνου τιμωρίας. 
Εἰ δὲ οὗτος ἀχούσας, ὅτι Φωνὴ Θεοῦ xal οὐχ ἀνθρώ- 
που, χαίτοι γε μηδὲν εἰπὼν τοιαῦτα ἔπαθε ᾿ πολλῷ 
μᾶλλον ἂν ὁ Χριστὸς, εἰ μὴ Θεὸς ἦν αὐτὸς, ἀεὶ λέγων, 
ὅτι Τὰ ῥήματα τὰ ἐμὰ οὐκ ἔστιν ἐμὰ, xaX, Οἱ ὑπη- 
ρέται ἂν οἱ ἐμοὶ ἠγωνίζοντο, καὶ ὅσα τοιαῦτα. Ἐχεῖνος 
δὲ αἰσχρῶς χαὶ ἐλεεινῶς τὸν βίον χατέλυσε,, καὶ οὐδὲ 
φαίνεται λοιπόν. "Opa δὲ αὐτὸν xal ὑπὸ τοῦ Βλάστον 
ἀναπειθόμενον, xai ἅτε δὴ ταλαίπωρον ὄντα εὐχόλως 
ὀργιζόμενον, xaX πάλιν χαταλλαττόμενον, xal πανταχοῦ 
δυῦλον τῶν δήμων, xaX οὐδὲν ἐλεύθερον ἔχοντα. Σχόπει 
δὲ χαὶ τὴν αὐθεντείαν τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Λειξουρ- 
γούντων δὲ αὑτῶν, φησὶ, τῷ Κυρίῳ xal νηστευόγτων, 


. εἶπε τὸ Πγεῦμωα τὸ ἅγιον" 'Agopicats δή μοι τὸν 


Bapvá6av καὶ ZabJor. Τίς ἂν ἐτόλμησε, μὴ τῆς αὐτῆς 
ἐξουσίας ὧν, ταῦτα εἰπεῖν ; Τοῦτο δὲ γίνεται, ὥστε μὴ 
εἶναι αὐτοὺς χοινῇ μεθ᾽ ἑαυτῶν. Εἶδεν αὐτοὺς ἃ μείζονα 
δύναμιν ἔχοντας, xal πολλοῖς δυναμένους ἀρχέσαι. Πῶς 
δὲ αὐτοῖς εἶπεν ; Διὰ προφητῶν ἴσως. Διὰ τοῦτο προλα- 
δὼν εἶπεν, ὅτι xal προφῆται ἦσαν χαὶ ἐνήστευον xai 
ἐλειτούργουν, ἵνα μάθῃς, ὅτι πολλῆς νήψεως χρεία tv. 
Ἐν ᾿Αντιοχείᾳ χειροτονεῖται, ἕνύα χηρύττει. Διὰ τί μὴ 
εἶπε, Ti Κυρίῳ ἀφορίσατε, ἀλλ᾽ "Epol ; Δείχνυσιν, ὅτι 
ἕν ἐστι τὸ τῆς ἐξουσίας χαὶ τῆς δυνάμεως. 

Ὁρᾶς ὅσον ἡ νηστεία μέγα ; Δείχνυσιν, ὅτε πάντα τὸ 
Πνεῦμα ἐποίει. Μέγα τι ἡ νηστεία ἀγαθόν" οὐχ ὅρῳ περιο- 
ρίζεται. Ὅτε χειροτονεῖν ἔδει, τότε νηστεύουσι" xat vr- 
στεύουσιν αὐτοῖς εἶπε τὸ Πνεῦμα. 'H νηστεία δὲ οὐ τοῦτο 
μόνον ἐστὶν, ἀλλὰ χαὶ τὸ τρυφῆς ἀπέχεσθαι, νηστεία: 
εἶδό; ἐστι. Τοσοῦτον ἐπιτάττω μόνον ἐγώ" μὴ νηστεύσητε, 
ἀλλὰ τρυφῆς ànigz30:. Τροφὰς ζητῶμεν, μὴ διαφθο- 

b Alii xai οὐδὲν ἀνθρώπινον, ἱστορίας μεμνῆσθαι μέλλει λοιπόν. 
ΟΥΟΓ]. εἰωός αὐτούς. 


905 


occultet, sed et historix:: meninerit , ut doceat nos. 
Deinde ait: Descendensque a Judea Casaream, ibi com- 
moratus est. 20. Erat autem Merodes iratus T yriis et Si- 
doniis. At illi nanimes venerunt ad cum, et persuaso Bla- 
sto, qui erat super cubiculum regis, postulabant pacem, eo 
quod aleretur regio eorum ab illo. 91. Statuto autem die, 
Herodes vestitus veste regia, sedit pro tribunali , et con- 
cionabatur ad eos. 299. Populus autem acclamabat, Dei 
tor, non hominis. 25. Confestim autem percussit eum 
angelus Domini , eo quod non dedisset gloriam Deo : et 
consminplus a vermibus exspiravit. 94. Verbum autem Dei 
crescebat et. multiplicabatur. Non parva res h:ec cst. 
Statim illum ultio invasit : etsi non propter Petrum 
invasisset, at propter arrogantem illius concionem. 
Atqui etsi illi acclamarunt , inquies, quid hoc ad il- 
lum? Quoniam ipse vocem excepit, quoniam se dignum 
putavit tali adulatione. Per hanc maxime erudiun- 
tur, qui temere adulantur. Perpende item utrosque 
iMeruisse poenas ; huuc autem plecti. Non enim judi- 
cii tempus nuuc est, sed magis noxium supplicio 
a(ücit, illis dimissis, ut hine lucrum accipiant. Et 
verbum Dei crescebat , inquit, et multiplicabatur. Hoc 
est, ea peracta re. Vidistin' Dei ceconomiam ? 25. 
Barnabas autem et Saulus reversi suut αὖ Jerosolymis 
expleto. ministerio , assumpto Joanne, qui cognominatus 
est. Marcus. (Cap. 15.)1. Erant autem quidam in Ec- 
clesia, que erat Antiochie, prophete εἰ doctores, Bur- 
nabas, el. Simeon — qui vocabatur Niger, et Lucius 
Cyrenensis, et Manahen Herodis tetrarchee collactaneus, 
et Saulus. Adhuc Barnabam primuin memorat : non- 
dum enim clarus erat Paulus, nondum signum aliquod 
fecerat. 2. Ministrantibus autem illis Domino, et jeju- 
nantibus , dixit Spiritus sanctus : Segregate mihi Bar- 
nabam et Saulum in opus, ad quod vocavi eos. 5. Tunc 
jejunantes el orantes imponentesque eis manus, dimise- 
runt illos. Quid est, Ministrantibus? Predicantibus. 
Segregate sihi, inquit, Barnabam et Saulum. Quid 
8ibi vult, Segregate mihi? Ad opus, ad apostolatum. 
Vide rursum, a quibus ordinentur : a Lucio Cyrensxo 
et Manahe, imo a Spiritu. Quanto enim minores per- 
$onz, tanto clarior apparet Dei gratia. Ordinatur 
demum in apostolatum , ut cum potestate pr:edicet. 
Quomodo igitur ipse dicit? Non ab hominibus, nec per 


IN ACTA APOSTOLORUM. fIOMIL. XXVI. 


90f. 
neque solut:: sunt. Oportebat videre rem esse divi- 
naui , non humanam. Deinde. quia historiam memo- 
raturus erat, ideo ctiam nomina ponit , ut probetur 
omnia vere dici. Et persuaso , inquit, Blasto, qui erat 
sper cubiculum regis, posiulabant pacem. Hoc faciunt , 
quia fames erat. Statuto autein die, sedens Herodes pro 
tribunali, concionatur , inquit. Confestim autem per- 
cussit. eum angelus Domini : et consumptus a vermibus 
exspiravit. ᾿ 

2. Πἴυς et Josephus dicit (a), quod in longnm mor- 
bum inciderit. Multi itaque hoc nesciebant ; aposto - 
lus vero narrat. Verum ignorantia illis proderat, dum 
Herodis easum twuorti Jacobi et militum edi imputa- 
rent. Perpende, quando apostolum occidit, nihil tale 
fecit : quaudo illos, uihil dicebat. Utpote dubius ergo 
et confusus ex Juda Ciesarcam venit. Mihi videtur, 
cum illos abducere vellet, ad lios venisse, ut sese 
purgaret ; irascebatur enim illis, dum his sic grati- 
ficaretur. Vide quam van: glori:& cupidus homo es- 
sel. Gratiam illis daturus concionatus est." Josephus 
vero ait, ipsum veste spleudida et argento intexta 
auctum fuisse. Vide etiam quam adulatores essent 
illi, et apostolorum sensum. Quem enim gens tota - 
colebat, hunc illi respuebant. Tunc illis datum est, 
ut respirarent, et multa parta sunt bona ex illius ul- 
tione. Quod si ille hoc audito, Voz Dei, non hominis, 
licet nihil dixerit, talia passus est: multo majora 
Christus, si Deus non fuisset, passus e:set, qui sem- 
per dicebat, Verba mea non n:ea sunt, et, Ministri mei 
utique deceriarent. (Joan. 14. 10. ei 185. 56), sini- 
liaque. llle vero ἴα et miserabiliter vitam clausit ; 
et nihil ex eo reliquum. Perpeude item quomodo 
Blasto assentiaiur, et quam facile miser ille homo 
irascatur, et postea mitigelur, ubique populi servus, 
nihilque liberum habens. Considera iteu auciorita- 
tem Spiritus sancti. Ministrantibus autem illis Domino, 
inquit, e£ jejunantibus, dixit Spiritus. sanctus : Segre- 
gate mihi Barnabam et Saulum. Quis ausus esset, 
nisi tanta. potestate fultus, hzc. dicere? lloc autein 
fit, ut non simul ipsi maneant. Vidit illos majorem 
habere virtutein, et pluribus posse suflicere. Quomodo 
autem illis loquutus est? Forte per prophetas. Ideo 
ante dixit, et prophetas fuisse et jejunasse atque ΗΝ]. 


homines ( Galat. 1. 1)? Non ab hominibus dixit, ut / nistrasse, ut discas multa sobfletate opus fuisse. Au- 


declararet, nos hominem ipsum vocasse vel ad- 
Juxisse : neque per homines , quia non ab alio quam 
a Spiritu missus est. Ideo sic addidit : 4. Hi ttaque 
missi a Spiritu , descenderunt Seleuciam ; inde naviga- 
verunt in. Cyprun. Sed superius dicta expluremus. 
Facta autem die, erat turbatio non parva propter Pe- 
trum. Et inquisitione facta de custodibus, jussit abduci. 
lta seisu destitutus fuit , ut etiam injuste punire ag- 
grederetur. Ecce causam illorum defendo. Vincula 
erant , custodes intus, carcer clausus , nusquam per- 
fossus paries, omnes eadem dicebant, Homo ille 
raptus non est, cur illos condemnas ? si solvere vo- 
luissent , vel aute solvissent , vel simul exissent. Sed 
pecunias acceperunt? Quomodo qui neque pauperi ero- 
gare poterat, his dedisset ? Neque enim fractze catena 


Giochi: ordinatur, ubi przdicat. Cur non dixit, Do- 
mino segregate, sed, Mili? Ostendit unam csse 
potentiam et virtutem. 

Magna res jejunium. Muliere deliciis. dedita nihil 
turpius. — Videu' quanta res sit jejunium ? Ostendit 
Spiritum omnia fecisse. Magnum quoddam bonum est 
j'junium : non termino circumscribitnr. Cum | ordi- 
vare oportebat, tunc jejunant : et jejunatiüibus illis 
dixit Spiritus. Jejunium vero non hoc solum es ; scd 
etiain abstinere a deliciis, jejuuii species est. [loc 
tantum ego impero : non jejunate, sed a deliciis 
abstnete. Alimenta quaramus, non corruptionem ; 
alimenta quzrramus, nou inorborum occasiones οἱ &pi- 


(a) Vile Jesephunmi, lib. 19, c. 7. 


rituslium δ᾽ eorporeorum ; alimentum quzeramus , 
quod veluptatem quidem babeat, non vero delicias 
molestia plenas. lllud suave est, hoc pernieiosum , 
illud voluptas est, hoc labor ; illud secuuduim natu- 
ram, lioc preter naturam. Die enim mibi , si. quis 
daret tibi toxicum ad potum , nonne hoc prater na- 
turam esset? si quis ligna et lapides, nonne aversa- 
reris, et quidem merito? Preter nateram enim hec 
est, ut et deliciz. Nam ut in civilate, quie obside- 
tur, imagaa perturbatio et tumultus est, inimicis in- 
gredi eonantibus : ita et in anima accidit, dum vi- 
num et delici& superveniunt, Cui we , cui tunultus , 
cui molestiae et nuger , cui judicium? nonne iis . qui vi- 
sum assidue potant ? Cujus lippi sunt oculi (Prov. 25. 
99. 50)? Verum quidquid dixerimus, non avertemus 
eo8, qui deliciis dant operam, uisi alium aggrediamur 
animi morbum. Et primum contra mulieres «it sermo. 
Nibil turpius muliere deliciis dedita, nihil turpius 
ebriosa : obseuratur enim flos vultus ejus , turbatur 
serenitas et suavitas oculorum , quasi nube quadam 
solares radies subeunte. Res est illiberalis et servilis , 
atque ignobilitate plena. Quam insuavis est inulier vi- 
num spirans , quod oleat et corruptum sit dum eru- 
ctat carnium corruptarum humorem , aggravata ut 
surgere aequeat, rubieunda plus quam par est, osci- 
tans, et caligineoffusa? At non talis est illa, qu:e ἃ 
voluptate abstinet; sed honesta, temperans et for. 
mosa : nam animi eompositio multum corpori affert 
decorem. Ne putes euim a corporali solum specie hoc 
fleri. Da formosam puellam, turbulentam, loquacen, 
eonvieiantem, ebrioeam, sumptuosam : nonne quavis 
fesda et turpi deformior est? Si vero pudorem lia- 
beat , si taceat, si erubescere didicerit, ac modeste 

. loqui, ei jejunare, duplex est pulcliritudo , major 
fomma, gratior vultus, castitate et ornatu plenus. 
Vis iam de viris loquamur ? Quid ebrio turpius ? [{]- 
diculus est famulis, ridiculus hostibus , miserabilis 
apud amicos , owni damnatione dignus : fera. inagis 
quam homo : nam multis ingurgitari pardi, lconis et 
ursi est. At illa sic merito faeiuut : non habent enim 
animam rationalem. Quin et ille sí ultra mensuram a 
natura definitam edant, toto corpore corrutinpuntur : 
quanto magis nos? Ideo nobis Deus angustum 161:- 
irem dedit; ideo porvam tibi meusuram definivit, ut 
doceret animain curari oportere. 

ἃ. Consideremus ipsam constitutionem nostram , 
et videbimus unam particulam in nobis hanc habere 
operationem. Os enim nostrum et liugua ad hymnos 
deputata sunt. fauces ad vocem. Ideo necessitas na- 
turae nos ligavit, ut ne inviti quidem in tnultam diffi- 
cultsteim. ineidamus. Si namque voluptas morbos et 
a gritudines non liaberet, tolerabilis res esset : nuuc 
autem naturz tihi terminos pssuit, ut ne volens 
quidem transgrediaris, Nonne voluptatem, dilecte , 
qu:zris ? llanc a fruyalitate parabis : nonne valetudi 
nem? Eit hauc quoque : nonne libertatem a curis? 
Manuc. itidein : nonne. libertatem, robur. eti bonam 
constitutionem eorporis, anim: sobrietatem, vigilan- 
tiam ? Boua omnia liic sunt : iu crapula vero contra- 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. 


208 


b^ , insuavitas, mala valetudo, morbus, illiberalitas, 
sumptis. Unde igitur, inquies, ad illam currimus om - 
nes? Ab inlrmitate. Dic enim mihi , eur :ger noxia 
qurrit? annon. hoc. ipsun signum est morbi ? Cur 
claudus non recte inecdit? nonne ex ignavia et quod 
Rol accedere ad inedicum ? Res enim alie tempora- 
neam labent voluptatem perpetuumque supplicium ; 
ak:e e contrario temporaneam patientiam et perpe- 
tuum gaudium. Qui igitur sic mellis et ignavus est, ut 
non contemnat pr;esentes delicias pro futuris, cito 
capitur. Dic mihi, Esaü unde captus est ; unde factum 
ut presentem voluptatem. futuro. l'onori przferret ἢ 
Ex mollitie. Hoc ipsum vero uude, inquies? Ex nobis 
ipsi? ; quod hine niauifestum est. Quando. velumus , 
nos excitamus, et patientes eflicimur. Si igitur quan- 
doque advenerit necessitas, 5:0 06 contendendo tag- 
tum, quid utile sit conspicimus. 

Gule mala. — Cum ergo deliciis te dediturus es , 
temporaneaim esse voluptatem cogita , damnumque 
hinc proveniens ( dainnumn enim vere est , cum sua 
pernicie tot opes insumere), morbos, infirmitates, et 
voluptatem coutemne. Quot vis tibi bomines enume- 
rem mala passos a deliciis? Noe inebriatus est ae nu- 
datus ; et vide quot line mala evenerint : per gulant 
Esaü prinogeunita perdidit, et ad fratris cedem se 
accinxit. Populus Israel sedit manducare et bibere , ei 
surrexerunt. ludere ( Exod. 59. 6). ldeo ait, Com- 
edens et bibens recordare Domini Dei tui (Deut. 6. 49). 
In pr:ecipitium enim ruerunt , qui in delicias incide- 
runt. Vidua, inquit, que in deliciis est, vivens mortua 
est (4. Tim. 5. 6); ac rursum, Jmpinguatus, incrassa- 
tus est, et recalcitravil dilectus (Deut. 33. 15); rursum- 
que Apostolus , Carnis curam ne feceritis in. desideriis 
( Rom. 15. (4). Non legem pono jejunium ( neque 
enim est qui audiat ), sed voluptatem nimiam tollo , 
delicias exscindo ad utilitatem. vestram : velut enim 
torrens, sic omnia subvertant deliciz ; nihil est quad 
impediat illas; e regno ejiciunt. Quid amplius? Vis 
deliciari? Da pauperibus , voca Christum , ut etiatu 
sublata mensa delicieris. Nuuc enim non habes ; ita 
expedit : neque enim stant. prasentia : tunc autem 
habeBis. Vis deliciari? Ale animam : da illi cibos 
quibus assuevit : ne fame occidas illam. Tempus cst 
belli et. pugnse, tu vero sedes in deliciis? Nou vides 
eos qui sceptra tenent , in exercitu frugaliter viven- 
tes. Non est nobis lucta adversus sanguinem et carnem 
( Ephes. 6. 12) ; tu vero te impinguas pugnaturus ? 
Dentibus stridens stat adversarius; tu vero effusus 
es el mensa: addictus. Scio me liec. frustra dicere , 
sed uon omnibus, Qui habct aures audiendi , audiat 
(Luc. 8. 8). Christus fame tabescit ; et tu pr:e crapula 
dirumperis : duo siuc mensura sunt. Quid enim mali 
non pariunt delicia ? (a) [Sibi ipsis adversantur :] unde 
nescio quomodo lioc nomen sortie sint ; sed quein- 
admodum et gloria qux est infamia , et divitiis quie 
sunt paupertas , ita dicte sunt : sic et delicias qu.e 
sunt molestis. Num immolaudi sumus , qui nos ita 


(a) Qui. uncinis clauduntur nou fcgit Nontf., pesuitque 
in margare savilius, 


9207 


ράν" τροφὰς ζητῶμεν, μὴ νόσων ὑπηθέσεις, νόσων χαὶ 
ψυχιχῶν καὶ σωματικῶν * τροφὴν ζητῶμεν ἡδονὴν Eyov- 
sav, μὴ τρυφὴν ἀηδίας γέμουσαν * τοῦτο τρυφὴ, ἐχεῖνο 
λύμη " τοῦτο ἡδονὴ, ἐχεῖνο πόνος 8." τοῦτο χατὰ φύσιν, 
ἐχεῖνο παρὰ φύσιν. Εἰπὲ γάρ pot, εἴ τις ἔδιυγέ σοι xt- 
vttoy πιεῖν, οὐχὶ παρὰ φύσιν ἦν ; εἴ τις ξύλα χαὶ λίθο"ς, 
οὐχ ἂν ἀπεστράφης ; Εἰχότως " παρὰ φύσιν γάρ ἔστι. 
Τοιοῦτον xal ἡ τρυφῇ. Καθάπερ γὰρ ἐν πόλει πολιορ- 
χίας γενομένης πολὺς θόρυθδος γίνεται xal τάραχος τῶν 
πολεμίων ἐπεισελθόντων " οὕτως ἐν τῇ ψυχῇ γίνεται, 
οἴνου xaX τρυφῆς ἐπεισελθούσης. Τίνε οὐαὶ, εἰγι θόρυ- 
ἔοι, τίνι ἀηδίωι xal Ac yat, τίνι κρίσις; οὐχὶ τοῖς 
ἐγχρονίζουσιν ἐν οἴνοις; Tivoc πειιδινοὶ ol óp0aA- 
μοί; ᾿Αλλὰ γὰρ, ὅσα ἂν εἴπωμεν, οὐκ ἀποστήσομεν τοὺς 
περὶ τὴν τρυφὴν ἀπησχολημένους, ἂν μὴ πρὸς ἕτερον 
ἀντιστέσωμεν τὸ πάθος, Καὶ πρῶτον μὲν πρὸς τὰς [218] 
γυναῖχας ἡμῖν ἔστω ὁλόγος. Οὐδὲν αἰσχρότερον γυναιχὰς 
πρυφώσης, οὐδὲν αἰσχρότερον μεθνούσης " ἀμαυροῦται 
αὐτῆς τὸ τῆς ὄψεως ἄνθος, θολοῦται τὸ γαληνὸν xai 
ἥμερον τῶν ὀφθαλμῶν, οἱονεὶ νεφέλης τινὺς ἀχτῖνας 
ὑποῆραιούσης ἡλιαχάς. ᾿Ανελεύθερον τὸ πρᾶγμα xal 
δουλιχὺν, xaX πάσης δυσγενείας ἀνάμεστον. Πῶς ἐστιν 
&nórg οἴνου ἀποπνέουσα γυνὴ ὁδωδότος, σεση πότος " 
ἐρΞυγομένη χρεῶν διεφθορότων χυμὸν, βεδαρημένη xat 
διαναστῖναι μὴ δυναμένη, ἐρυθρὰ οὖσα τοῦ δέοντος 
πλέον, χάσμης γέμουσα xai ἀχλύος πολλῆς ; ᾿Αλλ' οὐχ 
ἐχείνη ἡ τρυφῆς ἀπεχομένη τοιαύτη * ἀλλὰ σεμνὴ xat 
σώφρων xaX εὔμορφος b. Καὶ γὰρ τῷ σώματι πολὺ πε- 
ριτίθησι κάλλος τῆς ψυχῆς ἡ κατάστασις. Μὴ γὰρ δὴ 
νομίσῃς ἀπὸ τῶν σωματιχῶν τύπων τοῦτο γίνεσθαι μό- 
νον. Abe εὔμορφον χόρην, τεταραγμένην, λάλον. λοίδορον, 
μέθυσον, πολυτελῇ, εἰ μὴ πάσης αἰσχρᾶς δνσειδεστέρα 
καθέστηχεν ; El δὲ αἰσχύνοιτο, εἰ δὲ σιγῴη, εἰ δὲ ἐρυ- 
θριᾷν μανθάνοι, εἰ δὲ φθέγγεσθαι συμμέτρως, εἰ δὲ νη- 
στείαις ἐσχολαχέναι " διπλοῦν τὸ χάλλος, πλείων ἡ ὥρα, 
ποθεινοτέρα fj ὄψις, σωφροσύνης γέμουσα χαὶ χοσμιό- 
τττος. Βούλει λοιπὸν χαὶ περὶ ἀνδρῶν εἴπωμεν ; Τί τοῦ 
μεθύοντος αἰσχρότερον ; Καταγέλαστος οἰχέταις, xaza- 
έλαστος ἐχθροῖς, ἐλεεινὸς παρὰ φίλοις, μυρίας χατα- 
Ὑνώσεως ἄξιος, θτρίον ἐστὶ μᾶλλον f) ἄνθρωπος * τὸ γὰρ 
πολλὰ σιτεῖσθαι, παρδάλεως, xaX λέοντης, xaX ἄρχτον 
ἐστίν. Εἰχότως * οὐ γὰρ ἔχουσιν ἐχεῖνα ψυχὴν λογιχήν. 
Καὶ μὴν χἀκεῖνα πλέον τοῦ δέοντος καὶ τοῦ μέτρου τοῦ 
παρὰ τῆς φύσεως αὐτοῖς ὡρισμένου σιτισθέντα, διέφθειρε 
τὸ πᾶν σῶμα * πόσῳ οὖν μᾶλλον ἡμεῖς ; Διὰ τοῦτο ἡμῖν 
εἰς μιχρὸν συνέστειλε τὴν γαστέρα ὁ θεός * διὰ τοῦτο 
eX MAU μέτρον ὥρισε τροφῆς, ἵνα πα:δεύσῃ ψυχῆς ἐπι- 


Y- Καταμάθωμεν αὐτὴν τὴν χατασχευὴν τὴν ἡμετέραν, 
χαὶ ὀψόμεθα ἕν μόριον ἐν ἡμῖν ταύτην ἔχον τὴν ἐνέρ- 
γειαν. Τὸ στόμα γὰρ ἡμῶν xal ἡ γλῶττα πρὸς ὕμνους 
ἀφώρισται, ὁ φάρυγξ πρὸς φωνήν. Διὰ τοῦτο xax ἀνάγχῃ 
cR; φύπεως ἡ λᾶς ἐγχατέξησεν 6, ἵνα μηδὲ ἄχοντες ἐμ- 
πίπτωμεν εἰς πολλὴν πραγματείαν. Ὡς εἴ γε ἡ τρυφὴ 
πόνους μὴ εἶχε, μτδὲ νότους χαὶ ἀῤῥωστίας , φορητὴν * 
ἣν * νῦν δέ σοι τέθειχεν ὁροθέσια τῇς φύσεως, ἵνα μηδὲ 
βουλόμενος ὑπερθαίνῃς. Οὐχ ἡδονὴν ζητεῖς, ἀγαπητέ ; 
Τοῦτο παρὰ τῆς αὑταρχείας εὑρήσεις. Οὐχ ὑγείαν ; xal 
70210 " οὐχὶ ἀμεριμνίαν; xal τοῦτο’ οὐχὶ ἐλευθερίαν ; 
οὐχὶ ῥῶσιν σώματος , Οὐχὶ εὐεξίαν, οὐχὶ vro ψυχῆς, 
οὐχὶ διέγερσαιν; οὕτω πάντα τὰ χαλὰ ἐνταῦθα " ἐν 


? Alius ἐχεῖνο δὲ λύμη, . alius ἐκεῖνο, δὲ πόνος. e b A" eX 
e τέρα καὶ σωφρονεστέρα. Alius ὑμᾶς 
Mus Adi Y Sic 8401}. et optiini codd. ὦ Yonne! et Montf. 


οονχτόν. Epir. 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOXIL. XXVII. 


408 
ἐχείνῃ 03 τὰ ἐναντία, ἀτδία, χαχεξία, νόσος, ἀνελευθερία, 
banávr. Πόθεν οὖν, φησὶν, ἐπὶ ταύτην τρέχομεν ἅπαν- 
τες; ᾿Απὸ νόσου. Εἰπὲ γάρ μοι, διὰ τί τὸ βλάπτον ὁ νο- 
σῶν ἐπιζητεῖ; οὐχὶ χαὶ αὐτὸ τοῦτο τοῦ νοσεῖν σημεῖόν 
Mott ; Διὰ τί ὁ χωλὸς μὴ ὀρθὰ βαδίζει ; αὐτὸ δὲ τοῦτο οὐχ 
ὁπὸ ῥᾳθυμίας xal τοῦ μὴ βούλεσθαι παρὰ τὸν ἰατρὸ" 
ἱέναι ; Τῶν γὰρ πραγμάτων τὰ μὲν πρόσχαιρον i δονὴν 
ἔχει, διγνεχῇ, δὲ τὴν χόλασιν “ τὰ δὲ τοὐναντίον, τὴν μὲν 
καρτερίαν πρόσχαιρον, διηνεχῇ δὲ τὴν ἀπόλαναιν. Ὁ 
τοίνυν οὕτω χαῦνος xaX ῥάθυμος. ὥστε μὴ ὑπεριδεῖν τῶν 
παρόντιυν fbitv Orio τῶν μελλόντων, ταχέως ἀλέσχε- 
ται. [219] Εἰπό uot, ὁ Ἡσαῦ πόθεν ἑάλον ; πόθεγ τὴν παροῦ- 
σαν ἡδονὴν τῆς μελλούσης προτετίμηχε τιμῆς ; ᾿Απὸ 
χαυνότητος χαὶ μαλαχίας. Τοῦτο δὲ αὐτὸ πόθεν, φησίν : 
Ἐς ἡμῶν αὐτῶν. xaX δῆλον ἐχεῖθεν. Ὅταν γὰρ θέλωμεν, 
διανιστῶμεν ἑαυτοὺς, χαὶ χαρτεριχοὶ γινόμεθα Ἐὰν 
γοῦν ἀνάγχη ποτὲ ἐπέλθοι, πολλάχις 6b χαὶ φιλονειχή- 
σαντες μόνον, τὸ χρήσιμον συνείξομεν. 
Ὅταν τοίνυν μέλλῃς τρυφᾷν, ἐννόησον τὸ πρόσκαιρον 
«τὴς ἡδονῆς, τὴν ζημίαν (ζημία γὰρ ὄντως ἐστὶ μετὰ 
τῆς οἰχείας λύμης τοσαῦτα χρήματα δαπανᾶν), τὰς νό- 
σους, τὰς ἀῤῥωστίας, καὶ χαταφρόνησον τρυφῖ΄ς. Πόσους 
σοὶ βούλει ἀριθμήσω χαχὰ παθόντα: ἀπὸ τς τρυφῆς ; 
Ὁ Νῶε ἐμεθύσθη καὶ ἐγυμνώθη, xal ópa πόσα γέγονε 
χαχὰ ἀπὸ τούτον" ὁ Ἡσαῦ ἀπὸ λαιμαργίας προέξωχε 
τὰ πρωτοτόχια, χαὶ εἰς ἀδελφοχτονίαν ὥρμησεν. 'O 
λαὸς ὁ τοῦ Ἰσραὴ.1 ἐχάθισε φαγεῖν καὶ πιεῖψ, καὶ 
ἀνέστησαν παίζειν. Διὰ τοῦτό φησι, Φαγὼν καὶ πιὼν 
μνήσθητι Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου. Eig γὰρ χρημνὰν 
ἀνέπεσον οἱ εἰς τὴν τρυφὴν ἐμπεσόντες. Ἡ χήρα, φη- 
σὶγ, ἡ xaca Ao ca, ζῶσα τέθνηκεν" καὶ πάλιν, 'EAiuxds.- 
θη. ἐπαχύνθη, καὶ ἀπειάχτισεγ ὁ ἠγαπημένος" καὶ πό» 
λιν ὁ ᾿Απόστολος, Τῆς σαρχὸς πρόνοιαν μὴ ποιεῖσθε εἰς 
ἐπιθυμίας, Οὐ νομοθετῶ νηστείαν (οὐδὲ γὰρ ὁ ἀχούων 
ἐστίν), ἀλλ᾽ ἀναιρῶ σπατάλην, ἐχχόπτω τρυφὴν, διὰ τὸ 
χρήσιμον τὸ ὑμέτερον’ χαθάπερ γὰρ χείμαῤῥος, οὕτω 
πάντα ἀνατρέπει d) τρυφή" οὐδὲν αὐτὴν τὸ χωλύωον ἐστί" 
βασιλείας ἐχδάλλει. Τί τὸ πλέον ; Βούλει τρυφᾶν ; δὺς 
πένησι, κάλεσον τὸν Χριστὸν ἵνα χαὶ μετὰ τὸ τὴν τρά- 
πεζαν ἀρθῆναι ἔχῃς τρυφᾷν. Nov μὲν vào οὐκ ἔχεις. 
εἰχότως᾽ οὐδὲ γὰρ Éstnxs τὰ ἐνταῦθα’ τότε δὲ ἕξεις. 
Βούλει τρυφῆσαι; Θρέψον τὴν ψυχὴν, μετάδος αὐτῇ σι- 
tiov ὧν ἔθος ἔχει" μὴ λιμοχτονήσῃς αὐτὴν. Καιρὸς 
πολέμου, χαιρὸς ἀγῶνος" σὺ δὲ χάθησαι τρυφῶν ; Οὐχ 
ὁρᾷς καὶ τοὺς τὰ σχῆπτρα ἐγχεχειρισμένους ἐν ταὶς 
ἔξω στρατείαις εὐτελῷς ζῶντας; Οὐχ ἔστιν ἡμῖν ἢ 
πάλη πρὸς αἷμα καὶ σάρχα" σὺ δὲ λιπαίνεις σαυτὲν 
μέλλων παλαίειν ; "Eotnxe τρίζων τοὺς ὀδόντα; αὑτοῦ ὃ, 
ἀντίπαλος, σὺ δὲ διαχεχυμένος τνγχάνεις, καὶ τραπέξῃ 
προσέχεις. Οἶδα tix] ταῦτα λέγων, ἀλλ᾽ οὐχ ἅπασιν. 
Ὃ ἔχων ὦτα ἀχούειν ἀχουέτω. Ὃ Χριστὸς ὑπὸ λιμοῦ 
τήχεται, σὺ δὲ ὑπὸ γαστριμαργίας διασπᾷς σαυτόν᾽ Coo 
ἀμετρίαι. Τί γὰρ οὐ ποιεῖ χαχὸν ἡ τρυφὴ ; Πρὸς ἑαυτὴγ 
ἐναντία ἐστίν "" ὅθεν οὐχ οἶδα, πῶς xat τὸ ὄνομα τοῦτῳ 
ἔχει" ἀλλ᾽ ὥσπερ fj δόξα ἀτιμία οὖσα, καὶ ὁ πλοῦτες πε- 
νία ὧν, τοῦτο χέχληται’ οὕτω xal ἡ τρυφὴ ἀηδία οὖσος 
Μὴ γὰρ τυθῆναι ἔχομεν, ὅτι λιπαίνομεν ἑαυτούς ; T: 
παρέχεις τῷ σχώληχι λαμπρὰν τὴν τράπεζαν ; τί πλείονος 
ποιεῖς τοὺς Dye pac; τί πηγὰς ἱδρώτων, xaY δυσωδίος 
ἑναποτίθεσαι; τί πρὸς πάντα σεαυτὸν ἄχρηστον xata 
σχευάξεις ; Βούλει γενέσθα: ἰσχυρὸν τὸν ὀφθαλμόν ; Τὼ 
σῶμα ποίητον εὔτονον. Καὶ γὰρ ἐν ταῖς "aeos X à 


* Hac, πρὸς ἑαυτὴν ἐναντία. EGO, & NON CS, €X λιν 


Savilii suppteta sunt, E», 


209 
«αχεῖα καὶ ἀδιαχάθαρτος, ἄχρηστος πρὸς τὰς μελῳδίας" 
ἡ δὲ πάντοθεν ἐπεξεσμένη εὔτονός ἐστι xal παναρμό- 
vto... Τί χαταχωννύεις τὴν ψυχήν ; τί τοῖχον παχύτερον 
«οιεῖς ; τί πολὺν τὸν χαπνὸν xal τὴν νεφέλην, ὅταν [220] 
ἀτμοὶ καθάπερ τις ἀχλὺς πάντοθεν ὥσιν ἀναδιδόμενοι ; 
Εἰ χαὶ μηδεὶς ἕτερος, οἱ ἀθληταί σε παιδευέτωσαν, ὅτι 
τὸ ἰσχνότερον σῶμα ἰσχυρότερον. Οὐχοῦν xaX fj φιλοσο- 
φοῦσα ψυχὴ εὐτονωτέρα᾽ ἡνιόχῳ γὰρ xai ἵππω ἔοιχε. 
Καὶ ἔξεστιν ὁρᾷν, χαθάπερ ἐπὶ τῶν τρυφῇ προσεχόντων 
ἀνθρώπων χαὶ εὐσαρχούντων, οὕτω xaX τοὺς εὐσαρχοῦν- 
τας τῶν ἵππων δυσχινήτους ὄντας, χαὶ πολλὰ τῷ fjvió- 
X ^ πράγματα παρέχοντας. ᾿Αγαπητὸν εὐήνιων ἵππον 
ἔχοντα χαὶ εὐσχελῇ δυνηθῆναι τὸ βραδεῖον λαθεῖν. Ὅταν 
* Morel. male τῶν ἡνιόχων. 


5. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 
δὲ ἀναγχάζηται ὁ ἡνίοχος ἕλκειν αὐτὸν, καὶ xata πεσόν. 


410 


τα μυριάχις νύττων μὴ διανιστᾷν, χᾶν σφόδρα αὐτὸς 
ἔμπειρος ἧ, τῆς νίχης ἀποστερηθήσεται. Μὴ δὴ περεΐδω- 
μεν ἡμῶν τὴν ψυχὴν ἐπηρεαζομένην διὰ τὸ copa, ἀλλὰ 
καὶ ἐχείνην διορατιχωτέραν ἐργασώμεθα" τὸ πτερὸν 
αὐτῇ χοῦφον ποιήσωμεν, χαυνότερσ. τὰ δεσμά" λόγοις 
αὑτὴν τρέφωμεν, αὐταρχείᾳ, ὅσον ὑγιαίνειν μόνον τὸ 
σῶμα, ὅσον εὔρωστον εἶναι, ὅσον χαίρειν xal μὴ ἀλγεῖν 
ἵνα οὕτω τὰ χαθ᾽ ἑαυτοὺς εὖ διαθέντες δυνηθῶμεν τῖς 
ἄκρας ἀρετῆς ἐπιλαδέσθαι, xal τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν 
ἐπιτυχεῖν, χάριτι χαὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν 
Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύ- 
ματι δόξα, χράτος, τιμὰν, νῦν χαὶ ἀεὶ, xat εἰς τοὺς αἰῶνας 
«ὧν αἰώνων. ᾿Αμήν. 





OMIAIA ΚΗ΄. 


Οὗτοι μὲν οὖν ἐχπειιφρθέντες ὑπὸ τοῦ Πνεύματος 
τοῦ ἁγίου xacmA0ov εἰς Σειλεύχειαν, κἀκεῖθεν 
ἀπέπιευσαν εἰς τὴν Κύπρον. Καὶ γενόμενοι ἐν 
ZaAapivi, κατήγγειλαν τὸν 1όγον τοῦ Θεοῦ ἐν 
ταῖς συναγωγαῖς τῶν Ιουδαίων. Εἶχον δὲ καὶ 


᾿Ιωάνγνην ὑπηρέτην. 

α΄. "Apa χειροτονηθέντες ἐξῆλθον, xat εἰ: Κύπρον ἀπέ- 
πλευσαν, ἅτε οὐκ οὔσης ἐπιθουλῆς ἐκεῖ, xal τοῦ λόγου 
κατασπαρέντος ἤδη. Ἐν ᾿Αντιοχείᾳ μὲν γὰρ ἦσαν ixo- 
νοί- καὶ ἡ Φοινίχη δὲ πλησίον τῆς Παλαιστίνης ἣν, Κύ- 
προς δὲ οὐχί. Λοιπὸν μὴ ζήτει, διά τέ; ὅταν Πνεύματι 
χινῶνται" οὐ γὰρ δὴ ἐχειροτονήθησαν Πνεύματι μόνον, 
ἀλλὰ xal ἐξεπέμφθησαν. Καὶ γενόμενοι ἐν Σαλαμῖνι 
ϑατήγγει1.λον τὸν Aórov τοῦ Θεοῦ ἐν ταῖς συναγω- 
γαῖς τῶν ᾿Ιουδαίων. Ὁρᾷς πᾶσαν σπουδὴν ποιουμέ- 
νους αὐτοὺς ἐχεένοις χαταγγέλλειν τὸν λόγον πρώτοις, 
ἕνα μὴ φιλονειχοτέρους ἐργάσωνται : Καὶ Exclvot οὐχ 
ἐλάλουν εἰ μὴ Ἰουδαίοις μόνοις, χαὶ οὗτοι εἰς τὰς συν- 
ἀγωγὰς ἀπῇεσαν. Διειζθόντες δὲ τὴν νῆσον δίῖην 
ἄχρι Πάφου, εὗρον ἄγδρα τινὰ μάγον ψευδοπροφή- 
τὴ» Ἰουδαῖον, ᾧ ὄνομα Βὰρ ᾿Ιησοῦς, ὃς ἦν σὺν τῷ 
ἀνθυπάτῳ Σεργίῳ Ilav.ko, ἀνδρὶ συνετῷ" ὃς προσ- 
καιεσάμενος Βαρνάδαν xal ZabAov, ἐπεζήτησεν 
ἀκοῦσαι τὸν «.16γο»ν τοῦ Θεοῦ. ᾿Ανθίστατο δὲ αὐτοῖς 
'EJupac ὁ μάγος (οὕτω γὰρ μεθερμηγνεύδται τὸ 6ro- 
μα αὑτοῦ), ζητῶν διαστρέψαι τὸν ἀγθύπατον ἀπὸ 
τῆς πίστεως. Πάλιν μάγος Ἰουδαῖος, καθάπερ Σίμων. 
Καὶ ὅρα τοῦτον, ὅτε μὲν τοῖς ἄλλοις [221] ἐχήρυττον, 
οὐ σφόδρα ἀγαναχτοῦντα" ἐπειδὴ δὲ τῷ ἀνθυπάτῳ προσ- 
ἤεσαν, τότε. Ἰὸ δὲ θαυμαστὸν τοῦ ἀνθυπάτου, ὅτι xal 
προχατειλημμένος τῇ μαγείᾳ ἐκείνου, ἤϑελεν ἀχοῦσαι 
τῶν ἀποστόλων. Οὕτω χαὶ ol Σαμαρεῖται ἐποίησαν, xai 
ἀπὸ αυγχρίσεω: ἡ νίχη φαίνεται, τῆς μαγείας ἀλισχομέ- 
νης. Πανταχοῦ ἡ χενοδοξία χαὶ ἡ φιλαρχία " αἴτιαι τῶν 
xaxov. XavAoc δὲ ὅ xal Παῦ.ῖος, πιησθεὶς Πνεύ- 
ματος ἁγέου, ἀτενίσας εἰς αὑτὸν εἶπεν" "Q πλήρης 
παντὸς δόλου καὶ πάσης ῥᾳδιουργίας, υἱὲ 6u6040v, 
ἐχθρὲ πάσης δικαιοσύνης, οὐ παύσῃ διαστρέφων τὰς 
ὁδοὺς Κυρίου τὰς εὐθείας ; Καὶ voy Ἰδοὺ χεὶρ Κυ- 
ρίου ἐπὶ cà, καὶ ἔσῃ cvpAóc, μὴ βλέπων τὸν ἥλιον 
ἄχρι καιροῦ. Ἔνταῦθα τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἀμείδεται μετὰ 
τῆς χειροτονίας, ὅπερ χαὶ ἐπὶ τοῦ Πέτρου γεγένηται. 
Καὶ ópa, οὐχ ὕδρις τὸ πρᾶγμά ἐστιν, ἀλλὰ χατάπλη- 
ξις. Τοὺς γὰρ ἱταμοὺς xal ἀναισχύντους οὕτω δεῖ χατα- 
πλήττεσθαι. "OQ πλήρης παγτὸς δόιου, φησὶ, καὶ 
πάσης ῥᾳδιουργίας, υἱὲ 6ia66Aov, ἐχθρὰ πάσης δι- 
καιοσύνης. Ἐνταῦθα αὐτοῦ ἀποχαλύπτει τὰ ἐν τῇ δια- 

* Alli ἐκείνους οὐκ ἐλάλουν. Infra Editi ἐζήτησεν, IBSS. Omnnes 


ἐκεζήτησεν. ' Unus, φιλαργυρία, 


vola, προσχήματι σωτηρίας ἀπολλύντι τὸν ἀνθύπατον. 
Οὐ παύσῃ, φησὶ, διαστρέφων τὰς ὁδοὺς K υρίου; 
Καὶ ἀξιοπίστως, Οὐχ ἡμῖν πολεμεῖς, φησὶν, οὐδὲ μάχη, 
ἀλλὰ τὰς ὁδοὺς Κυρίου διαστρέφεις τὰς εὐθείας, χαὶ 
μετ᾽ ἐγχωμίου. Kal νῦν ἰδοὺ χεὶρ Κυρίου ἐπὶ ci, 
καὶ ἔσῃ τυφλός" "Q αὐτὸς προσήχθη σημείῳ, τούτω 
καὶ τοῦτον ἠδουλήθη προσαγαγεῖν. Καὶ τὸ, ἼΑχρε και- 
ροῦ δὲ, οὗ χολάζοντος ἣν τὸ ῥῆμα, ἀλλ᾽ ἐπιστρέφοντος, 
Εἰ γὰρ κολάζοντος fjv, διαπαντὸς ἂν αὐτὸν ἐποίησε τυ- 
φλόν᾽ νῦν δὲ οὐ τοῦτο, ἀλλὰ πρὸς χαιρὸν, ἵνα τὸν ἀνθύ- 
πατον χερδάνῃ. Παραχρῆμα δὲ ἐπέπεσεν ἐπ᾽ αὐτὸν 
dxJbc καὶ σκότος, καὶ περιάγων ἐζήτει χδιραγω» 
γούς. Τότε ἰδὼν ὁ ἀγθύπατος τὸ γεγονὸς, ἐπίστευ- 
σεν, ἐκπληττόμενος ἐπὶ τῇ διδαχῇ τοῦ Κυρίου. 
Εἰχότως ν'" τὸν γὰρ προχατειλημμένον τῇ μαγείᾳ ταύτῃ 
τῇ τιμωρίᾳ παιδεῦσαι ἐχρῆν. Οὕτω xat οἱ ἐν Αἰγύπτῳ 
μάγοι ὑπὸ τῶν φλυχτίδων τὸ πρὶν ἐπαιδεύοντο. "Opa δὲ 
αὐτοὺς οὐχ ἐγχρονίζοντας αὐτόθι, ἅτε τοῦ ἀνθυπάτου 
λοιπὸν πιστεύσαντος, οὐδὲ μαλαχισθέντας τῇ χολαχείᾳ 

χαὶ τῇ τιμῇ, ἀλλ᾽ εὐθέως τοῦ ἔργου ἐχομένους, xal εἰς 

τὴν ἀντιπέραν χώραν ὁρμῶντας. 'AvaxÓOértec δὲ ἀπὸ 

τῆς Κύπρου οἱ περὶ Παῦλον, ἤλθον εἰς Πέργην τῆς 

Παμφυλίας. ᾿Ιωάνγνης δὲ ἀποχωρήσας àx' αὑτῶν 
ὑπέστρεψεν εἰς Ἱεροσόλυμα. Αὐτοὶ δὲ διελθόγτες 
ἀπὸ τῆς Πέργης παρεγένοντο εἰς ἈΔν:ειόχειαν τῆς 
Πισιδίας xal εἰσειλθόντες elc. τὴν συναγωγὴν τῇ 
ἡμέρᾳ τῶν σαδδάτων ἐχάθισαν. Πάλιν εἰς τὰς συν- 
ἀγωγὰς ἐν σχήματι ᾿Ιουδαίων εἰσήεσαν, ὥστε μὴ πολε- 
μεῖσθαι μηδὲ ἐλαύνεσθαι, χαὶ οὕτω τὸ πᾶν χατώρθουν. 
Μετὰ δὲ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ vópov xal τῶν προφη- 
τῶν, ἀπέστειλαν οἱ ἀρχισυνάγωγοι πρὸς αὐτοὺς .16- 
Tovtsc* "Αγδρες ἀδε1: οἱ, δὶ ἔστι AÓyoc ἂν op 
παραχιλήσεως πρὸς τὸν λαὸν, Aérete. Λοιπὸν ἐντε- 
θεν τὰ χατὰ Παῦλον μανθάνομεν, οὐ μικρὰ περὶ τοῦ 
Πέτρου μαθόντες ἐν τοῖς πρῴην εἰρημένοις. ᾿Αλλ᾽ ἔδω- 
μὲν ἄνωθεν τὰ εἰρημένα. Καὶ γενόμενοι, φησὶν, ἐν 
Σαλαμῖνι, κατήγγε.1.1ο» τὸν Aóyov τοῦ Θεοῦ τῇ μη- 
τροπόλει τῇς Κύπρηυ. Ἐποίησαν ἐνιαυτὸν ἐν ᾿Αντιο- 
χείᾳ. “Ἔδει χἀχεῖ [922] ἀπελθεῖν, xai μὴ διαπαντὸς 
ἐνθάδε χαθῆσθαι" ἔδει μειζόνων αὐτοῖς διδασχάλων. 
Ὅρα πῶς χαὶ ἐν Σελευχείᾳ οὐ διατρίδουσιν, εἰδότες, ὅτι 
ἀπὸ τῆς γείτονος πόλεω:; ἑχαρπώσαντο ἂν πολλὴν τὴν 
ὠφέλειαν, ἀλλὰ πρὸς τὰ χατεπείγοντα σπεύδουσι χαὶ 
ἐχεῖ, Πρὸς γὰρ τὴν μητρόπολιν ἐλθόντες τῆς νήσου, 
τὸν ἀνθύπατον ἔσπευδον διορθῶσαι. “Ὅτι δὲ οὐ κολα- 
χείας ἣν τὸ λέγειν, Συγῆν τῷ ἀνγθυπάτῳ, ἀνδρὲ συν- 
δτῷ, ἀπὸ τοῦ πράγματος μάνθανε, πῶ; οὐχ ἐδεήθη λό- 

b Εἰκότως ju quibusdam deest. 


209 
impinguamus ? Car vermi lautam paras mensam 7 cur 
majorem facis saniem ? cur fontes sudorum et fcetores 
deponis? cur te ad omnia inutilem reddis? Vis esse 
fortem oculum ? Corpas fac robustum. Nam in chordis 
qu:e crassa et impura, ad melodiam inutilis est, quze 
vero undique pura et tensa , ad sonos omnino utilis. 
Cur defodis animam? cur parietem crassiorem facis? 
cur magnum fumum et nubem ? quandoquidem vapo- 
res ut nebula qu:zedam undique effunduntur. Si nemo 
alius, saltem athlete doceant te, corpus graciliux 
esse robustius. Sic et anima philosophis dedita fir- 
mior ; similis uamque est aurigie et equo. Et videre 
licet , sicut homines delicati et obesiores , si^ et obe- 
siores equi difficilius excitantur , et multum aurig:x 
negotii facessunt. Optandum certe, ut obscquentem 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XX VIII. 


et firmum equum habens possit bravium assequi, 
Quando autem cogitur auriga trahere ipsum , et mil- 
lies lapsum ne pungendo quidem erigit : etiamsi valde 
sit peritus , a victoria excidet. Ne despiciamus ani- 
maw nostram, a corpore l:vsain ; imo illam perspica- 
ciorem efficiamus : alam ejus lerem reddamus , iol- 
liora viucula : sermonibus illam pascamus, frugalitate, 
ut sanum sit corpus , ut robustum , ut gaudeat nec 
doleat : ut nostra sic recte constituentes possimus 
sumniam virtutem attingere , atque zeteria consequi 
bona, gratia et benignitate Domini nosiri Jesu Christi, 
quicum Patri unaque Spiritui sancto gloria , impe- 
rium, honor, nunc et seinper, et in 8zcula szculorum, 
Amen. , 


-.--͵͵ὄὃ»ρ»οὨ».....οϑΘοοἝ͵͵͵͵͵͵͵͵͵,͵ —À———À 
HOMILIA XXVIII. 


Cap. 13. v. 4. Et ipsi quidem missi a Syiritu sancto 
abierunt Seleuciam ; el inde navigaverunt in Cyprusa. 
5. Et cum venissent Salaminam, predicabant verbum 
Dei in synagogisJ udeorum. Habebant antem et Joan- 
nem minisirum. 

41. Ordinati simul exierunt , et in Cyprum naviga- 
runt, eo quod illic nulle essent insidi, et verbum 
Dei jam disseminatum esset. Antiochix quidem jam 
multi erant : Phoenicia prope Paliestinam erat, Cvprus 
non item. Cieterum ne quieras, quare ; quando Spiritn 
moventur : non. solum enim Spiritu sunt ordinati , 
sed etiam wissi. Et cum venissent Salaminam , predi- 
cabant verbum Dei in synagogis Judaeorum. Vides illos 
cum omni diligentia verbum nuntiare primis illis, ne 
illos contentiosiores redderent ? Et illi nonnisi Jud:eis 
loquebantur , et hi ad synagogas abierunt. 6. Et cum 
perambulassent universaminsulam usque Paphum, invene- 
runt virumquemdam magum pseudoprophetam Judeum, 
cui nomen DBarjesu, 1. qui erat cum proconsule Sergio 
Dau:o, viro prudente : qui accersitis Barnaba et Saulo, 
desiderabat audire verbum Dci. 8. Resistebat autem illis 
Elymas magus ( sic enim interpretatur nomen. ejus), 
querens avertere. proconsulem a fide. Rursum magus 
Judaus sicut Sinon. Et considera ipsum , dumi aliis 
przdicabant, non multum indignantem, sed cum pro: 
consulem adiissent. Quod autem in proconsule mirum 
est, quod illius magia przeoccipatus, voluerit aposto- 
los audire. Sic et Samaritani fecerunt ; et ex compa- 
ratione victoria apparet, et magia vincitur. Ubique 
vana gloria et amor principatus causze malorum sunt. 
9. Saulus autem, qui el Paulus, repletus Spiritu sancto, 
intnens in. eum , 10. dixit : O plene omni dolo et omni 
fallacia, fili diaboli, inimice omnis justities, non desinis 
subvertere vias Domini rectus? 11. Et nunc ecce manus 
Domini super te, et eris cecus , non videns solem usque 
nd tempus. Mic nomen illius mutatur. post ordinatio- 
nein , id quod etiam Petro accidit, Et vide, non cou- 
uuinelia est, «ed increpatio. Petulantes enim et impu- 
dentes sic oportet increpare. O plene omni dolo, inquit, 
ei omni fallacia, fili diaboli , inimice omnis justitia. Mic 
revelat ea, quz in mente ille habebat, dum salutis 


obtentu proconsulem perderet. Non desinis , inquit , 
subvertere vias Domini? Et cum tide , Non contra nos 
decertas et pugnas , ait , sed vias Domini rectas sub- 
vertis, et cum encomio h:ec dicit, Et nunc ecce manus 
Domini super te , et eris cecus. Quo ipse reductus est 
signo, hoc et illum vult reducere. Et illud , Usque ad 
tempus , non punientis dictuin est, sed conver'entis. 
Nam si punientis esset , illum iu. perpetuum fecisset 
c:cum : nunc vero non hoc agit, sed ad tempus , ut 
procousulem lucretur. Et confestim cecidit in eum ca- 
ligo et tenebre , el circuiens querebat qui ei manum 
duret. 12. Tunc proconsul cum vidisset factum, credidit 
admirans super doctrina Domini. Jure certe : nam eum, 
qui magia preoccupatus erat, hac pana doceri par 
erat. Sic /Egyptii magi olim a pustulis eruditi suut. 
Perpende autem illos non isthic moram traheutes , 
utpote proconsule jam credente , neque adulatione et 
honore emolliti sunt, sed statim operi se dediderunt, 
et iu transmarinam regionem se contulerunt. 13. Et 
cum e Cypro navigassent Paulus et qui cum eo erant, 
venerunt Pergen Pamphylie. Joannes autem discedens 
ab eis , reversus est Jerosolymam. A4. 1Hlli autem per- 
transeuntes. Pergen , venerunt. Antiochiam Pisidie : et 
ingressi synagogam die sabbatorum sederunt, Rursum 
in synagogas habitu Judxorum ingressi sunt, ne iim- 
puguarentor vel pellerentur : et ila totum perficiebant. 
45. Post. lectionem autem legis et prophetarum , misc- 
runt principcs synagog& ad eos , dicentes : Fratres , i 
est in vobis sermo exhortationis ad plebem , dicite. J:un 
binc quz Paulum spectant discimus , cui antea non 
pauca de Petro didiceriinus. Sed quae superius dicta 
sunt exyloremus. Et cum venissent Salaminam, pra- 
dicabant verbum Dei in metropoli Cypri. Pcr anuum 
manserunt Antiochize. Oportebat illo abire, nec scii 
per hic sedere : majorihus opus habebant doctoribus. 
Vide, quomodo Seleuci: non moras trabant, scientes 
ἃ vicina civitate multum utilitatis accepisse Seleu- 
cienses , sed illic etiam festinant ad ea , 4: magis 
urgebant. Nam ut venerunt ad metropolin. insulr, 
proconsulem emendare studebant. Quod autem non 
ex adulatione dicatur, Erat cum proconsule, vira oxv- 


411 


deute, ex re ipsa disce : quomode gon uultis scrmo- 
pibus opus babuerit, quomodo voluerit ipsum audire, 
Et nomina civitatuma recenset , ostendens quod, quo- 
niam nuper verbum receperant, opus erat confirmari 
illos ut in fide mauerent : quare frequenter illas 
adeunt, Porpeude , quomodo uiliil mago dixerit , do- 
nec ille occasioneui daret, sed verbum Domini solum 
annuutiabant. Quia enim alios attendeutes videbat, 
id unum ille in scopo liabebat, ne ille persu2deretur. 
Et cur non aliud signum fecit ? quia nullum huic par 
erat, quod inimicum caperet. 
. 9. Et vide, primo objurgat, ot tunc punit. Ostendit 
autem illum juste pati cum dicit : O plene omni dolo! 
hoc est , nihil dolo vacuum labens. Et recte dicit , 
Omni dolo ; simulabat euim. Fili diaboli : nam opus 
illus agebat. Juimice omnis justitie : haec enim vere 
erat omnis justitia. Mihi videtur lioc dicens, vitam 
illius redarguere. Ut autem ostenderet h:c verba non 
ab ira proficisci, prius dixit : Repletus Spiritu sancto; 
lioc est, operatione. Et nunc ecce manus Domini super 
te. Non ultio erat , sed medela. Ac si diceret : Non 
ego facio, sed Dei manus. Vide ut alienus est a fastu. 
Eris cecus , non videns solem usque ad tempus. loc 
dicit , ut det illi penitentie locum. Nusquam enim 
volehant ex tristibus conspicui esse, quamvis hoe er- 
δὰ itrimicos fierent. Sed erga suos jure quidem merito: 
cum vero de alienis ageretur, non item, ne putaretur 
yes ex necessitate et timore proficisci. Cvcitatis vero 
signum fuit, quod ductores quiereret. Deinde videt 
caecitatem procousul, et statim credit : neque simpli- 
citer, sed Obstupescens : vidit enim non hie verba dari, 
neque fallaciis rem agi. Vide quantum doctrin:e amo- 
rem habuit , qui tantum. gerebat. principatum. Non 
dixit inago Paulus : Nou desinis subvertere procousu- 
lem ; sed, Vias Domini, quod majus erat ; ne videretur 
sdulari. Cur vero Joannes recedit ab eis? nar ait , 
Joanues recedens ab eis, reversus est Jerosolymam. Quia 
longius deinceps iter susciplebant : quamvis ipse mi- 
nister esset ; illi vero periculum subireut. Rursus Per- 
gen venientes, pratercurrunt alias civitates : nam ad 
metropolin Antiochiam festinabant. Et vide, quam 
compendlo narret scriptor. Sederun', inquit, in syna- 
gogu die sabbatorum : αἱ sermoni viam pararent. Nec 
priores loquun'ur, sed invitati, et quasi hospites pro- 
vocati. Si autem non ibi mansissent, sermo non ha- 
bitus fuisset. Ilic primo przedicat Paulus. Et vide ejus 
prudeutiam : uhi sermo sparsus fuerat, pr:etercurrit ; 
ubi vero nullus fuerat, diutius mauet ; ut et ipse 
δ. ribens dicit : Sic autem studui evangelizare, non ubi 
nominalus est Christus ( Rom. 15, 90 ). I1oc vero ma- 
gue fortitudinis erat. Vere a principio adqnirabilis vir 
fuit : crucifixus , in acie positus, sciebat quanta poti- ' 
pyetur gratia ; par induxit studium. Non succeusuit 
Joanni : non enim hujus erat (a), sed operi h:ereliat : 
non fonnidavit, non τ in media multitudine 
(d) Textus Grecus liabet, οὐ γὰρ τούτου ἦν. Douuseus sic 
vertendum j.utat, Yon enim ire deditus erat : vel sic for- 


15:5 explicandum : von enim ipsius erat : id est, non ille 
«ed Barusi as illum adduxerat. P , ' ᾿ 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP, CONSTANTINOP. 213 


conclusus. Vide quomodo providetur, ne Paulus pra- 
dicet iu Jerusalem : sufficiebat lioc audire, quod cre- 
didisset ; przedicantem vero non tulisseut propter 
odium : et procul migrat ubi notus non erat. Primo 
maguin redarguit, ey qualis esset aperuit ς «quodque 
talis esset , siguu:u. probavit, Hoc signum erat ejus 
anitnze cipcitatis. Ad tempus patitur, ut poenitentiam 
agat. Beue autem in sabbato Paulus intravit in. Syna- 
gogam, quando omnes congregali erant, 18. E: post 
lectionem, inquit, legis et prophetarum, miserunt pria- 
cipes synagoga , dicentes : Viri fratreg, δὶ est in vob 
sermo ezhorlationis ad populum, dicite, Vide illos tunc 
sine invidia copiaun (acere; postea vero non iter. Si 
hoc voluissetis, magis oportebat exhortari. S6d,o prin 
cipatus amoreqm ! o vanam gloriam ! quomodo omia 
subvertit et. perdit : contra propriam, contra mutuam 
salutem stare suadet : ita cxcos efficit *, ut ductores 
quierantur. Utinam saltem boc, utinam. saltem. du- 
elores qu:ererent : verum hoc non quxrunt, sed sibi 
ipsis totum committunt. Neminem ille sinit videre : 
sicut caligo οἱ nebula ingruit, nec sinit inspicere. 
Vitium aliquando aliud vitiun superat.— Qua de- 
fensionem habebimus, qui per vitium illud vitium 
aliud superamus, $ed non per timorem Dei? Verbi 
gratia, multi qui simul lascivi et avari erant, per 
parcimoniam lasciviam superarunt; alii contra ex 
lascivia pecunias contempserunt. Rursum alii vana 
gloria capti, ainbo illa vitía prostravere, pecunias 
eine modo insumentes, et frustra continentes : alii 
rursum van: glorise admodum cupidi, hoc vitium cen- 
tempserunt, multa fceda passi et propter amores et 
propter pecunias : alii rursum ut iram explerent 
Suam, innumera damna subiere, et nihil sliud cura- 
verunt, quam ut voluntatem suain ad effeetem dedu- 
cerent. Et quod passio potuit, non poteit aped nos 
Dei timor. Et quid passionem dico Y Quod pedor t- 
manus potest, non. potest Dei timor. Multa et recte 
facimus et peccamus pra hominunmi pudore ; Deum 
vero non timemus. Quot prz» pudore opes effuderunt?* 
quot frustra ambierunt amicis in malo servientes? 
quot in aniicorum gratiam s:rpissime peccaverunt ? 
9. Gloria humana fugienda ; quenam. gloria que- 
renda sit. —Si ergo et affectus et pudor liunianus et 
ad peccata et ad bona opera ues possunt. inducere, 
frustra dicimus nos non posse : possuinus enim, sd 
volumus ; velle autem, omnes oportet. Dic mihi : eur 
nou potes gloriam vincere, cuin. alii eamdem  ani- 
mam, idein corpus *, eamdem formam, eamdem vitam 
habentes, ipsam vincant? Cogita Deum, cogita sn- 
pernam gloriam : confer. illàa cum presentibus, et 
statitn ab hac gloria resilies. Si ownino gloriam exe 
petis, eain quie vere gloria est concupisce. Qu:e. glo- 
ria est, cum infamiam pariat? qux gloria, quando 
inferiorum honorem cupere cogeris et illo opus ha- 
bere? Honor est majorum gloria frui. Si omnino glo- 


* Ouidam habent, vere crecos efficit. 
* [Igc, eamdeut animam, idem corpus , non leguntur ig 
Montf. , sed e s wilio adjeeta sunt. 


nullus tremit. Si autem non creditis, interrogate 
gentiles qui persequuntur , quandonam res Christia- 
norum accuratius gererentur, quandonam clariores 
illi essent. Tunc pauciores numero crant, sed magnae 
crant virtutum divitiz. Quas utilitas, quzeso, multum 
esse faenum, dum possibile est lapides pret^osos ades- 
sc? Non in multitudine, sed in virtutis splendore to- 
tum zstimatur. Elias unus erat, sed mundus non erat 
illo diguus. Atqui mundus millia multa complectitur; 
sed millia non sunt, quando neque uni coxquantur. 
Melior unus faciens voluntatem Domini, quam mille 
iniqui (Eccli. 16. 5). lloc sapiens quidam subindicans 
dicit : Ne desideres multitudinem filiorum. inutilium 
(Ibid. v. 1). Hi inagis blasphemiam in Deum conci- 
tant, quam si Christiani nou essent. Quid mihi opus 
est multitudine ? Alimentuim amplius igni. Hoc οἱ ex 
curpore cognoveris : melior quippe est cibus modera- 
tus cum sanitate, quam delicie cum molestia. lloc 
alimentum illo amplius : hocalimentum, illud morbus 
est. Hzc etin bello quis viderit : meliores esse decem 
virosstrenuos ct belli peritos, quam innumeros impc- 
ritos. lli prxsterquam quod nibil operantur, alios qui 
operantur, inpediunt.lloc et in navi quis invenerit,me- 
l;ores esse nautas duos peritos, quam magtam impcri- 
torum turbam : hi nainque navim ctiam subinergent. 

&. IL:c dico, non quod multitudinem vestram odc- 
rim, sed quod velim omnes esse probatos, nec mul- 
titudini fidere. Mu:to plures sunt , qui in gehennam 
incidunt ; sed majus illa est regnum, etsi paucos lia- 
beat. Sicut arena maris erat multitudo populi; sed 
unus servavit eos. Unus erat Moyses, sed plus quam 
oiDues potuit : nnus erat Jesus, sed plus poluit quam 
sexcenta inillia. Non lioc solum curetinus, ut. multi 
sint, sed ct magis , ut sint praclari : cuin hoc perfc- 
ctim fuerit, tuuc illud fiet. Nemo domui statim spa- 
tiosam vult. facere, scd primo firmam et probatam, 
deinde spatiosam : nemo fundamenta jacit , ut deri- 
deatur. Primum loc quxraniis , deinde illud. lloc si 
sit facile et illud adcrit : tllud autem si non adsit, hu- 
jus etiam si sit, nulla utilitas. Nam si in Ecclesia sint 
qui clari esse possint, cito erit et multitudo : hi si 
non sint, numquam erit clara multitudo. 

Non putat Chrysostomus ex. multis millibus centum 
salvos (ore de populo suo. —(uot putatis in urbe nostra 
essc, qui salutein consequentur? Molestum quidein 
est, quod dicturus sum, dicam tamen. [ἢ tot millibus 
non sunt centum , qui saluteni cousequantur ; sed de 
illis etiam dubito. Quauta, quieso, nequitia in adole- 
scentibus , quanta desidia in senioribus ? Nemo quam 
oporteret. educandi filii curam habet : nemo scnem 
videns , illum imitari studet. Exempla de medio sub- 
lia sunt: ileirco. nec juvenes fiunt. adiniraudi. No 
mihi d.eas , Malta hominum turba sumus. loc frigi- 
dorum fhominum est : id de hominibus merito dica- 
tur, de Deo autem, qui non opcs babet uobis , non 
item. Quod auiem etiaim de illis frigidum sit verbum, 
audi. Qui multos. habet douinesticos, si illi inprobi 
sint, quot mala patietur? Ei , qui nullum habet, hoc 
videtur grave , quod non serviatur : is vcro, qui iin- 


IN ACTA APOSTOLORUM. IIOMIL. XXIV. 


: TA 
probos habet famulos, cum illis it in perniciem ; ma- 
jusque est damnum. Gravius quippe est aliis pugnare 
et decertare, quam sibi ipsi servire. IEvc dico, ut ne 
quis Ecclesiam admiretur propter multitudinem , scd 
ut curemus illam multitudinem claram eflicere : ut 
unusquisque suam curet partem, ut non amicos, non 
cognatos, ut semper repeto, non vicinos tantum, sed: 
etiam extraneos pertrahat. Exeinpli causa, fit oratio; 
jacent frigidi omnes juvenes ct senes , purgamenta 
magis quam juvenes, τίσ, cachinnis, fabulis incum- 
bentes ; hoc enim ego audivi ; et genibus nixi alios di- 
cteriis impetentes : tu qui ades, juvenis aut senex, in- 
crepa si videas, vehementius incesse, et si non ferat, 
diaconum voca, minare, qux penes te sunt. lacito : 
et si quid audeat contra. te. facere, multos liabebis 
adjutores. Quis enim ita irrationabilis est, qui te vi- 
dens illos de ea re objurgantem, non stet in. parte 
tua? Discede sumpta precis mercede. lu :ede domi- 
nica hos servos aliis benevolentiores judicamus, qui ^ 
nullum vas extra ordinem jacere sinunt. Si videres 
in domo vas argenteum temere foras projectum, 
etiamsi non esses ad lioc deputatus , annon illud do- 
mum referres? si vestimentum projectum, ctiam- 
si curam cjus non gereres, etiamsi eum, cui cura 
commissa, odio haberes, annon ob benevolentiam in 
dominum illud apte reduceres ? lta et nunc. Ic vasa 
sunt : si videas illa incomposite jacentia, reduc in or- 
dinem : accede ad me, non rcceuso : dic mihi , fac me 
certiorem : non possum oinnia videre; ignoscite. Vi- 
dete , quanta nequitia orbem occupat. Nut sine eausa 
dicebam , nos esse acervum foeni, mare incompaosi- 
tuii? Non dico illos talia facere, sed tanta oscitantia 
intrantes laborare , ut ha:c non corrigant. ltursum 
alios video , colloquentes stare dun fit oratio : alios 
inodestiores scilicet, non modo dum ἢὲ oratio, sed- 
etiam dum sacerdos benedicit. O audaelam ! Quando- 
nam erit salus? quomodo poterimus Deum placare ?: 
Si ad ludum abeas, videbis omnes concinne clio. 
reas agentes, nihilque negligi. Sicut ergo indyra vario 
et recte composita apta quxdam symplionia ex bono 
ordine efficitur : ita et hic unam omuium ct conso- 
nain barmoniam effici par esset. Una enim sumus 
Ecclesia, unius capitis membra deceuter. aptata; 
unum sumus omnes corpus : si quid neglectum fue- 
rit, totum neglectum οἱ corrupium crit. lta et multo- 
rum recium ordinem uuius inordinatio labefactat. 
Quodque terribile est, non buc ad ludum chorcam- 
que saltaturus venis , et incompositus stas. Nescis te 
cuin angelis stare? Cui | illis cantas hymnosque ce- 
lebras, et stas ridens? Aunon mirum est , quod ful- 
men non immitlatur , non in illos tautum, scd ct in 
nos omnes ? li»c quippe fulmine digna sunt. Adest 
rex, videt exercitum ; tu vero illis videntibus stas 
ridens , vel ridentem neygligis ? Sed quousque incre- 
pamus? quousque repreheudimus ? Annon ut pestes, 
annon ut corruptores , annou ut corruptos et perui- 
ciosos hujusmodi homines, innumnerisque. nalis on.a- 
δί05 ab Ecclesia pelli opoitiissct ? Quandonam illi a 
risu abstincbunt, qui in hora tremenda rident? quan- 


213 


9a συνιδεῖν οἷόν ἐστιχαχόν. Πῶς οὖν ἀπαλλαγεΐημεν àv, 
φησὶν, αὐτοῦ; Ἑννόειτοὺς χρήματα ἀναλώσαντας μυοία, 
“αὶ οὐδὲν ἀπ᾿ αὐτῶν χαρπώσαμένους ** ἐννόει τοὺς ἀπο- 
θανόντας ὅσης ἀπήλαυσαν δόξης. χαὶ οὐδαμοῦ αὕτη βε- 
6ala, ἀλλ᾽ ἀπόλωλε xal διέφθαρται" ἐννόησον, ὅτι ἤνομα 
μόνον ἐστὶ, πρᾶγμα δὲ οὐχ ἔχει" ἐπεὶ τί ἐστι δόξα ; εἶπέ 
μοι’ δὸς ὅρον τινά. Τὸ θαυμάζεσθαι παρὰ πάντων, φη- 
σαί. Δ'χαίως, f) χαὶ ἀδίχως ; Ei μὲν γὰρ ἀδίχως, οὐχ ἂν 
εἴη τοῦτο θαῦμα, ἀλλὰ χατηγορία, xal χολαχεία, xal 
διαδολῆ᾽ εἰ δικαΐως, τοῦτο οὗ δυνατόν᾽ οὐ γὰρ ἔχει χρί- 
σεις ὀρθὰς ὁ δῆμος, ἀλλὰ τοὺς ταῖς ἐπιθυμίαις αὐτῶν 
ὑπηρετοῦντας τούτους θαυμάζουσι. Καὶ εἰ βούλεσθε, 
χαταμάθετε τοὺς ταῖς πόρναις τὰ αὑτῶν δωρουμένους, 
τοὺς τοῖς ἡνιόχοις, τοὺς τοῖς ὀρχησταῖς. ᾿Αλλ᾽ οὐ τού- 
«02$, φησὶ, φαμὲν, ἀλλὰ τοὺς διχαίους, xal τοὺς ὁρ- 
θοὺ;, χαὶ μεγάλα δυναμένους ποιεῖν χαλά. Εἴθε ἠθού- 
λοντο, xal ταχέως ἑποίουν ἂν τὰ ἀγαθά" νῦν δὲ οὐδὲν 
τούτων ποιοῦσι Τίς, εἰπέ μοι, τὸν δίχαιον ἐπαινεΐ νῦν 
χαὶ τὸν ὀρθόν ; Τοὐναντίον μὲν οὖν. Τί δὲ ψυχρότερον 
διχαίου, εἰ πρᾶγμα τοιοῦτον χατορθῶν τῆς παρὰ τῶν 
πολλῶν δόξης ἐφίεται; Τοιοῦτον γὰρ ποιεῖ, οἷον ἂν εἴ 


* [ἰο ἀπ᾽ αὐτῆς καρπουμένους. 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCGHIEP. CONSTANTINOP. 


914 


&t& ζωγράφος ἄριστος ὧν xal εἰχόνα γράφων pasu- 
χὴν, τῶν οὐχ ἐμπείρων ἀποδέχοιτο τοὺς ἐπαίνους. “Αλ- 
Ang δὲ ταχέως ἀποστήσεται ἄνθρωπος ὁ πρὸς δόξαν 
ὁρῶν ἀνθρωπίνην τῶν χατ᾽ ἀρετὴν πραγμάτων. Εἰ γὰρ 
μέλλοι πρὸς ἐπαίνους xsyrvévat, ἅπερ ἂν ἐχεῖνοι θέ- 
λωσι, ταῦτα ἐργάζεται, οὐχ ἅπερ ἂν αὐτός. Τί οὖν ἂν 
ὑμῖν συμδουλεύσαιμι λοιπὸν ποιεῖν: Τῷ Θεῷ προῦ- 
ἐχειν b, τοῖς ἐπαίνοις ἀρχεῖσθαι τοῖς παρ᾽ αὑτοῦ, tiv1 
τὰ ἐχείνῳ δοχοῦντα ἐργάζεσθα!, xal τὰ ἀγαθὰ mpi. 
τειν, πρὸς μηδὲν τῶν ἀνθρωπίνων χεχηνέναι“ τοῦ! 
γὰρ χαὶ νηστείαν xat εὐχὴν χαὶ ἐλεημοσύνην [325] 1- 
μαίνεται, xai πάντα τὰ ἡμέτερα ἀγαθὰ xsvol. Ὅτ 
(va μὴ πάθωμεν, φύγωμεν τουτὶ τὸ πάθος. Πρὸς 8 
μόνον ὁρῶμεν, τὸν παρὰ τοῦ Θεοῦ ἔπαινον, τὴν Exi 
ἀποδοχὴν, τὴν παρὰ τοῦ χοινοῦ Δεσπότου εὐφτ μίδν 
ἵνα μετὰ ἀρετῆς τὸν παρόντα βίον διανύσαντες, un 
ἐπηγγελμένων ἀγαθῶν σὺν τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτὸν Emz- 
χωμεν, χάριτι xal φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἷν- 


“σοῦ Χριστοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύμει 


δόξα, χράτος, τιμὴ, νῦν χαὶ ἀεὶ, χαὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῷ 
αἰώνων. 'Aufv. 


b Alii τῷ Θεῷ δεῖ προσέχειν. 





' OMIAIA ΚΘ'. 


'Aractác δὲ Παῦλος, xal κατασείσας τῇ χειρὶ, 
εἶπεν" "Arüpsc ᾿Ισραηλῖται, καὶ ol ἐν ὑμῖν φοδού- 
μενοι τὸν Θεὸν, ἀχούσαξε. Ὃ Θεὸς τοῦ Aaov τού- 
tov ἐξελέξατο τοὺς πατέρας ἡμῶν, xal τὸν Ἰαὸν 
ὕψωσεν ἐν τῇ παροικίᾳ αὐτοῦ ἐν γῇ Αἰγύπτῳ, 
καὶ μετὰ βραχίονος ὑψηἰΙοὺ ἐξήγαγεν αὐτοὺς ἐξ 
αὐτῆς. 


α΄. Ὅρα τὸν Βαρνάδαν παραχωροῦντα τῷ Παύλῳ, 
ὥσπερ χαὶ Πέτρῳ Ἰωάννης πανταχοῦ. Αὐτὸς ἤγαγεν 
αὐτὸν ἀπὸ Δαμασχοῦ" χαΐτοι αὐτοῦ αἰδεσιμώτερος Tjv- 
ἀλλὰ πρὸς τὸ χοινῇ συμφέρον ἑώρων. Καὶ ἀναστὰς, 
φησὶ, xal χατασείσας τῇ χειρί. ἜἜθος τοῦτο Ἰουδαίοις 
fv: διὸ χαὶ αὐτὸς χατὰ τοῦτο αὐτοῖς διαλέγεται. Ὅρα πῶς 
προοδοποιεῖ τῷ λόγῳ’ πρότερον ἐγχωμιάσας αὐτοὺς, 
χαὶ δείξας πολλὴν περὶ αὐτοὺς τὴν χηδεμονίαν διὰ τοῦ 
εἰπεῖν, Οἱ φοδούμενοι τὸν Θεὸν, οὕτως ἄρχετα! τοῦ 
λόγου. Καὶ οὐχ εἴπεν, οἱ προσήλυτοι, ὅπερ ἣν συμφο- 
ρᾶς ὄνομα. Ὁ Θεὸς τοῦ JAaovU τούτου ἐξελέξατο τοὺς 
Xatépac ἡμῶν καὶ τὸν Aaóv. "Opa. πῶς χαὶ αὐτὸς τὸν 
χοινὸν τῶν ἀνθρώπων Θεὸν αὐτῶν ἰδίως χαλεῖ, xal 
δείχνυσιν ἄνωθεν τὰς εὐεργεσίας αὐτοῦ μεγάλας οὔσας, 
χαθάπερ χαὶ Στέφανος. Ταῦτα δὲ ποιοῦσιν, ἵνα καιδεύ- 
σωσιν αὐτοὺς, ὅτι χαὶ νῦν χατὰ τὸ αὐτὸ ἔθος τὸν Υἱὸν 
αὑτοῦ ἀπέστειλε. Καθάπερ χαὶ ὁ Χριστὸς εἶπεν ἐν τῷ 
ἀμπελῶνι. οὕτω χαὶ αὐτός φησιν. “Υ ψωσεν ἐν τῇ xa- 
ροικίᾳ ἐν vi] Αἰγύπτῳ, καὶ μετὰ βραχίονος ὑψηοῦ 
ἐξήγαγεν αὐτοὺς ἐξ αὐτῆς. Καὶ μὴν τοὐναντίον γέγο- 
viv* ἀλλ᾽ εἰς πλῆθος ἐπέδοσαν᾽ ἀλλὰ τὰ θαύματα δι᾽ αὖ- 
ποὺς γέγονε. Τούτων xat οἱ προφῆται μνημονεύουσιν 
ἀεὶ τῶν χατ' Αἴγυπτον. Καὶ ὅρα πῶς τοὺς χαιροὺς τῶν 
συμφορῶν παρατρέχει, xai οὐδαμοῦ τὰ ἐγχλήματα 
παράγει εἰς μέσον, ἀλλὰ τὴν τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίαν, 
ἐχεῖνα αὐτοῖς ἀφεὶς λογίζεσθαι. Καὶ ὡς τεσσαράχοντα 
ἔτη χρόνον ἐτροποφόρησεν αὑτοὺς ἐν τῇ ἐρήμῳ. 
Εἶτα τὴν κατοιχίαν λέγει’ Καὶ καθελὼν ἔθνη ἑπτὰ ἐν 
τῇ Χαναὰν, κατεχιληρονόμησεν * αὐτοῖς τὴν γῆν αὐ- 
τῶν. Καὶ ὁ χρόνος πολύς" τετραχόσια γὰρ πεντήχοντα 
ἔτη" Καὶ μετὰ ταῦτα ὡς ἔτεσι τετραχοσίοις καὶ πεν- 

* Quidam κατεχ)ηροδότησεν. 


τήχονγτα ἔδωχεν αὐτοῖς χριτὰς ἕως Σαμουὴ.1 τοῦ 
προφήτου. Ἔνταῦθα ὅτι διαφόρως ᾧχονόμει τὰ xa 
αὐτοὺς ἐδήλωσε. Káxsiüer ἠτήσαγντο βασιλέα. Καὶ 
οὐ λέγει τὴν [220] ἀγνωμοσύνην αὑτῶν, ἀλλὰ παντα- 
χοῦ τὴν τοῦ θεοῦ φιλανθρωπίαν. Καὶ ἔδωχεν αὑτοῖς 
τὸν Σαοὺ.1 υἱὸν Κὶς, ἄγδρα àx φυλῆς Βενιαμὶν, ἔτη 
τεσσαράχοντα' xal μεταστήσας αὑτὸν ἤγειρεν ai- 
τοῖς τὸν Δαυὶδ elc βασιλέα' ᾧ καὶ εἶπε μαρτυρή- 
σας" Εὗρον Δαυὶδ τὸν τοῦ "Isccal, ἄνδρα κατὰ τὴν 
καρδίαν μου, ὃς ποιήσει πάντα τὰ θειλήματά μου. 
Οὐ μιχρὸν τοῦτο τὸ ἀπὸ Δαυὶδ εἶναι τὸν Χριστόν. Εἶτα 
χαὶ Ἰωάννην εἰσάγει μαρτυροῦντα, λέγων" Τούτον ὁ 
Θεὸς ἀπὸ τοῦ σπέρματος xat' ἐπαγγε.λίαν res 
τῷ Ἱσραὴ.1 Σωτῆρα [ Ἰησοῦν), προχηρύξαντος Ἰωὰν- 
vov πρὸ προσώπου τῆς εἰσόδου αὐτοῦ βάκεισμε 
μετανοίας παντὶ τῷ Aag. Ἰσραήλ. Ὡς δὲ ἐπλήρου 
ὁ Ἰωάννηφ τὸν δρόμον, ÉAsye& Τίνα pue Üxorositt 
εἶναι; οὐκ εἰμὶ ἐγώ" ἀλλ᾽ ἰδοὺ ἔρχεταε μετ᾽ iyi, 
οὗ οὐχ εἰμὶ ἱκανὸς τὸ ὑπόδημα τῶν» ποδῶν «λῦσαι. 
Καὶ Ἰωάννης δὲ μαρτυρεῖ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ τὴν δόξεν 
ἐξ ἑαυτοῦ ἀποχρουόμενος, χαίτοι πάντων ἐπ᾽ αὐτὸν 
ταὐύξην ἀγόντων. Θὺκχ ἔστι δὲ ἴσον ι[ληδενὸς διδόντες 
xal πολλῶν παρεχόντων ταύτην τὴν τιμὴν. demüsiele, 
χαὶ μηδὲ ἀπλῶς, ἀλλὰ μετὰ τοσαύτης  ÜToctis.. 
ἍἌγδρες dóe.1gol, υἱοὶ rérovc ᾿Αδραὰμ, καὶ οἱ ἐν 
ὑμῖν φοδούμενοι τὸν Θεὸν, ὑμῖν à Aó1oc tfc cwn 
plac ταύτης ἐξαπεστάλη. Οἱ γὰρ κατοικοῦντες Tt 
povcalhp, καὶ οἱ ἄρχοντες αὐτῶν τοῦτον ἀγνοΐ: 
σαντες, xal tác φωνὰς τῶν προφητῶν tác κατὰ κἂν 
σάδδατον ἀναγιγωσχομένας, xplravtec ἀπιλήρωσαν 
καὶ μηδεμίαν αἰτίαν θανάτου εὑρόντες ἠτκήσαντο 
Πιλᾶτον ἀναιρεθῆναι αὐτόν. Πανταχοῦ τοῦτο σπου» 
δόζξουσι δεῖξαι οἰχεῖον αὐτῶν ὃν τὸ ἀγαθὸν, ἕνα μὴ 
ἀλλοτρίῳ προσέχοντες φεύγωσιν, ἐπειδὴ ἐσταύρω:ν 
αὑτόν. Τοῦτον, φησὶν, ἀγγοήσαντες" ὥστε ἀγνοῖ; 
ἣν τὸ ἀμάρτημα. “Ὅρα πῶς καὶ ὑπὲρ ἐχείνων &mol*- 
γεῖται ἠρέμα. Καὶ οὐ τοῦτο μόνον" ἀλλ᾽ ὅτι xat οὔτως 
ἔδει γενέσθαι προστίθησι, Καὶ ἵνα μὴ τις εἴπῃ, Dolo 








213 
riam diligis, eam potius au, quz 3 Bos est. Sa alinm 
amans hanc spernas, hanc videlis qgaebdem : quam- 
diu illam, quz a Dee est, nen. videris, noque bunc 
videbis, quam terpis mesmpe su, quam rxhowh Ux 
euim qui malt, deformus fapdzrque auhrrs sme 
capti sont, doaec illam amant, nen penramt epus de- 
formitatem videre, affectu jedacum obscurae - im 
et hic quamdiu affecta detineemr, ceruere nan pes- 

sunius quantum sit malum. Qusmede crga, ingens, 
ab eo liberabimur ? Cogiia eos, qui imumrs2s eqes 
insumpsernnt, et nihil hinc frecus telerumt : capta 
mortuos, qui tantam adepti suat gleriam, sed anst»- 
bilem, qux periit et evanwit : cogita nemen tatum 
esse, non rem. Nam quid est gleria, qurse? ds de&- 
nitionem aliquam. Apud omnes admirationi esse, π- 
quies. Án jure, an injuria? Si ΕΓ, nen ert δα 
admiratio, sed accusatio, adulatio, calemexs : si 2€- 
tem jure, id possibile non est ; vulzus enum recto 
caret judicio, et illos miratur, qui sais servimn? con- 
cupiscentiis. Et si vultis, illos attendite, qm me- 

retricibus omnia sua dederunt, qui asrigis, qui 

saltatoribus. At non hos, inquies, décimms; sed 

justos, rectos, qui magna possemt przstare bema. 


IN ACTA ATOSPOLOEUE ENUEL ἘΠῚ 


YN 

Denm edem, sc amm beum ψονῶκειγψο, - cg 
- "tm mmc δόσε " Lenenm usse rr 
pham expsme^ Her sum mg xx ss Gum purus 
puram. 2 wrhnem cenam s dexmm Am 
-»2ad mds imeem abeam, du Sarem eum am 
poribus, ame que min. und ἀπ jam enis cem 
Imm dndcuam ἢ Bro zum xdi menm emere 
sien :bda emnogx guam mee —ibem 
epezxma ad ndum emmo bun mdi - nne 
eumd pau S eunascce ex Gnmnmummm qmm— 
mumndaf,ií659 exo mun hme ecmer duemítue 
peecmammr, πεν ber vium Umm cmm περ». 
camem, hmdenm 2 θα, dies ppeninduneum, eum- 
manager Dann: cenibameu - st τ pw- 
semér un ΘΕ EIAENEXTS,. pnunens bass eum 
düdqenszian cum petiamur.. grasa ἐξ bevipsntue Bu- 
sume mesa ees Chas, quera Pass et Sgsrinms 
sanie gero, aper, beer. mmt (9 Semer, eS 
in saeua saealermm. $m». 





HOMILIA XXIX. 


Car. 13. v. 16. Surgens autem Paulns, εἰ mann slen- 
tium indicens, dizit : Viri Israelitae, εἰ qui timetis 
Deum, audite. A1. Deus plebis hnjns elegit patres 
nosiros, εἰ plebem exaltavit, cum essent advena im 
terra /Egypti, et cwn brachio excelso eduxit eos ex es. 
1. Vide Barnabam cedentem Paulo, ut et Joaanem 

ubique Petro. llle duxit eum ex Damasco : atqui ve- 

nerabilior erat; sed ad communem utilitatem spe- 
ciabant. Et surgens, inquit, ei manu. silentium indi- 
cens. Mos nic Judzis erat : ideo sic illos alloquitar. 

Vide quomodo sermoni viam paret : primo enim laa- 

dans illos, magnamque ostendens erga ipsos curam, 

per quod dicit, Qui timetis Deum ; sic demum incipit 
sermonem. Non dixit, Proselyti, quod erat ealamita- 
tis nomen. Deus plebis hujus elegit patres mostros et 
populum. Vide quomodo hominum eommunem Deum, 
ipsorum proprie Denm dicat, et ostendat beneficia 
magna jam olim ipsis collata, sicnt et Stephasas. 

) Il:c autem faciunt, at ducéant 'iflos, quod pro more 

sto nunc Filium suum miserit. Sicut et Chrisius de 

vinca dixit (Luc. 90. 15), sic et ille loquitur. Exatta- 
vit in peregrinatione in Egypto, εἰ cum brachio excelso 
eduxit eos ex ea. Atqui contrarium aceiderat (a) ; sed 
multitudine aucti sunt; imo et miracula. propter 
illos facta sent. Et prophetz memorant ubique ea, 
qu: facta sunt in /Egypto. EA vide, quomedo tem- 
pora calamitatum przetercarrat, et nusquam erimina 
iu medium afferat, sed Dei benignitatem, illa relin- 
quens ipsis cogitanda. 18. Εἰ per quadraginta «nno- 

(a) 1d est, ni fallor, Deus eduxit illos ex /£gypto, ut in- 


duceret in terram promissionis; sed ob illorum sequi- 
Ham con!rarium accidit; nam maxima pars in deserto 


7EIS ἔσεαι NNSVES (OvCES τατον B» dexryie. Desde 
babüatenem terre deck: 19. E; desweras grues 
septem in terra Chanann, sorte distribuit &js teyyam e»- 
rum. F1 maltum imtevcemit mous, quadringentorum 
et quinquaginta aunerum. 20. Εἰ quam poet qumirin- 
genios e$ quingnaginta annes dedit. εἰν judices, seqne 
ed Semneion prophetan. Boc ostendit isum vorie 


uique Dei clementem. E: dedét ilis Sod βάσει Cs, 
virum de tribu. Be»janin, annis quedragua : 2? σὲ 
amoto iilo. sascitarst εἰς Dorid in regem : cmi jestimo- 
nem períubens, dizit : )usem Damd féwm Jesor, sirsen 
secundum cor meum, qui faciet omnes voluntates mean. 
Non parvem hoe, quod ex Davide Christus exeet. 
Deiade Joanmem ixdecit tes iconmtem, duras - 95. 
Hujus Uens ex. semine secundam promissiongm edazst 
Igaclts Saleatorem Jesum, 84 pranlcanie Joamne ente 
palo Israel. 25. Cum mmpleret antem Joonnes eursum 
summ , dicebat : Quem. me arbitremini css, mon suo. 
ego : sed ecce venit post me, cnjus nou sum diquns cal- 
ceamenta pedum soleeye. V1 Josnnes vsicratur wn 
sempliciter, sed gloriam a se depeliens, ctio; omes 
gloriam ipsi referrent. Non. por res est γίνω nilo 
dante repellere, et omoibus ὐπὸ vedere 
repcere. neque simplecster, sed com (2.42 demie- 
sione. 26. Viri fratres, βέω generis. Abraber, ^1 qui ín 
tobis timen Deum, vobis verbune solutis hujus μόρου ας 
est. 27. (ui enim. habitabant Jeruselem e prinipes 
eorum hunc ignorantes, et voces propheiarum, quer pop 
enne sabbatum leguntur, judícantes, implrsernut ; 15, 
et wuliam causam mortis intenientgg jn ty, htl riui n 


495 


speeti non indignarentur, sed eontenti essent doeto- 
ribus : μὰ omnes feevebant erga sermonem. Qui. non 
exspeetate famis tempore, singuli pro facultate mise- 
runt, 

5. Et ebserva, quod inter apestolos aliis hoc com- 
mittHur; hic vero Paulus et Barnabas deputantur. 
Nec sine gravi causa id provisum est : alioquin vero 
initium erat, tencque now oportebat offendi. At nune 
nemo id facit, licet fumes s& illa gravior. Non enim 
par res est. communein. ferre calamitatem , et dum 
ones abundantia freuntur, pouperiores tantum fame 
laborare. πῆς fames erat, et qui dabant pauperes 
(Pro faculiate sua. singuli , inquit) : mme vero duplex 
est fames, sicut et duplex abuudantia : fames gravis, 
fames, mon audiendi verbum Domini, sei per elee- 
musynam cibum aecipiendi, Twne el qui ia Juda 
pauperes erant, et qui Antiochize peeunias erogabant, 
bene [ruebantur ; et hi magis quam illi : nunc autenr 
et nos et paaperes in fame : illi quod necessario cibo 
cgeant, nos quod in penuria misericordiz Dei simus. 
Hoe cibe nibil magis necessarium fuerit. Hie non sub- 
eantur mala, qux ex soturitate oriuntur : hujus cibi 
Ron in secessum emittitur pars maxima. Nihil formo- 
sius , nihil sanius anima quie sic alitur ; omni supe- 
rier est morbo, omni fame, omni intemperie et xgri- 
tudine : nemo illam capere poterit; sed sicut ad- 
amantinum corpus non ferrum czedere valet, non aliud 
quidvis : sic uec animam eleemosyna firinatam quid- 
vis eapere poterit. Quid , quieso, illam copere possit 
umquam ? paupertas? Minime ; in regiis enim penua- 
riis posita est. An fur et latro? Sed illos perfedere 
parietes nesno valet. An vermis? Sed hac etiam per- 
nicie superior esi bic thesaurus. An timor et invidia? 
At non his capiter. Sycophantiz οἱ insidiz: ἢ Neque 
ille ; thesaurus quippe est inaceessus. Sed turpe fue- 
rit, si hec solum que cleemosyniz insunt ostendero, 
missis iis qu:e contraria illis sunt. Non modo enim 
illa ab omui invidia est libera, scd et benedictione 
fruitur multa ab iis, qui iliam accipiunt. Sicut enim 
inhumani et crudeles non lzsos solum habent inimi- 
C08, sed etiam eos, qui nibil mali passi l:2zsos mise- 
rantur, inhuinauosque accusant : sic qui magnis affe- 
cere bonis, non eos qui accepere tantum, sed et alios 
habent laudatores. Quid ab invidia liberos dico !? Ab 
insidiatoribus etiam , furibus et parietum effractori- 
bus liberantur. Neque hoc solum inest boni ; sed non 
modo non minuitur substantia , verum etiam augetur 
et crescit. Quid Nabuchodonosore turpius? quid foc- 
dius ? quid. iniquius? lmpius erat homo : mille indi- 
ci» , mille signa vidit, et resipiscere noluit ; sed Dei 
Servos s caminum injecit, etiamsi postca adoraverit. 
Quid igitur propheta? flex , consilium meum placeat 
tibi : peccata tua eleemosynis redime, et iniquitates tuas 
thiserationibus pauperum : forte erit venia delictis tuis 
(Dan. &. 21). Hiec ita dixit non dubitans (valde enim 
sibi perauasum erat), sed nt illum in majorem injicc- 
Tet morem , et majorein hxc faciendi necessitatem. 


* Alius hac, quid ab imvidia liberos dico, omisit. 


S. JOANNIS CIIRYSOSTONI ARCIHEP. CUNSTANTINOP. 


Nam. st affirmando dixisset , negligentior ille fuisset. 
Sic et nos tunc masime quoedam urgemus, eum dici. 
mus : Hortare illum talem ; nec addimus, illums audi- 
turum prorsus.esse, sed, fortasse auditurum : nam ex 
debitatione reajos ortus timor, magis impellit. fdco ' 
id illi non manifestum fecit. Quid dicis ὃ tautisne im- 
pietatibus erit venia ? Etiam. 

Omne. peccatum. est. eleemosyna inferius. — Non est 
peccatum , quod now possit eleemosyna purgare et 
exstinpuere : omne pcceatum est iHa inferius : ad 
omne vulnes aptum pharmacum est. Quid publiesno 
deterius? H:wc omnis iniquitatis oceasio est : sed hane 
totum abluit Zaechxus. Vide, quomode liec ostendat 
Christus, cum curavit marsupium habere, et portare 
ea qui» imnittebantur. Paulus quoque dicit : Tantum 
ut pauperum memores simus (Gal. 2. 19) ; et in Scri- 
p'uris passim hac de re agitur. Pretium anime viri , 
inquit, divitim proprie (Prov. 15. 8) ; Christus vero, 
Si vis perfectus esse, vende omnia qua habes, et da pau- 
peribus, εἰ veni, sequere me (Matth. 19. 91). πὲ vera 
perfectio est. Eleemosyna vero non pecuniis modo , 
scd etiam operibus exercetur. Exempli causa, possu- 
mus patrocinari, possumus manum porrigere : sape 
patrocinium plus servavit, quam pecunize. 

4. Eleemosyna modi varii. — Age ergo in prassenti 
omuia eleemosyn:x genera excitemus. Potes per pe- 
ewnias ? Ne segnis esto. Potes per patrocinium ? Ne 
dicas, quia pecunie non adsunt; hoc nihil est. Valde 
nisgnum hoe quoque est : 86 si pecnniam dedisses , 
sie affectus esto. Potes ministrando juvare ? Hoc fa- 
cito. Exempli gratia, arte medicus es ? firmos cura ; 
e! hoe nagnuin 651. Potes consilio juvare * Hoc om- 
nium optimum est et maximum , majusque lucrum 
habet : non enim hac via famem , sed gravissimam 
mortem pellis. Toe apostoli bono pleni prorsus erant : 
ideo pecuniarum distributionem inferioribus commit - 
tebant , dum sermone juvabant. Án putas parvam 
esse eleemosynam, animam anxiam , de extremis pe- 
riclitantem , febris ardore detentain, a morbo posse 
liberare ? Verbi gratia, vides amicum avaritia deten- 
tum ? Miserare hominem. Suffocatur ille ? Exstingue 
illius ignem. Quid igitur si non obtemperet ? Tu quod 
tuum est facito, nec ignavus sis. Vides eum in vin- 
culis detineri? ( nam pecunie vere vincula sunt ). Il- 
lum adi, invise, consolare, a vinculis eripere conare. 
Si nolit, penes illum culpa erit. Vidisti nudum et 
peregrinum ? (nudus enim vere et peregrinus in cselis 
est, qui rectam viam non curat). Recipe in divergá- 
rium tuum , vestimentis virtutis indue illum , da illi 
civitatem in cxlo. Quid ergo, si et ego nudus sim, 
inquies? Teipsum indue primum : si nosti te nudum 
esse , plane scis te indui oporterc. Si nuditatis hujus 
modum nosti, nosse poteris, quo opus sit vestimento. 
Quot mulieres serica vestimenta gestant , virtutisque 
vestibus prorsus nud: suut ? [lis illas vestiant viri 
sui. Verum non admittunt illas vestes , has volunt? 
lloc primum facito : illarum vestium concupiscen- 
tiam illis insinua ; ostende illis ipsas essc nudas, de 


Ἀ95 


γ΄. Καὶ ópa, ὅτι ἐν μὲν tul, ἀποστόλοις ἕτεροι τοῦτο 
ἐπιτρέπονται' ἔνταῦθα δὲ Tlaulo; χαὶ Βαρνάδας. O0 
μικρὰ δὲ xal τοῦτο οἰχονομία ἣν ἄλλως δὲ xal ἀρχὴ 
ἦν, καὶ τέως οὐκ ἔδει σκανδαλισθῆναι. ᾿Αλλὰ νῦν οὐ- 
δεὶς τοῦτο ποιεῖ, καίτοι λιμός ἐστι χαλεπώτερος ἐκεέ- 


νου. Οὐ γάρ ἔστιν ἴσον χοινῇ φέρειν τὴν συμφορὰν, 


χαὶ πάντων ἐν ἀφθονίᾳ ὄντων, τοὺς πενεστέρονς εἶναι 
ἐν λιμῷ. Τότε μόνον λιμὸς ἦν, καὶ οἱ δεδωκότες πέ- 
νητες (Καθὼς ηὐπορεῖτο γάρ τις αὐτῶν, φησί)" νῦν 
δὲ λιμὸς διπλοῦς, καθάπερ ἡ ἀφθονία διπλῇ, λιμὸς χα- 
λεπὸς, λιμὸς οὐ τοῦ λόγον ἀχοῦσαι Κυρίου, ἀλλὰ τοῦ 
«τραφῆναι OV ἐλεημοσύνης. Τότε xai οἱ ἐν ᾿Ιονδαίᾳ 
πένητες ἀπέλαυσαν, xal οἱ ἐν ᾿Αντιοχείᾳ ξόντες τὰ 
χρήματα. καὶ οὗτοι μᾶλλον ἐχείνων. νυνὶ δὲ xa 
ἡμεῖς καὶ οἱ πένητες ἐν λιμῷ ol μὲν τῆς ἀναγχαίας 
ἀπορλῦντες τροφῆς, ἡμεῖς δὲ ἐν σπάνει τοῦ ἐλέους ὄντες 
τοῦ Θεοῦ. Ταύτης δὲ τῆς τροφῆς οὐδὲν ἀναγχαιότερον 
γένοιτ᾽ ἄν. Οὐχ ἔστιν ὑποστῆναι τὰ ἀπὸ τῆς πλησμονῆς 
xaxá: οὐχ ἔστιν εἰς ἀφεδρῶνα προχωρῆσαι τὸ πλέον & 
ταύτης τῆς τροφῆς. Οὐδὲν ὡραιότερον, οὐδὲν ὑγτιεινότε- 
ρὸν ψυχῆς οὕτω τρεφομένης" πάστς ἀνωτέρα ἕστηχε 
νόσου, παντὸς λιμσῦ, πάσης ἀνωμαλίας xat δυσχρασία:" 
οὐδεὶς αὑτὴν δυνήσεται ἐλεῖν" ἀλλὰ καθάπερ ἀδα μάντινον 
σῶμα οὗ σίδηρος πλῆξαι δύναται, οὐχ ἄλλο οὐδὲν, οὕτω 
χαὶ ψυχὴν ἀπὸ ἐλεημοσύνης συμπεπηγυΐαν οὐδὲν ὅλως 
δυνήσεται ἑλεῖν. Τί γὰρ, εἰπέ μοι, ταύτην χειρώσεταί 
ποτε; πενία: Οὐχ ἔστιν ἐν γὰρ τοῖς βασιλιχοῖς ἀπό- 
" xsttac ταμείοις. ᾿Αλλὰ λῃστὴς χαὶ τοιχωρύχος ; ᾿Αλλ᾽ 
ἐχείνους οὐδεὶς διορύξαι τοὺς τοίχους οἷός τε. ᾿Αλλὰ 
σχώληξ;; ᾿Αλλὰ καὶ ταύτης ἀνώτερος τῆς λύμης οὗτος ὁ 
θησαυρός. ᾿Αλλὰ βασκανία καὶ φθόνος ; 'AXA' οὐδὲ τού- 
τοις ἀλίσχεται. ᾿Αλλὰ συχοφαντίαι χαὶ ἐπιόουλαί Οὐδὲ 
τοῦτο᾽ ἄτυλος γὰρ ὁ θησαυρός. ᾿Αλλ᾽ αἰσχρὸν εἰ ταῦτα 
ἐπιδείξω μόνα τῇ ἐλεημοσύνῃ προσόντα, οὐχὶ δὲ xal 
τἀναντία. Οὐ γὰρ δὴ βασχανίας ἀπήλλαχται μόνον, 
ἀλλὰ xai εὐλογίας ἀπολαύει πολλὴς xal παρὰ τῶν οὐχ 
εὖ πεπονθόντων. Ὥσπερ γὰρ οἱ ὠμοὶ xal ἀἁπινεῖς οὐ 
τοὺς ibi μένους ἔχουσιν ἐχθροὺς μόνον, ἀλλὰ xal τοὺς 
οὐδὲν παθόντας συναλγοῦντας αὐτοῖς χαὶ χατηγοροῦντας᾽ 
οὕτως οἱ μεγάλα ἐργασάμενοι χαλὰ οὐχὶ τοὺς εὖ πεπον- 
βότας μόνον, ἀλλὰ xal τοὺς οὐδὲν παθόντας [205] ἔχου- 
σιν ἐπαινέτας. Τί λέγω βασχανίας Καὶ ἐπιδουλευόν- 
τῶν ἀπίλλαχται b xal λῃστῶν xal τοιχωρύχων. Οὐ τοῦτο 
ἔχει μόνον τὸ χαλὸν, ἀλλ’ ἔτι πρὸς τῷ μὴ ἐλαττοῦσθαι 
καὶ αὔξεται χαὶ εἰς πλῆθος ἐπιδίδωσι. Τί τοῦ Na6ov- 
χοδυνόσορ γέγονεν αἰσχρότερον ; τί δυσειδέστερον; τί πα- 
ρτνομώτερον ; ᾿Ασεδὴς ὁ ἄνθρωπος Tiv, μυρία τεχμήρια 
xal σημεῖα εἶδε, xal οὐχ ἠθέλησεν ἀνενεγχεῖν, ἀλλὰ 
τοὺς τοῦ Θεοῦ δούλους εἰς χάμινον ἐνέδαλεν, εἰ xal 
μετὰ ταῦτα προσεχύνησς. Τί οὖν ὁ προφήτης ; ΒασιΔεῦ, 
ἡ βου.ἰή μον ἀρεσάτω σοι τὰς ἁμαρτίας σου ἐν 
ἐλεημοσύναις 1ύτρωσον, καὶ τὰς ἀνομίας cov ἐν 

οἰχτιρμοῖς πενήτων" ἴσως ἔσται συγγγώμη τοῖς πα- 
᾿ γραπτώμασί σου. Τοῦτο οὕτως εἶπεν, οὐχ ἀμφιδάλλων 
(σφόδοα γὰρ ἣν πεπεισμένος), ἀλλὰ βουλόμενος αὐτὸν 
εἰς μείζονα ἐμδαλεῖν φόδον, καὶ πλείονα &áváyxr τοῦ 
ταῦτα ποιῆσαι. Εἰ γὰρ εἶπεν ὡμολογημένως, ὑπτιώτε- 
pos ἂν ἐγένετο ἐχεῖνος. Οὕτω xal ἡμεῖς τότε μάλιστα 
ὠθοῦμέν τινας, ὅταν λέγωμεν' Παραχάλεσον τὸν δεῖνσ, 
καὶ μὴ ἐπαγάγωμεν, ὅτι πάντως ἀχούσεται, ἀλλ᾽, ὅτι 
ἴσως ἀχούσεται᾽ ὑπὸ γὰρ τῆς ἀμφισδητήσεως μείζων ὁ 
φόδος γενόμενος, μᾶλλον αὐτὸν ὠθεῖ. Διὰ τοῦτο δῆλον 


Δ Quidam ἀφεδρῶνα τελευτῆσαι τὸ πλέον. b Alius ἐπαινέ- 
τας. [146}1ν τῶν ἐπιδονλενόντων ἀπήλλαχται. 


IN ACTA APOSTOLORUM. ΠΟΜΗ͂,. XXV. 


196 
αὐτὸ οὐχ ἐποίησε. Τί λέγεις ; τοσούτοις ἀσεδήμασιν ἔσται 
συγγνώμη ; Nat. ᾿ 

Οὐχ ἔστιν ἁμάρτημα, ὃ μὴ δύναται χαθαρίσαι ἐλεημο- 
σύνη. ὃ μὴ δύναται σδέσαι' πᾶσα ἁμαρτία κανωτέρα 
ταύτης ἔστηχε' φάρμακόν ἔστι πρὸς πᾶν τραῦμα ἂπι- 
πήδειον. Τί τελώνου χεῖρον ; Ἠάσης ἀδικίας ἐστὶν ὑπό- 
θεσις" ἀλλὰ ταύτην πᾶσαν ἀπενίψατο ὁ Ζαχχαῖος. "Opa 
πῶς καὶ ὁ Χριστὸς τοῦτο δεέχνυσι, δι᾽ ὧν ἐσπούδασε 
γλωσσόκομον ἔχειν, xal τὰ βαλλόμενα βϑαστάζειν. Καὶ 
Ἠαῦλος δέ φησι" Móvov τῶν πτωχῶν ἵνα μνημονούω- 
μεν" καὶ πολὺς πανταχοῦ τῶν Γραφῶν ὑπὲρ τοῦ πρά- 
γματος πούτον ὁ λόγος. Αὐτρον ψυχῆς ἀνδρὸς, 'φησὶν, 
ὁ ἴδιος πιλοῦτος" καὶ ὃ Χριστός" Εἰ θέλεις τέλειος el- 
vat, πώλησόν σου ta ὑπάρχοντα, καὶ δὸς πτωχοῖς, 
καὶ δεῦρο, ἀκολούθει μοι. Τοῦτο πελειότης εἰκότως «. 
Ἐλεημοσύνη δὲ οὐχ ἐν χρήμασι γίνεται μόνον, ἀλλὰ καὶ 
iv πράγμασιν. Olóv τι λέγω" "Ἔστι καὶ “προστῆναι, ἔστι 
καὶ χεῖνα ὁρέξαι" πολλάχις καὶ χρημάτων μειζόνως ἔσω- 
σεν ἡ διὰ πραγμάτων προστασία. 

b. Οὐχοῦν φέρε πάντα χινήσωμεν ἐπὶ τοῦ παρῦντος τὰ 
«ἧς ἐλεημοτύνῃης εἴδη. Δύνασαι διὰ χρημάτων ; Mh 
ὄχνει. Δύνασαι διὰ προστασίας ; Μὴ εἴπῃς, ἐπειδὴ ypf- 
ματα οὐχ ἔστι, τοῦτο οὐδέν ἐστι. Σφύδρα xaX τοῦτο μέ- 
γα ὥσπερ χρυσίον δεδιυχὼ;, οὕτω διάχεισο. Δύνασαε 
διὰ θεραπείας ; Καὶ τοῦτο ποίησον. Οἷον, ἰατρὸς εἶ τὴν 
ἐπιστήμην ; Ἐπιμελήθττι ἀῤῥωστούντων᾽ xai τοῦτο 
μέγα. Δύνασαι διὰ συμδουλῆς ; Πολχῷ τοῦτο πάντων 
μεῖζον’ αὕτη βελτίων πάντων, fj xal πλείων, ὅσῳ καὶ 
μεῖζον ἔχει τὸ χέρδος᾽" οὐ γὰρ λιμὸν λύεις, ἀλλὰ θάνα- 
τον χαλεπόν. Τοιαύτης χαὶ οἱ ἀπόστολοι ἐχ περιουσίας 
ἦσαν ἐμπεπλησμένοι" διὰ τοῦτο τὴν τῶν χρημάτων δια- 
νομὴν τοῖς μετ᾽ αὐτοὺς ἐνεχείρισαν, αὐτοὶ τὴν διὰ τῶν 
λόγων [906] ἐπιδειχνύμενοι. Ἢ μιχρὰν ἐλεημοσύνην 
οἴει εἶναι, ψυγὴν ἀπορουμένην d, χινδυνεύουσαν περὶ 
τῶν ἐσχάτων, ὑπὸ πυρώσεως συνεχομένην, δυνηθῆναι 
ἀπαλλάξαι τῆς νόσου ; Οἷον, ὁρᾷς φίλον ὑπὸ φιλσργυρίας 
χατεχόμενον; Ἐλέησον τὸν ἄνθρωπον. ᾿Αποπνίγεται ; 
ΣΟέσον αὐτοῦ τὸ πῦρ. Τί οὖν, ἂν μὴ πείθηται. Σὺ τὸ 
σαυτοῦ ποίησον, χαὶ μὴ χατοχνήσῃς. Εἶδες αὐτὸν ἐν 
δεσμοῖς χατεχόμενον ; (δεσμὰ γὰρ ὕντως τὰ χρή ματὰ.) 
ἤλπελθε πρὸς αὐτὸν, ἐπίσχεψαι αὐτὸν, παραμύθησαι, 
πειράθητι τῶν δεσμῶν ἀπολῦσαι. "Av μὴ βούληται, 
τὴν αἰτίαν αὐτὸς ὑπομενεῖ. Εἶδες γυμνὸν xai ξένον 5 
(γυμνὸς γὰρ ὄντως xoi ξένος ἐστὶ τῶν οὐρανῶν ὁ 
βίου ὀρθοῦ μὴ ἐπιμελούμενος.) Λάδε εἰς τὸ χαταγώ- 
Ὑἱον τὸ σὸν, περίδαλε ἱμάτια τὰ “ἧς ἀρετῆς, δὸς πόλιν 
τὴν ἐν οὐρανῷ. Τί οὖν, ἂν ἐγὼ γυμνὸς ὦ, φησί ; Καὶ σαυτὸν 
ἔνδυσον πρῶτον᾽ εἰ οἷδας ὅτι γυμνὸς sl, πάντως καὶ 
ὅτι ἐνδυθῆναι ὀφείλεις οἶδας. Εἰ ταύτης μόνον τῆς Tu- 
μνότητος ἐπίστασαι τὸν τρόπον, δυνήσῃ γνῶναι ῥᾳδίως 
καὶ τὴν αὐτῆς χαταστολήν. Πόσαι γυναῖχες σηριχὰ 
ἱμάτια φοροῦσι, γυμναὶ δὲ ὄντως εἰσὶ τῶν τῆς ἀρετῆς 
ἱματίων; Ταύτας οἱ ἄνδρες περιδαλέτωσαν. ᾿Αλλ᾽ ob 
προσίενται τὰ ἱμάτια ἐχεῖνα, ἀλλὰ ταῦτα βούλονται ; 
Τοῦτο πρῶτον ποίησον" εἰς τὴν ἐπιθυμίαν αὐτὰς τῶν 
ἱματίων ἐκείνων κατάστησον, δεῖξον ὅτι γυμναί εἶσι, 
διαλέχθητι περὶ τῆς χρίσεως τῆς μελλούσης" εἰπὲ" "AV- 
λων ἡμῖν ἐχεῖ δεῖ, οὐ τούτων. Εἰ δὲ ἀνέχοισθέ μου, xal 
ἐγὼ τὴν γυμνότητα δείξω. Ὁ γυμνὸς, ψύχους μὲν ὄντος, 
πέπηγε xai τρέμει, xal συνεσταλμένος ἔστηχε, συναγα- 
γὼν τοὺς βραχίονας" θέρους δὲ ὄντος, οὐκ ἔτι. "Av τοί- 
νυν δείξω xal τοὺς πλουτοῦντας xal τὰς πλουτούσας 


€ Mera τόῦτο το ὐττκος. ἃ Na esee 


411 


1'. Εἶξες πῶς σπουδαίως ἔδειξεν οἰχονομίας τὸ πρᾶγμα 
ὧν ; ᾿Αλλ᾽ ἀχούσωμεν τί xal λέγοντες οἱ ἀπόστολοι Énec- 
cav, ὅτι ἐσταυρώθη. Τί τούτου ἀπιθανώτερον, ὅτι ἐτά- 
φῇ παρ᾽ αὐτῶν, οἷς ἐπηγγέλετο σωτηρίαν ἔσεσθαι, ὅτι 
ὁ παφεὶς ἀφίησιν ἀμαρτήματα, xal τοῦ νόμου μᾶλλον ; 
Διὸ χαὶ obx εἶπεν, Ὧν οὐχ ἠδουλήθητε" ἀλλ᾽ Ὧν οὐκ 
ἠδυνήθητε ἐν τῷ νόμῳ Μωῦσέως δικχαιωθῆγαι, ἐν 
τούτῳ πᾶς ὃ πιστεύων δικαιοῦται, τὸ ἀσθενὲς τοῦ νό- 
1100 δειχνύς. Καλῶς δὲ προσέθηγχε χαὶ τὸ, Μᾶς, ἵνα 
δείξῃ ὅτι ὅστις ἂν ἧ ὁ πιστεύων. Οὐδὲν γὰρ ὄφελος 
ἐχείνων, ἐὰν μή τις εὐεργεσία ἧ. Διὰ τοῦτο ὕστερον τί- 
θησι τὴν ἄφεσιν, ἐντεῦθεν τὸ μεῖζον συνάγων, χαὶ δει- 
χυὺς ὅτι, ὃ ἀδυνάτως εἶχεν ὁ νόμος [429] ποιεῖν, τοῦτο 
ἐργασάμενος διὰ τοῦ θανάτου ὁ παθὼν φαίνεται, "Ὥστε 
καλῶς ἔλεγε" Οἵτιγές εἶσι μάρευρες αὑτοῦ πρὸς τὸν 
λαὸν, τὸν ἀνελόντα φησὶν, οὐχ ἂν ὄντες, εἰ μὴ θείᾳ 
δυνάμει ἐδεθαιοῦντο' οὐχ ἂν γὰρ πρὸς ἀνθρώπους φο- 
νῶντας τοιαῦτα ἐμαρτύρησαν, οὐχ ἂν πρὸς αὑτοὺς τοὺς 
ἀνελόντας. Τὸ δὲ, ᾿Εγὼ σήμερον γεγέννηχά o6, εἶπεν, 
ὡς τούτῳ λοιπὸν εἰδὼς ὅτι χαὶ τὰ ἄλλα ἕπεται. Καὶ 
διὰ τί μὴ ἐπήγαγε μαρτυρίαν, δι' ἧς ἔμελλον πείθεσθαι, 

τι ἄφεσις ἀμαρτιῶν δι᾽ αὐτοῦ γίνεται ; Ὅτι τὸ σπου -- 
δαζόμενον τοῦτο ἦν, δεῖξαι τέως, ὅτι ἀνέστη" τούτου δὲ 
ὡμολογημένον, ἐχεῖνο ἀναμφισδήτητον ἦν διὰ τούτου, 
“ὃ χαὶ ὅτι ὑπ᾽ αὐτοῦ 5 ἄφεσις ἀμαρτιῶν γίνεται. Αλλως 
tk ἐβούλετο εἰς πόθον αὐτοὺς ἀγαγεῖν τοῦ μεγάλου τού- 
«οὐ. Οὐχ ἄρα ἐγχατάλειψις ἣν ὁ θάνατος αὐτοῦ, ἀλλὰ 
προφητείας πλήρωσις, ᾿Αναμιμνήσχει ἱστοριῶν, ἃς 
ἀγνοήσαντες μυρία ἔπαθον δεινά. Καὶ τοῦτο αἰνίττεται 
διὰ τοῦ τέλους λέγων’ "1δεῖδ οἱ καταφρονηταὶ, καὶ 
ἐπιθλέψατε. Καὶ ὅρα πῶς αὐτὸ τραχὺ ὃν ὑποτέμνεται. 
Μὴ éxéA00t, φησὶν, ἐφ᾽ ὑμᾶς τὸ πρὸς τοὺς ἄλλους 
εἰρημένον, ὅτι ἔργον ἐγὼ ἐργάζομαι, ὃ οὐ μὴ πιστεύ- 
στε. ἐάν τις ἐχδιηγῆται ὑμῖν. Μὴ θαυμάζετε, ὅτι 
ἄπιστον δοχεῖ εἶναι’ χαὶ αὐτὸ προείρηται ἄνωθεν. Τοῦτο 
xai πρὸς ἡμᾶς εἰχότως ἂν λεχθείη, Βλέπετε οἱ χατα- 
φρονηταὶ, περὶ τῶν τῇ ἀναστάσει διαπιστούντων. Καὶ 
γὰρ σφόδρα χαχῶς τὰ τῆς Ἐχχλησίας διάχειται, χαίτοι 
γε νομίζετε ἐν εἰρήνῃ εἶναι τὰ πράγματα. Τὸ γὰρ δεινὸν 
τοῦτό ἐστιν, ὅτι ἐν πολλοῖς ὄντες χαχοῖς, οὐδ᾽ ὅτι ἐσμὲν 
ἐν χαχοῖς ἴσμεν. 

Τί λέγεις ; τὰς Ἐχχλησίας χατέχομεν, τὰ χτήματα, 
τὰ ἄλλα πάντα, αἱ συνάξεις γίνονται, χαθ᾽ ἑχάστην 
ἡμέραν πρόσεισιν ὁ λαός * χαὶ χαταφρονοῦμεν; ᾿Αλλ᾽ 
οὐχ ἀπὸ τούτου Ἐχχλησίαν ἄν τις δοχιμάσειεν. ᾿Αλλὰ 
“πόθεν, φησίν: El εὐλάδειά ἐστιν, εἰ χερδαίνοντες ἀνα- 
χωροῦμεν οἴκαδε καθ᾽ ἑκάσνην ἡμέραν, εἰ χαρπούμενοι 
μέγα τι ἣ μικρὸν, εἰ μὴ νόμον ἁπλῶς πληροῦντες χαὶ 
ἀφοσιούμενοι. Τίς βελτίων γέγονεν ὁλοχλήρῳ μηνὶ συλ- 
λεγόμενης: Τοῦτό ἐστι τὸ ζητούμενον * ἐπεὶ χαὶ αὐτὸ 
τοῦτο, ὅ δοχεῖ εὐπραγίας εἶναι, τοῦτο δυσπραγία ἐστὶν, 
ὅταν τούτων γινομένων μηδὲν πλέον γίνηται. Εἴθε μὲν 
οὖν μηδὲν πλέον * νῦν δὲ xal ἐπὶ τὸ χεῖρον. Τί χαρποῦ- 
69s ἀπὸ τῶν συνάξεων ; Καίτοι εἴ γέ τι ὄφελος ὑμῖν 
ἐγίνετο, πάλαι πάντας ἔδει τὸν τῦ΄ς φιλοσοφίας βίον ζῇν, 
τοσούτων μὲν προφητῶν δεύτερον τῆς ἐδδομάξος ὑμῖν 
διαλεγομένων, τοσούτων δὲ ἀποστόλων, εὐαγγελιστῶν, 
πάντων τὰ σωτήρια δόγματα προτιθέντων, xaX τὰ ὃυ- 
νάμενα ἦθος ῥυθμίσαι μετὰ πολλῆς ἀχριθείας παριστω:- 
τῶν ὑμῖν b. Ὁ στρατιώτης ἐπὶ τὸ γυμνάτιον ἰὼν, ἀγρι. 


βέττερος γίνεται περὶ τὰ τοχτιχά “ὁ ἀθλητὴς εἰς πα- 


^ Vii διὰ τούτον" xal μὴν ὑπ᾽ αὐτοῦ, δ Alii ἀκχριθδείας 
t. , 
t.46. ta? tr. 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


λαίστραν βαδίζων, ἐμπειρότερος γίνεται περὶ τὴν πάλην" 
ὁ ἰατρὸς πρὸς τὸν διδάσκαλον ἐρχόμενος, ἀχριθέστερος 
γίνεται, καὶ πλείονα οἷδε, καὶ πλείονα μανθάνει * σὺ τί 
χεχέρδηχας ; o0 λέγω πρὸς τοὺς ἐνιαυτὸν ἔχοντας, ἀλλὰ 
πρὸς τοὺς Ex πρώτης ἡλιχίας συναγομένους. "IH τοῦτο 
νομίζετε εὐλάδειαν εἶναι, τὸ συνεχῶς παραδάλλειν τῇ 
συνάξει : Τοῦτο οὐδέν ἐστιν, ἂν μὴ τι χαρπωσώμεθα" ἂν 
μή τι συνάγωμεν, βέλτιον [230] οἴχοι μένειν. Kat γὰρ οἱ 
πρόγονοι τὰς ἐχχλησίας ἡμῖν ᾧχοδόμησαν, οὐχ ἵνα ἐχ 
τῶν ἰδίων οἴχων συναγαγόντες ἡμᾶς ἀλλήλοις δειχνύωσι: 
τοῦτο γὰρ χαὶ ἐν ἀγορᾷ καὶ ἐν βαλανείοις χαὶ ἐν πομπῇ 
γένοιτο ἄν᾽ ἀλλ᾽ ἵνα μαθητὰς ὁμοῦ χαὶ διδασχάλους σὺν- 
αγαγόντες, βελτίους τούτους δι᾽ ἐχείνων ἐργάσωνται. 
Νόμος ἁπλῶς χαὶ ἀφοσίωσις γέγονε τὰ ἡμέτερα " συν- 
ἤθεια τὸ πρᾶγμα λοιπόν ἐστιν. Ἦλθε τὸ Πάσχα, πολὺς ὁ 
θόρυδος, πολλὴ ἡ ταραχή * οὐ γὰρ ἂν εἴποιμι πολλοὶ ol 
ἄνθρωποι * τοῦτο γὰρ οὐχ ἀνθρώπων. ᾿Απῆλθεν dj ἑορτὴ, 
ὃ μὲν θόρνδος ὑποτέμνεται, ἡσυχία δὲ πάλιν ἄχαρτος. 
Παννυχίδες πόσαι ^ χαὶὑμνῳδίαι lepal ; Καὶ τί τὸ πλέον; 
Χεῖρον μὲν οὖν * πολλοὶ xal διὰ χενοδοξίαν τοῦτο ἐργά- 
ζονται. Πῶς οἴεσθε χόπτομαι τὰ σπλάγχνα, καθάπερ εἰς 
πῖθον τετρημένον πάντα προχωροῦντα ὁρῶν : ᾿Αλλὰ 
πάντως ἐρεῖτέ μοι, ὅτε τὰς Γραφὰς ἴσμεν. Καὶ τέ τοῦτο; 
Ἂν διὰ τῶν ἔργων αὐτὰς ἐπιδειχνύητε, τοῦτό ἔστι τὸ 
χέρδος, αὕτη ἡ ὠφέλεια. Βαφεῖον ἡ ἐχχλησία ἐσπῖν - ἂν 
διαπαντὸς ἀπίητε μηδεμίαν δεχόμενοι βαφὴν, τί τὸ ὄγε- 
λος τοῦ συνεχῶς ἐνταῦθα ἱέναι; Μείζων μὲν γὰρ f 
βλάδη. Τίς τοῖς νόμοις προσέθηχεν, οἷς ἀπὸ τῶν πατέ- 
ρων ἐδέξατο ; Οἷόν τι λέγω ^ ἔθος ὁ δεῖνα ἔχει ποιεῖν 
τὴν ἀνάμνησιν τῆς μητρὸς, ἣ τῆς γυναιχὸς, ἣ τοῦ παι- 
δίου "τοῦτο ποιεῖ χἄν τε ἀχούῃ, x&v τε μὴ ἀχούῃ παρ᾽ 
ἡμῶν, ὑπὸ τῆς συνηθεία; χαὶ τοῦ συνειδότος ἑλχόμενος. 
Διὰ τοῦτο οὖν ἀγαναχτεῖς, φησί. Μὴ γένοιτο, ἀλλὰ xal 
πάνυ χαίρω * ἐδουλόμην δὲ αὐτόν τι χαὶ ἀπὸ τῆς ἡμε- 
τέρας καρπώσασθαι διαλέξεως, xal ὅπερ d συνήθεια 
ἑποίησε, τοῦτο xai ἀφ᾽ ἡμῶν d γενέσθαι, xal ἑτέραν 
ἐπεισαχθῆναι συνήθειαν * ἐπεὶ τί χόπτομαι εἰχῆ xal 
ληοῶ, εἰ μέλλοιτε ἐπὶ τῶν αὐτῶν μένειν, εἰ μηδὲν αἱ 
συνάξεις εἰς ὑμᾶς ἐργάζονται ἀγαθόν ; 

δ΄, Ναὶ, φησὶν, εὐχόμεθα. Καὶ τί τοῦτο, ἂν f χωρὶς 
ἔργων ; "Axous τοῦ Χριστοῦ λέγοντος" Οὐ πᾶς ὁ .έ- 
TuY μοι, Κύριε, Κύριε, εἰσελεύσεται εἰς τὴν βασι- 
«.1είαγν' τῶν οὐρανῶν, ἀ.1.λ ὁ ποιῶν τὸ θέψημα τοῦ Πα- 
tpóc μου τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Πολλάκις ἔγνων ἐγὼ 
σιγῆσαι, μηδεμίαν ἀπὸ τῶν ἡμετέρων λόγων προσθή- 
χὴν ὑμῖν ἐγγινομένην ὁρῶν " ἣ τάχα γίνεται μὲν, ἐγὼ 
δὲ ὑπὸ ἀπληστίας χαὶ πολλῆς ἐπιθυμίας ταὐτὸν πάσχω 
τοῖς περὶ τὰ χρήματα μαινομένοις. Καθάπερ γὰρ ἐχεῖ- 
νοι, ὅσα ἂν περιδάλωνται, οὐδὲν ἡγοῦνται ἔχειν " οὔτω 
χαὶ αὐτὸς, ἐπειδὴ σφόδρα τῆς ὑμετέρας ἐφίεμαι auto 
ρίας, ἕως ἂν ἴδω προχεχοφότας ὑμᾶς, οὐδὲν ἡγοῦμαι 
εἰργάσθαι, διὰ τὸ σφόδρα ἐπιθυμεῖν πρὸς αὐτὴν τὴν 
χορυφὴν ὑμᾶς ἐλθεῖν. Βουλοίμην ἂν τοῦτο εἶναι, xal 
τοῦ ἐμοῦ πάθους εἶναι τοῦτο, ἀλλὰ μὴ τῆς ὑμετέρας 
ὁ «θυμίας * δέδοιχα δὲ μήποτε χαλῶς στοχάζξωμαι. Dis- 
πεῖσθαι γὰρ ὀφείλετε, ὅτι εἴ τις ἐγένετο ὠφέλεια ἐν 
τυτούτῳ χρόνῳ, παύσασθαι λοιπὸν ἡμᾶς; λέγοντας ἔδει. 
Οὕτως οὐχ ἔδε: ῥτ μάτων ὑμῖν, τῶν ἤδη λεχθέντων o5- 
τως ἱκανῶς εἰρημένων, ὡς χαὶ ἄλλους δύνασθαι ῥυθμί- 
(etw, εἴ γε ἀπόντων ὠφέλειά τις ὑμῖν προπεγίνετο. Τὸ 
ὃξ ἀνάγχην ἡμᾶς ἔχειν συνεχοὺς [251] διαλέξεως, οὐδενὸς 


* Τιόσαι deest! in uno το]. d Savil. xai &! ἡμῶν λδωρο!. 
YCtU ἀν᾽ ἡμῶν. 


217 


laudes sunt. Davidem autem solum celebrat, quia ex 
ipso Christus. Ingreasum vcro Joannes vocat, dicens, 
Ante faciem ingressus ^jus, incarnationem Christi, et 
ejus cum carne adventum. Sie Joannes Evangelium 
scribens , ad illum szpe confugit : magnum enim illi 
nomen erat in toto orbe. Et vide: non dicit illud ex 
Seipso, sed illius affert testimonium. 

3. Viden', quomodo ostendere studeat rem ex 
«€economia quadam geri. Sed audiamus quid apostoli 
dicentes persuaserint , quod crucifixus est. Quid hoc 
incredibilius, quod sepultus sit ab illis, quibus salu- 
tem promisit, quod sepultus peccata magis quam lex 
ipsa remittat? Ideo non dixit : À quibus noluistis ; sed, 
A quibus non potuistis in lege Moysis justificari ; in 
hoc omnis credens justificaotur : infirinitatem legis 
ostendens. Recte autem addidit illud, Omnis ; ut de- 
clararet quisquis sit credens. Nulla enim ex illis uti- 
litas, nisi aliquod adsit beneficium. Ideo demum 
ponit remissionem , hinc quod majus est colligens, 
et ostendens , id quod non poterat lex facere, lioc 
clare per mortem fecisse eum qui passus est. Itaque 
bene dicebat : Qui sunt testes ejus ad plebem, illum qui 
occidit, inquit : neque tales essent , nisi divina vir- 
tute firmarentur; neque enim ad homines c»dem 
spirantes talia testificati essent, non ad ipsos qui oc- 
ciderunt. lllud vero, Ego hodie genui te , dixit , quod 
ad hoc etiam alia sequantur. Et cur non addidit testi- 
monium , quo persuaderentur, per eum remissionem 
peccatorum futuram esse? Quia illud interim curabat 
ostendere, quod resurrexisset : lioc autem si in con- 
fesso esset , illud hinc indubitatum fuit, nempe per 
illum remissionem peccatorum fieri. Alioquin volebat 
illos in boni illius desiderium inducere. Non ergo 
derelictio erat mors ejus, sed prophetiw impletio. 
Mistorias commemorat, quas ignerantes innumera 
passi sunt mala. Et hoe subindicat in fine , dicens : 
Videte, contemptores, et respicite. Et vide quomodo il- 
lud utpote asperum succidat. Ne vobis superveniat , 
inquit, quod aliis dictum est : Quia opus ego operor, 
quod non credetis, si quis narraverit vobis. Ne miremini, 
quod incredibile videatur esse : et hoc superius dictum 
cst. Hoc etiamjure nobis dicatur : Videte,contemptores, 


iis qui resurrectionem non credunt. Etenim res Eccle- . 


size pessime habent, licet putetis in paee esse. Hoc quip- 
pe grave-est, quod ín malis cum simus, id ignoremus. 

Pietas sola Ecclesiam commendat.— Quid dicis? Ec- 
elesias tenemus, possessiones, alia omnia, collects 
fiunt, quotidie adest populus, et contemnimus ? At 
non iude Ecclesiam probaveris. Sed unde , inquies ἢ 
Si pietas est, si cnm lucro domum quotidie recedi- 
mus, si cum fructu vel modico vel magno, si legem 
non utcunique et perfunctorie implevimus. Quis me- 
lior effectus est ex conventibus mensis unius ? Hoe cst 
quod qua ritur : nam. hoc ipsum, quod benefactum 
putatur, infeliciter factum. est, cum his ita gestis, 
nihil amplius lucramur. Atque utinam nihil am- 
plius, nunc enim etiam in deterius vergimus. Quid 
{τοῖς ex collectis carpitis? Si quid certe fructug 
carperetis, J^m olim omnes oporteret philosophi- 


IN ACTA APOSTOLORUM. IlOMIL. XXIX. 


ets 


ce vivere, eum bis per hebdomadam tot prophete 
vos alloquantur, cum tot apostoli, evangelistzi, om- 
nibus salutaria dogmata proponentibus, qua possint 
mores vestros accurate componere. Miles ad tiroci- 
nium veniens in bellicis fit peritior; aibleta palsestrain 
adiens fit exercitatior ad pugnam ; medicus ad do- 
ctorem accedens fit expertior, plura scit, plura discit : 
in quid lucratus es ? non loquor iis , qui per annum, 
sed iis, qui a prima setate conventibus adfuerunt. An 
hoc putatis esse pietatem , quod frequenter ad syna- 
xin aecedatis ? Hoc nihil est, nisi quid fructus re- 
feramus : nisi quid colligamus, melius esset domi 
manere. Etenim majores nostri ecclesias nobis exaedi- 
ficarunt, non ut. ex domibus congregatos vos simul 
ostendant : hoc enim et in foro et in balneis, et in 
pompa perinde fit; sed ut discipulos et doctores una 
congregantes, illos bornm ope meliores efficiant. Lex 
simpliciter et decoris species facta» sunt res nostra , 
consuetudo mera nunc est. Venit pascha, magnus 
tumultus, magne turbe : nou enim dixerim, multi 
homines : illud enim uon vere hominum est opus. 
Transiit festum , tumultus est minor, quies tamen 
infructuosa. Quot sunt pervigilia , quot sacri cantus ? 
Et quid hinc amplius? ltno pejus accidit : multi enim 
propter vanam gloriam lioc faciunt. Quantum putatis 
me in visceribus discruciari , dum video omnia do- 
lium in pertusum effundi ἢ Sed omnino dicetis mihi , 
Scripturas scimus. Et quid hoc? Si illas operibus 
exhibeatis, hoc lucrum est, loc utile, Officina tincto- 
ria est ecclesia : si semper abeatis nulla accepta 
tinctura, quz utilitas liuc frequenter convenire? Ma- 
jus quippe damnum est. Quis iis legibus quid adjecit, 
quas a patribus accepit? Exempli causa : solet quis- 
piam memoriam facere matris , vel uxoris, vel filii 9 
hoc facit sive audiat, sive non audiat a nobis, a con- 
suetudine et a couscientia allectus. ldeone indigaaris, 
inquies ? Absit; imo multum gaudeo ; sed vellem illum 
quidpiam ex concione nostra lucrari : et quod consuc- 
tudo fecit, id etiam a nobis fieri, et aliam consuetudi- 
nem induci. Alioquin quid frustra laboro, si in iisdem 
mansuri estis? si nihil vobis synaxes afferant boni ? 
4. Etiam , inquies, precamur. Et quid hoc sine 
operibas ἢ Audi Christum dicentes : Non omnis qui 
dicit mihi , Domine, Domine, intrabit in regnum celo- 
rum, sed qui fucit voluntatem Patris mei , qui est in 
celis (Matth. 7. 91). Sape statui ego silere , videns 
nibil ex serimonibus nostris vobis lucri accedere : vel 
forie accedit, ego vero quod insatiabilis et cupidus 
Sim, idipsum patior quod ii, qui circa pecunias insa- 
niunt. Naim sicut illi, quantumvis accumulent , nihil 
se putant habere : sic et ego, quia. salutem vestram 
admodum cupio, donec videro vos profecisse, nihil 
me fecisse puto, quod multum desiderem, ut ad ipsun 
culmen ascendatis. Vellem, ita se habere; idque ex 
affectu meo, non ex vestra ignavia proficisci ; sed 
timeo, ne forte bene conjeetem. Persuasum enim 
habeatis oportet, si qua in tanto tempore utilitas 
provenisset, nobis jam dicendi finem faciendum forc. 
Sie vobis non cpus esset verbis. cusa ea , que YN 


499 


Circa Stephanum autem quid non fecit? nonne tam- 
quam angeli vultum eis exhibuit? Quid autem et hic 
retro relictum est? 8. Dixit autem angelus ad eum : 
Praccinge te, et calcea te caligas tuas. Hic etiam osteu- 
dit rem non ex dolo factam fuisse : nemo enim , qui 
festinus federe velit, tantam adhibet curam, ut etiam 
caligas accipiat, et se przcingat. Feci! autem sic. Et 
dixit illi : Circumda tibi vestiuentum (uum, et sequere 
me, 9. Ef egressus. sequebatur eum : et nesciebat quia 
verum est, qued fiebal per angelum ; existimabat autem 
se visum videre. 10. Transeuntes autem. primam el se- 
cundam custodiam, venerunt ad portam ferream , quae 
ducit ad civitatem, que uliro aperia est eis. Ecce secuu- 
dum signum. Cum discessit angelus, tune intellexit 
Petrus. Et exeuntes processerunt vicum unum, et cont- 
nuo discessit angelus ab eo. 11. Et Petrus ad se rever- 
sus, dizit ; Nunc scio, quia vene misit Dominus angelum 
suum, el eripuit me de manu dHerodis, et de omni exspe- 
ctatione plebis Judeorum. Nunc acio, Inquit, non tunc. 
Cur res ita agitur, nec Petrus in rei gestee sensum 
venit, eisi tali frueretur liberatione , quando omnes 
soluti erant ? Confestim vult illum liberari, et postea 
in rei sensum venire. Quod vero catene de manibus 
ejus ceciderint, magnuim erat signum quod non fuge- 
ret. 12. Consideransque venit ad domum Maria mairis 
Joannis, qui cognominabatur Marcus , ubi crant multi 
congregati et orantes. ἰδ. Pulsante autem Petro. ostium 
januc, processit puella ad audiendum, nomine Rhode. 
11. Et ut cognovit vocem Petri, pre gaudio non aperuit 
januam. Perpende Petrum non statim accedere, sed 
prius lxta suis nuntiare. Accurrens autem. nuntiavit 
stare Petrum ante. januam. 45. 10Uli autem. dixerunt ad 
eam 7 Insauis. dla autem affirmabat sic se habere. 

2. Vide ct ancillas pietate plenas. Pr:: gaudio non 
aperuit ostium ; illi vero re ita gesta renuebant. 1/la 
affirmabat sic se habere. lili autem dicebant , Angelus 
ejus est. 10. Petrus vero perseverabal. pulsans. Cum 
autem aperuissent , viderunt cum , et obstupuerunt, 1. 
Ánnuens autem eis manu ut tacerent , narravit eis quo- 
modo Deus eduxissel eum de carcere, dixitque : Nun- 
liate Jacobo et fratribus lugc. Et egressus abiit in alium 
locum. Repetamus igitur seriei narrationis, 1/lo an- 
lem. tempore, inquit, misit Ilerodes rex manus , ut 
a[flligeret quosdam de Ecclesia. Quasi fera temere et 
&inc causa omnes invadit. lloc est, quod dicebat 
Christus : Calicem , quem ego bibiturus sum , bibetis : 
el baptisino , quo ego baptizor, baptisabimini (Marc. 40. 
$9). Occidit autem , inquit , Jacobum fratrem Joannis 
gladio. Et cur , inquies, non statim Petrum occidit ? 
Causam scriptor affert : Erant enim , inquil, dies 
Azymorum : οἱ ejus necem volebat cum majori cele- 
britate fieri. llli igitur ob admonitionem Gamalielis 
jam a czdibus abstinebant; alioquin vero ncque 
causas inveniebant ; sed per alios ea ipsa machina- 
bantur. Quia vero alius erat Jacobus, frater Domini, 
ideo designavit dicens , Fratrem Joannis. Viden' rc- 
rum summam penes hos tres fuisse, maxime vero 
penes Petrum et Jacobum ? lloc maxime condemua- 
tio illorum erat. Non enim jam humana przdicatio 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 
᾿ ostendebatur, et vere implobatur illud , Astimasi su- 


mus sicut oves occisionis ( Psal. A3. 92). Videns autem, 
inauit, quia vlaceret Judeis, apposuit μὲ apprehen- 
deret & Petrum. Placebat caedes, et czedes. iniqua. 
Magna Herodis insania; absurdis eorum cupiditatibus 
serviebat. Cum oportuisset enim contrarium facere, 
et illorum impetum coercere, ille contra incitabat 
quasi caruifex quidam aegrotauntium, non vero me- 
dicus , cliamsi millia exempla haberet , et avi et pa- 
wis llerodis ; et quomodo ille quidem propter cze- 
dem infantium magna subierit mala; bic vero, 
Joanne cxs0 , grave bellum excitaverit. Quem cum 
appreheudisset , inquit , misit in carcerem. Meiebat , 


ne propler timorem ex morte Jacobi conceptum &e- 


cederet Petrus : et ut in tuto poncret, miait ín ear- 
cerem. Quo accuralior custodia, eo mirabilius spe- 
ctaculun. Hoc. autem Petro. conducebat , qui hinc 
probatior effectus est, et forütudinem suam exhbi- 
buit. Oratio autem, inquit, fiebat sine intermissione. 


Amoris indicium crat oratio. Patrem omnes quare - 


bant , patrem mausuetum. Sine intermissione , inquit, 
oratio pro illo fiebat. Audite, quo esseni affectu erga 
doctores suos, Non tumuliuabautur, non turbubane 
tur; sed ad orationem versi sunt, verum et ipez- 
pugnabile commilitium : ad illam confugiebant. Non 
dicebant : Ilumilis ego ct nullius pretii pro illo ora- 
rem ! Quia enim ex caritate agebant, uihil hujusmodi 
cogitabant. Vis discere quanta vel inviti fecerint? 
Illos probatiores exhibuerunt, hos diligentiores fecc- 
runt. Et vide tentationes in festo dic induetas, qm illi 
clariores essent. Cum autem producturus eum esset 
Herodes, inquit, nocte illa Petrus dorwiebat. Vide 
Petrum dormientem , nec terrore vel metu deten- 
tum. Ea ipsa nocte, qua producendus erat , dormie- 
bat, omnia in Deum rejiciens. Nec simpliciter dor- 
mielat, sed, Inter duos milites , vinctus catenis duabus. 
Inter duos cnim, inquit , milites erat dormiens, vincins 
duabus catenis. Viden' quam accurata custodia? Ki 
ecce angelus. Domini , inquit , adstitit , dicens, Surge 
velociter. Dormiebant simul custodes : idco nihil ge- 
slorum senserunt. Lumen vero refulsit, ut et videret 
et audiret Petrus, nec putaret phantasiam osse. No 
vero segniter ageret , latus ejus percutit. Neque mode 
audit, Surge; scd etiam additur, Velociter ; lam arete 
dorniiebat. Existimabat autem se visum videre , inquit. 
Pertransivit autem primam οἱ secundam custodiam. Vbi 
nunc sunt haretici? Quoinodo portransierit dicant 
nobis : sed non poterunt. Aliqui propter hoc illum 
accingi jubet et calceari , ut et hinc illi persuadeat , 
boc non osse phantasma ; utque somnum excuteret , 
scirelque rem esse veram. ldeo statim ceciderunt ca- 
tenz: de manibus ejus, et audivit, Surge velocüer. 
lloc vero non perturbantis est , sed monentis ne dif- 
ferret. Et nesciebat , inquit, quia verum est id » Quod 
fiebat per angelum : existimabat autem se visum videre. 
Jure, ob rerum gestarum sublimitatem. 

ὅ. Viden', quanta sit signi magnitudo ? quam pere 
^ellat videntem? quam incredibile illud videatur 1 
Nain si Petrus tanto tempore se visum videre existi- 


219 


ἄλλου τεχμήριόν ἐστιν, ἢ τοῦ τὰ ὑμέτερα μὴ σφόδρα 
διαχεῖσθαι ἀχριδῶς. 

Τί οὖν ἂν γένοιτο ; οὐ γὰρ ἐγχαλεῖν δεῖ μόνον. Παρα- 
χαλῶ xai δέομαι μὴ τοῦτο μόνον. ὁρᾷν, ὅπως εἰς ἐχχλη- 
σίαν ἐμδάλλητε, ἀλλ᾽ ὅπως τι χαὶ λαδόντες οἴχαδε ἀνα- 
χωρῆτε τῶν οἰχείων φάρμαχον παθῶν, xàw μὴ παρ᾽ 
ἡμῶν, ἀλλὰ παρὰ τῶν Γραφῶν ἔχητε τὰ χατάλληλα 
φάρμαχα. Οἷον, ἔστι τις θυμιχός ; Προσεχέτω ταῖς τῶν 
Γραφῶν ἀναγνώσεσι, χαὶ πάντως εὑρήσει ἣ ἐν ἱστορίᾳ 
3) παραινέσει * ἐν παραινέσει μὲν, ὅταν λέγηται, Ἢ ῥο- 
πὴ τοῦ θυμοῦ αὐτοῦ πτῶσις αὐτῷ " xax ᾿Ανγὴρ θυ- 
μώδης οὐχ εὐσχήμων, καὶ ὅσα τοιαῦτα ^. xal πάλιν, 
᾿Αγὴρ γλωσσώδης οὐ κατευθυνθήσεται" καὶ ὁ Χρι- 
ατὸς πάλιν, Ὁ ὀργιζόμενος τῷ ἀδειῖφῷ αὐτοῦ εἰκῆ " 
xai πάλιν ὁ προφήτης, Ὀργίζεσθε, καὶ μὴ ἁμαρτάνετε" 
χαὶ, 'Exixazápatoc ὁ θυμὸς αὐτῶν, ὅτε αὐθάδης. "Ev 
3$ ἱστορίαις, οἷον ὅταν ἀχούῃς τὸν Φαραὼ πολλῆς ἐμ- 
πεπλησμένον ὀργῆς, xaX τὸν ᾿Ασσύριον, xal διὰ τοῦτο 
ἀπολλυμένους. Πάλιν ἔστι τις ἡττώμενος χρημάτων ; 
ἀχουέτω, ὅτι Φιζαργύρου οὐδὲν ἀνομώτερον " οὗτος 
γὰρ καὶ τὴν ψυχὴν αὑτοῦ * ἔχπρακτον' ποιεῖ " xal 
«οὔ Χριστοῦ λέγοντος, Οὐ δύνασθε Θεῷ δου.ἰεύειν καὶ 
μαμωνᾷ " καὶ τοῦ ᾿Αποστόλου, Ὅτι ῥίζα πάντων τῶν 
κακῶν ἐστιν ἡ φιλαργυρία" xaX τοῦ προφήτον, IlAov- 
τος ἐὰν ῥέῃ, μὴ προστίθεσθε καρδίαν, καὶ πολλὰ 
ἕτερα τοιαῦτα. Καὶ ἀπὸ ἱστοριῶν τὸν Γιεζῇ, τὸν Ἰούδαν, 
τοὺς ἄρχοντας τῶν Γραμματέων, xat ὅτι Δῶρα éxtv- 
eoi ὀφθαλμοὺς σοφῶν. ΓΑλλος ἐστὶν ὑπερήφανος; 
᾿Αχονέτω, ὅτι 'ΓὙπκερηφάνοις ἀγτιτάσσεται ὁ Θεός * 
xat, ᾿Αρχὴ ὑπερηφανίας ἁμαρτία" xaX, Πᾶς ὑὕψη.1ο- 
κάρδιος ἀκάθαρτος παρὰ Κυρίῳ. Καὶ ἐν ἱστορίαις τὸν 
διάδολον, καὶ τοὺς ἄλλους ἅπαντας. Καὶ ὅλως (o9 γὰρ 
ἕνι πάντα χαταλέγειν) ἕχαστος τῶν οἰχείων τραυμάτων 
τὰ φάρμαχα ἀπὸ τῶν θείων Γραφῶν ἐχλεγέτω" xàv. μὴ 
τὸ ὅλον, μέρος γοῦν τήμερον, xat μέρος αὔριον, εἶτα τὸ 
ὅλον ἀπονίψασθε. Καὶ περὶ μετανοίας δὲ, xal περὶ ἐξο- 
μολογήσεως, xal περὶ ἐλεημοσύνης, χαὶ περὶ ἕπιει- 
χείας, xaY περὶ σωφροσύνης, xai περὶ πάντων εὑ- 
ρήσει πολλὰ παραδείγματα. Ταῦτα γὰρ πάντα ἐγρά- 
qn πρὸς γουθεσίαν ἡμῶν, φησίν. El τοίνυν πρὸς νου- 
θεσίαν ἡμῶν περὶ πάντων διαλέγεται, προσέχωμεν ὡς 
δεῖ προσέχειν. Τί μάτην ἑαυτοὺς ἀπατῶμεν ; Φοδοῦ- 
μαι b, μὴ xol περὶ ἡμῶν εἴπῃ τις, ὅτι ᾿Εξέλιπον ἐν 
ματαιότητι αἱ ἡμέραε ἡμῶν, καὶ τὰ ἔτη ἡμῶν μετὰ 
σπουδῆς. Τίς ἀχούων ἡμῶν ἀπέστη θεάτρων ; τίς ἀπέ- 
στη πλεονεξίας; τίς προθυμότερος γέγονε περὶ ἐλεημοσύ- 
νὴν ; Ἐδουλόμτιν μαθεῖν. οὐχὶ χενοδοξίας ἕνεχεν, ἀλλ᾽ 


ὥστε γενέσθαι προθυμότερος, λαμπρὸν ὄντα τὸν χαρπὸν. 


«Oy πόνων ὁρῶν. Νῦν δὲ πῶς ἄψομαι τῆς ἐργασίας, το- 
σούτους μὲν ὑετοὺς ὁρῶν χαταφερομένους τῆς δ'δασχα- 
λίας, τὰδὲ Afia ἡμῖν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ μέτρου μένοντα, 
xaY οὐδὲν ὑψηλότερον τὰ γεννήματα γενόμενα ; Λοιπὸν 
ὁ τῆς ἅλω χαιρὸς ἐφέστηχεν, ὁ τὸ πτύον ἔχων. Δέδοιχα, 
μὴ τὸ πᾶν χόρτος ἧ * δέδοιχα, μὴ πρὸς τὴν χάμινον 
ἀπενεχθῶμεν ἅπαντες. Παρῆλθε θέρος, ἦλθε χειμών " 
χαθήμεθα χαὶ νέοι χαὶ γέροντες τοῖς οἰχείοις ἀλισχόμενοι 
[252] πάθεσι. Μὴ μοι εἴπῃς, ὅτι Οὐ πορνεύω. Τί γὰρ ὄφε- 
Aog, ἂν μὴ πορνεύης μὲν, φιλοχρήματος δὲ fic; Ὃ 
στρονθὸς κἂν μὴ ἐχ παντὸς μέρους, ἀλλ᾽ ἀπὸ τοῦ ποδὸς 
κατέχηται μόνον, xai οὕτως ἀπόλωλε, χαὶ ἐν τῇ παγίδι 
ἕπστηχε, xal τῶν πτερῶν ὄφελος οὐδὲν, τοῦ ποδὸς χατε- 
χομένου. Οὕτω xal σὺ, οὐχ ἑάλως διὰ πορνείας, ἀλλ᾽ 


* Sic tres. mss, Montf. ἔμπραχτον, male. ἔνισ. b Φο- 
£6 "m. deest i ^ndbusdam mss. 


IN ACTA APOSTOLORUM. IIOMIL. XXIX. 


29$. 
ἑάλως διὰ φιλαργυρίας * ἑάλως μέντοι" τὸ δὲ (Cr τούμα- 
νον, οὗ πῶς ξάλως, ἀλλ᾽ ὅτι ἑάλως. Μὴ λεγέτω ὁ νέος, ὅτι 
Οὐχ εἰμὶ φιλοχρήματος " ἀλλ᾽ ἴσως πορνεύεις. Καὶ τί 
«ὃ ὄφελος πάλιν ; οὐδὲ γὰρ δυνατὸν πάντα τὰ πάθη κατὰ 
μίαν ἡμῖν ἡλιχίαν ἐπιστῆναι, ἀλλὰ διώρισται, xaX τοῦτο 
διὰ τὴν τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίαν, ὥστε μὴ ἀθρόως ἐπιτε- 
θέντα ἀχείρωτα γενέσθαι, χαὶ χαλεπωτέραν ἡμῖν τὴν 
πρὸς αὐτὰ πάλην χαταστῆναι. Πόσης οὐχ ἂν εἴη νωθείας,. 
μηδὲ διῃρημένων δύνασθαι χρατεῖν τῶν παθῶν, ἀλλὰ 
χαθ᾽ ἕχαστον ἡττᾶσθαι χαιρὸν, xaX μέγα φρονεῖν ἐπὶ τού- 
τοις τοῖς οὐκ Ex. τῆς ἡμετέρας σπουδῆς, ἀλλ’ ἐξ αὐτῆς τῆς 
ἡλικίας χοιμιζομένοις ; Οὐχ ὁρᾶτε τοὺς ἡνιόχους, πόσῃ 
ἀχριθείᾳ xaX γυμνασίᾳ καὶ πόνοις χέχρηνται, χαὶ σιτίοις. 
χαὶ τοῖς ἄλλοις ἅπασιν, ὥστε μὴ χαταδληθέντας ἀπὸ τῶν. 
ἁρμάτων σύρεσθαι ; "Opa ὅσον ἑστὶ τέχνη. ᾿Ανὴρ μὲν 
γὰρ ἀνδρεῖος οὐχ ἂν ἑνὸς ἵππου πολλάχις περιγένοιτο " 
μειραχίσχος δὲ τῇ τέχνῃ πολλάχις τοὺς δύο ἀναδεξά- 
μενος, ἄγει εὐχόλως χαὶ φέρει. Καὶ ἐν Ἰνδοῖς δὲ τὸ μέγα 
θηρίον χαὶ φοδερὸν τῶν ἐλεφάντων λέγεται χαὶ δεχα- 
πενταέτει παιδὶ γεγονότι μετὰ πολλῆς εἴχειν τῆς προθυ- 
μίας. Τί δὴ ταῦτά μοι εἴρηται ; "Occ εἰ ἐλέφαντας xol 
ἵππους ἀγρίους ἄγχομεν σπονδάζοντες, πολλῷ μᾶλλον 
τὰ πάθη τὰ ἐν ἡμῖν. Πόθεν ἐχλνόμεθα διαπαντὸς τοῦ 
βίου ; Οὐδέποτε τὴν τέχνην ἐμελετήσαμεν ταύτην οὖ- 
δέποτε ἐν χαιρῷ σχολῆς οὐχ ὄντος τοῦ ἀγῶνος διελέχθη- 
pev πρὸς ἑαυτούς τι τῶν χρησίμων. Τότε ἡμᾶς ἐπὶ τοῦ 
ἅρματος ἑστῶτας * ἴδοι τις ἂν, ὅτε ὁ ἀγὼν παραγένη-- 
ται. Διά τοι τοῦτο χαταγέλαστοί ἐσμεν. Οὐχ εἶπον πολ-- 
λάκις, γυμναζώμεθα πρὸς τοὺς οἰχείους πρὸ τοῦ πεῖρα: - 
σμοῦ; Πρὸς τοὺς παῖδας ἐπὶ τῆς οἰχίας πολλάχις παρο- 
ξυνόμεθα * χατέχωμεν ἐχεῖ τὸν θυμὸν, ἵνα εὐχόλως αὐτῷ. 
ἐπὶ τῶν φίλων χεχρημένοι φαινώμεθα. Καὶ ἐπὶ τῶν 
ἄλλων ἁπάντων εἰ ἐγυμναζόμεθα, οὐχ ἂν ἐν τοῖς ἀγῶσιν 
ἦμεν χαταγέλαστοι. Νῦν δὲ ὅπλα μὲν τῶν ἄλλων χαὶ 
γυμνάσια xal μελέται εἰσὶ, xal τεχνῶν xal παλαισμά-. 
τῶν * ἀρετῆς δὲ οὐδαμοῦ. Οὐχ ἂν τολμήσειεν ὁ γεωργὸς 
ἀμπέλου ἅψασθαι, μὴ πρότερον χαλῶς γυμνασθεὶς τὰ 
γεωργιχά " οὐδὲ ὁ χυδερνήτης ἐπὶ τῶν οἰάχων χαθίσαι, 
μὴ πρότερον ἐγγυμνασάμενος καλῶς * ἡμεῖς δὲ ἀμελέ- 
τοι πάντῃ τυγχάνοντες, τὰ πρωτεῖα ἔχειν βηυλόμεθα. 
Ἐχρῆν σιγᾷν, ἐχρῆν μηδενὶ χοινωνεῖν πραγμάτων urb. 
ῥημάτων, ἕως ἂν ἠδυνήθημεν τὸ θηρίον ἡμερῶσαι τὸ ἐν- 
ἡμῖν. Ἢ οὐχὶ θηρίου παντὸς χαλεπώτερον ἐπιστρα- 
τεύεται ἡμῖν καὶ θυμὸς xai ἐπιθυμία ; Μὴ ἐμδάλῃς εἰς 
ἀγορὰν μετὰ τούτων τῶν θηρίων, ἕως ἂν αὑτοῖς περιθῇς 
χαλῶς τὸν χαλινὸν, ἕως ἂν αὐτὰ τιθασσεύσῃς, xal χει- 
ροήθη χατασχενάσῃς. Οὐχ ὁρᾷς τούτους τοὺς περιάγον- 
τας τοὺς ἡμέρους 255] λέοντας ἐπὶ τῆς ἀγορᾶς, πῶς xai 
χερδαίνουσ: xai θαυμάζονται, ὅτι ἐν τῷ ἀλόγῳ θηρίῳ. 
τοιαύτην ἡμερότητα χατώρθωσαν ; ἂν δὲ ἐξαίφνης ἀγρι- 
ωθῇ ἐχεῖνος, πάντας cobsl τοὺς ἐπὶ τῆς ἀγορᾶς, xat 
ἐχινδύνευασε λοιπὸν ὁ περιάγων αὐτὸν ἄνθρωπος, χαὶ τῆς 
τῶν ἄλλων ἀπωλείας γέγονεν αἴτιος. Καὶ σὺ τοίνυν τὸν 
λέοντα πρότερον ἡμέρωσον, καὶ τότε περίαγε, οὐχ ὥστέ 
ἀργύριον λαδεῖν, ἀλλ᾽ ὥστε χερδάναι κέρδος, οὗ μηδέν 
ἐστιν ἴσον. Οὐδὲν γὰρ ἴσον ἐπιεικείας, fj καὶ τοῖς xewen- 


. μένοις, καὶ τοῖς χρωμένοις σφόδρα ἐστὶ χρησίμη. Ταύ- 


τὴν οὖν διώχωμεν, ἵνα δυνηθῶμεν τῆς ἀρετῆς τὴν ὁδὸν 
μετὰ ἀχριθείας διανύσαντες, τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν ἐπι- 
τυχεῖν, χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἶησον 
Χριστοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, 
χράτης, τιμὴ, νῦν καὶ ἀεὶ, xal εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώ- 
νων. "Aut. 

€ 'Es5:ot:2; in unu deest. 


321 





"up prp Rh 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI! ^RCIIEP. CONSTANTINOP., 





[354] OMIAIA Δ’. 


'E£iórcov δὲ αὐτῶν, παρεχάλουν εἰς τὸ μεταξὺ 
σάδδατον .1α.2ηθῆναι αὐτοῖς τὰ ῥήματα τιιῦτα. 
α’. Εἶδες τοῦ Παύλου τὴν σύνεσιν ; Οὐχὶ τότε ἐθαυμάσϑη 

μόνον. ἀλλὰ xai ἐπιθυμίαν αὐτοῖς δευτέρας ἐνέδαλεν 

ἀχρηάσεωξ, εἰπών τινα σπέρματα, χαὶ μὴ ἐπιλύσας 
μηδὲ ἐπεξελθὼν τῷ λόγῳ, ὥστε αὐτοὺς ἀπαρτίσαι, xat 
οἰχειῶσαι ἑαυτῷ, χαὶ μὴ χαυνοτέρους ἐργάσασθαι τῷ 
πάντα ἀθρόον sl; τὰς ἐχείνων ῥῖψαι ψυχάς. Εἶπεν, ὅτι 
ἤἌφεσις ἁμαρτιῶν διὰ τούτου ὑμῖν καταγγέ,1.λεται" 
τὸ δὲ πῶς, οὐχ ἐδήλωσε. Μετὰ ταῦτα λοιπὸν αὐτὸς ἑαυ- 


«oU μνημονεύει πρώτου, Ὁρᾷς τὴν προθυμίαν, ὅση" 


᾿Ηχο.ούθουν αὑτοῖ;, oral. Διὰ τί αὐτοὺς οὐχ ἐδάπτισεν 
εὐθέως: Οὐχ fv χαιρύς πεῖσαι ἔδει ὥστε βεθαίως ἐμ- 
μένειν. Λυθείσης δὲ τῆς συναγωγῆς, ἠχοούθησων 
σοι.λοὶ τῶν Ιουδαίων καὶ τῶν σεξομένων προσ- 
ῃλύτων τῷ Παύνλῳ καὶ τῷ Baprá6g: οἵτινες zpocAa- 
ιοῦντες αὑτοῖς, ἔπειθεν προσμένειν αὐτοὺς τῇ χά- 
putt τοῦ Θεοῦ. Τῷ τὸ ἐρχομένῳ σαδδάτῳ σχεδὸν 
πᾶσα ἡ πόλις συνήχθη ἀκοῦσαι τὸν JAóyov τοῦ 
Θεοῦ. Ἰδόντες δὲ οἱ ᾿Ιουδαῖοι τοὺς ὄχιους, ἐπιλή- 
σθησαν Cj Aov, καὶ ávcéAsyov τοῖς ὑπὸ τοῦ Παύλου 
«λεγομένοις, ἀντιλέγοντες καὶ βιλασ:ξημοῦντες. Ὅρα 
τὴν xax(av πληττομένην ἐν τῷ πλήττειν ἑτέρους. Τοῦτο 
μᾶλλον αὐτοὺς ἐποίει λαμπροὺς, τὸ ἀντιλέγειν ἐχείνους, 
Τὸ μὲν οὖν πρῶτον αὐτόματοι παρεχάλεσαν. ᾿Αγτι.16- 
qortec, φησὶ, καὶ βλασφημοῦντες. "0 τῆς ἱταμότητος ! 
ἐφ᾽ οἷς αὐτοὺς ἀποδέχεσθαι ἔδει, οἱ δὲ ἀντιλέγουσι. 
Παῤῥησιασάμενοι δὲ ὁ Παῦλος καὶ ὁ Βαργάδας εἶπον" 
ὑμῖν ἦν ἀναγκαῖον πρῶτον AaAn07va: τὸν Aóyor τοῦ 
Θεοῦ ἐπειδὴ δὲ ἀπωθεῖσθε αὐτὸν, καὶ οὐχ ἀξίους 
κρίνετε ἑαυτοὺς τῆς αἰωνίου ζωῆς, ἰδοὺ στρεςρόμεθα 


εἰς τὰ ἔθνη. Ὁρᾷς πῶς φιλονειχήσαντες μᾶλλον ἐξέ- , 


τεῖναν τὸ xfpuypa, καὶ μᾶλλον ἔδωχαν ἑαυτοὺς εἰς τὰ 
ἔθνη, ἀπολογησάμενοι xat ἀνευθύνους ἑαυτοὺς ἐγχλη- 
μάτων [255] ποιήσαντες παρὰ τοῖς οἰχείοις : Καὶ οὐχ 
εἶπεν, ἀνάξιοἱ ἐστε᾽ ἀλλ᾽ 'Expívate δαυτοὺς ἀναξίους, 
ἀνεπαχθῇ τὸν λόγον ποιῶν. Ἰδοὺ στρε:όμεθα εἰς τὰ 
ἔθνη. Οὕτω γὰρ évrévaAtat ἡμῖν ὁ Κύριος" Τέθειχά 
σε εἰς φῶς ἐθνῶν, τοῦ εἶναί σε εἰς σωτηρίαν ἕως 
ἐσχάτου τῆς γῆς. Ἵνα γὰρ μὴ ἀχούοντα τὰ ἔθνη λυ- 
πῆται, ὡς ix τῆς ἐχείνων σπουδῆς μὴ τυγχάνοντα 
τῶν ἀγαθῶν, ἐπάγει τὴν προφητείαν λέγων * Τέθειχά 
c8 εἷς φῶς ἐθγῶν, τοῦ εἶναί ce elc σωτηρίαν ἕως 
ἐσχάτου τῆς γῆς. ᾿Ακούοντα δὲ τὰ ἔθνη. Τοῦτο xal 
αὐτοὺς προθυμοτέρους ἐποίει, ὅτι ὧν ἐχεῖνοι ὥφειλον 
ἀχούσαντες ἀπολαῦσαι, αὑτοὶ τούτων ἀπολαύουσι, xá- 
κείνους μᾶλλον ἔδαχνεν. ᾿Αχούοντα δὲ τὰ ἔθγη. φησὶν, 
ἔχαιρον, καὶ ἐδόξαζον τὸν Aóyov τοῦ Κυρίου " καὶ 
ἐπίστευσαν ὅσοι ἦσαν τεταγμένοι εἰς ζωὴν αἰώνιον " 
τουτέστιν, ἀφωρισμένοι τῷ Θεῷ. "Opa πῶς δείχνυσι τὸ 
τάχος τῆς ὠφελείας. Διεφέρετο δὲ ὁ Aóyoc τοῦ Κυρίου 
94 ὅλης τῆς χώρας" τουτέστι, διεχομίξζετο. Ὡσεὶ 
ἔλεγεν" Οὐχ ἔστησαν μέχρι τοῦ ζήλου, ἀλλὰ χαὶ ἔργα 
προσέθηχαν. "Upa πάλιν πῶς διωχόμενοι ἕτερα χατα- 
σχευάζουσι μεγάλα διὰ τοῦ ζήλου" χατεσχεύασαν γὰρ τὸ 
παῤῥτσιάσασθαι αὑτοὺς, χαὶ εἰς τὰ ἔθνη ἐλθεῖν" χαὶ 
ἄχονε πῶς. Παῤῥησιασάμενοι δὲ ὁ Παῦ.ἴῖος x«i ὁ 
Βαρνάδας sizov- Ὑμῖν, φησὶν, ἦν ἀναγκαῖον πρῶ- 


* Unus cod., λοιπὸν τοῦ Παύλου μνημονεύει πρώτον. b Alil 
VirÜDcU, à. ix τῆ; 


δ, 3: 


tov «λωαληθῆναι τὸν .16γ0»" ἐπειδὴ δὲ ἀπωθεῖσθε 
αὐτὸν, ἰδοὺ στρεφόμεθα εἰς τὰ ἔθνη. "Apa ἔμελλον 
λοιπὸν ἐξελθεῖν εἰς τὰ ἔθνη“. ᾿Αλλ᾽ ὄρα χαὶ τὴν παῤῥησίαν 
μέτρῳ γινομένην" xal εἰχότως. El γὰρ Πέτρος ἀπε: 
λογεῖτο, πολλῷ μᾶλλον" οὗτϑι ἀπολογίας ἐδέοντο, οὐδενὸς 
αὐτοὺς χαλέσαντος ἐχεῖ. Εἰπὼν δὲ, Πρῶτον, ἔδειξεν 
ὅτι χὰἀχείνοις ἔδει" καὶ εἰπὼν, ᾿Αγαγκαῖον,, ἔδειξεν 
ὅτι χἀχείνοις ἀναγχαῖον. Ἐπειδὴ δὲ ἀποστρέφεσθε * οὐχ 
εἵπεν, Οὐαὶ ὑμῖν, καὶ ὅτι Κολάξεσθε " ἀλλ᾽ ὅτε Στρε;;6- 
μεθα εἰς τὰ ἔθνη. Εἶδες πῶς πολλῆς ἐπιειχείας ἡ 
καῤῥησία γέμει; Οἱ δὲ ᾿Ιουδαῖοι παρώτρυναν τὰς 
σεδομένας γυναΐχας, καὶ τὰς εὐσχήμονας, καὶ τοὺς 
πρώτους τὴς πόλεως, καὶ ἐπήγειραν διωγμὸν dal 
τὸν Παῦ.1ον καὶ Βαρνάδαν, καὶ ἐχδάλιἬουσιν» αὐτοὺς 
ἀπὸ τῶν ὁρίων αὐτῶν. Ὁρᾷς ὅσον fivocav οἱ ἑναντιού- 
μενοι τῷ χυρύγματι; εἰς ὅσην ἀσχημοσύνην αὑτὰς fs 
τον; Οἱ δὲ ἐχειναξάμενοι τὸν χογιορτὸν dxó τῶν 
ποδῶν αὐτῶν ἐπ᾽ αὑτοὺς, ἤθον εἰς ᾿Ικόνιον. Ἔν 
καῦθα τὸ φοδερὸν ἐποίουν λοιπὸν, ὃ προσέταξεν ὁ Χρι- 
στὸς, λέγων * Καὶ ἐὰν μή τις ὑμᾶς δέξηται, ἐξερχό- 
μενοι ἐχτινάξατε τὸν κονιορτὸν. ἀπὸ τῶν ποδῶν 
ὑμῶν. Αὐτοὶ δὲ οὐδὲ ἁπλῶς τοῦτο ἐποίησαν, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ 
ἀπηλάθησαν παρ᾽ αὐτῶν. Πλὴν οὐδὲ τοῦτο τοὺς ἃ μαθη- 
τὰς ξόλαψεν, ἀλλὰ μᾶλλον ἐπέμενον τῷ λόγῳ. Διὸ xai 
τοῦτο δηλῶν ἐπάγει" Οἱ δὲ μαθηταὶ ἐπιληροῦντο χα- 
pac καὶ Πνεύματος ἁγίου. Πάθος γὰρ διδασχάλου 
παῤῥησίαν οὐχ ἐγχόπτει, ἀλλὰ προθυμότερον ποιεῖ τὸν 
μαθητήν. Ἐγένετο δὲ ἐν Ἰχογίῳ κατὰ τὸ αὐτὸ sicsd- 
θεῖν αὑτοὺς εἰς τὴν συναγωγὴν τῶν ᾿]ουδαίων, xal 
«δωαϊῆσαι οὕτως, ὥστε πιστεῦσαε Ἰουδαίων τε xal 
Ἐλλήνων πιῆθος πο.ῖύ. 1άλιν εἰς τὰς συναγωγὰς; 
εἰσέρχονται. "Opa πῶς οὐχ ἐγένοντο δειλότεροι, εἰπόν- 

τες ὅτι Στρεφόμεθω εἰς τὰ ἔθνη. "Ex πολλῆς τῆς πε- 

ριονσίας ὅμως ἀναιροῦσιν αὐτῶν τὴν ἀπῶκογίαν. Ὥστε 

σιστεῦσαι, φησὶν, Ιουδαίων τε καὶ Ἑλλήνων 1335) 
σοὺ πίηθος. Εἰκὸς γὰρ αὐτοὺς ὡς καὶ πρὸς Ἕλλτνας 
διαλέγεσθαι. Οἱ δὲ ἀπειθοῦντες Ἰουδαῖοι, ἐπήγειραν 
xal ἐχάχωσαν τὰς ψυχὰς τῶν ἐθνῶν κατὰ tor ἀδε.ῖ. 
gv. Κατὰ τὸ αὐτὸ λοιπὸν xal τὰ ἔθνη ἐπήγειραν, ὡς 
οὐχ ἀρχοῦντες αὐτοί, Τί οὖν ἐχεῖθεν oóx ἐξῆλθον ; 0ὺ 
γὰρ ἐδιώχοντο, ἀλλ᾽ ἐπολεμοῦντο μόνον. ᾿Ικωνὸν μὲν 
οὖγ χρόνον διέτριψαν * παῤῥησιαζόμενοι ἐπὶ τῷ 
Κυρίῳ, τῷ μαρτυροῦντι τῷ AóTQ τῆς χάριξος αὐτοῦ, 
διδύντι σημεῖα καὶ τέρατα γίνεσθαι διὰ κῶν xar 
αὐτῶν. Τοῦτο ἐποίει τὴν παῤῥησίαν" μᾶλλον δὲ cp 

μὲν παῤῥησίαν ἐποίει ἡ αὐτῶν προθυμία, Διὰ γὰρ τοῦ 

μέχρι πολλοῦ οὐδαμῶς σημεῖα οὐ ποιοῦσι * τὸ δὲ πιστεῦ- 
σαι τοὺς ἀχούοντας, τῶν σημείων ἦν. Συνετέλει γοῦν 
τι f xai ἡ παῤῥησία. Ἐσχίσθη δὲ τὸ πλῆθος τῆς 
πόλεως" καὶ οἱ μὲν ἧσαν σὺν τοῖς ᾿Ιουδαίοις, οἱ δὲ 
σὺν τοῖς ἀποστόλοις. Οὐ μιχρὸν εἰς χατηγορίαν xal 

αὐτὸ τὸ σχισθῆναι. Τοῦτ, fjv ὃ ἔλεγεν ὁ Χριστός " Οὐχ 

7400v BaJAsiv εἰρήνην, ἀ.1.1ὰ μάχαιραν. Ὡς δὲ ἐγένετο 

ὁρμὴ τῶν ἐθγῶν, καὶ Ιουδαίων σὺν τοῖς ἄρχουσιν 

αὐτῶν, ὑθρίσαι καὶ λιθοδοιῆσαι αὑτοὺς, συνιδόντες 

κατέφυγον εἰς τὰς χύχλῳ πόλεις τῆς Λυκαονίας, 


Verba ἄρα.... τὰ ἔθνη, Editis ignota, ex uno cod. supple! 
sunL ἔριτ. d Alii παρ᾽ αὐτῶν. Οὐδὲν τοῦτο τούς. 4 Sk 
€wlices omnes. Editi ἐποίου». Eprr. f Tres mss. ουνετῶα 
δέ τι xai. Paulo ante iidem μέχρι πολλοῦ σημεῖα οὐ ποιοῦσι 


231 


bona, gratia et benignitate Domini nostri Jesu Chri- 
sti, quicum Patri unaque Spiritui saneto gloria, ini— 





IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XXX. 


22$ 


perium, honor, nunc et semper, et In saecula s:«ou- 
lorum. Amen. 





HOMILIA XXX. 


Cap. 13. v. 42. Exeuntibus autem illis, rogabant ut 
sequenti sabbato loquerentur sibi verba hec. 

4. Vidistin' Pauli prudentiam? Non. tunc. tantum 
in admiratione fuit, sed etiam iterum audiendi desi- 
derium immisit illia, cum semiua quixdain injecisset 
ac nondum absolvisset , neque verbis (inem fecisset . 
ut illos sibi conciliare ac benevolos redderet, neque 


omnia simul ingerendo nauseam pareret. Dixerat :' 


Remissio peccatorum per hunc vobis annuniiatur ; quo- 
modo autem, non declaravit. Post hxc iterum sui 
ipsius mentionem facit primum. Viden' quanta ala- 
critas ? Sequebantur illos , inquit. Cur illos non sta- 
tim baptizavit? Non erat tempus : persuadere opor- 
tebat , ut firmi manerent. 49. Cumque dimissa esset 
synagoga, sequuli sunt multi Judaeorum el colentium 
advenarum Paulum οἱ Barnabam : qui loquentes sua- 
debant eis , ut manerent in. gratia. Dei. 44. Sequenti 
vero sabbato pene universa civitas convenit audire ver- 
bum Dei. 45. Videntes autem turbas Judei, repleti sunt 
selo , ei contradicebant iis , qu& a Paulo dicebantur , 
contradicentes et blasphemantes. Vide nequitiam per- 
' eussam, dum alios percutit. Hoc ipsos clariores red- 
debat , quod jlli contradicerent. Primo itaque sua 
sponte rogabant. Contradicentes , inquit , et blasphe- 
mantes. Ὁ petulantiam ! propter quz illos approbare 
vportebat , propter ea illi contradicunt. 46. Tunc 
consianter Paulus εἰ Barnabas dixerunt : Vobis. opor- 
lebat primum. loqui verbum θεῖ; sed. quoniam re- 
pellitis illud , εἰ indignos vos judicutis cterna vita, 
ecce convertimur ad gentes. Viden', quomodo per con- 
tentionem magis extenderunt praedicationem , et 
inagis illi se contulerunt ad gentes, postquam ratione 
reddita apud congeneres suos sese culpa immunes 
comprobarunt ? Nec dixit, Indigni estis ; sed , Indi- 
gnos vos judicaiis, ut non onerosus sermo esset. Ecce 
convertimur ad gentes. 41. Sic enim precepit nobis Do- 
minus : Posui (e in (ucem. gentium , ul sis in salutem 
usque ad extremum terra ([sai. 49. 6). Ut enim geu- 
tes hiec audientes non contristarentur, quasi ex illo- 
rum studio bona ipse non assequerentur , adducit 
prophetiam, dicens : Dedi te in lucem gentium, μὲ sis 
in salutem. usque αὐ extremum terrg. 48. Audientes 
«autem gentes. lloc illos alaeriores reddebat , quod iis 
illi fruerentur, quibus alii frui debebant ; Jud:eos au- 
tem hoc magis mordebat. Audientes autem , inquit , 
gentes gaviste sunt, et glorificaban| verbum Domini : 
Et crediderunt. quotquot. erant. preordinati in. vitam 
elernam ; hoc. est, przfini a Deo. Vide quomodo 
ostendit utilitatis celeritatem. 49. Disseminabatur au- 
tem verbum Domini per wniversam regionem ; id est, 
divulgabatur. ἃς si diceret, Non contenti zelo, opera 
etiam addiderunt. Vide quomodo pulsi et zelo in- 
ecnsi, alia inagna efficiunt : sese namque appararunt, 
uw liberius ogereut , et ad gentes veuirent ; et aud; 


quomodo. Constanter agentes Paulus et Barnabas di- 
zerunt ; Vobis oportebat primum loqui verbum Dei ; sed 
quia repellitis illud , ecce convertimur ad gentes. Sed 
vide in hac fiducia servatum modum; et jure quidem. 
Nam si Petrus sese defendebat, muito magis hi defen- 
8ione opus babebant , nemine ipsos isthuc vocante. 
Cum dixit autem, Prin, ostendit illis etiam pra- 
dicari oportuisse ; e& cum. dixit , Necessarium , ar- 
guit illis etiam necessarium. fuisse, Sed quoniam repel: 
litis ; non dixit, V:e vobis , neque , Puniemini ; sed , 
Conwertimur ad geutes. Viden' quanta. moderatioue- 
plena sit fiducia illa * 50. Judei autem concitaverunt. 
mulieres religiosas et honestas, et primos civitatis, et ex» 
cilaverunt persequutionem in. Paulum οἱ Barnabas , et 
ejecerunt eos de (finibus suis. Viden' quantuin profece- 
rint qui adversabantur przdicationi : in. quantam 
impudentiam illas adduxerint ? 51. At illi , excusso 
pulvere pedum in eos , venerunt Iconium. llic terribile 
illud fecerunt quod jusserat Christus dieens : Et si 
quis vos non receperil, egressi exculite pulverem pedum 
vestrorum (Matth. 10. 14. Marc. 6. 11). lili vero non 
temere hoc fecerunt , sed postquam ejecti sunt ab il- 
lis. Ceterum neqwe hoc discipulis nocuit, sed mags 
perseverarunt in verbo. ideo hoc declarans adjicit : 
53. Discipuli autem replebantur gaudio , et Spiritu san-- 
cto. Magistri namque e&rumna discipuli fiduciam non 
tollit, sed alacriorem illum reddit. ( Cap. 14-) 4. Fa- 
ctum est autem Iconii, ut simul introirent in synagogam 
Judceorum , et loquerentur , ita ut crederent Judeorum 
el Grecorum copiosa multitudo. Rursum in synagogas 
introeunt. Vide quomodo non timnidiores effecti sint, 
cum dixissent , Convertimur ad gentes. Ex abundanu 
tamen illis excusationem tollunt. Jta ut crederem , 
iuquit, Judeorum et Graecorum copiosa multitudo. Vc- 
risimile est enim illos etiam Gracis przedicasse. 9. 
Qui vero increduli fuerunt Judei suscitaverunt. εἰ ad. 
iracundiam concitaverunt animas gentium adeersus [ra- 
ires. Simul ergo etiam genies e£eitarunt, quasi non 
satis essent ipsi. Cur igitur isthine nen exierunt Ὁ 
Quia non pellebantur, sed tantum impugnabanurr. 5. 
Multo igitur tempore demorati sunt. , fiducialiter agen- 
tes in. Domino , testimonium perhibente verbo graiia 
épsius , dante signa et prodigia fieri per manus eorum. 
Iloc fiduciam addebat ; imo fiduciam addebat ipsorum 
alacritas. Ideo namque rarius signa faciebant ; quod 
autem auditores erederent , inter signa reputandum. 
Aliquid igitur operabatur dicendi libentas. 4. Divisa 
est autem multitudo civilalis. : quidam erant cum Ju- 
deis , quidam cum apostolis. Non parum addit ad ac- 
cusationem quod seindantur. Hoc erat quod dicebat 
Christus : Non veni pacem mittere, scd gladium (Matth, 
10. 54). 5. Cum autem factus esset impetus gentilium et 
Judeorun, cum principibus suis , ut contumeliis affice- 
rent et lapidarent eos, 6. Intelligentes cou(uqetux οὐ, ev 


eet, 
vitates que circumerant Lycaonie Lystram et Derben , et 
wnitersam ἐπ circuitu regionem , et ibi evangelizantes 
erant, 

$. Rursum quasi data opera extendere volentes 
predicationem , postquam augmentum accepit , ite- 
rum illos pellunt. Vide ubique persequutiones magna 
operari bona, et persequentes vinci, pulsos vero 
splendidos effici. Nam ut venit Lystram , miraculum 
magnum patravit, erecto claudo , et magna voce : 
quomodo autem, audi. Et quidam vir Lystris infirmus 
pedibus sedebat, claudus ex utero matris sue, qui num- 
quam ambulaverat. 8. Hic audivit Paulum loquentem. 
Qui intuitus eum, et videns quia fidem haberet ut salvus 
fieret , 9. dizit magna voce : Surge super pedes tuos 
recius. Et exsilivit , et ambulabat, Cur magna voce? 
Ut turbze crederent. Vide autem : diligenter atten- 
debat dictis Pauli ; hoc enim sibi vult illud, Audivit. 
Viden' philosophiam ? Nihil ex claudicatione lxsus 
in audiendi studio. Qui intuitus eum, videns quod fidem 
haberet ut salvus fieret. Jam prxelectionem in familia- 
ritatem: assumpserat : elsi in aliis contrarium factum 
sit. Cum eniin. prius corpora curaverant , tunc ani- 
imas curabant : hic vero non sic curatus est. Videtur 
mihi Paulus ad animam respexisse. ΕἸ exsilivit , in- 
quit, et ambulubat. Perfect» sanitatis signum erat 
quod ambularet. 40. Turba autem cum vidissent quod 
fecerat Paulus , levaverunt vocem suam, Lycaonice di- 
cenles : Dii similes facti hominibus , descenderunt. ad 
nos. 14. Et vocabant Barnabam Jovem , Paulum vero 
Mercurium : quoniam ipse erat dux verbi. 49. Sacerdos 
quoque Jovis, qui erat ante civitatem illorum, tauros et 
coronas ante januas afferens , cum populis volebat sa- 
erificare. Sed hoc nondum erat manifestum : sua 
euim voce loquebantur dicentes : Dii similes facti ho- 
minibus, descenderunt ad nos; ideo nihil illis dicebant. 
Cum autem coronas viderunt, tunc egressi sciderunt 
vestimenta sua. 15. Quod ubi audierunt apostoli Bar- 
nabas et Paulus, conscissis vestibus suis, exsilierunt in 
urbain, clamantes 14. εἰ dicentes * Viri, quid hoc faci- 
lis ? el. nos similiter wt vos pussibiles sumus homines. 
Vide illos ubique a glori: studio tundos : non modo 
non desiderantes, sed oblatam depellentes : ut. et 
Petrus dicebat: Quid mos intuemini , quasi. propria 
virtue vel pietate fecerimus hunc ambulare (Act. 5. 49) 1 
fli quoque idipsum dicunt. Joseph etiam dicebat de 
somniis : Nonne a Deo manifestatio eorum (Gen. 40. 
8) ? et perinde Daniel : Et mihi non in sapientia , que 
in me est , revelatum est (Dan. 2. 50). Et Paulus hoc 
ubique dicit, ut hoc loco : Et ad hec quis sufficit ἢ 
et rursum : Non quod sufficientes simus a nobis ipsis 
cogiture, quasi ex nobis ; sed sufficientia nostra ex Deo 
est (2. Cor. 9. 46. et 5. 5). Sed superiora repetamus. 
Non sine causa turba: ipsis hzeseruut ; sed quomodo ? 
Rogabant, ut ipsis eadem iterum loquerentur, et 
operibus studium declarabant. Vide ubique rogantes, 
nec sinpliciter recipientes , vel adulantes. Ideo dice- 
bat : Qui colloquentes cum eis, persuadebant eis perma- 
uere ín. gratia. Dei. Cur non antea. contradicebant ? 
Quia interim monitores quiescebant. Viden' ubique 


S. JOANNIS CHIRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


201 
illos ex passione moveri ? Nec modo eontradíicebant, 
sed etiam blasphemabant : malitia enim nusquam; 
gradum sistit. Sed vide dicendi libertatem : Vobis, 
inquit , oportebut primum loqui verbum ; quia vero re- 
pellitis illud. Nihil contumeliose dictum. Quod etiam 
in prophetis fiebat : Ne loquamini , inquit, loqnela. 
Quia vero repulistis illnd, inquit, non nos : non enim 
in nos contumelia vestra vertitur. Ne quis enim ex 
pietate putet. illud esse, Indignos vos judicgtis ; ideo 
prius dixit , Repellitis illud ; et tunc addit , Cenverti- 
mur ad gentes. Multa plenum mansuetudine dictum. 
Non dixit, Derelinquimus vos, ostendens, posse ad- 
huc illos converti ; et hoe non propter vestram con- 
tumeliam factum est : ita enim przceptum est nobis. 
Oportebat quidem gentes audire ; verum hoc non a 
nobis, sed a vobis factum est, quod a nobis fleri 
oportebat. Sic enim, inquit, precepit nobis Dominus : 
Posui te iu lucem gentium , ul sis in salutem ; id est, 
in cognitionem que sit ad salutem , non simpliciter 
gentium, sed omnium gentium. Hoc enim significat , 
cum dixit : Quotquot erant pra&ordinati in vitam ater- 
nam. Et hoc indicium est illos secundum volunta- 
tem Dei assumi. Praordinati dicit, ut ostendat id noa 
per necessitatem fleri. Quos enim prascivil, inquit, 
ei predestinavit (Rom. 8. 29). Non jam in civitate 
dispersi erant, sed etiam in regione. Audientes enim 
gentiles , et ipsi paulo post accesserunt. Judei vero: 
concitaruni mulieres religiosas, et persequutionem ezci- 
lavere. Perpeude eos rerum a mulieribus gestarum 
auctores esse. Et ejecerunt eos a finibus suis ; non ab 
urbe tantum , sed et a regione tota. Deinde hoc ter- 
ribilius est : Discipuli autene, inquit, repleti smt gan- 
dio et Spiritu sancto. Pellebantur ductores , et ilii 
gaudebant. Vidistin' naturam Evangelii virtutem ba- 
bentem multam ? Ad iracundiam concitaverunt, iuquit, 
animas gentium adversus fratres ; id. est, calumuiat 
sunt apostolos, de millibus eos accusarunt , et illos 
simplices maligne affecerunt. 

9. Et vide , quomodo ubique totum Deo referat. 
Multo tempore, inquit, demorati sunt, fiducialiter 
agentes in Domino, testimonium perhibenie verbo gratie 
ipsius. Ne quid hic imminutum putes. Cuni enim 
dicerent, Qui testimonium dedit sub. Pontio Pilato (4. 
Tím. 6. 15), tunc fiducia ostendebatur ; hic autem de 
populo loquitur. Non exspectarunt igitur , sed vide- 
runt impetum. Et confugerunt ad civitates Lycaonie , 
Lystram ei Derben,et. universam in circuitu regionem. 
Ubi minime furorem suum exercere licebat illis : ita- 
quc in regiones pergebant , nec tautum in urbibus 
versabantur. Vide quoque gentium simplicitatem , et 
Judaoruni nequitiam. Operibus declarabant gentiles 
se dignos esse qui audirent : sicque illos ob sola si- 
gna honorabant. Alii ut. deos colebant, alii ut perni- 
ciosos pellebant : οἱ alii quidem non modo przdica- 
tioni non obsistebant, sed etiam dicebaut , Dii homi- 
nibus similes (acti , descenderunt ad. nos ; Juda: vero 
scandalizabantur. ΕἸ vocabunt , inquit , Darnabam 
Jovem, Paulum vero Mercurium. Opinor etiam aspeeta 
venerabilem fuisse Darnabam. Non parva hase tenta- 


223 


Aveotpuv xal Δέρθην, xal τὴν περίχωρον, κἀκεῖ 
ἧσαν εὐαγγε.λιζόμεγοι. 

β΄. Πάλιν ὥσπερ ἐπίτηδες ἐχτεῖναι βουλόμενοι τὸ χή- 
ρυγμα, μετὰ τὸ αὐξηθῆναι, πάλιν αὑτοὺς ἐξάγουσιν. 
Ὅρα πανταχοῦ τοὺς διωγμοὺς μεγάλα ἐργαζομένους 
ἀγαθὰ, χαὶ τοὺς μὲν διώχοντας ἡττωμένους, τοὺς δὲ 
διωχομένους λαμπροὺς ἀποραίνοντας. Ἐλθὼν γὰρ ἐν 
Λύστροις. ποιεῖται θαῦμα μέγα, τὸν χωλὸν ἀναστήσας, 
χαὶ μεγάλῃ τῇ φωνῇ * xal πῶς, ἄχουε. Καί τις, φησὶν, 
ἀνὴρ ἐν Λύστροις ἀδύνατος τοῖς ποσὶν ἐχάθητο, 
xoóc éx κοιιλίας μητρὸς αὐτοῦ ὑπάρχων, ὃς οὐδέ- 
ποτὲ περιπεπατήχει. Οὗτος ἤχουσε τοῦ Παύλου 
ἐμ Δοῦντος. Ὃς ἀτενίσας αὐτῷ, καὶ ἰδὼν ὅτι πίστιν 
ἔχει τοῦ σωθῆναι, εἶπε μεγάλῃ τῇ φωνῇ " Avrdcrnti 
ἐπὶ τοὺς πόδας σου ὀρθός. Καὶ ἤλλατο xal περιδ- 
πάτει. Διὰ τί μεγάλῃ τῇ φωνῇ ; Ὥστε τοὺς ὄχλους πι- 
στεῦσαι. "Opa δὲ, προσεῖχεν ἀχριξῶς τοῖς λεγομένοις 
ὑπὸ τοῦ Παύλου" τοῦτο γάρ ἐστι tb "Hxovosv. Εἶδες 
φιλοσοφίαν ; Οὐδὲν ὑπὸ τῆς χωλείας πρὸς τὴν σπουδὴν 
^^; &pxoássue παρεδλάδη. Ὃς ἀτενίσας αὐτῷ, xal 
ἐδὼ» ὅτι πίστιν ἔχει τοῦ σωθῆγαι. “Ἤδη φχείωτο τὴν 
προαίρεσιν * χαίτοι ἐπὶ τῶν ἄλλων τοὐναντίον ἐγίνετο. 
Πρότερον γὰρ ἰώμενοι * τὰ σώματα, τότε τὰς ψυχὰς 
ἐθεραπεύοντο " οὗτος δὲ οὐχ οὕτως. Ἐμοὶ δοχεΐ εἰς τὴν 
ψυχὴν ἰδεῖν τὴν αὐτοῦ τὸν Παῦλον. Καὶ ἥλατο, φησὶ, 
καὶ περιεπάτει. Τεχμήριον τῆς ὑγείας τῆς ἀχριδοῦς 
τὸ ἄλλεσθαι. Οἱ δὲ ὄχιϊοι, ἰδόντες ὃ ἐποίησε IlavAoc, 
ἐπῆραν αὐτῶν τὴν φωνὴν, 1υχαονιστὶ λέγοντες" Οἱ 
θεοὶ, ὁμοιωθένγτες ἀνθρώποις, κατέδησαν πρὸς ἡμᾶς. 
Ἑκάλουν δὲ τὸν μὲν Βαρνάδαν Δία, τὸν δὲ Παῦ.ῖον 
Ἑρμῆν, ἐπειδὴ αὐτὸς ἦν ὁ ἡγούμενος τοῦ Aóyov."O 
τε ἱερεὺς τοῦ Διὸς, τοῦ ὄντος πρὸ τῆς πόλεως αὑτῶν, 
ταύρους καὶ στέμματα ἐπὶ τοὺς πυιϊῶνας ἐνέγχας, 
σὺν τοῖς ὄχιῖοις ἤθε.16 θύειν. ᾿Αλλ᾽ οὐχ ἦν τοῦτο 
οὐδέπω δῆλον" τῇ γὰρ οἰχείᾳ φωνῇ [356] ἐφθέγγοντο, 
λέγοντες, ὅτι Οἱ θεοὶ, ὁμοιωθέγτες ἀνθρώποις, κατό- 
€ncav πρὸς ἡμᾶς * διὰ τοῦτο οὐδὲν αὐτοῖς ἔλεγον. 
Ἐπειδὴ δὲ εἶδον τὰ στέμματα, τότε ἐξελθόντες, διέῤδη- 
ξαν τὰ ἱμάτια αὐτῶν. ᾿Αχούσαντες δὲ ol ázxóctoJot 
Βαρνάθδαφ καὶ IIavJAoc , διαῤῥήξαντες ἱμάτια αὐτῶν 
εἰσεπήδησαν elc τὸν ὄχλον, κράζοντες καὶ .έγοντες" 
"Avópsc, τί τοῦτο ποιεῖτε ; καὶ ἡμεῖς ὁμοιοπαθεῖς 
ἐσμεν ὑμῖν ἄνθρωποι. “Ὅρα αὐτοὺς πανταχοῦ δόξης 
χαθαροὺς, οὐ μόνον οὐχ ἐφιεμένονς, ἀλλὰ χαὶ διδομένην 
διαχρονομένους * ὥσπερ xal Πέτρος ἕλεγε * Τί ἡμῖν 
ἀτενίζετε, ὡς ἰδίᾳ Óvrdpsc ἢ εὐσεδείᾳ πεποιηκόσε 
τοῦ περιπατεῖν αὐτόν; Καὶ οὗτοι τὸ αὐτό φασι. Καὶ 
Ἰωσὴφ δὲ ἔλεγεν ἐπὶ τῶν ἐνυπνίων * Οὐχὶ διὰ τοῦ Θεοῦ 
ἡ διασάφησις αὐτῶν ; xaY ὁ Δανιὴλ ὁμοίως " Καὶ ἐμοὶ 
δὲ οὐκ ἐν σοφίᾳ τῇ οὔσῃ ἐν ἐμοὶ ἀπεχαιύφθη. Καὶ 
Παῦλος πανταχοῦ τοῦτό φησι, ὡς ὅταν λέγῃ’ Kal πρὸς 
ταῦτα τίς ἱκανός ; Καὶ πάλιν, Οὐχ ὅτι Ixavol. ἐσμεν 
ἃ" ἑαυτῶν «.ογίσασθαι, ὡς ἐξ ἑαυτῶν, ἀ.1.1} ἡ ἱκω- 
γότης ἡμῶν éx toU Θεοῦ. ᾿Αλλ᾽ ἴδωμεν ἄνωθεν τὰ εἰ- 
ρημέ"α. Οὐχ ἁπλῶς αὑτοῖς προσετέθησαν οἱ ὄχλοι " ἀλλὰ 
πῶς : ἨἩξίουν λαληθῆναι αὐτοῖς τὰ αὐτὰ πάλιν, xai 
διὰ τῶν ἔργων ἐπεδείξαντο τὴν σπουδήν. "Opa πανταχοῦ 
παραχαλοῦντας, οὐχ ἀποδεχομένους ἀπλῶς, οὐδὲ χολα- 
χεύοντας. Διὰ τοῦτο ἔλεγεν" Οἵξιγες xpocAaAoUvr&c 
αὐτοῖς, ἔπειθον προσμένειν τῇ χάριει τοῦ Θεοῦ. 
Διὰ τί πρὸ τούτου μὴ ἀντέλεγον ; Ὅτι τέως οἱ ἀναπεί- 
θοντες ἡσύχαζον. Ὁρᾷς ὅτι πανταχοῦ πάθει ἐχινοῦντο ; 
Καὶ οὐχ ἀντέλεγον μόνον, ἀλλὰ χαὶ ἐβλασφήμουν * xa* 


" ὙΤ ηυναντίον Ὑέγονς, Πρότερον ἰώμενος, sic Morel. 


IN ACTA &POSTOLORUM 1IOMIL. XXX. 


724 


γὰρ ἢ xaxía οὐδαμοῦ ἴσταται, 'AX) ὅρα mapóroiav. 
Ὑμῖν ἦν, φησὶν, ἀναγκαῖον πρῶτον «ιε.1ηθῆναι τὸν 
Jóyor * ἐπεὶ δὲ ἀπωθεῖσθε αὑτόν. Οὐδὲν ὑδριστιχόν, 
Ὃ δὴ xai ἐπὶ τῶν πρυφητῶν ἐποίουν. Μὴ JaJsica 
ἡμῖν, φησὶ, AaJAug. ᾿Επεὶ δὲ ἀπωθεῖσθε αὐτὸν, φη- 
σὶν, οὐχ ἡμᾶς * οὐ γὰρ εἰς ἡμᾶς ἡ ὕδρις ἡ παρ᾽ ὑμῶν. 
Ἵνα γὰρ μή τις εὐλαδείας εἶναι νομίσῃ τὸ, Οὐκ ἀξίους 
xpiv&t& ἑαυτοὺς, διὰ τοῦτο πρῶτον εἶπεν * Ἀπωθεῖσθε 
αὐτόν " xal τότε͵ Στρεφόμεθα εἰς τὰ ἔθνη. Πολλῆς 
ἐπιειχείας γέμει τὸ ῥῇμα. υὐχ εἶπεν, Ἐγχαταλιμπάνο- 
μεν ὑμᾶς, δειχνὺς, ὅτι δυνατὸν xal ἐνταῦθα πάλιν στρα- 
φῆναι" καὶ τοῦτο οὐχ ἀπὸ τῆς ὑμετέρας ὕόδρεως γέγονεν " 
οὕτω γὰρ ἐντέταλται ἡμῖν. Ἔδει μὲν οὖν ἀχοῦσαι τὰ 
ἔθνη * πλὴν τοῦτο οὗ παρ᾽ ἡμῶν, παρ᾽ ὑμῶν δὲ γέγονε 
τὸ πρὸ ὑμῶν ὀφεῖλον b, Οὕτω γὰρ ἐντέταλται ἡμῖν ὁ 
Κύριος * Τέθεικά σε εἰς φῶς &0vàv, τοῦ εἶναί c8 εἰς 
σωτηρίαν " τουτέστιν, εἰς γνῶσιν τὴν ἐπὶ σωτηρίᾳ " καὶ 
οὐχ ἀπλῶς ἐθνῶν, ἀλλὰ πάντων. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τῷ 
εἰπεῖν, “Ὅσοι ἦσαν τεταγμένοι εἰς ζωὴν αἰώνιον. Kol 
τοῦτο τεχμέριον τοῦ χατὰ Θεοῦ γνώμην αὐτοὺς προσλα- 
θέσθαι. Τεταγμένοι δὲ, εἶπεν, ἵνα δείξῃ, ὡς οὐ xas' 
ἀνάγχην. OÜ0c γὰρ προέγγω, qnoi, καὶ προώρισεν. 
Οὐχ Ext ἐν τῇ πόλει διεσπάρησαν, ἀλλὰ xal ἐν τῇ χώρᾳ. 
᾿Αχούσαντες γὰρ οἱ ἐξ ἐθνῶν, xat αὐτοὶ μετ᾽ ὀλίγον [257] 
προσΐεσαν. Οἱ δὲ Ιουδαῖοι παρώτρυναν τὰς σεδομένας 
γυναῖχας, καὶ ἐπήγειραν διωγμόν. Ὅρα, καὶ τῶν παρὰ 
τῶν γυναιχῶν γινομένων αὐτοὶ λοιπὸν αἴτιοι χαθίσταν- 
«και. Καὶ éEé6aAov αὐτοὺς, φησὶν, ἀπὸ τῶν ὁρίων αὖ- 
τῶν" οὐχὶ τῆς πόλεως μόνης, ἀλλὰ τῆς χώρας ἀπάσης. 
Εἶτα τὸ φοδερώτερον * Οἱ δὲ μαθηταὶ, φησὶν, éxAn- 
povvto χαρᾶς καὶ Πνεύματος ἁγίου. ᾿Εδιώχοντο οἱ 
διδάσχαλοι, καὶ αὐτοὶ ἔχαιρον. Εἶδες φύσιν Εὐαγγελίου 
δύναμιν ἔχοντος πολλήν; ᾿Εχάχωσαν, φησὶ, τὰς yv- 
Xác τῶν ἐθνῶν κατὰ τῶν ἀδε.ϊφρῶν'". Τυντέστι, διέδαλον 
τοὺς ἀποστόλους, μυρία αὐτῶν χατηγόρησαν, ἀπλάστους 
ὄντας χαχούργως διέθηχαν. 

Υ΄. Καὶ ópa, πῶς πανταχοῦ τῷ Θεῷ ἀνατίθησι τὸ πᾶν. 
"Ixavóv. χρόνον, φησὶ, διέτριψαν, παῤῥησιαζόμενοι 
ἐπὶ τῷ Κυρίῳ, τῷ μαρτυροῦντι τῷ Aóyq τῆς χάριτος 
αὑτοῦ. Μὴ τοῦτο ἐλαττώσεως εἶναι νομίσῃς. Ὅτε γὰρ 
ἔλεγον, Τοῦ μαρτυρήσαντος, φησὶν, ἐπὶ Ποντίου Πι- 
λάτου. τότε dj παῤῥησία ἐδείχνυτο * ἐνταῦθα δὲ περὶ 
τοῦ λαοῦ φησιν. Οὐ περιέμειναν τοίνυν, ἀλλ᾽ εἶδον τὴν 
ὁρμήν. Καὶ χατέφυτον εἰς τὰς πόλεις τῆς Λυχαονίας, 
Avcrpar xal AépOnv, xal τὴν περίχωρον. "Ἔνθα οὐ- 
δαμοῦ τὸν θυμὸν αὐτῶν ἐχχαΐειν fjv " ὥστε xal ἐν ταῖς 
χώραις ἀπῴεσαν, οὐχ ἐν πόλεσι μόνον. "Upa xal τῶν ἐθ- 
νῶν τὴν ἀφέλειαν, xal τῶν Ἰουδαίων τὴν χαχουργίαν. 
Δι᾿ ἔργων ἐπεδείχνυντο, ὅτι ἄξιοι ἦσαν ἀχούειν * οὕτως 
ἑτέμων αὐτοὺς ἀπὸ σημείων μόνον. Οἱ μὲν ὡς θεοὺς 
ἐτέμων, οἱ δὲ ὡς λυμεῶνας ἐδίωχον * χαὶ οἱ μὲν οὐ μόνον 
οὐ προσέχοπτον τῷ χηρύγματι, ἀλλὰ xal ἔλεγον᾽ Οἱ θεοὶ, 
ἀνθρώποις ὁμοιωθέντες, χατέδησαν πρὸς ἡμας. 
Ἰουδαῖοι δὲ ἐσχανδαλίζοντο. Ἑχάλλουν τε, φησὶ, τὸν 
μὲν Βαργνάδαν Δία, τὸν δὲ HavAor. Ἑρμῆν. Ἐμοὶ 
δοχεῖ χαὶ ἀπὸ τῆς ὄψεως ἀξιοπρεπὴς εἶναι ὁ Βαρνάδας. 
Οὐ μιχρὸς καὶ οὗτος πειρασμὸς ἐξ ἀμετρίας ἐφύη πολ- 
λῇς" ἀλλὰ χαὶ ἐντεῦθεν τῶν ἀποστόλων 1 ἀρετὴ δείχνυ- 
ται. Καὶ ὅρα πῶς πανταχοῦ πάντα ἀνατιθέασι τῷ Θεῷ. 
Τούτους xai ἡμεῖς ζηλώσωμεν * μηδὲν ἡμέτερον εἶναι 
νομίζωμεν, ὅπον γε χαὶ αὐτὴ ἡ πίστις οὐχ ἡμέτερον. 


« 
L] 


b [njerpres legisse videtue «à καὶ tuis, ον ww 
dum putat, τὸ πρὸ to):uw UN Oque NX qim. 
€ Eni, ἵνα ὄξίξῃ dee 8 quibusdam. 


235 
Ὅτι δὲ οὐχ ἡμέτερον, ἀλλὰ τὸ πλέον τοῦ Θεοῦ, &xous 
Παύλου λέγοντος " Καὶ τοῦτο οὐκ ἐξ ἡμῶν, Θεοῦ τὸ 
δῶρον. Μὴ τοίνυν μέγα φρονῶμεν, μηδὲ φυσιώμεθα, 
ἄνθρωποι, γῆ χαὶ σποδὸς ὄντες, χαπνὸς χαὶ σχιά. Εἰπὲ 
γάρ μοι, διὰ τί μέγα φρονεῖς ; Ἐλεημοσύνην ἔδωκας xat 
«τὰ χρήματα ἐχένωτας ; Καὶ τί τοῦτο; Ἐννόησον, εἰ μὴ 
ἐἠθέλησέ σε ποιῆσαι ὁ Θεὸς πλούσιον * ἐννόησον τοὺς πε- 
νομένους, μᾶλλον δὲ ἐννόησον ὅσοι χαὶ τὰ σώματα ἐπέ- 
δωχαν, xai μετὰ τὸ ἐπιδοῦναι μυρία, ἑαυτοὺς ἑταλάνι- 
σαν. Σὺ διὰ σαυτὸν ἔδωχας, ὁ Χριστὸς διὰ σέ * σὺ ἀπέ- 
δωχας τὸ ὀφειλόμενον, ὁ Χριστὸς οὐχ ὥφειλέ σοι. ρα 
τοῦ μέλλοντος τὸ ἄδηλον, xal μὴ ὑψηλοφρόνει, ἀλλὰ φο- 
δοῦ " μὴ ἐλαττώσῃς τὴν ἀρετὴν τῇ ἀλαζονείᾳ. Βούλει 
ὄντω; μέγα τι ἐργάσασθαι; Μηδέποτε ὑποπτεύσῃς ὡς 
περὶ μεγάλων τῶν κατορθωμάτων. ᾿Αλλὰ παρθένος cl; 
᾿Αλλὰ χἀχεῖναι παρθένοι ἦσαν, ἀλλ᾽ οὐδὲν ἀπώναντο 
τῆς παρθενίας διὰ τὴν ὠμότητα χαὶ τὴν ἀπανθρω- 
“πίαν. 

Οὐδὲν ταπεινοφροσύνης ἴσον "αὕτη μήτηρ χαὶ ῥίζα 
xaX [938] τροφὸς xat ὑπόθεσις καὶ σύνδεσμος τῶν ἀγαθῶν" 
ταύτης ἄνευ βδιλυχτοὶ χαὶ μιαροὶ χαὶ ἀχάθαρτοί ἐσμεν. 
Ἔστω γάρ τις, εἰ βούλει, νεχροὺς ἀνιστῶν, xal χωλοὺς 
ἰώμενο;, xai λεπροὺς χαθαίρων μετὰ ἀπονοίας * οὐδὲν 
τούτου μιαρώτερον, οὐδὲν ἀσεδέστερον, οὐδὲν ἀναγέστε- 
ρον. Μηδὲν εἶναι νομίσῃς σαυτοῦ. Λόγον ἔχεις χαὶ διδα- 
σχαλιχὴν χάριν; Μὴ διὰ τοῦτο νομίσῃς πλέον τι τῶν 
ἄλλων ἔχειν. Διὰ τοῦτο μάλιστα ταπεινοῦσθαι ὀφεῇλεις, 
ὅτι πλειόνων ἠξιώθης δωρεῶν. Ὧ γὰρ πλεῖον ἀφέθη, 
πλεῖον ἀγαπήσει. Οὐχοῦν χαὶ ταπεινοῦσθαι χρὴ, ὅτι 
τοὺς ἄλλους παρελθὼν, εἷς σὲ ἐπένευσεν ὁ Θεός. Φοδοῦ 
διὰ τοῦτο * πολλάχις γάρ σοι χαὶ ἀπωλείας τοῦτο γίνεται 
αἴτιον, ἂν μὴ νέφῃ:. 

Ti μέγα φρονεῖς ; ὅτι διδάσχεις διὰ λόγων : 'AXY 
εὔχολον τοῦτο τὸ φιλοσοφεῖν ἐν ῥήμασι" δίδαξόν με διὰ 
τοῦ βίου τοῦ σοῦ " αὕτη ἡ διδασχαλία ἀρίστη. Λέγεις, 
ὅτι δεῖ μετριάζειν, xaX μαχρὸν ὑπὲρ τούτου λόγον ἀπο- 
«εἶνεις, xal ῥητορεύεις ῥέων ἀχωλύτως ; ᾿Αλλὰ σοῦ βελ- 
πίων ἐχεῖνος, φησὶν, ὁ 5v ἔργων τοῦτο παιδεύων ἐμέ. 
Οὐ γὰρ οὕτως εἴωθεν ἐντέθεσθαι τῇ ψυχῇ τὰ μαθήματα 
ἀπὸ ῥημάτων, ὡς ἀπὸ πραγμάτων * ἐπεὶ ἐὰν μὴ τὸ Ep- 
γον ἔχῃς, οὐ μόνον οὐχ ὠφέλησας εἰπὼν, ἀλλὰ xal μει- 
ζόνως ἔδλαψας. Βέλτιον σιγᾷν. Διὰ τί ; “Ὅτι ἀδύνατόν 
μοι τὸ πρᾶγμα χαθιστᾷς. Ἐννοῶ γὰρ, ὅτι εἰ σὺ ὁ τοσαῦτα 
λέγων οὐ κατορθοῖς, πολλῷ μᾶλλον ἐγὼ συγγνώμης ἄξιος, 
λέγων μηδένα. Διὰ τοῦτό φησιν ὁ προφήτης " Τῷ δὲ 
ἀμαρτωλῷ εἶπεν ὁ Θεός "Ἵνα εἰ σὺ ἐκδιηγῇ τὰ δι- 
καιώματά μου; Μείζων γὰρ αὕτη ἡ βλάδη, ὅταν χαλῶς 
διδάσχων τις διὰ ῥημάτων, διὰ τῶν ἔργων πολεμῇ τῇ 
διδασχαλίᾳ. Τοῦτο πολλῶν αἵτιον γέγονε χαχῶν Ev ταῖς 
ἙἘχχλησίαις. Διὰ τοῦτο xal σύγγνωτε, παραχαλῶ,, τοῦ 
λόγου χρονίζοντος ἡμῖν ἐν τούτῳ τῷ πάθει. Πολλὰ πολ- 
λοὶ πράττουσιν ὑπὲρ τοῦ εἰς μέσον στάντες μαχρὸν ἀπο- 
τείνειν Xoyov: χἂν μὲν χρότων τύχωσι τῶν ἀπὸ τοῦ πλή- 
θους, γέγονεν αὐτοῖς τοῦτο βασιλείας ἴσον " ἂν δὲ μετὰ 
σιγῆς τὸν λόγον χαταπαύσωσι, γεέννης δή που μᾶλλον 
αὑτοῖς χαλεπωτέρα κατέστη τῆς σιγῆς ἡ ἀθυμία. Τοῦτο 
τὰς Ἔκχχλησίας ἀνέτρεψεν, ὅτι xal ὑμεῖς 0) ζητεῖτε λό- 
γον ἀχοῦσαι κατανυχτιχὸν, ἀλλὰ τέρψαι δυνάμενον xal 
τῷ ψόφῳ χαὶ τῇ συνθέσει τῶν ῥημάτων, χαθάπερ μελῳ- 
δῶν χαὶ χιθαριστῶν ἀχούοντες * χαὶ ἡμεῖς ψυχρῶς * xat 
ταλαιπώρως ποιοῦντες, ὅτι ταῖς ὑμετέραις ἐπιθυμίαις 
ἐπόμεθα, δέον ἐχχόπτειν ταύτας. 


* Morel. xai ἡμᾶς ψυχρῶς. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARLCIIIEP. CONSTANTINOP. 


236 


δ΄. Καὶ ταὐτὸν γίνεται, οἷον ἂν εἴ τις πατὴρ πέρα τοῦ 
δέοντος μαλθαχοῦ παιδίου, χαίτοι ἀῤῥωστοῦντος, πλα- 
χοῦντα ἐπιδῷ xal ψυχρὸν καὶ ὅσα τέρπει μόνον, τῶν δὲ 
χρησίμων μηδεμίαν ἐπιμέλειαν ποιοῖτο * εἶτα ἐγχαλού- 
μενος; παρὰ τῶν ἰατρῶν, ἀπολογοῖτο λέγων" Τί πάθω; 
οὐχ ἀνέχομαι χλαῖον τὸ παιδίον ἰδεῖν. "Αθλιε χαὶ ταλαί- 
πωρε xai προδότα * οὗ γὰρ ἂν πατέρα τον τοιοῦτον εἴ- 
ποιμι" χαὶ πόσῳ βέλτιον ἐν βραχεῖ λυπήσαντα, διαπαν- 
τὸς ὑγιείᾳ παραδοῦναι, f) τὴν πρόσχαιρον ταύτην χάριν, 
διηνεχοῦς ἀθυμίας ὑπόθεσιν ποιήσασθαι ; Τοῦτο πάσχο- 
μεν xat ἡμεῖς, χάλλη λέξεων περιεργαζξόμενοι xal συν- 
θήκας [259] xa ἁρμονίαν ὅπως ἥσωμεν, οὐχ ὅπως ὠφε- 
λήσωμεν * ὅπως θαυμασθῶμεν b, οὐχ ὅπως διδάξωμεν " 
ὅπως τέρψωμεν, οὐχ ὅπως χατανύξωμεν᾽ ὅπως χροτηθῶ- 
μὲν xat ἐπαίνου τυχόντες ἀπέλθωμεν, οὐχ ὅπως τὰ ἤθη 
ῥυθμίσωμεν. 

Πιστεύσατέ μοι, οὐχ ἄλλως λέγω, ἐπειδὰν λέγων χρο- 
τῶμαι, παρ᾽ αὐτὸν μὲν τὸν χαιρὸν ἀνθρώπινόν τι πάσχω 
(τί γὰρ οὐχ ἄν τις εἴποι τὸ ἀληθές); χαὶ γάννυμαι, xal 
διαχέομαι ἐπειδὰν δὲ ἀπελθὼν οἴχαδε ἐννοήσω τοὺς 
χροτήσαντας οὐδὲν ὠφεληθέντας, ἀλλ᾽ εἴ τι xal ὠφελη- 
θῆναι ἔδει, ὑπὸ τοῦ χρότου χαὶ τῶν ἐπαίνων ἀπολωλε- 
κότας, ὁδυνῶμαι xat στένω xal δαχρύω, χαὶ ὡς εἰχῆ 
πάντα εἰρηχὼς, οὕτω διάχειμαι, καὶ πρὸς ἐμαυτὸν λέγω" 
Τί μοὶ τὸ ὄφελος τῶν ἱδρώτων, τῶν ἀχουόντων οὐχ ἐθε- 
λόντων χαρποῦσθαί τι παρὰ τῶν λόγων τῶν παρ᾽ ἡμῶν; 
χαὶ πολλάχις ἐνενόησα θεῖναι νόμον τὸν χωλύοντα τοὺς 
χρότους, xai πείθοντα μετὰ σιγῆς ὑμᾶς ἀχροᾶαθαι xat 
τῆς προσηχούσης εὐταξίας. ᾿Αλλὰ ἀνάσχεσθε, παραχαλῶ, 
xal πείσθητέ uot , καὶ εἰ δοχεῖ, τοῦτον χυρώσωμεν τὸν 
νόμον ἤδη, μηδενὶ τῶν ἀχουόντων ἐξεῖναι κροτεῖν μεταξὺ 
λέγοντός τινος, ἀλλ᾽ εἰ βούλοιτο θαυμάζειν, θαυμαξέτω 
σιγῇ * οὐδεὶς ὁ χωλύων, πᾶσα δὲ 1j σπονδὴ καὶ ἡ προθυμία 
κερὶ τὸ δέχεσθαι τὰ λεγόμενα γινέσθω. Διὰ τί ἐχροτύ- 
gate; Περὶ τούτου τὸν νόμον τίθημι * Opal; δὲ οὐδὲ 
ἀχοῦσαι ἀνέχεσθε c. Πολλῶν τοῦτο ἀγαθῶν αἴτιον ἔσται, 
xaX διδασχάλειον φιλοσοφίας. Καὶ οἱ τῶν ἕξω φιλόσοφοι 
διελέγοντο, χαὶ οὐδεὶς οὐδαμοῦ χρότος αὐτοῖς εἴπετο᾽ xal 
οἱ ἀπόστολοι ἐδημηγόρουν, xat οὐδα μοῦ τοῦτο πρόσχειται, 
ὅτι μεταξὺ λεγόντων ἐχείνων τοῖς χρότοις διέχοπτον οἱ 
ἀχούοντες «bv λέγοντα. Μέγα τοῦτο χέρδος ἡμῖν. ᾿Αλλὰ 
χυρώσωμεν τοῦτο" μεθ᾽ ἡσυχίας πάντες ἀχούωμεν, xal 
λέγωμεν ἅπαντα. Εἰ μὲν γὰρ μετὰ τοὺς χρότους ἀπήει- 
μεν ἔχοντες ἅπερ ἠχούσαμεν, μάλιπτα μὲν οὐδὲ οὕτω 
χρήσιμος ὁ ἔπαινος (ἀλλ᾽ οὐχ ἂν ἠχριδολογησάμην * μὴ 
μέ τις ἀγροιχίας γραφέτω) " ἐπειδὴ δὲ μηδὲν τὸ πλέον, 
ἀλλὰ xol βλάδη, λύσωμεν τὸ χώλυμα, ἀνέλωμεν τὰ 
σχιρτήματα, ἐχχόψωμεν τὰ πηδήματα τῆς ψυχῆς. Ὁ 
Χριστὸς ἐδημηγόρῃσεν ἐπὶ τοῦ ὄρους * ἀλλ᾽ οὐδεὶς οὐδὲν 
εἶπεν, ἕως ὅτε τὸν λόγον ἐτέλεσεν. Οὐχ ἀποστερῶ τοὺς 
βουλομένους χροτεῖσθαι, ἀλλὰ μᾶλλον θαυμάζεσθαι ποιῶ. 
Πολλῷ βέλτιον μετὰ σιγῆς ἀχούσαντα, διὰ τῆς μνήμης 
ἐν παντὶ τῷ χρόνῳ χροτεῖν, χαὶ ἐν οἰχίᾳ χαὶ ἐν ἀγορᾷ, 
ἣ πάντα ἀπολέσαντα ἀπέρχεσθαι οἴχαδε χενὸν, οὐχ 
ἔχοντα τῶν χρότων τὴν ὑπόθεσιν. Πῶς γὰρ οὐ xatayt- 
λαστος ὁ ἀχροατής ; πῶς οὐ χόλαξ xal εἴρων d νομισθή- 
σεται μᾶλλον, ὅτι μὲν χαλῶς εἶπεν ὁ διδάσχαλος ἀποφαι- 
νόμενος, τί δὲ εἶπεν οὐχ ἔχων δεῖξαι ; Τοῦτο χολαχείας 
ἐστίν. Ὁ μὲν γὰρ χιθαρῳδῶν ἀχούσας χαὶ τραγῳδῶν, 
εἰχότως ἂν τοῦτο πάθοι, ἅτε οὐκ εἰδὼς ὁμοίως τὴν ῥῇσιν 
εἰπεῖν ἔνθα δὲ οὐ μέλους ἐπίδειξίς ἐστιν οὐδὲ φωνῆς, 
» Alii ὅπως εὐφράνωμεν, οὐχ ὅπως ὠφελήσωμεν σχοποῦντες, 


ὅπως θαυμασθῶμεν. 4 Alius τίθγμι, καὶ ὑμεῖς ἀκοῦσαι οὐκ 
&vígto0:. d Alii ἀκροατὴς, χαὶ χολαξ, xai εἴρων. 


255 
tjo ex immoderato studio prodiit ; verum etiam hiuc 
apostolorum virtus ostenditur. Et vide quomodo om- 
uia ubique Deo referant. Illos et nos imitemur : nibil 
nostrum esse putemus, quandoquidein ne ipsa qui- 
dem fides nostra est. Quod autem nostra non sit, sed 
magis Dei, audi Paulum dicentem : Et hoc non ez no- 
bis, Dei donum (Ephes. 2. 8). Ne it»que altum sapia- 
inus nec inflemur, cum homines simus, terra et cinis, 
fuunns et umbra. Dic enim mihi , cur altum sapis ἢ 
Eleemosynam dedisti et pecunias effudisti? Et quid 
hoc ? Cogita si noluisset te Deus divitein facere : co- 
gita eos qui inopia premuntur ; imo cogita quot ipsa 
corpora impenderunt , et postquam innumera eroga- 
verant, seipsos miseros dixerunt. Tu propter teipsum 
dedisti, Christus propter te : tu quod debebas reddi- 
disti , Christus nihil tibi debebat. Vide quam iucer- 
tum sit futurum, et ne altum sapias , sed tiue : ne 
virtutem ex arrogantia minuas. Vis vere magnutn 
quidpiam facere? Ne umquam. praesuinas tanquam 
de magnis operibus. Αἱ virgo es ? Verum ille quoque 
virgiues erant, et propter crudelitatem et inhumani- 
tatem nibil profuit. ipsis virginitas, 

Humilitas commendatur .—Nihil humilitati par : ᾿ς 
mater est, radix , nutrix , fulcinientum, et viuculuin 
bouoruin : sine illa abominandi, exsecrandi et iin- 
puri sumus. Esto enim quis, si placet, qui tnortuos 
suscitet , claudos erigat, leprosos mundet cum ar- 
rogantia : nihil hoc impurius , nihil magis impium , 
nihil scelestius. Nihil tui ipsius esse reputa. Faculta- 
tem verbi et doctrinze gratiam babes? Ne ideo te 
putes plus quam alios habere. Ideo maxime te μη 
liari oportet, quia pluribus dignatus es donis. Cui 
enim plus diuittitur, plus diliget ( Luc. 7. 47). 
liaque humiliari te oportet, quia aliis prztermissis , 
tibi annuit Deus. Mac de causa time : sepe euim 
hoc tibi perniciei causa est , nisi vigilaveris. 

Opere magis quam verbo insinualur disciplina.—Cur 
altum sapis? quia verbis doces? Sed facile est philo- 
sopliari verbis : doce me per vitam iuam : lc est 
optima doctrina. Dicis, modestia opus esse , et hac 
de re longum) texis scrinouein, alque oratoria sine 
obice verba profundis ? At melior te est ille, dicet 
quispiam , qui hoc operibus me docet. Nou enim ita 
insinuari solent animis dieciplin: verbis, ut opert- 
bus : neam nisi opera habeas , non modo non prodes 
verbis, sed etiam magis noces. Melius est tacere. 
Quare? Quia rem mihi impossibilem proponis. Cogito 
enim , si tu qui tanta loqueris, non facis ; multo ma- 
gis me veuia dignuin esse, qui nibil dico. ldeo ait 
propheta : Peccatori autem. dixit Deus, Quare tu 
enarras  justitias meas ( Psal. 49. 16) ? Majus enim 
lioc nocumentum est, cuui quis recte docens verbis, 
doctrinam factis impugnat. foc inultorum in. Eccle- 
siis fuit causa malorum. Propterea ignoscite, qua:so, 
quod sermo hac in re longius excurrat. Multi multa 
laciunt , ut in medio stantes longum proferant ser- 
monem : et si plausum inultitudinis assequantur , 
perinde gaudent ac si regnum obtiuuissent ; si vero 
cum silentio dicendi finem faciant, gehenna jpsis 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XXX. 


276 
gravius et onerosius est tale silentium. Ho: Eccle. 
sias subvertit, quod vos uon quzraltis verba com- 
punctionis , sed qu:e oblectent et sono et. verborum 
compositioue, ac si cantores et citharcedos audiretis ; 
et nos frigide ac misere vestros affectus sequamur, 
quos exscindere oporteret. 

4. Idipsumque facimus, ac si paler nimis molli 
puero, etsi infirmanti, frigidam placentam, et quie 
solum obleciant porrigat ; uülium vero nullam cu- 
ram habeat : deinde a medicis objurgatus , ad excu- 
sationem dicat , Quid faciam? flentem puerum ferre 
nequeo. Miser, infelix et proditor : neque enim liunc 
patrem dixerim : quam melius esset, illum parvo 
lempore vristilia affectuim perfecize sanitati restituere, 
quam temporaneam gratiam perpetui maroris cau- 
sam facere! [loc et nos facimus, dum elegantem 
oralionem curiosius quirimus οἱ compositionem 
liarmoniamque , ut placeamus, non ut prosimus ; ut 
admiratioui habeamur,, non ut. doceamus ; ut oble- 
ctemus, non ut compungamus ; ut cui plausu et lau- 
dibus discedamus , non ut mores componamus. 

Plausus quomodo excipiebat Chrysostomus. —Credite 
mihi non abs re dicenti , cum przdicans laudibus ex- 
cipior , illo quidem tempore humanum quid pator, 
(cur euim vera non dixerim ? ) ketor οἱ effundor : 
ubi vero domum reversus, cogito plaudentes nullum 
excepisse fructum ; sed si quid utilitatis accipiendum 
erat , illud ex plausu et laudibus periisse, discrucior 
et ingemisco, lacryuior, ac si oinnia frustra dixerim, 
ita affectus, mihique ipsi dico : Qua mihi ex sudo- 
ribus utilitas , cum auditores nilil ex vcrbis meis 
utilitatis percipere voluerint? sz peque cogitavi legem 
proferre plausus prohibent , et persuadere vobis , 
ut cum silentio audiatis et cum decenti modestia. 
Sed sustinele , qu:zeso , eL credite mihi; ac, si pla- 
cet , hanc firmemus legem : ne cui auditorum liceat 
loquentem plausibus interpellare; sed si aduwirari 
voluerit, silens admiretur : nemo probhibebit : omnis 
cura , omne studium sit , ul dicta excipiantur. Quare 
applausistis ? Hac de re legem pono : vos vero ne 
audire quidem sustinetis. ld multorum causa bono- 
rum erit, philosophizque disciplina. Externi philo- 


 SsOphi disserebant, nemine ujgsquam piaudeute ; et 


apostoli conclonabentur, neque uspiam legitur, ipsos 
loquentes ab auditoribus fuisse plausu iuterpellatos. 
Magnum hoc nobis lucrum erit. Sed stabiliamus illud : 
cum silentio omnes audiamus, omniaque dicamus. 
Etiamsi post plausum discederemus , qua: audivimus 
relinentes , neque sic etiam utilis laus esset ( verum 
nou ulterius disquirerem : ne quis me rusticitatis 
accusel) : quia vero nihil hinc lucri, imo potius 
damnum, solvamus impedimentum , animx saltus 
illos tollamus exscindamusque. Christus in monte 
concionatus est; et nemo quidpiam dixit, donec f:- 
nem dicendi fecit. Nihil damni facio iis, qui plaudi 
desiderant ; imo id eflicio, ut magis admirentur. 
Multo inelius est cum silentio audientem, in mente 
et memoria omni tempore plaudere , domi , in foro ; 
quam amissis omnibus domum redire vacuum , wwe 


327 
lam habentem plausuum causam. Quomodo enim non 
ridiculus erit auditor ? quomodo non adulator et irri- 
sor putabitur , qui recte loquutum esse doctorem de- 
clarat, nec quid dixerit proferre potest? Hoc adula- 
tionis est. Nam ei, qui citbaraedos et trageedos audit, 
iu jure accidit , utpote qui nesciat similia proferre : 
ubi autem nec cantus nec modulatio adest, sed sen- 
tentize solum et philosophi: virtus, quis cuivis di- 
cere et enuntiare facile est ; quomodo non dignus 
objurgatione est , qui ne causam quidem dicere po- 
test, cur concionantem laudaverit ? Nihil ita decet 
ecclesiam, tt silentium et modestia. Tumultus ad 
theatra pertinet , ad balnea, ad pompas , ad forum : 
ubi vero talium dogmatum doctrina est , ibi tranquil - 
litas, quies, philosophia, et portus magnus esse 
debet. Hzc, oro et obsecro, omnes sciatis. Omnes 
circum modos exploro, queis potero vestris prodesse 
animabus. Non exiguus ille mihi modus videtur, qui 
non vobis tantum , sed etiam mihi proderit. Nou si- 
net nos prosterni , neque laudes et gloriam amare, 
neque oblectantia loqui , sed utilia : neque in com- 
positione et elegantia dictorum, sed in vi sensuum 
omni temporis momento versari. Ingredere in picto- 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMi ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


228 


ris officinam , et illic multum observabis silentiutn. 
Et hic etiam esto : nam hic quoque regius pingimus 
imagines , et nullam privati hominis , ob coloris vir- 
tutem. Quid hoc est? rursum plauditis? Non facilis 
res videtur , hocque non ex natura , sed ex consue- 
tudine , nondum emendare didicisse. Stilus ergo no- 
bis est lingua, artifex Spiritus sanctus. Dic inihi : in 
mysteriis an tumultus , an turbatio est? Cum bapti- 
zamur, cum alia omnia facimus, annon quies et si- 
lcntium omnia detinent ! ? Hxc in. cxlo pulchritudo 
dispersa est. ldeo apud gentiles male audimus , quasi 
ad ostentationem et ambitum omnia faciamus. Sed si 
hoc cohibeatur, etiam primarum sedium amor exstin- 
guetur. Sufficit, si quis laudes amat, si post con- 
cionem illas assequatur , cum íructus colliget. Rogo 
hanc firmemus legein ; ut cum omnia secundum Dci 
placitum fecerimus , ejus clementia dignemnur, gratia 
et miserationibus Unigeniti ejus , Domini nostri Jesu 
Christi , quicum Patri et Spiritui saücto gloria, im- 
perium , honor, nunc et seinper , etin sxcula szcu- 
lorum. Ámen. 


* Alii habent, nonne quiete et silentio omnia honestantur? 





HOMILIA XXXI. 


Cap. 45. v. 13. His auditis apostoli Barnabas οἱ Pau- 
lus, conscissis vestibus suis exsilierunt in turbam, cla- 
mantes Aá. et dicentes : Viri , quid hac facitis? Nos 
similes vobis passibiles sumus homines, annuntiantes 
vobis ab his vanis converti ad Deum vivum , qui fecit 
ccrlum el terram ei mare, et omnia qua in eis sunt. 
4. Vide apostolos omnia cum vehementia facientes. 

Sciderunt vestes, exsilierunt, clamarunt ; qu: omnia 

ex affectione animi faciebant, aversantes, et luctus 

signa dantes. Luctus quippe vere erat, lucius non 
consolabilis, si quidem voluissent pro diis haberi, et 
idololatriam inducere, quam solutum venerant. lllud 
porro erat diaboli machinamentum.. At illi nou quie- 
scunt, sed quid? Nos similes vobis pussibiles sumus 
homines , inquiunt. Statim ab initio inalum subverte- 
runt : nou dixerunt simpliciter, Homines ; sed, Sicut 
vos. Deinde, ne viderentur deos venerari, audi quid 
adjiciant : Annuntiantes. vobis ab his vanis conver(i ad 

Deum vivum, qui fecit celum et terram et mare, et om- 

nia qu& in eis sunt (Psal. 145. 6). Observa illos num- 

quam memorare prophetas, neque dicere, qua de 
causa cum sit omniuin Creator, gentes reliquit suis 

[rui legibus? 13. Qui in preteritis generationibus dimi- 

sil omnes. gentes ire vias suas. Quod. dimiserit, dicit ; 

cur autem dimiserit, non addit; interim in eo quod 
urgebat subsistit, Christi nomen nusquam ponens. 

46. Et quidem non sine testimonio semetipsum reliquit, 

bene[aciens de calo , nobis dans pluvias et tempora fru- 

ctifera, implens cibo εἰ letitia corda mostra. Vide, non 
vult accusationem eorum augere, sed potius docet 
illos, αἱ omnia ad Deum referant. Didicerant enim 
non ita studendum esse aliquid Deo dignum dicere, ut 
auditoribus utile quid proferre. Vide quomodo laten- 
ter accusationem ingerat. Etenim, si hoc faciebat, 


oportebat plecti eos, qui tot. bonis fruentes, ipsum 
non ut nutritorem agnoscebant : verum non palam 
dicit, sed subindicat, De celo nobis, inquiens, dans 
pluvias, Sic et David dicebat : A fructu. [rumenti, vini 
et olei sui multiplicati sunt (Psal. 4. 8); et &epe de 
creatione disserens, hoc in medium adducit. Jere- 
mias autem primo creationem , deinde |rovidentiam 
pluviarum dicit (Jer. 5. 24). Itaque inde edoctus ait : 
] mplens cibo et letitia. Cum liberalitate alimentum, 
nec inodo ad frugalitatem et usuin. 17. Et hac dicen- 
les, vix. sedaverunt turbas, ne sibi immolarent. EA in 
hoc maxime adwirationi fueruut. Viden' eus saüs 
habvisse, quod insaniam illam avertissent ἢ 18. Sw. 
pervenerunt. autem αὖ Antiochia et 1conio Judei : et 
persuasis (urbis, lapidantesque Paulum, traxerunt ez- 
(ra civitatem, existimantes eum moriuum esse. Vere 
diaboli filii : non in civitatibus todo suis , sed 
extra illas loc faciebant, et tanto. studio curabant 
praedicationem de medio tollere, quanto apostoli illam 
firmare conabantur. Et persuasis, inquit, turbis, lapi- 
datum Paulum traxerunt extra civitatem. Hic impletur 
illud : Sufficit tibi gratia mea ; nam virtus mea in infir- 
mitate perficitur (2. Cor. 12. 9). Majus hoc erat, quam 
claudum erigere. Gentiles quidem ut deos habebant ; 
hi vero persuadentes turbis, traxerunt illum; neque 
enim verisimile est omnes in eorum admiratione 
fuisse. Et vide, in eadem ipsa civitate, in qua sic in 
admiratione fuerunt, gravia patiuntur. Et hoc quoque 
videntibus proderat. Quod autem hac de causa pati 
permiueretur , audi illum hoc ipsum declarantem : 
Ne quis me existimet supra id, quod videt in me, aut 
aliquid audit ex me (2. Cor. 12. 6). 

Pauli [ervor. — 19. Circumdantibus autem eum di- 
scipulis, surgens intravil civitatem. Vide" alacritatein? 


831] 


ἀλλὰ νοημάτων χαὶ φιλοσοφίας δύναμις, xal παντὶ ῥάδιον 
εἰπεῖν καὶ ἀπαγγεῖλαι, πῶς οὐχ ἄξιος [240] κατηγορίας 
ὁ μὴ δυνηθεὶς εἰπεῖν τὴν αἰτίαν, δι’ ἣν ἐπήνεσε τὸν 
λέγοντα; Οὐδὲν οὕτω πρέπον ἐχχλησίᾳ ὡς σιγὴ, ὡς εὖὐ- 
ταξία. Θεάτροις ἐπιτήδειος ὁ θόρυδος χαὶ βαλανείοις χαὶ 
πομπαῖς xa ἀγοραῖς * ἔνθα δὲ περὶ τοιούτων δογμάτων 
ἡ διδασχαλία,, γαλήνη καὶ ἡσυχία xai φιλοσοφία, xai 
πολὺς ὁ λιμὴν εἶναι ὀφείλει, Ταῦτα δέομαι xal ἀντιδολῶ 
πάντας εἰδέναι. Περίειμι γὰρ καὶ αὐτὸς τρόπους πᾶν- 
τοίους ἐπιζητῶν, δι᾽ ὧν ὠφελῆσαι δυνήσομαι τὰς ὑμετέ- 
ρας ψυχάς. Οὐ μιχρὸς καὶ οὗτος ὁ τρόπος εἶναί μοι δο- 
κεῖ οὐχ ὑμᾶς ὠφελήσει μόνους, ἀλλὰ xai ἡμᾶς. Οὐχ 
ἀφήσει ἐχτραχηλίζεσθαι, οὐδὲ ἐπαίνων xal δόξης ἐρᾷν, 
οὐδὲ τὰ τέρποντα λέγειν, ἀλλὰ τὰ ὠφελοῦντα " οὐδὲ περὶ 
συνθήχας χαὶ χάλλη λέξεων, ἀλλὰ περὶ νοημάτων δύνα- 
μιν πᾶσαν ἀπασχολεῖν τοῦ χαιροῦ τὴν ῥοπήν. Εἴσελθε 
εἰς ζωγραφεῖον, xaX ὄψει πολλὴν Exet τὴν σιγήν. Οὐχοῦν 
καὶ ἐνταῦθα " χαὶ γὰρ xai ἐνταῦθα εἰχόνας γράφομεν 
βασιλιχὰς, χαὶ οὐδεμίαν ἰδιωτιχὴν, διὰ τῶν χρωμάτων 
τῆς ἀρετῆς. Τί τοῦτο; πάλιν χροτεῖτε; Οὐχ εὔχολον τὸ 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XXXI. 


2*5 
πρᾶγμα δοχεῖ, καὶ τοῦτο οὐ φύσει, ἀλλὰ τῷ συνηθείᾳ 
πολλῇ μήπω κχατορθοῦν αὐτὸ μεμαθηχέναι. Γραφὶς 
τοίνυν ἐστὶν ἡμῖν γλῶττα, τεχνίτης δὲ τὸ Πνεῦμα τὸ 
ἅγιον. Εἰπέ μοι, ἐν τοῖς μυστηρίοις, μή τις θόρυδος: 
μή τις ταραχὴ ; Ὅταν βαπτιζώμεθα, ὅταν τὰ ἄλλα 
πάντα ποιῶμεν, οὐχ ἦἧσυχία xaX σιγὴ τὰ πάντα χα- 
πέχει * ; Τοῦτο ἐν τῷ οὐρανῷ χατέσπαρται τὸ κάλλος. 
Διὰ τοῦτο διαδεδλήμεθα xal παρ᾽ Ἕλλησιν, ὡς πρὸς 
ἐπίδειξιν πάντα ποιοῦντες χαὶ πρὸς φιλοτιμίαν. ᾿Αλλ᾽ 
ἐὰν τοῦτο χωλυθῇ, xal τῶν προεδριὼν ὁ ἔρως σδεσθή- 
σεται. ᾿Αρχεῖ, εἴ τις ἐπαίνων ἐρᾷ, τὸ μετὰ τὴν ἀχρόα- 
σιν τούτων τυγχάνειν, ὅταν τοὺς χαρποὺς συλλέγῃ. 
Ναὶ παραχαλῶ, χυρώσωμεν τοῦτον τὸν νόμον, ἵνα 
πάντα χατὰ τὸ τῷ Θεῷ δοχοῦν πράττοντε:, τῆς παρ᾽ 
αὐτοῦ φιλανθρωπίας ἀξιωθῶμεν, χάριτ: χαὶ οἰχτιρμοῖς 
τοῦ Μονογενοῦς αὐτοῦ, Κυρίου δὲ ἡμῶν Ἰτσοὺ Χριστοῦ, 
μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἀγίῳ Πνεύματι δόξα, xpátoc, 
τιμὴ, νῦν χαὶ ἀεὶ, xal εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. 
᾿Αμήν. 


* ΑἸ ΐ σιγῇ τὰ πάντα χεχόσμηται. ᾿ 





[344] OMIAÍA ΔΑ΄. 


ἸἈχούσαντες δὲ ol ἁπόστοιοι Baprá6ac xal IlavAoc, 
διαῤῥήξαντες τὰ ἱμάτια αὐτῶν, ἐξεπήδησαν 
εἰς τὸν ὄχιον, χράζονγτες καὶ Aérorcec, "Avópsc, 
τί ταῦτα ποιδῖτε; ἡμεῖς ὁμοιοπαθεῖς ὑμῖν 
ἐσμεν ἄνθρωποι, εὐαγγειιζόμενοει ὑμᾶς ἀπὸ 
τούτων τῶν ματαίων ἐπιστρέφειν ἐπὶ τὸν Θεὸν 
τὸν (ovra, ὃς ἐποίησε τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν 
γὴν καὶ τὴν θάλασσαν, καὶ πάντα τὰ ἐν 
avtotc. 
α΄. "Opa πάντα μετὰ σφοδρότητος τοὺς ἀποστόλους 

«οιοῦντας. Διέῤῥηξαν τὰ ἱμάτια, ἐπήδησαν, ἔχραξαν, 

πάντα ἀπὸ διαθέσεως ψυχῆς, ἀποστρεφόμενοι τὰ γενό- 

μενα, χαὶ πένθους σημεῖα ποιοῦντες. Πένθος γὰρ ἦν, 
ὄντως πένθος ἀπαραμύθητον, εἴ γε ἔμελλον θεοὶ νομί- 
ζεσθαι, xai εἰδωλολατρείαν εἰσάγειν, ἦν ἦλθον χαταλύ- 
σοντες. Καὶ τοῦτο τοῦ διαδόλου ἣν χατασχεύασμα. 
Οἱ δὲ οὐχ ᾿συχάζουσιν, ἀλλὰ τί: Καὶ ἡμεῖς ὁμοιοπα- 
θεῖς ὑμῖν &cpev, φασὶν, ἄνθρωποι. Ἐὐθέως ix προοι- 
μίων ἀνέτρεψαν τὸ χαχόν. Οὐχ εἶπον ἁπλῶς, "AvOpo- 
σοι, ἀλλὰ, Καθ᾽ ὑμᾶς. Εἶτα ἵνα μὴ δόξωσι τιμᾷν τοὺς 
θεοὺς, ἄχουσον τί ἐπάγουσιν ** Εὐαγγε.1ιζόμενοι 
ὑμᾶς ἀπὸ τούτων τῶν ματαίων ἐπιστρέφειν ἐπὶ 
τὸν Θεὸν τὸν (orca, ὃς éxo(ncs τὸν οὐραγὸν καὶ 
τὴν γῆν καὶ τὴν θάλασσαν, καὶ xárca τὰ ἐν αὐτοῖς. 
“Ὅρα οὐδαμοῦ τῶν προφητῶν μνημονεύοντας αὐτοὺς, 
οὐδὲ λέγοντας, τίνος ἕνεχεν, πάντων δημιουργὸς ὧν, τὰ 
ἔθνη ἀφῆχεν αὐτόνομα; Ὅς ἐν ταῖς παρῳχημέναις 
γενεαῖς εἴασε πάντα τὰ ἔθνη πορεύεσθαι ταῖς ὁδοῖς 
αὑτῶν. Ὅτι μὲν εἴασε λέγει, διὰ τί δὲ εἴασεν, οὐχ ἕτι" 
τέως πρὸς τὸ χατεπεῖγον ἴσταται, οὐδαμοῦ τοῦ Χριστοῦ 
τὸ ὄνομα τιθείς, Καίτοι γε οὐκ ἀμάρτυρον ἑαυτὸν 
ἀφῆχεν, ἀγαθοποιῶν οὐρανόθεν, ἡμῖν ὑετοὺς δι- 
δοὺς καὶ καιροὺς καρποφόρους, ἐμπιπιῶν τροφῆς 
xai εὑ:ροσύνης τὰς καρδίας ἡμῶν. "Opa, οὐ βούλεται 
τὴν χατηγορίαν αὐτῶν αὐξῆσαι, ἀλλὰ μᾶλλον ἐπὶ τὸν 

Θεὸν τὸ πᾶν ἄγειν αὐτοὺς παιδεύει. “Ἔμαθον γὰρ, ὅτι 

οὐχ οὕτω σπουδάζειν δεῖ ἄξιόν τι εἰπεῖν περὶ Θεοῦ, ὡς 

«ὃ τοῖς ἀχούουσιν ὠφέλιμον. “Ὅρα πῶς λανθανόντως τὴν 

χατηγορίαν τίθησι. Καὶ μὴν εἰ τοῦτο ἐποίει, ἔδει χολα- 
4 Τί ἐπάγουσιν deest in uno. 


σθῆναι αὐτοὺς τοσούτων ἀπολαύοντας ἀγαθῶν, xal μηδὲ 
ὡς τροφέα γνωρίσαντας " ἀλλ᾽ οὐ λέγει φανερῶς, ἀλλ᾽ 
αἰνίττεται, Οὐρανόθεν ἡμῖν, λέγων, ὑδτοὺς διδούς. 
Οὕτω καὶ ὁ Δαυῖδ ἔλεγεν: ᾿Απὸ χαρποῦ σίτου καὶ 
olrov καὶ ἐλαίου αὐτῶν ἐπιληθύνθησαν " xai πολλα- 
χοῦ περὶ δημιουργίας διαλεγόμενος, ταῦτα τίθησιν εἰς 
μέσον. Καὶ ὁ Ἱερεμίας δὲ τὴν δημιουργίαν πρώτην, 
εἶτα τὴν πρόνοιαν τὴν διὰ τῶν ὑετῶν φησιν" ὥστε 
ἐχεῖθεν πεπαιδευμένος διαλέγεται" Ἐμκιπιῶν, φησὶ, 
τροφῆς καὶ εὐφροσύνης. Μετὰ φιλοτιμίας ἡ τροφὴ, 
οὐ μόνον πρὸς αὐτάρχειαν, οὐδὲ πρὸς τὴν χρείαν. Kal 
ταῦτα JAéyorcsc, μόλις κατέπαυσαν τοὺς ὄχιλους 
τοῦ μὴ θύδιν αὐτοῖς. Καὶ τούτῳ μάλιστα ἐθαυμά- 
σθησαν. Ὁρᾷς ὅτι πρὸς τοῦτο ἵσταντο, ὥστε ἀνατρέψαι 
τὴν μανίαν ἐχείνην; "Ez1A0ov δὲ ἀπὸ ᾿Αντιοχείας 
καὶ Ἰχονίου Ἰουδαῖοι, καὶ πείσαντες τοὺς 6xJovc, 
καὶ λιθάσαντες τὸν Παῦλον, ἔσυραν ἔξω τῆς xóJe- 
ως, νομίσαντες αὑτὸν τεθγάναι. "Ovi; διαδόλου 
téxva* οὐχ ἐν ταῖς πόλεσιν αὐτῶν μόνον, ἀλλὰ xal 
ἔξω τούτων ταῦτα ποιοῦντες, χαὶ τοσαύτην ποιούμενοι 
σπουδὴν χαθελεῖν τὸ χήρυγμα, ὅσην οἱ ἀπόστολοι στῆσαι 
ἐπειγόμενοι. Καὶ πείσαντες, φησὶ, τοὺς ὄχιλους, καὶ 
“Σιθάσωαντες τὸν HavJor, ἔσυραν ἔξω τῆς πόλεως. 
Ἐνταῦθα πληροῦται τὸ, ᾿Αρχεῖ σοι ἡ χάρις μου" ἡ 
yàp δύναμές μου ἐν ἀσθενείᾳ τε.1διοῦται. Μεῖζον 
ποῦτο τοῦ τὸν χωλὸν ἐγεῖραι. Οἱ μὲν οὖν ἐθνιχοὶ ὡς 
θεοὺς ἐνόμιζον, οὗτοι δὲ ἔσυρον πείσαντες τοὺς ὄχλους " 
οὐδὲ γὰρ πάντας εἰχὸς ἦν θαυμάζειν αὐτούς. Καὶ pa, 
ἐν αὐτῇ τῇ πόλει, ἐν T] οὕτως ἐθαυμάσθησαν, ἐν αὐτῇ 
τὰ δεινὰ πάσχουσι. Καὶ τοῦτο δὲ τοὺς ὁρῶντας ὠφέλει. 
Ὅτι δὲ xai διὰ τοῦτο συνενωρεῖτο πάσχειν, ἄχους 
τοῦτο αὐτὸ δηλοῦντος xai λέγοντος " Ἵνα μὴ εἰς b. ἐμὲ 
ἱογίσηταί τις ὑπὲρ ὃ βιλέπει με, f) ἀκούδι τι ἐξ 
ἐμοῦ. 

Κυκχιλωσάντων δὲ τῶν μαθητῶν αὑτὸν, ἀναστὰς 
εἰσῆ.1θεν εἰς τὴν πόδιν. [232] 'Op3c προθυμίαν; ὁρᾷς 
πόθον ζέοντα χαὶ πεπυρωμένον ; Εἰς αὐτὴν πάλιν τὴν 
πόλιν εἰσῆλθεν, ὥστε δειχθῆναι, ὅτι εἴ moo χαὶ ὑπεχώ- 


b Alii ὠφέλει. Mr. ἵνα εἷς. 


420 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI 


ρει, διὰ τὸ τὸν λόγον βούλεσθαι σπεῖραι, καὶ διὰ τὸ μὴ 
δεῖν ἐχχαίειν αὐτῶν τὸν θυμόν. Ταῦτα τῶν σημείων οὐχ 
ἧττον χαὶ λαμπροτέρους ἐποίει, xal μᾶλλον χαίρειν 
παρεσχεύαζεν. Οὐδαμοῦ δὲ λέγει, ὅτι ὑπέστρεψαν 
χαίροντες, ὅτι σημεῖα ἐποίησαν, ἀλλ᾽ ὅτι χατηξιώθησαν 
ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ ἀτιμασθῆναι. Καὶ τοῦτο γὰρ 
παρὰ τοῦ Χριστοῦ ἐδιδάχθησαν λέγοντος. Μὴ χαίρετε, 
ὅτι τὰ δαιμόνια ὑμῖν ὑποτάσσεται. Ἢ γὰρ ὄντως 
χαρὰ xai εἰλιχρινὴς αὕτη ἐστὶ, τὸ πάσχειν τι διὰ 
Χριστόν. Εἶτα τὰς πόλεις πάσας ἐπήεσαν, ἐν αἷς ἐχιν- 
δύνευσαν. Kal τῇ ἐπαύριον ἐξῆ.1θε σὺν τῷ Βαρνάδᾳ 
εἰς Δέρδην, εὐαγγελισάμενοί τα τὴν πόλιν ἐκεί- 
ΨῊΡ, καὶ μαθητεύσαντες ἱκαγοὺς, ὑπέστρεψαν 
εἰς Λύστραν καὶ Ἰκόνιον καὶ ᾿Αγντιόχειαν, ἐπι- 
στηρίζοντες τὰς ψυχὰς τῶν μαθητῶν, παρακα- 
οἱοῦντες ἐμμέγειν τῇ πίστει, καὶ ὅτι διὰ πο.λλῶν 
θλίψεων δεῖ ἡμᾶς εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιζδίαν τοῦ 
Θεοῦ. 

β΄. Τοῦτο ἔλεγον, τοῦτο ἐδείχνυον. Ἐπιστηρίζογτες, 
φησὶ, τὰς ψυχὰς τὼν μαθητῶν. Ὧστε ἐστηριγμένοι 
ἦσαν" μᾶλλον δὲ προσετίθεντο. Προὔλεγον τοίνυν, ἵνα 
ph] σχανδαλισθῶσιν. "Ὥσπερ ἐπίτηδες δὲ τὸ αὐτὸ γίνε- 
ται, οὐ διὰ τῶν ἀποστόλων μόνον, ἀλλὰ χαὶ διὰ τῶν 
μαθητῶν: ἵνα μάθωσιν Ex προοιμίων εὐθέως xal τοῦ 
χηρύγματος τὴν δύναμιν, xal ὅτι χαὶ αὐτοὺς δεῖ τοι- 
αὖὔτα πάσχειν, xal ἵνα γενναίως στῶσι, μὴ μόνον 
πρὸς τὰ σημεῖα χεχηνότες, ἀλλὰ πολλῷ μᾶλλον πρὸς 
τοὺς πειρασμούς. Διὰ τοῦτο xai αὐτὸς ἔλεγε" Τὸν αὐτὸν 
ἀγῶνα ἔχοντες, οἷον εἴδετε ἐν ἐμοὶ καὶ ἠκούσατε. 
Διωγμοὶ διωγμοὺς διεδέχοντο" πανταχοῦ πόλεμοι, μά- 
χαι, λιθοδολίαι. Ποία προτροπὴ ; πῶς ἔπειθον ἐν προ- 
οιμίοις θλίψεις λέγοντες; Εἶτα xal ἄλλη παραμυθία. 
Χειροτογήσαντες δὲ αὑτοῖς πρεσδυτέρους xat" 
'ExxAnciav, προσευξάμενοι μετὰ γηστειῶν, παρ- 
ἔθεγεο αὐτοὺς τῷ Κυρίῳ, εἰς ὃν πεπιστεύκχεισαν. 
Εἶδες θερμότητα Παύλου; Προσευξάμενοι, «mo, 
μδτὰ νηστειῶν παρέθεντο αὐτοὺς τῷ Κυρίῳ. 
Ὅρα, μετὰ νηστειῶν αἱ χειροτονίαι. Πάλιν νηστεία, τὸ 
χαθάρσιον τῶν ἡμετέρων ψυχῶν, Καὶ διδιλθόντες τὴν 
Πισιδίαν, ἡλθον εἰς HlaugvAlav * καὶ λαλήσαντες 
àv Πέργῃ τὸν Adyor, κατήντησαν sic Ἀττάλειαν. 
Ἵνα γὰρ μὴ καταπέσῃ τὰ φρονήματα τῶνε μαθη- 
τῶν, ὅτι οἱ νομιζόμενοι θεοὶ τοιαῦτα πάσχουσιν, εἰσῇλ- 
θον πρὸς αὐτοὺς, xai διελέχθησαν. Kalópa* πρῶτον 
εἰς Δέρδην ἐξέρχεται, διδοὺς αὐτοῖς ἀναπνεῦσαι τοῦ 
θυμοῦ, καὶ τότε πάλιν εἰς Λύστραν xai Ἰχόνιον xat 
᾿Αντιόχειαν, θυμουμένοις μὲν αὐτοῖς εἴκων, πεπαυμένοις 
δὲ ἐπιτιθέμενος. [245] Ὁρᾷς, ὅτι οὗ πάντα χάριτι, ἀλλὰ 
χαὶ οἰχείᾳ σπουδῇ διῴχουν *; Κἀχεῖθεν ἀπέπιευσαν 
εἰς ᾿Αγτιόχειαν, ὅθεν ἦσαν παραδεδομέγοι τῇ χάριτι 
τοῦ Θεοῦ εἰς τὸ ἔργον, ὃ ἐπιἪλήρωσαν. Διὰ τί πάλιν 
ἔρχονται εἰς ᾿Αντιόχειαν ; ἵνα ἀπαγγείλωσι τὰ ἐχεῖ y«- 
νόμενα. ΓΑλλως δὲ xal οἰχονομεῖται μέγα πρᾶγμα ἐν 
vtU0ev* ἔδει γὰρ λοιπὸν μετὰ παῤῥησίας τοῖς ἔθνεσι 
κηρύττειν. Ἔρχονται οὖν ταῦτα ἀπαγγέλλοντες, ἵνα 
εἰδέναι ἔχωσι. Καὶ οἰχονομεῖται τότε χατελθεῖν τοὺς 
χωλύοντας τοῖς ἔθνεσιν ὁμιλεῖν, ἵνα λοιπὸν ἀπὸ "Iepo- 
σολύμων πολλὴν λαδόντες ἄδειαν, μετὰ παῤῥησίας ἀπί- 
t03:v. Ἢ καὶ ἄλλις, δείχνυσιν αὐτῶν τὸ ἦθος οὐχ αὖ- 
θαδες. “Ἔρχονται γὰρ τὴν τε πσῤῥησίαν ἐνδειχνύμενοι, 
62; χαὶ χωρὶς ἐχείνων τοῖς ἔθνεσιν ἐχήρυξαν, καὶ τὴν 


* L nus τὰ νοήματα τῶν. *Sieduo codd. optime. Commel., 
Savil. et MonU. ἐδιώχουν. Epir. 


ARCITIEP. CONSTANTINOP. 950 


bxaxohv, ὅτι αὑτοῖς ἀναφέρουσιν οὐ γὰρ à; τοσαῦτα 
κατορθωχότες ἀπενοήθησαν. Ὅθεν ἦσαν παραδεδο- 
μένοι. φησὶ, τῇ χάριει τοῦ Θεοῦ. Καὶ μὴν τὸ Πνεῦμα 
εἶπεν' ἀλλὰ τὰ τοῦ Πνεύματος οἷδεν ὄντα τοῦ Yiov' 
μἱα γὰρ ἐξουσία, ὥσπερ 1d φύσις καὶ Υἱοῦ xai Πνεύ- 
ματος μία. Παραγενόμενοι δὲ καὶ συναγαγόντες τὴν 
'ExxAnciar, ἀπήγγειλαν ὅσα ἐποίησεν ὁ Θεὸς μετ᾽ 
αὐτῶν, xal ὅτι ἥνοιξεν ὃ Θεὸς τοῖς ἔθγεσε θύραν 
σίστεως. Διέτριδον δὲ ἐχδῖ χρόνον οὖκ ὀλίγον σὺν 
τοῖς μαθηταῖς. Εἰχότως " μεγάλη γὰρ οὖσα d$ πόλις, 
ἐδεῖτο διδασκάλων. Ἴδωμεν λοιπὸν ἄνωθεν τὰ εἰρημένα. 
Αὐτῇ τῇ ὄψει b χατέπληξαν αὐτοὺς διαῤῥήξαντες τὰ ἐμά- 
τια. Τοῦτο χαὶ Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ναυὴ ἐποίει ἐπὶ τῇ ἥττη 
τοῦ λαοῦ. Μὴ τοίνυν νομίσῃς ἀνάξιον αὐτῶν εἶναι τοῦτο, 
χαὶ τῆς εὐσταθείας αὑτῶν’ οὐχ ἂν γὰρ ἄλλως ἕπέσχον 
τὴν τοσαύτην ὁρμὴν, οὐχ ἂν ἄλλως τὴν πυρὰν ἔπδεσαν. 
Ὅταν οὖν τι δέῃ τῶν δεόντων γενέσθαι, μηδὲ ἡμεῖ; 
παραιτώμεθα. Εἰ τοίνυν χαὶ μετὰ ταῦτα μόλις ἔπειταν, 
εἰ μὴ οὕτως εἰργάσαντο, τί οὐχ ἂν ἐγένετο ; El γὰρ μὴ 
οὕτως ἐποίησαν, ἐνομίαθησαν ἄν πως ὑψηλοφρονεῖν, 
καὶ μᾶλλον ἐφίεσθαι τῆς τιμῆς. Καὶ ὅρα τὸν λόγον με- 
μετρημένον ἐν τῇ ἐπιπλήξει, xal θαύματος ὁμοῦ γέ- 
μοντα xaX ἐπιπλήξεως. Τοῦτο μάλιστα αὐτοὺς ἐχώλυσε, 
τὸ εἰπεῖν, Καὶ ἡμεῖς ὁμοιοπαθεῖς ἐσμὲν ὑμῖν ἄνθρω- 
σοι, δὐαγγε.λιζόμενοι ὑμᾶς ἀπὸ τῶν ματαίων τούτων 
ἐπιστρέφειν ἐπὶ τὸν Θεόν. ὭὩσεὶ ἔλεγον" “Ανθρωποι 
μέν ἐσμεν, φησὶ, τούτων δὲ μείζους " ταῦτα γὰρ vexpá. 
Ὅρα αὐτοὺς οὐχ ἀνατρέποντας μόνον, ἀλλὰ xal διδά- 
σχοντας, χαὶ οὐδὲν περὶ ἀοράτων φθεγγομένους. Ὃς 
ἐποίησε, φησὶ, tóv οὐραγὸν καὶ τὴν γήν καὶ τὴν 
θάλασσαν, καὶ πάντα τὰ ἐν αὑτοῖς. Mápsupac αὐνοὺς 
λέγει τοὺς ἐνιαυτούς. Ὧ τῆς μανίας τῆς Ἰουδαϊχῆς ] εἰς 
δῆμον οὕτω τιμήσαντα τοὺς ἀποστόλους ἐτόλμησαν 
ἐμόῆναι καὶ λιθάσαι Παῦλον. Ἔξω δὲ τῆς πόλεως ἔσυ- 
ραν, τάχα δεδοιχότες ἐχεῖνον. Καὶ προσευξάμενοι, 
φησὶ, μετὰ γηστειῶν, παρέθεντο αὐτοὺς τῷ Kuple. 
Καὶ νηστεύειν ἐδίδασκον ἐν τοῖς πειρασμοῖς. ix εἶπαν 
ὅσα αὐτοὶ ἐποίησαν, ἀλλ᾽ ὅσα ὁ Θεὸς μετ᾽ αὑτῶν. "Eg 
δοχοῦσι τοὺς πειρασμοὺς λέγειν. Οὐχ ἀπλῶς ἦλθον ἐν- 
ταῦθα, οὐδὲ διαναπαυσόμενοι, [244] ἀλλ᾽ οἰκονομικῶς ὑπὸ 
τοῦ * Ὠνεύματος ὁδηγούμενοι, ὥστε τὸ χήρνγμα τῶν 
ἐθνῶν βεδαιωθῆναι. Καὶ διὰ τί, φησὶν, ἐν Κύπρῳ οὐκ 
ἐποίησαν πρεσδυτέρους οὐδὲ ἐν Σαμαρείᾳ d ; “Ὅτι Exsivr, 
μὲν ἐγγὺς ἣν τῶν ἀποστόλων, αὕτη δὲ τῆς ᾿Αντιοχείας, 
xai ὁ λόγος ἐχράτει" ἐνταῦθα δὲ πολλῆς ἐδέοντο παρα- 
μυθίας, χαὶ μάλιστα οἱ ἐξ ἐθνῶν, ὀφείλοντες πολλὰ 
διδάσχεσθαι. Ἦλθον διδάσκοντες, ὅτι εἰχότως ἐχειροτο- 
νήθησαν ὑπὸ τοῦ Πνεύματος. Καὶ ὅρα τὸ Osppibe ξαύ- 
λου. Οὐ πυνθάνεται εἰ δεῖ λαλῆσαι ἔθνεσιν, ἀλλ᾽ εὐθέως 
λαλεῖ" διὰ τοῦτο ἕλεγεν, Οὐ προσαγεθέμην σαρκὶ 
καὶ αἵματι. 

T. Μέγα ὄντως ἀγαθὸν ἡ θλῖψις, xaX μεγάλης ψυχῆς 
ἔστι, xal γενναίας χατόρθρωμα. Πόσοι μετὰ τοῦτο ἐπί- 
Gttv3av, xal οὐδεὶς οὕτως ἔλαμψεν; O0: προθυμία; 
ἡμῖν δεῖ πανταχοῦ, πυρώσεως ὁ πολλῆς, ψυχῆς πρὸς 
θάνατον παρατεταγμένης " ἄλλως γὰρ οὐχ ἕνι τῆς 
βασιλείας τυχεῖν, μὴ σταυρωθέντα. Μὴ ἀπατῶμεν 
ἑαυτούς. El γὰρ ἐν πολέμῳ σωθῆναι οὐ δυνατὸν τρυ- 
φῶντα χαὶ χρηματιζόμενον χαὶ χαπηλεύοντα χαὶ ὁᾳθυ- 
μοῦντα " πολλῷ μᾶλλον ἐν τῷ πολέμῳ τούτῳ. Ἢ oU» 
οἴεσθε πόλεμον εἶναι νῦν πάντων πολέμων χαλεπώτα- 


b Ali εἰρημένα πρώτῃ τῇ ὄψει. “ Οἰκονομιχῶς ἅτε ὑπὸ τοῦ, 
sic unus. 4 Sic quidam mss, recte. Edi vero ἐν ᾿Αν- 
τιοχεία, male. * Unus ἔλαμψε. Προθυμίας Yap ὑμῖν &i, 
«ιρωσέως. 


929 


vigen' desiderium fervens et accensum? In eamdem 
rursus intravit. civitatem , ut ostenderetur ipsum, 
sicubi recessit, id fecisse, quod vellet verbum inse- 
rere, et quod non oporteret furorem illorum succen- 
dere. liec nen minus quam signa conspicuos illos 
reddebant, et majus gaudium poariebant. Nusquam 
vero dieit ipsos reversos esse, gaudentes quod signa 
fecissent, sed quod digni habiti fuissent pro nomine 
ejus contumeliam pati : nam et hoc a Christo edocti 
fuerant dicente : Nolite gaudere , quia demonia vobis 
subjiciuntur (Luc. 10. 20). Verum enim sincerum gau- 
dium boc est, aliquid pati pro Christo. Deinde in 
civitates illas omnes venerunt, in quibus periclitati 
iuerant. Et postera die profectus est cum Barnaba in 
Derben.20. Cumque evangelizassent civitati illi, et docuis- 
sent multos, reversi sunt Lystram et lconium et Antio- 
chiam, 21. confirmantes animas discipulorum, exhor- 
tantesque ut. permanerent in fide, εἰ quod per multas 
tribulationes oportet nos intrare in regnum Dei. 

9. Hoc dicebant, hoc monstrabant. Confirmantes, 
inquit, animas discipulorum. ltaque confirmati sunt , 
imo sunt appositi. Przdicabant ergo, ne in offendi- 
culum caderent. Et quasi de industria hoc fit, non 
tantum per apostolos, sed etiam per discipulos ; ut 
discant statim ab initio et przdicationis vim, et ipsos 
etiam oportere talia pati; utque fortiter stent, non 
modo ad signa inhiantes, sed multo magis ad tenta- 
tiones. Ideo et ipse dicebat : [dem certamen habentes, 
quale et vidistis in me et exaudistis (Philipp. 1. 50). 
Persequutiones frequentes erant : ubique bella, pu- 
gn:ze, lapidationes. Qualis adhortatio ? quomodo per- 
suadebant, dum in principio tribulationes dicerent? 
Deinde et alia consolatio : 92. Et cum ordinassent illis 
per singulas Ecclesias presbyteros, el orassent cum jeju- 
niis, commendaverunt eos Domino, in quem crediderunt. 
Vidistin' fervorem Pauli * Cum orassent, inquit , cum 
jejuniis, commendaverunt eos Domino. Vide, cum je- 
juniis ordinationes. Rursus jejunium, purgatio ani- 
marum nostrarum. 235. Transeuntesque Pisidiam, vene- 
runt in Pamphyliam ; 24. et loquentes verbum in Perge, 
descenderunt in Attaliam. Nam ne discipulorum animi 
conciderent, quod illi, qui dii existimati fuerant, ta- 
lia paterentur, ingressi sunt ad illos, et alloquuti 
sunt eos, Et vide; prius in Derben exit, dans illis 
respirandi locum a furore, et tunc rursus venit Ly- 
stram, Iconium et Antiochiam : furentibus illis cedens, 
sedatos vero adiens. Vides eos non omnia per gra- 
tiam, sed etiam per proprium studium administrasse. 
95. Et inde navigaverunt Antiochiam, wunde erant tra- 
diti gratie Dei, in opus quod compleverunt. Cur rursus 
Antiochiam veniunt? Ut aununtient ea quz illic facta 
sunt. Alioquin vero hinc magna res administratur : 
oportebat enim jam cum fiducia pr:zedicare gentibus. 
Veniunt ergo hxc nuntiaturi, ul scire possint. Et 
providetur, ut tunc veniant ii qui probhibebant cuin 
gentibus versari ; ut deinde magnam ex Jerosulyimis 
fiduciam adepti, fidenter abirent. Vel aliter  osten- 
dit eorum mores non arrogantiam sapere. Veniunt 
enim, ut et fiduciam suam exhibeant, quod absque 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XXXI. - 


939 
illis predicassent gentibus, et obedientiam, quod ad. 
illos rem referant : neque enim, quod talia fecissent, 
arroganter egerunt. Unde erant traditi, inquit, gratie 
Dei. Etiamque Spiritus dixerat; sed ea; quas suut 
Spiritus, sciebat esse Filii : una enim potestas, sie- 
ut natura Filii et Spiritus est una. 96. Cum autem 
venissent et congregassent Ecclesiam, retulerunt. quanta 
fecisset Deus cum illis, et quia aperuisset gentibus ostium 
fidei. 97. Commorati sunt. autem illic non parvo tem- 
pore cum discipulis. Jure quidem : cum magna enim 
civitas esset, doctoribus opus habebat. Jam superiora 
repetamus. lpso spectaculo terruerunt illos, scinden- 
tes vestimenta sua. Hoc et Jesus Nave fecit, In populi 
clade. Ne ergo putes hoc illis et illorum statu indi- 
gnum esse : neque enim aliter cohibuissent tantum 
impetum, non aliter incendium exstinxissent. Cum 
ergo opus fuerit talibus, ne recusemus agere. Si ergo 
sic agentes vix suaserunt illis, si non hoc fecissent, 
quid non futurum erat? Nam si hoc non fecissent, 
putatum fuissel illos altum sapere et honorem am- 
bire. Et perpende sermonem in tali increpatione mo- 
deratum, admiratione simul et stupore plenum. Iloe 
maxime illos cohibuit, quod dicerent : Et nos similes 
vobis homines passibiles sumus, annuntiantes vobis ab 
his vanis converti ad Dewn ; ac si dicerent : Homines 
quidem sumus, his autem majores; h:ec quippe mor- 
tua sunt. Vide illos non confutantes modo, sed etiam 
docentes, et nihil de invisibilibus loquentes. Qui 
fecit, inquit, celum et terram et mare, et omnia que in 
eis sunt, Testes ipsos dixit annos. O insaniam Judai- 
cam ! Ausi sunt ingredi ad populum sic apostolos ho- 
nOrantem, ausi sunt invadere et lapidare Paulum. 
Extra civitatem autem traxerunt, forsan timentes 
illum. Et orantes, inquit, cum jejuniis commendaverunt 
illos Domino. Et docuerunt jejunandum esse in ten- 
tationibus. Non dixerunt , quanta ipsi fecerant, sed 
quanta Deus fecisset eum illis. Videntur mihi tenta- 
tiones dicere. Non sine causa, nec ad quiescendum 
isthuc venerant, sed Spiritus providentia ducti, ut 
przdicatio gentium firmaretur. Et cur, inquies, nee 
in Cypro, nec in Samaria presbyteros fecerunt ? Quia 
hxc prope apostolos erat, Cyprus vero prope An- 
tiochiam, et verbum invalescebat ; hic Sero multa 
coneelatione opus habebant, maxime gentiles, qui 
multum doceri debebant. Venerunt docentes , quia 
jure ordinati fuerant a Spiritu. Et vide fervorem 
Pauli. Non interrogat, an oporteat loqui gentibus, sed 
statim loquitur : ideo dicebat, Non acquievi carni εἰ 
sanguini (Gal. 1. 10). 

9. Magnum vere bonum tribulatio, ac magn: et 
Renerosz animi opus. Quol postea crediderunt, et 
ulus i3. fulsit? Ita nobis ubique alacritate opus est, 
multoque fervore, anima ad mortem parata : alio 
enim modo non possumus regnum consequi, nisi per 
crucem. Ne decipiainus nosmetipsos. Si enim in bello 
servari nequit, qui deliciatur, pecuniis studet, cau- 
ponatur ignavusque est : multo minus in hoec bello. 
Annon putatis esse nunc bellum omnium gravíssi- 
mum ? Non est nobis, inquit, pugna adrersus sangyui- 


251 
nem et carnem. (Ephes. t. 12). Et prandentibus, et 
aibulantibus, et lavantibus adest inimicus. Non novit 
enim tempus induciarum, nisi somni; imo etiam 
tunc spe impugnat, et impuras immittit cogitatio- 
nes, alque a somniis lasciviores efficit. Nos autem 
quasi parva res sit, pro qua ipse pugnat, non sobrii 
sumus, neque surgimus, neque respicimus multiti- 
dinem adversariarum nobis potestatum ; non cogita- 
mus hoc ipsum maximz infelicitatis esse ; sed tot 
conclusi bellis , ac si pax esset deliciamur. Credite 
mihi, graviora nunc adsunt, quam qux Paulus pas- 
sus est. Tunc illum lapidibus impetierunt ; nunc ver- 
bis impetimur, qus lapidibus graviora sunt. Quid 
ergo factu opus ? [d quod ille fecit : lapidantes enim 
se odio non habuit ; sed postquam illum traxerant, 
regressus est in civitatem, benefacturus iis, qui se 
ita l:cserant. Si tu quoque contumeliosum et te inju- 
ste ledentem tuleris, lapidatus esse dici potes. Ne 
dixeris : Neminem 1:65]. Quem enim lxsit Paulus ut 
lapidaretur? Regnum anuuntiabat, ab errore redu- 
cebat, ad Deum adducebat : hzc digna sunt coronis, 
proclamatione, innumeris bonis, non lapidibus; et 
tamen ille contraria passus est. Πα quippe splen- 
dida est victoria. Et traxerunt eum, inquit. Te quo- 
que sspe trahunt; sed ne irascaris, imo mansuete 
pr:edica verburn. Te coutumelia affecit? Tace et be- 
nedic, si potes, et sic tu quoque przdicasti verbum, 
docuisti modestiam et mansuetudinem. Multos novi 
non tam vulneribus, quam verborum plagis sauciari : 
nam illud quidem vulnus corpus suscipit, hoc anima. 
Sed ne doleamus, imo dolentes sustineamus. Nor 
videtis pugiles, quorum capita vulnerata, dentes ex- 
cussi, strenue ferre de!ores? Hic vero non opus est 
stridore et morsu. Recordare Doinini tui, et pharma- 
cum statim ejus recordatione apposulsti ; recordare 
Pauli : cogita te, qui percussus es, vicisse , illum 
vero, qui percussit, victum esse, et sic totum curato. 
Momentum est : ne rapiaris, et totum perfecisti : ne 
movearis, et totum exstinxisti. Magna consolatio 
est aliquid te pro Christo pati : non pr:adicas 
sermonem fidei, sed przedicas sermonem philo- 
sophie. At, inquies, quanto magis ille mansue- 
tum videbit, tanto magis instabit. Propterea igitur 
doles, quod ille tibi mercedem augeat ? At intracta- 
bilis est , inquies? Hzc pusillanimitatis tuxe excusa- 
tio est : alio modo intractabilis erit, si te ulciscaris. 
Si sciret Deus illos intractabiles fore, si non te ulci- 
scaris, non hoc prxcepisset, sed dixisset, Te ipsum 
ulciscere : verum novit hoc tibi utilius fore. 
Contumelie quomodo ferende. — Ne pone legem 
divinz contrariam : illi obtempera. Non es tu me- 
lior co qui fecit nos. Dixit, Fer contumelias , tu vero 
dicis, Contumeliam rependo, ne (iat intractabilis. 
Tu ergo plus sapis, quam ille? ll:ec verba ex pas- 
sione, acerbitate, οἱ arrogantia proficiscuntur, ac 
contraria sunt legi Dei. Etiamsi enim lzderent, an- 
uon obtemperandum erat? Cum quidpiam Deus prz. 
cipit, ne ponamus nos legem contrariam. Jlesponsio, 
juquit, submissa avertit iram (Prov. 15. 1). lloc ergo 


S. JOANNIS CBRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


2:3 
facit submissa, non contraria. Si übi prodest, ἢ} «quo. 
que prodest : si vero tibi nocet, qui correcturus illam 
es, multo magis illi nocebit. Medice, cura teipsum 
(Luc. &. 23). Maledixit? Tu lauda : conviciatus esi! 
Tu encomiis celebra : insidiatus est? Bene fac tu: 
coniraria repende, si tandem salutem ejus curas, ἃς 
ne velis vulnus tuum ulcisci. At, iuquies, s:epe pa- 
tientiam meam expertus, deterior evasit ? Hoc non te, 
sed illum spectat. Vis scire quanta passus sit Deus! 
Aras illius subverlerunt, prophetas occiderunt : δἱ 
omnia pertulit. Annon poterat fulmeu demittere ? Sed 
postquam prophetas quos miserat occiderunt, tune 
Filium suu misit. Quando magis impie agebant, 
lunc majus beneficium contulit. Et tu si quem cx- 
asperatum videris, tunc magis cede : ille namque fa- 
ror majori eget consolatione. Quanto graviorem con- 
tuineliam infert, tanto majori mansuetudine Opus 
est : ac sicul febris quando magis instat, tunc plus 
opus habet cedente : sic et ille qui irascitur. Quando 
fera magis exasperatur, tunc omues fugimus : sic el 
irato cedamus. Ne putes hoc honorem esse : Alio 
quin feram honoramus, et furentes proinde honora. 
mus, cum declinamus ? Minime : ignominia hoc est 
et contumelia; imo non ignominia et contumelia, sed 
misericordia et benignitas. Non vides nautas, quando 
vehementer flat ventus, demittere vela, ne deinerga- 
tur navis? equitem non vides, cum abripit equus , 
cedentem nec retinentem, ne sponte vires absumat? 

4. Moc et tu facito. Furor ignis est, flamma anlens 
naateria egens : ne igni. escam suppedites, et cito 
malum exstinguis. Ira 0n per se vim habet , nisi 
alius ipsam alat. Nullam tu excusationem habes. 
llle furore detinetur, nec scit quid fácit; tu qui 
illum intueris , cum in paria incidens , neque huc 
sapientior evadis , quam veniam mereris ἢ Si i» cou- 
vivium quis veniens , in vestibulo quempiam vákcte! 
ebrium indecore agentem, deindeque i psein paria iuci- 
deret, nonne post illum ebrius factus mánus venia 
dignus esset ? lta et hic dicendum : ne putemus posse 
ad defensionem dici : Non cgo capi : hoc contra nos 
est , quia neque illum videntes , temperantiores facti 
sumus : quemadmodum si quis dicat : Ego non pri- 
mus occidi. ldco namque pana dignus es, quia 
exemplum videns , non te cohibuisti. 

] racundi imago. — Si videres ebrium vomere , dis- 
trahi , dirumpi , oculis torvis respicere , immundüia 
mensam replere, omnes illum fugere, deindeque 
jn paria iucideres, annon magis culpaudus esses 7 
Talis est iracundus : magis venas inflat quam is qui 
vomit : oculos inflammat , viscera discerpit, vomit 
verba illo cibo impuriora, indigesta omnia loquitur ni- 
hilque perfectutn ( non enim sinit ira ) 5 scd sicut ilic 
sepe immoderati humores stomachum  turbante- 
omnia evacuant: ita et hic caler nimins &uima 
concutiens , non sinit tegere qu: silere Oportercl : 
sed dicenda et non dicenda effundit , non audicites, 
sed semetipsum deturpans. Sicut igiiur vomentes 
fugimus, sic et iratos fugiamus. Quid faciemus? 
il'ulvere vomitum legamus, tacendo canes vocemus 


231 


“ου; Obx ἔστιν ἡμῖν, qnoi, ἡ πάλη πρὸς αἷμα 
xal σάρκα. ἾΚαὶ ἀριστῶσι, xai βαδίζουσι, χαὶ λουο- 
μένοις πάρεστιν ὁ ἐχθρός. Οὐ γὰρ οἷδε χαιρὸν &va- 
xoc, εἰ μὴ τὸν τοῦ ὕπνου μόνον " πολλάχις δὲ xol 
τότε πολεμεῖ, xal λογισμοὺς ἐμδάλλων ἀχαθάρτους, 
xal ἀσελγεστέρους ἀπὸ τῶν ὀνειράτων ἐργαζόμενος. 
Ἡμεῖς 65 ὡς περὶ μιχροῦ τοῦ πράγματος ὄντος, ὑπὲρ 
οὗ ἐκεῖνος πολεμεῖ, οὐ νήφομεν, οὐδὲ διανιστάμεθα. 
οὐδὲ βλέπομεν εἰς τὸ πλῆθος τῶν ἀντιχειμένων ἡμῖν 
δυνάμεων᾽ οὐχ ἐννοοῦμεν, ὅτι τοῦτο αὐτὸ τῆς μεγί- 
στῆς δυσπραγίας ἐστίν" ἀλλ᾽ ὑπὸ τοσούτων χυχλούμε- 
νοι πολέμων, ὡς ἐν εἰρήνῃ τρυφῶμεν. Πιστεύσατέ μοι, 
ὧν Παῦλος ἔπαθε χαλεπώτερα ἔστι παθεῖν νῦν. "Ἐδαλ- 
λον αὑτὸν tÓvs λίθοις ἐχεῖνοι᾽ ἔστι ῥήμασι βάλλεσθαι 
xai νῦν λίθων χαλεπωτέροις. Τί οὖν δεῖ ποιεῖν ; 
Ὅπερ ἐχεῖνος ἐποίησε" τοὺς βάλλοντας γὰρ οὐχ ἐμί- 
σησπεν, ἀλλὰ συράντων αὐτὸν εἰσῆλθε πάλιν εἰς τὴν 
πόλιν, εὐεργετήσων τοὺς τὰ τοιαῦτα ἡἠδιχηχότας. "Av 
ἐνέγχῃς xaX σὺ τὸν ὑδριστὴν τὸν τραχὺν, τὸν ἀδίχως 
ας ἐργασόμενον ταῦτα, ἐλιθάσθης χαὶ σύ. Μὴ γὰρ εἴ- 
πῆς, ὅτι Οὐδὲν ἠδίχησα. Τί γὰρ Παῦλος ἡἠδίχησεν ἵνα 
λιθασθῇ ; Βασιλείσν χατήγγελλε, πλάνης ἀπῆγε, τῷ 
Θεῷ προσῆγε" ταῦτα στεφάνων ἄξια, ταῦτα ἀναχη- 
ρύξεως, ταῦτα μυρίων ἀγαθῶν, οὐ λίθων * ἀλλ᾽ ὅμως 
τἀναντία ἔπασχεν. Αὕτη γὰρ ἡ λαμπρὰ νίχη. Καὶ ἔσυ- 
[av αὐτὸν, φησί. Καί σε πολλάχις σύρουσιν’ ἀλλὰ μὴ 
ὀργισθῇς, ἀλλὰ χήρυξον τὸν λόγον διὰ τῆς ἐπιειχείας. 
ὝΡρισέ σε; Σίγησον, xaX εὐλόγησον εἰ δύνασαι, χαὶ 
οὕτως ἐχήρυξας xaY σὺ τὸν λόγον, ἐπαίδευσας ἐπιεί- 
χειᾶν, ἐπαίδευσας πραότητα. Οἶδα πολλοὺς οὐχ οὕτω 
τραύμασιν ἀλγοῦντας, ὡς πληγῇ τῇ διὰ ῥημάτων᾽ 
τοῦτο μὲν γὰρ τὸ τραῦμα τὸ σῶμα δέχεται, ἐχεῖνο δὲ 
ἡ ψυχή. ᾿Αλλὰ μὴ ἀλγήσωμεν, μᾶλλον δὲ ἀλγήσαντες 
ἐνέγχωμεν. Οὐχ ὁρᾷτε τοὺς πυχτεύοντας, οἵ [245] διατε- 
τριομένοι τὰς χεφαλὰς, τοὺς ὀδόντας ἐνδαχόντες, οὕτως 
ἡ μέρως φέρουσι τὰς ἀλγηδόνα:; Ἑνταῦθα δὲ οὐ χρεία 
βρύξαι τοὺς ὀδόντας, οὐ χρεία δαχεῖν. ᾿Αναμνήσθητι 
τοῦ Δεσπότου τοῦ σοῦ, χαὶ τὸ φάρμαχον εὐθέως ἐπέ- 
θηχας τῇ μνήμῃ" ἀναμνέσθητι Παύλου * ἐννόησον ὅτι 
σὺ ἐνίχησας ὁ πληττόμενος, ἐχεῖνος δὲ ἥττηται ὁ πλή- 
ξας. καὶ τὸ πᾶν ἰάσω διὰ τούτου. "Porf, ἐστι, μὴ συν- 
αρπαγῆῇς, χαὶ τὸ πᾶν χατώρθωσας εὐθέως" μὴ χινη- 
θῇς, xaX τὸ πᾶν ἔσδεσας. Μεγάλη παραμυθία τὸ διὰ 
Χριστόν τι παθεῖν" οὐ χηρύττεις τὸν λόγον τῆς πίστεως, 
ἀλλὰ χηρύττεις τὸν λόγον τῆς φιλοσοφίας. "'AXX ὅσῳ 
ἂν ἴδῃ τὴν ἐπιείχειαν, φησὶ, τοσούτῳ μᾶλλον ἐπιτίϑε- 
ται. Διὰ τοῦτο οὖν ἀλγεῖς, ὅτι μᾶλλόν σοι τοὺς μισβοὺς 


αὔξει; ᾿Αλλ᾽ ἄχρηστος γίνετα:, φησί. Τοῦτο σχῆψις τῆς 


ἰδίας μιχροψυχίας" ἑτέρως ἄχρηστος γίνεται, ἂν ἀμύνῃ. 
Εἰ fije: ὁ Θεὸς, ὅτι διὰ τοῦ μὴ ἀμύνεσθαι ἄχρηστοι 
ἐγίνοντο oi ἄδιχοι, οὐχ ἂν τοῦτο ἐπέταξεν, ἀλλ᾽ εἶπεν 4 
ἂν, "Apuvoy σαυτῷ ἀλλ᾽ οἷδεν ὅτι οὕτω μᾶλλον ὧφε- 
λεῖται. 

Μὴ ἀντινομοθέτει τῷ Θεῷ " ἐχείνῳ πείθου. Οὐχ εἶ σὺ 
ἀγαθώτερος τοῦ ποιήσαντος ἡμᾶς. Εἶπεν, "Y6pwóue- 
νος φέρε" σὺ λέγεις. ᾿Ανθυδρίζω, ἵνα μὴ ἄχρηστος 
γένηται". Σὺ οὖν μᾶλλον αὐτοῦ φροντίζεις : Πάθους 
ταῦτα χαὶ τραχύτητος τὰ ῥήματα xal ἀλαζονείας xal 
τοῦ ἀντινομοθετεῖν τῷ Θεῷ. Εἰ γὰρ χαὶ ἐδλάπτετο, οὐχὶ 
πείθεσθα’ ἐχρῆν; Ὅταν ὁ Θεός τι προστάττῃ, μὴ ἀντι- 
vo κηθετῶμεν ἡμεῖς. 'AxÓxpuguc, φησὶν͵, ὑποπίπτουσα 


* Unus τοῦτο ἐποίυσεν, ἀλλ᾽ εἶπεν. 
Cuonem codicum recepimus. Evrr. 


ParnoL. Ga. LX. 


* Montf. γένωμαι. Le- 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XXXI. 


252 
ἀποστρέφει ὀργάς. "Apa ποῦτο ποιεῖ ὑποπίπτουσα, 
οὐχ ἐναντιουμένη. El σὲ ὠφελεῖ, χἀχεῖνον ὠφελεῖ. εἰ δέ 
σε βλάπτει τὸν μέλλοντα διορθοῦσθαι ἐχεῖνον, πολλῷ 
μᾶλλον ἐχεῖνον. Ἰατρὲ, θεράπευσον σεαυτόν. Εἶπε 
χαχῶς; Ἐπαίνεσον σύ“ ἑλοιδόρησεν : Ἐγχωμίασον - 
ἐπεδούλευσεν ; Εὐεργέτησον * τοῖς ἐναντίοις αὐτὸν &peí- 
6ov, e Ts ὅλως τῆς ἐχείνου σωτηρίας προνοεῖς, xal μὴ 
σαυτοῦ τὸ πάθος ἐχδιχεῖν θέλε. Καὶ μὴν πολλάκις, 
φησὶν, ἀπολαύσας μαχρόθυμίας χείρων γέγονε. Τοῦτο 
οὐ παρὰ σὲ, ἀλλὰ παρ᾽ αὐτόν. Βούλει μαθεῖν οἷα ἔπαθεν 
ὁ θεός ; Τὰ θυσιαστήρια αὐτοῦ χατέσχαψαν, τοὺς προ- 
φῆτας ἀπέχτειναν, xal πάντα ἔφερεν, Οὐκ ἠδύνατο 
σχηπτὸν ἄνωθεν χαταγαγεῖν; ᾿Αλλ᾽ ὅτε τοὺς προφήτας 
ἀπέστειλε, xal ἀνεῖλον αὑτοὺς, τότε τὸν Υἱὸν ἔπεμψεν “ 
ὅτε μείζονα ἢσέδησαν, τότε μειζόνως εὐηργέττησε : Καὶ 
σὺ. ἂν ἴδῃς τραχυνόμενον, τότε μειζόνωφ εἴξον * μείξονος 
γὰρ ἡ μανία αὕτη δεῖται παραμυθίας. “Ὅσῳ ἂν χαλεπώ- 
τερα ὑδρίξῃ, τοσούτῳ πλείονος b ἐπιεικείας δεῖται" xai 
καθάπερ πυρετὸς ὅταν σφοδρὸν πνεύσῃ, τότε δεῖται τοῦ 
εἴποντος * οὕτω καὶ ὁ θυμούμενος. Τὸ θηρίον ὅταν μά- 
λιστα ἀγριαίνῃ, τότε φεύγομεν ἅπαντες " οὕτω καὶ τὸν 
ὀργιζόμενον. Μὴ νομίσῃς τοῦτο τιμὴν εἶναι - ἐπεὶ χαὶ 
τὸ θηρίον τιμῶμεν, xal τοὺς μαινομένους; γοῦν τιμῶ- 
μεν, ὅταν ἐχχλίνωμεν ; Οὐδαμῶς * àztula τοῦτό ἐστι xai 
ὕδρις * μᾶλλον δὲ οὐχ ἀτιμία xal ὕδρι:, ἀλλ᾽ ἔλεος xal 
φιλανθρωπία. Οὐχ ὁρᾷς τοὺς ναύτας, ὅταν σφοδρὸν 
ἐμπνεύσῃ τὸ πνεῦμα, [246] χαθαιροῦντας τὰ ἱστία, ὥστε 
μὴ καταδῦσαι τὸ σχάφος ; τοὺς ἵππους ὅταν συναρπάσωσι 
τὸν ἐπιδάτην, συνενδιδόντα, χαὶ οὐ χαθέλχοντα, ἵνα μὴ 
αὐτομάτως χενώσῃ thv δύναμιν ; 

δ΄. Τοῦτο xat σὺ ποίησον. Il2p ἐστιν ὁ θυμὸς, φλόξ ἐστιν 
ὀξεῖα δεομένη ὕλης " μὴ παράσχῃς τὴν τροφὴν νῷ πυρὶ, 
καὶ ταχέως ἔτδεσας τὸ χαχόν. Οὐχ ἔχει xa0* ἑαυτὴν 
ἰσχὺν ἡ ὀργὴν ἂν μὴ ἕτερος ὁ τρέφων αὐτὴν ἧ. Οὐδεμία 
aol ἐστιν ἀπολογία. Ἐχεῖνος χατέχεται τῇ μανίᾳ, xoi 
οὐχ οἷδε τί ποιεῖ" σὺ θεωρῶν αὐτὸν, ὅταν τοῖς αὑτοῖς 
περιπέσῃς, xat μηδὲ ἐξ ἐχείνου σωφρονισθῇς, ποία 
συγγνώμη ; El tv συμποτίῳ τις γενόμενος τινὰ ἐν προ- 
θύροις ἴδοι μεθύοντα χαὶ ἀσχημονοῦντα, εἶτα χαὶ αὐτὸς 
τοῖς ὁμοίοις περιπέσῃ. οὐ πολλῷ μᾶλλον μετ᾽ ἐχεῖνον 
μεθύων» ἀσύγγνωστος ἂν εἴν, ; Οὕτω χαὶ ἐνταῦθα" μὴ 
νομίζωμεν εἶναι ἀπολογίαν τὸ λέγειν, ὅτι Οὐχ ἐγὼ xz- 
τῆρξα * τοῦτο χαθ᾽ ἡμῶν ἐστιν, ὅτι μηδὲ ἐχεῖνον ἰδόντες 
ἐσωφρονίσθη μεν" ὥσπερ ἂν εἴποι τις, Οὐχ ἐγὼ ἐφόνευσα 
πρῶτος. Διὰ γὰρ τοῦτο χολάσεως εἶ ἄξιος, ὅτι μτδὲ εἰς 
τὸ παράδειγμα ἰδὼν ἐπέσχες. σαυτόν. 

Εἰ ἴδοις ἐμοῦντα τὸν μεθύοντα, διασπώμενον, διαῤ- 
ῥηγνύμενον, τοὺς ὀφθαλμοὺς ἔχοντα διατεταμένους, 
ἀκαθαρσίας τὴν τράπεζαν πληροῦντα, πάντας αὑτὸν 
ἀποφεύγοντας, εἶτα τοῖς αὑτοῖς περιπέσῃς, οὐχὶ μᾶλλον 
ἔσῃ μισητός ; τοιοῦτός ἐστι χαὶ ὁ ὀργιζόμενος" μᾶλ-- 
λον τοῦ ἐμοῦντος διατείνεε τὰς φλέδας, πυροῖ τοὺς 
ὀφθαλμοὺς, διασπᾶται τὰ σπλάγχνα, ἐμεῖ πολλῷ ῥή- 
ματα τῆς τροφῆς ἐχείνης ἀχαθαρτότερα, ἀδιαμάσητα 
πάντα φθέγγεται, οὐδὲν χατειργασμένον (οὐ γὰρ ἀφίτ- 
σιν ὁ θυμός) " ἀλλ᾽ ὥσπερ ἐχεῖ πολλάχις ἀμετρία χυ- 
μῶν διενοχλήσασα τὸν στόμαχον, πάντα ἐχένωσεν" 
οὕτω καὶ ἐνταῦθα ἀμετρία θερμότητος διενοχλήσασα 
τὴν ψυχὴν, οὐχ ἀφίησι στέγειν ἃ σιγᾷν χαλὸν, ἀλλὰ 
ῥητὰ χαὶ ἄῤῥητα λέγει, οὐχὶ τοὺς ἀχούοντας, ἀλλ᾽ lav- 
τὸν αἰσχύνων. Ὥσπερ οὖν ἀπὸ τῶν ἑἐμούντων φεύγο- 
μεν, οὕτω xaX ἀπὸ τῶν ὀργιζομένων. Τί ποιοῦντες : 


* Alius μειζόνως. 


NS 


251 
nem. et carnem. (Ephes. ἢ. 13). Et prandentibus, et 
ainbulantibus, et lavantibus adest inimicus. Non novit 
enim tempus induciarum, nisi somni ; imo etiam 
tunc szpe impugnat, et impuras immittit cogitatio- 
nes, atque a somniis lasciviores efficit. Nos autem 
quasi parva res sit, pro qua ipse pugnat, non sobrii 
sumus, neque surgimus, neque respicimus multitu- 
dinem adversariarum nobis potestatum ; non cogita- 
mus hoc ipsum maximz infelicitatis esse ; sed tot 
conclusi bellis, ac si pax esset deliciamur. Credite 
mihi, graviora nunc adsunt, quam 412 Paulus pas- 
sus est. Tunc illum lapidibus impetierunt ; nunc ver- 
bis impetimur, qus lapidibus graviora sunt. Quid 
ergo factu opus? Id quod ille fecit : lapidantes enim 
se odio non habuit ; sed postquam illum traxerant, 
regressus est in civitatem, benefacturus iis, qui se 
ita lxserant. Si tu quoque contumeliosum et te inju- 
ste lz:dentem tuleris, lapidatus esse dici potes. Ne 
dixeris : Neminem lxsi. Quem enim l:sit Paulus ut 
lapidaretue? Regnum annuntiabat, ab errore redu- 
cebat, ad Deum adducebat : hzc digna sunt coronis, 
proclamatione, innumeris bonis, non lapidibus; et 
tamen ille contraria passus est. Hzec quippe splen- 
dida est victoria. El trazerunt eum, inquit. Te quo- 
que sspe trahunt; sed ne irascaris, imo mansuete 
predica verbum. Te coutumelia affecit? Tace et be- 
nedic, si potes, et sic tu quoque przxdicasti verbum, 
docuisti modestiam et mansuetudinem. Multos novi 
non tam vulneribus, quam verborum plagis sauciari : 
nam illud quidem vulnus corpus suscipit, hoc anima. 
Sed ne doleamus, imo dolentes sustineamus. Non 
videtis pugiles, quorum capita vulnerata, dentes ex- 
cussi, strenue ferre dclores? Hic vero non opus est 
stridore et morsu. Recordare Doinini tui, et pharma- 
cum statim ejus recordatione apposulsti; recordare 
Pauli : cogita te, qui percussus es, vicisse , illum 
vero, qui percussit, victum esse, et sic totum curato, 
Momentum est : ne rapiaris, et totum perfecisti : ne 
movearis, et totum exstinxisti. Magna consolatio 
est aliquid te pro Christo pati : non przedicas 
sermonem fidei, sed przedicas sermonem philo- 
sophie. At, inquies, quanto magis ille mansue- 
tum videbit, tanto magis instabit. Propterea igitur 
doles, quod ille tibi mercedem augeat ἢ At intracta- 
bilis est , inquies? Hzc pusillanimitatis tu:xe excusa- 
tio est : 4110 modo intractabilis erit, si te ulciscaris. 
Si sciret Deus illos intractabiles fore, si non te ulci- 
scaris, non hoc przcepisset, sed dixisset, Te ipsum 
ulciscere : verum novit hoc tibi utilius fore. 
Contumelie quomodo ferende. — Ne pone legem 
divinz contrariam : illi obtempera. Non es tu. me- 
lior co qui fecit nos. Dixit, Fer contumelias , t« vero 
dicis, Contumeliam rependo, ne (iat intractahilis. 
Tu ergo plus sapis, quam ille? Ilec verba ex pas- 
*ione, acerbitate, οἱ arrogantia proficiscuntur, ac 
contraria sunt legi Dei. Etiamsi enim lz::ederent, an- 
non obtemperandum erat ? Cum quidpiam Deus prz. 
cipit, ne ponamus nos legen contrariam. Jesponsio, 
iuquit, submissa avertit iram (Prov. 15. 1). lloc ergo 


S. JOANNIS CBRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


4:3 
facit submissa, non contraria. Si übi prodest, il'l quo- 
que prodest : si vero tibi nocet, qui correcturus illum 
es, multo magis illi nocebit. Medice, cura leipsum 
(Luc. 4. 25). Maledixit? Tu lauda : conviciatus esi 7 
Tu encomiis celebra : insidiatus est? Bene fac tu: 
contraria repende, si tandem salutem ejus curas, ac 
ne velis vulnus tium uleisci. At, inquies, s:epe pa- 
tientiamn meam expertus, deterior evasit ? Hoc non te, 
sed illum spectat. Vis scire quanta passus sit Deus? 
Aras illius subverlerunt, prophetas occiderunt : et 
omnia pertulit. Annon poterat fulmen demittere ? Sed 
postquam prophetas quos miserat occiderunt, tune 
Filium suu misit. Quando magis impie agebant, 
lunc. majus beneficium contulit. Et tu si quem cx- 
asperatum videris, tunc magis cede : ille namque fu- 
ror majori eget consolatione. Quanto graviorem con- 
tumeliam infert, tanto majori mansuetudine opus 
est : ac sicut febris quando magis instat, tunc plus 
opus habet cedente : sic et ille qui irascitur. Quando 
fera magis exasperatur, tunc omues fugimus : sic et 
irato cedamus. Ne putes hoc honorem esse : Alio- 
quin feram honoramus, et furentes proinde honora- 
mus, cum.declinamus ? Minime : ignominia hoc est 
et contumelia ; imo nou ignominia et contumelia, scd 
misericordia et benignitas. Non vides nautas, quando 
vehementer flat ventus, demittere vela, ne deinerga- 
tur. navis? equitem non vides, cum abripit equus , 
cedentem nec retinentem, ne sponte vires absuniat? 

4. Moc et tu facito. Furor ignis est, flamma ardens 
materia egens : ne igni. escam suppedites, et cito 
malum exstinguis. Ira non per se vim habet , nisi 
alius ipsam alat. Nullam tu excusationem babes. 
llle furore detinetur, nec scit quid fácit; tu qui 
illum intueris , cum in paria incidens , neqüe hiuc 
sapientior evadis, quam veniam mereris ? Si in cou- 
vivium quis veniens , in vestibulo quempism videret 
ebrium indecore ageutem, deindeque ipsein paria iuci- 
deret, nonne post illum ebrius factus minus venia 
dignus esset ? Ita et hic dicendum : ne putemus posse 
ad defensionem dici : Non cgo caypi : hoc contra nos 
est , quia neque illum videntes , temperantiores facti 
sumus : quemadmodum si quis dicat : Ego non pri- 
mus occidi. ldeo namque pana dignus es , quia 
exemplum videns, non te cohibuisti. 

lracundi imago. — Si videres ebrium vomere , dis- 
trahi , dirumpi , oculis torvis respicere , iinmiunditia 
mensam replere, omnes illum fugere, deindeque 
in paria iwcideres, annon magis culpandus esses ἢ 
Talis est iracundus : magis venas iuflat » quam is qui 
vomit : oculos. inflammat , viscera disccrpit, vomit 
verba illo cibo impuriora, indigesta omnia loquitur ni- 
hilque perfectuin ( non enim sinit ira ) ; sed sicut i'lic 
sepe immoderati humores stomachum  turhantes 
omnia evacuant: ita et hic caler nimius auimamn 
concutierns , non sinit tegere 48 silere oporteret ; 
sed dicenda et non dicenda effundit ὁ ton audientes, 
sed semetipsum deturpaus. Sicul igi'"r vomentes 
fugimus, sic et iratos fugiamus. Quid faciemus ? 
P'ulvere vomitum tegamus, tacendo canes vocemus 


“δὶ 


20»; Obx ἔστιν ἡμῖν, qnoi, ἡ πάλη πρὸς αἷμα 
xal cdpxa. Kai ἀριστῶσι, xa βαδίζουσι, xai λουο- 
μένοις πάρεστιν ὁ ἐχθρός. Οὐ γὰρ οἷδε xatphv áva- 
χωχῆς, εἰ μὴ τὸν τοῦ ὕπνου μόνον" πολλάχις δὲ xol 
τότε πολεμεῖ, xal λογισμοὺς ἐμδάλλων ἀχαθάρτους, 
xal ἀσελγεσεέρους ἀπὸ τῶν ὀνειράτων ἐργαζόμενος. 
Ἡμεῖς δὲ ὡς περὶ μικροῦ τοῦ πράγματος ὄντος, ὑπὲρ 
οὗ ἑχεῖνος πολεμεῖ, οὐ νήφομεν, οὐδὲ διανιστάμεθα. 
οὐδὲ βλέπομεν εἰς τὸ πλῆθος τῶν ἀντιχειμένων ἡμῖν 
δυνάμεων’ οὐχ ἐννοοῦμεν, ὅτι τοῦτο αὐτὸ τῆς μεγί- 
στῆς δυσπραγίας ἐστίν" ἀλλ᾽ ὑπὸ τοσούτων χυχλούμε- 
νοι πολέμων, ὡς Ev εἰρήνῃ τρυφῶμεν. Πιστεύσατέ μοι, 
ὧν Παῦλος ἔπαθε χαλεπώτερα ἔστι παθεῖν νῦν. Ἔδαλ- 
λον αὐτὸν τότΞ λίθοις ἐχεῖνοι᾽ ἔστι ῥήμασι βάλλεσθαι 
xai νῦν λίθων χαλεπωτέροις. Τί οὖν δεῖ ποιεῖν ; 
Ὅπερ ἐχεῖνος ἐποίησε" τοὺς βάλλοντας γὰρ οὐχ ἐμί- 
σητεν, ἀλλὰ συράντων αὐτὸν εἰσῆλθε πάλιν εἰς τὴν 
“πόλιν, εὐεργετήσων τοὺς τὰ τοιαῦτα ἡἠδιχηχότα:. "Av 
ἐνέγχῃς χαὶ σὺ τὸν ὑδριστὴν τὸν τραχὺν, τὸν ἀδίχως 
ας ἐργασόμενον ταῦτα, ἐλιθάσθης xal σύ. Μὴ γὰρ εἴ- 
πῆς, ὅτι Οὐδὲν ἠδίχησα. Τί γὰρ Παῦλος ἡἠδίχησεν ἵνα 
λιθασθῇ ; Βασιλείσν χατήγγελλε, πλάνης ἀπῆγε, τῷ 
Θεῷ προσῆγε" ταῦτα στεφάνων ἄξια, ταῦτα ἀναχὴ- 
ρύξεως, ταῦτα μυρίων ἀγαθῶν, οὐ λίθων " ἀλλ᾽ ὅμως 
τἀναντία ἔπασχεν. Αὕτη γὰρ fj λαμπρὰ νίχη. Kul ἔσυ- 
[av αὑτὸν, φησί. Καί σε πολλάχις σύρουσιν’ ἀλλὰ μὴ 
ὀργισθῇς, ἀλλὰ χήρυξον τὸν λόγον διὰ τῆς ἐπιειχείας. 
"Y6p:cé σε; Σίγησον, xaX εὐλόγησον εἰ δύνασαι, χαὶ 
οὕτως ἐχήρνξας xaX σὺ τὸν λόγον, ἐπαίδευσας ἐπιεί- 
xttav, ἐπαίδευσας πραότητα. Olba πολλοὺς οὐχ οὕτω 
τραύμασιν ἀλγοῦντας, ὡς πληγῇ τῇ διὰ ῥημάτων" 
τοῦτο μὲν γὰρ τὸ τραῦμα τὸ σῶμα δέχεται, ἐχεῖνο δὲ 
ἡ ψυχῆ, ᾿Αλλὰ μὴ ἀλγήσωμεν, μᾶλλον δὲ ἀλγήσαντες 
ἐνέγχωμεν. Οὐχ ὀρᾷτε τοὺς πυχτεύοντας, οἵ [949] διατε- 
τρωμένοι τὰς χεφαλὰς, τοὺς ὀδόντας ἐνδαχόντες, οὕτως 
ἡμέρως φέρουσι τὰς ἀλγηδόνα:; Ἑνταῦθα δὲ οὐ χρεία 
βρύξαι τοὺς ὀδόντας, οὐ χρεία δαχεῖν. ᾿Αναμνήσθητι 
τοῦ Δεσπότου τοῦ doU, xal τὸ φάρμαχον εὐθέως ἐπέ- 
θηκας τῇ μνήμῃ" ἀναμνέσθητι Παύλου * ἐννόησον ὅτι 
σὺ ἐνίχησας ὁ πληττόμενος, ἐκεῖνος δὲ ἥττηται ὁ πλή- 
ξας. χαὶ τὸ πᾶν ἰάσω διὰ τούτου. Ῥοπὴ ἐστι, μὴ συν- 
αρπαγῆς, καὶ τὸ πᾶν χατώρθωσας εὐθέως" μὴ χινη- 
θῇς, χαὶ τὸ πᾶν ἔσθεσας. Μεγάλη παραμυθία τὸ διὰ 
Χριστόν τι παθεῖν" οὐ χηρύττεις τὸν λόγον τῆς πίστεως, 
ἀλλὰ χηρύττεις τὸν λόγον τῆς φιλοσοφίας. ᾿Αλλ᾽ ὅσῳ 
ἂν ἴδῃ τὴν ἐπιείχειαν, φησὶ, τοσούτῳ μᾶλλον ἐπιτίϑε- 
ται, Διὰ τοῦτο οὖν ἀλγεῖς, ὅτι μᾶλλόν σοι τοὺς μισβοὺς 


αὔξει; 'AXÀ' ἄχρηστος γίνεται, φησί. Τοῦτο σχῆψις τῆς 


ἰδίας μικροψυχίας " ἑτέρως ἄχρηστος γίνεται, ἂν ἀμύνῃ. 
Εἰ ἤδει ὁ Θεὸς, ὅτι διὰ τοῦ μὴ ἀμύνεσθαι ἄχρηστοι 
ἐγίνοντο oi ἄδιχοι, οὐγ ἂν τοῦτο ἐπέταξεν, ἀλλ᾽ εἶπεν 4 
ἂν, ἍἌμυνον σαυτῷ" ἀλλ᾽ οἷδεν ὅτι οὕτω μᾶλλον ὧφε- 
λεῖται. 

Μὴ ἀντινομοθέτει τῷ Θεῷ * ἐχείνῳ πείθου. Οὐχ εἶ σὺ 
ἀγαθώτερος τοῦ ποιήσαντος ἡμᾶς. Εἶπεν, Ὑδριζόμε- 
νος φέρε’ σὺ λέγεις. ᾿Ανθυδρίζω, ἵνα μὴ ἄχρηστος 
γένηται". Σὺ οὖν μᾶλλον αὐτοῦ φροντίζεις - Πάθους 
ταῦτα χαὶ τραχύτητος τὰ ῥήματα χαὶ ἀλαζονείας χαὶ 
τοῦ ἀντινομοθετεῖν τῷ Θεῷ. El γὰρ xal ἐδλάπτετο, οὐχὶ 
πείθεσθα: ἐχρῆν; Ὅταν ὁ Θεός τι προστάττῃ, μὴ ἀντι- 
vo Ane sio uev ἡμεῖς. ᾿Απόχρισις, φησὶν, ὑποπίπτουσα 


* Unus τοῦτο ἐποίησεν, ἀλλ᾽ εἶπεν. 
etionem codicum recepimus. Eur. 


ParnoL. Gn. LX. 


* Montf. γένωμαι. Le- 


IN ACTA APOSTOLORUM, HOWMIL. XXXI. 


252 
ἀποστρέφει ὀργάς. "Apa ποῦτο ποιεῖ ὑποπίπτουσα, 
οὐχ ἐναντιουμένη. El ok ὠφελεῖ, χἀχεῖνον ὠφελεῖ εἰ δέ 
σε βλάπτει τὸν μέλλοντα διορθοῦσθαι Exelvov, πολλῷ 
μᾶλλον ἐχεῖνον. Ἰατρὲ, θεράπευσον σεαυτόν, Εἶπε 
χαχῶς ; Ἐπαίνεσον σύ" ἑλοιδόρησεν ; Ἐγχωμίασον - 
ἐπεδούλευσεν ; Εὐεργέτησον * τοῖς ἐναντίοις αὐτὸν ἀμεῖί- 
ὄου, εἴ γε ὅλως τῆς ἐχείνου σωτηρίας mpovostz, καὶ μὴ 
σαυτοῦ τὸ πάθος ἐχδιχεῖν θέλε. Καὶ μὴν πολλάχις, 
φησὶν, ἀπολαύσας μαχρόθυμίας χείρων γέγονε. Τοῦτο 
οὐ παρὰ σὲ, ἀλλὰ παρ᾽ αὐτόν. Βούλει μαθεῖν οἷα ἔπαθεν 
ὁ θεός ; Τὰ θυσιαστήρια αὐτοῦ χατέσχαψαν͵ τοὺς προ- 
φήτας ἀπέχτειναν, xal πάντα ἔφερεν. Οὐκ ἡδύνατο 
σχη πτὸν ἄνωθεν χαταγαγεῖν: ᾿Αλλ᾽ ὅτε τοὺς προφῆτας 
ἀπέστειλε, xal ἀνεῖλον αὐτοὺ;, τότε τὸν Υἱὸν ἔπεμψεν - 
ὅτε μείζονα ἡσέδησαν, τότε μειζόνως εὐηργέττσε ; Καὶ 
σὺ. ἂν ἴδῃς τραχυνόμενον, τότε μειζόνωφ εἴξων * μείζονος 
γὰρ ἣ μανία αὕτη δεῖται παραμνθίας. Ὅσῳ ἂν χαλεπώ- 
πτερὰ ὑδρίξῃ, τοσούτῳ πλείονος P ἐπιεικείας δεῖται " xai 
καθάπερ πυρετὸς ὅταν σφοδρὸν πνεύσῃ, τότε δεῖται τοῦ 
εἴχοντος " οὕτω καὶ ὁ θυμούμενος. Τὸ θηρίον ὅταν μά- 
λιστα ἀγριαίνῃ, τότε φεύγομεν ἅπαντες " οὕτω καὶ τὸν 
ὀργιζόμενον. Μὴ νομίσῃς τοῦτο τιμὴν elvat ἐπεὶ καὶ 
τὸ θηρίον τιμῶμεν, καὶ τοὺς μαινομένου; γοῦν τιμῶ- 
μεν, ὅταν ἐχχλίνωμεν ; Οὐδαμῶς " ἀτιμία τοῦτό ἐστι xal 
ὕδρις * μᾶλλον δὲ οὐχ ἀτιμία xaX ὕδρις, ἀλλ᾽ ἔλεος xal 
φιλανθρωπία. Οὐχ ὁρᾷς τοὺς ναύτας, ὅταν σφοδρὸν 
ἐμπνεύσῃ τὸ πνεῦμα, [246] καθαιροῦντας τὰ ἱστία, ὥστε 
μὴ καταδῦσαι τὸ σχάφος ; τοὺς ἵππου: ὅταν συναρπάσωσι 
τὸν ἐπιξάτην, συνενδιδόντα, xat οὐ χαθέλχοντα, ἵνα μὴ 
αὐτομάτως χενώσῃ τὴν δύναμιν ; 

δ΄. Τοῦτο xat σὺ ποίησον. ΠΠὺρ ἐστιν ὁ θυμὸς, φλόξ ἐστιν 
ὀξεῖα δεομένη ὕλης " μὴ παράσχῃς τὴν τροφὴν νῷ πυρὶ, 
καὶ ταχέως ἔσδεσας τὸ χαχόν. Οὐχ ἔχει χαθ᾽ ἑαυτὴν 
ἰσχὺν ἡ ὀργὴ, ἂν μὴ ἕτερος ὁ τρέφων αὐτὴν ἧ. Οὐδεμία 
σοί ἐστιν ἀπολογία. Ἐχεῖνος χατέχεται τῇ μανίᾳ, καὶ 
οὐχ οἷδε τί ποιεῖ σὺ θεωρῶν αὐτὸν, ὅταν τοῖς αὐτοῖς 
περιπέσῃς, xai μηδὲ ἐξ ἐχείνου σωφρονισθῇς, ποία 
συγγνώμη ; Εἰ ἐν συμποτίῳ τις γενόμενος τινὰ ἕν προ- 
θύροις ἴδοι μεθύοντα xal ἀσχημονοῦντα, εἶτα xaX αὐτὸς 
τοῖς ὁμοίοις περιπέσῃ, οὐ πολλῷ μᾶλλον μετ᾽ ἐχεῖνον 
μεθύων ἀσύγγνωστος ἂν εἴη ; Οὕτω xal ἐνταῦθα" μὴ 
νομίζωμεν εἶναι ἀπολογίαν τὸ λέγειν, ὅτι Οὐκ ἐγὼ xz- 
τῆρξα "τοῦτο χαθ᾽ ἡμῶν ἐστιν, ὅτι μηδὲ ἐχεῖνον ἰδόντες 
ἐσωφρονίσθη uev: ὥσπερ ἂν εἴποι τις, Οὐχ ἐγὼ ἐφόνευσα 
πρῶτος. Διὰ γὰρ τοῦτο χολάσεως εἶ ἄξιος, ὅτι prob εἰς 
τὸ παράδειγμα ἰδὼν ἐπέσχες σαυτόν. 

Εἰ ἴδοις ἐμοῦντα τὸν μεθύοντα, διασπώμενον, διαῤ- 
ῥηγνύμενον, τοὺς ὀφθαλμοὺς ἔχοντα διατεταμένους, 
ἀκαθαρσίας τὴν τράπεζαν πληροῦντα, πάντας αὐτὸν 
ἀποφεύγοντας, εἶτα τοῖς αὑτοῖς περιπέσῃς, οὐχὶ μᾶλλον 
ἔσῃ μισητός ; Γοιοῦτός ἐστι χαὶ ὁ ὀργιζόμενος" μᾶλ- 
λον τοῦ ἐμοῦντος διατείνει τὰς φλέδας, πυροῖ τοὺς 
ὀφθαλμοὺς, διασπᾶται τὰ σπλάγγνα, ἐμεῖ πολλῷ ῥή- 
ματα τὴς τροφῆς ἐχείνης ἀχαθαρτότερα, ἀδιαμάσητα 
πάντα φθέγγεται, οὐδὲν χατειργασμένον (οὗ γὰρ ἀφίτ- 
σιν ὁ θυμός) " ἀλλ᾽ ὥσπερ ἐχεῖ πολλάχις ἀμετρία χυ- 
μῶν διενοχλήσασα τὸν στόμαχον, πάντα ἐχένωσεν᾽ 
οὕτω xal ἐνταῦθα ἀμετρία θερμότητος διενοχλήσασα 
τὴν ψυχὴν, οὐχ ἀφίησι στέγειν ἃ σιγᾷν χαλὸν, ἀλλὰ 
ῥητὰ καὶ ἄῤῥητα λέγει, οὐχὶ τοὺς ἀχούοντας, ἀλλ᾽ δαυ- 
τὸν αἰσχύνων. "Ὥσπερ οὖν ἀπὸ τῶν ἐμούντων φεύγο- 
μεν, οὕτω xal ἀπὸ τῶν ὀργιζομένων. Τί ποιοῦντες ; 


* Alius μειζόνως. 


255 
Κόνιν ἐπιδάλωμεν αὐτῶν τῷ ἐμέτῳ, σιγῶντες τοὺς χύνας 
χαλῶμεν, ὥστε αὐτὰ χαταφαγεῖν τὰ ἐμεθέντα. Οἶδα ὅτι 
ναυτιᾶτε ἀχούοντες * ἀλλ᾽ ὅταν ὁρᾶτε ταῦτα γινόμενᾳ, 
βούλομαι τοῦτο παθεῖν ὑμᾶς, ἀλλὰ μὴ ἥδεσθαι τῷ πρά 

γματι. ᾿Ακαθαρτότερος ὁ ὑδριστὴς τοῦ χυνὸς τοῦ ἐπι- 
στρέφοντος ἐπὶ τὸν ἑαυτοῦ ^ ἔμετον. Εἰ μὲν γὰρ ἅπαξ 
ἐμέσας ἐπαύετο, οὐκ fjv xav! ἐκεῖνον" εἰ δὲ πάλιν τὰ 
αὐτὰ ἐμεῖ, δῆλον ὅτι τὰ αὐτὰ φαγών. Τί οὖν βδελυχτό- 
τερον τοῦ τοιούτου ; τί δὲ ἀχαθαρτότερον ἐχείνου τοῦ 
στόματος, τοῦ τοιαύτας διαμασωμένου τροφάς; καίτοι 
γε τοῦτο φύσεως ἔργον ἐστὶν, ἐχεῖνο δὲ οὐχί μᾶλλον 
δὲ χαὶ τοῦτο παρὰ φύσιν χἀχεῖνο. Πῶς; Οὐ γὰρ χατὰ 
φύσιν τὸ ὑδρίζειν εἰχῇ, ἀλλὰ παρὰ φύσιν" οὐδὲν γοῦν 
ὡς ἄνθρωπος φθέγγεται, ἀλλὰ τὰ μὲν ὡς θηρίον, τὰ 
ὃὲ ὡς μαινόμενος. Ὥσπερ οὖν dj τῶν σωμάτων νότος 
παρὰ φύσιν, οὕτω καὶ τοῦτο. Καὶ ὅτι παρὰ φύσιν Easy, 
εἰ ἐγχρονίσει ἐν αὑτῷ, ἀπολεῖται χατὰ μιχρόν " ἐν δὲ τῷ 
xatà φύσιν ἐγχρονίζων, οὐχ ἀπολεῖται. | 247] Ελοέμην ἂν 
ἀνθρώπῳ βόρδορον σιτουμένῳ χοινωνῆσαι τραπέζης, ἢ 
φθεγγομένῳ τοιαῦτα. Οὐχ ὁρᾶτε τοὺς χοίρους χόπρον 
διαμασωμένους ; Οὕτω xat οὗτοι. Τί γὰρ δυσωδέστερον 
τῶν ῥημάτων ὧν οἱ ὑδρισταὶ φθέγγονται ; Σπουδὴ τού- 
τοις ἐστὶ μηδὲν εἰπεῖν ὑγιὲς, μηδὲν χαθαρὸόν, ἀλλ᾽ εἴ τι 
αἰσχρὸν, εἴ τι ἄσχημον, τοῦτο xal ποιῆσαι καὶ φθέγξα- 
σῦαι * xai τὸ δὴ χαλεπώτερον, ὅτι ἑαυτοὺς μᾶλλον 
σἰσχύνοντες, ἑτέρους αἰσχύνειν οἴονται. Ὅτι γὰρ ἕαυ- 
τοὺς αἰσχύνουσι, δῆλον ἐκεῖθεν. Μὴ γάρ μοι τοὺς ψευδῇ 
λέγοντας εἴπῃς, ἀλλὰ ἔστω τις πόρνη περιφανὴς, ἣ καὶ 
ἀπὸ τῆς σχηνῆς ἕτερος, καὶ ποιείτω μετά τινος μάχην" 
εἶτα ἐκεῖνος αὐτῷ ταῦτα προφερέτω, xàxclvog πάλιν 
ὁμοίω; τίς μᾶλλόν ἐστιν ὁ ὑδρισθεὶς τοῖς ῥήμασιν ; 
Ἐχεῖνος μὲν γὰρ ἅπερ εἶχεν ἤχουσεν, οὗτος δὲ, ἅπερ 
οὐχ εἶχεν" ὥστε ἐχείνῳ μὲν οὐδὲν πλέον γέγονεν εἰς 
αἰσχύνης λόγον, τούτῳ δὲ πολλὴ τῆς ἀσχημοσύνης ἡ 
κροσθήχη. ᾿Αλλ᾽ ἔστω τινὰ πάλιν εἰργασμένα » πρά- 
γματα, xaX μόνος ὁ ὑδρίζων αὐτὰ γινωσχέτω᾽ εἶτα πρὸ 
τούτου σιγῶν, ἐχπομπευέτω τὴν ὕδριν " καὶ οὕτως οὗτος 
U6pictat μᾶλλον. Πῶς; Κήρυξ γενόμενο; χαχίας, 


* Ediderat Montf. "Exi τὸν σαντοῦ. Lectioni nostra favent 
tres mss, Savil. et Bibl. Eprr. b Alius χεχρυμμένα. 


S, JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIHIEP. CONSTANTINOP. 


220 
ἀσυνειδησίας ἀπίστου δόξαν λαδών" xal πάντας εὐθέως 
ἐγχαλοῦντας ὄψει, χαὶ τοιαῦτα πανταχοῦ λέγοντας * εἰ 
γὰρ δὴ φόνον συνήδει, φησὶ, πάντα χενῶσαι ἐχρῆν - xal 
τὸν μὲν ὡς οὐδὲ ἄνθρωπον ὄντα ἀποστρέφονται, μισοῦσι, 
θηρίον εἶναί φασιν ὠμὸν χαὶ ἀπηνές " τούτῳ δὲ συγγι- 
νώσχουσι μᾶλλον f| ἐκείνῳ. Οὐχ οὕτω γὰρτοὺς τραύματα 
ἔχοντας μισοῦμεν, ὡς τοὺς ἐχχαλύπτειν αὐτὰ βιαζομέ- 
νους xat δειχνύναι. Οὕτω xal οὗτος ὕδρισεν οὐκ Exetvoy 
μόνον, ἀλλὰ χαὶ ἑαυτὸν καὶ τοὺς ἀχούοντας χαὶ τὴν 
κοινὴν φύσιν τῶν ἀνθρώπων" ἔπληξε τὸν ἀχροατὴν, 
οὐδὲν ἀγαθὸν εἰργάσατο. Διὰ τοῦτό φησιν ὁ Παῦλος * Εἴ 
τις ἀγαθὸς .όγος πρὸς οἰκοδομὴν, ἵνα δῷ χάριν τοῖς 
ἀχούουσιν. Ἐὔφημον χτησώμεθα γλῶτταν, ἵνα ὦμεν 
ποθεινοὶ καὶ ἑπέραστοι. ᾿Αλλὰ γὰρ εἰς τοῦτο προῆλθε 
χαχίας ἅπαντα, ὥστε ἐφ᾽ οἷς ἐγχαλύπτεσθαι ἔδει, ἐπὶ 
τούτοις πολλοὺς γαυριᾷν. "A [248] γὰρ ἀπειλοῦσιν οἱ 
πολλοὶ τοιαῦτά ἐστιν" Οὐ δύναται ἐνεγχεῖν τὴν γλῶσσάν 
μου, φησί. Γυναιχὸς τὰ ῥήματα, γραὸς μεθυούσης, 
ἀσχημονούσης. τῶν ἐπ᾽ ἀγορᾶς συρομένων, προαγωγοῦ. 
Οὐδὲν αἰσχρότερον τούτων.τῶν ῥημάτων, οὐδὲν ἀνανδρότε- 
ρον, οὐδὲν γυναιχωδέστερον, ἐν τῇ γλώττῃ τὴν ἐσχὺν 
ἔχειν, ἐπὶ τῷ λοιδορεῖν μέγα φρονεῖν, καθάπερ ol ἐν 
πομπαῖς, χαθάπερ οἱ μῖμοι, xaX παράσιτοι, xai χόλα- 
χες. Χοῖροι μᾶλλόν εἰσιν ἣ ἄνθρωποι, ὅσοι ἐπὶ τούτῳ 
σεμνύνονται. Δέον χατορύξαι σαυτὸν, δέον εἰ xal τις 
ἕτερός σοι ταῦτα ἐμαρτύρει, φεύγειν τὴν μαρτυρίαν ὡς 
ἐχθρὰν, xai ἄνανδρον" σὺ δὲ χήρυξ ὕδρεῳν γέγονας. 
Αλλ᾽ οὐδὲν τὸν χαχῶς ἀχούοντα βλάψαι δυνήσῃ. Διὸ 
παραχαλῶ, ἐννοήσαντες ὅση ἡ χαχία, ὅτι χαὶ ἐγχαυ- 
χῶνται πολλοὶ, ἀνανήψωμεν, διορθωσώμεθα τοὺς οὕτω 
μαινομένους, ἀνέλωμεν ταῦτα ἐχ τῆς πόλεως τὰ 
συνέδρια, χαλλωπίσωμεν ἡμῶν τὴν γλῶτταν, πάσης 
χαχηγορίας 5 ἀπαλλάξωμεν, ἵνα δυνηθῶμεν χαθα- 
ρεύοντες τῶν ἁμαρτημάτων, τὴν ἄνωθεν εὔνοιαν im 
σπάσασθαι, xai τῆς παρὰ τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπία; 
ἀξιωθῆναι, χάριτι χαὶ οἰχτιρμοῖς τοῦ Μονογενοῦς αὐτοῦ, 
μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, χράτος. 
τιμὴ, νῦν χαὶ ἀεὶ, χαὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. 
᾿Αμήν. 


* Sic mss. Editi κατηγορίας. 





9MIAIA AB'. 


Διέτριδον δὲ ἐχεῖ, φησὶ, χρόνον οὐκ &Alyor σὺν τοῖς 
ταῖς. Kal τιγες κατελθόντες ἀπὸ τῆς ᾿]ου- 
αἰας, ἐδίδασκον. τοὺς ἀδελφοὺς, ὅτε Ἐὰν μὴ 
περιτέμνησθε τῷ ἔθει Μωυσέως, οὐ δύγασθό δω- 
γαι. 


α΄. Ὅρα πανταχοῦ τῆς εἰς τὰ ἔθνη μεταδάσεως 4 ἀναγ- 
xalav τὴν ἀρχὴν ἀπ᾽ αὐτῶν εἰσαγομένην. Πρὸ τούτου 
ἐγχαλούμενος ἀπελογήσατο, xaX ἐν τάξει ἀπολογίας τὸ 
κᾶν εἶπεν " ὅπερ εὐπαράδεχτον τὸν λόγον ἐποίει" ἔπειτα 
κῶν Ἰουδαίων ἀποστραφέντων, οὕτως ἦλθεν εἰς τὰ 
ἔθνη. Ἐνταῦθα πάλιν ἄλλην ἀμετρίαν ὁρῶν φερομένην, 
οὕτως ἵστησι τὸν νόμον. Ἐπειδὴ γὰρ, ἅτε παρὰ τοῦ 
Θιοῦ διδαχθέντες, ἀδιαφόρως διελέγοντο πᾶσι, τοῦτο 
εἰς ζῆλον ἤγαγε τοὺς ἀπὸ Ἰουδαίων. Καὶ οὐχ ἐδίδασχον 
ἁπλῶς περιτομὴν, ἀλλ᾽ ὅτι οὐδὲ σωθῆναι δύνασθε. Οὗ 
«τοὐναντίον εὔχαιρην ἦν λέγειν, ὅτι περιτεμνόμενοι σω- 
θῆναι οὐ δύνασθε. Ὁρᾷς συνεχεῖς τοὺς πειρσσμοὺς ἔνδο- 
θεν, ἔξωθεν ; Καλῶς δὲ οἰχονομεῖται τοῦτο Παύλου πα- 
Ῥόντος, ἵνα ἀντείπῃ. Καὶ οὐχ εἶπεν ὁ Παῦλος Τί γάρ; οὐχ 
εἰμὶ ἀξιόπιστος ἀπὸ τοσούτων σημείων ; ἀλλ᾽ ἐπείσθη δι᾽ 


* Tres mss. διορθώσεως. 


ἐχείνους. Καὶ ὅρα μανθάνουσι λοιπὸν πάντες τὰ εἰς τὰ 
ἔθνη γεγενημένα χαὶ Σαμαρεῖται, xoi ἔχαιρον. Γενὸ- 
μένης οὖν στάσεως καὶ ζητήσεως οὐκ ἀλίγης τῷ 
Παύλῳ καὶ τῷ Βαρνάδᾳ πρὸς αὐτοὺς, ἔταξαν ἀνα- 
δαίνειν τὸν IlavAor καὶ Βαρνάδαν, xal τινας él- 
ἴους ἐξ αὑτῶν πρὸς τοὺς ἀποστόλους καὶ zpsotv- 
τέρους εἰς 'ἱερουσαλὴμ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου. 
Οἱ μὲν οὖν προπεμ:θέντες ὑπὸ τῆς '"ExxAnoc(ac, 
διήρχοντο τὴν dowixnr. xal Σαμάρειαν ἐχδιηγού- 
μενοι τὴν ἐπιστροφὴν τῶν ἐθνῶν" καὶ ἐποίουν χαρὰν 
μεγάλην πᾶσι τοῖς ἀδειϊροῖς. Παραγεγόμενοι δὲ εἰς 
Ἱερουσαλὴμ, ἀπεδέχθησαν ὑπὸ τῆς '"ExxAncíac 
xal τῶν ἀποστόλων xal τῶν πρεσδυτέρων, ἀνὴγ- 
γϑιλάν τε ὅσα ὁ Θεὸς ἐποίησε μετ᾽ αὐτῶν. "Opa 
πόση οἰχονομία γίνεται. ᾿Εξαγέστησαν δέ τινες τῶν 
ἀπὸ τῆς αἱρέσεως τῶν Φαρισαίων πεπιστευκότες b, 
Aéyorcec, ὅτι Δεῖ περιτέμνειν αὐτοὺς, σαραγγέ,λ.1εεν 
τε τηρεῖν τὸν νόμον» Μωῦσέως. [249] Συνήχθησαν 
δὲ ol áxóctoAo« καὶ οἱ πρεσδύτεροι ἰδεῖν σερὶ τοῦ 


b Quidam mss. πεπιστενχότων, 


253 


ut vomitum edant. Scio vos h:zec cum nausea audire : 
sed tunc sic vos affici velim cum illa fieri videtis, 
nec de re illa oblectari. Immundior est contumeliosus 
cane revertente ad vomitum suum. Si enim postquam 
semel evoinuit, cessaret, non esset cani similis ; 
$i vero rursum eadem ipsa evomat, palam est eum 
eadem ipsa comedisse. Quid illo abominabilius ? quid 
impurius illo ore, qui tales mandit escas? Atqui hoc 
opus est naturz, illud minime ; imo et hoc et illud 
contra naturam est. Quomodo ? Non secundum natu- 
Tam est sine causa contumeliam iuferre, sed contra 
naturam : igitur nibil ut homo loquitur, sed alia ut 
fera , alia ut furens. Quemadmodum ergo corporeus 
morbus przter maturam est, sic et bie morbus. Et 
quia przser naturam est, si in illo moretur, pau- 
latim perit; in eo autem quod secundum naturam 
est morans, non peribit. Mallem convivari cuin 
homine lutum edente, quam cwm talia loquente. 
Annon videtis porcos stercus edenies ? Sic et isti. 
Quid enim fodius verbis, qu: loquunter contume- 
Losi? lli curaut nihil sanum loqui, niliil purum, 
sed si quid faedum , si quid turpe , id agere et effari : 
quodque gravius est, dum sese deturpaut , alios se 
deturpare putaut. Quod enim 5655 deturpent, inde 
liquct. Ne mihi enim eos, qui mendacia loquuntur , 
alleges; scd sit quzdam insignis meretrix, sive 
quis alius ex scena, qui cum alio pugnam conserat : 
binc ille ipsi ista loquatur, hic rursum eadem repe- 
tit : uter magis contamelia afficitur ? Nam ille qui- 
dem quod penes se habuit, audivit ; lic vero quod 
non habuit ; itaque illi nihil accessit turpitudiuis ; 
buic vero plurimum. Sed sint quzdam edita * opera, 
quz solus ille contumeliosus noverit; deinde, qui 
ante lacuerat , contumeliam efferat : sic quoque idem 
ipse magis contumelia affectus est. Quomodo ? Prz- 
co malitia: factus, infidelitatis famam  aceipit : et 


! Alius babet, secreta, pro, edita. 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XXXII. "L 


omnes subito se incusantes vidchit, ac talia ubique 
loquentes : Si enim, inquient, homicidii consejus 
erat, omnia enuntiare oportebat : omnesque illum 
quasi ne homo quidem sit aversantur , odio liabent, 
feram esse dicunt immanem ; huic vcro magis igno- 
scunt , quam illi. Non enim perinde eos , qui vulnera 
habent , odio habemus , atque illos, qui ea revelare 
cogunt. [18 et hic contumelia affecit non illum modo, 
sed etiam seipsum et audientes communemque homi- 
num naturam : perculsit auditorem, nibil boni fecit. 
Ideo dicit Paulus : Si quis bonus sermo ad edificatio- 
nem , ul det gratiam audientibus ( Ephes. ἃ. 49). Bona 
loquentem habeamus linguam, ut simus dcsidera- 
biles et amabiles. Verum eouaque malitiz pervene- 
runt omnia , ut de quibus erubescere oporteret , de 
iis plerique glorientor. Hxc plerumque minitautur 
quidam : Non poteris linguam meam ferre. llc 
mulieris verba sunt, veiulz ebrie et indccorz , 
eorum qui forum frequentant , lenonis. Nihil turpius 
his verbis, nibil viro indignius, nibil moliebrius , 
quam in lingua robur babere, im conviciis altum 
sapere , ut ii qui ip. pompis agunt, ot mimi , para- 
siti , adulatores. Porci magis, quam bomines sunt , 
qui de talibsus gloriantur. Cum oporteret teipsum 
defodere , cum oporteret, si quis ea tibi testificare- 
tur, testimonium (agere quasi inimicum et non virile: 
tu vero praeco contumeliarum es. Sed nmibil lzdere 
poteris eum, qui male asdit. Quamobrem rogo, 
cogitantes quanta sit. nequitia, de qua et gloriantur 
quidam , resipiscames , emendemus cos qui sic insa- 
niunt , climinemus e civitate hos consesaus , linguam 
Ornemus nostram , et ab emai maledicto liberemes , 
et pessimus ἃ peceaUs purgati. superuam beneve- 
lentiam nobis concilare , et Dei clementia dignari, 
graiia et miserationibus Unigeniti ejus, quicum Pa- 
tri et Spiritui samcto gloria, imperium, bosor, 
nunc εἰ semper , et in szcula szculorem. Amen. 


E ——————————————— 
HOMILIA XXXII. 


v. 97. Morati sunt autem ibi lempus nou modicum cum 
discipulis. Cap. 15. 1. Et quidam descendentes de 
Judea, docebant (ratres : (uia misi circumcidamini 
secundum morem Moysis , non polesiis safsari. - 

4. Vide ubique transitum ad gentes neccssario a 
Judais inductum. Antebac accusatus rationem red- 
debat, et excusantis more omnia loquebatur: id 
quod sermonem magis acceptum reddebat ; deinde 
Judzis aversantibus, venit ad gentes. Hie iterum 
videns aliam altercationem , legem statuit. Quia enim 
utpote a Deo docti , indiscrimiuaüm omnibas loque- 
bantur, boc δυάδος qui aderant ad zelum provocavit. 
Ncc modo circumcisionem docebant, sed etiam sine 
illa salutem baberi non posse dicebast. Cui rei con- 
traria docere oportebat , nempe si circumcidamini , 
salutem consequi non potestis. Viden' frequentes 
tentationes intus et foris. Recte autem providetur 
hoc fieri Paulo presente, ot contradicat. Non dixit 
Paulus : Quid enim? annon sum fide dignus post 


tot signa ? sed propter illos morem gessit. Es vide, 
discunt omaes ea, qua in gentes facia eram, etiam- 
que Samaritami, et gaudent. 2. Facta ergo sedítione 
& quaetiout non minime Paulo et Barnobe adrersus 
illos, statuerunt ut accendereut Paulus εἰ Bornobas, ei 
quidam alii ez illis ad apostolos ct presbyteros ín J erusa- 
lem super hac questione. S. Jii ergo premisei ab F«- 
clesia pertransibant Pharnicem et Samoriam , narrantcs 
conversionem gentium : εἰ (acicbent geudium magnum 
omnibus (ratribus. ὁ. Cum autem venissent Jerovoly- 
mem , suscepti sunt ab Ecclesia et ab apostlis et senío- 
ribus, anuantianies quanta Deus fecisect eum illis, Vide 
cum quami2a Qonotia re$ geratur, ὅ, Surrezerum 
axtem quidam de heresi Phariseorum, qui credideran, 
dicentes : Qnia oportet cíircumcidere eos, precipere quo- 
que servere legem. Moysi. 6. Consenerunique. apost/li 
et seniores sídere de verbo hoc. 1. Cum autem manna 
conquisitio fieret, surgens Peirus dixit ad oos : Vict 
fratres , vos. scitis quoniam ab antiquis diebus Dcus n 


5.5 
vobis elegit per os mewm audire gentes verbum evange- 
lá, et credere. Vide Petrum jam oliin separatum h 
negotio, et hactenus judaizantem. Vos scitis, inquit. 
Forte aderant ex iis, qui olim accusaveraut illum 
circa Cornelium, et ingressi sunt cum illo : ideo illos 
adducit testes. Ab antiquis diebus elegit in vobis Deus. 
Quid est, In vobis? Yel in Palaestina, inquit, vel prz- 
sentibus vobis. Per os meum. Vide quomodo ostendat 
Deum per se loquutum , el nihil bumanum. 8. Ei 
cordium cognitor Deus testificatus est ipsis. Ad spiri- 
rituale testimonium adducit illos. Dans illis Spiritum 
sanctum, sicut et nobis. Vide quomodo ubique gentes 
ex;iequat. 9. Et nihil. discernit. inter nos et illos, fide 
purificans corda eorum. A lide sola , inquit , eadem 
consequuti sunt. Et bxc illis monita dantur; imo vero 
hos docere potesi, fide sola esse opus, el non operi- 
bus vel ciicumcisione. Neque enim bxc dicunt taa- 
tum ut gentium causam agaut ; sed etiam illos insti- 
tuunt, ut. discedant a lege. Sed tanien nondum bxc 
dicunt. 40. Nunc ergo cur tentatis Deum imponere. ju- 
gum super cervices discipulorum , quod neque paires 
noslri neque nos poriare potuimus ? 11. Sed per gratiam 
Domini Jesu credimus salvari quemadmodum εἰ illi. 
Quid est illud , Tentatis Deum ? Cur non creditis, in- 
quit,Deo? cur tentatis eum, quasi non possit fide ser- 
vare? laque inüdelitatis est legem inferre. Deinde 
ostendit eam illis non fuisse utilem : ct totum in 
legem, uon iu illos rejicit , atque accusationem snc- 
cidit. Quod non potuimus nos, inquit, εἰ patres nostri 
portare. Sed per gratiam Dowini Jesu credimus salvari, 
quemddmodum εἰ illi. Quanta virtute plena sunt haec 
verba ?* Qua l'aulus muliis in. Epistola ad Romanos 
dixit, cadem et liic dicit. Si enim; Abraham, inquit, ex 
operibus justificatus est, habet gloriam , sed non apud 
Deum (Hom. ἃ. 2). Viden' hoc illos magis institucre , 
quam gentes defendere? Sed si quidem absque ulla 
uccasione hxc dixisset, forte non suspectus essel; 
initio autem binc sumpto, deinde sine metu loquitur. 
Kt vide quomodo ubique omnia, qua inimici move. 
ruut, illis prosint. Nisi enim illi movissent, hic dicta 
non fuissent, uec etiam qua sequuntur. Hinc discunt, 
quod etiamsi gentes adduci noluissent, non tamen 
es:e illas despiciendas, Sed supra dicta exploreimus. 
ἢν vobis, inquit, elegit, et ab aniiquis diebet. Hoc 
dicit, ostendens id olim, non nunc fuisse. Non parum 
autem est, quod etiam Judzis credentibus hoc aver- 
tatur. Duobua. vero id , quod dicit, confirmatur, et 
tempore et loco. Et quod Elegit, bene : sicut in ipsis 
non dixit, Voluit , sed, Elegit. Undenam id liquet? A 
Spiritu, inquit. Deinde ostendit non gratie tantum, 
sed etiam virtutis testimonium boc illis esse , quod 
nihil minus ip-is pra beat. Nihil enim, inquit, discer- 
hit Inter nos et illos. Ergo cor ubique quserendum. 
Et opportune dixit : Cordium cognitor Deus tesiifica- 
tus est ipsis; sicut et illic : Tu, Domine, cordium co- 
gnitor omnium, ostende ( Act. 1. 24). Quia eniin hoc 
vult, vide quid inferat : Nihil discernit inter nos et 
ipsos. Cum illorum testimonium diceret, tunc ma- 


! S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIEP. CONSTANTINOP. 


256 
gnum illud effatus est , quod Paulus ait : Neque cir- 
cumcisio quid valet, neque preputium (1. Cor. 7. 19); 
et, Ut duos condat in semeptiso (Ephes. 2. 15). Horum 
oinnium semina in concione Petri babentur. Et non 
dixit, Inter eos qui ex circumcisione ; sed,/ nter nos , 
id est, apostolos. Deinde, ne videatur contumelia 
esse illud, Nihil, adjicit : Fide purificans corda 
eorum. Et hinc tollit suspicionem. Expurgavit primo 
sermonem , et tunc. ostendit non malam legem , sed 
illos iufirmos esse. 

9. Vide quomodo terribiliter desinat. Nihil ex pro- 
phetis loquitur ipsis, sed ex presentibus rebus, qua- 
rum ipsi testes erant. Jure et illi postea testificantur, 
ei sermonem roborant ex iis, qux jam facta sunt, 
Et vide : in Ecclesia permittit primo qu:xestionem 
moveri, et tunc loquitur. Quia igitur non memoravit 
circumcisos, sed gentes (lioc enim paulatim insinua- 
tum , firmius evadebat ; illud vero tentantis erat, an 
possit post Icgem servare) ; vide quid faciat : osten- 
dit illos in periculo esse, si quidem id, quod non po- 
tuit lex , potuit fides ; illa vero cadente, nccesse est ’ 
illos in perniciem ire. Nec dixit, Increduli estis, quod 
molestius fuisset, cum maxime res evicta fuisset. 
Jerosolymis igitur ex gentibus nulli erant , Antio- 
chi: autem fuisse constat. Ideo.commigrant , ncc 
modico tempore isthic manent. [usurrexerunt autem 
quidam de Pharis:is, adhuc ambitionis morbo labo- 
rantes, et volentes sibi hzrere eos , qui ex gentibus 
erant. Atqui et Paulus in lege doctus erat, neque 
tamen sic erat affectus : postquam autem inde vene. 
rat, jam dogma accuratius erat. Nam si ii, qui Je- 
rosolymis sunt, nihil hujusmodi prazcipiunt, multo 
minus hi. Viden' quotquot priucipatum non ambiunt, 
in fide gauderc? Non ambitiose igitur eraut uarra- 
tiones, neque ad ostentationem, sed ad defensioaem 
praedicationis gentibus facte : ideo mibil dicunt 
eorum , quà cum Judzis sibi evenerant. Magna crat 
pertinacia Pharisxorum, qui etiam post fidem leg.-:m 
tiebantur , nec obtemperabant apostolis. Sed vide, 
quim mansuele ncc cum auctoritate loquantur : 
hac quippe amabilia sunt , magisque animo infigun- 
tur. Viden' nugquam esse verborum ostentationem , 
sed per res ipsas agi et per Spiritum sanctum ? Atta- 
mcn eam tot fndieia haberent , adhuc mansucte lo- 
quuntur. Et vide, non veniunt, accusaturi eos , qui 
Antiochis erant; sed illinc iterum occasionem su- 
munt. Sic meditabantur aliis preesse , qui apostolis 
nescientibus reprehensi sunt. Attamen nihil horum 
illi protulerunt ; at ubi probarunt, tunc velicmentius 
scribunt. Magnum certe ubique bonum :equitas : 
aequitatem dico, non frigiditatem ; sequitatem , non 
adulationem : hec enim multum inter se distant. 

lra frenanda. — Nihil Paulum exasperabat , nihil 
Petrum. Cum habes demonstrationes, cur irasceris 7 
an ut illas enerves ? Non potest umquam iratus per- 
suaderi. Etiam heri de ira disseruimus ; nihil vetat 
quominus eiiam hodie : frequens forte hortatio 
quidpiam efficiet. Nam pharmacum vim babens οὐ» 


255 


λόγου τούτου. Πο.ιλῆς δὲ συζητήσεως γενομένης, 
ἁνγαστὰς Πέτρος εἶπε πρὸς αὐτούς " "Avüpsc ἀδειϊφοὶ, 
ὑμεῖς ἐπίστασθε, ὅτι dp" ἡμερῶν ἀρχαίων ὁ Θεὸς ἐν 
ὑμῖν ἐξελέξατο διὰ τοῦ στόματός μου ἀκοῦσαι τὰ 
ἔθνη τὸν .16γον τοῦ εὐαγγελίου, καὶ πιστεῦσαι. Ὅρα 
τὸν Πέτρον ἄνωθεν χεχωρισμένον τοῦ πράγματος, χαὶ 
μέχρι τοῦ νῦν ἰουδαΐζοντα. Ὑμεῖς ἐπίστασθε, φησί. 
[949] Παρῆσαν ἴσως καὶ οἱ ἐγχαλέσαντες αὐτῷ ἐπὶ Κορ- 
νηλίου πάλαι, xai εἰσελθόντες μετ᾽ αὐτοῦ" διὰ τοῦτο 
αὐτοὺς παράγει μάρτυρας. 'Ap' ἡμερῶν ἀρχαίων ἐν 
ὑμῖν ὁ Θεὸς ἐξελέξατο. Τί ἔστιν, "Ev ὑμῖν; "Hzov ἐν 
Παλαιστίνῃ, φησὶν, 3) παρόντων ὑμῶν. Διὰ τοῦ στό- 
ματός μου. “Ὅρα πῶς δείχνυσι τὸν θεὸν δι᾽ αὐτοῦ φθεγ- 
γόμενον, χαὶ οὐδὲν ἀνθρώπινον. Καὶ ὁ καρδιογνώστης 
Θεὸς ἐμαρτύρησεν αὑτοῖς. "Evi τὴν πνευματιχὴν ἀνά- 
Ὑε: μαρτυρίαν αὐτούς. Δοὺς αὑτοῖς τὸ Πγεῦμα τὸ 
ἅγιον, καθὼς καὶ ἡμῖν. Ὅρα 70; * πανταχοῦ ἑξισοΐ 
τὰ ἔθνη. Καὶ οὐδὲν διέχρινε μεταξὺ ἡμῶν τε καὶ 
αὐτῶν, τῇ πίστει καθαρίσας τὰς καρδίας αὐτῶν. 
Ἀπὸ τῆς πίστεως μόνης, φησὶ, τῶν αὐτῶν ἔτυχον. 
Κἀχείνων ταῦτα ἐντρεπτιχά᾽ μᾶλλον δὲ xat ἐχείνους b 
διδάξαι δύνατα:, ὅτι πίστεως δεῖ μόνης, χαὶ οὐχ ἔργων 
οὐδὲ περιτομῆς. Οὐ γὰρ δὴ ὑπὲρ τῶν ἐθνῶν ἀπολο- 
γούμενοι ταῦτα λέγουσι μόνον, ἀλλὰ χἀχείνους παι- 
δεύοντες ἀποστῆναι τοῦ νόμου. ᾿Αλλὰ τέως οὔπω λέ- 
γουσι τοῦτο. NUv οὖν τί πειράζετε τὸν Θεὸν ἐπιθεῖ- 
vat ζυγὸν ἐπὶ τὸν τράχηλον τῶν μαθητῶν by οὔτε 
οἱ πατέρες ἡμῶν, οὔτε ἡμεῖς ἰσχύσαμεν βαστάσαι; 
᾿Αλλὰ διὰ τῆς χάριτος τοῦ Κυρίον Ἰησοῦ πιστδύο- 
psv σωθῆναι, xa' ὃν τρόπον κἀκεῖνοι. Τί ἐστι, 
Πειράζετε τὸν Θεόν; Τί ἀπιστεῖτε, φησὶ, τῷ Θεῷ; τί 
πειράζετε αὐτὸν ὡς οὐχ ἰσχύοντα σῶσαι τῇ πίστει ; "Apa 
ἀπιστίας ἐστὶ τὸ τὸν νόμον εἰσφέρειν. Εἶτα δείχνυσι χαὶ 
αὑτοὺς οὐδὲν ὠφελουμένους, καὶ τὸ πᾶν ἐπὶ τὸν νόμον 
στρέφει, οὐκ ἐπ᾽ αὐτοὺς, καὶ τὴν χατηγορίαν ὑποτέμνε- 
ται. Ὃν οὐχ ἰσχύσαμεν ἡμεῖς καὶ οἱ πατέρες ἡμῶν, 
φησὶ, βαστάσαι" ἀ.λ:ὰ διὰ τῆς χάριτος τοῦ Κυρίου 
"Incov πιστεύομεν σωθῆγαι xa0' by τρόπον xáxetyot. 
Πόσης δυνάμεως γέμει ταῦτα τὰ ῥήματα! "Amep ὁ 
Παῦλος διὰ πολλῶν ἐν τῇ πρὸς Ῥωμαίους εἶπε, ταῦτα 
xaX οὗτος. Εἰ γὰρ ᾿'Δδραὰμ, φησὶν, ἐξ ἔργων ἐδικαιώθη, 
ὄχει καύχημα, àAA ob πρὸς τὸν Θεόν. Ὁρᾷς, ὅτι 
τούτων μᾶλλόν ἐστι τοῦτο παιδευτιχὸν, 7] ἀπολογία ὑπὲρ 


τῶν ἐθνῶν: ᾿Αλλ᾽ εἰ μὲν χωρὶς προφάσεως ταῦτα ἕλε-΄ 


γεν, ἴσως οὐδαμῶς ὕποπτος ἦν ἀρχῆς δὲ λαδόμενος 
ἐντεῦθεν, λοιπὸν ἀδεῶς φθέγγεται. Καὶ ὅρα πανταχοῦ 
τὰ παρὰ τῶν ἐχθρῶν μετ᾽ αὐτῶν γινόμενα. Εἰ μὴ γὰρ 
ἐχίντιααν ἐκεῖνοι, οὐχ ἂν ταῦτα ἐλέχθη, οὐδ᾽ ἂν τὰ μετὰ 
ταῦτα. Ἐντεῦθεν μανθάνουσιν, ὅτι εἰ χαὶ μὴ προσ- 
ἀγεαθαι ἤθελον τὰ ἔθνη, οὐ δεῖ αὐτοὺς παρορᾷν. ᾿Αλλ’ 
ἴδωμεν ἄνωθεν τὰ εἰρημένα. Ἐν ὑμῖν, φησὶν, ἐξε.16- 
£aro, xal dg" ἡμερῶν ἀρχαίων. Τοῦτο εἶπε, δειχνὺς 
ὅτι πάλαι, οὐ νῦν. Οὐ. μικρὸν δὲ τὸ xa Ἰουδαίων πι- 
στευόντων τοῦτο ἀποστραφῆναι. Δύο τούτοις ἃ λέγει πι- 
στοῦται, τῷ καιρῷ χαὶ τῷ τόπῳ. Καὶ τὸ, ᾿Εξειλέξατο, 
χαλῶς- ὥσπερ ἐπ᾽ αὐτῶν οὐχ εἶπεν, Ἠθέλησεν, ἀλλ', 
᾿Εξελέξατο. Πόθεν τοῦτο δῆλον ; ᾿Απὸ τοῦ Πνεύματος, 
φησίν. Εἶτα δείχνυσιν οὐχὶ χάριτος ἀπ) ῶς, ἀλλ᾽ ἀρετῆς 
μαρτύριον αὐτοῖς τοῦτο γινόμενον, χαὶ οὐδὲν ἔλαττον 
αὐτοῖς παρασχόν. Οὐδὲν γὰρ, φησὶ, διέχρινε μεταξὺ 
ἡμῶν τε xat αὐτῶν. "Apa χαρδίας δεῖ πανταχοῦ ζητεῖν. 
Καὶ εὐχαίρως εἶπεν’ Ὃ καρδιογγώστης Θεὸς ἐμαρ- 


* “Ὅρα πῶς deest in quibusdam. b Alii ταῦτα παιδεντιχὰ. 


ταῦτα xal ἐχείνους. 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XXXII. 


256 
τύρησεν αὐτοῖς * ὥς xal Gil, Σὺ, Küpis, καρδιογνῶ- 
στα πάντων, ἀγάδειξον. Ὅτι γὰρ τοῦτο βούλεται, ὅρα 
τέ [350] ἐπάγει ὅτι Οὐδὲν» διέχρινε μεταξὺ ἡμῶν ce 
καὶ αὐτῶν. Ὅτε εἶπεν αὐτῶν τὴν μαρτυρίαν, τότε τὸ 
μέγα τοῦτο ἐφθέγξατο, ὅπερ Παῦλός φησιν" Οὔτε περι- 
τομή τι ἰσχύει, οὔτε ἀχροδυστία" καὶ, Ἵνα τοὺς 
δύο κτίσῃ ἐν ἑαυτῷ. ΠΙάντων τούτων. τὰ σπέρματα ἐν 
τῇ Πέτρου δημηγορίᾳ χεῖται. Καὶ οὐχ εἶπε, Τῶν ix 
περιτομῆς, ἀλλὰ, Μεταξὺ ἡμῶν, τουτέστι, τῶν, ἀπο- 
στόλων. Εἶτα, ἵνα μὴ δόξῃ ὕδρις εἶναι τὸ Οὐδὲν, ἐπ- 
άγει" Πίστει καθαρίσας τὰς καρδίας αὐτῶν. Καὶ 
ἀναιρεῖ τὴν ὑπόνοιαν διὰ τούτου. Ἐξεχάθαρε πρότερον 
τὸν λόγον, καὶ τότε δείχνυσιν οὐχὶ πονηρὸν τὸν νόμον, 
ἀλλ᾽ αὐτοὺς ἀσθενεῖς. 

β΄. Ὅρα πῶς εἰς φοδερὸν χατέληξεν. Οὐδὲν ἀπὸ τῶν 
προφητῶν αὐτοῖς διαλέγεται, ἀλλ᾽ ἀπὸ τῶν παρόντων 
πραγμάτων, ὧν αὐτοὶ μάρτυρες ἧσαν. Εἰκότως xat αὐτοὶ 
λοιπὸν ἐπιμαρτυροῦσι, xai τὸν λόγον ἰσχυρότερον 
ποιοῦσι τοῖς ἤδη γενομένοις. Καὶ ὅρα, ἐν τῇ Ἐχχλησίᾳ 
συγχωρεῖ πρῶτον ζήτησιν γενέσθαι, χαὶ τότε λέγει. 
Ἐπεὶ οὖν οὐχ εἶπε, Τῶν ἐκ περιτομῖςς, ἀλλὰ, Τῶν 
ἐθνῶν (τοῦτο γὰρ χατὰ μιχρὸν ἐπαγόμενον ἐγίνετα 
ἰσχυρότερον, ἐχεῖνο δὲ ἦν πειράζοντο;, εἰ δύναται xal 
μετὰ νόμον σῶσαι), ὅρα τί ποιεῖ" δείχνυσιν αὐτοὺς ἐν 
χινδύνῳ, εἴ γε ὅπερ οὐκ ἴσχυσεν ὁ νόμο;, ἴσχυσεν fj 
πίστις" ταύτης δὲ ἐκπιπτούσης, ἀνάγχη αὐτοὺς ὁ ἐν 
ἀπωλείᾳ εἶναι. Καὶ οὐχ εἶπεν, ᾿Απιστεῖτε, ὅπερ ἦν 
φορτιχώτερον, xal ταῦτα ἐληλεγμένου τοῦ πράγματος. 
Ἐν μὲν οὖν τοῖς Ἱεροσολύμοις οὐχ ἧσαν ἐξ ἐθνῶν 
τινες, ἐν δὲ ᾿Αντιοχείᾳ elxb; εἶναι. Διὰ τοῦτο xal ἀπέρ- 
χονται, χαὶ διατρίδουσι χρόνον οὐχ ὀλίγον ἐχεῖ. Ἐξαν- 
ἐστησαν δέ τινες τῶν Φαρισαίων, ἔτι νοσοῦντες τὴν 
φιλαρχίαν, χαὶ βουλόμενοι πρὸς αὑτοὺς ἔχειν τοὺς ἐξ 
ἐθνῶν. Καίτοι χαὶ Παῦλας νομομαθὴς fv», ἀλλ᾽ οὐκ 
ἔπασχε τοῦτο᾽ ἐπειδὴ δὲ ἐχεῖθεν ἦλθε, xxi τὸ δόγμα. 
ἀχριδέστερον ἐγένετο. El γὰρ οἱ ἐν Ἱερησολύμοις ὄντες 
οὐδὲν τοιοῦτον ἐπιτάττουσι, πολλῷ μᾶλλον οὗτοι. Ὁρᾷς 
ὅσοι μὴ φιλαρχοῦσι, χαίρουσιν ἐν τῇ πίστει; Οὐ φιλο- 
“ἰμίας τοίνυν τὰ διηγήματα οὐδὲ ἐπιδείξεως ἦν, ἀλλὰ. 
ἀπολογίας τοῦ εἰς τὰ ἔθνη χηρύγματος " διὸ xal οὐδὲν 
λέγουσι τῶν εἰς τοὺς Ἰουδαίους συμδεθηχότων. Πολλὴ ἡ 
ἐπιτριδὴ τῶν Φαρισαίων, xaX μετὰ τὴν πίστιν ἔτι 
νομοθετούντων, xal οὐ πειθομένων τοῖς ἀποστόλοις.. 
᾿Αλλ᾽ ὅρα ἐκείνους, πῶς ἐπιειχῶς xal οὐ μετὰ αὐθεν- 
τείας διαλέγονται" τὰ γὰρ τοιαῦτα ἐπιθυμητὰ, χαὶ 
πέπηγε μᾶλλον. Ὁ» ρᾷς οὐδαμοῦ λόγων ἐπίδειξιν, ἀλλὰ 
τὴν διὰ τῶν πραγμάτων, τὴν διὰ τοῦ Πνεύματος ; ᾿Αλλ᾽ 
ὅμως χαὶ τοιαῦτα ἔχοντες τεχμήρια, ἕτι ἐπιειχῶς δια- 
λέγονται. Καὶ ὅρα" οὐχ ἀπέρχονται διαδάλλοντες τοὺς 
ἕν ᾿Αντιοχείᾳ, ἀλλ᾽ ἐχεῖθεν πάλιν λαμδάνουσιν ἀφορμὴν. 
Οὕτως ἐμελέτων τὸ φιλαρχεῖν, o χαὶ οὐκ εἰδότων .τῶν 
ἀποστόλων ἐμέμφθησαν. ᾿Αλλ᾽ ὅμως οὐδὲν τούτων οὗτοι 
προήνεγχαν * ἀλλ᾽ ὅτε ἀπέδειξαν, τότε σφοδρότερον 
γράφουσι. Μέγα γὰρ. ἡ ἐπιείχεια πανταχοῦ χαλόν" 
ἐπιείχεια λέγω, οὐ ψυχρότης " ἐπιείχεια, οὐ χολαχεία" 
πολὺ γὰρ ταῦτα διέστηχεν ἀπ᾽ ἀλλήλων. 

Οὐδὲν [251] ἐτράχυνε Παῦλον, οὐδὲν Πέτρον. Ὅταν 
ἔχῃς ἀποδείξεις, τί ὀργίζῃ ; ἢ ἵνα χαὶ ταύτας ἀχύρους 
ποιήσῃς; Οὐχ ἔστι τὸν. ὀργιζόμενον πεῖσαί ποτε. Kal. 
χθὲς περὶ ὀργῆς διελέχθημεν * οὐδὲν δὲ χωλύει xal τή- 
μέρν  ἧ γὰρ συνέχεια ἴσως ἐργάσεταί τι, Καὶ γὰρ 
φάρμαχον τὸ δύναμιν ἔχον ἀφανίσαι τραῦψα.. $a NN. 


* |dem ἐκπιπτούσης, ὅρα αὐτοῦ ὃ QuM t. το ἢ ewe 


t (6f. 


025 
vobis elegit per os meum audire gentes verbum evange- 
li, et credere. Vide Petrum jam olim separatum ἃ 
negotio, et hactenus judaizantem. Vos scitis, inquit. 
Forte aderant ex iis, qui olim accusaverant illum 
circa Cornelium, et ingressi sunt cum illo : ideo illos 
adducit testes. Ab antiquis diebus elegit in vobis Deus. 
Quid est, In vobis? Vel in Palaestina, inquit, vel prz- 
sentibus vobis. Per os meum. Vide quomodo ostendat 
Deum per se loquutum , et nibil humanum. 8. Ei 
cordium cognitor Deus testificatus est ipsis. Ad spirt- 
rituale testimonium adducit illos. Dans illis Spiritum 
sanctum, sicut et nobis. Vide quomodo ubique gentes 
ex:equat. 9. ΕἸ nihil. discernit inter nos el illos, fide 
purificans corda eorum. À lide sola, inquit , eadem 
consequuti sunt. Et bzec illis monita dantur ; imo vero 
hos docere potest, fide sola esse opus, el non operi- 
bus vel circumcisione. Neque enim bec. dicunt tan- 
tum ut gentium causam agaut ; sed etiam illos insti- 
tuunt, ut. discedant a lege. Sed tamen nondum hzc 
dicunt. 40. Nunc ergo cur tentatis Deum imponere ju- 
gum super cervices discipulorum , quod neque patres 
nostri neque nos poriare potuimus ? 11. Sed per gratiam 
Domini Jesu credimus salvari quemadmodum et illi. 
Quid est illud , Teniatis Deum ? Cur non creditis, in- 
quit,Deo? cur tentatis eum, quasi non possit fide ser- 
vare? liaque inüdelitatis est legem inferre. Deinde 
ostendit eam illis non fuisse utilem : οἱ totum in 
legein, non in illos rejicit , atque accusationem suc- 
cidit. Quod non potuimus nos, inquit, et patres nostri 
poriare. Sed per gratiam Dowini Jesu credimus salvari, 
quemadmodum εἰ ili. Quanta virtute plena sunt hac 
verba ? Qua l'aulus muliis in. Epistola ad Romanos 
dixit, cadem et liic dicit. Si enti Abraham, inquit, ez 
operibus justificatus est, habet gloriam , sed non apud 
Deum (Hom. ἃ. 2). Viden' hoc illos magis institucre , 
quain gentes defendere? Sed si quidem absque ulla 
uccasiono hac dixisset, forte non suspecius esset ; 
initio autem hiuc sumpto, deinde sine metu loquitur. 
Et vide quomodo ubique omnia, qux ininiici move. 
ruut, illis prosint. Nisi enim illi movissent, hzc dicta 
non fuissent, nec etiam quae sequuntur. Hinc discunt, 
quod etiamsi gentes adduci noluissent, non tamen 
6856 illas despiciendas, Sed supra dicta exploremus. 
Án vobis, inquit, elegit, et ab aniquis diebet. Hoc 
dicit, osteudens id olita, non nunc fuisse. Non parum 
autein est, quod etiam Judzis credentibus hoc aver- 
tatur. Duobus vero id, quod dicit, confirmatur, et 
tempore et loco. Et quod Elegit, bene : sicut in ipsis 
non dixit, Voluit , sed,Elegit. Undenam id liquet? A 
Spiritu, inquit. Deinde ostendit non grati tantum, 
sed etiam virtutis testimonium hoc illis esse , quod 
nihil ininus ipsis pra:beat. Nihil enim, inquit, discer- 
nit inter nos et illos. Ergo cor ubique quserendum. 
Et opportune dixit : Cordium cognitor Deus tesiifica- 
tus est ipsis; sicut et illic : Tu, Domine, cordium co- 
gnitor omnium, ostende ( Act. 1. 24 ). Quia enim hoc 
vult, vide quid inferat : Nihil discernit ínter nos et 
ipsos. Cum illorum testimonium diceret, tunc ma- 


! S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ΔΙΌΠΕΡ. CONSTANTINOP. 


256 
gnum illud effatus est , quod Paulus ait : Neque cir- 
cumcisio quid valct, neque preputium (1. Cor. 7. 19); 
et, Ut duos condat in semeptiso (Ephes. 2. 15). Horum 
oinuium semina in concione Petri habentur. Et non 
dixit, Inter eos qui ex circumcisione ; sed, nter nos , 
id est, apostolos. Deiude, ne videatur contumelia 
esse illud, Nihil, adjicit : Fide purificans corda 
eorum. Et binc tollit suspicionem. Expurgavit primo 
serinonem , et tunc. ostendit non malam legem , sed 
illos infirmos esse. 

2. Vide quomodo terribiliter desinat. Nihil ex pro- 
phetis loquitur ipsis, sed ex pr:eseutibus rebus, qua- 
rum ipsi testes erant. Jure et illi postea testificantur, 
et sermonem roborant ex iis, quz? jam facta sunt. 
Et vide : in Ecclesia permittit primo quzstionem 
moveri, et tunc loquitur. Quia igitur non memoravit 
circumcisos, sed gentes (lioc enim paulatim insinua- 
tum , firmius evadebat ; illud vero tentantis erat , an 
possit post legem servare) ; vide quid faciat : osten- 
dit illos in periculo esse, si quidem id, quod non po- 
tuit lex , putuit fides ; illa vero cadente, nccesse est ' 
illos in perniciem ire. Nec dixit, lucreduli estis, quod 
molestius fuisset, cum maxime res evicia fuisset. 
Jerosolymis igitur ex gentibus nulli erant , Antio- 
chi» autem fuisse constat. ldeo.commigrant , nce 
modico tempore isthic manent. Iusurrexerunt autem 
quidam de Pharisa»is, adhuc ambitionis morbo labo- 
ranies, et volentes sibi hzerere eos , qui ex gentibus 
erant. Atqui et Paulus in lege doctus erat, neque 
tamen sic erat affectus : postquam autem inde vene- 
rat, jam dogma accuratius erat. Nam si ii, qui Je- 
rosolymis sunt, nibil hujusmodi prxcipiunt, multo 
minus hi. Viden' quotquot priucipatum non ambiunt, 
in fide gaudere? Non ambitiose igitur eraut marra- 
tiones, neque ad ostentationem, sed ad defensioneca 
przdicationis gentibus facte : ideo nihil dicunt 
eorum , qua cum Jud:zis sibi evenerant. Magna erat 
pertinacia Phariszorum, qui etiam post fidem Icg-m 
tuebantur , nec obtemperabant apostolis. Sed vide , 
quim mansuete nec cum auctoritate loquantur : 
hic quippe amabilia sunt , magisque aninio infignn- 
tur. Viden' nugquam esse verborum ostentationem , 
sed per res ipsas agi et per Spiritum sanctum ? Atta- 
men cam tot indieis haberent , adhuc mausucte lo- 
quuntur. Et vide, non veniunt, accusaturi eos , qui 
Antiochla erant; sed illinc iterum occasionem su- 
munt. Sie meditabantur aliis presse , qui. apostolus 
nescientibus repreheusi sunt. Attamen. nihil horum 
illi protulerunt ; at ubi probarunt, tunc vehementius 
scribunt. Magnum certe ubique bonum :quitas': 
squitatem dico, non frigiditatem ; equitatem , non 
adulationem : hec enim multum inter se distant. 

lra frenanda. — Nihil Paulum exasperabat , nihil 
Petrum. Cum habes demonstrationes, cur irasceris ? 
an ut illas enerves ? Non potest umquam iratus per- 
suaderi. Etiam heri de ira disseruimus ; nihil vetat 
quominus eiiam hodie : frequens forte hortatio 
quidpiau efficiet. Nan pharmacum vim babens cu- 


255 


λόγου τούτου. Πο.11ῆς δὲ συζητήσεως γεγομέγης, 
ἀναστὰς Πέτρος εἶπε πρὸς αὐτούς * Ἄνδρες dógAgol, 
ὑμεῖς ἐπίστασθε, ὅτι dp" ἡμερῶν ἀρχαίων ὁ Θεὸς ἐν 
ὑμῖν ἐξελέξατο διὰ τοῦ στόματός μου áxovca τὰ 
ἔθνη τὸν .16γον τοῦ svayreAlov, καὶ πιστεῦσαι. "Opa 
τὸν Πέτρον ἄνωθεν χεχωρισμένον τοῦ πράγματος, xal 
μέχρι τοῦ vov ἰουδαΐζοντα. Ὑμεῖς ἐπίστασθε, φησί. 
[249] Παρῆσαν ἴσως καὶ οἱ ἐγχαλέσαντες αὐτῷ ἐπὶ Kop- 
νηλίου πάλαι, xai εἰσελθόντες μετ᾽ αὐτοῦ " διὰ τοῦτο 
αὐτοὺς παράγει μάρτυρας. ᾿Αφ' ἡμερῶν ἀρχαίων ày 
ὑμῖν ὁ Θεὸς ἐξελέξατο. Τί ἐστιν, Ἔν ὑμῖν; Ἤποι ἐν 
Παλαιστίνῃ, φησὶν, ἢ παρόντων ὑμῶν. Διὰ τοῦ στό- 
ματός μου. "Upa πῶς δείχνυσι τὸν θεὸν δι᾽ αὐτοῦ φθεγ- 
γόμενον,͵ χαὶ οὐδὲν ἀνθρώπινον. Καὶ ὁ καρδιογγνώστης 
Θεὸς ἐμαρτύρησεν αὐτοῖς. "Evi τὴν πνευματιχὴν ἀνά- 
Ὑε: μαρτυρίαν αὐτούς. Δοὺς αὐτοῖς τὸ Πγεῦμα τὸ 
ἅγιον, καθὼς καὶ ἡμῖν. "Opa πῶς * πανταχοῦ ἐξισοΐ 
τὰ ἔθνη. Καὶ οὐδὲν διέχρινε μεταξὺ ἡμῶν τὸ καὶ 
αὐτῶν, τῇ πίστει xa0apicac τὰς καρδίας αὐτῶν. 
Ἀπὸ τῆς πίστεως μόνης, φησὶ, τῶν αὐτῶν ἔτυχον. 
Κἀχείνων ταῦτα ἐντρεπτιχά" μᾶλλον δὲ xa ἐχείνους b 
διδάξαι δύνατα:, ὅτι πίστεως δεῖ μόνης, χαὶ οὐχ ἔργων 
οὐδὲ περιτομῆς. Οὐ γὰρ δὴ ὑπὲρ τῶν ἐθνῶν ἀπολο- 
γούμενοι ταῦτα λέγουσι μόνον, ἀλλὰ χἀχείνους παι- 
δεύοντες ἀποστῆναι τοῦ νόμον. ᾿Αλλὰ τέως οὔπω λέ- 
γουσι τοῦτο. Νῦν οὖν τί πειράζετε τὸν Θεὸν ἐπιθεῖ- 
vai ζυγὸν ἐπὶ τὸν τράχηλον τῶν μαθητῶν ὃν οὔτε 
οἱ πατέρες ἡμῶν, οὔτε ἡμεῖς ἰσχύσαμεν βαστάσαι; 
᾿Αλλὰ διὰ τῆς χάριτος τοῦ Κυρίον ᾿Ιησοῦ πιστεύο- 
psv σωθῆναι, καθ' ὃν τρόπον κἀκεῖνοι. Τί ἔστι, 
Πειράζετε τὸν Θεόν; Τί ἀπιστεῖτε, φησὶ, τῷ Θεῷ; τί 
πειράζετε αὐτὸν ὡς οὐχ ἰσχύοντα σῶσαι τῇ πίστει ; "Apa 
ἀπιστίας ἐστὶ τὸ τὸν νόμον εἰσφέρειν. Εἶτα δείκνυσι xal 
αὑτοὺς οὐδὲν ὠφελουμένους, xal τὸ πᾶν ἐπὶ τὸν νόμον 
στρέφει, οὐχ ἐπ᾽ αὐτοὺς, καὶ τὴν χατηγορίαν ὑποτέμνε- 
ται. "Or οὐχ ἰσχύσαμεν ἡμεῖς καὶ οἱ πατέρες ἡμῶν, 
φησὶ, βαστάσαι" ἀ.1.λὲὰ διὰ τῆς χάριτος τοῦ Κυρίου 
"Incov πιστεύομεν σωθῆναι καθ' ὃν τρόπον κἀκεῖνοι. 
Πόσης δυνάμεως γέμει ταῦτα τὰ ῥήματα! "Amep ὁ 
Παῦλος διὰ πολλῶν ἐν τῇ πρὸς Ρωμαίους εἶπε, ταῦτα 
χαὶ οὗτος. El γὰρ δραὰμ, φησὶν, ἐξ ἔργων ἐδικαιώθη, 
ὄχει καύχημα, ἀ.1.: οὐ πρὸς τὸν Θεόν. Ὁ ρᾷς, ὅτι 
τούτων μᾶλλόν ἐστι τοῦτο παιδευτιχὸν, ἢ ἀπολογία ὑπὲρ 


τῶν ἐθνῶν ; ᾿Αλλ᾽ εἰ μὲν χωρὶς προφάσεως ταῦτα ἕλε-᾿ 


γεν, ἴσως οὐδαμῶς ὕποπτος ἦν ἀρχῆς δὲ λαδόμενος 
ἐντεῦθεν, λοιπὸν ἀδεῶς φθέγγεται, Καὶ ὅρα πανταχοῦ 
τὰ παρὰ τῶν ἐχθρῶν μετ᾽ αὐτῶν γινόμενα. Εἰ μὴ γὰρ 
ἐχίντααν ἐχεῖνοι, οὖχ ἂν ταῦτα ἐλέχθη, οὐδ᾽ ἂν τὰ μετὰ 
ταῦτα. Ἐντεῦθεν μανθάνουσιν, ὅτι εἰ καὶ μὴ προσ- 
ἀγεαθαι ἤθελον τὰ ἔθνη, οὐ δεῖ αὐτοὺς παρορᾷν. 'AXY 
ἴδωμεν ἄνωθεν τὰ εἰρημένα, 'Ev ὑμῖν, φησὶν, ἐξε.16- 
£aro, καὶ dg' ἡμερῶν ἀρχαίων». Τοῦτο εἶπε, δειχνὺς 
ὅτι πάλαι, οὐ νῦν. Οὐ μιχρὸν δὲ τὸ xal Ἰουδαίων πι- 
στευόντων τοῦτο ἀποστραφῆναι. Δύο τούτοις ἃ λέγει πι- 
στοῦται, τῷ xatpi xai τῷ τόπῳ. Καὶ τὸ, "E£eAéCaco, 
xag: ὥσπερ ἐπ᾽ αὑτῶν οὐχ εἶπεν, Ἠθέλησεν, ἀλλ᾽, 
᾿Εξελέξατο. Πόθεν τοῦτο δῆλον ; ᾿Απὸ τοῦ Πνεύματος, 
φησίν. Εἶτα δείχνυσιν οὐχὶ χάριτος ἁπλῶς, ἀλλ᾽ ἀρετῆς 
μαρτύριον αὐτοῖς τοῦτο γινόμενον, xal οὐδὲν ἔλαττον 
αὐτοῖς παρασχόν. Οὐδὲν γὰρ, φησὶ, διέκρινε μεταξὺ 
ἡμῶν τε xat αὐτῶν. "Apa χαρδίας δεῖ πανταχοῦ ζητεῖν. 
Καὶ εὐχαίρως εἶπεν " Ὁ καρδιογγώστης Θεὸς ἐμαρ- 
b Alii ταῦτα παιδευτιχὰ. 


8 "Opa πῶς deest in quibusdam. 
ταῦτα xai ἐχείνους. 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XXXII. 


956 
tUpmcsv αὐτοῖς * ὡς xal ἐχεῖ, Σὺ, Küpis, χαρδιογγώ- 
στα πάντων, ἀγάδειξον. Ὅτι γὰρ τοῦτο βούλεται, ὅρα 
τί [250] ἐπάγει" ὅτι Οὐδὲν» διόχρινε μεταξὺ ἡμῶν τε 
καὶ αὐτῶν. Ὅτε εἶπεν αὐτῶν τὴν μαρτυρίαν, τότε τὸ 
μέγα τοῦτο ἐφθέγξατο, ὅπερ Παῦλός φησιν" Οὔτε περι- 
τομή τι ἰσχύει, οὔτε ἀχροδυστία " καὶ, Ἵνα τοὺς 
δύο κτίσῃ ἐν ἑαυτῷ. ἸΙάντων τούτων τὰ σπέρματα ἐν 
τῇ Πέτρον δημηγορίᾳ χεῖται. Καὶ οὐχ εἶπε, Τῶν ix 
περιτομῆς, ἀλλὰ, Μεταξὺ ἡμῶν, τουτέστι, τῶν. ἀπο- 
στόλων. Εἶτα, ἵνα μὴ δόξῃ ὕδρις εἶναι τὸ Οὐδὲν, ἐπ- 
άγει" Πίστει καθαρίσας τὰς καρδίας αὐτῶν. Καὶ 
ἀναιρεῖ τὴν ὑπόνοιαν διὰ τούτου. Ἐξεχάθαρε πρότερον 
τὸν λόγον, χαὶ τότε δείχνυσιν οὐχὶ πονηρὸν τὸν νόμον, 
ἀλλ᾽ αὐτοὺς ἀσθενεῖς. 

β΄. Ὅρα πῶς εἰς φοδερὸν χατέληξεν. Οὐδὲν ἀπὸ τῶν 
προφητῶν αὐτοῖς διαλέγεται, ἀλλ᾽ ἀπὸ τῶν παρόντων 
πραγμάτων, ὧν αὐτοὶ μάρτυρες ἧσαν. Εἰκότως xai αὐτοὶ 
λοιπὸν ἐπιμαρτυροῦσι, xal τὸν λόγον ἰσχυρότερον 
ποιοῦσι τοῖς ἤδη γενομένοις. Καὶ ὅρα, ἐν τῇ Ἐχχλησίᾳ 
συγχωρεῖ πρῶτον ζήτησιν γενέσθαι, xai τότε λέγει. 
Ἐπεὶ οὖν οὐχ εἶπε, Τῶν ix περιτομῖςς, ἀλλὰ, Τῶν 
ἐθνῶν (τοῦτο γὰρ κατὰ μιχρὸν ἐπαγόμενον ἐἑγίνετα 
ἰσχυρότερον, ἐχεῖνο δὲ ἣν πειράζοντο;, εἰ δύναται καὶ 
μετὰ νόμον σῶσαι), ὅρα τί ποιεῖ * δείχνυσιν αὐτοὺς ἐν 
χινδύνῳ, εἴ γε ὅπερ οὐχ ἴσχυσεν ὁ νόμο;, ἴσχυσεν fj 
πίστις" ταύτης δὲ ἐκπιπτούσης, ἀνάγχη αὐτοὺς κ ἐν 
ἀπωλείᾳ εἶναι. Καὶ οὐχ εἶπεν, ᾿Απιστεῖτε, ὅπερ ἦν 
φορτιχώτερον, χαὶ ταῦτα ἐληλεγμένου τοῦ πράγματος. 
Ἐν μὲν οὖν τοῖς Ἱεροσολύμοις οὐχ ἧσαν ἐξ ἐθνῶν 
τινες, ἐν δὲ ᾿Αντιοχείᾳ elxb; εἶναι. Διὰ τοῦτο xal ἀπέρ- 
χονται, xal διατρίθουσι χρόνον οὐχ ὀλίγον ἐχεῖ, "E£av- 
στῆσαν δέ τινες τῶν Φαρισαίων, ἔτι νοσοῦντες τὴν 
φιλαρχίαν, χαὶ βουλόμενοι πρὸς αὐτοὺς ἔχειν τοὺς ἐξ 
ἐθνῶν. Καίτοι xal Παῦλας νομομαθὴς Ἦν, ἀλλ᾽ οὐκ 
ἔπασχε τοῦτο ἐπειδὴ δὲ. ἐχεῖθεν $306, xai τὸ δόγμα, 
ἀχριδέστερον ἐγένετο. Εἰ γὰρ οἱ ἐν Ἱερησολύμοις ὄντες 
οὐδὲν τοιοῦτον ἐπιτάττουσι, πολλῷ μᾶλλον οὗτοι. Ὁρᾷς 
ὅσοι μὴ φιλαρχοῦσι, χαίρουσιν ἐν τῇ πίστει; Οὐ φιλο- 
πιμίας τοίνυν τὰ διηγήματα οὐδὲ ἐπιδείξεως ἦν, ἀλλὰ. 
ἀπολογίας τοῦ εἰς τὰ ἔθνη χηρύγματος " διὸ xal οὐδὲν 
λέγουσι τῶν εἰς τοὺς Ἰουδαίους συμδεδηχότων. Πολλὴ ἡ 
ἐπιτριδὴ τῶν Φαρισαίων, χαὶ μετὰ τὴν πίστιν ἔτι 
νομοθετούντων, xal οὐ πειθομένων τοῖς ἀποστόλοις. 
᾿Αλλ᾽ ὅρα ἐκείνους, πῶς ἐπιειχῶς xal οὐ μετὰ αὐὖθεν- 
τείας διαλέγονται" τὰ γὰρ τοιαῦτα ἐπιθυμητὰ, xol 
πέπηγε μᾶλλον. Ὁ» ρᾷς οὐδαμοῦ λόγων ἐπίδειξιν, ἀλλὰ 
τὴν διὰ τῶν πραγμάτων, τὴν διὰ τοῦ Πνεύματος ; ᾿Αλλ᾽ 
ὅμως xai τοιαῦτα ἔχοντες τεχμήρια, ἔτι ἐπιειχῶς δια- 
λέγονται. Καὶ ὅρα" οὐχ ἀπέρχονται διαδάλλοντες τοὺς 
ἂν ᾿Αντιοχείᾳ, ἀλλ᾽ ἐχεῖθεν πάλιν λαμδάνουσιν ἀφορμὴν. 
Οὕτως ἐμελέτων τὸ φιλαρχεῖν͵ οἵ καὶ οὐχ εἰδότων «τῶν 
ἀποστόλων ἐμέμφθησαν. ᾿Αλλ᾽ ὅμως οὐδὲν τούτων οὗτοι 
προήνεγχαν * ἀλλ᾽ ὅτε ἀπέδειξαν, τότε σφοδρότερον 
γράφουσι. Μέγα γὰρ. ἡ ἐπιείκεια πανταχοῦ χαλόν"» 
ἐπιείχεια λέγω, οὐ ψνχρότης " ἐπιείχεια, οὐ χολαχεία» 
πολὺ γὰρ ταῦτα διέστηχεν ἀπ᾽ ἀλλήλων. 

Οὐδὲν [251] ἐτράχυνε Παῦλον, οὐδὲν Πέτρον. “Ὅταν 
ἔχῃς ἀποδείξεις, τί ὀργίζῃ ; ἢ ἵνα καὶ ταύτας ἀχύρους 
ποιήσῃς; Οὐχ ἔστι τὸν. ὀργιζόμενον πεῖσαί ποτε, Καὶ 
χθὲς περὶ ὀργῆς διελέχθημεν * οὐδὲν δὲ χωλύει xal τῆς 
μέρων" ἡ γὰρ συνέχεια ἴσως ἐργάσεταί τι, Καὶ γὰρ 
φάομαχον τὸ δύναμιν ἔχον ἀφανίσαι τραυμα, δ. 

b Quidass τῶν 


* [dem ἐκπιπτούσης, ὅρα αὐτούς» 
T" 


271 
συνεχῶς ἐπιτεθῇ, τὸ πᾶν ἀπώλεσε. Μὴ δὴ νομίζετε, 
χατάγνωσιν ὑμῶν εἶναι, τὸ συνεχῶς περὶ τῶν αὐτῶν 
διαλέγεσθαι " εἰ γὰρ χατεγνώχειμεν, οὐχ ἂν διελέχθη- 
μεν" νῦν δὲ ἐλπίζοντες μεγάλα ἡμᾶς χερδαίνειν, ταῦτα 
φθεγγόμεθα. Εἴθε γὰρ συνεχῶς περὶ τῶν αὐτῶν 
ἐλέγομεν! εἴθε μηδὲ ἦν ἄλλη τις λόγων ὑπόθεσις ἣ 
φροντὶς, ἀλλ᾽ ὅπως τῶν παθῶν χρατήσωμεν τῶν ἡμετέ- 
ρων! Πῶς γὰρ οὐχ ἄτοπον, βασιλεῦσι μὲν ἐν τρυφῇ ζῶσι 
καὶ τοσαύτῃ τιμῇ μηδένα εἶναι λόγον, μῆτε ἐπὶ τραπέ- 
ζης, μηδὲ ἐν ἄλλῳ μηδενὶ χαιρῷ, ἀλλὰ πῶς μόνον τῶν 
πολεμίων * χρατῇσαι δεῖ, χαὶ διὰ τοῦτο καθ᾽ ἐχάστην 
ἡμέραν συλλόγους ποιεῖν, χαὶ στρατηγοὺς χαὶ στρατιώ- 
τας χαταλέγειν, χαὶ φόρους ἀπαιτεῖν, χαὶ τῶν πολιτιχῶν 
πραγμάτων ταύτας δύο αἰτίας ἀναγχαίας εἶναι ἡγεῖσθαι, 
ὅπω; χαὶ τῶν πολεμούντων χρατήσωσι, xal τοὺς ol- 
κείους ἐν εἰρήνῃ χαταστήσωσιν" ἡμᾶς δὲ μηδὲ ὄναρ 
θέλειν τὰ τοιαῦτα διαλέγεσθαι, ἀλλ’ ὅπως μὲν ἀγρὸν 
ὠνησώμεθα, χαὶ ὅπως ἀνδράποδα, καὶ ὅπως πλείω τὴν 
οὐσίαν ποιήσωμεν, χαθ᾽ ἐχάστην ἡμέραν διαλεγόμενοι 
οὐ λαμβάναμεν xópov * περὶ δὲ τῶν ἐν ἡμῖν πραγμάτων 
καὶ τῶν ὄντως ἡμῶν οὔτε αὐτοὶ λέγειν βουλόμεθα, οὐδὲ 
ἑτέρων λεγόντων ἀνεχόμεθα ἀχούειν; Περὶ τίνος οὖν, 
εἰκέ μο!:, διαλέγεσθαι βούλει ; περὶ ἀρίστου ; ᾿Αλλὰ 
«αὔτα μαγείρων τὰ ῥήματα. ᾿Αλλὰ περὶ χρημάτων ; 
᾿Αλλὰ ταῦτα χαπήλων xai ἐμπόρων. 'AXÀÀ περὶ χτι- 
σμάτων; ᾿Αλλὰ ταῦτα τεχτόνων xal οἰχοδόμων. ᾿Αλλὰ 
περὶ γῆ: : ᾿Αλλὰ ταῦτα γεωργῶν. Ἡμῶν δὲ οὐδὲν Ecc- 
ρόν ἐστιν ἔργον, ἀλλ᾽ fj πῶς πλοῦτον περιποιησόμεθα b 
τῇ ψυχῇ. Μὴ τοίνυν προσχορὴς ὁ λόγος γινέσϑω. Διὰ τί 
γὰρ μηδεὶς ἐγχαλεῖ τῷ ἰατρῷ περὶ ἰατρικῆς ἀξὶ διαλε- 
τομένῳ, prob. τοῖς ἄλλοις τοῖς δημιουργοῖς περὶ τῶν 
οἰκείων τεχνῶν λέγουσιν; Εἰ μὲν γὰρ οὕτως ἡμῖν ἣν 
χατωρθωμένα τὰ τῶν παθῶν, ὡς μὴ δεῖσθαι ὑπομνή- 
σεως, εἰχότως ἄν τις ἡμῖν ἐνεχάλεσξ φιλοτιμίαν xal ἐ πί- 
δειξιν" μᾶλλον ὃὲ οὐδὲ οὕτως. El γὰρ καὶ χατώρθωτο, 
καὶ οὕτως ἐχρὴν διαλέγεσθαι, ὥστε μὴ ἀναπεσεῖν" ἐπεὶ 
xaX ἰατροὶ οὐχὶ νοξοῦσιν, ἀλλὰ xaX ὑγιαίνουσι διαλέγον- 
και, καὶ ἔστιν αὐτοῖς βιόλία τοιαύτης πραγματείας, 
τοῖς μὲν, ἵνα τῆς νόσου ἀπαλλάττωσι, τοῖς δὲ, ἵνα τὴν 
ὑγείαν διαφυλάττωσιν. Ὥστε εἰ χαὶ ὑγιαίνομεν, οὐδὲ 
οὕτως ἀποστῆναι ἐχρῆν, ἀλλὰ πάντα ποιεῖν ὥστε διατη- 

αηθῆναι τὴν ὑγείαν ἡμῖν. 

Y'- Ὅταν δὲ καὶ νοσῶμεν, διπλῇ τῶν λόγων ἡ ἀνάγχη᾽ 
μία μὲν, ἀπαλλαγῆναι τῆς νόσου᾽ δευτέρα δὲ, ἀπαλ- 
λαγέντας μὴ περιπεσεῖν πάλιν. Οὐχοῦν θεραπευτιχῇ 
μεθόδῳ διαλεγόμεθα νῦν, οὐχ ὑγιεινῇ πραγματείᾳ. Πῶς 
οὖν ἅν τις τὸ χαχὸν τοῦτο ἐχχόψειε πάθος ; πῶς τὸν 
σφοδρὸν ὑποστεέλειε € πυρετόν ; "Ἴδωμεν πόθεν ἐτέχθη, 
[252] καὶ τὴν αἰτίαν ἀνέλωμεν. Πόθεν τίχτεσθαι εἴωθεν ; 
Ἐξ ἀλαζονείας xai ἀπονοίας πολλῆς. Ταύτην οὖν ἀνέλωμεν 
τὴν αἰτίαν, χαὶ συνανήρηται καὶ τὸ νόσημα. Τί δὲ ἣ ἀλα- 
ζονεία ; πόθεν τέχτεται; τάχα γὰρ πάλιν ἐφ᾽ ἑτέραν 
ἀρχὴν κινδυνεύομεν ἀνελθεῖν. Οὐχοῦν ἣν àv ὁ λόγος 
ὑφηγήσηται, ταύτην βαδίζωμεν, ὅπως χάτωθεν xal 
πρόῤῥιζον ἀνασπασθῇ τὸ χαχόν. Πόθεν οὖν ἡ ἀλαζονεία : 
Ἐχ τοῦ μὴ ἐπισχέπτεσθαι τὰ ἡμέτερα, ἀλλ᾽ ὑπὲρ μὲν 
φύσεως γῆς, καίτοι οὐκ ὄντας γεωργοὺς, πολυπραγμο- 
νεῖν, καὶ ὑπὲρ φύσεως φυτῶν, χαὶ ὑπὲρ φύσεως χρυσοῦ, 
καίτοι οὐχ ὄντας ἐμπόρους, καὶ ὑπὲρ ἱματίων, χαὶ ὑπὲρ 


* Unus cod. καιρῷ ᾿ ἀλλ᾽ ὅπως τῶν πολ . b Y 
αὐοῦτον ἐργασόμεθα. ὁ dem στοδρὸν ὑπο κολίσεις, oni ἮΝ 


5. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


958 


má&vtov* ὑπὲρ δὲ ἡμῶν xa! τῆς ἡμετέρας φύσεως μηδέποτε 
ἀνέχεσθαι τοῦτο ποιεῖν. Καὶ τίς ἀγνοεῖ, φησὶ, τὴν oi- 
χείαν φύσιν ; Πολλοί" τάχα δὲ πάντες πλὴν ὀλίγων " xal 
εἰ βούλεσθε, ἐντεῦθεν ποιήσω τὸν ἔλεγχον. Εἰπὲ γάρ 
μοι, τί ποτέ ἐστιν ἄνθρωπος ; Εἴ τις ἐρωτηθείη, Tiv τῶν 
ἀλόγων διέστηχε, πῶς συγγενῆς ἐστι τῶν ἐν οὐρανῷ, τί 
δύναται ἐξ ἀνθρώπου γενέσθαι ; μὴ δυνήσεται ἐξ εὖ- 
θείας ἀποχριθῆναι; Οὐχ ἔγωγε οἶμαι. Καθάπερ γὰρ 
ἐπὶ ὕλης τινὸς, οὕτω xat ἐπὶ ἀνθρώπου τὸ μὲν ὑποχεί- 
μενον ἄνθρωπος * δύναται δὲ γενέσθαι xal ἄγγελος xol 
θηρίον. "Apa οὗ δοχεῖ ξένος εἶναι ὁ λόγος οὗτος ; Καίτοι 
πολλάχις αὐτὸν ἐν ταῖς Γραφαῖς ἡ χούσατε. Περὶ μὲν γάρ 
τίνων ἀνθρώπων ἐλέγετο, ὅτι "Αγγειῖος Κυρίου ἐστί" 
καὶ ἐκ χειλέων, φησὶ, αὐτοῦ, ζητήσουσι κρίσιν" 
καὶ πάλιν ᾿Αποστέ,λλλω τὸν ἄγγε.ϊόν μου πρὸ πρ:σ- 
ὦπου σου" περὶ δέ τινων, "Ops, γεγγήματα ἐχι- 
δνῶν. Λοιπὸν δὴ παρὰ τοὺς χρωμένους τὸ πᾶν δύναται 
γενέσθαι xaX ἄγγελος, xat ἄνθρωπος ^. Τί λέγω, ἄγγε- 
os ; Καὶ Θεοῦ τέχνον "᾿Εγὼ γὰρ εἶπα, φησὶ, Θεοί ἐστε, 
καὶ υἱοὶ "Υψίστου πάντες. Καὶ τὸ δὴ μεῖζον, ὅτι τοῦ 
γενέσθαι xal θεὸς χαὶ ἄγγελος καὶ Θεοῦ. τέχνον τὴν 
ἐξουσίαν αὐτὸς ἐγχεχείρισται. Καὶ ἔστιν ἄνθρωπος ἀγ- 
Ὑέλου δημιουργός. Τάχα ὑμᾶς ἐθορύδησε τὸ ῥῆμα: 
᾿Αλλ᾽ ἀχούετε τοῦ Χριστοῦ λέγοντος" Ἐν τῇ ἀναστά- 
σει οὔτε γαμοῦσιν οὔτε γαμίσκονται, ἀ.1.1) εἰσὶν ὡς 
ἄγγε.λοι" καὶ πάλιν, Ὁ δυνάμενος χωρεῖν χωρείτω. 
Ὅλως δὲ ἡ ἀρετὴ ἀγγέλους ποιεῖ" ταύτης. δὲ ἡμεῖς 
κύριοι" ἄρα ἀγγέλους δυνάμεθα δημιουργεῖν, xXv μὴ 
τῇ φύσει, ἀλλὰ τῇ προαιρέσει. Ταύτης μὲν γὰρ ἀπούσης, 
οὐδὲν ὄφελος ἄγγελον εἶναι τὴν φύσιν᾽ χαὶ δηλοῖ ὁ διά- 
ὄολος τοῦτο ὧν πρὸ τούτου * ταύτη; δὲ παρούσης, οὐδὲν 
βλάδος ἄνθρωπον εἶναι τὴν φύσιν * χαὶ δηλοῖ Ἰωάννης 
ἄνθρωπος ὧν, χαὶ Ἠλίας εἰς τὸν οὐρανὸν ἀνελθὼν, xal 
πάντες οἱ μέλλοντες ἀπιέναι Excel. Οὗτοι μὲν γὰρ μετὰ 
σώματος οὐχ ἐχωλύθησαν τὸν οὐρανὰν αἰχεῖν * ἐχεῖνοι δὲ 
ἀτώματοι ὄντες, οὐχ ἠδυνήθησαν μεῖναι ἐν οὐρανῷ. Μη- 

δεὶς τοίνυν ἀλγείτω μηδὲ ἀγαναχτείτω b. πρὸς τὴν φύ- 

σιν ὡς ἐμποδίζουσαν, ἀλλὰ πρὸς τὴν προαίρεσιν. Λέων 

bxcivoz ἐγένετο ἐξ ἀσωμάτου " Ἰδοὺ γὰρ, φησὶ, Ὁ ἐχ- 
θρὸς ἡμῶν ὡς «λέων ὠρυόμενος περιέρχεται, ζητῶν 
tíra καταπίῃ" ἡμεῖς ἄγγελοι ἀπὸ σωμάτων. Καθάπερ 
γὰρ εἴτις ὕλην εὑρὼν πολύτιμον, οὐχ ὧν τεχνίτης, ἂν 
χαταφρονήσῃ ταύτης [256], μεγάλως ζημιωθήσεται, οἷον 
ἣ μαργαρίτας, ἣ χόχλον, f| ἕτερόν τι τοιοῦτον * οὕτω δὴ 
χαὶ ἡμεῖς ἐὰν ἀγνοήσωμεν τὴν ἡμετέραν φύσιν, σφόδρα 
αὐτῆς καπαφρονήσομεν "ἂν δὲ γνῶμεν, πολλὴν ἐπιδει- 
ξόμεθα σπουδὴν, χαὶ τὰ μέγιστα χαρπωσόμεθα. ᾿Απὰ 
γὰρ ταύτης ἱμάτιον γίνεται βασιλιχὸν, ἀπὸ ταύτης οἰχία 
γίνεται βασιλιχὴ, ἀπὸ ταύτης μέλη γίνεται βασιλιχά" 
πάντα βασιλιχά c. Μὴ δὴ χαταχρησώμεθα εἰς βλάδηντῇ 
οἰκείᾳ φύσει. Βραχύ τι παρ᾽ ἀγγέλους ἡμᾶς ἠλάττωσε, 
τῷ θανάτῳ λέγω" ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἀπειλήφαμεν τὸ βραχύ. 
Οὐδὲν οὖν τὸ χωλύον ἡμᾶς ἀγγέλων γενέσθαι ἐγγὺς, ἂν 
θέλωμεν. Θελήσωμεν τοίνυν, θελήσωμεν, xax ἐξασχήσαν- 
τες ἑαυτοὺς δόξαν ἀναπέμψωμεν τῷ Πατρὶ χαὶ τῷ Υἱῷ 
χαὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, vov xai ἀεὶ, xat εἰς τοὺς αἰῶνα: 
τῶν αἰώνων 'Apfv. ᾿ 


* Morel. καὶ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος, male. ὃν Sic quidam et 
Savil.; Morel. ἀλγείτω tantum. c Verba, πάντα 
e tribus codd. el marg. Savil. recepta sunt. Eprr. 


451 


ramdà volun, nini; (hagpentferr appenatur, tutum per- 
dit. Ne patetis vas eondbmnari. ex fequenti. 'hujn- 
mod esaene - s eim. wa» Onndemnarems, me 
CoBCeBOFCE - MEC wERO, SQOSODÍBS vox manibus lüme 
lucratures esae, Bone Ipqpimur-. Vtinam. perpatne: de 
iisdem laquevemae - utinam. sulla emat alia; comein- 
Baadb octasio wel ἐπ, qnam quomanda- vin nesdtm 
smperemus. Qeeode emm nem. υδανειδεαν meri, 
regibus in delicus viventibus, et uma hanene, mhil 
Διὰ cura esse vel um mamas, vel alle quavis. taun- 
pote,Qquam quemede mimiras vimrevE αραυδυδα, εὖ. 
cea de causa quede comentas. agese , κασι zc m- 
lites adiegere, tributa exgese; et im civilium. snum 
has duss t2atumm res metesmarins eme patum πὲ ὅν. 
mici vimcamar, et τοὶ im poer degamt : παα vens πα 
per somnium qualesa de lus aret: 85εἰ qoam 
sgrum emoames, quemele r5, QuEEmiS (r$ 
asugeamus , quet he sme scusa ἐπασυσνα ἂν AG 
autem nostris ef vere nasáris aec ings. amp xis 
dicentes andre veau ? Quo de se ero v diamem- 
tur? an de prandso? Sed bae ad equas. «xin. pesti 
nent. An de pecunus? Sad lax organ. aníenm aum. ας. 
IB-rcaiorum. An de πκόδμδπκπα " Sed loe ancitiseeuneum 
et liomoram seat. Δα de trm» " Sad bare ak aprium- 
las. Nobis vero anlium alad est. egus. quam quaumdie 
divitias paremes amm Xe evo Éuuadiems vein 
semper de medstina loquatur κα zen. ztillens 
quod de arie suc diusezamt ? $a sumagur νι me ὅκα 
sic domila essent, ut non aíiy3 monitis epus Balie- 
rent, jnre quis no5 inrasaues, ques ad exami ctisnenr 
loqui vellemus ; mao meque sc. ἴσαν eiamsi emm» 
data essest, δὶς queque manendum emn. ne recda- 
remus. F1enian medie now 299 me kmumn. .. sedi isum 
bene valestes aBo-gummcur, hbemegue. liae» asper c» 
rec, Ui εἰ morbos cwesns, e$ valemlinem sirve. 
lique ei$i saei essemus , neque εἰς 2δαίσασιι» ἀρ“ 
teret, sed omaia facere o£ ealesadeeem. versnm. 

9. Arregentia quomodo curemda sit, ἐξ aude evsstmar,.— 
Cum autem zgrotemas , duglexz est verborum neees- 
sitas, tum ut 8 morbe liberemur, tum et bberafé, se 
rursum incidamus. Ergo csraeds mecthedem sec 
tractamus, nec de sanitate agitur. Quomodo quis aua- 
lum hoe vitium exscindat? quomodo vehemestem 
sedet febrem? Videsmes unde ΘΕῚΣ sit, e$ comes 
tollamus. Unde oriri solet ? Ex arregantss et temere 
multo. Hanc ergo eausam tollaemus , mertesque se- 
blatus erit. Quid est arrogaatia? ande nasciter? ferte 
namque jam aliud principium adire pericltamur. lgi- 
lur quam sermo indicabit viam , illam sequemur, ut 
malum rad.citus evellamus. Unde ergo oritur arre- 
gantia? Ex eo, quod nostra noa exploresus ; sed de 
natura quidem terrz , etsi agricolae nom simus, cu- 
riose inquiramus , et de natura plantarum, de satura 
auri , elsi mercatores non simes , de vestimentis , 
deque omnibus ; de nobis autem , deque natara n0- 


stra, ne minimum quidem curames. F1 quis, iaqnies, 


Ik MIB yBGSTOUGRUM. ΠΙ͂ΝΕ. X3YXPP 


" 
ignora naturam suam ? Multi, et fbrte, paacis es- 
ceptis, amnes: : et, si placet, binc dueam argumen- 
tum. [be enim mihi, quid ent homa? Si quis inter- 
roges, (jua im re difibrt a Intis. ? quemedo engnatus 
ent: conlesdilu" quid. potest. ἐπ homsiae üeri ? an pa- 
UIS regte-respamiaen ? Ven qnidam puta. Sicat enim 
um meéerim quadam, sob im hesmine ceterra quidem 
ex hamm. Qatenf anteum as εὖ. amqgaimm e hamtón. 
Ammam vudahiümr extARGNE EE ume" Mene sape 
dium am derigemun andan. En μυδυννόδου emu e 
mmus dseineer- ingen beue an: am ax:nnüm 
4mm ume wem . ἔδινα X 7. anc cuum. 
dream venum. dorsemenm — us cm 
(Mesh CX 1h. eem ucuEEA upeERR τσ 
mmcs haer 4 pim mmm eedbuam πον οὐδ᾽ 
Enawm Jer ὅσα. Wem τὰ doe ammo Jom ox 
pacem GENES. τα ha Ὁ τόσα σαί coe 
Aem χευταποασια.  ὗμα, annie LammDRER gerere - 
mut δ aux uas Lem. CHA ἘΞ RO. : .« rmm 
dos. mte puer cosas . aas. ἰᾶς PS oom sm 
ἜΣ AUPéeS. ὅστε canum- s ΤΟΣ. χυϑουδοθο. 66- 
4“. qu.cimms apium mee mrt 48 GG “αὶ δε. 
ez imme qm muss 038. .0.—r Uum. iet ww € 
cou. ππευυόξε cc cummieemeue WS oO δέον eme. 
Bi. emper lent: -Orpherc.. 0 JOD nitise 
CEREB... δὲ VEU GMONURUFC MIT. τὸν! MMCIES. m» 
3ONUNS SutNOAE. ὅμαδ 25 Ax. expecacamr aS mes 
poenas. vieni [Les εἴσλιαῦσα dccus “6. 7m 
nemyune Grm pl AeswsTuM πυμέαε fedis. 
(iL. Pat. Lon oam amps teperiüen. i5 cmo 
que peíam amrEER SMMAOUD, CRED wm 35. ταί 
et σαι dengacua σπόρο sflbcanr damas, Sever πατῇ». 
Fia5, SUP τόσα, δες Qual sume Sapaserr :o« 
e δα ὦ igaercuMS υλόυσλαρ GURAD , admodom 
Mise despuciemus ; ai vero nescamus (δὰ $6.6. 
πα sdbiberbunes stadum, εἰ magnanm meorum τε- 
pertzhanms. ἔχ hac onum segium f indamemus. , ex 
hac demus regia, ez. hac segia member? : omae segno. 
Ne natara sentes 2butasar in damenn. 145:ruso. . 956 
parum minores angels fecit , ex suor . squat . 046 
parum ilsd jam recepumua. Nihi sgrueer (jptioitient 
quomipes sislim angeli sus , 6; véleenp. Vito 
ergo, velumes, ei ἐμ ipegs emestiiomue fpi 
referamus Patri ei Filio eX bppscsat dint, | toit t 
sesoper, ei ia δ τ seecaierye A e 

* Morel. legi, et De et fep, Melle Henr, o 4. MP 
hguet, «9 , engsíot. 


859 








$. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


240 





HOMILIA XXXIII. 


Cap. 45. v. 15. Et postquam. lacuerunt, | respondit 
Jacobus, dicens : Viri fratres, audite me. VÀ. Simeon 
narravit quomodo primum Deus visitavit , ut sumeret 
ex goutibus populum in nomine suo. 15. Et huic con- 
sonant sermones prophetarum. 


4. Mie episcopus erat iu Jerosolymitana Ecclesia : 


Mleoquo postremus loquitur : et impletur illud : In 
ere duorum vel trium testium stabit omne verbum (Deut. 
41. 6). Vide autem et hujus prudentiam, qui ex novis 
et ex voteribus prophetis sententiam suam confiriaat. 
Non euim poterat aliquod opus ostendere ut Petrus , 
ut Paulus. Et bene provisum est , ut ab illis hzc fle- 
rent , qui non habitaturi erant Jerosolymis ; et hic, 
qui Jerosolymitanos docebat , nec obnoxius illis es- 
set, nce illorum senteuti.e oppositus. Et quid dicit? 
Viri fratres, audite me. Symeon narravit. Quidam di- 
cunt hune illum esse, qui a Luca memoratur, alii 
alium cognominem. Sive liic, sive ille sit, non ulte- 
rius inquirendum, sed ea qu:xe dicit ut necessaria ex- 
cipienda sunt. Viri fratres, inquit. Magna viri mo- 
destia, et perfectior est hxc concio, qui scilicet 
Ünem rebus imponat. Quomodo primum Deus visitarit 
ut sumeret ex gentibus populum nomine illius. Et huic 
€onsonaM sermones prophetarum. Quia ille a tempore 
uotus erat, nec fide dignus habebatur, quod antiquus 
BA 65scl, veterem quoque propbetiam inducit, dicens: 
Sicut scriptum est : 16. Postea revertar, et reedificabo 
tabernaculum David quod decidit, et erigam illud : 17. 
wt requirant ceteri hominum Dominum et omnes gentes, 
auper quas invecalum est nomon meun, dicit Dominus, 
«ui faci! hec emnia ( Amos 9. 11). Quid ergo? an 
erecta est Jerosolyma? annon potius diruta fuit ἢ Sed 
uon his de rebus ipse loquitur. Et quam dicit ere- 
ctionem ? Eam qus post Bahylonem. 18. Nota a seculo 
stuti. Deo omnia opera sua. Deinde quam fide dignus 
sermo sit innuit, quia nihil novum, sed ab initio 
omnia preestituta suat. Sequitur sententia. 19. Prepter 
quod ego judice , non inquietari eos, qui ΕΣ gentibus 
convertuntur ad Deum, 90. sod scribere ad eos, ut abs- 
tineant 86 ἃ coniaminationibus simulacrorum et forni- 
catione et suffecaio et senquine. 91. Moyses enim a tem- 
poribus antiquis per emnes cipitates habet qui praedicent 
eum in synagogis, ubi per omne sabbotum legitur. Quia 
i li uon aedierant de lege, merito hzc imperat de 
lege, ne videatar illam abregare. Et vide quomodo 
mem simat eos hxc ex iege awdire, sed ex seipso, 
dicens , Judico ego ; M est, ἃ meipso , non quia au- 
divi ex ev. Demum commune dogma profertur. 23. 
Tunc placuit apostolis et senioribus εἴ omni Ecclesia, 
ebgere viros ex eie, et mittere Antiochiam cum Paulo 
et Bernebe Judam, qui cegnominabatur Barsabas ,. et 
Siam, wires prinas in fratribus, ὩΣ. sc-ibenies per ma- 
wew (corum hec. Vidc illus non temere illa stataere; 
se ut sententia &de digna sit, mittunt hos à se, ut 
suspecti aen essent Paulus et socius. Et vide quam 
grevuec dios objurgantes scribant : Apostoli, semerez 


et [ratres iis , qui sunt Antioch, in Syria et in Cilicia 
fratribus qui ex. gentibus , salutem. 24. Quoniam am. 
divimus quia quidam ex nobis turbaverunt vos, verbia 
evertentes. animas vestras , dicentes ul. circumcidumini 
el servetis legem, quibus non mandavimus. Sufüc:ens 
erat accusatio temeritatis illorum, et digna apostolo- 
rum :quitate, nihil majus ultra dicentium. 95. Pla- 
cuit nobis collectis in unum eligere viros et mittere ad 
v0$, Cum carissimis nostris Barnaba et Paulo, 96. viris 
qui tradiderunt animas suas pro nomine Domini nostri 
Jesu Christi. Itaque ostenditur, non tyrannice rem agi, 
onibus hzc placere, et hxc cum deliberatione scribi, 
Electos, irquiunt, viros ex nobis. Deinde ne videatur 
ex calumnia Pauli et Barnab:e illos mitti, perpende 
laudes ipsorum : Viris, inquiunt, qui tradiderunt ani- 
mas suas pro nomine Domini nostri Jesu. Christi. 97. 
Misimus ergo Judam et Silam , qui et ipsi vobis versis 
referent eadem. 98. Visum est enim Spiritui sancto et 
nobis. Nihil ergo humanum , si Spiritus h:ec statuat. 
Nikil ultra imponi vobis oneris. Rursum onus vocant 
legem. Hinc de illis ipsis rationem reddunt. Nisi hec 
mecessaria, 99. wi cbstineatis vos. αὖ immolatis si- ᾿ 
mulacrorum εἰ suffocato et fornicatione et sanquine , 
& quibus custodientes vos, bene agetis. Hxc nova lex non 
precipit : nusquam enim de hisdoquutus est Chri- 
stus; sed a lege hzc sumunt. Et suffocato, inquit. Hic 
exdem cohibet. 50. /lli ergo dimissi venerunt Antio- 
chiam , et congregata multitudine , tradiderunt episto- 
lam. 51. Quam cum legissent, gavisi sunt snper conse- 
latione. Postea ut ostendat quomodo illos comsolati 
sint, subdit : 52. Judas autem et Silas , et ipsi cum 
essent prophetae, verbo plurimo consolati sunt fratra. 
et confrmaverunt. 55. Facio autem ibi aliquanto am- 
pore , dimissi sunt cum pace a fratribus ed apostoles. 
9. In Ecclesia nullus festus. —Non vlira seditiones 
et pugn: : ideoque conGirmatis illis , cum pace abie- 
runt : adversus Paulum enim contentiosiores erant : 
ἃς deinde Paulus decet. Sic nullus fastus erat in Ec- 
clesia, sed bene constitata omnia. Et vide: pest 
Petrum Paulus loquitur , et nemo reprimit ; Jacebus 
exspeetat , nec exsilit : illi enim principatus comere- 
ditus ecat. Nihil hic Joannes, nibil alii aposteh le- 
quantar , sed taceat , nec indignaatur : sic vana g'e 
ra vacui amimi erant Sed superiora repetumws. 
Pooiquam iacuerum , inquit , respondi Jacobus , di- 
cens : Simeon narravit quomodo primum Deus visitovet. 
litio vehesnentius Petrus loquebatur , hic vero moa- 
suetius. Ita semper faciendum est ei, qui in. magna 
potestale est; onerosa alus mitten!» , ipse awtem 
miüus agere debet. Recte. dixit: Simeon narravit, 
quasi ille aliorum referat sententiom. Vide quomodo 
bec antiquum esse ostendot. Ut sumeret, inquit. ex 
gentibus popuium nomini sno. Noa solum elegit , sed 
etiam nomini 580 ; id est, glorie sam. Noa. palet 
BONS COND CX δεδυδορίϊοας gentiam cloriam vocare : 
bare esum major est gloria. llic vero qual magaom 


930 


IN ACTA APOSTOLORUM.HOMIL. XXXIII, 


219 


————————— M σὔτΣδ!ξτιιο..ᾳᾺᾳᾺᾳᾺὺύᾶζλιι..ὕ.9ὕὕ..ὕ.«ἍὕἝὕὕΦἀἥἰθὔἱὔππιροσ οι, 
OMIAIA AT", 


Μετὰ δὲ τὸ σιγῆσαι αὑτοὺς, áxexpiün "Iáxo6oc, 
Aérur * "Avópsc ἀδελφοὶ, ἀχούσατέ μου. Συμεὼν 
ἐξηγήσατο καθὼς πρῶτον ὁ Θεὸς ἑπεσχέψατο 
Ja6sir ἐξ ἐθνῶν Jaóvr τῷ ὀνόματι αὐτοῦ. Kal 
τούτῳ συμφρωγοῦσιν οἱ Aóyot τῶν προφητῶν. 

a'. ἙἘπίσχοπος fv τῆς ἐν Ἱεροσολύμοις Ἐχχλησίας οὖ- 
τος διὸ xal ὕστερος λέγει" xal τὸ, "Exl στόματος 
δύο ἣ τριῶν μαρτύρων σταθήσεται πᾶν ῥῆμα, ἐν- 
*290a πληροῦται. "Opa δὲ xal τούτου τὴν σύνεσιν, ἀπό 
tz νέων, ἀπό τε παλαιῶν 8 βεδαιουμένου τῶν προφητῶν 
τὸν λόγον. Οὐ γὰρ εἶχέ τι πρᾶγμα δεῖξαι χαθάπερ Πέ- 
τρος, χαθάπερ Παῦλος. Καὶ xag οἰχονομεῖται δι᾽ 
ἐχείνων ταῦτα γενέσθαι τῶν οὐ μελλόντων ἐπιχωριά- 
ζειν τοῖς Ἱεροσολύμοις, τοῦτόν τε τὸν διδάσχηντα αὐτοὺς 
μὴ εἶναι ὑπεύθυνον, μηδὲ μὴν b ἀπεσχίσθαι τῆς γνώ- 
pe. Καὶ τί φησιν; "Avópsc dógÀAgol, ἀχούσατέ μου. 
Συμεὼν ἐξηγήσατο. Τινὲς τοῦτον εἶναί qaot τὸν ὑπὸ 
τοῦ Λουχᾶ εἰρημένον" ἄλλοι δὲ ἕτερον ὁμώνυμον τούτῳ. 
Εἴτε δὲ οὗτος, εἴτε ἐχεῖνός ἐστιν, οὐχ ἀκχριδολογεῖσθαι 
χρὴ, ἀλλὰ μόνον ὡς ἀναγκαῖα δέχειθαι, ἃ ἐξηγί σατο. 
ΓΑΥνδρες, φησὶν, ἀδε.1:»οί. Πολλὴ fj ἐπιείχεια τοῦ ἀν-- 
δρὸς, xai τελειοτέρα αὕτη ἡ δημηγυρία, ὅπου γε χαὶ 
τέλος ἐπιτίθησι tol; πράγμασι. Καθὼς πρῶτον ὁ Θεὶς 
ἐπεσχέψατο .ἰαδεῖν ἐξ ἐθνῶν «λαὸν τῷ ὀνόματι ab- 
τοῦ. Καὶ τούτῳ συμφωνοῦσιν οἱ Aóyoc τῶν προφητῶν. 
Ἐπειδὴ ἐχεῖνος ἀπὸ μὲν τοῦ χρόνου δῆλος ἦν, τὸ δὲ 
ἀξιόπιστον οὐχ εἶχε διὰ τὸ μὴ παλαιὸς εἶναι, ἐπάγει 
χαὶ παλαιὰν προφητείαν, λέγων " Καθὼς γέγραπεαι" 
διετὰ ταῦτα ἀναστρέψω, xal ἀνοιχοδομήσω τὴν 
σχηγὴν Δαυῖδ τὴν πεπτωχυΐων, καὶ τὰ κατεσκαμ- 
μένα αὐτῆς ἀνοικοδομήσω, χαὶ ἀνορθώσω αὐτὴν, 
ὅπως ἐκζητήσωσιν οἱ κατάϊοιποι τῶν ἀνθρώπων 
τὸν Κύριον, καὶ πάντα τὰ ἔθνη, ἐφ᾽ οὖς ἐπικέκιϊηται 
τὸ ὄνομά μου ἐπ᾽ αὑτοὺς, .16γει Κύριος ὁ ποιῶν 
καῦτα πάντα. Τί οὖν; ἠγέρθη τὰ ᾿Ἱεροσόλυμα, ἀλλ᾽ 
οὐχὶ χατεσχάφη μᾶλλον; ᾿Αλλ᾽ οὐ περὶ τούτων αὐτῷ 
εἴρηται ταῦτα. Καὶ ποίαν, φησὶ, λέγει Éyepow ; Τὴν 
μετὰ Βαδυλῶνα [454] Γνωστὰ ἀπ' αἰῶνός ἐστι τῷ Θεῷ 
πάντα τὰ ἔργα αὐτοῦ. Εἶτα τὸ ἀξιόπιστον τοῦ λόγου, 
ὅτι οὐδὲν χαινὸν, ἀλλ᾽ ἐξ ἀρχῆς ταῦτα προτετύπωτο. 
Καὶ τὸ ἀξίωμα πάλιν, Διὸ ἐγὼ χρίνω μὴ παρενοχοῖδῖν 
τοῖς ἀπὸ τῶν ἐθνῶν ἀποστρέφουσιν &xl τὸν Θεὸν, 
ἀ.1.}: ἐπιστεῖαιε αὑτοῖς τοῦ ἀπέχεσθαι ἀπὸ τῶν 
ἀ.ιισγημάτων τῶν εἰδώλων xal τῆς πορνείας xal 
τοῦ πγιχτοῦ καὶ τοῦ αἵματος. Μωῦσῆς γὰρ ἐχ γε- 
veor ἀρχαίων χατὰ πόλιν τοὺς κηρύσσογντας a6- 
τὸν ἔχει ἐν ταῖς συναγωγαῖς κατὰ πᾶν cá66acov 
ἀναγιγωσκόμεγος. Ἐπειδὴ υὐχ ἦσαν ἀχηχοότες τοῦ 
νόμον, εἰχότως ταῦτα ἐπιτάττει ἀπὸ τοῦ νόμον, ἵνα μὴ 
δόξῃ ἀχυροῦν αὐτόν. Καὶ ὅρα πῶς οὐχ ἀφίησιν αὐτοὺς 
ἀπὸ τοῦ νόμου ταῦτα ἀχούξιν, ἀλλὰ παρ᾽ ἑαυτοῦ, εἰπών" 
Κρίνω ἐγὼ, τουτέστιν, ἐξ ἐμαυτοῦ, οὐχὶ παρὰ τοῦ 
νόμου ἀχούσας. Εἶτα λοιπὸν χοινὸν τὸ δόγμα γίνεται. 
Τότε ἔδοξε τοῖς áxoctÓAoic καὶ πρεσδυτέροις σὺν 
ὅλῃ τῇ '"ExxAncíg, éxActapérove ἄγδρας ἐξ αὑτῶν 
πέμψαι εἰς Ἀγτιόχειαν σὺν Παύλῳ καὶ Βαρνάδᾳ, 
᾿Ἰούδων τὸν ἐπικαλούμενον Βαρσαδὰν καὶ Σίλαν, 
ἄνδρας ἡγουμένους ἂν τοῖς ἀδελφοῖς, γράψαντες 
διὰ χειρὸς αὑτῶν τάδε. "Opa αὐτοὺς οὐχ ἁπλῶς ταῦτα 
νομοθετοῦντας ὥστε δὲ ἀξιόπιστον γενέσθαι τὸ δόγμα, 


* Edili add. προφητῶν reclamantibus codd. Epiv. 5 Montf, 
et Commnel. perverse. μηδὲ μηδὲν ἀπεσχίσθαι. Ebrr, 


πέμπουσι τοὺς παρ᾽ αὐτῶν, xaX ἵνα ἀνύποπτοι ὦσιν οἱ 
περὶ Παῦλον λοιπόν. Καὶ ὅρα πῶς τφορτιχῶς ἐχείνους 
διαθάλλοντες ἐπιστέλλουσιν. Οἱ ἀπόστοιϊοι xal οἱ 
πρεσδύτεροι καὶ οἱ dbaAgol τοῖς κατὰ ᾿Αγτιόχειαν 
καὶ Συρίαν καὶ Κιλικίαν ἀδειϊροῖς τοῖς ἐξ ἐθνῶν 
χαίρειν. ᾿Επειδὴ ἠκούσαμεν, ὅτι τινὲς ἐξ ἡμῶν 
ἐτάραξαν ὑμᾶς, «16γοις ἀνασκευάζοντες tác ψυχὰς 
ὑμῶν, 1έγοντες περιτέμνειν αὑτοὺς τὰ τέκνα͵ xal τη- 
ρεῖν * τὸν vópor, οἷς οὐ διεστειλάμεθα. ᾿Αρχοῦσα αὕτη 
χατηγορία τῆς ἐχείνων προπετείας, χαὶ ἀξία τῆς τῶν 
ἀποστόλων ἐπιεικείας οὐδὲν μαχρότερον εἰρηχότων. 
“Ἔδοξεν ἡμῖν γενομένοις ὁμοθυμαδὸν, ἐχιλεξαμέγους 
ἄνδρας πέμψαι πρὸς ὑμᾶς, σὺν τοῖς ἀγαπητοῖς 
ἡμῶν Βαργάδᾳ καὶ Παύλῳ, ἀνδράσι παραδεδωχόσι 
τὰς ψυχὰς αὐτῶν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος τοῦ Κυρίου 
ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ὥστε δεῖξαι, ὅτι οὐ τυραννιχῶς, 
ὅτι πᾶσι ταῦτα δοχεῖ, ὅτι μετὰ ἐπισχέψεως ταῦτα γρά- 
φουσιν. Ἐχλεξάμενοι, εἶπεν, ἄνδρας ἐξ ἡμῶν. Εἴτα ἵνα 
μὴ δόξῃ διαδολὴ εἶναι Παύλου xai Βαρνάθδα τὸ ἐχείνους 
ἀποσταλῆναι, ὅρα τὰ ἐγχώμια αὐτῶν" A»0pxoxotc, 
φησὶ, πωραδεδωχόσι τὰς ψυχὰς αὐτῶν ὑπὲρ τοῦ 
Cróuatoc τοῦ Κυρίου ἡμῶν ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ. 'Ax- 
εστἀϊχαμεν οὖν ᾿Ιούδαν καὶ Σί.1α;», καὶ αὐτοὺς διὰ 
JAóyov ἀπαγγέλλοντας τὰ αὐτά. Ἕδοξε γὰρ τῷ 
ἁγίῳ Πνεύματι καὶ ἡμῖν. "Apa οὐδὲν ἀνθρώπινον, εἰ 
Πνεύματι ταῦτα δοχεῖ., Μηδὲν πλέον ἐπιτίθεσθαι 
ὑμῖν βάρος. Πάλιν βάρος τὸν νόμον χαλεῖ. Εἶτα χαὶ 
ὑπὲρ αὐτῶν τούτων ἀπολογεῖται. Iii τῶν éxdray- 
χες τούτων, ἀπέχεσθαι εἰδω.οθύτων xal zvixtob xal 
ποργείας καὶ αἵματος, ἐξ ὧν διατηροῦντες ἑαυτοὺς, 
εὖ πράξετε. Ταῦτα ἡ Καινὴ οὐ διετάττετο οὐδαμοῦ 
γὰρ περὶ τούτων διελέχθη ὁ Χριστός " ἀλλ᾽ ἀπὸ toj - 
νόμου ταῦτα λαμδάνουσι. Καὶ πνικτοῦ, φησίν. Ἐνταῦθα 
τὸν φόνον ἀνείργει. Οἱ μὲν οὖν ἀϊτοιλυθέντες, d A00v εἰς 
᾿Α»τιύχειαν. [358] xa! συναγαγόντες τὸ στῆθος, éxé- 
δωχαν τὴν ἐπιστολήν. ᾿Αγαγγόντες δὲ, ἐχάρησαν 
ἐπὶ τῇ παραχμήσει. Εἶτα δηλῶν, ὅτι χἀχεῖνοι αὐτοὺς 
παρεχάλεσαν, ἐπήγαγεν᾽ Ἰούδας re καὶ Σίλας, καὶ 
αὑτοὶ zpogmntut ὄντες, διὰ 1όγου zoAAoD σαρδχά- 
εσαν τοὺς ἀδελφοὺς, xal ἑπεστήριξαν. Ποιήσαν- 
τες δὲ χρόνον, ἀπειύθησαν μετ᾽ εἰρήνης ὑπὸ τῶν 
dós.lpov πρὸς τοὺς dzoctóAow. 
β΄. Οὐχέτι στάσεις xal μάχαι" διὸ xal βεδαιώσαντες 
αὐτοὺς ἀπῆλθον μετ᾽ εἰρήνης " πρὸς γὰρ Παῦλον φιλο- 
νειχότερον διέχειντο’ xal λοιπὸν Παῦλος διδάσχει, Οὕ- 
τως οὐδεὶ; τῦφος ἦν ἐν τῇ Ἐχχλησίᾳ, ἀλλὰ πολλῇ ἡ εὖ- 
ταξία. Καὶ ὄρα, μετὰ Πέτρον Παῦλος φθέγγεται, καὶ 
οὐδεὶς ἐπιστομίζει- Ἰάχωθδος ἀνέχεται, xaX οὐχ ἀποπη- 
δᾷ" εχεῖνος γὰρ ἣν τὴν ἀρχὴν ἐγχεχειρισμένος. Οὐδὲν 
Κυάννης ἐνταῦθα, οὐδὲν οἱ ἄλλοι ἀπόστολοι φθέγγονται, 
ἀλλὰ σιγῶσι, καὶ οὐκ ἀγαναχτοῦσιν" οὕτω χαθαρὰ δόξης 
ἦν αὐτῶν ἡ ψυχή. ᾿Αλλ᾽ ἴδωμεν ἄνωθεν τὰ εἰρημένα. 
Μετὰ δὲ τὸ σιγῆσαι αὑτοὺς, φησὶν, ἀπεχρίθη "Táxa- 
60c, Aéyov* Συμεὼν ἐξηγήσατο καθὼς πρῶτον 
ἑπεσχέψατο ὁ Θεός" ἐξ ἀρχῆς σφοδρότερον μὲν ὁ 
Πέτρος διελέγετο, γὗτος δὲ ἡμερώτερον. Οὕτως ἀεὶ χρὴ ^ 
τὸν ἐν μεγάλῃ δυναστείᾳ ποιεῖν, τὰ μὲν φορτιχὰ ἑτέροις 
παραχωρεῖν, αὑτὸν δὲ ἀπὸ τῶν ἡμερωτέρων διαλέγε- 
σθαι. Καλῶς εἶπε, Συμεὼν ἐξηγήσατο, ὡς χἀχεῖνον 


* Montf. “: ἀευῖ;͵ περυτέμνοσθαι καὶ τηρεῖν, CODlra codd. 
conseage ὡς γὰς γᾶ. 


241 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI 


ἑτέρων λέγειν γνώμην. "Opa πῶς δείχνυσι παλαιὸν ὃν 
τοῦτο. Λαδεῖν ἐξ ἐθνῶν «ἰαὸν, φησὶ, τῷ ὀνόματι αὖ- 
τοῦ. Οὐχ ἁπλῶς ἐξελέξατο, ἀλλὰ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ " 
τοὐτέστι, τῇ δόξῃ αὐτοῦ. Οὐχ αἰσχύνεται τὸ ὄνομα αὐ- 
τοῦ τῇ προλήψει τῶν ἐθνῶν δόξαν χαλῶν. Τοῦτο γὰρ 
μείζων δόξα. Ἐνταῦθά τι χαὶ μέγα αἰνίττεται. Ποῖον 
τοῦτο; Ὅτι, φησὶ, πρὸ πάντων οὗτοι. Μετὰ ταῦτα 
ἀναστρέψω, καὶ ἀνοικοδομήσω, φησὶ, τὴν σκηγὴν 
Δαυὶδ τὴν πεπτωκυΐαν. EU τις ἀχριδῶς σχοποίη, νῦν 
τὴν βασιλείαν ἱσταμένην τοῦ Δαυὶδ εὕροι. Τοῦ ἐχγόνου 
γὰρ αὐτοῦ βασιλεύοντος, πανταχοῦ ἕστηχεν αὕτη. Τί 
γὰρ ὄφελος τῶν οἰχημάτων xal τῆς πόλεως, τῶν ὑπ- 
αχουόντων οὐχ ὄντων ; ποῖον δὲ βλάδος Ex τῆς χαθαι- 
ρέσεως τῆς πόλεως, πάντων χαὶ τὰς ψυχὰς βουλομένων 
ἐπιδοῦναι; Ὥστε οὐ μόνον ἕστηχεν, ἀλλὰ χαὶ λαμπρο- 
τέρα πάντων γέγονε" πανταχοῦ γὰρ νῦν τῆς οἰχουμέ- 
νῆς ἄδεται. "Exsivo ἐξέδη οὐχοῦν xai τοῦτο ἐχόῆναι 
δεῖ. Εἰπὼν δὲ, Καὶ ἀνοιχοδομήσω, ἐπάγει χαὶ τὴν 
αἰτίαν τοῦ διὰ τί, λέγων" “Ὅπως ἐχζητήσωσιν οἱ xazá- 
1οιποι τῶν ἀνθρώπων τὸν Κύριον. El τοίνυν διὰ 
τοῦτο ἐξανέστη ἡ πόλις διὰ τὸν ἐξ αὐτῶν, δῆλον ὅτι 
τῆς οἰκοδομῆς τῆς πόλεως αἴτιον γέγονε τὸ τὰ ἔθνη 
κληθῆναι. Τίνες εἰσὶν Οἱ χατάλοιποι ; Οἱ ὑπολειπόμενοι 
τότε. ᾿Αλλ᾽ ὅρα αὐτὸν χαὶ τὴν τάξιν φυλάττοντα, xal 
δευτέρους αὐτοὺς εἰσάγοντα. Λέγει Κύριος, ὁ ποιῶν, 
φησὶ, ταῦτα πάντα. Οὐ λέγει μόνον, ἀλλὰ καὶ ποιεῖ" 
ἄρα Θεοῦ ἔργον ἡ χλῆσις τῶν ἐθνῶν. "Αλλο ἣν τὸ ζητού- 
μενον, ὅπερ σαφέστερον χαὶ Πέτρος ἔλεγεν οὐ δεῖ 
αὐτοὺς περιτέμνεσθαι. Τί τοίνυν ταῦτα δημηγορεῖς * ; 
[256] Οὐ γὰρ δὴ τοῦτο ἔλεγον, ὅτι οὐ δεῖ αὐτοὺς δέχεσθαι 
πιστεύοντας, ἀλλ᾽ ὅτι μετὰ νόμου. Καὶ τοῦτο ὁ Πέτρος 
καλῶς ἐδημηγόρησεν ἀλλ᾽ ἐπειδὴ τοῦτο ἐθορύδει μά- 
λισ:α πάντων τοὺς ἀχροατὰς, χαὶ τοῦτο θεραπεύει πάλιν. 
Καὶ ὄρα, ὅπερ ἐχρὴν νομοθετηθῆναι, ὅτι οὐ δεῖ φυλάττειν 
cbv νόμον, ὁ Πέτρος εἰσήγαγε" τὸ δὲ ἡμέτερον, xal 
πάλαι παραδεχθὲν, τοῦτο οὗτός φησι, καὶ ἐνδιατρίδει 
ἐχείνῳ, ὑπὲρ οὗ οὐδὲν γέγραπται, ἵνα αὐτῶν θεραπεύ- 
σᾶς τὴν διάνοιαν τῷ συγχεχωρημένῳ, εὐχαίρως εἰσ- 
ἀγάγῃ καὶ τοῦτο. Διὸ ἐγὼ χρέίγω μὴ παρενοχλεῖν τοῖς 
ἀπὸ τῶν ἐδνῶν ἐπιστρέφουσιε" τουτέστι, μὴ ἀνατρέ- 
πεῖν. Εἰ γὰρ ὁ Θεὸς ἐχάλεσεν, αὗται δὲ αἱ παρατηρή- 
σεις b ἀνατρέπουσι, τῷ Θεῷ πολεμοῦμεν. Καὶ χαλῶς 
εἶπε, Toic ἀπὸ τῶν ἐθνῶν ἐπιστρέφουσι, δηλῶν 
xa τοῦ Θεοῦ τὴν ἄνωθεν περὶ αὐτοὺς οἰχονομίαν, καὶ 
τὸ τούτων χαταπειθὲς χαὶ ἕτοιμον εἰς τὴν χλῆσιν. Τί 
ἐστι, Κρίγω ἐγώ ; ᾿Αντὶ τοῦ, μετ᾽ ἐξουσίας λέγω τοῦτο 
εἶναι. ᾿Α.1.1 ἐπιστεῖλαι αὐτοῖς τοῦ ἀπέχεσθαι, φησὶν, 
ἀπὸ τῶν ἀ.ιισγημάτων τῶν εἰδώλων xal τῆς ποργεί- 
ac καὶ τοῦ πνικτοῦ καὶ τοῦ αἵματος. Αὗται γὰρ εἰ 
καὶ σωματιχαὶ, ἀλλ᾽ ἀναγχοῖαι φυλάττεσθαι, ἐπειδὴ 
μεγάλα εἰργάζοντο xaxá.. Καὶ ἵνα μή τις ἀνθυπενέγχῃ, 
Διὰ τί μὴ καὶ Ἰουδαίοις τὰ αὑτὰ ἐπιστέλλομεν; ἐπήγα - 
qt λέγων: Μωῦσῆς éx γεγεῶν ἀρχαίων χατὰ | zóAw 
τοὺς κηρύσσοντας ἑαυτὸν ἔχει" τουτέστι, Μωῦσῆς 
αὐτοῖς διαλέγεται συνεχῶς. Τοῦτο γάρ ἐστι τὸ, Κατὰ 
πᾶν σάδδατον ἀναγινωσχόμενος. Ὅρα πόση ἡ συγχα- 
«ἀδασις. “Ἔνθα οὐδὲν ξόλαπτεν, ἐπέστησεν αὐτοῖς διδά- 
σχαλον, χαὶ ἐχαρίσατο χάριν οὐδὲν ἐμποδίζουσαν, ἐπι- 
τρέψας Ἰουδαίοις ἀχούειν αὐτοῦ χατὰ πάντα, χαὶ ἀπ- 
άγων τοὺς ἐξ ἐθνῶν εἶτα δι᾽ ὧν ἔδοξεν αὐτὸν τιμᾷν, 
καὶ ἐφιστάναι τοῖς ἑαυτοῦ, διὰ τούτων ἀπήγαγε τὰ ἔθνη 
ἰς αὑτοῦ. Διὰ τί οὖν μὴ παρ᾽ αὐτοῦ μανθάνουσι ; Διὰ 


* Morel., δημηγορεῖν, P Alll, ἐκάλεσεν αἱ δὲ παρατηρή- 


ARCHIEP. CONSTANTINOY. 25 


τὴν olxelav ἀπείθειαν. Ἐντεῦθεν δείχνυσιν, ὅτι xal 
τούτους οὐδὲν πλέον δ:ἶ φυλάττειν. Εἰ δὲ οὐχ ἐπιστέλλομεν, 
οὐχ ὡς ὀφειλόντων αὑτῶν πλέον τι φυλάττειν, ἀλλ᾽ ὡς ἐχόν- 
τῶν τὸν λέγοντα. Καὶ οὐχ εἶπε, Μὴ σχανδαλίζειν αὑτοὺς 
μηδὲ χαταστρέφειν, ὅπερ Παῦλος λέγει Γαλάταις, ἀλλὰ, 
WM zapevox.Aet * ὅπερ οὐδὲν δείχνυσιν ὃν τὸ χατόρθωμα, 
ἀλλ᾽ f) μόνον ἐνόχλησιν. Οὕτως ἐξέλυσε τὸ πᾶν. Καὶ δο- 
χεῖ μὲν xat τὸν νόμον τηρεῖν τῷ ἐξ αὐτοῦ ταῦτα λαδεῖν, 
ἕλυσε δὲ αὑτὸν τῷ μόνα λαθεῖν. Καίτοι γε πολλάχις a5- 
τοῖς ὑπὲρ τούτων διελέχθη * ἀλλ᾽ ἵνα δόξῃ xaX τὸν νόμον 
τιμᾷν, xal ταῦτα οὐχ ὡς ἀπὸ Μωῦσέως λέγων, ἀλλ᾽ ὡς 
ἀπὸ τῶν ἀποστόλων, καὶ ἵνα πολλὰς ποιήσῃ τὰς ἐντολὰς, 
τὴν μίαν διεῖλε. Τοῦτο μάλιστα αὐτοὺς ἀνέπαυσεν. Οἶχο- 
γομιχῶς δὲ γέγονε χαὶ dj ἀντιλογία, ἵνα μετὰ τὴν 
ἀντιλογίαν βεθδαιότερον ἧ τὸ δόγμαε. Τότε ἔδοξε τοῖς 
dzoccóAdoic, φησὶν, ἄνδρας ἡγουμένους ἐν τοῖς 
dósApoic πέμψαι. Οὐ τοὺς τυχόντας, ἀλλὰ τοὺς ἡγου- 
μένους πέμπουσιν ἐκλεξάμενοι" Τοῖς κατὰ ᾿Αντιόχειαν, 
qnot, xal Συρίαν καὶ Κιλικίαν, ἔνθα τὸ νόσημα 
ἐτέχθη. 

γ΄. [257] Ὅρα μηδὲν φορτιχὸν b xaz' ἐχείνων λέ: οντας, 
ἀλλ᾽ εἰς ἕν ὁρῶντας μόνον, ὥστε ἀνατρέψαι τὸ γεγενη- 
μένον" τοῦτο γὰρ χαὶ τοὺς ἐκεῖ στασιάζοντας ὁμολογῖ, σαι 
ἐποίει. Οὐχ εἶπον, ὅτι οἱ ἀπατεῶνες, οἱ λυμεῶνες, χαὶ ὅτα 
τοιαῦτα * χαίτοι ἔνθα ἐχρῆν, ποιεῖ αὐτὸ Παῦλος, ὡς ὅταν 
λέγῃ" Ὦ πλήρης παντὸς δόλου " ἐνταῦθα δὲ χατορθω- 
0fvvo;, οὐχ ἔτι χρεία fv. Καὶ ὄρα, οὐ τιθέασιν, ὅτι 
τινὲς ἐξ ἡμῶν ἐχέλευσαν ὑμᾶς τὸν νόμον τηρεῖν - ἀλλ᾽, 
᾿Ετάραξαν ὑμᾶς .1όγοις ἀναοκευάζοντες. Οὐδὲν χυ.- 
ριώτερον τῆς λέξεως * οὐδεὶς οὕτως εἶπε. Τὰς ἤδη βε- 
δαιωθείσας ψυχὰς, φησὶν, ἀνασχευάζοντες, καθάπερ ἐπὶ 
οἰκοδομῆς τὰ ὑπ᾽ ἐχείνων γεγενημένα τιθέντες, Οἷς, 
φησὶν, οὗ διεστειάμεθα. Ἔδοξεν οὖν ἡμῖν γενομέ- 
voic ὁμοθυμαδὸν σὺν τοῖς ἀγαπητοῖς. El. ἀγαπητοὶ, 
οὐ καταφρονήσουσιν αὑτῶν * εἰ παρέδωκαν τὰς ψυχάς, 
xat αὐτοὶ ἀξιόπιστοί εἶσιν. ᾿Απεστάϊζλκαμεν οὖν, φησὶν, 
Ἰούδαν καὶ Σίλαν, καὶ αὐτοὺς διὰ Aóyov ἀπαγγέ.- 
Jorrac τὰ αὐτά. Ἔδει γὰρ μὴ τὴν ἐπιστολὴν παρεῖναι 
μόνον, ἵνα μὴ λέγωσιν, ὅτι συνήρπασαν, ὅτι ἄλλα ἀντ᾽ 
ἄλλων εἶπαν. Τὸ ἐγχώμιον τὸ περὶ Παῦλον ἐνέφραξεν 
αὐτῶν τὰ στόματα. Διὰ γὰρ τοῦτο οὔτε Παῦλος ἔρχεται 
μόνον οὔτε Βαρνάδας, ἀλλὰ καὶ ἄλλοι ἀπὸ τῆς "Exx»y- 
σία;, ἵνα μὴ ὕποπτος ἧ, ἐπειδὴ αὐτὸς ἀντελαμδάνετο 
τοῦ δόγματος, οὔτε οἱ ἀπὸ Ἱεροσολύμων μόνοι. Δείχνυσι 
πῶς ἀξιόπιστοί εἰσιν * οὐχ ἐξισοῦντες ἑαυτοὺς, φησίν " 
οὐχ οὕτω μαίνονται. Διά τοι τοῦτο xal τὸ, ᾿Α»θρώκοις 
παραδεδωχόσι τὰς yvxàc αὐτῶν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος 
τοῦ Νυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, προσέθηχε * καὶ 
&lvog ἕνεχεν εἶπεν, "Ἔδοξα τῷ ἀγίῳ Πνεύμαει καὶ 
ἡμῖν, καίτοι ἤρχει εἰπεῖν, Τῷ ἁγίῳ Πνεύματι; Τὸ μὲν, 
Τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, ἵνα μὴ νομίσωσιν ἀνθρώπινον εἷ- 
vat "τὸ δὲ, Ἡμῖν, ἵνα διδαχθῶσιν, ὅτι χαὶ αὐτοὶ xal 
ἀποδέχοντας, καὶ ἐν περιτομῇ ὄντες. Δηδὲν πιλέον, 
φησὶν, ἐπιτίθεσθαι βάρος ὑμῖν. Ταῦτα λέγουσιν, ἐπειδὴ 
πρὸς ἀνθρώπους ἀσθενεῖς ἔτι ὁ λόγος ἦν, xal πεφοθη- 
μένους αὐτούς " διὰ τοῦτο xal τοῦτο πρόσχειται. Δεί- 
χνυσι δὲ οὐχὶ συγχαταδάσεως ὄντα τὸν λόγον, οὐδὲ ἐπειδὴ 
ἐφείδοντο αὐτῶν οὐδὲ ὡς ἀσθενῶν * ἀλλὰ τοὐναντίον " 
πολλὴ γὰρ χαὶ τῶν διδασχάλων αἰδὼς ἦν ἐχεῖνο γὰρ 
περιττὸν βάρος ἣν. "Opa βραχεῖαν ἐπιστολὴν οὐδὲν πλέον 
ἔχουταν, οὐδὲ χατασχενὰς οὐδὲ συλλογισμοὺς, ἀλλ᾽ ἐπί- 
ταγμα ** Πνεύματος γὰρ ἦν νομοθεσία. "Avo xaX κάτω 


δ Sequentia, τότε.... φησίν, desunt in ano. b (dem, “Ὅρα 
οὐδὲν φορτικώτερον. “ Quidam, οὐδὲ λογισμοὺς, ἀλλ᾽ ἐπιτάγ» 
ματα. 


911 
subindicat. Quodnam illud ? Hi , inquit , ante omnes. 
Postea vero convertam me et regdificabo tabernaculum 
Duvid , quod decidit. Si quis accurate exploret , Davi- 
dis regnum nunc stare inveniet. Nam cum ex eo pro- 
gnatus regnet , stat ubique regnum ejus. Quid pro- 
sunt enim domicilia et urbs, si subditi non sint ἢ et 
quid damni ex urbis excidio , cum omnes etiam ani- 
mas suas impendere velint? Itaque non modo stat , 
sed et omniuin splendidissimum factum est : nam per 
totum nunc orbem celebratur. lllud evenit : ergo et 
hoc evenire oportet. Ubi autem dixit , Recdificubo , 
causam addit : Ut requirant celeri homines Dominum. 
Si ergo ideo erecta est civitas propter eum , qui ex 
ipsis, palam est rezdifica*e civitatis causam fuisse 
gentium vocationem. Quinam sunt Reliqui ? Illi qui 
tunc relinquebantur. Sed vide illum et ordinem cu«- 
stodire , et secundos illos inducere. Dixit Dominus, 
qui facit hec omnia. Non modo dicit , sed e£ facit : 
crgo Dei opus est vocatio gentium. Aliud erat quod 
q'ierebatur , quod clarius dicebat Petrus : Non opor- 
tet illos circeumeidi. Cur ergo hxc concionaris? Sane 
non hoc dicebant illi, quod credentes non admit- 
tendi essent, sed quod cum lege admittendi. Et hioc 
ctiam Petrus bene concionatus est; sed quia illud 
inaxime omnium auditores turbabat , hoc etiam Ja. 
cobus curat. Et vide, id quod oportebat lege statui , 
non servaudam esse legem , id Petrus induxit : quod 
vero nostrum est , quodque jam olim susceptum fuit , 
hoc dicit iste , et versatur in eo , de quo nilil scri- 
ptum erat; ut per rem concessam illorum curata 
mente, hoc etiam opportune induceret. /deo ego 
judico non inquietari eos , qui ex gentibus convertuntur ; 
id est, non avertendos esse. Nam si Deus vocavit , 
et ill» observationes avertunt, contra Deum pugna- 
mus. Et recte dixit, Qui er gentibus convertuntur , 
declarans supernam de illis Dei providentiam , ipso- 
rumque obsequentiam vocanti obtemperantium. Quid 
sibi vult illud , Judico ego? ld est, cum potestate 
dico rem ita esse. Sed scribendum ipsis esse ut absti- 
neant , inquit , ab immolatis idolorum , a fornicatione , 
a suffocato et sanguine. Hxc enim licet corporalia , 
observatu necessaria sunt, quia magna pariebant 
mala. Ne quis vero objiciat : Quare non Judaris etiam 
talia scribimus ? adjicit : Moyses a temporibus antiquis 
per omnes civitates habet. qui predicent eum; id est, 
Moyses illis frequenter loquitur. Hoc sibi vult enim 
illud, Per omne sabbatum legitur. Vide quantum se 
suemperet. Ubi nihil nocuit , doctorem illis instituit , 
et gratiam largitus est , nihil impedientem , permit - 
teus Jud:is ut illum per omnia audiant, et gentiles 
ab eo abducens : deinde ex iis , queis videbatur ipsum 
honorare et suis doctorem constituere , gentes ab illo 
abdusit. Cur ergo ab illo non discunt ? Ob inobsequen- 
tiam suam. Hinc ostendit , ipsis nihil ultra observan- 
dum esse. Quod si non scribamus , non est quod illi 
debeant aliquid amplius observare ; sed quod illi hec 
dicentem habeant. Nec dicit : Ne scandalizemus eos, 
neque subvertamus , ut l'aulus Galatis dixit ( σαι. &. 
1); sed, Neinquietlemus : id quod niliil aliud opus 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XXXIII. 


213 
Indicat , quam obturbationem, Sic totum solvit. Et 
videtur quidem etiam legem servare, quod ex illa 
h:ec assumat; sed solvit illam , quod hzc sola assu- 
mat. Atqui szpe illis de his loquutus est ; sed ut vide- 
retur eiiam legem honorare, neque haec quasi a 
Moyse dicere , sed quasi ab apostolis ; et ut multa 
faceret precepta, unum divisit. Hoc illos maxime 
sedavit. Ex providentia vero dissensio facta est , ut 
post dissensionem firmius esset dogma. Tunc placuit 
apostolis , inquit , viros primarios in fratribus mittere. 
Non vulgares , sed przcipuos mittunt electos ; Jis qui 
Antiochi erant , inquit, in. Syria e in Cilicia , ubi 
morbus ortus fuerat. 

9. Vide quomodo nihil molestum contra illos di- 
cant , sed id unum spectent, ut recte res curetur. 
Hoc enim efficiebat , ut qui illic seditionem move- 
rant, confiterentur. Non dixerunt , Seductores et 
perniciosi , et his similia ; licet ubi opus est hoc fa- 
ciat Paulus , ut cum dicit : O plene omni dolo ( Act. 
43. 10 )! hic vero cum einendati essent , non erat 
opus. Et vide : non hoc ponunt, Quidam ex nobis 
jusserunt vos legem servare ; sed, Turbaverunt vos 
verbis everlentes. Nulla magis propria dictio erat ; 
nullus ita dixit. Animas qu: jam firmat:e erant , in- 
quit , subvertentes, quasi in zedificio , qu:e ab illis facta 
erant ponentes. Quibus, inquit, non precepinus, 
Placuit ergo nobis una collectis unanimiter cum dilectis. 
Si dilecti , non contemnent eos : si tradidcrunt ani- 
mas, ipsi quoque fide digni suut. Misimus ergo, 
inquit , Judanl et Silam , et ipsos verbo annuntiantes 
hec. Oportebat enim , ut non epistola sola compare- 
ret , ue dicerent ipsos extorsisse , et alia pro aliis 
dixisse. Laus Pauli et socii eorum ora obstruxit. [460 
namque neque Paulus solus neque Barnabas solus 
venit , sed etiam alii de Ecclesia, ne utervis suspe- 
ctus esset , quia dogma illud amplexus erat, neque 
ii tantun qui ab Jerosolymis. Ostendit quam fide 
digui sint : non ex:equanies se , inquit ; neque enim 
ita insaniunt. Ideoque addidit illud , Hominibus qui 
tradiderunt animas suas pro nomine Domini nostri Jesu 
Christi. Et cur dixit, Visum est Spiritui sancto et no- 
bis , quum sufficeret dixisse , Spiritui sancto ? Mud , 
Spiritui sancto , ponitur , ne putarent humanum quid 
esse ; illud vero, Nobis, ut discerent ipsos etiam 
admittendos esse, licet in circumcisione essent. - 
Nihil ultra , inquiunt , vobis imponi onus. πὸ dicunt , 
quia ad infirmos sermo erat , et formidolosos : ideo- 
que et hoc adjicitur. Ostendit autem non indulgenti:e 
sermonem esse , ut parcerent illis ut infirmis ; imo 
contra. Maguus enim doctorum pudor erat : id vero 
superfluum fuisset onus. Vide brevem epistolam nihil 
redundans liabentem , nec apparatum nec syllogi- 
8105, Sed przeceptum : erat enim lex Spiritus. Sepe - 
hoc vocant onus. Congregata multitudine tradiderunt 
epistolam. Post epistolam et ipsi verbis exhortantur. 
Hac item re opus erat , ut sb omni suspicione libera- 
rentur. Εἰ ipsi , inquit, cum essent prophete , serio- 
nibus multis exhortati aunt. frutres. Quam fide digni 
essent liic ostenditur ; potuisset εἰ l'aulus ; scd hos 


945 


adesse opus crat. Facto autem ibi aliquanto tempore , 
dimissi sunt cum pace. Nou jam seditio, non jain 
aversio, Ilic mili videtur illos dexteram accepisse, 
ut ipse ait : Dexteras dederunt mihi et Burnabe com- 
muuionis ( Galat. 2. 9 ). Postea dicit : Nihil mihi ad- 
diderunt ( Ibid. v. 6). Ejus namque sententiam con- 
firmarunt , laudaverunt , eam et mirati sunt. Ostcen- 
dit hoc posse humanis ratiociniis conspici , nec soluin 
a Spiritu , quia adiniserunt peccatum. correciu diffi 
Cile : tales quippe res non egent Spiritu. Ostendit 
Cxtera non esse necessaria; imo superflua esse, 
siquidem hic necessaria. Ab his si servaveritis vos 
ipsos, inquil, bene facietis. Declarat nihil ipsis deesse, 
scd lioc sufficere. Poterat et sine literis, sed ut lex 
ita scripta esset , epistolam mittunt. Et iterum , ut 
legi obtemperarent , et illis dicebant, et illi hoc fa- 
ciebant, et cum pace. Verum ne offendiculo nobis 
sint heretici. Vide enim in principio pr:edicationis 
quot offendicula : non dico ea , qu: ab iis qui foris ; 
illa quippe uihil eraut ; sed que intus. Primo Ana- 
nias : deinde murmur ; hinc Simon magus ; postea ii, 
qui Petrum accusabiit ob Cornelium ; sub hzc fa- 
mes ; demum lioc ipsum caput malorum. 

Non potest hic bonum esse sine malo. — Neque enim 
potest bonum quodpiam esse, quin sit etiam aliquod 
malum. Ne itaque turbemur, si quidam scandalizen- 
tur; sed et pro his gratias agamus Deo, quia nos 
probatiores efficit. Neque enim afflictiones tantum, 
8'd eti»m tentationes nos splendidiores reddunt. Qui 
enim, nemine in errorein inducente,, veritati lieret , 
nou vehemens veritatis amator fucrit; scd qui: multis 
rewahentibus hzxret , ille clarus. Quid ergo? an hac 
de causa fiunt scandala? Non dico, quod Deo hoc fa- 
ciente : absit; sed quod ille per illorum nequitiam 
nobis benefaciat : nam ipse illa fieri numquam vo- 
luisset. Da illis, inquit, wt unum sint (Joan. 17. 91). 
Cum autem scandala fiunt, nihil ipsis nocent, scd 
etiam prosunt illis; sicut et martyribus inviti prosunt, 
qui illos ad martyrium trahunt; non tamen a Deo ad 
lioc iinpelluntur : sic et hoc loco, ne videamus quod 
multi scandalizentur. Hoc indicium est dogma esse 
eximium, quod multi simulent et imitentur : neque 
enim simularent nisi bonum esset. Et hoc jam vobis 
palam faciam. 

4. Unguenta qux fragrantia sunt, ἃ multis adulteran- 
tur, ut, verbi gratia, folium amomi. Quia enim rara 
sunt et necessaría, multa spuria Qunt. Nemo igitur vo- 
luerit rem vilem adulterare. Vita pura multos habet 
qui se adulterent : nemo autem simulare se velit im- 
probum, sed potius monachum. Quid ergo gentilibus 
dixerimus? Venit gentilis et ait, Volo fleri Christia- 
nus, sed nescio cui adhzeream : mulizx apud vos sunt 
pugtr.i, seditiones et tumultus : quod dogma eligam ? 
quod prseferam ? Singuli dicunt : Ego veritatem dico. 
Cui credam, qui nihil Seripturarum sciam ? Et illi 
utrioque idem proferunt. Sane hoc admodum fit in 
nobis. Nam si quidem diceremus nos ratiociniis cre- 
dere , merito turbareris : si vero Scripturis nos cre- 
dere dicamus, iisque simplicibus et veris, facile tibi 


5. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP, 


910 
fuerit judicare. Si quis cum illis consentit, Christianus 
est; si puguat cum illis, hic procul est a canone. 
Quid ergo, si ille venieus dixerit, sic babere Scriytu- 
ram ; tu vero ali^ modo dixeris, et diverse interpre- 
temini Scripturas, sensus illarum distrabentes? Tu 
igitur, dic mihi, menteinne habes ac judicium? FA 
quomodo possim, inquiet, cum nesciam dijudicare 
vestra? discipulus esse volo, tu vero me jain docto- 
rem facis. Si haec dixerit, quid respondebimus? quo- 
modo illi persuadebimus? Interrogemus, an loc sit 
obteutus : interrogemus, an gentiles damnet. Omni- 
no quidpiam dicet : neque cnim non damnatis illis, 
ad nostra accedet. Interrogemus qua de causa con- 
demnet : non enim temere condemnat. Manifestum 
est dicturum esse. quia numina illa sunt creaturz, 
nec esse illa increatum Deum. Recte. Si hoc apud 
alias h:ereses. inveniat , contrarium vero apud nos, 
quo opus est sermone? Omnes confitemur Christum 
esse Deum. Sed videamus qui pugnent , qui non pu- 
gnent. Nos qui dicimus esse Deum , digna Deo loqui- 
mur, quod potestatem habeat, quod non sit servus, 
quod sit liber, quod a seipso omnia faciat : ille vero 
contra, Rursum interrogo, si medicinam discere ve- 
lis, num obiter et perfunctorie, qu:xe-0, ea quxe dicun- 
tur suscipies, tametsi multa apud illos sint dogmata ! ? 
Si ergo simpliciter omnia qu: audies accipias , hoc 
viri non csset : si aulem judicio et mente valeas, quod. 
bonum verumque est omnino scies. Filium nos dici- 
nius, et quod verum est dicimus : il!i vero dicunt qui- 
dem, sed non confitentur. Ut vero clarius loquar, illi 
quosdam habent, a quibus appellantur , havresiarchs 
certe nomen : sic siugula hxreses; nobis vir nullus 
nomen indidit, sed ipsa fides. Verum hoc pratexius 

obtentusque est. Cur enim, quzso, quando vesrem 

empiurus es, quamvis in arte textoria imperitas, non 

illa profers verba : Emere nescio, me decipiunt ; sed 

nihil non agis ut discas ? Etiam si quidvis aliud emere 

cupias, omnia curiose perquiris ; hic vero ita loqueris. 
ltaque sic loquens, nihil omnino suscipies. Sit enim 
aliquis nullum omnino dogma habens; si dicat ille id, 
quod tu de Christianis dicis : Tanta multitudo bomi- 
nuin est, et varia habent dogmata ; alius gentilis est, 
alius Judzeus, alius Christianus : nullum amplecti do- 
gma oportet : illi enim inter se pugnant : ego disci- 
pulus sum, judex essc nolo, neque ullum dogma con- 
demnare : non Jam ille prztextus locum habet. Ut 
enim adulterinum ejicere potuisti, sic poteris huc ac- 
cedens, quid sit utile explorare. Nam qui nullum do- 
gma coudemnat, boc facile dicet : qui vero damnat, 
elsi nihil eligat, progressu temporis poterit videre 
quid oporteat. Ne pr:etextus quzeramus : omnia quippe 
facilia sunt. Vis ostendam tibi hec prastextum esse ? 
Scis quxe facienda, qu:e non facienda? cur ergo non 
qu:xe facienda sunt facis , sed qux non facienda? Fac 
illa, et recta ratione qu:ere a Deo, et ipse tibi omnino 
revelabit. Deus enim, inquit, non est personarum acce- 
ptor (Act. 10. 54) ; sed in omni gente qui timet Deum 


! Unus habet..., discere velis; tametsi multa apud iilos 
sin! doqm:ta, omissis interpositis. 


45 
βάρος χαλοῦσι. Καὶ πάλιν cvrararórcsc τὸ πιῆθος, 
ἐπέδωχαν τὴν ἐπιστολήν. Μετὰ τὴν ἐπιστολὴν xal 
αὐτοὶ παραχαλοῦσι τῷ λόγῳ * ἔδει γὰρ xal τοῦτο, ὥστε 
πάσης ὑποψίας ἀπαλλαγῆναι. Καὶ αὑτοὶ, φησὶ, προφῆ- 
ται ὄντες, διὰ ιἰόγου ποιλλοῦ zapsxdAscav τοὺς 
dÓe.lpgoUc. Τὸ ἀξιόπιστον ἐνταῦθα δείχνυσιν. Ἐδύνατο 
μὲν γὰρ καὶ Παῦλος" ἀλλὰ τούτους ἔδει. Ποιήσαντες δὲ 
χρόνον, ἀπελύθησαν μετ᾽ εἰρήνης. Οὐχ Exi στάσις, 
οὐχξἕτι ἀποστροφή. Ἐνταῦθά μοι δοχεῖ τὴν δεξιὰν αὐὖ- 
τοὺς εἰληφέναι, χαθὼς αὐτός φησι, Δεξιὰς ἔδωχαν ἐμοὶ 
xal Βαργνάθδᾳ κοινωνίας, Εἶτα λέγει, ὅτι Οὐδέν μοι mpos- 
ἀνέθεντο. Τὴν γὰρ αὐτοῦ γνώμην ἐχύρωσαν" ἐπήνεσαν 
αὐτὴν χαὶ ἐθαύμασαν. Δείχνυσιν, ὅτι χαὶ ἀπ᾿ ἀνθρωπίνων 


λογισμῶν τοῦτο δυνατὸν συνιδεῖν, μήτι γε ἀπὸ Πνεύμα-᾿ 


πος μόνον, ὅτι ἥμαρτον ἀμαρτίαν οὐχ εὔχολον διορθωθῖ,- 
ναι" τὰ γὰρ [258] τοιαῦτα οὐ Πνεύματος δεῖται. Δείχνυσιν, 
ὅτι τὰ ἄλλα οὐχ àvavyxala, ἀλλὰ περιττὰ, εἴ γε ταῦτα 
ἀναγκαῖα. 'EE£ ὧν διατηροῦντες ἑαυτοὺς, φησὶν, εὖ 
πράξετε. Δείχνυσιν, ὅτι οὐδὲν αὐτοῖς λείπει, ἀλλ᾽ ἀρχεΐ 
τοῦτο. δύνατο μὲν γὰρ χαὶ χωρὶς γραμμάτων, ἀλλ᾽ 
ὥστε νόμον εἶναι ἔγγραφον, ἐπιστέλλουσι. Καὶ πάλιν, 
ὥστε πεισθῆναι τῷ νόμῳ, xal ἐχείνοις ἔλεγον, καὶ ἐχεῖ- 
vot τοῦτο ἐποίουν, xal μετ᾽ εἰρήνης. Μὴ δὴ σχανδαλιζώ- 
μεθα ἐπὶ τοῖς αἱρετικοῖς. Ὅρα γὰρ kv προοιμίοις τοῦ 
χηρύγματος πόσα σχάνδαλα᾽" οὐ λέγω τὰ παρὰ τῶν ESto- 
θεν * ταῦτα γὰρ οὐδὲν ἣν * ἀλλὰ τὰ ἔνδον. Οἷον πρῶτον, 
ὁ ᾿Ανανίας, ἔπειτα ὁ γογγυσμὸς, ἔπειτα Σίμων ὁ Μάγος, 
ἔπειτα οἱ ἐγχαλοῦντες Πέτρῳ διὰ Κορνήλιον, ἔπειτα ὁ 
tps. ἔπειτα αὐτὸ τοῦτο τὸ χεφάλαιον τῶν χαχῶν. 

Οὐδὲ γὰρ ἕνι χαλοῦ τινος γινομένου μὴ συνυφεστάναι 
x3i πονηρόν. Μὴ δὴ θορυθδώμεθα, εἴ τινες σχανδαλίζον- 
ται, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ τούτων εὐχαριστῶμεν τῷ Θεῷ, ὅτι 
εὐδοχιμωτέρους ἡμᾶς ποιεῖ. Οὐ γὰρ δὴ αἱ θλίψεις μό- 
νον, ἀλλὰ χαὶ αὐτοὶ οἱ πειρασμοὶ λαμπροτέρους ἡμᾶς 
ἐργάζονται. Ὁ μὲν γὰρ, μηδενὸς ὄντος τοῦ πλανῶντος, 
τῆς ἀληθείας ἐχόμενος, οὐχ ἂν εἴη σφοδρὸς ἐραστῇ; τῆς 
ἀληθείας * ὁ δὲ πολλῶν ἀφελχόντων, οὗτος εὐδόχιμος. TL 
03» ; διὰ τοῦτο γίνεταιτὰ σχάνδαλα; Οὐ λέγω, ὡς τοῦ Θεοῦ 
ταῦτα ποιοῦντος" μὴ γένοιτο᾽ ἀλλὰ καὶ ὡς ἀπὸ «3; ἐκτίνων 
πονηρίας εὐεργετοῦντος ἡμᾶς - ἐπεὶ αὐτὸς οὐδέποτε ἐδού- 
λετο γενέσθαι. Δὸς αὐτοῖς, φησὶν, Tra ἕν ὦσιν " ἐπειδὴ 
δὲ γίνεται τὰ σχάνδαλα, οὐδὲν τούτους βλάπτει, ἀλλὰ χαὶ 
ὠφελεῖ. Ὥσπερ οὖν καὶ τοὺς μάρτυρας ἄχοντε; ὠφελοῦ- 
σιν οἱ ἐπὶ τὸ μαρτύριον ἕλχοντες, οὐ μὴν ὑπὸ τοῦ Θεοῦ 
ὠθοῦνται πρὸς τοῦτο * οὕτω δὴ χαὶ ἐνταῦθα, μὴ ἴδωμεν 
ὅτι σχανδαλίζονται. Τοῦτο αὐτὸ τεχμήριον φοῦ σπουδαῖον 
εἶναι τὸ δόγμα, τὸ πολλοὺς ὑποχρίνεσθαι χαὶ μιμεῖσθαι" 
οὐ γὰρ ἂν, εἰ μὴ καλὸν Tfjv, ὑπεχρίνοντο b. Καὶ τοῦτο 
ἔδη ποιήσω ὑμῖν φανερόν. 

δ', Τὰ μύρα τὰ εὐώδη ταῦτα ἔχει τοὺς νοθεύοντας αὐτὰ, 
οὖν φύλλον ἄμωμον. ᾿Ἐπειδὴ γὰρ σπάνιά ἐστι xal ἀν- 
αγχαΐα, πολλὰ xal νόθα γίνεται. Οὐδεὶς οὖν ἂν ἕλοιτο 
ἄλλο τι τῶν εὐτελῶν νοθεῦσαι. Ὃ βίος ὁ χαθα- 
ρὺς πολλυὺς ἔχει τοὺς νοθεύοντας * οὐδεὶς δὲ ἂν ἕλοιτο 
ὑποχρίνεσθαι τὸν ἐν φαυλότητι, ἀλλὰ τὸν ἐν μοναδιχῷ 
βίῳ. Τί οὖν ἂν εἴποιμεν πρὸς τοὺς “ἕλληνας ; Ἔρχεται 
Ἕλλην καὶ λέγει, ὅτι Βούλομαι γενέσθαι Χριστιανὸς, 
ἀλλ᾽ οὐχ οἷδα τίνι προσθῶμαι. μάχη παρ᾽ ὑμῖν πολλὴ 
xai στάσις, πολὺς θόρυδος " ποῖον ἕλωμαι δόγμα ; τί 
αἱρήσομαι; Ἔνχαστος λέγει, ὅτι Ἐγὼ ἀληθεύω. Τίνι 
“εισθῶ, μηδὲν ὅλως εἰδὼς ἐν ταῖς Γραφαῖς ; Κἀχεῖνοι τὸ 

σὑτὸ προδάλλονται. Πάνυ γε * τοῦτο ὑπὲρ ἡμῶν. Εἰ μὲν 


* |dem χοινωνίας. ᾿Ενταῦθα λέγει. b Morel. ὑποχρίνονται, — 


€ Alii, προύάλλονται. Τί οὖν; πάννγε. 


IN ACTA APOSTOLORUM HOMIL. XXXIII. 


912 
γὰρ λογισμοῖς ἐλέγομεν πείθεσθαι, εἰχότως ἐθορύδου - 
εἰ δὲ ταῖς Γραφαῖς λέγομεν πιστεύειν, αὗται δὲ ral 
xai ἀληθεῖς, εὔχολόν σοι τὸ χρινόμενον. Εἴ τις ἐχείναις 
συμφωνεῖ, οὗτος Χριστιανός * εἴ τις μάχεται, οὗτος 
πόῤῥω τοῦ χανόνος τούτου. Τί οὖν, ἂν ἐχεῖνος ἐλθὼν εἴπῃ, 
τοῦτο ἔχειν τὴν Γραφὴν, σὺ δὲ ἕτερον λέγῃς, xal ἄλλως 
παρεξηγῆσθε [259] τὰς Γραφὰς, τὰς διανοίας αὐτῶν 
ἕλχοντες ; Σὺ οὖν, εἰπέ μοι, νοῦν οὐκ ἔχεις οὐδὲ χρίσιν ; 
Καὶ πῶς ἂν δυναίμην, φησὶ, μηδὲ εἰδὼς χρίνειν τὰ ὑμέ- 
τερα ; μαθητὴς βούλομαι γενέσθαι, σὺ δέ με ἤδη διδά- 
σχαλον ποιεῖς. "Av ταῦτα λέγῃ, τί, φησὶν, ἀποχοινώ- 
μεθα; πῶς αὐτὸν πείσομεν; ἙἘρωτήσωμεν, εἰ μὴ σχῇ - 
ψις ταῦτα καὶ πρόφασις * ἐρωτήσωμεν, εἰ χατέγνω τῶν 
Ἑλλήνων. Πάντως τι ἐρεῖ" οὐ γὰρ δὴ μὴ καταγνοὺς, ἐπὶ 
τὰ ἡμέτεραδξει. Ἐρωτήσωμεν τὰς αἰτίας, δι᾿ ἃς χατέγνω" 
οὗ γὰρ δὴ ἀπλῶς κατέγνω. Εὔδηλον ὅτι ἐρεῖ διὰ τὸ χτίσμα- 
τὰ εἶναι καὶ μὴ εἶναι ἄχτιστον Θεόν. Καλῶς. "Av οὖν 
τοῦτο μὲν εὕρῃ παρὰ ταῖς ἄλλαις αἱρέσεσι, τὸ δὲ évay- 
τίον παρ᾽ ἡμῖν, ποίον λόγου χρεία; Πάντες ὁμολογοῦμεν, 
ὅτι ὁ Χριστὸς Θεός. ᾿Αλλ᾽ ἴδωμεν τίνες μάχονται, xat 
τίνες οὐ μάχονται. Ἡμεῖς λέγοντες Θεὸν, ἄξια θεοῦ χαὶ 
φθεγγόμεθα, ὅτι ἐξουσίαν ἔχει, ὅτι οὐχ ἔστι δοῦλος, ὅτι 
ἐλεύθερος, ὅτι ἀφ᾽ ἑαυτοῦ πάντα ποιεῖ * ἐχεῖνος δὲ τοὺ- 
ναντίον. Πάλιν ἐρωτῶ, εἰ ἰατρὸς μέλλοις μανθάνειν, ἄρα 
ἀπλῶς χαὶ ὡς ἔτυχεν, εἶπέ μοι, τὰ λεγόμενα χαταδέχγ; 
χαΐτοι πολλὰ * παρ᾽ ἐχείνοις δόγματα. Εἰ μὲν οὖν ἀπλῶς, 
ἅπερ ἂν ἀχούσῃς, καταδέχῃ, οὐχ ἔστι τοῦτο ἀνδρός * 
εἰ δὲ χρίσιν ἔχεις καὶ νοῦν, πάντως εἴσῃ τὸ χαλόν, Ylv 
λέγομεν ἡμεῖς, ἐπαληθεύομεν ὃ λέγομεν * ἐχεῖνοι δὲ 
λέγουσι μὲν, οὐχ ὁμολογοῦσι δέ. Ἵνα δὲ χαὶ σαφέστερον 
εἴπω, ἐχεῖνοι ἔχουσί τινας à ὧν καλοῦνται, αὐτοῦ τοῦ 
αἱρεσιάρχου δηλονότι τὸ ὄνομα, καὶ ἐχάστη αἵρεσις 
ὁμοίως * nap' ἡμῖν ἀνὴρ μὲν οὐδεὶς ἔδωχεν ἡμῖν ὄνομα, 
ἡ δὲ πίστις αὐτή. ᾿Αλλὰ σχῆψις τοῦτο xa πρόφασις. 
Διὰ τί γὰρ, εἰπέ μοι, ἂν μὲν ἐμάτιον μέλλῃς πρίασθαι, 
χαίτοι γε ὑφαντιχῆῇς ἄπειρο; ὧν τέχνης, οὐ λέγεις ταῦτα 
τὰ ῥήματα,ὅτι Οὐχ οἶδα ἀγοράσαι, ἐμπαίζουσί μοι" ἀλλὰ 
πάντα ποιεῖς ὥστε μαθεῖν; Κἂν ἄλλο ὁτιοῦν βουληθῇς 
ὠνήσασθαι, πάντα ποιεῖ; πολυπραγμονῶν * ἐνταῦθα 
δὲ ταῦτα λέγεις, Ὥστε ἐπὶ τῷ λόγῳ τούτῳ οὐδὲν ὅλως 
χαταδέξῃ. Ἕστω γάρτις μηδὲν ὅλως δόγμα ἔχων, ἂν 
χἀκεῖνος λέγῃ ὃ περὶ τῶν Χριστιανῶν σὺ, Τοσοῦτον πλῇ- 
θος ἀνθρώπων ἐστὶ, χαὶ δόγματα ἔχουσι διάφορα " ὁ μὲν 
Ἕλλην ἐστὶν, ὁ δὲ Ἰουδαῖος, ὁ δὲ Χριστιανός " οὐδὲ ἕν 
δεῖ δόγμα καταδέξασθαι " ἀλλήλοις γὰρ πολεμοῦσιν * ἐγὼ 
6b μαθητής εἶμι, γαὶ χριτὴς οὐ βούλομαι elvat, οὐδὲ 
ἔξω καταγινώσχειν b ἑνὸς δόγματος " οὐχέτι σοι αὕτη 
λοιπὸν ἡ πρόφασις χώραν ἔχει. Καθάπερ γὰρ ἴσχυσαν 
τὸ νόθον ἐχδαλεῖν, οὕτως ἰσχύσεις xal ἐνταῦθα ἐλθὼν 
δοχιμάσαι τὸ λυσιτελές. Ὁ μὲν γὰρ μηδενὸς ὅλως δόγ- 
μᾶτος χαταγνοὺς, εὐχόλως ταῦτα ἐρεῖ" ὁ δὲ χαταγνοὺς, 
χἂν μηδὲν ἡρημένος ἧ, ὁδῷ προδαίνων δυνήσεται συν- 
ἰδεῖν τὸ δέον. Μὴ δὴ σχηπτώμεθα μηδὲ προφασιζώμε- 
θα’ πάντα γὰρ ῥᾷάδια. Βούλει σοι δείξω, ὅτι πρόφασίς 
ἐστι ταῦτα; Τὰ πραχτέα, xal τὰ μὴ πραχτέα οἶδας ; διὰ 
τί οὖν τὰ πραχτέα μὴ πράττεις, ἀλλὰ τὰ μὴ πραχτέα ; 
Πρᾶξον ἐχεῖνα, χαὶ ὀρθῷ λογισμῷ ζήτησον παρὰ τοῦ 

εοῦ, χαὶ αὐτός σοι πάντως ἀποχαλύψει. Οὐχ ἔστι προσ- 
ὠποιλήπτης. qno, ὁ [260] Θεός" ἀλλ᾽ ἐν παντὶ ἔθνει ὅ 
φοθούμενο:; αὐτὸν, xal ἐργαζόμενος διχαιοσύνην, δεχτὸς 
αὐτῷ ἐστιν. Οὐχ ἔστι τὸν χωρὶς προλήψεως ἀχούοντα 
μὴ πείθεσθαι. Ὥσπερ γὰρ εἰ χανών τις fv, πρὸς ὃν 


* Unus μανθάνειν᾽ καίτοι πολλά, cwteris omissis. b Idem - 
εἶναι. Ei δὲ εἴξω καταγινώσχειν. 


ρει, διὰ τὸ τὸν λόγον βούλεσθαι σπεῖραι, καὶ διὰ τὸ μὴ 
δεῖν ἐχχαίειν αὐτῶν τὸν θυμόν. Ταῦτα τῶν σημείων οὐχ 
ἧττον χαὶ λαμπροτέρους ἐποίει, χαὶ μᾶλλον χαίρειν 
παρεσχεύαζεν. Οὐδαμοῦ δὲ λέγει, ὅτι ὑπέστρεψαν 
χαίροντες, ὅτι σημεῖα ἐποίησαν, ἀλλ᾽ ὅτι χατηξιώθησαν 
ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ ἀτιμασθῆναι. Καὶ τοῦτο γὰρ 
“παρὰ τοῦ Χριστοῦ ἐδιδάχθησαν λέγοντος" Μὴ χαίρετε, 
ὅτε τὰ δαιμόνια ὑμῖν ὑποτάσσεται. ᾿Η͂ γὰρ ὄντως 
χαρὰ καὶ εἰλιχρινὴς αὕτη ἐστὶ, τὸ πάσχειν τι διὰ 
Χριστόν. Εἶτα τὰς πόλεις mása; ἐπήεσαν, ἐν αἷς ἐχιν- 
δύνευσαν. Καὶ τῇ ἐπαύριον ἐξῆ.1θε σὺν τῷ Βαρνάδᾳ 
εἰς Δέρδην, εὐαγγελισάμενοί τὸ τὴν πόλιν éxel- 
γὴν, καὶ μαθητεύσαντες ἱχαγοὺς, ὑπέστρεψαν 
εἰς Λύστραν καὶ Ἰκόνιον καὶ ᾿Αγντιόχειαν, ἐπι- 
στηρίζοντες τὰς  yvxác τῶν μαθητῶν, παρακα- 
Aovvtec ἐμμέγειν τῇ πίστει, καὶ ὅτι διὰ xoAAo* 
θ.1λίψεων δεῖ ἡμᾶς εἰσε.ϊθεῖν elc τὴν βασιλείαν τοῦ 
Θεοῦ. 

β΄. Τοῦτο ἔλεγον, τοῦτο ἐδείχνυον. Ἐπιστηρίζοντες, 
φησὶ, τὰς ψυχὰς τὼν μαθητῶν. Ὥστε ἐστηριγμένοι 
ἦσαν" μᾶλλον δὲ προσετίθεντο. Προὔλεγον τοίνυν, ἵνα 
μὴ σχανδαλισθῶσιν. "Ὥσπερ ἐπίτηδες δὲ τὸ αὐτὸ γίνε- 
ται, οὐ διὰ τῶν ἀποστόλων μόνον, ἀλλὰ χαὶ διὰ τῶν 
μαθητῶν" ἵνα μάθωσιν ἐχ προοιμίων εὐθέως xal τοῦ 


κηρύγματος τὴν δύναμιν, xat ὅτι xal αὐτοὺς δεΐ τοι- 


αὖὔτα πάσχειν, xal (va γενναίως στῶσι, μὴ μόνον 
πρὸ; τὰ σημεῖα χεχηνότες, ἀλλὰ πολλῷ μᾶλλον πρὸς 
τοὺς πειρασμούς. Διὰ τοῦτο xal αὐτὸς ἔλεγε" Τὸν αὐτὸν 
ἀγῶνα ἔχοντες, οἷον slósc& ὃν ἐμοὶ καὶ ἠχούσατε. 
Διωγμοὶ διωγμοὺς διεδέχοντο’ πανταχοῦ πόλεμοι, μά- 
χαι, λιθοδολίαι. Ποία προτροπὴ ; πῶς ἔπειθον ἐν προ- 
οιμίοις θλίψεις λέγοντες; Εἶτα χαὶ ἄλλη παραμυθία. 
Χειροτογήσαντες δὲ αὑτοῖς πρεσδυτέρους κατ᾽ 
'ExxAncíav, προσευξάμενοι μετὰ νηστειῶν, παρ- 
έθενεο αὐτοὺς τῷ Κυρίῳ, εἰς ὃν πεπιστεύχεισαν. 
Εἶδες θερμότητα Παύλου; Προσευξάμεγοι, φησὶ, 
ὠδτὰ νηστειῶν παρέθεντο αὑτοὺς τῷ Κυρίῳ. 
Ὅρα, μετὰ νηστειῶν αἱ χειροτονίαι. Πάλιν νηστεία, τὸ 
καθάρσιον τῶν ἡμετέρων ψυχῶν, Καὶ διελθόντες τὴν 
Πισιδίαν, ἤλθον sic Παμφυλίαν" καὶ λαλήσαντες 
ἂν Πέργῃ τὸν Aóyov, κατήντησαν elc Ἀττάλειαν. 
Ἵνα γὰρ μὴ χαταπέσῃ τὰ φρονήματα «0v* μαθη- 
τῶν, ὅτι οἱ νομιζόμενοι θεοὶ τοιαῦτα πάσχουσιν, εἰσῇλ- 
θον πρὸς αὐτοὺς, καὶ διελέχθησαν. Καὶ ὅρα “ πρῶτον 
εἰς Δέρθην ἐξέρχεται, διδοὺς αὐτοῖς ἀναπνεῦσαι τοῦ 
θυμοῦ, xal τότε πάλιν εἰς Λύστραν xaV Ἰχόνιον xat 
᾿Αντιόχειαν, θυμουμένοις μὲν αὑτοῖς εἴκων, πεπαυμένοις 
δὲ ἐπιτιθέμενος. [245] Ὁρᾷς. ὅτι οὐ πάντα χάριτι, ἀλλὰ 
χαὶ οἰχείᾳ σπουδῇ διῴχουν ᾿; Κἀχεῖθεν ἀπέπιευσαν 
εἰς 'Αγτιόχειαν, ὅθεν cav. παραδεδομέγοι τῇ χάριτι 
τοῦ Θεοῦ εἰς τὸ ἔργον, ὃ ἐπλήρωσαν. Διὰ τί πάλιν 
ἔρχονται εἰς ᾿Αντιόχειαν ; "Iva ἀπαγγείλωσι τὰ ἐχεῖ γε- 
νόμενα. "AX; δὲ xal οἰχονομεῖται μέγα πρᾶγμα ἃ» 
τεῦθεν᾽ ἔδει γὰρ λοιπὸν μετὰ παῤῥησίας τοῖς ἔθνεσι 
χηρύττειν. Ἔρχονται οὖν ταῦτα ἀπαγγέλλοντες, ἵνα 
εἰδέναι ἔχωσι. Καὶ οἰχονομεῖται τότε χατελθεῖν τοὺς 
κωλύοντας τοῖς ἔθνεσιν ὁμιλεῖν, ἵνα λοιπὸν ἀπὸ Ἱερο- 
σολύμων πολλὴν λαδόντες ἄδειαν, μετὰ παῤῥησίας ἀπί- 
ωδξιν. Ἢ χαὶ ἄλλως, δείχνυσιν αὐτῶν τὸ ἦθος οὐχ αὔ- 
θαδες. "Ἔρχονται γὰρ τὴν τε πσῤῥησίαν ἐνδειχνύμενοι, 
ὅτ: χαὶ χωρὶς ἐχείνων τοῖς ἔθνεσιν ἐκήρυξαν, xai τὴν 


* (ηυ5 τὰ νοήματα τῶν. * Sicduo codd. optime. 
Savil. et Montf. ἐδιώχουν. Epi. ptime. Commel., 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCITIEP. CONSTANTINOP. 


950 
ὑπαχοὴν, ὅτι αὐτοῖς ἀναφέρουσιν" οὗ γὰρ ὡς; τοσαῦτα 
χατορθωχότες ἀπενοήθησαν. Ὅθεν ἦσαν παραδεδο- 
μένοι, φησὶ, τῇ χάριει τοῦ Θεοῦ. Καὶ μὴν τὸ Πνεῦμα 
εἶπεν" ἀλλὰ τὰ τοῦ Πνεύματος οἷδεν ὄντα τοῦ Yiov 
μία γὰρ ἐξουσία, ὥσπερ ἡ φύσι: καὶ Υἱοῦ χαὶ Πνεύ- 
μᾶτος μέα. Παραγενόμενοι δὲ καὶ συναγαγόντες τὴν 
Ἐκκλησίαν, ἀπήγγειλαν ὅσα ἐποίησεν ὁ Θεὸς μετ᾽ 
αὐτῶν, καὶ ὅτε ἤνοιξεν ὁ Θεὸς τοῖς ἔθγεσι θύραν 
πίστεως. Διέτριδον δὲ ἐχδῖ χρόνον οὐκ ὁ.λίγον σὺν 
τοῖς μαθηταῖς. Εἰκότως " μεγάλη γὰρ οὖσα ἡ πόλις, 
ἐδεῖτο διδασχάλων. Ἴδωμεν λοιπὸν ἄνωθεν τὰ εἰρημένα. 
Αὐτῇ τῇ ὄψει b χατέπληξαν αὐτοὺς διαῤῥέξαντες τὰ ἐμά- 
τια. Τοῦτο χαὶ Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ναυὴ ἐποίει ἐπὶ τῇ ἥττη 
τοῦ λαοῦ. Μὴ τοίνυν νομίσῃς ἀνάξιον αὐτῶν εἶναι τοῦτο, 
χαὶ τῆς εὐαταθείας αὐτῶν’ οὐχ ἂν γὰρ ἄλλως ἐπέσχον 
τὴν τοσαύτην ὁρμῶν, οὐχ ἂν ἄλλως τὴν πυρὰν ἔσδεσαν. 
Ὅταν οὖν τι δέῃ τῶν δεόντων γενέσθαι, μηδὲ ἡμεῖ; 
παραιτώμεθα. Εἰ τοίνυν χαὶ μετὰ ταῦτα μόλις ἔπειταν, 
εἰ μὴ οὕτως εἰργάσαντο, τί οὐχ ἂν ἐγένετο ; El γὰρ μὴ 
οὕτως ἐποίησαν, ἐνομίσθησαν ἄν πως ὑψηλοφρονεῖν, 
χαὶ μᾶλλον ἐφίεσθαι τῆς τιμῆς. Καὶ ὅρα τὸν λόγον με- 
μετρημένον ἐν τῇ ἐπιπλήξει, χαὶ θαύματος ὁμοῦ γέ- 
μοντα xai ἐπιπλήξεως. Τοῦτο μάλιστα αὐτοὺς ἐχώλυσε, 
τὸ εἰπεῖν, Καὶ ἡμεῖς ὁμοιοπαθεῖς ἐσμεν ὑμῖν ἄγθρω- 
σοι, δυὐαγγε.λιζόμενοι ὑμᾶς ἀπὸ τῶν ματαίων τούτων 
ἐπιστρέφειν ἐπὶ τὸν Θεόν. "cct ἔλεγον’ Ἄνθρωποι 
μέν ἐσμεν, φησὶ, τούτων δὲ μείζους " ταῦτα γὰρ νεχρά. 
Ὅρα αὐτοὺς οὐχ ἀνατρέποντας μόνον, ἀλλὰ χαὶ διδά- 
ὄσχοντας͵ xal οὐδὲν περὶ ἀοράτων φθεγγομένους. Ὃς 
ἐποίησε, φησὶ, τὸν οὐραγὸν καὶ τὴν γῆν καὶ τὴν 
θάλασσαν, καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς. Μάρτυρας αὐτοὺς 
λέγει τοὺς ἐνιαυτούς. "D τῆς μανίας τῇς Ἰουδαϊκῆς ! εἰς 
δῆμον οὕτω τιμήσαντα τοὺς ἀποστόλους ἐνόλμησαν 
ἐμδῆναι καὶ λιθάσαι Παῦλον. Ἕξω δὲ «5; πόλεως ἔσυ- 
βᾶν, τάχα δεδοιχότες ἐχεῖνον. Καὶ προσευξάμενοι, 
φησὶ, μετὰ νηστειῶν, παρέθεντο αὐτοὺς τῷ Κυρίῳ. 
Καὶ νηστεύειν ἐδίδασχον ἐν τοῖς πειρασμοῖς, Οὐχ εἶτοαν 
ὅσα αὐτοὶ ἐποίησαν, ἀλλ᾽ ὅσα ὁ Θεὸς μετ᾽ αὑτῶν. Ἐμοὶ 
δοχοῦσι τοὺς πειρασμοὺς λέγειν. Οὐχ ἀπλὼς ἦλθον ἐν- 
ταῦθα, οὐδὲ διαναπαυσόμενοι, [244] ἀλλ᾽ οἰχονομιχῶς ὑτὸ 
κοῦ * νεύματος ὁδηγούμενοι, ὥστε tb χήρυγμα τῶν 
ἐθνῶν βεδαιωθῆναι. Καὶ διὰ τί, φησὶν, ἐν Κύπρῳ οὐκ 
ἐποίησαν πρεσδυτέρους οὐδὲ ἐν Σαμαρείᾳ ὁ : “Ὅτι ixcivr, 
μὲν ἐγγὺς ἣν τῶν ἀποστόλων, αὕτη δὲ τῆς ᾿Αντιοχείας, 
xai ὁ λόγος ἐχράτει- ἐνταῦθα δὲ πολλῆς ἐδέοντο παρα- 
μυθίας, xal μάλιστα οἱ ἐξ ἐθνῶν, ὀφείλοντες πολλὰ 
διδάσχεσθαι. ἾΝλθον διδάσχοντες, ὅτι εἰχότως &ystpoto- 
νήθησαν ὑπὸ τοῦ Πνεύματος. Καὶ ὅρα τὸ θερμῶν ἔξαύ- 
λου. Οὐ πυνθάνεται εἰ δεῖ λαλῆσαι ἔθνεσιν, ἀλλ᾽ εὐθέως 
λαλεῖ διὰ τοῦτο ἔλεγεν, Οὐ προσανγεθέμην σαρκὶ 
καὶ αἵματι. 

Y. Μέγα ὄντως ἀγαθὸν ἡ θλῖψις, χαὶ μεγάλης Ψυχῆς 
ἔστι, xat γενναίας χατόρθωμα. Πόσοι μετὰ τοῦτο ἐπί- 
στευσαν, xai οὐδεὶς οὕτως ἔλαμψεν; Οὕὔτω προθυμία; 
ἡμῖν δεῖ πανταχοῦ, πυρώσεως * πολλῆς, Ψυχῆς πρὸς 
θάνατον παρατεταγμένης . ἄλλως γὰρ οὐχ ἕνι τῆς 
βασιλείας τυχεῖν, μὴ σταυρωθέντα. Μὴ ἀπατῶμεν 
ἑαυτούς. Εἰ γὰρ ἐν πολέμῳ σωθῆναι οὐ δυνατὸν τρυ- 
φῶντα xai χρηματιζόμενον xal χαπηλεύοντα xal ὁᾳθυ- 
μοῦντα * πολλῷ μᾶλλον ἐν τῷ πολέμῳ τούτῳ. Ἢ οὐλκ 
οἴεσθε πόλεμον εἶναι νῦν πάντων πολέμων χαλεπώτα- 

b i , » e - - 
DE Wa Το e ἀνα. να pape 
αολοσοωτ σ᾽ Lnus ἔλαμψε. Προθυμίας γὰρ ὑμῖν $i, 


φοῦ 


viuen' desiderium fervens et accensum? In eamdem 
rursus intravit. civitatem , ut ostenderetur ipsum, 
sicubi recessit, id fecisse, quod vellet verbum inse- 
rere, et quod non oporteret furorem illorum succen- 
dere. {Ππὸ non minus quam signa conspicuos illos 
reddebant, et majus gaudium pariebant. Nusquam 
vero dicit ipsos reversos esse, gaudentes quod signa 
fecissent, sed quod digni habiti fuissent pro nomine 
ejus contumeliam pati : nam et hoc a Christo edocti 
fuerant dicente : Nolite gaudere , quia deemonia vobis 
subjiciuntur (Luc. 10. 20). Verum enim sincerum gau- 
dium boc est, aliquid pati pro Christo. Deinde in 
civitates illas omues venerunt, in quibus periclitati 
iuerant. Et postera die profectus est eum. Barnaba in 
Derben.20. Cumque evangelizassent civitati illi, et docuis- 
sent multos, reversi sunt Lystram et lconium et Antio- 
chiam, 291. confirmantes animas discipulorum, erhor- 
tantesque ut. permanerent in fide, et quod per multas 
tribulationes oportet nos intrare in regnum Dei. 

9. Hoc dicebant, hoc monstrabant. Confirmantes, 
inquit, animas discipulorum. ltaque confirmati sunt , 
imo sunt appositi. Preedicabant ergo, ne in offendi- 
culum caderent. Et quasi de industria hoc fit, non 
tantum per apostolos, sed etiam per discipulos; ut 
discant statim ab initio et przdicationis vim, et ipsos 
etiam oportere talia pati ; utque fortiter stent, non 
modo ad signa inhiantes, sed multo magis ad tenta- 
tiones. [460 et ipse dicebat : dem certamen habentes, 
quale et vidistis in me et exaudistis (Philipp. 1. 59). 
Persequutiones frequentes erant : ubique bella , pu- 
gnze, lapidationes. (Qualis adhortatio ? quomodo per- 
suadebant, dum in principio tribulationes dioerent? 
Deinde et alia consolatio : 92. Et cum ordinassent illis 
per singulas Ecclesias presbyteros, el orassent cum jeju- 
niis, commendaverunt eos Domino, in quem crediderunt. 
Vidistin' fervorem Pauli? Cum orassent, inquit , cum 
jejuniis, commendaverunt eos Domino. Vide, cum je- 
juniis ordinationes. Rursus jejunium, purgatio ani- 
marum nostrarum. 235. Transeuntesque Pisidiam, vene- 
runi in Pamphyliam ; 24. et loquentes verbum in Perge, 
descenderunt in Attaliam. Nam ne discipulorum animi 
conciderent, quod illi, qui dii existimati fuerant, ta- 
lia paterentur, ingressi sunt ad illos, et alloquuti 
sunt eos, Et vide; prius in Derben exit, dans illis 
respirandi locum a furure, et tnnc rursus venit Ly- 
stram, Iconium et Antiochiam : furentibus illis cedens, 
sedatos vero adiens. Vides eos non omnia per gra- 
tiam, sed etiam per proprium studium administrasse. 
95. Et inde navigaverunt. Antiochiam, unde erant tra- 
diti gratie Dei, in opus quod compleverunt. Cur rursus 
Antiochiam veniunt? Ut aununtient ea quz illic facta 
sunt. Alioquin vero linc magna res administratur : 
oportebat euim jam cum fiducia pr:edicare gentibus. 
Veniunt ergo hxc nuntiaturi, ut scire possint. Et 
providetur, ut tunc veniant ji qui. prohibebant cun 
gentibus versari ; ut deinde magnam ex Jerosolymis 
fiduciam adepti, fidenter abirent. Vel aliter — osten- 
di* eorum mores non arrogantiam sapere. Veniunt 
crim, nt et fiduciam suam exhibeant, quod absque 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XXXI. - 


930 
illis predicassent gentibus, et obedientiam, quod ad. 
illos rem referant : neque enim, quod talia fecissent, 
arroganter egerunt. Unde erant traditi, inquit, gratie 
Dei. Etiamque Spiritus dixerat; sed ea; quz suut 
Spiritus, sciebat esse Filii : una enim potestas, sie- 
ut natura Filii et Spiritus est una. 96. Cum autem 
venissent et congregassenl Ecclesiam, retulerunt. quanta 
fecisset Deus cum illis, et quia aperuisset gentibus ostium 
fidei. 21. Commorati sunt autem illic non parvo tem- 
pore cum discipulis. Jure quidem : cum magna enim 
civitas esset, doctoribus opus habebat. Jam snperiora 
repetamus. lpso spectaculo terruerunt illos, scinden- 
tes vestimenta sua. Hoc et Jesus Nave fecit, in populi 
clade. Ne ergo putes hoc illis et illorum statu indi- 
gnuin esse : neque enim aliter cohibuissent tantum 
impetum, non aliter incendium exstinxissent, Cum 
ergo opus fuerit talibus, ne recusemus agere. Si ergo 
sic agentes vix suaserunt illis, si non hoc fecissent, 
quid non futurum erat? Nam si hoc non fecissent, 
putatum fuisset illos altum sapere et honorem am- 
bire. Et perpende sermouem in tali increpatione mo- 
deratum, admiratione simul et stupore plenum. lloe 
inaxime illos cohibnit, quod dicerent : Et nos similes 
vobis homines passibiles sumus, annuntianes vobis. ab 
his vanis converti ad Dcewn ; ac si dicerent : Homines 
quidem sumus, his autem majores; h:ec quippe mor- 
tua sunt. Vide illos non confutantes modo, sed etiam 
docentes, el nihil de invisibilibus loquentes. Qui 
fecit, inquit, celum et terram et mare, et omnia que in 
eis sunt. Testes ipsos dixit annos. O insaniam Judai- 
cam ! Ausi sunt ingredi ad populum sic apostolos ho- 
Rorantem, ausi sunt invadere et lapidare Paulum. 
Extra civitatem autem traxerunt, forsan l(imentes 
illum. Et orantes, iuquit, cum jejuniis commendaverunt 
illos Domino. Et docuerunt jejunandum esse in len- 
tationibus. Non dixerunt , quauta ipsi fecerant, scd 
quanta Deus fecisset cum illis. Videntur mihi tenta- 
tiones dicere. Non sine causa, nec ad quiescendum 
isthuc veneraut, sed Spiritus providentia ducti, ut 
przdicatio gentium flrmaretur. Et cur, inquies, nee 
in Cypro, uec in Samaria presbyteros fecerunt ? Quia 
h:c prope apostelos erat, Cyprus vero prope An- 
tiochiam, οἱ verbum invalescebat ; hic vero multa 
consolatione opus habebant, maxime gentiles, qui 
multum doceri debebant. Venerunt docentes, quia 
jure ordinati fuerant a Spiritu. Et vide fervorem 
Pauli. Non interrogat, an oporteat loqui gentibus, sed 
statim loquitur : ideo dicebat, Non acquievi carni et 
sanguini (Gal. 1. 16). 

9. Magnum vere bonum tribulatio, ac. magn: et 
generos anim;e opus. Quot postea crediderunt, et 
nulius ita. fulsit? lta nobis ubique alacritate opus est, 
multoque fervore, anima ad mortem parata : alio 
enim modo non possumus regnum consequi, nisi per 
crucem. Ne decipiamus nosmetipsos. Si enim in bello 
servari nequit, qui deliciatur, pecuniis studet, cau- 
ponatur ignavusque est : multo minus in hoc betlo. 
Annon putatis esse nunc bellum omnium gravissi- 
mium ? Non est nobis, inquit, pugna adversus sati yui- 


29 
nem ei carnem (Ephes. ἢ. 19). Et prandentibus, et 
aubulantibus, et lavanübus adest inimicus. Non novit 
enim tempus induciarum, nisi somni ; imo etiam 
tunc sxpe impugnat, et impuras immittit cogitatio- 
nes, alque a somniis lasciviores efficit. Nos autem 
quasi parva res sit, pro qua ipse pugnat, non sobrii 
sumus, neque surgiius, neque respicimus multitu- 
dinein adversariarum nobis potestatum ; non cogita- 
mus hoc ipsum maxim infelicitatis esse ; sed tot 
conclusi bellis , ac si pax esset deliciamur. Credite 
mihi, graviora nunc adsunt, quam quzx Paulus pas- 
sus est. Tunc illum lapidibus impetierunt ; nunc ver- 
bis impetimur, qua lapidibus graviora sunt. Quid 
ergo factu opus ? 1d quod ille fecit : lapidantes enim 
se odio non habuit ; sed postquam illum traxerant, 
regressus est in civitatem, benefacturus iis, qui se 
ita l:zserant. Si tu quoque contumeliosum et te inju- 
ste ledentem tuleris, lapidatus esse dici potes. Ne 
dixeris : Neminem lxsi. Quem enim lIxsit Paulus ut 
lapidaretur? Regnum anuuntiabat, ab errore redu- 
cebat, ad Deum adducebat : hzc digna sunt coronis, 
proclamatione, innumeris bonis, non lapidibus; et 
tamen ille contraria passus est. H:ec quippe splen- 
dida est victoria. Ei traxerunt eum, inquit. Te quo- 
que sspe trahunt; sed ne irascaris, imo mansuete 
pr:edica verbum. Te contumelia affecit ? Tace et be- 
nedic, si potes, et sic tu quoque pr:zdicasti verbum, 
docuisti modestiam et mansuetudinem. Multos novi 
non tam vulneribus, quam verborum plagis sauciari : 
nam illud quidem vulnus corpus suscipit, hoc anima. 
Sed ne doleamus, imo dolentes sustineamus. Nor 
videtis pugiles, quorum capita vulnerata, dentes ex- 
cussi, strenue ferre dc!ores? Hic vero non opus est 
stridore et morsu. Recordare Domini tui, et pharma- 
cum statim ejus recordatione apposulsti ; recordare 
Pauli : cogita te, qui percussus es, vicisse, illum 
vero, qui percussit, victum esse, et sic totum curato. 
Momentum est : ne rapiaris, et totum perfecisti : ne 
movearis, et totum exstinxisti. Magna consolatio 
est aliquid te pro Christo pati : non przadicas 
sermonem fidei, sed praedicas sermonem philo- 
sophie. At, inquies, quanto magis ille mansue- 
tum videbit, tanto magis instabit. Propterea igitur 
doles, quod ille tibi mercedem augeat ἢ AL intracta- 
bilis est , inquies? Hzc pusillanimitatis tu:e excusa» 
tio est : alio modo intractabilis erit, si te ulciscaris. 
Si sciret Deus illos intractabiles fore, si non te ulci- 
scaris, non hoc prxcepisset, sed dixisset, Te ipsum 
ulciscere : verum novit hoc tibi utilius fore. 
Contumelie quomodo [ferende. — Ne pone legem 
divinze contrariam : illi obtempera. Non es tu me- 
lior eo qui fecit uos. Dixit, Fer contumelias , tt, vero 
dicis, Coutumeliam rependo, ne fiat intractahilis. 
Tu ergo plus sapis, quam ille? [lec verba ex pas- 
*ione, acerbitate, el arrogantia proficiscuntur, ac 
contraria sunt legi Dei. Etiamsi enim lzderent, an- 
non obtemperandum erat ? Cuin quidpiam Deus prz. 
cípit, ne ponamus nos legem contrariam. Jllesponsio, 
inquit, submissa avertit iram (Prov. 45. 1). lloc ergo 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 72 


facit submissa, non contraria. Si tibi prodest, il'i «uo- 
que prodest : si vero tibi nucet, qui correcturus illum 
es, multo magis illi nocebit. Medice, cura leipsum 
(Luc. &. 25). Maledixit? Tu lauda : conviciatns est ? 
Tu encomiis celebra : insidiatus est? Bene fac tu: 
contraria repende, si tandem salutem ejus curas, ac 
ne velis vuluus tuum ulcisci. At, inquies, s:epe pa- 
tientiam meam expertus, deterior evasit? Hoc non te, 
sed illum spectat. Vis scire quanta passus sit Deus? 
Aras illius subverterunt, prophetas occiderunt : et 
omnia pertulit. Anuon poterat fulmen demittere? Sed 
postquam prophetas quos miserat occiderunt, tune 
Filium suu nisit. Quando magis impie agebant, 
tunc majus beneficium contulit. Et tu si quem ex- 
asperatum videris, tunc magis cede : ille namque fu- 
ror majori eget consolatione. Quanto graviorem con- 
tumneliam infert, tanto majori mansuetudine opus 
est : ac sicut febris quando magis instat, tunc plus 
opus habet cedente : sic et ille qui irascitur. Quando 
fera magis exasperatur, tunc omnes fugimus : sic et 
irato cedamus. Ne putes hoc honorem esse : Alio- 
quin feram honoramus, et furentes proinde honora- 
mus, cum declinamus? Minime : ignominia loc est 
et contumelia; imo non ignominia et contumelia, sed 
misericordia et benignitas. Non vides nautas, quando 
vehementer flat ventus, demittere vela, ne deinerga- 
tur navis? equitem non vides, cum abripit equus , 
cedentem nec retinentem, ne sponte vires absumat? 

4. Moc et tu facito. Furor ignis est, flamma ardens 
materia egens : ne igni. escam suppedites, eL cito 
malum exstinguis. Ira uon per se vim habet , nisi 
alius ipsam alat. Nullam tu excusationem habes. 
lle furore detinetur, nec scit quid fácit; tu qui 
Wlum intueris , cum in paria incidens , neqüe hiuc 
sapientior evadis , quam veniam mereris ? Si iu cou- 
vivium quis veniens , in vestibulo quempiam vidcret 
ebrium indecore agentem, deindeque ipsein paria inci- 
deret, nonne post illum ebrius factus minus venia 
dignus esset ? Ita et hic dicendum : ne putemus posse 
ad defensionem dici : Non ego ca»pi : hoc contra nus 
est , quia neque illum videntes , temperantiores facti 
sumus : quemadmodum si quis dicat : Ego non pri- 
mus occidi. Idco namque pana dignus es, quia 
exemplum videns, non te cohibuisti, 

Iracundi imago. — Si videres ebrium vome:e , dis- 
trahi , dirumpi , oculis torvis respicere , immunditia 
mensom replere, omnes illum fugere, deindeque 
in paria incideres, annon magis culpandus esses ἢ 
Talis est iracundus : magis venas inflat ; quam is qui 
vomit : oculos inflammat , viscera discerpit, vomit 
verba illo cibo impuriora, indigesta omnia loquitur ni- 
hilque perfectum ( non enim sinit ira ) : sed sicut i'lic 
sxpe immoderati humores stomachum turbantes 
omnia evacuant: ita et hic caler nimius anima 
concutiens , non sinit tegere qu: silere oporteret : 
sed dicenda et non dicenda cffundit » on audientes, 
sed semetipsum deturpaus. Sicut igiiur vomentes 
fugimus, sic et iratos fugiamus. Quid faciemus ? 
l'ulvere vomitum tegamus, tacendo canes vocemus 


?3l 


πο): Οὐχ ἔστιν ἡμῖν, φτοὶν, ἡ πάλη πρὸς αἷμα 
καὶ σάρκα. KoV ἀριστῶσι, xai βαδίζουςι, καὶ λουο- 
μένοις πάρεστιν ὁ ἐχθρός. Οὐ γὰρ οἷδε χαιρὸν &va- 
χωχῆς, εἰ μὴ τὸν τοῦ ὕπνου μόνον’ πολλάχις δὲ xaY 
τότε πολεμεῖ, xal λογισμοὺς ἐμδάλλων ἀχαθάρτους, 
xai ἀσελγεστέρους ἀπὸ τῶν ὀνειράτων ἐργαζόμενος. 
Ἡμεῖς δὲ ὡς περὶ μιχροῦ τοῦ πράγματος ὄντος, ὑπὲρ 
οὗ ἐκεῖνος πολεμεῖ, οὐ νήφομεν, οὐδὲ διανιστάμεθα. 
οὐδὲ βλέπομεν εἰς τὸ πλῆθος τῶν ἀντιχειμένων ἧμῖν 
δυνάμεων οὐχ ἐννοοῦμεν, ὅτι τοῦτο αὐτὸ τῆς μεγί- 
στης δυσπραγίας ἐστίν" ἀλλ᾽ ὑπὸ τοσούτων χυχλούμε- 
νοι πολέμων, ὡς ἐν εἰρήνῃ τρυφῶμεν. Πιστεύσατέ μοι, 
ὧν Παῦλος ἔπαθε χαλεπώτερα ἔστι παθεῖν νῦν. "E6a3- 
λον αὐτὸν τότΞ λίθοις ἐχεῖνοι" ἔστι ῥήμασι βάλλεσθαι 
xai νῦν λίθων χαλεπωτέροις. Τί οὖν δεῖ ποιεῖν ; 
“Ὅπερ ἐχεῖνος ἐποίησε τοὺς βάλλοντας γὰρ οὐχ ἐμί- 
σηπεν, ἀλλὰ συράντων αὐτὸν εἰσῆλθε πάλιν εἰς τὴν 
πόλιν, εὐεργετήσων τοὺς τὰ τοιαῦτα ἡἠδιχηχότα:. Ἂν 
ἐνέγχῃς χαὶ σὺ τὸν ὑδριστὴν τὸν τραχὺν, τὸν ἀδίχως 
ας ἐργασόμενον ταῦτα, ἐλιθάσθη: χαὶ σύ. Μὴ γὰρ εἴ- 
πῆς. ὅτι Οὐδὲν ἐδίχησα. Τί γὰρ Παῦλος ἐδίχησεν ἵνα 
λιθασθῇ ; Βασιλείσν χατήγγελλε, πλάνης ἀπῆγε, τῷ 
Θεῷ προσῆγε" ταῦτα στεφάνων ἄξια, ταῦτα ἀναχη- 
ρύξεως, ταῦτα μυρίων ἀγαθῶν, οὐ λίθων " ἀλλ᾽ ὅμως 
τἀναντία ἔπασχεν. Αὕτη γὰρ fj λαμπρὰ νίχη. Kul ἔσυ- 
{αν αὑτὸν, φησί. Καί σε πολλάχις σύρουσιν' ἀλλὰ μὴ 
ὀργισθῇς, ἀλλὰ χήρυξον τὸν λόγον διὰ τῆς ἐπιειχείας. 
"Ὑδρισέ σε; Σίγησον, χαὶ εὐλόγησον εἰ δύνασαι, χαὶ 
οὕτως ἐχήρυξας χαὶ σὺ τὸν λόγον, ἐπαίδευσας ἐπιεί- 
χειαν, ἐπαίδευσας πραότητα. Οἶδα πολλοὺς οὐχ οὕτω 
τραύμασιν ἀλγοῦντας, ὡς πληγῇ τῇ δ'ὰ ῥημάτων" 
τοῦτο μὲν γὰρ τὸ τραῦμα τὸ σῶμα δέχεται, ἐχεῖνο δὲ 
ἡ ψυχή. ᾿Αλλὰ μὴ ἀλγήσωμεν, μᾶλλον δὲ ἀλγήσαντες 
ἐνέγχωμεν. Οὐχ ὁρᾶτε τοὺς πυχτεύοντας, οἵ [2340] διατε- 
τρωμένοι τὰς χεφαλὰς, τοὺς ὀδόντας ἐνδαχόντες, οὕτως 
ἡμέρως φέρουσι τὰς ἀλγηδόνα:; Ἐνταῦθα δὲ οὐ χρεία 
βρύξαι τοὺς ὀδόντας, οὗ χρεία δαχεῖν. ᾿Αναμνήσθητι 
τοῦ Δεσπότου τοῦ σοῦ, xal τὸ φάρμαχον εὐθέως ἐπέ- 
θηχας τῇ μνήμῃ ἀναμνήσθητι Παύλου * ἐννόησον ὅτι 
σὺ ἐνίχησας ὁ πληττόμενος, ἐχεῖνος δὲ ἥττηται ὁ πλὴ- 
ξας, xal τὸ πᾶν ἰάσω διὰ τούτου. Ῥοπή ἔστι, μὴ συν- 
αρπαγῇς, χαὶ τὸ πᾶν χατώρθωσας εὐθέως" μὴ χινη- 
θῇς, χαὶ τὸ πᾶν ἔσθεσας. Μεγάλη παραμυθία τὸ διὰ 
Χριστόν τι παθεῖν" οὐ χηρύττεις τὸν λόγον τῆς πίστεως, 
ἀλλὰ χηρύττεις τὸν λόγον τῆς φιλοσοφίας. ᾿Αλλ᾽ ὅσῳ 
ἂν ἴδῃ τὴν ἐπιείχειαν, φησὶ, τοσούτῳ μᾶλλον ἐπιτίϑε- 
ται, Διὰ τοῦτο οὖν ἀλγεῖς, ὅτι μᾶλλόν σοι τοὺς μισβοὺς 
αὔξει; ᾿Αλλ᾽ ἄχρηστος γίνετα:, φησί. Τοῦτο σχῆψις τῆς 
ἰδίας μιχροψυχίας" ἑτέρως ἄχρηστος γίνεται, ἂν ἀμύνῃ. 
Ei ἤδει ὁ Θεὸς, ὅτι διὰ τοῦ μὴ ἀμύνεσθα: ἄχρηστοι 
ἐγίνοντο οἱ ἄδιχοι, οὖχκ ἂν τοῦτο ἐπέταξεν, ἀλλ᾽ εἶπεν ὁ 
ἂν, "Apuvoy σαυτῷ" ἀλλ᾽ οἷδεν ὅτι οὕτω μᾶλλον ὧφε- 
λεῖται. 

Μὴ ἀντινομοθέτει τῷ Θεῷ * ἐχείνῳ πείθου. Οὐχ εἶ σὺ 
ἀγαθώτερος τοῦ ποιήσαντος ἡμᾶς. Εἶπεν, ᾿Υδριξζόμε- 
νος φέρε" σὺ λέγεις. ᾿Ανθυδρίζω, ἵνα μὴ ἄχρηστος 
ψένηται". Σὺ οὖν μᾶλλον αὐτοῦ φροντίζεις - Πάθους 
ταῦτα χαὶ τραχύτητος τὰ ῥήματα χαὶ ἀλαζονείας xal 
τοῦ ἀντινομοθετεῖν τῷ Θεῷ. Εἰ γὰρ καὶ ἐδλάπτετο, οὐχὶ 
πείθεσθα: ἐχρῆν; Ὅταν ὁ Θεός τι προστάττῃ, μὴ ἀντι- 
vo λοθετῶμεν ἡμεῖς. ᾿Απόχρισις, φησὶν, ὑποπίπτουσα 


* Unus τοῦτο ἐποίησεν, ἀλλ᾽ εἶπεν. 
ΟΘιιοηθσίη codicum recepimus. Evir. 


lATnOL, GR. LX. 


* Montf. γένωμαι. Le- 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOVMIL. XXXI. 


252 
ἀποστρέφει ὀργάς. "Apa τοῦτο ποιεῖ ὑποπίπτουσα͵ 
οὐχ ἐναντιουμένη. El σὲ ὠφελεῖ, χἀχεῖνον ὠφελεῖ. εἰ δέ 
σε βλάπτει τὸν μέλλοντα διορθοῦσθαι ἔχεῖνον, πολλῷ 
μᾶλλον ἐχεῖνον. Ἰατρὲ, θεράπευσον σεαυτόν. Εἶπε 
χαχῶς; Ἐπαίνεσον σύ“ ἑλοιδόρησεν : Ἐγχωμίασον " 
ἐπεδούλευσεν ; Εὐεργέτησον " τοῖς ἐναντίοις αὐτὸν &psí- 
60v, εἴ γε ὅλως τῆς ἐχείνου σωτηρίας mpovoetz, xat μὴ 
σαυτοῦ τὸ πάθος ἐχδιχεῖν θέλε. Καὶ μὴν πολλάχις͵ 
φησὶν, ἀπολαύσας μαχροθυμίας χείρων γέγονε. Τοῦτο 
οὐ παρὰ σὲ, ἀλλὰ παρ᾽ αὐτόν. βούλει μαθεῖν οἷα ἔπαθεν 
ὁ Θεός ; Τὰ θυσιαστήρια αὐτοῦ χατέσχαψαν͵ τοὺς Tpo- 
φήτας ἀπέχτειναν, xal πάντα ἔφερεν, Οὐχ ἠδύνατο 
σχη πτὸν ἄνωθεν χαταγαγεῖν; ᾿Αλλ᾽ ὅτε τοὺς προφῆτας 
ἀπέστειλε, xal ἀνεῖλον αὐτοὺς, τότε τὸν ΥἹὸν ἔπεμψεν " 
ὅτε μείξονα ᾿σέδησαν, τότε μειζόνως εὐηργέττσε ; Καὶ 
σὺ. ἂν ἴδῃς τραχυνόμενον, τότε μειζόνωφ εἴξων * μεΐτονος 
γὰρ ἡ μανία αὕτη δεῖται παραμνθίας. “Ὅσῳ ἂν χαλεπώ- 
“ερα ὑδρίζῃ, τοσούτῳ πλείονος b ἐπιεικείας δεῖται * xai 
χαθάπερ πυρετὸς ὅταν σφοδρὸν πνεύσῃ, τότε δεῖται τοῦ 
εἴχοντος * οὕτω xal ὁ θυμούμενος. Τὸ θηρίον ὅταν μά- 
λιστα ἀγριαίνῃ, τότε φεύγομεν ἅπαντες " οὕτω καὶ τὸν 
ὀργιζόμενον. Μὴ νομίσῃς τοῦτο τιμὴν εἶναι - ἐπεὶ xai 
τὸ θηρίον τιμῶμεν, xal τοὺς μαινομένους γοῦν τιμῶ- 
μεν, ὅταν ἐχχλίνωμεν ; Οὐδαμῶς * ἀτιλία τοῦτό ἐστι χαὶ 
ὕδρις * μᾶλλον δὲ οὐχ ἀτιμία χαὶ ὕδρι;, ἀλλ᾽ ἕλεος xa 
φιλανθρωπία. Οὐχ ópd; τοὺς ναύτας, ὅταν σφοδρὸν 
ἐμπνεύσῃ τὸ πνεῦμα, [246] καθαιροῦντας τὰ ἱστία, ὥστε 
μὴ χαταδῦσαι τὸ σχάφος ; τοὺς ἵππους; ὅταν συναρπάσωσι 
τὸν ἐπιδάτην, συνενδιδόντα, χαὶ οὐ χαθέλχοντα, ἵνα μὴ 
αὐτομάτως χενώσῃ τὼν δύναμιν ; 

δ΄. Τοῦτο xal σὺ ποίησον. 112p ἐστιν ὁ θυμὸς, φλόξ ἐστιν 
ὀξεῖα δεομένη ὕλης " μὴ παράσχῃς τὴν τροφὴν τῷ πυρὶ, 
xai ταχέως ἔτδεσας τὸ χαχόν. Οὐχ ἔχει χαθ᾽ ἑαυτὴν 
ἰσχὺν ἡ ὀργὴ, ἂν μὴ ἕτερος ὁ τρέφων αὐτὴν ἧ. Οὐδεμία 
σοί ἐστιν ἀπολογία. Ἐχεῖνος χατέχεται τῇ μανίᾳ, καὶ 
οὐχ οἷδε τί ποιεῖ" σὺ θεωρῶν αὐτὸν, ὅταν τοῖς αὐτοῖς 
περιπέσῃς, xal μηδὲ ἐξ ἐχείνου σωφρονισθῇς, ποία 
συγγνώμη ; Εἰ ἐν συμποσίῳ τις γενόμενος τινὰ ἐν προ- 
θύροις ἴδοι μεθύοντα χαὶ ἀσχημονοῦντα, εἶτα χαὶ αὐτὸς 
τοῖς ὁμοίοις περιπέσῃ, οὐ πολλῷ μᾶλλον μετ᾽ ἐχεῖνον 
μεθύων ἀσύγγνωστος ἂν cn ; Οὕτω xal ἐνταῦθα" μὴ 
νομίζωμεν εἶναι ἀπολογίαν τὸ λέγειν, ὅτι Οὐχ ἐγὼ xz- 
τῆρξα " τοῦτο xaÜ' ἡμῶν ἐστιν, ὅτι μηδὲ ἐχεῖνον ἰδόντες 
ἐσωφρονίσθημεν" ὥσπερ ἂν εἴποι τις, Οὐχ ἐγὼ ἐφόνευσα 
πρῶτος. Διὰ γὰρ τοῦτο χολάσεως εἶ ἄξιος, ὅτι μηδὲ εἰς 
τὸ παράδειγμα ἰδὼν ἐπέσχες σαυτόν. 

Εἰ ἴδοις ἐμοῦντα τὸν μεθύοντα, διασπώμενον, διαῤ- 
ῥηγνύμενον, τοὺς ὀφθαλμοὺς ἔχοντα διατεταμένους, 
ἀκαθαρσίας τὴν τράπεζαν πληροῦντα, πάντας αὑτὸν 
ἀποφεύγοντας, εἶτα τοῖς αὐτοῖς περιπέσῃης, οὐχὶ μᾶλλον 
ἔσῃ μισητός ; Τοιοῦτός ἐστι χαὶ ὁ ὀργιζόμενος" μᾶλ- 
Àov τοῦ ἐμοῦντος διατείνει τὰς φλέδας, πυροΐ τοὺς 
ὀφθαλμοὺς, διασπᾶται τὰ σπλάγχνα, ἐμεῖ πολλῷ ῥή- 
ματα τῆς τροφῆς ἐχείνης ἀχαθαρτότερα, ἀδιαμάσητα 
πάντα φθέγγεται, οὐδὲν κατειργασμένον (οὐ γὰρ ἀφίη- 
σιν ὁ θυμός) " ἀλλ᾽ ὥσπερ ἐχεῖ πολλάκις ἀμετρία χυ- 
μῶν διενοχλήσατα τὸν στόμαχον, πάντα ἐχένωσεν" 
οὕτω xai ἐνταῦθα ἀμετρία θερμότητος διενοχλήσασα 
τὴν ψυχὴν, οὐκ ἀφίησι στέγειν ἃ σιγᾷν χαλὸν, ἀλλὰ 
ῥητὰ xaX ἄῤῥητα λέγει, οὐχὶ τοὺς ἀχούοντας, ἀλλ᾽ lav- 
τὸν αἰσχύνων. Ὥσπερ οὖν ἀπὸ τῶν ἑμούντων φεύγο- 
μεν, οὕτω xal ἀπὸ τῶν ὀργιζομένων. Τί ποιοῦντες ; 


* Alius μειζόνως. 
Νὰ 


$50 
Κόνιν ἐπιδάλωμεν αὐτῶν τῷ Epéctro, σιγῶντες τοὺς χύνας 
καλῶμεν, ὥστε αὐτὰ χαταφαγεῖν τὰ ἐμεθέντα. Οἶδα ὅτι 
ναυτιᾶτε ἀχούοντες " ἀλλ᾽ ὅταν ὁρᾶτε ταῦτα γινόμενᾳ, 
βούλομαι τοῦτο παθεῖν ὑμᾶς, ἀλλὰ μὴ ἥδεσθαι τῷ πρά 

γματι. ᾿Αχαθαρτότερος ὁ ὑδριστὴς τοῦ χυνὸς τοῦ ἐπι- 
στρέφοντος ἐπὶ τὸν ἑαυτοῦ ^ ἔμετον. Εἰ μὲν γὰρ ἅπαξ 
ἐμέσας ἐπαύετο, οὐχ ἦν xav! ἐχεῖνον" εἰ δὲ πάλιν τὰ 
αὐτὰ ἐμεῖ, δῆλον ὅτι τὰ αὐτὰ φαγών. Τί οὖν βδελυχτό- 
τερον τοῦ τοιούτου ; τί δὲ ἀχαθαρτότερον ἐχείνου τοῦ 
στόματος, τοῦ τοιαύτας διαμασωμένου τροφάς. καίτοι 
γε τοῦτο φύσεως ἔργον ἐστὶν, ἐχεῖνο δὲ οὐχί" μᾶλλον 
δὲ xal τοῦτο παρὰ φύσιν χἀχεῖνο. Πῶς; Οὐ γὰρ χατὰ 
φύσιν τὸ ὑδρίζειν εἰχῇ, ἀλλὰ παρὰ φύσιν οὐδὲν γοῦν 
ὡς ἄνθρωπος φθέγγεται, ἀλλὰ τὰ μὲν ὡς θηρίον, τὰ 
6b ὡς μαινόμενος. Ὥσπερ οὖν fj τῶν σωμάτων νόδος 
παρὰ φύσιν, οὕτω καὶ τοῦτο. Καὶ ὅτι παρὰ φύσιν ἐστὶν, 
εἰ ἐγχρονίσει ἐν αὐτῷ, ἀπολεῖται χατὰ μιχρόν " ἐν δὲ τῷ 
χατὰ φύσιν ἐγχρονίζων, οὐχ ἀπολεῖται. | 247] ᾿Ελοίμην ἂν 
ἀνθρώπῳ βόρθορον σιτουμένῳ χοινωνῆσαι τραπέζης, ἣ 
φθεγγομένῳ τοιαῦτα. Οὐχ ὁρᾶτε τοὺς χοίρους χόπρον 
διαμασωμένους ; Οὕτω xat οὗτοι. Τί γὰρ δυσωδέστερον 
τῶν ῥημάτων ὧν οἱ ὑδρισταὶ φθέγγονται ; Σπουδὴ τού- 
τοις ἐστὶ μηδὲν εἰπεῖν ὑγιὲς, μηδὲν χαθαρὸν, ἀλλ᾽ εἴ τι 
αἰσχρὺν, εἴ τι ἄσχημον, τοῦτο xal ποιῆσαι xal φθέγξα- 
σθαι" xal τὸ δὴ χαλεπώτερον, ὅτι ἑαυτοὺς μᾶλλον 
σἰσχύνουτες, ἑτέρους αἰσχύνειν οἴονται. “Ὅτι γὰρ ἕαυ- 
τοὺς αἰσχύνουσι, δῆλον ἐκεῖθεν. Μὴ γάρ μοι τοὺς ψευδῇ 
λέγοντας εἴπῃς, ἀλλὰ ἔστω τις πόρνη περιφανὴς, ἣ xa 
ἀπὸ τῆς σχηνῆς ἕτερος, xal ποιείτω μετά τινος μάχην" 
εἶτα ἐχεῖνος αὐτῷ ταῦτα προφερέτω, χἀχεῖνος πάλιν 
ὁμοίω: τίς μᾶλλόν ἐστιν ὁ ὑδρισθεὶς τοῖς ῥήμασιν ; 
Ἐχεῖνος μὲν γὰρ ἅπερ εἶχεν ἤχουσεν, οὗτος δὲ, ἅπερ 
οὐχ εἶχεν " ὥστε ἐχείνῳ μὲν οὐδὲν πλέον γέγονεν εἰς 
αἰσχύνης λόγον, τούτῳ δὲ πολλὴ τῆς ἀσχημοσύνης ἡ 
κροσθήχη. ᾿Αλλ᾽ ἔστω τινὰ πάλιν εἰργασμένα » πρά- 
γματα, καὶ μόνος ὁ ὑδρίζων αὐτὰ γινωσχέτω᾽ εἶτα πρὸ 
τούτου σιγῶν, ἐχπομπευέτω τὴν ὕδριν * καὶ οὕτως οὗτος 
ὕόρισται μᾶλλον. Πῶς; Κήρυξ γενόμενο; καχίας, 


* Ediderat Montf. Ἐπὶ τὸν σαντοῦ. Leclioni nostre favent 
tres mss, Savil. et Bibl. Epnrr. b Alius χεχρυμμένα. 


5, JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCITIEP. CONSTANTINOP. 


2:6 
ἀσυνειδησίας ἀπίστου δόξαν λαθών" xal πάντας εὐθέως 
ἐγχαλοῦντας ὄψει, xal τοιαῦτα πανταχοῦ λέγοντας " εἰ 
γὰρ δὴ φόνον συνήδει, φησὶ, πάντα χενῶσαι ἐχρῆν " xol 
τὸν μὲν ὡς οὐδὲ ἄνθρωπον ὄντα ἀποστρέφονται, μισοῦσι, 
θηρίον εἶναί φασιν ὠμὸν καὶ ἀπηνές " τούτῳ δὲ συγγι- 
νώσχουσι μᾶλλον ἣ ἐχείνῳ. Οὐχ οὕτω γὰἀρτοὺς τραύματα 
ἔχοντας μισοῦμεν, ὡς τοὺς ἐχχαλύπτειν αὐτὰ βιαζομέ- 
νους xaX δειχνύναι. Οὕτω xal οὗτος ὕδρισεν οὐχ ἐχεῖνον 
μόνον, ἀλλὰ χαὶ ἑαυτὸν καὶ τοὺς ἀχούοντας χαὶ τὴν 
χοινὴν φύσιν τῶν ἀνθρώπων ἔπληξε τὸν ἀχροατὴν, 
οὐδὲν ἀγαθὸν εἰργάσατο. Διὰ τοῦτό φησιν ὁ Παῦλος * EI 
τις ἀγαθὸς Aóyoc πρὸς οἰκοδομὴν, ἵνω δῷ χάριν τοῖς 
ἀχούουσιν. Ἐὔφημον χτησώμεθα γλῶτταν, ἵνα ὦμεν 
ποθεινοὶ xa ἑπέραστοι. ᾿Αλλὰ γὰρ εἰς τοῦτο προῆλθε 
χαχίας ἅπαντα, ὥστε ἐφ᾽ οἷς ἐγχαλύπτεσθαι ἔδει, ἐπὶ 
«τούτοις πολλοὺς γαυριᾷν. "A [248] γὰρ ἀπειλοῦσιν οἱ 
πολλοὶ τοιαῦτά ἐστιν’ Οὐ δύναται ἐνεγχεῖν τὴν γλῶσσάν 
μου, φησί. Γυναιχὸς τὰ ῥήματα, γραὸς μεθνούσης, 
ἀσχημονούσης, τῶν ἐπ᾽ ἀγορᾶς συρομένων, προαγωγοῦ. 
Οὐδὲν alay póte pov τούτων. τῶν ῥημάτων, οὐδὲν ἀνανδρότε- 
ρον, οὐδὲν γυναιχωδέστερον, ἐν τῇ γλώττῃ τὴν ἰσχὺν 
ἔχειν, ἐπὶ τῷ λοιδορεῖν μέγα φρονεῖν, χαθάπερ οἱ ἐν 
πομπαῖς, χαθάπερ οἱ μῖμοι, χαὶ παράσιτοι, xal χόλα- 
χες. Χοῖροι μᾶλλόν εἶσιν f| ἄνθρωποι, ὅσοι ἐπὶ τούτῳ 
σεμνύνονται. Δέον χατορύξαι σαυτὸν, δέον εἶ xal τις 
ἕτερός σοι ταῦτα ἐμαρτύρει, φεύγειν τὴν μαρτυρίαν ὡς 
ἐχθρὰν, xal ἄνανδρον" σὺ δὲ χήρυξ b 6psuv γέγονας. 
'AXX οὐδὲν τὸν χαχῶς ἀχούοντα βλάψαι δυνήσῃ. Διὸ 
παραχαλῶ, ἐννοήσαντες ὅσῃ ἡ xaxla, ὅτι χαὶ ἐγκχαυ- 
χῶνται πολλοὶ, ἀνανήψωμεν, διορθωσώμεθα τοὺς οὕτω 
μαινομένους, ἀνέλωμεν ταῦτα ix τῆς πόλεως τὰ 
συνέδρια, χαλλωπίσωμεν ἡμῶν τὴν γλῶτταν, πάσης 
χαχηγορίας 5 ἀπαλλάξωμεν, ἵνα δυνηθῶμεν χαθα- 
ρεύοντες τῶν ἁμαρτημάτων, τὴν ἄνωθεν εὔνοιαν im- 
σπάσασθαι, xal τῆς παρὰ τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπία; 
ἀξιωθῆναι, χάριτι καὶ οἰχτιρμοῖς τοῦ Μονογενοῦς αὐτοῦ, 
μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἀγίῳ Πνεύματι δόξα, χράτος, 
τιμὴ, νῦν χαὶ ἀεὶ, χαὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. 
᾿Αμήν. 


* Sic mss, Editi κατηγορίας. 





9MIATA ΛΒ’. 


Διέτριδον δὲ ἐχεῖ, φησὶ, χρόνον οὐχ dAivor σὺν τοῖς 
μαθηταῖς. Καί τινες xaceA0óycec ἀπὸ τῆς Iov- 
δαίας, ἐδίδασκον τοὺς ἀδειϊφροὺς, ὅτε Ἐὰν μὴ 
περιτέμνησθε τῷ ἔθει Μωυσέως, οὐ OUracOd δώω- 
γαι. 


α΄. Ὅρα πανταχοῦ τῆς εἰς τὰ ἔθνη μεταδάσεως « ἀναγ- 
καίαν τὴν ἀρχὴν ἀπ᾽ αὐτῶν εἰσαγομένην. Ἡρὸ τούτου 
ἐγχαλούμενος ἀπελογήσατο, xai ἐν τάξει ἀπολογίας τὸ 
κἂν εἶπεν ὅπερ εὐπαράδεχτον τὸν λόγον ἐποίει" ἔπειτα 
x&v Ἰουδαίων ἀποστραφέντων, οὕτως ἦλθεν εἰς τὰ 
ἔθνη. Ἐνταῦθα πάλιν ἄλλην ἀμετρίαν δρῶν φερομένην, 
οὕτως ἵστησι τὸν νόμον. Ἐπειδὴ γὰρ, ἅτε παρὰ τοῦ 
Θιοῦ διδαχθέντες, ἀδιαφόρως διελέγοντο πᾶσι, τοῦτο 
εἰς ζῆλον ἤγαγε τοὺς ἀπὸ Ἰουδαίων. Καὶ οὐχ ἐδίδασχον 
ἀπλῶς περιτομὴν, ἀλλ᾽ ὅτι οὐδὲ σωθῆναι δύνασθε. Οὗ 
«τοὐναντίον εὔχαιρην ἦν λέγειν, ὅτι περιτεμνόμενοι σω- 
θῆναι οὐ δύνασθε. Ὁρᾷς συνεχεῖς τοὺς πειρασμοὺς ἔνδο- 
θεν, ἔξωθεν ; Καλῶς δὲ οἰχονομεῖται τοῦτο Παύλου πα- 
φόντος, ἵνα ἀντείπῃ. Καὶ οὐχ εἶπεν ὁ Παῦλος" Τί γάρ; οὐχ 
εἰμὶ ἀξιόπιστος ἀπὸ τοσούτων σημείων ; ἀλλ' ἐπείσθη δι᾽ 


* Tres mss. διορθώσευς, 


ἐχείνους. Καὶ ὅρα μανθάνουσι λοιπὸν πάντες τὰ εἰς xà 
ἔθνη γεγενημένα χαὶ Σαμαρεῖται, xai ἔχαιρον. Γενο- 
μένης οὖν στάσεως καὶ ζητήσεως οὐκ ὁ λίγης τῷ 
Παύλῳ xal τῷ Βαρνάδᾳ πρὸς αὐτοὺς, ἔταξαν ἀνα- 
δαίνειν τὸν IlavAor καὶ Βαρνάδαν, xal τινας &1- 
Jovc ἐξ αὐτῶν πρὸς τοὺς ἀποστόλους καὶ zpsctv- 
τέρους εἰς ᾿ερουσαλὴμ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου. 
Οἱ μὲν οὖν προπεμφρθέντες ὑπὸ τῆς Ἐκκλησίας, 
διήρχοντο τὴν Φοινίχην καὶ Σαμάρειαν ἐχδιηγού- 
μενοι τὴν ἐπιστροφὴν τῶν &0vàv* καὶ ἐποίουν χαρὰν 
μεγάλην πᾶσι τοῖς ἀδελφοῖς. Παραγενόμεγοι δὲ εἰς 
Ἱερουσαλὴμ, ἀπεδέχθησαν ὑπὸ τῆς 'ExxAmncíac 
καὶ τῶν ἀποστόλων καὶ τῶν πρεσδυτέρων, driT- 
γϑιλάν τὸ ὅσα ὁ Θεὸς ἐποίησε μετ᾿ αὐτῶν. "Opa 
πόση οἰχονομία γίνεται. ᾿Εξαγέστησαν δέ τιγες τῶν 
ἀπὸ τῆς αἱρέσεως τῶν Φαρισαίων πεπιστευχότες b, 
Aéyorcec, ὅτι Δεῖ περιτέμνειν αὐτοὺς, σπαραγγέ1λ.1ειν 
te τηρεῖν τὸν γόμον Μωῦσέως. [249] Συνήχθησαν 
δὲ οἱ ἀπόστουιιοι καὶ οἱ πρεσδύτεροι ἰδεῖν περὶ τοῦ 


b Quidam mss. πεπιστενχότων. 


953 


ut voinitum edant. Scio vos h:ec cum nausea audire : 
sed tunc sic vos affici velim | cum illa feri videtis, 
pec de re illa oblectari. Inunundior est contumeliosus 
cane revertente ad vomitum suum. Si euim postquam 
semel evomnuit, cessaret, non esset cani similis ; 
si vero rursum eadem ipsa evomat, palam est eum 
eadem ipsa comedisse. Quid illo 3bominabilius ? quid 
impurius illo ore, qui tales mandit escas? Atqui hoc 
opus est nawrz, illud minime ; imo et hoc et illud 
conira naturam est. Quomodo ? Non secundum natu 
ram est sine causa contumeliam iuferre, sed contra 
naturam : igitur nihil ut homo loquitur, sed alia ut 
fera , alia ut furens. Quemadmodum ergo corporeus 
morbus pr:ter naturam eSL, sic et. hic morbus. Et 
quia prxter naturam est, si in illo moretur, pau- 
latim perit; in eo aulem quod secundum naturam 
est morans, non peribit. Mallem convivari cum 
homine lutum edente, quam cum talia loquente. 
Annon videtis porcos stercus edentes ? Sic et isti. 
Quid enim fe dius verbis, qux loquuntur contume- 
Losi? fli curant n:hil sanum loqui, nihil purum, 
sed si quid feedum , si quid turpe , id agere et effari : 
quodque gravius est, dum sese deturpaut , alios se 
deturpore putaut. Quod euim sesc delurpent, inde 
liquet. Ne mihi enim eos, qui mendacia loquuntur , 
alleges; scd sit quzdam insignis meretrix, sive 
quis alius ex scena, qui cum alio pugnam corscerat : 
binc ille ipsi ista loquatur, hic rursum eadew repe- 
(ἢ : uter magis contumelia afficitur ? Nam ille qui- 
dem quod penes se habuit, audivit; hic vero quod 
non habuit ; itaque illi nihil accessit turpitudinis ; 
huic vero plurimum. Sed sint quxdam edita * opera, 
qua solus ille contumeliosus noverit ; deinde, qui 
ante tacuerat , contumeliam efferat : sic quoque idem 
ipse magis contumelia affectus est. Quomodo ? Prz- 
co maliti& factus, infidelitatis famam accipit : et 


! Alius habet, secreta, pro, edita. 


IN ACTA APOSTOLORUM. HMOMIL. XXXII. 


Φ 


omnes subito se incusantes videbit , ac talia ubique 
loquentes : Si enim, ínquient, homicidii conseius 
erat, omnia enuntiare oportebat : omnesque illum 
quasi ne homo quidem sit aversantur , odio habent , 
feram esse dicunt immanem ; huic vcro magis igno- 
scunt , quam illi. Non enim perinde eos , qui vulnera 
habent , odio habemus , atque illos, qui ea revelare 
cogunt. lta et hic contumelia affecit non illum modo, 
sed etiam seipsum et audientes communemque homi- 
num naturam : perculsit auditorem, nihil boni fecit. 
Ideo dicit Paulus : Si quis bonus sermo ad adificatio- 
nem , ut det gratiam audientibus ( Ephes. 4. 29 ). Bona 
loguentem habeamus linguam, ut simus dcsidera- 
biles et amabiles. Verum eousque malitize pervene- 
runt omnia, ut de quibus erubescere oporteret, de 
iis plerique glorientur. Hxc plerumque minitantur 
quidam : Non poteris lingsram meam ferre. llc 
mulieris verba sunt, vetulz: ehrie et indecor:i , 
eorum qui forum frequentant , lenonis. Nihil turpius 
his verbis, niliil viro indignius, nihil muliebrius , 
quam in lingua robur habere, in conviciis altum 
sapere, ut ii qui in pompis agunt , ut mini , para- 
siti, adulatores. Porci magis, quam homincs sunt , 
qui de talibus gloriantur. Cum oporteret teipsum 
defodere, cum oporteret , si quis ca tibi testificare- 
tur, testimonium fugere quasi inimicum et uon virile: 
tu vero pr:co contumeliarum es. Sed nihil la:dere 
poteris eum, qui male audit. Quamobrem rogo, 
cogitantes quanta sit nequitia, de qua et gloriantur 
quidam , resipiscamus , emendemus eos qui sic insa- 
niunt , elimineinus e civitate lios consesaus , linguam 
ornemus nostram , et ab oinni maledicto liberemus , 
ut possimus a peccatis purgati. superuam benevo- 
lentiam nobis conciliare, et Dei clementia dignari, 
gratia et miserationibus Unigeniti ejus, quicum Pa- 
tri et. Spiritui sancto gloria, imperium, honor, 
nunc et semper , et in szcula sz:eculorum. Amen. 





HOMILIA XXXII. 


v. 97. Morati aunt autem ibi tempus non modicum cwn 
discipulis. Cap. 15. 1. Et quidam descendentes de 
Judea, docebant fratres : (uia nisi circumcidamini 
secundum morem Moysis , non potestis salvari. - 

4. Vide ubique transitum ad gentes neccssario a 
Judzis inductum. Antelac accusatus rationem red- 
debat , et excusantis more omnia loquebatur: id 
quod sermonem magis acceptum reddebat; deinde 
Judais aversantibus, venit ad gentes. Hic iterum 
videns aliam altercationem , legem statuit. Quia enim 
utpote a Deo docti , indiscriminatim omnibus loque- 
bantur, hoc Judaeos qui aderant ad zelum provocavit. 
Ncc modo cireumcisiouem docebant , sed etiam sine 
illa salutem haberi non posse dicebarit. Cui rei con» 
traria docere oportebat , nempe si circumcidamini , 
salutem consequi non potestis. Viden' frequentes 
tentationes intus et foris. Recte autem providetur 
hoc fleri Paulo przsente, ut contradicat Non dixit 
Paulus : Quid enim ? annon sum flde dignus post 


tot signa ? sed propter illos morem gessit. Et vide, 
discunt omnes ea, qus in gentes facia erant, etiamn- 
que Samaritani, et gaudent. 2. Facta ergo seditione 
et questione non minima Paulo et Barnabe adversus 
illos, statuerunt ut ascenderent Paulus et Barnabas, et 
quidam alii ez illis ad apostolos et presbyteros inJ erusa- 
lem super hac questione. S. Jlli ergo prumissi ab Ec- 
clesia pertransibant Phenivem εἰ Samariam, narrantes 
conversionem gentium : el (aciebant gaudium magnum 
omnibus fratribus. 4. Cum aulem venissent Jerosoly- 
mam , suscepti sunt ab Ecclesia et ab apostolis et senuio- 
ribus, annuntiantes quanta Deus fecisset eum illis. Vide 
cum quanta Cconomia res geratur. 5. Surrezerunt 
autem quidam de heresi Pharisgorum, qui crediderant, 
dicentes : Quia oportet circumcidere eos, praecipere quo- 
que servare legem Moysi. 6. Conveneruntque. apostoli 
εἰ seniores videre de verbo hoc. 7. Cum autem magna 
conquisitio fieret, surgens Peirus dixit ad eos : Υ τί 
fratres , vos. scitis quoniam ab antiquis diebus Dcus n 


025 
vobis elegit per os meum audire gentes verbum evange- 
lii, et credere. Vide Petrum jam olim separatum ἃ 
negotio, et hactenus judaizantem. Vos scitis, inquit. 
Forte aderant ex iis, qui olim accusaverant illum 
circa Cornelium, et ingressi sunt cum illo : idco illos 
adducit testes. Ab antiquis diebus elegit in vobis Deus. 
Quid est, In vobis? Vel in Palaestina, inquit, vel prz- 
sentibus vobis. Per os meum. Vide quomodo ostendat 
Deum per se loquutum, et nibil humanum. 8. Et 
cordium cognitor Deus testificatus est ipsis. Ad spiri- 
rituale testimonium adducit illos. Dans illis Spiritum 
sancium, sicut et nobis. Vide quoniodo ubique gentes 
ex:equat. 9. Εἰ nihil discernit inter nos et illos, fide 
purificans corda eorum. A fide sola, inquit , eadem 
consequuti sunt. Et hzc illia monita dantur ; imo vero 
hos docere potest, flde sola esse opus, et non operi- 
bus vel circumcisione. Neque enim liec. dicunt. ta:- 
tum ut gentium causam agant ; sed etiam illos insti- 
tuunt, ut discedant a lege. Sed tauen nondum hxc 
dicunt. 10. Nunc ergo cur tentatis Deum imponere. ju- 
gum super cervices discipulorum , quod neque paires 
mosiri neque nos porlare potuimus ? 41. Sed per gratiam 
Domini Jesu credimus salvari quemadmodum εἰ illi. 
Quid est illud , Tentatis Deum ? Cur non creditis, in- 
quit,Deo? cur tentatis eum, quasi non possil fide ser- 
vare? ltaque iuüdelitatis est legem iuferre. Deinde 
ostendit eam ilis non fuisse utilem : ct totum in 
legem, non in illus rejicit , atque accusationem stuc- 
cidit. Quod non poluimus nos, inquit, el patres nostri 
portare. Sed per gratiam Dowini Jesu credimus salvari, 
quemadmodum el. illi. Quanta virtute plena sunt haec 
verba ? Quz l'aulus mulis in Epistola ad Romanos 
dixit, cadeim et hic dicit. Si entis Abraham, inquit, ex 
operibus justificatus est, habet gloriam , sed non apud 
Deum (lom. 4. 2). Viden' hoc illos magis instituere , 
quam gentes defendere? Sed si quidem absque ulla 
occasione hxc dixisset, forte non suspectus esset ; 
initio autem hiuc sumpto, deinde sine metu loquitur. 
Et vide quomodo ubique omnia, qux inimici move- 
ruut, illis prosint. Nisi enim illi movissent, hzc dicta 
non fuissent, nec etiam qua sequuntur. Hinc discunt, 
quod etiamsi gentes adduci noluissent, non tamen 
esse illas despiciendas, Sed supra dicta exploremus. 
ἢν vobis, inquit, elegit, e ab aniiquis diebet. Hoc 
dicit, ostendens id oliin, non nunc fuisse. Non parum 
autem est, quod etiam Judxis credentibus hoc aver- 
tatur. Duobus. vero id, quod dicit, confirmatur, et 
tempore et loco. Et quod Elegit, bene : sicut in ipsis 
non dixit, Voluit , sed,Elegit. Undenam id lique? A 
Spiritu, inquit. Deinde ostendit non gratie tantum, 
sed etiam virtutis testimonium hoc illis esse , quod 
nibil minus ipsis pra beat. Nihil euim, inquit, discer- 
nit inter. nos et illos. Ergo cor ubique querendum. 
Et opportune dixit : Cordium cognitor Deus testifica- 
tus est ipsis ; sicul et illic : Tu, Domine, cordium co- 
gnitor omnium, ostende ( Act. 1. 24 ). Quia enim hoc 
vult, vide quid inferat : Nihil discernit inter nos et 
ipsos. Cum illorum testimonium diceret, tunc ma- 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. 


256 
gnum illud effatus est , quod Paulus ait : Neque cir- 
cumcisio quid valct, neque preputium (A. Cor. 7. 19); 
et, Ut duos condat in semeptiso (Ephes. ἃ. 15). Horum 
oinnium semina in concione Petri habentur. Et non 
dixit, Inter eos qui ex circumcisione ; sed, nter nos , 
id est , apostolos. Deinde, ne vidcatur contumelia 
esse illud, Nihil, adjicit : Fide purificans corda 
eorum. Et hinc tollit suspicionem. Expurgavit primo 
sermonem , et tunc. ostendit non malam legem , sed 
illos infirmos esse. 

2. Vide quomodo terribiliter desinat. Nihil ex pro- 
phetis loquitur ipsis, sed ex presentibus rebus, qua- 
rum ipsi testes erant. Jure et illi postea testificantur, 
el sermonem roborant ex iis, qux jam facta sunt. 
Et vide : in Ecclesia permittit primo quzstionem 
moveri, et tunc loquitur. Quia igitur non memoravit 
circumcisos, sed gentes (hoc enim paulatim insinua- 
tum , firmius evadebat ; illud vero tentantis erat , an 
possit post legem servare) ; vide quid faciat : osten- 
dit illos in periculo esse, si quidem id, quod non po- 
tuit lex , potuit fides ; illa vero cadente, nccesse est " 
illos in perniciem ire. Nec dixit, Iucreduli estis, quod 
molestius fuisset, cum maxime res evicia fuisset. 
Jerosolymis igitur ex gentibus nulli erant , Antio- 
chi» autem fuisse constat. Ideo.commigrant , ncc 
modico tempore isthic manent. Iusurrexerunt autem 
quidam de Pharis:eis, adhuc ambitionis morbo labo- 
ranies, et volentes sibi hzerere eos , qui ex gentibus 
erant. Atqui et Paulus in lege doctus erat, neque 
tamen sic erat affectus : postquam autem inde vene. 
rat, jam dogma accuratius erat, Nam si ii , qui Je-- 
rosolymis sunt, nihil hujusmodi precipiunt, multo 
minus hi. Viden' quotquot priucipatum non ambiunt, 
in fide gaudere ? Non ambitiosz igitur eraut marrs- 
tiones, neque ad ostentationem, sed ad defensieaem 
przdicationis gentibus facte : ideo mihil dicunt 
eorum , quz cum Jud:zis sibi evenerant. Magna erat 
pertinacia Phariszoruin, qui etiam post fidem leg-m 
Uiebantur , nec obtemperabant apostolis. Sed. vide , 
quam mansuete nec cum auctoritate loquantur : 
zc quippe amabilia sunt , magisque aninio infigun- 
tur. Viden' nugquam esse verborum ostentationem , 
sed per res ipsas agi et per Spiritum sanctum ? Atta- 
men eum tot fndieia haberent , adhuc mausucte lo- 
quuntur. Et vide, non veniunt, accusaturi eus , qui 
Antiochi» erant; sed illinc iterum occasionem su- 
munt. Sic meditabantur aliis preesse , qui. apostolis 
nescientibus repreheusi sunt. Attamen nihil horum 
illi protulerunt ; at ubi probarunt, tunc velicmentius 
scribunt. Magnum certe ubique bonum quitas: 
vquitatem dico, non frigiditatem ; squitatem , non 
adulationem : hec enim multum inter se distaut. 

Ira frenanda. — Nihil Paulum exasperabat , vihil 
Petrum. Cum habes demonstrationes, cur irasceris ? 
an ut illas enerves ? Non potest umquam iratus per- 
suaderi. Etiam heri de Ira disseruimus ; nihil vetat 
quominus etiam hodie : frequens forte hociatio 
quidpiam efficiet. Nam pharmacum vim habens οὐ» 


“λόγου τούτου. Πο.λλῆς δὲ συζητήσεως γενομένης, 
ἀναστὰς Πέτρος εἶπε πρὸς αὐτούς " Ἄνδρες ἀδε.ϊφοὶ, 
ὑμεῖς ἐπίστασθε, ὅτι dp" ἡμερῶν ἀρχαίων ὁ Θεὸς ἐν 
ὑμῖν ἐξελέξατο διὰ τοῦ στόματός μου ἀκοῦσαι τὰ 
ἔθνη τὸν .16γον τοῦ svayyeAlov, καὶ πιστεῦσαι. “Ὅρα 
«ὃν Πέτρον ἄνωθεν χεχωρισμένον τοῦ πράγματος, xal 
μέχρι τοῦ νῦν ἰουδαΐζοντα. μεῖς ἐπίστασθε, φησί. 
[249] Παρῆσαν ἴσως xaX οἱ ἐγχαλέσαντες αὐτῷ ἐπὶ Κορ- 
νηλίου πάλαι, xal εἰσελθόντες μετ᾽ αὐτοῦ" διὰ τοῦτο 
αὐτοὺς παράγει μάρτυρας. 'Ap' ἡμερῶν ἀρχαίων ἐν 
ὑμῖν ὁ Θεὸς ἐξελέξατο. Τί ἐστιν, Ἔν ὑμῖν; "Hzot ἐν 
Παλαιστίνῃ, φησὶν, ἣ παρόντων ὑμῶν. Διὰ τοῦ στό- 
patóc μου. "Opa πῶς δείχνυσι τὸν Θεὸν δι᾽ αὐτοῦ φθεγ- 
τόμενον, xal οὐδὲν ἀνθρώπινον. Καὶ ὁ χαρδιογνώστης 
Θεὸς ἐμαρτύρησεν αὐτοῖς. "Eni τὴν πνευματιχὴν ἀνά- 
Ὑε: μαρτυρίαν αὐτούς. Δοὺς αὐτοῖς τὸ Πνεῦμα τὸ 
ἅγιον, καθὼς καὶ ἡμῖν. Ὅρα πῶς * πανταχοῦ ἑξισοῖ 
τὰ ἔθνη. Καὶ οὐδὲν διέχρινδ μεταξὺ ἡμῶν τὰ καὶ 
αὐτῶν, τῇ πίστει καθαρίσας τὰς καρδίας αὐτῶν. 
Ἀπὸ τῆς πίστεως μόνης, φησὶ, τῶν αὐτῶν ἔτυχον. 
Κἀχείνων ταῦτα ἐντρεπτιχά᾽ μᾶλλον δὲ χαὶ ἐχείνους b 
διδάξαι δύναται, ὅτι πίστεως δεῖ μόνης, xal οὐχ ἔργων 
οὐδὲ περιτομῆς. Οὐ γὰρ δὴ ὑπὲρ τῶν ἐθνῶν ἀπολο- 
γούμενοι ταῦτα λέγουσι μόνον, ἀλλὰ χἀχείνους παι- 
δεύοντες ἀποστῆναι τοῦ νόμου. ᾿Αλλὰ τέως οὕπω λέ- 
γουσι τοῦτο. NU οὖν τί πειράζετε τὸν Θεὸν ἐκπιθεῖ- 
vac ζυγὸν ἐπὶ τὸν τράχηιον τῶν μαθητῶν ὃγ οὔτε 
οἱ πατέρες ἡμῶν, οὔτε ἡμεῖς ἰσχύσαμεν βαστάσαι; 
"Α,λἱὰ διὰ τῆς χάριτος τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ πιστεύο- 
μὲν σωθῆναι, καθ᾽ ὃν τρόπον κἀκεῖνοι. Τί ἔστι, 
δειράζετε τὸν Θεόν; Τί ἀπιστεῖτε, φησὶ, τῷ Θεῷ; τί 
κπειράξετε αὐτὸν ὡς οὐχ ἰσχύοντα σῶσαι τῇ πίστει ; "Apa 
ἀπιστίας ἐστὶ τὸ τὸν νόμον εἰσφέρειν. Εἶτα δείχνυσι καὶ 
αὐτοὺς οὐδὲν ὠφελουμένους, καὶ τὸ πᾶν ἐπὶ τὸν νόμον 
στρέφει, οὐκ ἐπ᾽ αὐτοὺς, καὶ τὴν χατηγορίαν ὑποτέμνε- 
ται. Ὃν οὖχ ἰσχύσαμεν' ἡμεῖς καὶ οἱ πατέρες ἡμῶν, 
qnoi, βαστάσαι" dà διὰ τῆς χάριτος τοῦ Κυρίου 
Ἰησοῦ πιστεύομεν σωθῆναι καθ' by τρόπον xáxsivot. 
Πόσης δυνάμεως γέμει ταῦτα τὰ ῥήματαί Ἅπερ ὁ 
Παῦλος διὰ πολλῶν ἐν τῇ πρὸς Ῥωμαίους εἶπε, ταῦτα 
χαὶ οὗτος. El γὰρ ᾿Αδραὰμ, φησὶν, ἐξ ἔργων ἐδικαιώθη, 
ἔχει καύχημα, ἀ.1.) ob πρὸς τὸν Θεόν. Ὁρᾷς, ὅτι 
τούτων μᾶλλόν ἐστι τοῦτο παιδευτιχὸν, ἢ ἀπολογία ὑπὲρ 
τῶν ἐθνῶν ; ᾿Αλλ᾽ εἰ μὲν χωρὶς προφάσεως ταῦτα ἕλε- 
γεν, ἴσως οὐδαμῶς ὕποπτος ἦν ἀρχῆς δὲ λαδόμενος 
ἐντεῦθεν, λοιπὸν ἀδεῶς φθέγγεται. Καὶ ὅρα Ü 
τὰ παρὰ τῶν ἐχθρῶν μετ᾽ αὐτῶν γινόμενα. El μὴ γὰρ 
ἐχίντααν ἐκχεῖνοι, οὐχ ἂν ταῦτα ἐλέχθη, οὐδ᾽ ἂν τὰ μετὰ 
ταῦτα. Ἐντεῦθεν μανθάνουσιν, ὅτι εἰ καὶ μὴ προσ- 
ἀγεσθαι ἤθελον τὰ ἔθνη, οὐ δεῖ αὐτοὺς παρορᾷν. ᾿Αλλ᾽ 
ἴδωμεν ἄνωθεν τὰ εἰρημένα. ᾿Εν ὁμῖν, φησὶν, ἐξε.16- 
&ato, καὶ dg' ἡμερῶν ἀρχαίων». Τοῦτο εἶπε, δειχνὺς 
ὅτι πάλαι, οὐ νῦν. Οὐ μικρὸν ὃὲ τὸ χαὶ Ἰουδαίων πι- 
στευόντων τοῦτο ἀποστραφῆναι. Δύο τούτοις ὃ λέγει πι- 
στοῦται, τῷ καιρῷ xa τῷ τόπῳ. Καὶ τὸ, 'E£eAé£aco, 
καλῶς ὥσπερ ἐπ᾽ αὐτῶν οὐχ εἶπεν, Ἠθέλησεν, ἀλλ᾽, 
᾿Εξελέξατο. Πόθεν τοῦτο δῆλον ; "Arb τοῦ Πνεύματος, 
φησίν. Εἶτα δείχνυσιν οὐχὶ χάριτος ἀπ)ῶς, ἀλλ᾽ ἀρετῆς 
μαρτύριον αὐτοῖς τοῦτο γινόμενον, καὶ οὐδὲν ἔλαττον 
αὐτοῖς παρασχόν. Οὐδὲν γὰρ, φησὶ, διέχρινε μεταξὺ 
ἡμῶν τε xaX αὐτῶν. "Apa χαρδίας δεῖ πανταχοῦ ζητεῖν, 


IN ACTÀ APOSTOLORUM. HOMIL. XXXI. 256 


εύρησεν αὑτοῖς * ὡς xaX ἐχεῖ, Σὺ, Κύριε, καρδιογνῶ- 
στα πάντων, ἀγάδειξον. Ὅτι γὰρ τοῦτο βούλεται, ὅρα 
τ [250] ἐπάγει" ὅτι Οὐδὲν διέχριγε μεταξὺ ἡμῶν τὸ 
καὶ αὐτῶν. Ὅτε εἶπεν αὐτῶν τὴν μαρτυρίαν, τότε τὸ 
μέγα τοῦτο ἐφθέγξατο, ὅπερ Παῦλός φησιν" Οὔτε περι- 
τομή τι ἰσχύει, οὔτε ἀχροδυστία" καὶ, Ἵνα τοὺς 
δύο κτίσῃ ἐν ἑαυτῷ. ᾿Ιάντων τούτων. τὰ σπέρματα ἐν 
τῇ Πέτρου δημηγορίᾳ χεῖται. Καὶ οὐχ εἶπε, Τῶν ix 
περιτομῆς, ἀλλὰ, Μεταξὺ ἡμῶν, τουτέστι, τῶν ἀπο- 
στόλων. Εἶτα, ἵνα μὴ δόξῃ ὕόρις εἶναι τὸ Οὐδὲν, ἐπ- 
áyev*. Πίστει καθαρίσας τὰς καρδίας αὐτῶν. Καὶ 
ἀναιρεῖ τὴν ὑπόνοιαν διὰ τούτον. Ἐξεχάθαρε πρότερον 
τὸν λόγον, χαὶ τότε δείχνυσιν οὐχὶ πονηρὸν τὸν νόμον, 
ἀλλ᾽ αὐτοὺς ἀσθενεῖς. 

β΄. “Ὅρα πῶς εἰς φοδερὸν χατέληξεν. Οὐδὲν ἀπὸ τῶν 
προφητῶν αὑτοῖς διαλέγεται, ἀλλ᾽ ἀπὸ τῶν παρόντων 
πραγμάτων, ὧν αὐτοὶ μάρτυρες ἧσαν. Εἰκότως καὶ αὐτοὶ 
λοιπὸν ἐπιμαρτυροῦσι, xal τὸν λόγον ἰσχυρότερον 
ποιοῦσι τοῖς ἤδη γενομένοις. Καὶ ὅρα, ἐν τῇ Ἐχχλησίᾳ 
συγχωρεῖ πρῶτον ζήτησιν γενέσθαι, χαὶ τότε λέγει. 
Ἐπεὶ οὖν οὐχ εἶπε, Τῶν ἐχ περιτομῖς, ἀλλὰ, Τῶν 
ἐθνῶν (τοῦτο γὰρ χατὰ μιχρὸν ἐπαγόμενον ἐγίνετα 
ἰσχυρότερον, ἐχεῖνο δὲ fv πειράζοντος, εἰ δύναται xai 
μετὰ νόμον σῶσαι), ὅρα τί ποιεῖ" δείχνυσιν αὐτοὺς ἐν 
κινδύνῳ, εἴ γε ὅπερ οὐχ ἴσχνσεν ὁ νόμο;, ἴτχυσεν ἣ 
πίστις" ταύτης δὲ ἐκπιπτούσης, ἀνάγχη αὐτοὺς 8 ἐν 
ἀπωλείᾳ εἶναι. Καὶ οὐχ εἶπεν, ᾿Απιστεῖτε, ὅπερ ἦν 
φορτιχώτερον, χαὶ ταῦτα ἐληλεγμένου τοῦ πράγματος. 
Ἐν μὲν οὖν τοῖς Ἱεροσολύμοις οὐχ ἧσαν ἐξ ἐθνῶν 
τινες, ἐν δὲ ᾿Αντιοχείᾳ εἰχὺς εἶναι. Διὰ τοῦτο xal ἀπέρ- 
χονται, χαὶ διατρίδουσι χρόνον οὐχ ὀλίγον ἐχεῖ, "E£av- 
ἐστησαν δέ τινες τῶν Φαρισαίων, Ext νοσοῦντες τὴν 
φιλαρχίαν, χαὶ βουλόμενοι πρὸς αὐτοὺς ἔχειν τοὺς ἐξ 
ἐθνῶν. Καίτοι χαὶ Παῦλας νομομαθὴς fv, ἀλλ᾽ οὐχ 
ἕπασχε τοῦτο᾽ ἐπειδὴ δὲ ἐχεῖθεν ἦλθε, xai τὸ δόγμα. 
ἀχριδέστερον ἐγένετο. Εἰ γὰρ οἱ ἐν Ἱερησολύμοις ὄντες 
οὐδὲν τοιοῦτον ἐπιτάττουσι, πολλῷ μᾶλλον οὗτοι. Ὁρᾷς 
ὅσοι μὴ φιλαρχοῦσι, χαίρουσιν ἐν τῇ πίστει ; Οὐ φιλο- 
“ἰμίας τοίνυν τὰ διηγήματα οὐδὲ ἐπιδείξεως ἦν, ἀλλὰ 
ἀπολογίας τοῦ εἰς τὰ ἔθνη χηρύγματος " διὸ χαὶ οὐδὲν 
λέγουσι τῶν εἰς τοὺς Ἰουδαίους συμδεδηχότων. Πολλὴ ἡ 
ἐπιτριδὴ" τῶν Φαρισαίων, χαὶ μετὰ τὴν πίστιν ἔτι 
νομοθετούντων, xal οὐ πειθομένων τοῖς ἀποστόλοις. 
ἾΑλλ᾽ ὅρα ἐκείνους, πῶς ἐπιειχῶς καὶ οὐ μετὰ αὐθεν- 
τείας διαλέγονται " τὰ γὰρ τοιαῦτα ἐπιθυμητὰ, xal 
πέπηγε μᾶλλον. ᾿Ορᾷς οὐδαμοῦ λόγων ἐπίδειξιν, ἀλλὰ 
τὴν διὰ τῶν πραγμάτων, τὴν διὰ τοῦ Πνεύματος ; ᾿Αλλ᾽ 
ὅμως xal τοιαῦτα ἔχοντες τεχμήρια, ἔτι ἐπιειχῶς δια- 
λέγονται. Καὶ Opa * οὐκ ἀπέρχονται διαδάλλοντες τοὺς 
ἐν ᾿Αντιοχείᾳ, ἀλλ᾽ ἐχεῖθεν πάλιν λαμδάνουσιν ἀφορμήν. 
Οὕτως ἐμελέτων τὸ φιλαρχεῖν, o? καὶ οὐχ εἰδότων tV 
ἀποστόλων ἐμέμφθησαν. ᾿Αλλ᾽ ὅμως οὐδὲν τούτων οὗτοι 
προΐνεγχαν * ἀλλ᾽ ὅτε ἀπέδειξαν, τότε σφοδρότερον 
γράφουσι. Μέγα γὰρ. fj ἐπιείχεια πανταχοῦ χαλόν" 
ἐπιείχεια λέγω, οὐ ψνχρότης " ἐπιείχεια, οὐ χολαχεία" 
πολὺ γὰρ ταῦτα διέστηχεν ἀπ᾽ ἀλλήλων. 

Οὐδὲν [451] ἑτράχυνε Παῦλον, οὐδὲν Πέτρον. “Ὅταν 
ἔχῃς ἀποδείξεις, τί ὀργίζῃ ; ἣ ἵνα xaX ταύτας ἀχύρους 
ποιύσῃς; Οὐχ ἔστι τὸν ὀργιζόμενον πεῖσαί ποτε. Καὶ 
χθὲς περὶ ὀργῆς διελέχθημεν * οὐδὲν δὲ χωλύει xal τή- 
μέρν" f; γὰρ συνέχεια ἴσως ἐργάσεταί τι. Καὶ γὰρ 


φάρμαχον τὸ δύναμιν ἔχον ἀφανίαφι «οὐὔναις δι NN. 


* Λάεϊα ἱκπιπτῶστης, bes saxea, Ὁ ἀλλα προ νὼ. 
1716. 


Καὶ εὐχαίρως εἶπεν’ Ὁ καρδιογγώστης Θεὸς ἐμαρ- 


8 “Ὅρα πῶς deest in quibusdam. b Alii ταῦτα καιδιντιχὰ. 
tavta καὶ ἐχείνου;, 


271 
συνεχῶς ἐπιτεθῇ, τὸ πᾶν ἀπώλεσε. Μὴ δὴ νομίζετε, 
κατάγνωσιν ὑμῶν εἶναι, τὸ συνεχῶς περὶ τῶν αὐτῶν 
διαλέγεσθαι ^ εἰ γὰρ χατεγνώχειμεν, οὐκ ἂν διελέχθη- 
μεν" νῦν δὲ ἐλπίζοντες μεγάλα ἡμᾶς χερδαίνειν, ταῦτα 
φθεγγόμεθα. Εἴθε γὰρ συνεχῶς περὶ τῶν αὐτῶν 
ἐλέγομεν! εἴθε μηδὲ ἦν ἄλλη τις λόγων ὑπόθεσις 1 
φροντὶς, ἀλλ᾽ ὅπως τῶν παθῶν χρατήσωμεν τῶν ἡμετέ- 
ρων! Πῶς γὰρ οὐχ ἄτοπον, βασιλεῦσι μὲν ἐν τρυφῇ ζῶσι 
καὶ τοσαύτῃ τιμῇ μηδένα εἶναι λόγον, μήτε ἐπὶ τραπέ- 
ζης, μηδὲ ἐν ἄλλῳ μηδενὶ χαιρῷ, ἀλλὰ πῶς μόνον τῶν 
πολεμίων * χρατῆσαι δεῖ, χαὶ διὰ τοῦτο χαθ᾽ ἑχάστην 
ἡμέραν συλλόγους ποιεῖν, καὶ στρατηγοὺς χαὶ στρατιώ- 
τας χαταλέγειν, χαὶ φόρους ἀπαιτεῖν, χαὶ τῶν πολιτιχῶν 
πραγμάτων ταύτας δύο αἰτίας ἀναγχαίας εἶναι ἡγεῖσθαι, 
ὅπω; xal τῶν πολεμούντων χρατήσωσι, xal τοὺς ol- 
χείους ἐν εἰρήνῃ xavactfjowstv* ἡμᾶς δὲ μηδὲ ὄναρ 
θέλειν τὰ τοιαῦτα διαλέγεσθαι, ἀλλ᾽ ὅπιος μὲν ἀγρὸν 
ὠνησώμεθα, καὶ ὅπως ἀνδράποδα, χαὶ ὅπως πλείω τὴν 
οὐσίαν ποιήσωμεν, χαθ᾽ ἐχάστην ἡμέραν διαλεγόμενοι 
οὐ λαμβάνομεν χόρον * περὶ δὲ τῶν ἐν ἡμῖν πραγμάτων 


καὶ τῶν ὄντως ἡμῶν οὔτε αὐτοὶ λέγειν βουλόμεθα, οὐδὲ. 


ἑτέρων λεγόντων ἀνεχόμεθα ἀχούειν; Περὶ τίνος οὖν, 
εἶπέ pot, διαλέγεσθαι βούλει ; περὶ ἀρίστου ; ᾿Αλλὰ 
ταῦτα μαγείρων τὰ ῥήματα. ᾿Αλλὰ περὶ χρημάτων ; 
᾿Αλλὰ ταῦτα χαπήλων χαὶ ἐμπόρων. ᾿Αλλὰ περὶ χτι- 
σμάτονα; ᾿Αλλὰ ταῦτα τεχτόνων xal οἰχοδόμων. ᾿Αλλὰ 
περὶ γῆς; ᾿Αλλὰ ταῦτα γεωργῶν. Ἡμῶν δὲ οὐδὲν ἕτε- 
ρόν ἐστιν ἔργον, ἀλλ᾽ ἢ πῶς πλοῦτον περιποιησόμεθα b 
τῇ ψυχῇ. Μὴ τοίνυν προσχορὴς ὁ λόγος γινέσθω. Διὰ τί 
γὰρ μηδεὶς ἐγχαλεῖ τῷ ἰατρῷ περὶ ἰατριχῆς ἀΞὶ διαλε- 
τομένῳ, μηδὲ τοῖς ἄλλοις τοῖς δημιουργοῖς περὶ τῶν 
οἰχείων τεχνῶν λέγουσιν ; Εἰ μὲν γὰρ οὕτως ἡμῖν fjv 
κατωρθωμένα τὰ τῶν παθῶν, ὡς μὴ δεῖσθαι ὑπομνή- 
φεω;, εἰκότως ἄν τις ἡμῖν ἐνεχάλεσς φιλοτιμίαν xat ἐπί- 
δειξιν" μᾶλλον δὲ οὐδὲ οὕτως. Εἰ γὰρ χαὶ χατώρθωτο, 
xai οὕτω: ἐχρῆν διαλέγεσθαι, ὥστε μὴ ἀναπεσεῖν " ἐπεὶ 
xai ἰατροὶ οὐχὶ νοσοῦσιν, ἀλλὰ xal ὑγιαίνουσι διαλέγον- 
και, xal ἔστιν αὐτοῖς βιδλία τοιαύτης πραγματείας, 
τοῖς μὲν, ἵνα τῆς νόσου ἀπαλλάττωσι, τοῖς δὲ, ἵνα τὴν 
ὑγείαν διαφυλάττωσιν. Ὥστε εἰ xol ὑγιαίνομεν, οὐδὲ 
οὕτως ἀποστῆναι ἐχρῆν, ἀλλὰ πάντα ποιεῖν ὥστε διατη- 
αηθῆναι τὴν ὑγείαν ἡμῖν. 

Y'. Ὅταν δὲ καὶ νοσῶμεν, διπλῇ τῶν λόγων ἡ ἀνάγχη᾽ 
μία μὲν, ἀπαλλαγῆναι τῆς νόσου" δευτέρα δὲ, ἀπαλ- 
λαγέντας μὴ περιπεσεῖν πάλιν. Οὐχοῦν θεραπεντιχῇ 
μεθόδῳ διαλεγόμεθα νῦν, οὐχ ὑγιεινῇ πραγματείᾳ. Πῶς 
οὖν ἃ) τις τὸ χαχὸν τοῦτο ἐχχόψειε πάθος : πῶς τὸν 
σγοδρὸν ὑποστείλειε € πυρετόν ; Ἴδωμεν πόθεν ἐτέχθη, 
[252] χαὶ τὴν αἰτέαν ἀνέλωμεν. Πόθεν τίχτεσθαι εἴωθεν : 
Ἐξ ἀλαζονείας καὶ ἀπονοίας πολλῆς. Ταύτην οὖν ἀνέλωμεν 
τὴν αἰτίαν, χαὶ συνανήρηται χαὶ τὸ νόσημα. Τί δὲ ἡ ἀλα- 
ζονεία ; πόθεν τέχτεται; πάχα γὰρ πάλιν ἐφ᾽ ἑτέραν 
ἀρχὴν χινδυνεύομεν ἀνελθεῖν. Οὐχοῦν ἣν ἂν ὁ λόγος 
ὑφηγήσηται, ταύτην βαδίζωμεν, ὅπως χάτωθεν xol 
πρόῤῥιζον ἀνασπασθῇ τὸ xaxóv. Πόθεν οὖν ἡ ἀλαζονεία ; 
'Ex τοῦ μὴ ἐπισχέπτεσθαι τὰ ἡμέτερα, ἀλλ᾽ ὑπὲρ μὲν 
φύσεως γῆς, xaícot οὐχ ὄντας γεωργοὺς, πολυπραγμο- 
νεῖν, χαὶ ὑπὲρ φύσεως φυτῶν, xal ὑπὲρ φύσεως χρυσοῦ, 
καίτοι οὐχ ὄντας ἐμπόρους, χαὶ ὑπὲρ ἱματίων, καὶ ὑπὲρ 


* Unos cod. . ἀλλ᾽ ὅπ * . b - 
πλοῦτον (prasópeia.. € Idem eqoipiv ondes, Ua κῶς 


5. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


258 


πάντων᾽ ὑπὲρ δὲ ἡμῶν xay τῆς ἡμετέρας φύσεως μηδέποτε 
ἀνέχεσθαι τοῦτο ποιεῖν. Καὶ τίς ἀγνοεῖ, φησὶ, τὴν οἱ- 
χείαν φύσιν ; Πολλοί" τάχα δὲ πάντες πλὴν ὀλίγων " xai 
εἰ βούλεσθε, ἐντεῦθεν ποιήσω τὸν ἔλεγχον. Εἰπὲ γάρ 
μοι, τί ποτέ ἐστιν ἄνθρωπος ; Εἴ τις ἐρωτηθείη, Τίνι τῶν 
ἁλόγων διέστηχε, πῶς συγγενής ἐστι τῶν ἐν οὐρανῷ, τί 
δύναται ἐξ ἀνθρώπου γενέσθαι: μὴ δυνήσεται ἐξ εὐ- 
θείας ἀποχριθῆναι; Οὐχ ἔγωγε οἶμαι. Καθάπερ γὰρ 
ἐπὶ ὕλης τινὸς, οὕτω χαὶ ἐπὶ ἀνθρώπου τὸ μὲν ὑποχεί- 
μενον ἄνθρωπος * δύναται δὲ γενέσθαι καὶ ἄγγελος xal 
θηρίον. "Apa οὐ δοχεῖ ξένος εἶναι ὁ λόγος οὗτος ; Καίτοι 
πολλάχις αὐτὸν ἐν ταῖς Γραφαῖς ἐχούσατε. Περὶ μὲν γάρ 
τίνων ἀνθρώπων ἐλέγετο͵ ὅτι "AyreAoc. Κυρίου ἐστί" 
καὶ ἐχ χειλέων, φησὶ, αὑτοῦ, ζητήσουσι κρίσιν" 
χαὶ πάλιν" 'AzxoctéAAo τὸν ἄγγειόν μου πρὸ xp-c- 
ὠπου σου" περὶ δέ τινων, "Ὄξεις, γεγγήματα ἐχι- 
δγῶν. Λοιπὸν δὴ παρὰ τοὺς χρωμένους τὸ πᾶν δύναται 
γενέσθαι xaX ἄγγελος, xat ἄνθρωπος 8. Τί λέγω, ἄγγε- 
og ; Καὶ Θεοῦ τέχνον "᾿Εγὼ γὰρ εἶπα, φησὶ, Θεοί ἐστε, 
καὶ υἱοὶ "Υψίστου πάντες. Καὶ τὸ δὴ μεῖζον, ὅτι τοῦ 
γενέσθαι χαὶ θεὸς χαὶ ἄγγελος καὶ Θεοῦ. τέχνον τὴν 
ἐξουσίαν αὐτὸς ἐγχεχείρισται. Καὶ ἔστιν ἄνθρωπος ἀγ- 
γέλου δημιουργός. Τάχα ὑμᾶς ἐθορύδησε τὸ ῥῆμα; 
ἾΑλλ᾽ ἀχούετε τοῦ Χριστοῦ λέγοντος" Ἐν τῇ ἀναστά- 
σει οὔτε γαμοῦσιν» οὔτε γαμίσκονται, ἀ.1.1) εἰσὶν ὡς 
ἄγγε.ῖοι" καὶ πάλιν, Ὁ δυνάμενος χωρεῖν χωρείτω. 
Ὅλως δὲ ἡ ἀρετὴ ἀγγέλους ποιεῖ’ ταύτης. δὲ ἡμεῖς 
κύριοι" ἄρα ἀγγέλους δυνάμεθα δημιουργεῖν, κἂν μὴ 
τῇ φύσει, ἀλλὰ τῇ προαιρέσει. Ταύτης μὲν γὰρ ἀπούσης, 
οὐδὲν ὄφελος ἄγγελον εἶναι τὴν φύσιν᾽ χαὶ δηλοῖ 6 διά- 
ὄολος τοῦτο ὧν πρὸ τούτον * ταύτης δὲ παρούσης, οὐδὲν 
βλάδος ἄνθρωπον εἶναι τὴν φύσιν * xal δηλοῖ Ἰωάννης 
ἄνθρωπος ὧν, καὶ Ἠλίας εἰς τὸν οὐρανὸν ἀνελθὼν, xal 
πάντες οἱ μέλλοντες ἀπιέναι Excel. Οὗτοι μὲν γὰρ μετὰ 
σώματος οὐχ ἐχωλύθησαν τὸν οὐρανὰν οἰχεῖν * ἐχεῖνοι δὲ 
ἀσώματοι ὄντες, οὐχ ἠδυνήθησαν μεῖναι ἐν οὐρανῷ. Μη- 

δεὶς τοίνυν ἀλγείτω μηδὲ ἀγαναχτείτω b πρὸς τὴν φύ- 

σιν ὡς ἐμποδίζουσαν, ἀλλὰ πρὸς τὴν προαίρεσιν. Λέων 

ἐχεῖνος ἐγένετο ἐξ ἀσωμάτου" Ἰδοὺ γὰρ, φησὶ, Ὁ ἐχ- 
θρὸς ἡμῶν ὡς λέων ὠρυόμενος περιέρχεται, ζητῶν 
τίνα καταπίῃ" ἡμεῖς ἄγγελοι ἀπὸ σωμάτων. Καθάπερ 
γὰρ εἴτις ὕλην εὑρὼν πολύτιμον, οὐχ ὧν τεχνίτης, ἂν 
χαταφρονήσῃ ταύτης [255], μεγάλως ζημιωθήσεται, οἷον 
ἣ μαργαρίτας, ἣ χόχλον, ἣ ἕτερόν τι τοιοῦτον * οὕτω δὴ 
καὶ ἡμεῖς ἐὰν ἀγνοήσωμεν τὴν ἡμετέραν φύσιν, σφόδρα 
αὐτῆς χαταφρονήσομεν" ἂν δὲ γνῶμεν, πολλὴν ἐπιδει- 
ξόμεθα σπουδὴν, καὶ τὰ μέγιστα χαρπωσόμεθα. ᾿Απὰ 
γὰρ ταύτης ἱμάτιον γίνεται βασιλιχὸν, ἀπὸ ταύτης οἰχία 
γίνεται βασιλιχὴ, ἀπὸ ταύτης μέλη γίνεται βασιλικά" 
πάντα βασιλιχά c. Μὴ δὴ χαταχρησώμεθα εἰς βλάθηντῇ 
οἰχείᾳ φύσει. Βραχύ τι παρ᾽ ἀγγέλους ἡμᾶς ἠλάττωσε, 
τῷ θανάτῳ λέγω" ἀλλὰ xaX τοῦτο ἀπειλήφαμεν τὸ βραχύ. 

Οὐδὲν οὖν τὸ κωλύον ἡμᾶς ἀγγέλων γενέσθαι ἐγγὺς, ἂν 
θέλωμεν. Θελήσωμεν τοίνυν, θελήσωμεν, xat ἐξασχήσαν- 

τες ἑαυτοὺς δόξαν ἀναπέμψωμεν τῷ Πατρὶ χαὶ τῷ Υἱῷ 

xai τῷ ἀγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, xat εἰς τοὺς αἰῶνα: 

τῶν αἰώνων ᾿Αμήν. ᾿ 


^ Morel. xai Θεὸς xal ἄνθρωπος, male. b Sic quidam et 
Savil.; Morei. ἀλγείτω tantum. « Verba, πάταϊ É 
e tribus codd. et marg. Savil. recepta sunt. Eptr. 


951 
randi vulnus , nisi frequenter apponatur, totum per- 
dit. Ne putetis vos condemnari ex frequenti liujus- 
modi oratione : si enim vos condemnarem, non 
concionarer : nunc vero sperantes vos multum hinc 
lucraturos esse, bzec loquimur. Utinam perpetuo de 
iisdem loqueremur : utinam nula esset alia concio. 
nandi occasio vel cura , quam quomodo vitia nostra 
fsuperemus. Quomodo enim non absurdum fuerit , 
regibus in deliciis viventibus, et tanto honore , niliil 
alind eure esse vel in mensa, vel alio quovis tem- 
pore, quam quomodo inimicos vincere oporteat, et 
ea de causa quotidie conventus agere, duces ac mi- 
lites adlegere, tributa exigere; et in civilibus rebus 
has duas tantum res necessarias esse putare , ut ini- 
mici vincantur, et sui in pace degant : nos vero ne 
per somnium quidem dc his tractare , sed quoniodo 
agrum emamus, quomodo servos, quomodo opes 
augeamus , quotidie sine nausea curemus ; de rebus 
autem nostris et vere nostris nec loqui, neque alios 
dicentes audire velimus? Qua de re ergo vis dissera- 
tur? an de prandio? Sed hzc ad coquos verba perti- 
nent. Àn de pecuniis? Sed bxc negotiantium sunt et 
m.rcatorum. Án de zdiliciis ? Sed hzc arcbitectorum 
el latomorum sunt. An de terra ἢ Sed hxc ad agrico- 
las. Nobis vero nullum aliud est opus, quam quomodo 
divitias paremus anima. Ne ergo fastidiosus vobis 
sermo 811. Cur enim nullus accusat medicum , quod 
semper de medicina lequatur , neque alios artifices , 
quod de arte sue disserant ! Si namque vitia no tra 
sic domita essent, ut non ultra monitis opus habe- 
rent, jure quis nos incusaret, quod ad ostentationem 
loqui vellemus ; imo neque sic. Nam etiamsi emen- 
data essent, sic quoque monendum esset , ne recide- 
remus, Etenim medici non zgros tautum , sed etiam 
bene valentes alloquuntur, librosque habeut super ea 
re, ul οἱ morbos curent, et valetudinem servent. 
Itaque etsi sani essemus, neque sic absistere opor- 
teret, sed omnia facere ut valetudinem servaremus. 

9. Árrogantia quomodo curanda sit, et unde oriatur.— 
Cum autem zgrotemus , duplex est verborum neces- 
$ila8, tum ut a morbo liberemur, tum ut liberati, ne 
rursum iucidamus. Ergo curaudi methodum nuuc 
tractamus, nec de sanitate agitur. Quomodo quis ma- 
lum hoc vitium exscindat? quomodo vehementem 
sedet febrem? Videamus unde orta sit, et causam 
tollamus. Unde oriri solet ὃ Ex arrogantia et tumore 
multo. Ilanc ergo causam tollamus, morbusque su- 
blatus erit. Quid est arrogantia? unde nascitur? forte 
namque jam aliud principium adire periclitamur. lgi- 
tur quam sermo indicabit viam , illam sequemur, ut 
malum radicitus evellamus. Unde ergo oritur arro- 
gantia? Ex eo, quod nostra non exploremus ; sed de 
patura quidem terrae, elsi agricole non simus, cu- 
riose inquiramus , et de natura plantarum, de natura 
auri , etsi mercatores non simus, de vestimentis , 
deque omnibus ; de nobis autem , deque natura no- 
stra, ne minimum quidem curamus. Et quis, inquies, 


IN ACTA APOSTOLORUM. l'OMIE. XXXIE. 


959 
ignorat naturam suam ? Multi, et forfe, paucis ex- 
ceptis , omnes : et, si placet, hinc dueam argumen- 
tum. Dic enim mihi, quid est homo? Si quis inter- 
roget, Qua in re differt.a brutis ? quemodo eognatus 
est czelestibus? quid polest ex homine fleri ? an po- 
teris recte respondere? Non quidem puto. Sicut euim 
in materia quadam, sic et in homine materia quidem 
est homo ;. potest autem fleri et angelus et bestia. 
Annon videbitur extraneus hic sermo? Atqui szpe 
illum in Scripturis audistis. De quibusdam enim ho- 
minibus dicebatur : Angelus Domini est : et ex labiis 
ejus qu&rent. judicium (.Malach. 2. 7) ; et. rursum, 
Mittam angelum. meum ante. faciem. tuam (.14. 5. 1): 
de quibusdam vero , Serpentes , genimina viperarum 
( Matth. 18. 54.). Demum seeundum cujusque usura 
potest fieri et angelus et homo *. Quid: dico, auge! us? 
Etiam Dei filius. Nam, ait : Ego dixi, Dii estis, et 
filii Excelsi omnes (Psal. 81. 6). Quodque majus est , 
potestatem accepit, ut fiat et humo et angelus et Dei 
filius. Est homo et angeli creator. Fortasse vos hoc 
dictum perturbavit ? Sed audite Christum diceutem : 
In resurrectione neque uubent. neque nuptui tradentur , 
sed sunt sicul angeli ( Luc. 20. 55. 56) ; et rur:um, 
Qui potest capere, capiat (Matth. 49. 12). In. suma 
virtue angelos facit : virtus in nostra potestate est : 
ergo angelos possumus creare, etsi non natura, certe 
proposito. Virtute namque absente , nihil proderit , 
si qui etiam angelus natura fuerit ; id quod ex dia- 
bolo liquet, qui ante angelus fuit : virtute auteni 
presente , nihil damni est hominem esse natura, ut 
ex Joanne qui homo erat, et ex Elia liquet qui in 
caelum ascendit , ex omnibusque qui eo abituri suut. 
Hi namque licet corporei , non prohibentur habitare 
c:elum ; illi vero incorporci licet, non potuerunt in. 
celo manere. Nemo igitur angatur vel indignetur 
contra naturam quasi ab illa impediatur, sed contra 
propositum voluntatis. Leo diabolus affectus est ex 
iucorporeo : Ecce , inquit, Adversarius noster diabo- 
lus tamquam leo rugiens circuit, querens quem devoret 
(1. Pet. 5. 8); nos angeli a corporibus, Ut enim si 
quis pretiosa inventa materia, cum non sit artifex , 
et illam despiciat magno afficitur damno, sive marga- 
ritas, sive uniones, sive quid simile repererit : sic 
ei nos si ignoremus naturam nostram , admodum 
illam despiclemus ; si vero noscamus ( Psal. 8. 6) , 
multum adhibebimus studium, et magnum lucrum re- 
portabimus. Ex bac enim regium fit indumentum, cx 
hac domus regia, ox bac regia membra : omnia regia. 
Ne natura nostra abutamur in damnum nostrum. Nos 
parum minores angelis fecit, ex morte, inquam; sed. 
parum illud jam recepimus. Nihil igitur prohibet 
quominus statim angeli simus , si velimus. Velimus 
ergo, velimus, et nos ipsos exercitantes gloriam. 
referamus Patri et Filio et Spiritui sancto, nunc et 
semper, et in sxcula sseculorum. Amen. 


: Morel. legii, et Deus et homo, male : nam, ut ex. serie. 
liquet, legendum est, angelus, 


959 








Ca». 1δ. v. 15. Et postquam tacuerunt , | respondit 
Jacobus, dicens : Viri fratres, audite me. 14. Simeon 
narravit quomodo prinum Deus visitavit , ut sumeret 
ex gentibus populum in nomine suo. 15. Et huic con- 
sonant sermones prophetarum. 


4. lie episcopus erat in Jerosolymitana Ecclesia : 


ileoque postremus loquitur : et impletur illud : [π 
ere duorum vel trium testium stabit omne verbum (Deut. 
47. 6). Vide autem et hujus prudentiam, qui ex noris 
et ex veteribus prophetis sententiam suam confirraat. 
Non enim poterat aliquod opus ostendere ut Petrus , 
ut Paulus. Et bene provisum est , ut ab illis hzc fie- 
rent , qui non habitaturi erant Jerosolymis ; et hic , 
qui Jerosolymitanos docebat , nec obnoxius illis es- 
set, nec illorum senteuti;c oppositus. Et quid dicit? 
Viri fratres, audite me. Symeon narravit, Quidam di- 
cunt hunc illum esse, qui a Luca memoratur , alii 
alium cognominem. Sive hic, sive ille sit, non ulte- 
rius inquirendum, sed ea qu:e dicit ut necessaria ex- 
cipienda sunt. Viri fratres, inquit. Magna viri mo- 
destia, et perfectior est hzc concio, qui scilicet 
fipem rebus imponat. Quomodo primum Deus visitavit 
ut sumeret ex gentibus populum nomine illius. Et huic 
consonant sermones prophetarum. Quia ille a tempore 
notus erat, nec fide dignus habebatur, quod antiquus 
non 65scl, veterem quoque prophetiam inducit, dicens: 
Sicut scriptum est : 16. Postea revertar, et reedificabo 
tabernaculum David quod decidit, et erigam illud : 47. 
ut requirant ceteri hominum Dominum et omnes gentes, 
auper quas invocalum est nomen mewun, dicit Dominus, 
qui facit hc omnia ( Amos 9. 11). Quid ergo? an 
erecia est Jerosolyma? annon potius diruta fuit ? Sed 
non his de rebus ipse loquitur. Et quam dicit ere- 
ciionem ? Eam qus post Dahylonem. 18. Nota a seculo 
suni Deo omnia opera sua. Deinde quam fide dignus 
sermo sit innuit, quia nibil novum, sed ab initio 
onmnía prastituta sunt. Sequitur sententia. 19. Propter 
quod ego judico , non inquietari eos, qui ex gentibus 
convertuntur ad Deum, 90. sed scribere ad eos, ul abs- 
iineant se a. contaminalionibus simulacrorum et forni- 
catione et suffocato et sanguine. 21. Moyses enim a tem- 
poribus antiquis per omnes civitates habet qui praedicent 
eum in synagogis, ubi per omne sabbatum legitur. Quia 
ili non audierant de lege, merito hzc imperat de 
lege, ne videatur illam abrogare. Et vide quomodo 
non sinat eos hxc ex lege audire, sed cx seipso , 
dicens , Judico ego ; 4l est , a meipso , non quia au- 
divi cx lege. Demum commune dogma profertur. 23. 
Tunc placuit apostolis et senioribus el omni Ecclesie , 
eligere viros ex eis, et mittere Antiochiam cum Paulo 
et Barnaba Judam , qui cognominabatur Barsabas , et 
Silam, viros prints in fratribus, 95. scribenles per ma- 
wn eorum hac, Vide illos non temere illa statuere; 
sex uL sententia fide digna sit, mittunt hos a se, ut 
suspecti non essent Paulus et socius. Et vide quam 
graviter illos objurgautes scribant : Apostoli, senieres 


$. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


HOMILIA XXXIII. 


240 


et fratres iis , qui sunt Antiochi, in Syria et in Cilicia 
fratribus qui ex gentibus , salutem. 34. Quoniam am. 
divimus quia quidam ex nobis turbaverunt vos, verbis 
evertentes. animas vestras , dicentes ul. circumcidumini 
et servetis legem, quibus non mandavimus. Sufficiens 
erat accusatio temeritatis illorum, et digna apostolo- 
rum :quitate, nibil majus ultra dicentiuin. 25. Ρία- 
cuit nobis collectis in. unum eligere viros et mittere ad 
v08, cum carissimis nostris Barnaba et Paulo, 96. viris 
quí tradiderunt animas suas pro nomine Domini nostri 
Jesu Christi. Itaque ostenditur, non tyrannice rem agi, 
onibus hzc placere, et hzc cum deliberatione scribi, 
Electos, inquiunt, viros ex nobis. Deinde ne videatur 
ex calumnia Pauli et Barnab:e illos mitti, perpende 
laudes ipsoruin : Viris, iuquiunt, qui tradiderunt ani- 
mas suas pro nomine Domini nostri Jesu Christi. 97. 
Misimus ergo Judam et Silam , qui et ipsi vobis verbis 
referent eadem. 98. Visum est enim Spiritui sancto et 
nobis. Nihil ergo humanum , si Spiritus ᾿ς statuat. 
Nihil ultra imponi vobis oneris. Rursum onus vocant 
legem. Hinc de illis ipsis rationem reddunt. Nisi hec 
mecessaria, 99. wt abstineatis vos αὖ immolatis si- ᾿ 
mulacrorum οἱ suffocato el fornicatione el sanguine , 
a quibus custodientes vos, bene agetis, Hxc nova lex non 
precipit : nusquam enim de hisdoquutus est Chri- 
8tus; sed a lege hxc sumunt. Et suffocato, inquit. Hie 
czxdem cohibet. 50. Jlli ergo dimissi venerunt Antio - 
chiam , et congregala multitudine , tradiderunt episto. 
lam. 51. Quam cum legissent, gavisi sunt super conso- 
latione. Postea ut ostendat quomodo illos copsolati 
sint, subdit : 22. Judas autem et Silas , et. ipsi cum 
essent prophete , verbo plurimo consolati sunt fratres . 
et confirmaverunt. 55. Facto autem ibi aliquanto tem- 
pore , dimissi sunt cum pace a fratribus ad apostolos. 
4. In Ecclesia nullus fastus, — Non vlira seditiones 
et pugn: : ideoque confirmatis illis , cum pace abie- 
runt : adversus Paulum enim contentiosiores erant : 
ac deinde Paulus docet. Sic nullus fastus erat in Ec- . 
clesia, sed bene constituta omnia. Et vide: post 
Petrum Paulus loquitur , et nemo reprimit ; Jacobus 
exspectat , nec exsilit : illi enim principatus cencre- 
ditus erat. Nihil hic Joannes , nihil alii apostoli lo 
quuntur , sed tacent , nec indignantur : sic vana g'o 
ria vacui animi erant. Sed superiora repetamus. 
Postquam tacuerunt , inquit , respondit Jacobus , di- 
cens : Simeon narravit quomodo primum Deus visitavit. 
Initio vehementius Petrus loquebatur , hie veru man- 
suetius. Ita semper faciendum est ei, qui ἰὴ magna 
potestate est : onerosa aliis mittenda , ipse autetn 
mius agere debet. Recte dixit : Simeon narratit , 
quasi ille aliorum referat sententixm. Vide quomodo 
lioc antiquum esse ostendat. Ut sumeret , inquit , ex 
gentibus populum nomini suo. Non solum elegit , sed 
etiam nomini suo ; id est, glorie sus. Non pudet 
Domen suuin ex assumptione gentium gloriam vocare : 
hzc enim major est gloria. llic vero quid magnum 


955 


IN ACTA APOSTOLORUM.HOMIL. XXXIII. 


———————————Ó RR PUEDE URN) 
OMIAIA AT'*. 


Μετὰ δὲ τὸ σιγῆσαι αὐτοὺς, ἀπεχρίθη "Idxo6oc, 
.1έγων * Ἄνδρες ἀδελφοὶ, áxovcaté μου. Σιμεὼν 
ἐξηγήσατο καθὼς πρῶτον ὁ Θεὸς éxsoxéyaro 
Ja6siv ἐξ ἐθγῶν Jaór τῷ ὀνόματι αὐτοῦ. Καὶ 
τούτῳ συμφωγοῦστν οἱ .6γοι τῶν προφητῶν. 

α'. Ἑπίσχοπος ἣν τῆς ἐν Ἱεροσολύμοις Ἐχχλησίας οὖ- 
τος διὸ xai ὕστερος λέγει" χαὶ τὸ, Ἐπὶ ecópatoc 
δύο ἣ τριῶν μαρτύρων σταθήσεται πᾶν ῥῆμα, ἐν- 
καῦθα πληροῦται. "Opa Ób καὶ τούτου τὴν σύνεσιν, ἀπό 
τε νέων, ἀπό τε παλαιῶν 8 Be6atoupévou τῶν προφητῶν 
τὸν λόγον. Οὐ γὰρ εἶχέ τι πρᾶγμα δεῖξαι χαθάπερ Πέ- 
τρος, χαθάπερ Παῦλος. Καὶ xag οἰχονομεῖται δι᾽ 
ἐχείνων ταῦτα γενέσθαι τῶν οὐ μελλόντων ἐπιχωριά- 
ζειν τοῖς Ἱεροσολύμοις, τοῦτόν τε τὸν διδάσχηντα αὐτοὺς 
μὴ εἶναι ὑπεύθυνον, μηδὲ μὴν b ἀπεσχίσθαι τῆς γνώ» 
pae. Καὶ τί φησιν; "Avópsc ἀδε.1..οὶ, ἀχούσατέ μου. 

Συμεὼν ἐξηγήσατο. Τινὲς τοῦτον εἶναί qaas τὸν ὑπὸ 

τοῦ Λουχᾷ εἰρη μένον" ἄλλοι δὲ ἕτερον ὁμώνυμον τούτῳ. 

Εἴτε δὲ οὗτος, εἴτε ἐχεῖνός ἐστιν, οὐχ ἀχριδολογεῖτθαι 

χρὴ, ἀλλὰ μόνον ὡς ἀναγχαῖα δέχετθαι, ἃ ἐξηγήσατο. 

"Arópsc, φησὶν, ἀδε.1.»οί. Πολλὴ ἡ ἐπιείχεια 109. ἀν- 

6pb;, xal τελειοτέρα αὔτη ἡ δημηγυρία, ὅπου γε xal 

τέλος ἐπιτίθησι τοῖς; πράγμασι. Καθὼς πρῶτον ὁ gc 
ἐπεσχέψατο «.ἰαδεῖν ἐξ ἐθνῶν «λαὸν τῷ ὀνόματι ab- 
τοῦ. Καὶ τούτῳ cvpgorovcur οἱ 1όγοι τῶν προ:ητῶν. 

Ἐπειδὴ ἐχεῖνος ἀπὸ μὲν τοῦ χρόνου δῆλος ἦν, τὸ δὲ 

ἀξιόπιστον οὐχ εἶχε διὰ τὸ μὴ παλαιὸς εἶναι, ἐπάγει 

χαὶ παλαιὰν προφητείαν, λέγων " Καθὼς γέγραπται" 

Μετὰ ταῦτα ἀναστρέψω, xal ἀγοιχοδομήσω τὴν 

σχηγὴν Δαυῖδ τὴν πεπτωκυΐων, καὶ τὰ κατεσκαμ- 

μένα αὑτῆς ἀνοιχοδομήσω, xal ἀνορθώσω αὐτὴν, 
ὅπως ἐκζητήσωσιν οἱ κατάϊλοιποι τῶν ἀνθρώπων 
τὸν Κύριον, καὶ πάντα τὰ ἔθνη, ἐφ᾽ οὖς ἐπικέκιλτηται 
τὸ ὄνομά μου ἐπ᾽ αὐτοὺς, .1έγει Κύριος ὃ ποιῶν 
ταῦτα πάντα. Τί οὖν; ἠγέρθη τὰ Ἱεροσόλυμα, ἀλλ᾽ 
οὐχὶ χατεσχάφη μᾶλλον; ᾿Αλλ᾽ o) περὶ τούτων αὐτῷ 
εἴρηται ταῦτα. Καὶ ποίαν, φησὶ, λέγει ἔγερσιν ; Τὴν 
μετὰ Βαδυλῶνα [254] Γγωστὰ ἀπ' αἰῶνός ἐστι τῷ Θεῷ 
σάντα τὰ ἔργα αὐτοῦ. Εἶτα τὸ ἀξιόπιστον τοῦ λόγου, 
ὅτι οὐδὲν χαινὸν, ἀλλ᾽ ἐξ ἀρχῆς ταῦτα προτετύπωτο. 

Καὶ τὸ ἀξίωμα πάλιν. Διὸ ἐγὼ χρίνω μὴ zapsvroxAsir 

τοῖς ἀπὸ τῶν ἐθγῶν ἀποστρέφουσιν ἐπὶ τὸν Θεὸν, 

ἀ.1..} ἐπιστεῖλαι αὐτοῖς τοῦ ἀπέχεσθαι ἀπὸ τῶν 

dA Tnpátor τῶν εἰδώζων xal τῆς ποργείας xal 

τοῦ πνιχτοῦ καὶ τοῦ αἵματος. Μωῦσῆς γὰρ éx γε- 
φεῶν ἀρχαίων χατὰ πόλιν τοὺς κηρύσσοντας ab- 
τὸν ἔχει ἐν ταῖς συναγωγαῖς κατὰ πᾶν σάδδατον 
ἀναγιγωσκόμεγος. Ἕπειδὴ υὐχ ἦσαν ἀχηχοότες τοῦ 
vópou, εἰχότως ταῦτα ἐπιτάττει ἀπὸ τοῦ νόμον, ἵνα μὴ 
δόξῃ ἀχυροῦν αὑτόν. Καὶ Opa πῶς οὐχ ἀφίησιν αὐτοὺς 
ἀπὸ τοῦ νόμου ταῦτα ἀχούξιν, ἀλλὰ παρ᾽ ἑαυτοῦ, εἰπών" 

Κρίνω ἐγὼ, τουτέστιν, ἐξ ἐμαυτοῦ, οὐχὶ παρὰ τοῦ 

νόμου ἀχούσας. Εἶτα λοιπὸν χοινὸν τὸ δόγμα γίνεται. 

Τότε ἔδοξε τοῖς ἁποστόινιοις καὶ πρεσδυτέροις σὺν 

δλῃ τῇ '"Exx4Ancíg, ἐκιλεξαμένους árópac ἐξ αὐτῶν 

πέμψαι εἰς Ἀγτιόχειαν σὺν Παύλῳ καὶ Βαρνάδᾳ, 

Ἰούδων τὸν ἐπικαλούμενον Βαρσαδὰν καὶ Σίλαν, 

ἄνδρας ἡγουμένους àv τοῖς dócAgoic, γράψαντες 

διὰ χειρὸς αὐτῶν τάδε. "Opa αὐτοὺς οὐχ ἁπλῶς ταῦτα 
γυμοθετοῦντας" ὥστε δὲ ἀξιόπιστον γενέσθα: τὸ δόγμα, 


* Editi add. προφητῶν reclamantibus codd. Εριτ. 5 Montf. 
et Cominel. perverse μηδὲ μηδὲν ἀπεσχίσθαι. Eptr. 


πέμπουσι τοὺς παρ᾽ αὐτῶν, xal ἵνα ἀνύποπτοι ὦσιν οἷ 
περὶ Παῦλον λοιπόν. Καὶ ὅρα πῶς φορτιχῶς ἐχείνους 
διαδάλλοντες ἐπιστέλλουσιν. Οἱ ἀπόστοιϊοι καὶ οἱ 
πρεσδύτεροι καὶ ol ἀδειῖφοὶ τοῖς κατὰ ᾿Αγτιόχϑιαν 
καὶ Συρίαν καὶ Κιλιχίαν ἀδεφροῖς τοῖς ἐξ ἐθνῶν 
χαίρειν. '"Ezeibi) ἠχούσαμεν, ὅτε τινὲς ἐξ ἡμῶν 
ἑτάραξαν ὑμᾶς, «16γοις ἀνασκευάζοντες τὰς ψυχὰς 
ὑμῶν, λέγοντες περιτόμγειν αὑτοὺς τὰ τέχνα, xal τη- 
peir * τὸν vópor, οἷς οὐ διεστειλάμεθα. ᾿Αρχοῦσα αὕτη 
χατηγορία τῆς ἐχείνων προπετείας, χαὶ ἀξία τῆς τῶν 
ἀποστόλων ἐπιειχείας οὐδὲν μαχρότερον εἰρηχότων. 
"Ἔδοξεν ἡμῖν γεγομέγοις ὁμοθυμαδὸν, ἐχλεξαμένους 
ἄνδρας πέμψαι πρὸς ὑμᾶς, σὺν τοῖς ἀγαπητοῖς 
ἡμῶν Βαργάδᾳ καὶ Παύλῳ, ἀνδράσι παραδεδωχόσι 
τὰς ψυχὰς αὐτῶν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος τοῦ Κυρίου 
ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ὥστε δεῖξαι, ὅτι οὐ τυραννιχῶς, 
ὅτι πᾶσι ταῦτα δοχεῖ, ὅτι μετὰ ἐπισχέψεως ταῦτα τρά- 
φουσιν. Ἐχλεξάμενοι, εἶπεν, ἄνδρας ἐξ ἡμῶν. Εἶτα ἵνα 
μὴ δόξῃ διαδολὴ εἶναι Παύλου xai Bapvá6a. τὸ ἐχείνους 
ἀποσταλῆναι, ὄρα τὰ ἐγχώμια αὐτῶν" ᾿Αγθρώκποις, 
φησὶ, πωραδεδωχόσι τὰς ψυχὰς αὑτῶν ὑπὲρ τοῦ 
ἐνόματος τοῦ Κυρίου ἡμῶν 'Inccó Χριστοῦ. 'Ax- 
εστἀϊχαμεν οὖν ᾿Ιούδαν καὶ XiAar, καὶ αὑτοὺς διὰ 
ἰόγου ἀπαγγέλλοντας τὰ αὐτά. "ἜἜδοξε γὰρ τῷ 
ἁγίῳ Πνεύματι καὶ ἡμῖν. "Apa οὐδὲν ἀνθρώπινον, εἰ 
Πνεύματι ταῦτα Óoxit. Μηδὲν πιλέον ἐπιτίθεσθαι 
ὑμῖν βάρος. Πάλιν βάρος τὸν νόμον χαλεῖ. Εἶτα χαὶ 
ὑπὲρ αὑτῶν τούτων ἀπολογεῖται. Πι1ὴν τῶν ἐπάναγ- 
κες τούτων, ἀπέχεσθαι εἰδω.λοθύτων καὶ πνιχτοῦ xal 
πορνείας καὶ αἵματος, ἐξ ὧν διατηροῦντες ἑαυτοὺς, 
εὖ πράξετε. Ταῦτα ἡ Καινὴ οὐ διετάττετο" οὐδαμοῦ 
γὰρ περὶ τούτων διελέχθη ὁ Χριστός" ἀλλ᾽ ἀπὸ τοῦ 
νόμου ταῦτα λαμθάνουσι. Καὶ πνιχτοῦ, φησίν. Ἐνταῦθα 
τὸν φόνον ἀνείογει. Οἱ μὲν οὖν ἀποιζυθέντες, A00v εἰς 
᾿Α»τιύχειαν. |255] καὶ συναγαγόντες τὸ πιιῆθος, &xé- 
δωχαν τὴν ἐπιστο.ήν. ᾿Αναγγόντες δὲ, ἐχάρησαν 
ἐπὶ τῇ παρωχήσει. Εἶτα δηλῶν, ὅτι χἀχεῖνοι αὐτοὺς 
παρεχάλεσαν, ἐπήγαγεν᾽ Ἰούδας τε xal Σίλας, καὶ 
αὐτοὶ προφῆται ὄντες, διὰ Aópov zoAAoU σπαρδχά- 
ἴεσαν τοὺς ἀδειϊφοὺς, καὶ ἐπεστήριξαν. Ποιήσων- 
τες δὲ χρόνον, ἀπελύθησαν μετ᾽ εἰρήνης ὑπὸ τῶν 
dóg.lpür πρὸς τοὺς ἀποστόνους. 

β΄. Οὐχέτι στάσεις xal μάχαι" διὸ xal βεδαιώσαντες 
αὐτοὺς ἀπῆλθον μετ᾽ εἰρήνης" πρὸς γὰρ Παῦλον φιλο- 
νειχότερον διέχειντο" χαὶ λοιπὸν Παῦλος διδάσχει. Ub- 
τως οὐδεὶ: τῦφος ἦν ἐν τῇ Ἐχχλησίᾳ, ἀλλὰ πολλὴ 1j εὖ- 
ταξία. Καὶ ὄρα, μετὰ Πέτρον Παῦλος φθέγγεται, xal 
οὐδεὶς ἐπιστομίζει- Ἰάχωθδος ἀνέχεται, χαὶ οὐχ ἀποπη- 
δᾷ" εχεῖνος γὰρ Tfjv τὴν ἀρχὴν ἐγχεχειρισμένος. Οὐδὲν 
μοάννης ἐνταῦθα, οὐδὲν οἱ ἄλληι ἀπόστολοι φθέγγονται, 
ἀλλὰ σιγῶσι, χαὶ οὐχ ἀγαναχτοῦσιν οὕτω χαθαρὰ δόξης 
ἦν αὐτῶν ἡ ψυχή. ᾿Αλλ᾽ ἴδωμεν ἄνωθεν τὰ εἰρημένα. 
Μετὰ δὲ τὸ σιγῆσαι αὐτοὺς, φησὶν, ἀπεχρίθη ᾿Ιάχω- 
ὅος, Aéywv* Συμεὼν ἐξηγήσατο καθὼς πρῶτον 
ἐπεσχέψατο ὁ Θεός" ἐξ ἀρχῆς σφοδρότερον μὲν 6 
Πέτρος διελέγετο, οὗτος δὲ ἡμερώτερον. Οὕτως ἀεὶ χρὴ b 
τὸν ἐν μεγάλῃ δυναστείᾳ ποιεῖν, τὰ μὲν φορτιχχ ἑτέροις 
παραχωρεῖν, αὐτὸν δὲ ἀπὸ τῶν ἡμερωτέρων διαλέγε- 
σθαι. Καλῶς εἶπε, Συμεὼν ἐξηγήσατο, ὡς xáxzlvoy 


* Montf. et Savil. περιτέμνεσθαι καὶ τηρεῖν, contra codd. 
consensum. Epir. ΡΒ Alii, οὕτως γὰρ χρή. 


441 S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI 


ἑτέρων λέγειν γνώμην. Ὅρα πῶς δείχνυσι παλαιὸν ὃν 
τοῦτο. Aa6sir ἐξ ἐθνῶν Aaór, φησὶ, τῷ ὀνόματι αὖ- 
τοῦ. Οὐχ ἁπλῶς ἐξελέξατο, ἀλλὰ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ " 
τουτέστι, τῇ δόξῃ αὐτοῦ. Οὐχ αἰσχύνεται τὸ ὄνομα αὐ- 
τοῦ τῇ προλήψει τῶν ἐθνῶν δόξαν χαλῶν. Τοῦτο γὰρ 
μείζων δόξα. Ἐνταῦθά τι χαὶ μέγα αἰνίττεται. Ποῖον 
τοῦτο; τι, φησὶ, πρὸ πάντων οὗτοι. Μετὰ ταῦτα 
ἀναστρέψω, καὶ ἀνοιχοδομήσω, φησὶ, τὴ» σχηγὴν 
Δαυὶδ τὴν πεπτωκυῖαν. EU τις ἀχριδῶς σχοποίη, νῦν 
τὴν βασιλείαν ἱσταμένην τοῦ Δαυὶδ εὕροι. Τοῦ ἐχγόνου 
γὰρ αὐτοῦ βασιλεύοντος, πανταχοῦ ἔστηχεν αὕτη. Τί 
γὰρ ὄφελος τῶν οἰχημάτων καὶ τῆς πόλεως, τῶν ὑπ- 
αχουόντων οὐχ ὄντων ; ποῖον δὲ βλάδος ix τῆς χαθαι- 
ρέσεως τῆς πόλεως, πάντων xal τὰς ψυχὰς βουλομένων 
ἐπιδοῦναι; Ὥστε οὐ μόνον ἕστηχεν, ἀλλὰ xal λαμπρο- 
τέρα πάντων γέγονε" πανταχοῦ γὰρ νῦν τῆς οἰχουμέ- 
νης ἄδεται. "Exsivo ἐξέδη" οὐχοῦν χαὶ τοῦτο ἐχόῆναι 
δεῖ, Εἰπὼν δὲ, Καὶ ἀνοικοδομήσω, ἐπάγει χαὶ τὴν 
αἱτίαν τοῦ διὰ τί, λέγων" “Ὅπως ἐκζητήσωσιν οἱ κατά- 
1οιποι τῶν ἀνθρώπων τὸν Κύριον. El τοίνυν διὰ 
τοῦτο ἐξανέστη ἡ πόλις διὰ τὸν ἐξ αὑτῶν, δῆλον ὅτι 
εἷς οἰχοδομῆς τῆς πόλεως αἴτιον γέγονε τὸ τὰ ἔθνη 
χληθῆναι. Τίνες εἰσὶν Οἱ χατάλοιποι ; Οἱ ὑπολειπόμενοι 
τότε. ᾿Αλλ᾽ ὅρα αὐτὸν xai τὴν τάξιν φυλάττοντα, χαὶ 
δευτέρους αὐτοὺς εἰσάγοντα. Λέγει Κύριος, ὁ ποιῶν, 
φησὶ, ταῦτα πάντα. Οὐ λέγει μόνον, ἀλλὰ xal ποιεῖ" 
ἄρα Θεοῦ ἔργον ἡ χλῆσις τῶν ἐθνῶν. "Αλλο ἣν τὸ ζητού- 
μενον, ὅπερ σαφέστερον xai Πέτρος ἔλεγεν οὐ δεῖ 
αὐτοὺς περιτέμνεσθαι. Τί τοίνυν ταῦτα δημηγορεῖς *; 
[256] Οὐ γὰρ δὴ τοῦτο ἔλεγον, ὅτι οὐ δεῖ αὐτοὺς δέχεσθαι 
πιστεύοντας, ἀλλ᾽ ὅτι μετὰ νόμον. Καὶ τοῦτο ὁ Πέτρος 
καλῶς ἐδημηγόρησεν᾽" ἀλλ᾽ ἐπειδὴ τοῦτο ἐθορύδει μά- 
λισ:α πάντων τοὺς ἀχροατὰς, χαὶ τοῦτο θεραπεύει πάλιν. 
Καὶ ὄρα, ὅπερ ἐχρῆν νομοθετηθῆναι, ὅτι οὐ δεῖ φυλάττειν 
εὃὸν νόμον, ὁ Πέτρος εἰσήγαγε’ τὸ δὲ ἡμέτερον, xal 
πάλαι παραδεχθὲν, τοῦτο οὗτός φησι, χαὶ ἐνδιατρίδει 
ἐχείνῳ, ὑπὲρ οὗ οὐδὲν γέγραπται, ἵνα αὐτῶν θεραπεύ- 
σας τὴν διάνοιαν τῷ συγχεχωρημένῳ, εὐχαίρως εἰσ- 
αγάγῃ xai τοῦτο. Διὸ ἐγὼ κρίνω μὴ zapsvoxAsir τοῖς 
dx) τῶν ἐθγῶν ἐπιστρέφουσιε" τουτέστι, μὴ ἀνατρέ- 
πειν. Εἰ γὰρ ὁ Θεὸς ἐκάλεσεν, αὗται δὲ αἱ παρατηρὴ- 
στις P ἀνατρέπουσι, τῷ Θεῷ πολεμοῦμεν. Kal χαλῶς 
εἶπε, Τοῖς ἀπὸ τῶν ἐθνῶν ἐπιστρέφουσι, δηλῶν 
va τοῦ Θεοῦ τὴν ἄνωθεν περὶ αὐτοὺς οἰχονομίαν, xal 
τὸ τούτων χαταπειθὲς xal ἕτοιμον εἰς τὴν χλῇσιν. Τί 
ἐστι, Κρίγω ἐγώ ; ᾿Αντὶ τοῦ, μετ᾽ ἐξουσίας λέγω τοῦτο 
εἶναι. 'AAA" ἐπιστεῖλαι αὑτοῖς τοῦ ἀπέχεσθαι, φησὶν, 
ἀπὸ τῶν ἀ.ισγημάτων τῶν εἰδώλων xal τῆς ποργεί- 
ac καὶ τοῦ πνικτοῦ καὶ τοῦ αἵματος. Αὗται γὰρ εἰ 
xai σωματιχαὶ, ἀλλ᾽ ἀναγχαῖαι φυλάττεσθαι, ἐπειδὴ 
μεγάλα εἰργάζοντο χαχά. Καὶ ἕνα μὴ τις ἀνθυπενέγχῃ, 
Διὰ τί μὴ χαὶ Ἰουδαίοις τὰ αὐτὰ ἐπιστέλλομεν; ἐπήγα- 
γε λέγων: Μωῦσῆς éx γενεῶν ἀρχαίων κατὰ πόκιν 
τοὺς κηρύσσογτας ἑαυτὸν ἔχει" τουτέστι, Μωῦσῆς 
αὑτοῖς διαλέγεται συνεχῶς. Τοῦτο γάρ ἐστι τὸ, Κατὰ 
πᾶν σάδδατον ἀναγινωσχόμενος. Ὅρα πόση ἡ συγχα- 
κἀάδασις. “Ἔνθα οὐδὲν ξόλαπτεν, ἐπέστησεν αὐτοῖς διδά- 
σχαλον, xal ἐχαρίσατο χάριν οὐδὲν ἐμποδίζουσαν, ἐπι- 
τρέψας Ἰουδαίοις ἀχούειν αὐτοῦ χατὰ πάντα, xal ἀπ- 
άγων τοὺς ἐξ ἐθνῶν" εἶτα δι᾽ ὧν ἔδοξεν αὐτὸν τιμᾷν, 
xai ἐφιστάναι τοῖς ἑαυτοῦ, διὰ τούτων ἀπήγαγε τὰ ἔθνη 
ἴς αὐτοῦ. Διὰ τί οὖν μὴ παρ᾽ αὐτοῦ μανθάνουσι; Διὰ 


* Morel., δημηγορεῖν, b Alil, ἐκάλεσεν᾽ αἱ δὲ παρατηρή- 
τις. 


ARCHIEP. CONSTANTINOY. 25 


thv olxe(av ἀπείθειαν. Ἐντεῦθεν δείχνυσιν, ὅτι xal 
τούτους οὐδὲν πλέον δ:ἶ φυλάττειν. Εἰ δὲ οὐχ ἐπιστέλλομεν, 
οὐχ ὡς ὀφειλόντων αὑτῶν πλέον τι φυλάττειν, ἀλλ᾽ ὡς ἐχόν- 
των τὸν λέγοντα. Καὶ οὐχ εἶπε, Μὴ σχανδαλίζειν αὑτοὺς 
μηδὲ χαταστρέφειν, ὅπερ Παῦλος λέγει Γαλάταις, ἀλλὰ, 
WM) xaperoxy Air * ὅπερ οὐδὲν δείχνυσιν ὃν τὸ χατόρθωμα, 
ἀλλ᾽ ἣ μόνον ἐνόχλησιν. Οὕτως ἐξέλυσε τὸ πᾶν. Καὶ δο- 
κεῖ μὲν xal τὸν νόμον τηρεῖν τῷ ἐξ αὑτοῦ ταῦτα Aa6elv, 
ἔλυσε δὲ αὑτὸν τῷ μόνα λαθεῖν. Καίτοι γε πολλάχις a)- 
τοῖς ὑπὲρ τούτων διελέχθη " ἀλλ᾽ ἵνα δόξῃ χαὶ τὸν νόμον 
τιμᾷν, xal ταῦτα οὐχ ὡς ἀπὸ Μωῦσέως λέγων, ἀλλ᾽ ὡς 
ἀπὸ τῶν ἀποστόλων, χαὶ ἵνα πολλὰς ποιήσῃ τὰς ἐντολὰς, 
«1» μίαν διεῖλε. Τοῦτο μάλιστα αὑτοὺς ἀνέπαυσεν. Olxo- 
γομιχῶς δὲ γέγονε χαὶ ἡ ἀντιλογία, ἵνα μετὰ τὴν 
ἀντιλογίαν βεδαιότερον f| τὸ δόγμαο. Τότε ἔδοξε τοῖς 
ἀποστόλοις, φησιν, ἄνδρας ἡγουμέγους ἐν τοῖς 
ἀδε.1:»οῖς πέμψαι. Οὐ τοὺς τυχόντας, ἀλλὰ τοὺς ἡγου- 
μένους πέμπουσιν ἐχλεξάμενοι᾽ Τοῖς κατὰ ᾿Αντιόχειαν, 
φησὶ, xal Συρίαν καὶ Κιλικίαν, ἔνθα τὸ νόσημα 
ἐτέχθη. 

Y - [257] Ὅρα μηδὲν φορτιχὸν b χατ᾽ ἐχείνων λέ" οντας, 
ἀλλ᾽ εἰς ἕν ὁρῶντας μόνον, ὥστε ἀνατρέψαι τὸ Ὑεγενη- 
μένον" τοῦτο γὰρ χαὶ τοὺς ἐχεῖ στασιάζοντας ὁμολογῖ, σαι 
ἐποίει, Οὐχ εἶπον, ὅτι οἱ ἀπατεῶνες, οἱ λυμεῶνες, χαὶ ὅσα 
τοιαῦτα * χαίτοι ἔνθα ἐχρῆν, ποιεῖ αὐτὸ Παῦλος, ὡς ὅταν 
λέγῃ "D πιϊήρης παντὸς 60Aov " ἐνταῦθα δὲ χατορθω- 
θέντος, οὐχ ἔτι χρεία fjv. Καὶ ὄρα, οὐ τιθέασιν, ὅτι 
τινὲς ἐξ ἡμῶν ἐχέλευσαν ὑμᾶς τὸν νόμον τηρεῖν - ἀλλ᾽, 
᾿Ἑτάραξαν ὑμᾶς .«1όγοις ἀγαοκευάζοντες. Οὐδὲν xv- 
ριώτερον τῆς λέξεως * οὐδεὶς οὕτως εἶπε. Τὰς ἤδη βε- 
δαιωθείσας ψυχὰς, φησὶν, ἀνασχευάζοντες, καθάπερ ἐπὶ 
οἰχοδομῆς τὰ ὑπ᾽ ἐχείνων γεγενημένα τιθέντες. Οἷς, 
φησὶν, οὐ διεστειιάμεθα. “Εδοξεν οὖν ἡμῖν γενομέ- 
voic ὁμοθυμαδὸν σὺν τοῖς ἀγαπητοῖς. El. ἀγαπητοὶ, 
οὐ χαταφρονήσουσιν αὑτῶν * εἰ παρέδωκαν τὰς ψυχάς, 
καὶ αὐτοὶ ἀξιόπιστοί εἶσιν. ᾿Απεστάϊλκαμεν οὖν, φησὶν, 
Ἰούδαν καὶ Σίλαν, καὶ αὐτοὺς διὰ Aóyov ἀπαγγέλ- 
Jorrac τὰ αὐτά. "Ἔδει γὰρ μὴ τὴν ἐπιστολὴν παρεῖναι 
μόνον, ἵνα μὴ λέγωσιν, ὅτι συνήρπασαν, ὅτι ἄλλα ἀντ᾽ 
ἄλλων εἶπαν. Τὸ ἐγχώμιον τὸ περὶ Παῦλον ἐνέφραξεν 
αὐτῶν τὰ στόματα. Διὰ γὰρ τοῦτο οὔτε Παῦλος ἔρχεται 
μόνον οὔτε Βαρνάδας, ἀλλὰ xaX ἄλλοι ἀπὸ τῆς Ἐχχλη- 
σία;, ἵνα μὴ ὕποπτος ἧ, ἐπειδὴ αὐτὸς ἀντελαμάνετο 
τοῦ δόγματος, οὔτε οἱ ἀπὸ Ἱἱεροσολύμων μόνοι. Δείχνυσι 
πῶς ἀξιόπιστοί εἶσιν " οὐχ ἐξισοῦντες ἑαυτοὺς, φησίν : 
οὐχ οὕτω μαίνονται. Διά τοι τοῦτο xal τὸ, ᾿Α»θρώποις 
«αραδεδωχόσι τὰς ψυχὰς αὐτῶν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος 
τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, προσέθηχε " καὶ 
κἶνος ἕνεχεν εἶπεν, Ἔδοξε τῷ ἁγίῳ Πνεύμαει καὶ 
ἡμῖν, χαίτοι ἤρχει εἰπεῖν, Τῷ ἀγίῳ Πγεύματι ; Τὸ μὲν, 
Τῷ ἀγίῳ Πνεύματι, ἵνα μὴ νομίσωσιν ἀνθρώπινον εἷ- 
ναι * τὸ δὲ, Ἡμῖν, ἵνα διδαχθῶσιν, ὅτι χαὶ αὐτοὶ xal 
ἀποδέχοντας, xal iv περιτομῇ ὄντες. Μηδὲν πιλέον, 
φησὶν, ἐπιτίθεσθαι βάρος ὑμῖν. Ταῦτα λέγονσιν, ἐπειδὴ 
πρὸς ἀνθρώπους ἀσθενεῖς ἕτι ὁ λόγος fiv, χαὶ πεφούη- 
μένους αὐτούς * διὰ τοῦτο xal τοῦτο πρόσχειται. Δεί- 
χνυσι δὲ οὐχὶ συγχαταδάσεως ὄντα τὸν λόγον, οὐδὲ ἐπειδὴ 
ἐφείδοντο αὐτῶν οὐδὲ ὡς ἀσθενῶν * ἀλλὰ τοὐναντίον " 
πολλὴ γὰρ καὶ τῶν διδασχάλων αἰδὼς ἦν ἐχεῖνο γὰρ 
περιττὸν βάρος ἣν. "Opa βραχεῖαν ἐπιστολὴν οὐδὲν πλέον 
ἔχουταν, οὐδὲ χατασχευὰς οὐδὲ συλλογισμοὺς, ἀλλ᾽ ἐπί- 
ταγμα ** Πνεύματος γὰρ fjv νομοθεσία. "Ave χαὶ χάτω 

* Sequentia, τότε.... φησίν, desunt in απο. 5 [dem, "Ὅρα 


Mh φορτιχώτερον. “ Quidam, οὐδὲ λογισμοὺς, ἀλλ' émtér- 


911 
aubindicat. Quodnam illud ? Hi , inquit , ante omnes. 
Postea vero convertam me et regdificabo tabernaculum 
Duvid , quod decidit. Si quis accurate exploret , Davi- 
dis regnum nunc stare inveniet. Nam cum ex eo pro- 
gnatus regnet , stat ubique regnum ejus. Quid pro- 
sunt enim domicilia et urbs , si subditi non sint? et 
quid damni ex urbis excidio , cum omnes etiam ani- 
mas suas impendere velint? taque non modo stat , 
sed et omnium splendidissimum factum est : nam per 
totum nunc orbem celebratur. lllud evenit : ergo et 
loc evenire oportet. Ubi autem dixit , Reedificubo , 
causam addit : Ut requirant ceteri homines Dominum. 
Si ergo ideo erecta est civitas propter eum , qui ex 
ipsis, palam est rezdifica*e civitatis causam fuisse 
gentium vocationem. Quinam sunt fieliqui ? Illi qui 
tunc relinquebantur. Sed vide illum et ordinem cu- 
stodire , et secundos illos inducere. Dixit Dominus, 
qui facit h&c omnia. Non modo dicit, sed el facit : 
crgo Dei opus est vocatio gentium. Aliud erat quod 
q'izerebatur , quod clarius dicebat Petrus : Nan opor- 
tet illos circumcidi. Cur ergo hzec concionaris? Sane 
non hoc dicebant illi, quod credentes non admit- 
tendi essent, sed quod cum lege admittendi. Et hoc 
ctiam Petrus bene concionatus est; sed quia illud 
inaxime omnium auditores turbabat , hoc etiam Ja- 
cobus curat. Et vide, id quod oportebat lege statui , 
non servaudam esse legem , id Petrus induxit : quod 
vero nostrum est , quodque jam olim susceptum fuit , 
lioc dicit iste, et versatur in eo , de quo nihil scri- 
ptum erat; ut per rem concessam illorum curata 
mente, hoc etiam opportune induceret. /deo ego 
judico non inquielari eos , qui ex gentibus convertuntur ; 
id est , non avertendos esse. Nam si Deus vocavit , 
et ille observationes avertunt, contra Deum pugna- 
nius. Et recte dixit, Qui er gentibus convertuntur , 
declarans supernam de illis Dei providentiam , ipso- 
rumque obsequentiam vocanti obtempcrantium. Quid 
sibi vult illud, Judico ego? ld est, cum potestate 
dico rern ita esse. Sed scribendum ipsis esse ut absii- 
neant , inquit , ab immolatis idolorum , a fornicatione , 
a suffocato et sanguine, Hxc enim licet corporalia , 
observatu necessaria sunt, quia magna pariebant 
mala. Ne quis vero objiciat : Quare non Judaris etiam 
talia scribimus ? adjicit : Moyses a temporibus antiquis 
per emnes civitates habet qui yredicent eum; id est, 
Moyses illis frequenter loquitur. Hoc sibi vult enim 
illud, Per omne sabbatum legitur. Vide quantum se 
attemperet. Ubi nihil nocuit , doctorem illis instituit , 
et gratiam largitus est , nihil impedientem , permit - 
tens Jud:eis ut illum per omnia audiant, et gentiles 
ab eo abducens : deinde ex iis , queis videbatur ipsum 
lionorare et suis doctorem constituere , gentes ab illo 
abduxit. Cur ergo ab illo non discunt ? Ob inobsequen- 
tiam suam. Hinc ostendit , ipsis nihil ultra observan- 
dum 6556. Quod si non scribamus , non est quod illi 
debeant aliquid amplius observare ; sed quod illi h»c 
dicentem liabeant. Nec dicit : Ne scandalizemus eos, 
neque subvertamus , ut l'aulus Galatis dixit ( αι. &. 
1); sed , Ne inquietemus : id quod nibil aliud opus 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XXXIII. 


Indicat , quam obturbationem, Sie totum solvit. Et 
videtur quidem etiam legem servare, quod ex ills 
h:ec assumat; sed solvit illam , quod bzc sola assu- 
mat. Atqui sape illis de his loquutus est ; sed ut vide- 
retur etiam legem honorare, neque hzee quasi a 
Moyse dicere , sed quasi ab apostolis; et ut multa 
faceret precepta, unum divisit. Hoc illos maxime 
sedavit, Ex providentia vero dissensio facta est , ut 
post dissensionem firmius esset dogma. Tunc placuit 
apostolis , inquit , viros primarios in fratribus mittere. 
Non vulgares , sed przecipuos mittunt electos ; Jis qui 
Antiochi erant , inquit , in. Syria εἰ in Cilicia , ubi 
morbus ortus fuerat. 

9. Vide quomodo nihil molestum contra illos di- 
cant , scd id unum spectent, ut recte res curetur. 
Hoc enim efliciebat , ut qui illic seditionem move- 
rant, confiterentur. Non dixerunt, Seductores et 
perniciosi , et lis similia ; licet ubi opus est hoc fa- 
ciat Paulus , ut cum dicit : O plene omni dolo ( Act. 
13. 10 ) ! hic vero cum einendati essent, non erat 
opus. Et vide : non hoc ponunt, Quidam ex nobis 
jusserunt vos legem servare ; sed, Turbaverunt vos 
verbis evertentes. Nulla magis propria dictio erat ; 
nullus ita dixit. Animas qu:e jam firmat:e erant , in- 
quit , subvertentes, quasi in zedificio , qu:e ab illis facta 
erant ponentes. Quibus , inquit, non precepimus. 
Placuit ergo nobis una collectis unanimiter cum dilectis. 
Si dilecli , ion contemnent eos : δὶ tradiderunt ani- 
mas, ipsi quoque fide digni sunt. Misimus ergo, 
inquit , Judanl et Silam , et ipsos verbo annuntiantes 
hec. Oportebat enim , ut non epistola sola compare- 
rel , ne dicerent ipsos extorsisse , el alia pro aliis 
dixisse. Laus Pauli et socii eorum ora obstruxit. Ideo 
namque neque Paulus solus neque Barnabas solus 
venit , sed etiam alii dc Ecclesia, ne utervis suspe- 
ctus esset , quia dogma illud amplexus erat, neque 
ii tantum qui ab Jerosolymis. Ostendit quam fide 
digni sint : non ex:equantes 86, inquit ; neque enim 
ita insaniunt. ldeoque addidit illud, Hominibus qui 
tradiderunt animas suas pro nomine Domini nostri Jesu 
Christi. Et cur dixit, Visum est Spiritui sancto et no- 
bis , quum sufficeret dixisse , Spiritui sancto ἢ lMud , 
Spiritui sancto , ponitur , ne putarent humanum quid 
esse ; illud vero, Nobis, ut discerent ipsos etiam 
admittendos esse, licet in circumcisione essent. . 
Nihil ultra , inquiunt , vobis imponi onus. llzc dicunt , 
quia ad infirmos sermo erat , et formidolosos : ideo- 
que et hoc adjicitur. Ostendit autem non indulgent: 
sermonem esse , ut parcerent illis ut infirmis ; imo 
contra. Magnus enim doctorum pudor erat : id vero 
superfluum fuisset onus. Vide brevein epistolam nihil 
redundans habentem , nec apparatum nec syllogi- 
8Inos , sed praeceptum : erat enim lex Spiritus. Sepe 
hoc vocant onus. Congregata multitudine tradiderunt 
epistolam. Post epistolam et ipsi verbis exhortantur. 
Hac item re opus erat , ut ab omni suspicione libera» 
rentur. Εἰ ipsi , inquit, cum essent prophete , serio- 
nibus multis exhortati «unt. frutres. Quam fide digni 
essent lic ostenditur ; potuisset εἰ Paulus ; scd hos 


945 


adesse opus erat. Facto autem ibi aliquanto tempore , 
dimissi sunt. cum pace. Non. jam seditio, non jam 
aversio, Ilic mihi videtur illos dexteram accepisse, 
ui ipse ait : Dezieras dederunt mihi et Barnaba com- 
munionis ( Galat. 9. 9 ). Postea dicit : Nihil mihi ad- 
diderunt ( Ibid. v. 6). Ejus namque sententiam con- 
firmarunt , laudaverunt , eam et mirati sunt. Osten- 
dit hoc posse humanis ratiociniis conspici , nec soluin 
a S;iritu , quia adiniserunt peccatum correctu . difhi- 
cile : tales quippe res non egent Spiritu. Ostendit 
Cwli^ra non esse necessaria; imo superflua esse, 
siquidem hiec necessaria. Ab his si servaveritis vos 
ipsos, inquit , bene facietis. Declarat nihil ipsis deesse, 
scd lioc sufficere. Poterat et sine literis, sed ut lex 
ita scripta esset, epistolam mittunt. Et iterum , ut 
legi obtemperarent , εἰ illis dicebant, et illi hoc fa- 
ciebaut, et cum pace. Verum ne offendiculo nobis 
sint h vretici. Vide enim in principio pr:edicationis 
quot offendicula : non dico ea , qu: ab iis qui foris ; 
illa quippe uihil eraut ; sed quae intus. Primo Ana- 
nias : deinde murmur ; hinc Simon magus ; postea ii, 
qui Petrum accusabant ob Cornelium ; sub hzc fa- 
mes ; demum hoc ipsum caput malorum. 

Non potest liic bonum esse sine malo. — Neque enim 
potest bonum quodpiam esse, quin sit etiam aliquod 
malum. Ne itaque turbemur, si quidam scandalizen- 
tur; sed et pro his gratias agamus Deo, quia nos 
probatiores eflicit. Neque enim afflictiones tantum, 
$ d etim tentationes nos splendidiores reddunt. Qui 
enim, nemine in errorein inducente , veritati lere , 
non veliemens veritatis amator fuerit; scd qui multis 
rewahentibus hzret, ille clarus. Quid ergo? an liac 
de causa flunt scandala? Non dico, quod Deo hoc fa- 
ciente : absit; sed quod ille per illorum nequitiam 
nobis benefaciat : nam ipse illa fieri numquam vo- 
luisset. Da illis, inquit, wt wnum sint (Joan. 17. 91). 
Cum autem scandala (iunt, nihil ipsis nocent, sed 
etiam prosunt illis; sicut et martyribus inviti prosunt, 
qui illos ad martyrium traliunt; non tamen a Deo ad 
lioc impelluntur : sic et hoc loco, ne videainus quod 
multi scandalizentur. Hoc indicium est dogma esse 
eximium, quod multi simulent et imitentur : neque 
enim siimularent nisi bonum esset. Et hoc jam vobis 
palam faciam. 

4. Unguenta quis fragrantia sunt, a multis adulteran- 
tur, ut, verbi gratia, folium amomi. Quia enim rara 
sunt et necessaría, multa spuria flunt. Nemo igitur vo- 
luerit rem vilem adulterare. Vita pura multos habet 
qui se adulterent : nemo autem simulare se velit im- 
probum, sed potius monachum. Quid ergo gentilibus 
dixerimus? Venit gentilis et ait, Volo fleri Clristia- 
nus, sed nescio eui adhzeream : mult: apud vos sunt 
pugr.», seditiones et tumultus : quod dogma eligam ? 
quod przeferam ? Singuli dicunt : Ego veritatem dico. 
Cui credam, qui nibil Seripturarum sciam ? Et illi 
utrinque idem proferunt. Sane hoc admodum fit in 
nobis. Nam si quidem diceremus nos ratiociniis cre- 
dere , merito turbareris : si vcro Scripturis nos cre- 
dere dicamus, iisque simplicibus et veris, facile tibi 


$. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP, 


214 


fuerit judicare. Si quis cum illis consentit, Christiauus 
est; si puguat cum illis, hic procul est ἃ canone, 
Quid ergo, si ille veniens dixerit, sic babere Scriytu- 
ram; tu vero ali^ modo dixeris, et diverse interpre- 
temini Scripturas, sensus illarum distrahentces? Tu 
igitur, dic milii, mentemne habes ac judicium ? FA 
quomodo possim, inquiet, cum nesciam dijudicare 
vestra? discipulus esse volo, tu vero me jain doct- 
rem facis. Si hzec dixerit, quid respondebimus ? quo- 
modo illi persuadebimus? Interrogemus, an hoc sit 
obtentus : interrogemus, an gentiles damnet. Omni- 
no quidpiam dicet : neque cnim non damnatis illis, 
ad nostra accedet. Interrogemus qua de causa con- 
demnet : non enim temere condemnat. Manifestum 
est dicturum esse. quia numina illa sunt creaturz, 
nec esse illa iucreatum Deum. Recte. Si hoc apud 
alias h:ereses. inveniat , contrarium vero apud nos, 
quo opis est sermone? Omnes confitemur Christum 
esse Deum. Sed videamus qui pugnent , qui non pu- 
guent. Nos qui dicimus esse Deum , digna Dco loqui- 
mur, quod potestatem habeat, quod non sit servus, 
quod sit liber, quod a seipso omnia faciat : ille vero 
contra. Rursum interrogo, si medicinam discere ve- 
lis, nun obiter et perfunctorie, qu:e»o, ea quxe dicun- 
tur suscipies, tametsi multa apud illos sint dogmata "Ὁ 
Si ergo simpliciter omnia qux audies accipias, hoc 
viri non esset : si autem judicio et mente valeas, quod 
bonum verumque est omnino scies. Filium nos dici- 
nius, et quod verum est dicimus : il!i vero dicunt qui- 
dem, sed non confitentur. Ut vero clarius loquar, illi 
quosdam habent, a quibus appellantur, haresisrehze 
certe nomen : sic siugula» havreses; nobis vir nullus 
nomen indidit, sed ipsa fides. Verum hoc prztexius 

obtentusque est. Cur enim, quzxso, quando vestem 

empturus es, quamvis in arte textoria imperitus, non 

illa profers verba : Emere nescio, me decipiunt ; sed 

nihil non agis ut discas ? Etiam si quidvis aliud emere 

cupias, omnia curiose perquiris ; hic yero ita loqueris. 
Itaque sic loquens, nihil omnino suscipies. Sit enim 
aliquis nullum omnino dogma habens; si dicat ille id, 
quod tu de Christianis dicis : Tanta multitudo homi- 
num est, et varia habent dogmata ; alius gentilis est, 
alius Judzeus, alius Christianus : nullum amplecti do- 
gma oportet : illi enim inter se pugnant : ego disei- 
pulus sum, judex essc nolo, neque ullum dogtna con- 
denmnare : non jam ille prztextus locum habet. Ut 
enim adulterinum ejicere potuisti, sic poteris huc ac- 
cedens, quid sit utile explorare. Nam qui nullum do- 
gma condemnat, hoc facile dicet : qui vero damnat, 
elsi nihil eligat, progressu temporis poterit videre 
quid oporteat. Ne prxetextus quaeramus : omnia quippe 
facilia sunt. Vis ostendam tibi hzc pratextum essc ἢ 
Scis qu:e facienda, qux non facienda? cur ergo non 
quz facienda sunt facis , sed qux non facienda? Fac 
illa, et recta ratione qu:xre a Deo, et ipse tibi omniuo 
revelabit. Deus enim, inquit, non est personarum acce- 
ptor (Act. 10. 54); sed in omni gente qui timet Deum 


! Unus habet..., discere velis; tamctsi. multa apud illos 
sin! doqinzta, omissis interposis. 


45 
βχύος χαλοῦσι. Καὶ πάλιν συγαγαγόνεες τὸ πλῆθος, 
ἐπέδωχαν τὴν ἐπιστολήν. Μετὰ τὴν ἐπιστολὴν xal 
αὐτοὶ παραχαλοῦσι τῷ λόγῳ ^ ἔδει γὰρ xal τοῦτο, ὥστε 
“πάσης ὑποψίας ἀπαλλαγῆναι. Καὶ αὑτοὶ, φησὶ, προφρῆ- 
ται ὄντες, διὰ Adpov ποι1ιλ1οῦ παρεκάλεσαν τοὺς 
ἀδε.ϊφούς. Τὸ ἀξιόπιστον ἐνταῦθα δείχνυσιν. Ἐδύνατο 
μὲν γὰρ χαὶ Παῦλος" ἀλλὰ τούτους ἔδει. Ποεήσαντες δὲ 
χρόνον, ἀπελύθησαν μετ᾽ εἰρήνης. Οὐχ ἔτι στάσις, 
οὐχξἕτι ἀποστροφή. Ἐνταῦθά μοι δοχεῖ τὴν δεξιὰν αὖ- 
τοὺς εἰληφέναι, χαθὼς αὐτός φησι, Δεξιὰς ἔδωχαν ἐμοὶ 
καὶ Βαργάδᾳ κοινωνίας 5, Εὖτα λέγει, ὅτι Οὐδέν μοι mpoa- 
ἀνέθεντο. Τὴν γὰρ αὐτοῦ γνώμην ἐχύρωσαν" ἐπήνεσαν 
αὐτὴν χαὶ ἐθαύμασαν. Δείχνυσιν, ὅτι καὶ ánh ἀνθρωπίνων 


λογισμῶν τοῦτο δυνατὸν συνιδεῖν, μήτι γε ἀπὸ Πνεύμα-᾿ 


tog μόνον, ὅτι ἥμαρτον ἁμαρτίαν οὐχ εὔχολον διορθωθῇ,- 
ναι" τὰ γὰρ [258] τοιαῦτα οὐ Πνεύματος δεῖται. Δείχνυσιν, 
ὅτι τὰ ἄλλα οὐχ ἀναγχαῖα, ἀλλὰ περιττὰ, εἴ γε ταῦτα 
ἀναγχαῖα. ᾿Εξ ὧν διατηροῦντες ἑαυτοὺς, φησὶν, εὖ 
πράξετε. Δείχνυσιν, ὅτι οὐδὲν αὐτοῖς λείπει, ἀλλ᾽ ἀρχεῖ 
τοῦτο. δύνατο μὲν γὰρ xai χωρὶς γραμμάτων, ἀλλ᾽ 
ὥστε νόμον εἶναι ἔγγραφον, ἐπιστέλλουσι. Καὶ πάλιν, 
ὥστε πεισθῆναι τῷ νόμῳ, xal ἐκείνοις ἔλεγον, χαὶ ἐχεῖ- 
vot τοῦτο ἐποίουν, xal μετ᾽ εἰρήνης. Μὴ δὴ σχανδαλιξώ- 
μεθα ἐπὶ τοῖς αἱρετικοῖς. Ὅρα γὰρ ἐν προοιμίοις τοῦ 
χηρύγματος πόσα σχάνδαλα" οὐ λέγω τὰ παρὰ τῶν ἔξω- 
θεν * ταῦτα γὰρ οὐδὲν ἣν * ἀλλὰ τὰ ἔνδον. Οἷον πρῶτον, 
ὁ 'Avaviac, ἔπειτα ὁ γογγυσμὸς, ἔπειτα Σίμων ὁ Μάγος, 
ἕπειτα οἱ ἐγκαλοῦντες. Πέτρῳ διὰ Κορνήλιον, ἔπειτα ὁ 
ἡεμὺς, ἔπειτα αὐτὸ τοῦτο τὸ χεφάλαιον τῶν χαχῶν. 

Οὐδὲ γὰρ Évt χαλοῦ τινος γινομένου μὴ συνυφεστάναι 
Χαὶ πονηρόν. Μὴ δὴ θορυδώμεθα, εἴ τινες σχανδαλίζον- 
ται, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ τούτων εὐχαριστῶμεν τῷ Θεῷ, ὅτι 
εὐδοχιμωτέρους ἡμᾶς ποιεῖ. Οὐ γὰρ δὴ αἱ θλίψεις μό- 
νον, ἀλλὰ xal αὐτοὶ οἱ πειρασμοὶ λαμπροτέρους ἡμᾶς 
ἐργάζονται. Ὁ μὲν γὰρ, μηδενὸς ὄντος τοῦ πλανῶντος, 
τῆς ἀληθείας ἐχόμενος, οὐχ ἂν εἴη σφοδρὸς ἐραστὴ; τῆς 
ἀληθείας * ὁ δὲ πολλῶν ἀφελχόντων, οὗτος εὐδόχιμος. Τί 
03» ; διὰ τοῦτο γίνεταιτὰ σχάνδαλα; Οὐ λέγω, ὡς τοῦ Θεοῦ 
ταῦτα ποιοῦντος" μὴ γένο:το" ἀλλὰ xal ὡς; ἀπὸ «0; ἐχείνων 
πονηρίας εὐεργετοῦντος ἡ μᾶς - ἐπεὶ αὐτὸς οὐδέποτε ἐδού- 
λετὸ γενέσθαι. Δὸς αὐτοῖς, φησὶν, tra ὃν ὦσιν " ἐπειδὴ 
δὲ γίνεται τὰ σχάνδαλα, οὐδὲν τούτους βλάπτει, ἀλλὰ xal 
ὠφελεῖ. “Ὥσπερ οὖν καὶ τοὺς μάρτυρας ἄχοντε; ὠφελοῦ- 
σιν οἱ ἐπὶ τὸ μαρτύριον ἕλχοντες, οὐ μὴν ὑπὸ τοῦ Θεοῦ 
ὠθοῦνται πρὸς τοῦτο * οὕτω δὴ χαὶ ἐνταῦθα, μὴ ἴδωμεν 
ὅτι σχανδαλίζονται. Τοῦτο αὐτὸ τεχμήριον φοῦ σπουδαῖον 
εἶναι τὸ δόγμα, τὸ πολλοὺς ὑποχρίνεσθαι χαὶ μιμεῖσθαι" 
o) γὰρ ἂν, εἰ μὴ καλὸν ἦν, ὑπεχρίνοντο b . Καὶ τοῦτο 
£5» ποιήσω ὑμῖν φανερόν. 

δ᾽͵ Τὰ μύρα τὰ εὐώδη ταῦτα ἔχει τοὺς νοθεύοντας αὐτὰ, 
οἷον φύλλον ἅμωμον. Ἐπειδὴ γὰρ σπάνιά ἐστι xal ἀν- 
αγχαῖα, πολλὰ xaX νόθα γίνεται. Οὐδεὶς οὖν ἂν ἕλοιτο 
ἄλλο τι τῶν εὐτελῶν νοθεῦσαι. Ὃ βίος ὁ χαθα- 
p^« πολλοὺς ἔχει τοὺς νοθεύοντας * οὐδεὶς δὲ ἂν ἕλοιτο 
ὑποχρίνεσθαι τὸν ἐν φαυλότητι, ἀλλὰ τὸν ἐν μοναδιχῷ 
βίῳ. Τί οὖν ἂν εἴποιμεν πρὸς τοὺς Ἕλληνας; Ἔρχεται 

Ἕλλην χαὶ λέγει, ὅτι Βούλομαι γενέσθαι Χριστιανὸς, 
ἀλλ᾽ οὖχ οἶδα τίνι προσθῶμαι μάχη παρ᾽ ὑμῖν πολλὴ 
xai στάσις, πολὺς θόρυδος " ποῖον ἕλωμαι δόγμα ; τί 
αἱρήσομαι; Ἕκαστος λέγει, ὅτι Ἐγὼ ἀληθεύω. Τίνι 
“εισθῶ, μηδὲν ὅλως εἰδὼς ἐν ταῖς Γραφαῖς - Κἀχεῖνοι τὸ 

σὑτὸ προδάλλονται. Πάνυ γε € τοῦτο ὑπὲρ ἡμῶν. Εἰ μὲν 


* |dem χοινωνίας. ᾿Ενταῦθα λέγει. b Morel. ὑκγκρίτοντας, 
* Alii, προδάλ)ονται. Τί οὖν; κάννγε. 


IN ACTA APOSTOLORUM IIOMIL. XXXIII. 215 


γὰρ ληγισμηΐῖς ἐλέγομεν πείθεσθαι, εἰχότως ἑἐθορύδου - 

εἰ δὲ ταῖς Γραφαῖς λέγομεν πιστεύειν, αὗται δὲ ἀπλαζ 
xaX ἀληθεῖς, εὔχολόν aot τὸ χρινόμενον. Εἴ τις ἐκείναις 
συμφωνεῖ, οὗτος Χριστιανός " εἴ τις μάχεται, οὗτος 
πόῤῥω τοῦ χανόνος τούτου. Τί οὖν, ἂν ἐχεῖνος ἐλθὼν εἴπῃ, 
τοῦτο ἔχειν τὴν Γραφὴν, σὺ δὲ ἕτερον λέγῃς, χαὶ ἄλλως 
παρεξηγῆσθςε [359] τὰς Γραφὰς, τὰς διανοίας αὐτῶν 
ἕλχοντες ; Σὺ οὖν, εἰπέ μοι, νοῦν οὐκ ἔχεις οὐδὲ χρίσιν ; 
Καὶ πῶς ἂν δυναίμην, φησὶ, μηδὲ εἰδὼς χρίνειν τὰ ὑμέ- 
τερα; μαθητὴς βούλομαι γενέσθαι, σὺ δέ με ἤδη διδά- 
σχαλον ποιεῖς. "Av ταῦτα λέγῃ, τί, φησὶν, ἀποχοινώ» 
μεθα; πῶς αὐτὸν πείσομεν ; Ἑρωτήσωμεν, εἰ μὴ σχῇ- 
dte ταῦτα καὶ πρόφασις " ἐρωτήσωμεν, εἰ χατέγνω τῶν 
Ἑλλήνων. Πάντως τι ἐρεῖ" οὐ γὰρ δὴ μὴ χαταγνοὺ:, ἐπὶ 
τἀ ἡμέτεραἢξει. Ἐρωτήσωμεν τὰς αἰτίας, 6v ἃς χατέγνω" 
οὗ γὰρ δὴ ἀπλῶς κατέγνω. Εὔδηλον ὅτι ἐρεῖ διὰ τὸ χτίσμα» 
τα εἶναι xal μὴ εἶναι ἄχτιστον Θεόν. Καλῶς. "Av οὖν 
τοῦτο μὲν eUpn παρὰ ταῖς ἄλλαις αἱρέσεσι, τὸ δὲ ἐναν- 
τίον παρ᾽ ἡμῖν, ποίον λόγου χρεία ; Πάντες ὁμολογοῦμεν, 
ὅτι ὁ Χριστὸς Θεός. ᾿Αλλ᾽ ἴδωμεν τίνες μάχονται, xat 
«ἶνες οὐ μάχονται. Ἡμεῖς λέγοντες Θεὸν, ἄξια θεοῦ xal 
φθεγγόμεθα, ὅτι ἐξουσίαν ἔχει, ὅτι οὐχ ἔστι δοῦλος, ὅτι 
ἐλεύθερος, ὅτι ἀφ᾽ ἑαυτοῦ πάντα ποιεῖ * ἐχεῖνος δὲ τοὺὐ- 
ναντίον. Πάλιν ἐρωτῶ, εἰ ἰατρὸς μέλλοις μανθάνειν, ἄρα 
ἁπλῶς xa ὡς ἔτυχεν, εἰπέ μοι, τὰ λεγόμενα χαταδέχῃ; 
χαίτοι πολλὰ * παρ᾽ ἐκείνοις δόγματα. Εἰ μὲνοὖν ἀπλῶς, 
ἅπερ àv ἀχούσῃς, χαταδέχῃ, οὐκ ἔστι τοῦτο ἀνδρός " 
εἰ δὲ χρίσιν ἔχεις xal νοῦν, πάντως εἴσῃ τὸ καλόν. Υἱὼν 
λέγομεν ἡμεῖς, ἐπαληθεύομεν ὃ λέγομεν " ἐχεῖνοι δὲ 
λέγουσι μὲν, οὐχ ὁμολογοῦσι δέ. Ἵνα δὲ χαὶ σαφέστερον 
εἴπω, &xelvot ἔχουσί τινας ἀτ' ὧν καλοῦνται, αὐτοῦ τυῦ 
αἰἱρεσιάρχον δηλονότι τὸ ὄνομα, xal ἐχάστη αἵρεσις 
ὁμοίως * παρ᾽ ἡμῖν ἀνὴρ μὲν οὐδεὶς ἔδωχεν ἡμῖν ὄνομα, 
ἡ δὲ πίστις αὐτή. ᾿Αλλὰ σχῇψις τοῦτο xal πρόφασις, 
Διὰ τί γὰρ, εἰπέ μοι, ἂν μὲν ἱμάτιον μέλλῃς πρίασθαι, 
χαίτοι γε ὑφαντιχῇς ἄπειρο; ὧν τέχνης, οὐ λέγεις ταῦτα 
τὰ ῥήματα, ὅτι Οὐχ οἶδα ἀγοράσαι, ἐμπαίζουσί μοι" ἀλλὰ 
πάντα ποιεῖς ὥστε μαθεῖν ; Κἂν ἄλλο ὁτιοῦν βουληθῇς 
ὠνήσασθαι, πάντα ποιεῖς πολυπραγμονῶν * ἐνταῦθα 
δὲ ταῦτα λέγεις. Ὥστε ἐπὶ τῷ λόγῳ τούτῳ οὐδὲν ὅλως 
χαταδέξῃ. Ἔστω γάρτις μηδὲν ὅλως δόγμα ἔχων, ἂν 
χἀκεῖνος λέγῃ ὃ περὶ τῶν Χριστιανῶν σὺ, Τοσοῦτο" πλῇ- 
θος ἀνθρώπων ἐστὶ, χαὶ δόγματα ἔχουσι διάφορα * ὁ μὲν 
Ἕλλην ἐστὶν, ὁ δὲ Ἰουδαῖος, ὁ δὲ Χριστιανός * οὐδὲ ἕν 
δεῖ δόγμα καταδέξασθαι " ἀλλήλοις γὰρ πολεμοῦσιν * ἐγὼ 
δὲ μαθητής εἶμι, γαὶ χριτὴς οὐ βούλομαι εἶναι, οὐδὲ 
ἔξω καταγινώσχειν b ἑνὸς δόγματος " οὐχέτι σοι αὕτη 
λοιπὸν ἡ πρόφασις χώραν ἔχει. Καθάπερ γὰρ ἴσχνασαν 
τὸ νόθον ἐχδαλεῖν, οὕτως ἰσχύσεις xal ἐνταῦθα ἐλθὼν 
δοχιμάσαι τὸ λυσιτελές. Ὁ μὲν γὰρ μηδενὸς ὅλως δόγ- 
μᾶτος χαταγνοὺς, εὐχόλως ταῦτα ἐρεῖ" ὁ δὲ χαταγνοὺς, 
χἂν μηδὲν ἡρημένος fj, ὁδῷ προδαίνων δυνήσεται συν- 
ἰδεῖν τὸ δον. Μὴ δὴ σχηπτώμεθα μηδ προφασιζώμε- 
θα’ πάντα γὰρ ῥάδια. Βούλει σοι δείξω, ὅτι πρόφασίς 
ἐστι ταῦτα ; Τὰ πραχτέα, χαὶ τὰ μὴ πραχτέα οἷδας ; διὰ 
τί οὖν τὰ πραχτέα μὴ πράττεις, ἀλλὰ τὰ μὴ πρακτέα Ὁ 
Πρᾶξον ἐχεῖνα, χαὶ ὀρθῷ λογισμῷ ζήτησον παρὰ τοῦ 
θεοῦ, χαὶ a516; σοι πάντως ἀποκαλύγει, Οὐχ ἔστιαροσε 
«xoJixrrc, qn, ó [360] Θεός“ ἀλλ’ ἐν παντὶ ἔθνει 6 
φοξούμενο; αὐτὸν, καὶ ἐργαξόμενος δικαυυτύνην, δεκτὸς 
αὐτῷ ἐστιν, Οὐχ ἔστι τὴν χωρὶς προλήψεως ἀκούοντα 
μὴ πείϑετθαι, “Ὥσπερ γὰρ εἰ χανών τις ἣν, πρὸς ὃν 


Lu np enbirur aatia sii, esáeris omissis, b jdem 


e rv. bb tfe MUSAE 


945 S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI 


πᾶντα ἀπευθύνεσθαι ἐχρῆν, οὐ πολλῆς ἔδει σχέψεως, 
ἀλλὰ τὸν παραμετροῦντα εὔχολον ἣν λαδεῖν * οὕτως καὶ 
vov. Πῶς οὖν οὐ συνορῶσι; Πολλὰ ποιεῖ, xal πρόληψις 
χαὶ ἀνθρώπιναι αἰτίαι. Τοῦτο χαὶ περὶ ἡμῶν, φησὶ, χαὶ 
ἐχεῖνοι λέγουσι. Πῶς ; Μὴ γὰρ ἀπεσχίσμεθα τῆς 'Ex- 
κλησίας ; μὴ γὰρ αἱρεσιάρχας ἔχομεν ; μὴ γὰρ ἀπ᾽ ἀν- 
θρώπων καλούμεθα ; μὴ γὰρ προηγούμενος ἡμῶν τίς 
ἐστιν, ὥσπερ τῷ μὲν Μαρχίων, τῷ δὲ Μαν!ιχαῖος, τῷ δὲ 
ἤΆρειος, τῷ δὲ ἄλλος τις αἱρέσεως ἀρχηγός ; El δὲ xa 
ἡμεῖς προσηγορίαν τινὸς ἔχομεν, ἀλλ᾽ οὐ τοὺς τῆς alpé- 
σεως ἄρξαντας, ἀλλὰ τοὺς προστάντας ἡμῶν xat χυδερ- 
νήσαντας τὴν Ἐχχλησίαν. Οὐχ ἔχομεν διδασχάλους ἐπὶ 
τῆς γῆς μὴ γένοιτο " ἕνα ἔχομεν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς. 
Κὰακχεῖνοι, φησὶ, τὰ αὐτὰ προθάλλονται. ᾿Αλλ᾽ ἐφέστηχε 
τὸ ὄνομα χατηγοροῦν αὑτῶν, xal ἐμφράττον τὰ στό- 
ματα. Πολλοὶ 4 γεγόνασιν Ἕλληνες, xal οὐδεὶς ταῦτα 





ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


216 


ἠρώτησε, xal παρὰ φιλοσόφοις fjv ταῦτα, xol οὐδεὶς 
ἐχωλύθη τῶν τὴν ὀρθὴν αἴρεσιν ἐχόντων. Δεὰ τί μὴ εἰ- 
πον ὅτε ταῦτα ἐχίνουν, ὅτι xal οὗτοι x&xstvot Ἰουδαῖοι" 
,πίνι δεῖ ἡμᾶς πείθεσθαι; ᾿Αλλ' ἐπείσθησαν ὡς ἔδει. Οὑ- 
χοῦν καὶ ἡμεῖς πειθώμεθα τοῖς τοῦ Θεοῦ νόμοις, χαὶ 
πάντα πράττωμεν χατὰ τὸ αὐτῷ δοχοῦν, χαὶ κατὰ τὴν 
αὑτοῦ βούλῇσιν πολιτευσώμεθα, ὡς ἔτι ἐσμὲν Ev τῷ παρ- 
ὄντι βίῳ, ἵνα μετὰ ἀρετῆς τὸν ὑπόλοιπον χρόνον τῆ; 
ζωῆς ἡμῶν διανύσαντες, τῶν ἐπηγγελμένων ἀγαθὼν 
τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτὸν ἐπιτυχεῖν δυνησώμεθα, xai σὺν 
τοῖς εὐαρεστήσασιν αὐτῷ τιμῆς ἀξιωθῶμεν, χάριτι xal 
φιλανθρωπίᾳ τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ αὐτοῦ, xai τοῦ πα- 
ναγίου καὶ ζωοποιοῦ Πνεύματος, τῆς μιᾶς xa ἁληθοὺς 
θεότητος, νῦν xaX ἀεὶ, χαὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. 
᾿ἸΑμήν. 


* Unus στόματα. Διὰ τί πολλοί. 





OMIAIA ΛΔ'. 


Παῦλος δὲ xal Βαρνάδας διέτριδον ἐν ᾿Αντιοχείᾳ, 
διδάσχογτες καὶ εὐαγγε.λιζόμεγνοι μετὰ xal ἑτέρων 
ποιλλὼν τὸν (1όγον τοὺ Κυρίου Μετὰ δέ τινας ἡμέ- 
pac εἶπε IlavAoc πρὸς Βαρνάδαν " Ἐπιστρέψαν- 
τες δὴ ἐπισκεψώμεθα τοὺς ἀδειϊφοὺς κατὰ xücar 
πόλιν, ἐν αἷς κατηγγείλαμεν τὸν Aóyor τοῦ Κυ- 
ρίου, πῶς ὄχουσιν. 

a'. Ὅρα πάλιν αὐτῶν τὸ ταπεινὸν, πῶς χαὶ ἑτέροις με- 
ταδιδόασι τοῦ λόγου. Καὶ ἤδη μὲν τῶν ἀποστόλων τῶν 
λοιπῶν τὸ ἦθος ἀνέγραψεν ἡμῖν ὁ Λουχᾶς, δειχνὺς ὅτι 
ὁ μὲν ἀπαλώτερος ἦν xaX μᾶλλον συγγνωμονιχὸς, οὗτος 
δὲ ἀκριδέστερος xaX αὐστηρότερος * διάφορα γάρ ἔστι τὰ 
χαρίσματα " ὅτι δὲ χαὶ τοῦτο χάρισμα, δῆλον. ᾿Αλλ᾽ 
ἐχεῖνο μὲν ἑτέροις ἤθεσιν ἀνθρώπων ἁρμόζει, τοῦτο δὲ 
ἑτέροις" xÀy μετασχε)άσωνται, γέγονεν ἄχρηστον [261] 
λοιπόν. Καὶ δοχεῖ μὲν εἶναί τις παροξυσμὸς, τὸ δὲ πᾶν 
οἰχονονία ἐστίν. Ὥστε γὰρ τοὺς προσήχοντας ἕχαστον 
τόπους ἀπολαδεῖν, τοῦτο γίνεται. Ἄλλως δὲ καὶ ἔδ-:ι 
πάντας οὐχ ὁμοτίμους εἶναι, ἀλλὰ τὸν μὲν ἄρχειν, τὸν 
δὲ ἄρχεσθαι " χαὶ τοῦτο οἰχονομιχόν. Κύπριοι μὲν γὰρ 
οὐδὲν τοιοῦτον ἐπεδείξαντο, οἷον οἱ ἐν ᾿Αντιοχείᾳ χαὶ οἱ 
λοιποί * xai ἐχεῖνοι μᾶλλον ἐδέοντο τοῦ ἤθους τοῦ ἁἀπαλω- 
τέρου, οὗτοι δὲ τούτου. Βωρνάδας δὲ &ÓovAsUcaro 
συμκπαραλαθδεῖν καὶ ᾿Ιωάγγνην τὸν καιούμενον Μάρ- 
xor * IlavAoc δὲ ἠξίου τὸν ἀποστάντα ἀπ᾿ αὐτῶν 
ἀπὸ llaupvA'ac, καὶ μὴ συνελθόντα αὑτοῖς εἰς τὸ 
ἔργον, μὴ cvpzapaAa6siv τοῦτον. ᾿Εγένετο οὖν παρ- 
οξυσμὲς, ὥστε χωρισθῆναι αὐτοὺς àx' ἀλλήλων, 
τόν τε Baprá6ar zapaAa6óvca τὸν Μάρκον, ἐκπιλεῦ- 
σαι εἷς Κύπρον * IlavAoc δὲ ἐπιλεξώμενος Σίλαν, 
ἐξῆ.1θε παραδοθεὶς τῇ χάριτι τοῦ Θεοῦ ὑπὸ τῶν 
ἀδειφῶν. Οὕτω χαὶ ἐν τοῖς προφήταις εὑρίσχομεν 
διαφόρους γνώμας xal διάφορα ἔθη οἷον ὁ Ἠλίας 
αὐστηρὸς, ὁ Μωῦσῆς πρᾶος. Καὶ ἐνταῦθα τοίνυν σφο- 
δρότερός ἐττιν ὁ Παῦλος. ᾿Αλλ᾽ ὅρα xal οὕτω τὸ 
ἐπιειχὲς αὐτοῦ. Ἡξίου, φησὶ, τὸν ἀποστάντα ἀπ' 
αὐτῶν ἀπὸ llaugvA(ac μὴ cvpzapaAa6siv. Ἰαθάπερ 
γὰρ τις στρατηγὸς οὐχ àv ἕλοιτο τὸν σχενοφόρον ἔχειν 
ἀεὶ βάναυσον * οὕτως οὐδὲ ὁ ἀπόστολος. Τοῦτο xal τοὺς 
ἄλλους ἐπαίδευε, χαὶ αὐτὸν ἐῤῥύθμιζεν ἐχεῖνον. Οὐχοῦν, 
φησὶ, χαχὸς ὁ Βαρνάδας; Οὐδαμῶς * ἀλλὰ χαὶ σφόδρα 
ἄτοπον τὸ νομίζειν τοῦτο. Πῶς δὲ οὐχ ἄτοπον ὑπὲρ οὕτω 
πράγματος μιχροῦ τοῦτον λέγειν γενέσθα! χαχόν; ᾿Αλλ᾽ 
ὅρα, ὅτι πρῶτον μὲν χαχὸν οὐδὲν γέγονεν, εἰ ὁλοχλήροις 
ἔθνεσιν ἀρχοῦντες, ἀπεσχίσθησαν ἀπ᾽ ἀλλήλων, ἀλλὰ 
χαὶ μέγα ἀγαθόν" ἔπειτα ὅτι εἰ μὴ τοῦτο ἦν, οὐχ ἂν 
εἴλοντο εὐχόλως ἀφιῖναι ἀλλήλους. Σὺ δέ μοι θαύμασον 


τοῦτον μηδὲ τοῦτο Χχρύψαντα. ᾿Αλλ᾽ el xa 4 χωρισθῆναι 
ἔδει, φησὶ, χωρὶς παροξυσμοῦ. Μάλιστα μὲν οὖν xax ἐν- 
τεῦθεν δείχνυται τὰ ἀνθρώπινα. Εἰ γὰρ ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ 
ταῦτο ἔδει γενέσθαι, πολλῷ μᾶλλον ἐνταῦθα. “Ἄλλως 
δὲ ὁ παροξυσμὸς οὖχ ἂν εἴη φαῦλος, ὅταν ὑπὲρ τοιού- 
των ἕχαστος ἀμφισθητῇ, xai μετὰ διχαίου λόγου. Εἰ 
μὲν οὖν τις αὐτῶν τὸ ἑαυτοῦ ζητῶν παρωξύνετο, xal 
τὴν εἰς αὐτὸν τιμὴν, καλῶς * εἰ δὲ παιδεῦσαι xal δ'δά- 
Ext ἑχάτερος βουλόμενος, ὁ μὲν ταύτην, Ó δὲ ἐχεΐνην 
ὥδευον, τοῦτο ποῖον ἔγχλημα ; Πολλὰ xa ἀνθρωπίνῃ 
διανοίᾳ ἐποίουν * οὐ γὰρ ἦσαν λίθοι ἣ ξύλα. Καὶ ὄρα 
Παῦλον χατηγοροῦντα, xai τὴν αἰτίαν λέγοντα. Ἡ δεῖτο 
γὰρ τὸν Βαρνάδαν ἀπὸ ταπεινοφροσύνης πολλῆς, ἅτε 
χεχοινωνηχότα ἐν τοσούτοις αὑτῷ xaX μετ᾽ αὑτοῦ ὄντα " 
ἀλλ᾽ οὐχοὕτως ἡδεῖτο, ὥστε xal παριδεῖν τὸ δέον. Τίς 
μὲν οὖν ἄμεινον ἑδουλεύσατο, οὐχ ἡμῶν ἀποφήνασθαι " 
τέως δὲ, ὅτι μεγάλη γέγονεν οἰχονομία, εἴ γε οὗτοι μὲν 

ἔμελλον δεύτερον ἐπισχέψεως ἀξιοῦσθαι, ἐκεῖνοι δὲ οὐξὲ 

ἅπαξ. Οὐχ ἁπλῶς διέτριδον ἐν ᾿Αντιοχεΐᾳ, ἀλλ᾽ ἐδίδα- 

σχον. Τί ἐδίδασχον ; τί δὲ εὐηγγελίζοντο ; Ἰοὺς τε ἴδη 
πιστοὺς, τούς τε οὐδέπω. Ἐπειδὴ γὰρ μυρία σχάνδαλα 
ἦν, ἔδει τῆς αὐτῶν παρουσίας. Τὸ ζητούμενον. οὐχ ὅτι 
διηνέχθησαν [262] tv ταῖς γνώμαις, ἀλλ᾽ ὅτι συγχκατέθη ταν 
ἀλλήλοις ἰδεῖν. Οὕτω μεῖζον ἀγαθὸν γέγονς τὸ b χωρι- 
σθῆναι, xal πρόφασιν Ex τούτον τὸ πρᾶγμα ἕλαδε. Τί 
οὖν; ἐχθροὶ ἀνεχώρησαν ; Μὴ γένοιτο. Ὁρᾷς γὰρ μετὰ 
τοῦτο Βαρνάδαν πολλῶν ἐγχωμίων ἀπολαύοντα παρὰ 
Παύλου ἐν ταῖς ᾿Ἐπιστολαῖς. Παροξυσμὸς, φησὶν, ἐγέ- 
γεῖο, οὐχ ἔχθρα οὐδὲ φιλονεικία. Τοσοῦτον ἴσχυσεν ὁ 
mapotusphe, ὥστε χωρίσαι" xai εἰχότως. Ὅπερ γὰῤ 
ἔχαστης ὑπέλαθεν εἶναι λυσιτελὲς, τοῦτο μετὰ ταῦτα οὗ 
προσήχατο διὰ τὴν πρὸς ἐχεῖνον χοινωνίαν. 

(B. Ἐμοὶ δοχεῖ χαὶ χατὰ σύνεσιν γεγενήσθαι τὸν χωρι- 
σμὸν, xal πρὸς ἀλλήλους εἰπεῖν, ὅτι Ἐπειδὴ ἐγὼ οὐ βού» 
Aopat σὺ δὲ βούλει, ἵνα μὴ μαχώμεθα, διανειμώμεθϑα 
τοὺς τόπους. Ὥστε πάνν εἴχοντο; ἀλλήλοις τοῦτο E ποίουν. 
Ἑδούλετο γὰρ στῆναι τὸ Παύλου Βαρνάθας " διὰ τοῦτο 
καὶ ἀνεχώρησεν * ἐδούλετο καὶ Παῦλος ὁμοίως τὸ ἐχεί- 
vou διὰ τοῦτο xa αὐτὸς τὸ ἴσον ποιεῖ xal ἀναχωρεῖ. Εἴθε 
καὶ ἡμεῖς τοιούτους ἐχωριζόμεθα χωρισμοὺς, ὥστε ἐπὶ 
χήρυγμα ἀπιέναι  Παῦ1ος δὲ, φησὶν, ἐπιλεξάμενος 
τὸν Σίλαν, ἐξῆ.1θε παραδοθεὶς τῇ χάριτι τοῦ Θεοῦ 
ὑπὸ τῶν ἀδειϊρῶν. Θανμαστός ἔστιν οὗτος ὁ ἀνὴρ, 


* Unus κρύψαντα, ὅλως δὲ εἰ καί. 


b ᾿Αγαθὸν εἶναι τό, sic 
quidam. 


οὐϑ 
et facit justitiam, acceptus illi est. Non potest is, qui 
absque przjudicata opinione audit, non persuaderi. 
Ct enim si regula quzdam esset, ad quam omnes 
dirigi oporteret, non multa consideratione opus esset, 
sed male metientem facile deprehenderemus : ita et 
nunc. Quomodo ergo non vident ? Multa id efficiunt, 
prajjudicata opinio, humanzque causze. Hoe etiam de 
nobis, inquies, illi dicunt. Quomodo? num ab Eccle- 
sia nos excidimus ? nuin haresiarchas habemus? num 
ah homiuibus nomen accipimus? num dux quispiam 
nobis est, ut illis Marcion, illis Manichzus, illis 
Arius , illis alius hzresis princeps? Quod si nos cu- 
juspiam nomen feramus ; at.non habemus sectze au- 
ctores, sed praefectos et gubernatores Ecclesi. Non 
habemus magistros super terram : absit, unum habe- 
mus in czlis. Illi quoque, inquies, h:ec obtendu:.t. 


— — — 


IN ACTA APOSTOLORUM. 1IOMIL. XXXIV. 


216 


Verum habent nomen, quod illos accusat, illorumque 
ora obstruit. Multi fuere gentiles, et nullus hxc in- 
terrogavit : et apud philosoplios hzxec erant, et nullus 
eorum, qui rectam sectam liaberent , prohibitus est. 
Cur non dixerunt, quando lic movebant, quod et hi 
et illi Judz»i essent, et utri obtemperare oportet ? 
Sed ut oportebat obtemperarunt. Et nos ergo Dei 
legibus obtemperemus , et omnia ut ipsi placita sunt 
ficiamus, ac secundum ejus voluntatem vivamus, 
dum in presenti vita degimus, ut in virtute przsenti 
transaeta vita, promissa diligentibus se bona conse- 
quamur , et cum iis qui ipsi placuerunt honoremur , 
gratia et benignitate unigeniti Filii ejus et sanctissimi 
vivificique Spiritus , unius et ver: Deitatis , nunc et 
semper, et in szxcula saeculorum. Amen. 


HOMILIA XXXIV. 


Ca». 15. v. 55. Paulus autem et Barnabas morabantur 
Antiochi, docentes et evangelizantes cum aliis pluri- 
bus verbum Domini. 356. Post aliquot autem dies 
dixit ad Barnabam Paulus : Revertentes, visitemus 
fratres per universas civitates, in quibus predicavimus 
verbum Domini, quomodo se habeant. 

1. De Pauli cum Barnaba dissensione. — Vide ite- 
rum quanta humilitate sermonem cum aliis commu- 
nicent. Et jam quidem reliquorum apostolorum con- 


suetudinem descripsit nobis Lucas , ostendens alios. 


swaviorcs indulgentioresque esse , alios exactiores et 
austeriores : diversa namque sunt dona : quod autem 
^ hoc quoque sit donum liquet. Sed illud quidem aliis 
hominum moribus competit, hoc autem aliis; et si 
 commutarentur, inutilia forent. Videtur quidem quz- 
dam esse dissensio; totum vero aeconomia cst. lllud 
enim fit, ut unusquisque locum qui sibi conveniat occu- 
pet. Alioquin vero non oportebat, ut omnes pari essent 
honore , sed ut alius pr:eesset , alius subditus esset : 
et hoc eliam providentiz opus est. Cyprii namque 
nihil tale exhibuerant , quale Antiocheni et reliqui : 
el illi mitiore, hi severiore magistro opus habebant. 
91. Darnabas autem volebat secum assumere et Joannem, 
qui cognominatur Marcus : 98. Paulus autem rogabat, 
ut qui discessissel ab eis de Pamphylia, et non esset cum 
eis in opus, non debere recipi. 59. Facta esl igitur dis- 
sensio , ila ut discederent ab invicem , εἰ Barnnlas qui- 
dem assumpto Marco navigaret in Cyprum : 40. Paulus 
vero electo Sila profectus est, traditus gratie Dei a 
fratribus. Sic et in prophetis diversas sententias com- 
perimus, et varios mores : verbi gratia Elias austerus 
erat , Moyses mitis. lic igitur vehementior est Pau- 
lus. Sed sic tamen vide mansuetudinem ejus. Roga- 
bat, inquit, ut qui discessisset ab eis de Pamphylia, non 
debere recipi. Ut enim dux exercitus nollet bxjulum 
semper habere sordidum , sic neque apostolus. Hoc 
etiam alios docuit, et ilum emendavit. Ergone im- 
probus Barnabas? Minime ; imo valde absurdum es- 
set id putare. Quoinodo non absurdum esset, ob rem 
adeo levem illum dicere improbum ? Sed vide, pri- 


mum hinc nihil mali provenisse, si cum integris gen- 
tibus sufficere possent, separati sint ; imo etiam hinc 
magnum prodiisse bonum : deinde , si hoc non acci- 
disset , non facile separari voluissent. Tu vero mire- 
ris velim, quod Lucas hoc non cel»verit. Sed si se- 
parari oportebat, inquies, saltem sine dissensione. 
At hinc maxime humana ostenduntur. Nam si in 
Christo oportebat fieri, multo magis hic. Alioquin 
vero dissensio non mala est, quando de talibus quis- 
piam contendit, et cum justa ratione. Si certe eorum 
quispiam qux» sua erant vel honorem quxrens, ex- 
asperatus esset, bene improbaretur : si vero uterque 
docere instituereque volens , alter bac, alter alia via 
processit : quod crimen fuerit? Multa ex humana 
mente faciebant : non enim erant lapides aut ligna. 
Et vide Paulum accusantem et causam dicentem. Re- 
verebatur enim Barnabam prz humilitate multa , qui 
in tantis rebus sibi consors et secum fuerat ; sed non 
ita reverebatur, ut officium negligeret. Uter ergo me- 
lius consuluerit, nonest nostrum pronuntiare, interim 
vero magna fuit economia , si quidem hi secundum 
visitationem assequuturi erant, alii nullam. Non sine 
cauia autem Antiochie morati sunt, sed docebant. 
Quid doccbant? quid evangelizabant? Alios quidem 
fideles, alios nondum tales. Quia enim innumera 
scandala erant, opus erat illorum praesentia. In hac 
quaestione observandum, non in quo dissenserint, sed 
in quo mutuo consenserint. Sic majus bonum ex se- 
paratione prodiit , atque inde ortum est. Quid ergo? 
inimicine recesserunt? Absit; vides enim postca 
Barnabain multis laudibus a Paulo celebrari in Epi- 
stolis. Dissensio, inquit, facta est, non inimicitia neque 
contentio. Tantum valuit dissensio, ut separarentur ; 
et jure quidem. Nam quod uterque putabat utile fore, 
postea non admisisset, eo quod simul essent. 

9. Mihi videtur illam separationem prudcuter esse 
factam , illosque mutuo dixisse : Quandoquidein ego 
nolo, tu autem vis; ut ne pugnemus, loca distribua- 
mus. Itaque multum sibi mutio cedentes hoc. facic- 
bant. Volebat Darnabas starequod Paulus decreverat; 


447 


ideo rccessit : volebat siniliter Paulus quod illi place- 
bat; ideoque ct ipse recedit. Utinatn nos quoque ta- 
les separationes admittcremus, ut ad. pr:edicandum 
abiremus. Paulus autem , inquit, efecto Sila profectus 
est, traditus gratie Dci a fratribus. Admirabilis est hic 
vir et valde magnus. PInrimum vero Marco profuit 
l:ec pugna. Pauli namque severitas convertit il'um , 
benignitas autem Barnabxe fecit ut ne relinqueretur. 
Itaque pugnant quidem, ad unum vero finem lucrum 
pertingit. Paulum eniin videns velle discedere, mul. 
tim exterritus, seipsum damnavit : iterumque Bar- 
nabam videns ita sibi patrocinantem , valde illum di- 
lexit, et ex doctorum pugna emendatus est discipulus: 
tantum abfuit ne id offendiculo ipsi esset. Si enim 
pro suo id fecissent honore, jure offensus fuisset ; 
sin pro ipsius salute, et si propter id nnum couten- 
dunt, ut ostendant. eum qui ipsum honoravit bene 
consului-se, quid absurdum? 

9. Vide Pauli prudentiam : non prius ad alias 
transit urbes, quam eas, qu:e verbum acceperant , 
visi:assel. 41. Perambulabat autem Syriam et Cilician 
confirmans Ecclesias. (Cap. 10.)1. Pervenit autem Der- 
ben et Lystram. Etenim stultum est temere currere. 
Moc et nos faciainus : primos primum instruamus , 
ne illi impedimento sint posterioribus. Visitemus , 
inquit, fratres quomodo se habeant. lloc scilicet jure 
ignorabat; nt veniens fratres inviseret. Vide illum 
sesnper vigilem et sollicitum , nec desidei sedere, 
etsi innumera subiret pericula. Vides non ex formi- 
dine Autlochiam venisse. Etenim ut iedicus :egrotos 


adibat : et visitandi necessitatem declaravit, dicens : 


In quibus predicavimus verbum Wecessit Darvabas, 
et non ultra socius fuit. Electo, inquit, Sila, et tradi- 
tus gratie Dei. Quid hoc est? Precati suut, Deo sup- 
plicarunt. Vide ubique orationem fratrum. magua 
posse. Ac deinceps pedes auibulabat, ut in itinere 
videntibus se prodesset; et jure quidem. Nam cum 
festinarent, navigabant ; nunc vero non item. Et ecce 
discipulus quidam erat illic nomine Timotheus, filius 
mulieris Jude fidelis, patre gentili. 2. Huic testimo- 
Mium bonum reddebant fratres, qui Iconii et. Lystris 
erant. 9. Hunc voluit Paulus secum proficisci : et as- 
sumens circumcidit eum propter Judcos, qui erant in. illis 
locis. Sciebant enim omnes quod puter ejus erat gentilis. 

Pauli prudentia, Omnia. prosunt. sanctis. — Vere 
stupore dizna est Pauli prudentia. Qui tantopere pu- 
gnaverat. propter circumcisionem , qui omnia move- 
rat, et non prius destitit, donec rem perficeret , eon- 
firinato dogmate , circumceidit discipulum. Non modo 
alios non cohibet, sed hoc et ipse facit. Nihil Paulo 
prudentius : omnia , ut conducerent spectans , nihil 
lemcre et ex prejudicata opinione agebat. /Junc vo- 
luit , inquit, secum proficisci. Hoc mirabile est quod 
assumpserit eum. Propter Judeos , inquit , qui erant 
in ilis locis. [Ixcc causa eireunicidendi fuit] (a) : non 
cnim tulisseut audire verbum ab incircumciso. Et 
cur? Vide przclarum opus : circumcidit, ut cireum- 


(4) Uncinis clausa desunt in uno. 


S. JOANN'S CHRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


918 


cisionem tolleret : dogmata enim przdicabat aposto- 
lorum. Viden' pugnam, et per pugnam zilicatiutem? 
Non ab aliis impugnabontur; sed ipsi contraria fa- 
cientes, ita Ecclesiam adificabant. Dogma affercbant 
non circumcidendi , et círeumcidit. Et abundabani , 
inquit, numero quotidie. Vidistin" utilitatem circum- 
cisionis? Deinde non moratur ibi, quippe qui vi-i- 
tandi gratia venisset ; sed quid? Ultra procedit. 
4. Cum autem pertransiren! civitates , tradebant eis cu- 
stodire dogmata, que erant decreta ab apostolis et senio- 
ribus, qui erant in Jerusalem. 5. ltaque Ecclesie con- 
firmabantur fide, εἰ abundabant numero — quotidie. 
6. Transeuntes. autem. Phrygiam εἰ Galatie regionem, 
prohibiti a Spiritu sancto loqui verbum in Asia , 6. re- 
licta Phrygia et Galatia , in mediam regionem festina- 
bant. 1. Cum venissent autem in Mysiam, tentabant ire 
in Bithyniam, et non permisit eos Spiritus. Quare pro- 
hibiti fuerunt uon dieit, sed tantum prohibitos fuisse, 
nos docens ut solum obtemperemus, nec causas in- 
quiramus ; ostendensque illos multa humano mere 
fecisse. 8. Cum autem pertransissent Mysiam, descen. 
derunt Troadem. 9. Et visio per noctem Paulo ostensa 
est : Vir quidam erat Macedo stans , deprecans eum et 
dicens, Transiens in. Macedoniam, adjura mos. Cur 
visio, el cur Spiritus sanctus ipse non jussit ? Volebat 
eos lioc quoque modo attrahere. Etenim sanctis quo- 
que visiones per somnium apparuerunt : et iuitio 
quoque ipse visionem habuit liominis ingredients et 
imponentis sibi manus. Deinde ideo ipsum illo trabit, 
ut predicatio extenderetur. Alioquin vero pr'p:er 
hoc prohibetur morari in aliis civitatibus, Christo 
ipsuni urgente. Hi namque Joanne fruituri erant mul!o 
tempore, et fortasse non multum habebant opus; illo 
autem migrare oportebat. Et pertransiens demum 
proficiscitur. 10. Ut autem visum vidit , stetim quesi- 
vimus proficisci in Macedoniam, certi facti qued vocasset 
nos Deus evangelizare eis. 11. Navigantes extem a 
Troade recto cursu venimus in Samothraciam, et se- 
quenti die Neapolim, 19. ct inde Philippos, que est 
prima partis Macedonic civitas, colonia. Eramus autem 
in hac urbe diebus aliquot conferentes. Sic illi ctiam 
Christus apparet dicens, Cesari te oportet sisti (Act. 
27. 24). Deinde loca recenset, historiam quippe 
texens, et ostendens ubinam moratus sit ; indicatqne 
illum in majoribus moratum, alias przteriisse. Digni- 
tas est civitatis coloniam esse. Sed superiora repe- 
tamus, Necessitatem Darnab:» impouit, dicens : Visi- 
temus civilates, in quibus annuntiavimus verbum. Licet 
non oporteret rogare cum , quein postea accusaturus 
erat. 

4. Adhuc de separatione Pauli et Barnabee. — lloc 
etiam circa Deum et Moysem legimus. Ille rogat, 
Deus irascitur; ut quando dicit : Sí pater ejus exspuis- 
set in faciem ejus (Num. 129. 14); et rursum, Dimitte 
sme, et iratus delebo populum hunc (Exod. 58. 59); et 
Samuel quando lugebat Saülem (14. teg. 15. S5) : per 
utrumque enim magna eveniunt bona. Sic et nune ille 
irascitur , sed non iste. Hoc apud nos item evenit. Et 
dissensio apposite, ut ille erudiretur, nec videretur 


247 


xaY σφόδρα μέγας. Πάνυ δὲ ὠφέλει τὸν Μάρχον ἡ μάχη 
αὔτη. Τὸ μὲν γὰρ Παύλου φοδερὸν ἐπέστρεψεν αὑτὸν, 
“ὃ δὲ Bapvá6a χρηστὸν ἐποίει μηχέτι ἀπολειφθῆναι * 
ὥστε μάχονται μὲν, πρὸς ἕν δὲ τέλος ἀπαντᾷ τὸ χέρδος. 
Καὶ γὰρ Παῦλον ὁρῶν αἱρούμενον ἀποστῆναι, πάνυ ἂν 
ἔφοδήθη xai χατέγνω ἑαυτοῦ " xal πάλιν Βαρνάθαν 
ὁρῶν οὕτως αὐτοῦ ἀντεχόμενον, πάνν ἂν αὐτὸν ἐφίλησε" 
xal διωρθοῦτοὁ μαθητὴς διὰ τῆς μάχης τῶν διδασχάλων᾽ 
τοσοῦτον ἀπεῖχε τοῦ σχανδαλισθῆναι. El μὲν γὰρ διὰ 
τὴν εἰς ἑαυτοὺς τιμὴν τοῦτο ἔπραττον, eixóvto; * εἰ δὲ 
διὰ τὴν αὐτοῦ σωϑηρίαν, καὶ δι᾽ ὃν φιλονειχοῦσιν ὥστε 
δεῖξαι τὸν τιμήσαντα αὑτὸν χαλῶς βεθουλευμένον, τέ 
ἄτοπον : 

Υ΄. Ὅρα τὴν σύνεσιν τοῦ Παύλου" οὐ πρότερον ἐπ᾽ ἄλλας 
ἔρχεται πόλεις, πρὶν ἣ τὰς δεξαμένας τὸν λόγον ἐπισχέ- 
ψασθαι. Δεήρχετο δὲ τὴν Συρίαν καὶ Κιλικίαν ἐπιστη- 
ρίζων τὰς 'ExxAnclac. Κακήντησε δὲ εἰς Δέρδην 
xal Λύστραν. Kal γὰρ ἀνοίας ἐστὶν εἰχῇ τρέχειν. 
Τοῦτο χαὶ ἡμεῖς ποιῶμεν "τοὺς πρώτους πρῶτον ἃ παι- 
δεύωμεν, ἵνα μὴ οὗτοι ἐμπόδιον γίνωνται τοῖς μετὰ 
ταῦτα. Ἐπισκεψώμεϑα, qnoi, τοὺς ἀδειϊφοὺς πῶς 
ἔχουσι. Kal τοῦτο ἡγνόει εἰχότως, ἵνα ἐλθὼν τοὺς ἀδελ- 
φοὺς ἐπισχέψηται. “Ὅρα αὑτὸν ἀεὶ διεγηγερμένον, με- 
Ειμνῶντα, οὐχ ἀνεχόμενον χαθῆσθαι, χαίτοι μυρίους 
ὑπέμενε χινδύνους. Ὁρᾷς, ὅτι οὐ δειλίας fv τὸ εἰς "Av- 
“ἰιόχειαν ἐλθεῖν ; Καθάπερ γὰρ ἱατρὸς ἐπὶ τοὺς χάμνον- 
^a ἀπήει, χαὶ τὴν ἀνάγχην τῆς ἐπισχέψεω: ἐδήλωσεν 
εἰπὼν, Ἐν αἷς κατηγγείλαμεν τὸν Adyor. ᾿Απέστη ὃ 
Βαρνάδας, xaX οὐχέτι συνῆλθεν. ᾿Ε πιλεξάμενος, φησὶ, 
τὸν Σίλαν, καὶ παραδοθεὶς τῇ χάριτι τοῦ Θεοῦ. Τί 
τοῦτό ἐστιν; Ηὔξαντο, φησὶν, ἐδεήθησαν τοῦ Θεοῦ. Ὅρα 
πανταχοῦ μεγάλα δυναμένην τὴν εὐχὴν τῶν [365] ἀδελφῶν. 
Καὶ λοιπὸν πεζῇ ὥδευε͵ χαὶ διὰ τῆς ὁδοιπορία; ὠφελῆσαι 
τοὺς ὁρῶντας βουλόμενος * εἰχότως. Ὅτε μὲν γὰρ ἔσπευς 
δον, ἔπλεον" νῦν δὲ οὐχ ἔτι. Καὶ ἰδοὺ μαθητής τις ἦν 
ἐχεῖ ὀνόματι Τιμόθεος, υἱὸς γυναικὸς Ἰουδαίας πι- 
στῆς, πατρὸς δὲ "EAAnvoc* ὃς ἐμαρτυρεῖτο ὑπὸ τῶν 
ἐν Λύστροις καὶ Ἱκωνίῳ ἀδειρῶν. Τοῦτον ἠθέλησεν 
ὁ llavAoc σὺν αὐτῷ ἐξε.λθεῖν" xal ἰαδὼν περιέτε- 
μεν αὑτὸν διὰ τοὺς ᾿Ιουδαίους τοὺς ὄντας ἐν τοῖς 
τόποις ἐχείνοις. "Hógcay γὰρ ἅπαγτες τὸν πατέρα 
αὑτοῦ, ὅτι "Ε.11ην ὑπῆρχεν. 

"A&toy ἐχπλαγῆναι τοῦ Παύλου τὴν σύνεσιν. Ὁ) τοσαῦτα 
μαχεσάμενος περὶ τῆς περιτομῆς, ὁ πάντα χινήσας, xal 
μὴ πρότερον ἀποστὰς, ἕως ὅτε χατώρθωσε, τοῦ δόγματος 
χυρωθέντος, περιτέμνει τὸν μαθητήν. Οὐ μόνον ἑτέρους 
οὗ χωλύει, ἀλλὰ xal αὐτὸς τοῦτο ἐργάζεται. Οὐδὲν Παύ- 
λου συνετώτερον * ὥστε πάντα πρὸς τὸ συμφέρον ἑώρα * 
οὐδὲν ἀπλῶς ἐποίει προλήψει. Τοῦτον ἠθέλησε, φησὶν, 
ἐξε.θεῖν σὺν αὐτῷ. Τὸ θαυμαστὸν τοῦτο, ὅτι χαὶ ἐπ- 
ἔγετο αὐτόν. Διὰ τοὺς Ιουδαίους, φησὶ, τοὺς ὄντας ἐν' 
τοῖς τόποις ἐχείνοις. Αὕτη ἡ αἰτία τοῦ περιτεμεῖν b * 
οὗ γὰρ ἂν ἡνέσχοντο παρὰ ἀχροθύστου τὸν λόγον ἀχοῦ - 
σαι. Καὶ τί Ὅρα τὸ κατόρθωμα " περιέτεμεν, ἵνα περι- 
τομὴν χαθέλῃ * τὰ δόγματα γὰρ ἐχήρυττε τὰ τῶν ἀπο- 
στόλων. Ὁρᾷς μάχην, χαὶ διὰ μάχης οἰχοδομὴν ; Οὐ 
παρ᾽ ἑτέρων πολεμούμενοι, ἀλλὰ χαὶ αὐτοὶ ἐναντία 
ποιοῦντες, οὕτω τὴν Ἐχχλησίαν ᾧχυδόμουν. Δόγμα εἰσ- 
ἤνεγχαν μὴ περιτέμνειν, καὶ περιτέμνει. Καὶ ἐπερίσ- 
σευον, φησὶ, τῷ ἀριθμῷ καθ' ἡμέραν. Εἶδες τὸ κέρδος 
τῆς περιτομῆῇς ; Εἶτα λοιπὸν οὐχ ἐνδιατρίδει τούτοις, 
ἅτε ἐπισχέψασθαι ἐλθών * ἀλλὰ τί; Πόῤῥω πρόεισιν. 

* Ünus τοὺς πρώτους πρώτους. b Hasc, αὕτη fj αἰτίᾳ τοῦ 
φεριτεμεῖν, desunt in. wno. 

PataOL. Ga. LX. 


IN ACTA APOSTOLORUM. IIOMIL. XXXIV. 


918 


Ὡς δὲ διεπορεύοντο τὰς πόλεις, παρεδίδουν αὐτοῖς 
φοιάσσειν τὰ δόγματα τὰ κεχριμένα ὑπὸ τῶν ἀπο- 
στόλων καὶ τῶν πρεσδυτέρων τῶν ἐν ἹΙερουσαλήμ. 
Al μὲν οὖν ᾿Εχχιλησίαι ἐστερεοῦντο τῇ πίστει, καὶ 
ἐπερίσσευον * τῷ ἀριθμῷ καθ᾽ ἡμέραν. Διρλθόντες 
δὲ τὴν Φρυγίαν καὶ τὴν Γαλατικὴν χώραν, κωΐλυ- 
θέντες ὑπὸ τοῦ ἁγίου Πνεύματος AaAfjcai τὸν .16γ0»ν 
ἐν τῇ Ἁσίᾳ, τὴν» Φρυγίαν xal τὴν Γαλατίαν ἀφέντες, 
εἷς τὴν μεσόγαιον ἔσπευδον. ᾿Ἑ.Ἰθόγτες κατὰ τὴν 
Μυσίαν ἐπείραζον εἰς τὴν Βιθυνίαν πορεύεσθαι, καὶ 
οὐκ εἴασεν αὐτοὺς τὸ Πνεῦμα. Διὰ τί μὲν οὖν ἐχὼω- 
λύθησαν, οὐ λέγει * ὅτι δὲ ἐχωλύθησαν, εἶπε, παιδεύων 
ἡμᾶς πείθεσθαι μόνον χαὶ μὴ ζητεῖν τὰς αἰτίας, xa) 
δειχνὺς, ὅτι πολλὰ χαὶ ἀνθρωπίνως ἐποίουν. IlapsA9óv- 
τὲς δὲ τὴν Μυσίαν κατέδησαν slc Τρωάδα. Καὶ δρα- 
μα διὰ τῆς νυχτὸς ὥφθη τῷ IlasAq * 'Avíüp τις ἦν 
Μαχεδὼν ἑστὼς, παρακαιϊῶν αὑτὸν καὶ Aéywr: 
Διαδὰς elc Μαχεδονίιιν, βοήθησον ἡμῖν. Διὰ τί δρα- 
μα xax μὴ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐχέλευσεν; Ἑδούλετο 
αὐτοὺς χαὶ οὕτως ἐφέλχεσθαι " ἐπεὶ xal τοῖς ἁγίοις ὄναρ 
ἐφάνη καὶ ἐξ ἀρχῆς αὐτὸς ὅραμα εἶδεν, ἄνδρα εἰσελθόντα 
χαὶ ἐπιθέντα αὐτῷ χεῖρας. Εἶτα καὶ διὰ τοῦτο αὐτὸν ἐχεῖ 
ἕλχει, ἵνα ἐχτείνηται τὸ χήρυγμα. “Λλλως δὲ χαὶ διὰ 
τοῦτο χωλύεται ἐνδιατρῖψαι ταῖς ἄλλαις πόλεσιν, ἐπεῖί- 
γοντος αὐτὸν τοῦ Χριστοῦ. Οὗτοι μὲν γὰρ ἔμελλον ἀπο- 
λαύσεσθας Ἰωάννου xat χρόνον πολὺν, καὶ [204] ἴσως οὐδὲ 
πάνυ ἐδέοντο᾽ ἐχεῖ δὲ ἀπελθεῖν ἔδει. Καὶ ἀντιπεράσας λοι- 
75v ἔξεισιν. Ὡς δὲ τὸ ὄραμα εἶδεν, εὐθέως ἐζητήσαμεν 
ἐξελθεῖν slc Μακεδονίαν, συμθιδάζοντες ὅτι xpooc- 
κέχληται ἡμᾶς ὁ Κύριος εὐαγγελίσασθαι αὑτούς. 
Avax0érrec δὲ ἀπὸ Τρωάδος εὐθυδρομήσαμεν slc 
Σαμοθράκην, τῇ τὸ ἐπιούσῃ εἰς Νεάπολιν, ἐκεῖθέν 
t& εἰς Φιλίχπους, ἥτις ἐσεὶ πρώτη τῆς Μακεδονίας 
zÓAuc, κολώνεια. Ἦμεν δὲ ἐν αὐτῇ τῇ πόλει διατρί- 
Cortsc ἡμέρας τινάς. Οὕτως αὐτῷ χαὶ ὁ Χριστὸς φαί- 
νεται λέγων, ὅτι Καίσαρί cs δεῖ παραστῆναι. Εἶτα 
λέγει καὶ τοὺς τόπους, ἅτε ἱστορίαν ἐξηγούμενος, xal 
δειχνὺς ποῦ ἐνεχρόνισε * χαὶ δείχνυσιν, ὅτι ἐν ταῖς μεί- 
ζοσι, τὰς δὲ ἄλλας παρήει. ᾿Αξίωμά ἐστι πόλεως 1) xo- 
λώνεια. ᾿Αλλ' ἄνωθεν ἴδωμεν τὰ εἰρημένα. ᾿Ανάγχην πε- 
ριτίθησι τῷ Βαρνάδᾳ τῆς ἀποδημίας λέγων * Ἐ πισχδ- 
ἡγώμεθα τὰς πόλεις, ἐν αἷς κατηγγείλαμεν τὸν 
Aóryov. Καίτοι οὐχ ἔδει ἀξιοῦν αὐτὸν μέλλοντα χατηγο- 
ρεῖν μετὰ ταῦτα. 

&. Τοῦτο xal ἐπὶ τοῦ Θεοῦ γίνεται χαὶ τοῦ Μωῦσέως" ὁ 
μὲν ἀξιοῖ, ὁ δὲ ὀργίζεται. Οἷον ὡς ὅταν λέγῃ" Εἰ ὁ πα- 
τὴρ αὑτῆς ἐγέπτυσεν εἰς τὸ πρόσωπον αὐτῆς * καὶ 
πάλιν, Ἄφες με, καὶ θυμωθεὶς ἐξα.λείψω τὸν Aaór 
τοῦτον * χαὶ ὃ Σαμουὴλ, ὅταν πενθῇ τὸν Σαούλ * δι' Exa- 
τέρων γὰρ μεγάλα γίνεται ἀγαθά. Οὕτω δὴ xal ἐνταῦθα 
ὁ μὲν ὀργίζεται, ὁ δὲ οὐχ ἔτι. Τοῦτο χαὶ ἐφ᾽ ἡμῶν γίνε- 
ται, Καὶ ὁ παροξυσμὸς εἰχότως, ἵνα ἐχεῖνος παιδευθῇ, 
χαὶ μὴ δόξῃ σχηνὴ τὸ πρᾶγμα εἶναι. Οὐ γὰρ ἂν ὁ παν- 
ταχοῦ εἴκων, ἐνταῦθα οὐχ εἶξεν, ὁ οὕτω Παῦλον φιλῶν, 
ὥστε xal πρὸ τούτου ζητῆσαι αὐτὸν ἐν Ταρσῷ, καὶ πρὸς 
τοὺς ἀποστόλους αὑτὸν ἀπενεγχεῖν, χαὶ τὴν ἐλεημοσύνην 
χοινὴν ἐργάσασθαι b, xal τὰ χατὰ τὸ δόγμα χοινῇ χατα- 
δέξασθαι. Οὐκ ἂν οὖν διὰ τοιοῦτον πρᾶγμα ὠργίσθη " 
ἀλλὰ χωρίζονται ἀπ᾽ ἀλλήλων, ὥστε παιδεῦσαι χαὶ 
ἀπαρτίσαι διὰ τοῦ χωρισμοῦ τοὺς δεομένους τῆς παρ᾽ 
αὐτῶν διδασχαλίας ^ ὥσπερ οὖν καὶ ἀλλαχοῦ ποιεῖ λέ- 


8 Περιέσσευον, sic quidam. b Ἐργάσασϑαις deesi S& τοὺς 
busdam. 
38 


949 


γων * Ὑμεῖς δὲ μὴ ἐκκακεῖτε τὸ xaAóv. ποιοῦντες. 
Καὶ ἐπιτιμᾷ μὲν ἑτέροις, χελεύει δὲ τὸ χαλὸν ποιεῖν 
πρὸς πάντας. Τοῦτο xa ἐν τῇ συνηθείᾳ ποιοῦμεν. Ἐν- 
ταῦθά μοι δοχοῦσι xal ἄλλοι συναγαναχτῇσαι τῷ Ιαύλῳ. 
Καὶ λοιπὸν xaz' ἰδίαν χἀκείνους λαδὼν πάντα ποιεῖ, xal 
παραινεῖ, χαὶ νουθετεῖ, Πολλὰ ἡ ὁμόνοια δύναται, πολ- 
λὰ ἡ ἀγάπη κἂν ὑπὲρ μεγάλου ἀξιοῖς, xkv ἀνάξιος ἧς, 
ἀπὸ τῆς προαιρέσεως ἀχουσθήσῃ, μὴ φούδοῦ. Διήρχεξο, 
φησὶ, τὰς πόλεις. Καὶ ἰδοὺ ἦν μαθητὴς ὁνόματι Ti- 
ἐόθεος, ὃς ἐμωρτυρεῖτο ὑπὸ τῶν ἐν Αὐστροις καὶ 
Ἰχονίῳ ἀδειφρφῶν. Μεγάλη ἡ πίστις 8 τοῦ Τιμοθέου, 
ὅτι ὑπὸ πάντων μαρτυρεῖται. “Ὅτε ἀπέστη Βαρνάδας, 
ἕτερον ἀντίῤῥοπον εὑρίσχει. Περὶ τούτου φησὶ, Μεμγη- 
μένος σου τῶν δαχρύων καὶ τῆς ἀνυποχρίτου cov 
πίστεως, ἥτις ἐγῴχησε πρῶτον ἐν τῇ μάμμῃ σου 
Αωΐδι, καὶ τῇ μηερί cov Εὐνίχῃ. Καὶ λαδὼν, φησὶ, 
περιέτεμεν αὑτόν. Τίνος δὲ ἕνεκεν, αὐτὸς ἐπάγει λέ- 
γῶν * Διὰ τοὺς Ιουδαίους τοὺς ὄντας ἐν τοῖς τόποις 
ἐχείνοις, Διὰ τοῦτο τοίνυν περιτέμνεται * f] χαὶ διὰ τὸν 
πατέρα" Ἕλλην γὰρ ἔμενεν ὥν. "Apa οὐχ fjv ἐμπερίτο- 
μος. [265] “Ὅρα ἤδη τὸν νόμον λυόμενον. Τισὶ δὲ δοχεῖ 
μετὰ τὸ χήρνγμα αὐτὸν τεχθῆναι" ἀλλ᾽ οὐχ ἔστι τάχα τοῦτο. 
'Axó βρέφους γὰρ, φησὶ, τὰ ἱερὰ Γράμματα οἷδας. 
Ἐχεῖνο τοίνυν ἔστιν elrew, f| εἰ μὴ τοῦτο, ὅτι ἔμελλεν 
αὐτὸν ἐπίσχοπον ποιεῖν, χαὶ οὐκ ἔδει ἀχρόδυστον εἶναι. 


Τέως δὲ ἔδει τὰ ἔθνη μηδὲν τοιοῦτον φυλάττειν. Οὐ 


μικρὸν καὶ τοῦτο ἦν, ὅπου γε μετὰ τοσοῦτον χρόνον καὶ 
τοῦτο αὐτοὺς ἐσχανδάλιζεν. ᾿Αρχὴ καταλύσεως ἦν τὸ τὰ 
ἔθνη μὴ τηρεῖν ταῦτα, χαὶ μηδὲν βλάπτεσθαι, μηδὲ 
ἔλαττον ἔχειν χατὰ τὴν πίστιν " ἐχόντες λοιπὸν ἀφίσταντο. 
Ἐπεὶ οὖν ἔμελλε χηρύττειν, ἵνα μὴ διπλῇ πλήξῃ τοὺς 
Ἰουδαίους, περιέτεμε τοῦτον, καίτοι ἐξ ἡμισείας ἦν " 
ἀπὸ πατρὸς Ἕλληνος γὰρ ἦν, χαὶ πιστῆς μητρός " ἀλλ᾽ 
ὅμως ἐπειδὴ μέγα fjv. ἐχεῖνο τὸ χατόρθωμα τὸ ἐν τοῖς 
ἔθνεσιν, οὐχ ἐφρόντιζε τούτου * τὸν γὰρ λόγον ἔδει χατα- 
σπαρῆναι " διὰ τοῦτο χαὶ αὐτὸς αὐτὸν περιέτεμεν. Ὅρα 
χαὶ ἐνταῦθα ἀπὸ ἐναντιώσεως μέγα τι γενόμενον ἀγα- 
θόν. Καὶ ἐπερίσσευον * τῷ ἀριθμῷ, φησίν. Ὁρᾷς, ὅτι 
οὐ μόνον οὐδὲν ἔῤφλαψε περιτομὴ, ἀλλὰ xal τὰ μέγιστα 
ὠφέλησεν; Ὡς δὲ τὸ ὄραμα εἶδεν, εὐθέως, φησὶν, 
ἐζητήσαμεν ἐξελθεῖν εἰς τὴν Μαχεδονίαν, συμδιδά- 
ζοντες ὅτι προσχέχληται ἡμᾶς ὁ Κύριος. 

"Opa, οὐχέτι 5i ἀγγέλου χαθάπερ Φιλίππῳ, καθάπερ 
Κορνηλίῳ * ἀλλὰ τί ; Δι᾿ ὁράματος φαίνεται αὐτῷ λοιπὸν 
ἀνθρωπινώτερον, οὐχέτι θειότερον. Ἔνθα μὲν γὰρ εὐχο- 
λώτερον τὸ πεισθῆναι, ἀνθρωπινώτερον " ἔνθα δὲ πολλὴ 
ἡ βία, θειότερον. “Ὅπου μὲν γὰρ χηρῦξαι ἠπείγετο μό- 
νον, εἰς τοῦτο ὄναρ φαίνεται αὐτῷ ὅπου δὲ μὴ χηρῦξαι 
οὐκ ἠνείχετο, εἰς τοῦτο Πνεῦμα ἅγιον ἀποχαλύπτει, 
Οὕτω καὶ ἐκεῖ τῷ Πέτρῳ * Ἀναστὰς κατάδηθι. Οὐ γὰρ 
δὴ xa τὰ εὔχολα εἰργάζετο τὸ Πνεῦμα, ἀλλ᾽ ἤρχει xol 
ὄναρ αὑτῷ. Καὶ τῷ Ἰωσὴφ δὲ ῥᾳδίως πειθομένῳ ὄναρ 
φαίνεται, τοῖς δὲ ἄλλοις ὕπαρ. Οὕτω καὶ Κορνηλίῳ, χαὶ 
αὑτῷ τούτῳ. Kal ἰδοὺ, φησὶν, ἀνὴρ Μακεδὼν ἑστὼς, 
aapaxdJAov xal Aéyoy. Οὐχ εἶπεν, Ἐπιτάττων, ἀλλὰ 
Παραχαςλῶν * τουτέστιν, ὑπὲρ αὑτῶν τῶν δεομένων τῆς 
θεραπείας. Τί ἐστι, Συμδιδάζοντες ; Σπ:τοχαζόμενοι, 
qnoi. Τῷ τε γὰρ Παῦλον ἰδεῖν χαὶ μηδένα ἕτερον , xai 


8 Unus μεγάλν, ὁ χάρις. b Quidam mss. περιέσσενον, 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


27€ 
τῷ χωλυθῆναι ὑπὸ τοῦ Πνεύματος, καὶ τῷ πρὸς τοῖς 
ὅροις εἶναι, ἀπὸ τούτων ἀπάντων ταῦτα συνῆγον. 
ἤΑλλως δὲ xal ὁ πλοῦς 4 τοῦτο ἐνέφαινεν * οὗ γὰρ ἐγέ- 
veto χρόνος πολὺς, ὅθεν εἷς αὐτὴν τὴν ῥίξαν τῆς Ma- 
χεδονίας παραγίνονται. “Ὥστε ὁ παροξυσμὸς συμφερόντως 
οἰχονομεῖται γενέσθαι. Οὐχ ἂν γὰρ ἐνήργησε τὸ Πνεῦμα 
τὸ ἅγιον, οὐκ ἂν τὸν λόγον Μακεδονία ἐδέξατο. Ἢ ἃ 
τοσαύτη προχοπὴ σημεῖον τοῦ μὴ εἶναί τι ἀνθρώπινον 
τὸ γεγονός. Καίτοι οὐχ ἔφη, ὅτι Βαρνάδας παρωξύνθη" 
ἀλλὰ, Μεταξὺ αὐτῶν παροξυσμὸς ἐγένετο. El οὗτος 
οὐ παρωξύνθη, οὐδὲ ἐχεῖνος. 

e'. Ταῦτα εἰδότες, μὴ ἁπλῶς δὴ αὐτὰ ἐκλέγωμεν, ἀλλὰ 
μάανθάνωμεν xal παιδευώμεθα * οὐ γὰρ εἰκῇ γέγραπται. 
Μέγα χακὸν ἀγνοεῖν Γραφάς " ἀφ᾽ ὧν ὠφελεῖσθαι δεῖ, 
ἀπὸ τούτων βλαπτόμεθα. Οὕτω χαὶ φάρμαχα πολλάχις 
φύσιν ἔχοντα θεραπευτιχὴν, οὐχ εἰδότων τῶν χρωμένων 
χαλῶς χρῆσθαι αὐτοῖς, [266] διαφθείρει καὶ ἀπόλλυσι" 
xaX ὅπλα δυνάμενα φυλάξαι, ἂν μηδεὶς αὑτὰ εἰδῇ περι- 
θέσθαι, ὑπ᾽ αὑτῶν διαφθείρεται. Τὸ δὲ αἴτιον, ὅτι πάντα 
μᾶλλον ζητοῦμεν, ἣ τὸ τῆς ψυχῆς ὄφελος, καὶ τὰ ἀλλότρια 
μᾶλλον σχοποῦμεν, ἣ τὸ ἡμέτερον συμφέρον. Καὶ οἰχίας 
μὲν σύστασιν πολλάχις ζητοῦμεν, καὶ οὐχ ἂν ἀνασχοίμεθα 
παλαιουμένην αὐτὴν ἰδεῖν οὐδὲ καταπέίπτουσαν οὐδὲ ὑπὸ 
χειμώνων ἐπηρεαζομένην᾽ περὶ δὲ τῆς ψυχῆς οὐδεμῖίς 
φροντὶς, ἀλλὰ b x&v τοὺς θεμελίους αὐτῆς ἴωμεν ση- 
πομένους, κἂν τὴν οἰχοδομὴν χαὶ τὸν ὄροφον, οὐδεὶς 
ἡμῖν ὁ λόγος ἐστί. Πάλιν ἄλογα ἂν ἔχωμεν, τὸ ευμφέρον 
αὐτῶν ζητοῦμεν, καὶ ἱπποφορδοὺς xal ἱππιατρὼς, καὶ 
πάντα χάλων χινοῦμεν * xal οἰκίας ἐπιμελούμεθα, 
καὶ τοῖς ἐμπεπιστευμένοις παραινοῦμεν, ὥστε μὴ ἁπλῶς 
μηδὲ ὡς ἔτυχεν ἐλαύνειν, μηδὲ βάρος ἐπιτιθέναι, μηδὲ 
ἀωρὶ τῶν νυχτῶν ἐξάγειν, μηδὲ τὰς τροφὰς ἀπεμιπολεῖν, 
χαὶ πολλοὶ νόμοι περὶ τοῦ συμφέροντος τῶν ἀλόγων 
κεῖνται παρ᾽ ἡμῖν " τῆς δὲ ψυχῆς λόγος οὐδείς. Πάλιν el 
λέγω περὶ ἀλόγων τῶν χρησίμων ἡμῖν; Εἐσὶ πολλὰ ἃ 
στρουθοὺς ἔχουσιν οὐδὲν ἔχοντας χρήσιμον, ἀλλ᾽ ἢ ἁπλῶς 
τέρποντας, καὶ πολλοὶ xal περὶ ἐχείνων νόμο:, xa οὖ" 
δὲν ἡμελημένον οὐδὲ ἄταχτόν ἐστι, xal πάντων μᾶλλον 
ἐπιμελούμεθα, 3j ἡμῶν αὐτῶν. Οὕτω πάντων ἐσμὲν 
ἀτιμότεροι. Κἂν μέν τις ἡμᾶς ὑδρίζων εἴπῃ, χύων, 
ἀλγοῦμεν" ἡμεῖς δὲ ἡμᾶς αὐτοὺς ὑδρίζοντες οὐ λόγῳ, 
ἀλλ᾽ ἔργῳ, καὶ μηδὲ τοσαύτης μεταδιδόντες ἐπιμελείας 
τῇ ψυχῇ ὅσης τοῖς χυσὶν, οὐδὲν ἠγούμεθα πάσχειν δεινόν. 
Ὁρᾶτε ὅσον σχότους τὰ πάντα ἐμπέπλησται: Πόσοι 
φροντίζουσι τῶν χυνῶν, ὥστε μὴ πλέον τοῦ δέοντος 
ἐμπλησθῆναι, ὥστε ὀξεῖς εἶναι χαὶ θηρατιχοὺς ὑπὸ τοῦ 
λιμοῦ xat τῆς πείνης ὠθουμένους ἑαυτῶν bb οὐχ ἐπι- 
μελοῦνται οὐδὲ ἐπιτάττουσιν ὥστε μὴ τρυφᾷν * καὶ τὰ 
μὲν ἄλογα φιλοσοφεῖν διδάσχουσιν, αὐτοὶ δὲ εἰς τὴν τῶν 
ἀλόγων θηριωδίαν ἀνέχονται χαταγόμενοι. 

Αἴνιγμα * τὸ πρᾶγμό ἐστι. Καὶ ποῦ τὰ ἄλογα φιλό- 
coa, φησίν; Ἢ οὐ δοχεῖ σοι φιλοσοφίας εἶναι μεγάλης, 
ὅταν χύων δαχνόμενος ὑπὸ τοῦ λιμοῦ, μετὰ τὸ λαθεῖν 
χαὶ θηρεῦσαι, παρούσης ἀπέχηται τῆς τροφῆς, χαὶ τρά- 
πεζαν ὁρῶν παραχειμένην, xal τοῦ λιμοῦ χατεπείγον- 
τος ἀναμένοι τὸν δεσπότην ; Αἰσχύνθητε ἑαντούς " παι- 
δεύσατε τὰς ὑμετέρας γαστέρας οὕτως εἶναι φιλοσόφους. 


ἃ Alius συνῆνον, τουτέστι καὶ ὁ πλοῦς. P Unus ψυχῆς 
οὐδεὶς λόγος, ἀλλά, *ldem θηριωδίαν κατάγονται. Αἰνιγμα, 


949 


rem esse scenam. Neque enim qui semper cesserat , 
hic non eeesisset , qui Ha Paulum amabat, ut antehac 
quzreret eum Tarsi, et ad apostolos ipsum introdu- 
ceret , et eleemosynam communem faceret , et quod 
ad dogma attinet , communiter susciperet. Itaque 
non propter bane rem iratus fuisset. Sed separantur , 
ut doceant, et per separationem eos, qul doctrina sua 
egebant, instituant : ut etiam alibi facit dicens : Vos 
autem ne de(atigemini bonum facientes (2. Thess. ὅ. 15). 


Et alios quidem inerepat, jubet autem bene facere 


erga omnes. Hoc etiam in consuetudine habemus. 
llic autem mihi videntur alii quoque indignati esse in 
Paulum. Et postea ille, ipsis seorsum adductis, omnia 
facit, monet, hortatur. Multa potest concordia, multa 
caritas : etiamsi pro re magna roges, etiamsi indignus 
sis , propter propositum audieris , ne timeas. Peram- 
bulabat, inquit, civitates. Et ecce erat discipulus nomine 
Timotheus , qui testimonium habebat a. fratribus , qui 
erani Lystris et Iconii. Magna fides! Timothei, qui ab 
omnibus testimonium habet. Quando discessit Barna- 
bas, alterum ipsi parem invenit. De hoc inquit : Menor 
lacrymarum tuarum et fidei tue non simulate , qua ἐπ 
habitavit primo in avia [κα Loide, et in matre tua Eunice 
(9. Tim. 1.4.5). Et assumens, inquit, illum circumcidit. 
Qua de causa jpse addit, dicens : Propter Judaos, qui 
erant in locis illis. ldeo ergo cireumciditur; vel etiam 
propter patrem, qui zentilis manebat. Ergo non cir- 
cumcisus erat. Vide jam solutam legem. Quidam au- 
tem putant illam post przedieationem natum esse ; 
sed forsan hoc non est. Ab infantia entm, inquit, sa- 
cras literas nosti. Illud igitur est dicendum ; vel for- 
tasse, quia illum ordinaturus erat episcopum, et non 
decebat incirceumcisum esse. Jam autem gentibus 
nihil tale servandum erat. Neque lioc parvum erat , 
quando post tantum tempus hoc illis offendiculo erat. 
luitium abrogationis erat, quod gentiles hzc non 
servarent neque hinc lzderentur , nihilque minus ba- 
berent cirea fidem : sponte demum desistebant. Quia 
igitur pradicaturus erat, ne dupliciter pungeret Ju- 
dzeos , hune circumcidit, quamvis ex dimidio tantum 
esset, patre gentili, matre fideli. Attamen quia ma- 
gnum erat opus hoc, quod inter gentes loc ageret , 
non curavit illud; oportebat enim verbum dissemi- 


nari : ideo et ipse illum circumcidit. Ific etiam vide 


dum e contrario videtur agere, magnum peractum 
bonum. Et abundabant numero, inquit. Viden' quo- 
modo non solum nihil nocuerit circumcisio, sed et 
plurimum profuerit ? Ut autem visionem vidit, statim, 
inquit, guasivimus proficisci in Macedoniam , certi fa- 
cti quod vocasset nos Deus. 

Visionum et somniorum distinctio. — Vide, non jam 
per angelum, ut Philippo et Cornelio; sed quid? Per 
visionem apparet ipsi deinceps humano more, non 
divino. Ubi enim facilius erat persuadere, humanius ; 
ubi magna vis desiderabatur, divinius. Nam ubi pr:ze- 
dicare festinabat solum, ibi somnium ipsi apparet; 
ubi vero przdicare non sustinebatur, ibi Spiritus re- 


* Unus habet, gratia, pro, fides 


IN ACTA APOSTOLORUM. IIOMIL. XXXIV. 


250 


velat. Sie et illic Petro : Surgens, descende. Non, enim 
facilia operabatur Spiritus, sed satis eratipsi somnium. 
Josepho quoque facile credenti somnium apparet, aliis 
vero visio. lta et Cornelio et huic ipsi. Et ecce, in- 
quit, vir Macedo stans, obsecrans et dicens. Non dixit, 
Prociplens, sed. Obsecrans ; id est, pro iis qui cura- 
tione opns habebant. Quid est, Certi facti 3 IIoc est, 
conjectantes, inferentes. Nam quod Paulus viderit et 
nemo alius, et quod prohibitus sit a Spiritu, et quod 
in terminis essent, ex his omnibus hxc inferebant. 
Alioquin navigatio illud indicabat: neque enim mul- 
tum tempus erat, quo in illam Macedonix radicem 
venerant. Atque ita dissensio utiliter provisa fuit. Ne- 
que enim alias Spiritus sanctus operatus esset, neque 
Macedonia verbuin suscepisset. Tantus vero ille pro- 
fectus signum erat, rem gestam non fuisse bumanam. 
Atqui non dixit, Barnabam exacerbatum fuisse ; sed, 
Inter illos dissensio (uit. Si hic exacerbatus non est, 
neque ille. 

δ. H:ec cum sciamus, ne perfunctorie illa excipia- 
mus, sed discamus et instituamur; neque enim te- 
mere scriptum est. Magnum malum est ignorare Scri- 
pturas : a quibus juvari oporteret, ab iis lzedimur. Sie 
frequenter pharmaca vim medendi habentia, cum cjus 
usum nesciunt qui illa adhibent, nocent ac pessum- 
dant: et arma quz possunt tueri, nisi quis recte cir- 
cumponat, iis utentem perimunt. Causa vero est, quod 
omnia magis quxramus, quam anim» utilitatem; et 
alia magis spectemus, quam utilitatem nostram. Do- 
mus certe firmitatem spe quxrimus, nec patimur 
illam vetustate nutantem vel labentem videre, nequc 
ἃ tempestate periclitantem : de anima vero nulla cura : 
sed etiamsi fundamenta ejus infirma videamus, licet 
et structuram et tectum perinde habere; nullam ho- 
rum rationem habemus. Item si armenta habeamus, 
quid illis prosit qux:rimus, ductoresque ac medicos, 
omnemque lapidem movemus ! : domos quoque cura- 
mus, et eos quibus hxc commissa sunt liortamur, ut 
non temere vel perfunctorie jumenta abigant, neque 
onera imponant, vel intempesta nocte educant, vel 
alimenta venumdent, multzeque leges apud nos sunt 
ad utilitatem jumentorum : de anima ratio nulla. Ve- 
rum quid dico de brutis, qux nobis utilia sunt? Multi 
sunt, qui passeres babent ad nihil utiles, sed qui so- 
lum recreant, multzque sunt circa illos leges, nihil. 
que negligitur vel omittitur : omniaque magis curamus, 
quam nos ipsos. Sic omnibus sumus ignobiliores. Si 
quis contumeliose nobis dixerit, Canis, dolemus: eum 
vero nos ipsi nobis contumeliam inferimus, non ver- 
bo, sed re, nec tantam animz curam habemus, quam 
canum, nihi] nos pati putamus. Videte quantis omuia 
plena sint tenebris. Quot sunt qui student, ne canes 
plus quo exsatientur; ut sint veloces et venatorii 
premente fame ; de se vero nihil sollicitudinis habent, 
neque sibi przcipiunt, ne deliciis dent. operam : οἱ 
bruta quidem philosopbari docent, se vero ip bruto- 
rum feritatem labi patiuntur. 


1 Ta (rco legitor, r1 «ὦ , 
ormem fiaticulum morem. ev uma quod est, adlitera n. 


951 

Brutorum philosophia que. — Enigma est hzc res. 
Et ubinam sunt animalia philosoplia, inquies? Annon 
tibi videtur magna esse philosophize, cum canis pre- 
mente fame, postquam in venatu cepit, a przesenti esca 
abstinet, et urgente fame deminuni exspectat? Pudeat 
vos: ventres docete vestros, ut ita sint philosephi. 
Nulla vobis excusatio est, Cum natura irrauüonabili, 
qui nec loquitur nec ratiocinatur, tantam philoso- 
phiam indere possis, multo magis poteris tibi ipsi. 
Quod enim ex humana diligentia, non ex natura pro- 
ficiscatur liquet ; alioquin oporteret omnes canes hoc 
habere. Estote saltem sicut canes. Vos me cogitis 
hinc exempla ducere : oportuisset enim a celestibus; 
, quia vero si tale quidpiam dixero, dicit's illa magna 
esse : ideo nihil czelestium memoro. Si dixero Pau- 
lum, dicitis illum fuisse apostolum; ideo non dico 
Paulum. Si dixero hominem, dicetis, llle potuit; ideo 
neque hominem dico, sed bestiam, et bestiam qua 
hoc non ex natura sua habet, ne dicatis ipsam ex na- 
tura habere, non ex proposito suo; quodque mirum 
est, non proposito suo, sed cura tua. Non quod fati- 
gata, non quod cursu discerpta, non quod proprio 
labore parta hzc cogitet; sed lis omnibus foras mis- 
sis, jussum domini servat et ventre flt superior, Etiam, 
inquies; exspectat enim laudari, exspectat majore 
frui mensa. Dic igitur tibi ipsi, canem speTutur:x vo- 
luptatis prxesentem despicere; tu vero non vis spe fu- 
turorum bonorum praesentia contemnere. Sed ille 
quidem novit, si intempestive et praeter placitum do- 
iini cibum degustet, illo etiam privandum esse, nec 
paratam escam habiturum esse, sed plagas pro cibo 


accepturum; tu vero ne boc quidem potes videre : et . 


quod ille a consuetudine didicit, hoc tu ratione non 
emendas. Imitemur canes. fioc dicuntur et accipitres 
et aquil:e facere; et sicut iriter feras et capreas ca- 
nes, sic lii inter aves faciunt : hi vero etiam ex. hu- 
mana philosophia. llzac nos damnare possunt, hxc 
nos capere. Aliud dicam : equos agrestes et indomi- 
tos, calcitrantes et mordentes, brevi tempore ita pe- 
riti erudiunt, ut eques insidens ex composito incessu 
oblectétur : animam vero incomposite iucedentem 
nemo curat, sed exsilit illa, calcitrat, deorsum trahi- 
tur ut puer, indecore millies agit, nemoque ipsi ca- 
mum injicit et retinacula pedum, vel frena, neque 
adinittit illa peritum equitem, Christum dico. ldeo 
omnia sus deque posila sunt. Cum enim canes.doceas 
veniri imperare, ct furorem leenis edomes, et fero- 
ciam equi, et doceas aves loqui : annon absurduin 
fucrit brutis naturis rationabilia opera indere, in ra- 
tionabilia vcro irrationabilium vitia inducere? Nulla 
nobis, nulla certe venia est. Omnes qui benc agunt, 
tam fidéles quam infideles, nos accusabupt. Nam et 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


ETÀ 
infideles bene agunt, et fer: canesque; soli hemines 
minime, Sed et nos ipsi nos accusabimus, qui cum 
volumus, recte agimus; cum vero negligimus, per- 
trabimur. Nam ex iis etiam, qui nequissimi sunt, muki 
sepe cum vellent, sunt mutati. In causa est, ut dixi, 
quia circuimus, ea quirentes quz aliis utiliasunt, nom 
nobis. Si domum exstruxeris splendidam, domus com- 
modo studes, non [80 : si vestem magnificam emeris, 
corporis decori consulis, non tuo : si equum bonum 
curaveris, similiter. Nemo curat ut sit anima bona : 
quamvis si illa bona sit, non sit illis opus; si bona non 
sit, nulla ex illis utilitas, Sicut enim -cum de sponsa 
agitur, sive lecti sint ex velaminibus aureis, sive 
chori mulierum formosissimarum, sive »oss adsint 
ei corona, sive spensus fermosus, sive ancilla, sive 
amic:e cuncteque decorz sint, si illa deformis sit, 
nulla utilitas; ut neque damnum, si illa pulchra sit ; 
imo contra. Nam si deformis sit, a formosis Izedetur; 
si formosa, a deformibus juvabitur. Sic et anima, ei 
pulchra sit, non modo nullo horum opus habet, sed 


etam illa obumhrat pulchritudo ejus. Philosophum 


enim non sic in divitiis, ut in paupertate fulgentem 
videbimus. Nam si dives sit, multi opibus adscribunt 
virtutem, utpote nullo egentem : si vero sit inops, et 
omnino splendeat, nec turpe quidpiam agere eogatur ; 
nemo cum illo de philosophi: corona contendit. 
Anima ornenda plus quam alia omnia. — Animam 
igitur ornemus, si divites esse velimus. Quse utilitas, 
si mul albx sint, pingues et obesz, tu vero'qui se- 
des, gracilis, scabiosus et deformis? quod lucrum, si 
strata mollia et pulchra, varietste arteque plena ; 
2Dima vero pannis laceris induta, τοὶ nuda et fasda? 
quod lucrum, si equus composito gradu incedat, et 
tripudiantem magis referat, quam incedentem, et pest 
hujusmodi choream sponsali sit ornamento deeora- 
tus ; eques vero plus quam claudus claudicet, οἱ plus 
quam ebriosus quis furiosusque distortus sit manibus 
pedibusque. Dic mihi, si qpis tibi daret equum pul- 
chrum, et corpus tuum distorqueret, 4025 utilitas? 
Nunc animam distortam habes, nec curas. De nobis 
ipsis, quzeso, tandem solliciti simus. Ne nos omnibus 
ignominiosiores constituamus. Si quis nes conviciis 
incessat, mordemur dolemusque; cum vero mos re 
ipsa contumeliis afficimus, non convertimur. Resipi- 
scamus vel sero tandem, ut possimus, postquam δηΐ- 
mom ouraverimus, et virtutem coluerimus, aeterna 
consequi bona, gratia et benignitate Domini nostri 
Jesu Christi, quicum Patri et Spiritui sancto gloria, 


imperium, honor, nunc et semper, et in saecula 888. 
culorum, Amen. 


———————————— € IBARRA aa EE ERR. 


HOMILIA XXXV. 


Cer. 16. v. 13. Die autem sabbatorum egressi sumus 
urbe versus. fluvium, ubi solebat oratio esse : et se- 
dentes loquebamur niulieribus, qu& convenerant. 13. 
Et quedam mulier nomine Lydia, purpsraria, civi- 


tatis. Thyatirenorum , colens Deum, audivit : cujus 


Dominus cor aperuit, ut attenderet iis que dicebantur 
d Paulo. 


4. Paulss judaisat. Lgdie philosophia et humilitas, 


-— 


251 
Οὐχ ἔστιν ὑμῖν ἀπολογία. ᾿Αλόγῳ φύσει δυνηθεὶς ἐνθεῖ- 
ναι υῦτε φθεγγομένῃ οὔτε λογισμὸν ἐχούσῃ τοσαύτην 
φιλοτοφίαν, πολλῷ μᾶλλον δυνήσῃ σαυτῷ. Ὅτι γὰρ 
ἐπιμελείας ἀνθρωπίνης ἐστὶ, xaV οὐ φύσεως, ἐχρῆν 
ἅπαντας τοῦτο τοὺς χύνας ἔχειν, Γένεσθε οὖν χατὰ τοὺς 
χύνας. Ὑμεῖς με ἀναγχάζετε ἐχεῖθεν τὰ παραδείγματα 
φέρειν" ἔδει μὲν γὰρ ἀπὸ τῶν οὐρανίων " ἐπειδὴ δὲ, ἂν 
εἴπω τι τοιοῦτον, λέγετε ὅτι ἐχεῖνα μεγάλα εἰσὶ, διὰ 
«τοὔτο οὐδὲν λέγω τῶν οὐρανίων. Κἂν εἴπω τὸν Παῦλον, 
λέγετε ὅτι ἐχεῖνος ἀπόστολος ἦν" διὰ τοῦτο οὐδὲ Παῦλον 
λέγω. "Av εἴπω ἄνθρωπον, λέγετε ὅτι ἐχεῖνος ἠδύνατο" 
διὰ τοῦτο οὐδὲ [267] ἄνθρωπον λέγω, ἀλλὰ θηρίον, xol 

θηρίον οὐ φύσει τοῦτο ἔχον, ἵνα μὴ εἴπητε ὅτι φύσει, χαὶ 
e) προαιρέσει τοῦτο χατώρθωσε * xat τὸ δὴ e θαυμαστὸν, 
προαιρέσει οὐκ οἰχείᾳ, ἀλλὰ τῇ σῇ ἐπιμελείᾳ. Οὐχ ὅτι 
χατεχόπη, οὐχ ὅτι διεσπάσθη τῷ δρόμῳ, οὐχ ὅτι τοῖς 
οἰχείοις αὐτοῦ πόνοις ἔλαθεν, ἐννοεῖ" ἀλλὰ πάντα ταῦτα 
ῥίψας ἕξω, τὸ τοῦ δεσπότου πρόσταγμα φυλάττει, καὶ 
γαστρὸς ἀνώτερον b γίνεται. Ναὶ, φησί" προσδοχᾷ vàp 
ἐπαινεθήσεσθαι, προσδοχᾷ πλείονος ἀπολαύσεσθαι τρα- 
κέζης. Εἰπὲ οὖν καὶ σαυτῷ, ὅτι ὁ χύων ἐλπίδι μελλούσης 
ἡδονῆς, τῆς παρούσης χαταφρονεῖ" σὺ δὲ οὐ βούλει ἐλ- 
πίδι τῶν μελλόντων ἀγαθῶν τῶν παρόντων χαταφρονεῖν * 
ἀλλ᾽ ἐχεῖνος μὲν οἷδεν ὅτι, ἂν ἀχαίρως χαὶ παρὰ τὸ τῷ 
δεσπότῃ δοχοῦν τῆς τροφῆῇς ἀπογεύσηται, χἀχείνης ἀπ’- 
στερηθήσεται, χαὶ οὐδὲ τὴν ὡρισμένην ἕξει, πληγὰς 
λαδὼν ἀντὶ τῆς τροφῆς * σὺ δὲ οὐδὲ τοῦτο δύνασαι ἰδεῖν, 
xal ὅπερ ἀπὸ τῆς συνηθείας ἔμαθεν ἐχεῖνος, τοῦτο σὺ 
ἀπὸ λόγου οὐ κατορθοῖς. Μιμησώμεθα τοὺς χύνας. Τοῦτο 
λέγονται xai ἱέραχες ποιεῖν χαὶ ἀετοί. “Ὅπερ ἐπὶ τῶν 
ἀλόγων6 χαὶ τῶν δορχάδων ἐχεῖνοι, τοῦτο ἐπὶ τῶν 
ὀρνίθων οὗτοι" xal οὗτοι δὲ πάλιν ἀπὸ φιλοσοφίας 
ἀνθοωπίνης. Ταῦτα ἡμᾶς χαταδιχάσαι ἔχει, ταῦτα 
ἡμᾶς ἑλεῖν. Εἴπω χαὶ ἕτερον, ἵππους ἀγρίους xai ἀν- 
ἡμέρους λαθόντες, λαχτίζοντας xal δάχνοντας, ἐν βραχεῖ 
χρόνῳ οὕτω παιδεύουσιν οἱ ἔμπειροι, ὡς τὸν ἑπιδάτην 
τρυφᾷν τὸν ἐπιχαθήμενον τῷ τῆς βαδίσεως εὐτάχτῳ" 
τῆς δὲ ψυχῆς ἄταχτα βαδιζούσης οὐδεὶς ἐπιμελεῖται, 
ἀλλὰ xa πηδᾷ xaX λαχτίζει χαὶ σύρεται χαμαὶ χαθάπερ 
παιδίον, xaX ἀσχημονεῖ μυρία, xoX οὐδεὶς αὐτῇ ψαλίδας 
περιτίθησιν οὐδὲ ποδόστροφα οὐδὲ χαλινοὺς, οὐδ᾽ ἐπιχα- 
θίξει τὸν ἔμπειρον ἐπιδάτην, τὸν Χριστὸν λέγω. Διά τοι 
τοῦτο πάντα ἄνω xal χάτω γέγονεν. Ὅταν γὰρ καὶ γα- 
στρὸς χρατεῖν χύνας παιδεύῃς, χαὶ θυμὸν ἐν λέοντι δα- 
μάζῃς, καὶ ἀταξίαν ἐν ἵπποις, xal εὐγλωττίαν ἐν ὄρνισι, 
πῶς οὐχ ἄτοπον ἐν μὲν ἀλόγοις φύσεσι λογιχὰ ἐντιθέναι 
κατορθώματα, ἐν δὲ λογιχαῖς τὰ τῶν ἀλόγων ἐπεισάγειν 
πάθη; Οὐχ ἔστιν ἡμῖν, οὐκ ἔστι συγγνώμη. Πάντες 
ἡμῶν χατηγορήσουσιν οἱ χατωρθωχότες, χαὶ πιστοὶ χαὶ 
ἄπιστοι" χαὶ γὰρ xal ἄπιστοι χατώρθωσαν, xaX θηρία 
χαὶ χύνες, οὐχ ἄνθοωποι μόνον" χαὶ ἡμεῖς ἡμῶν αὐτῶν 


* [n mss. quibusdam δή deest ὃ Alii ἀνώτερας. “ Λαγῶν 


Savilius. 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMÍIL, XXXV. 233 


χατηγορήσομεν, ὅταν μὲν βουλώμεθα, χατορθοῦντες, 
ὅταν δὲ ῥᾳαθυμῶμεν, ὑποσυρόμενοι. Kal γὰρ τῶν ἐν 
σφοδρᾷ καχίᾳ ὄντων πολλοὶ πολλάχις θελήσαντες μετ- 
εθάλοντο. Τὸ δὲ αἴτιον, ὅπερ ἔφην, ὅτι περιερχάμεθα τὰ 
ἑτέρων συμφέροντα ζητοῦντες, οὐ τὰ ἡμέτερα. "Av 
οἰκίαν οἰχοδομήσῃς λαμπρὰν, τὸ τῆς οἰκίας συμφέρον 
εἶδες, οὐ τὸ σόν ἂν ἱμάτιον λάδῃς χαλὸν, τὸ τοῦ σώμα- 
τος, οὐ τὸ σόν" ἂν ἵππον χαλὸν, ὡσαύτως. Οὐδεὶς ὅπως 
ἔσται ψυχὴ καλὴ σχοπεῖ᾽ χαίτοι ταύτης οὔσης καλῆς, 
οὐδενὸς ἐχείνων δεῖ" οὐχ οὔσης δὲ, οὐδὲν ἐξ ἐχείνων 
ὄφελος. Καθάπερ γὰρ ἐπὶ νύμφης, χἂν παστάδες ὥσιν 
ix παραπετασμάτων χρυσῶν, χἂν χοροὶ ὥσι γυναιχῶν 
εὐειδεστάτων xol καλῶν, χἂν ῥόδα χἂν στέμματα, χἂν 
ὁ νυμφίος χαλὸς ἧ, xàv αἱ θεράπαιναι x&v αἱ φίλαι xàv 
πάντες εὐπρεπεῖς ὥσιν, [368] ἐχείνη δὲ ἀμορφίας ἧ 
μεστὴ, ὄφελος οὐδέν - ὥτπερ οὖν οὐδὲ χαλῇς οὔσης βλά- 
δος τι γένοιτ᾽ ἂν ἀπὸ τούτων, ἀλλὰ xal τοὐναντίον. ᾿Απὸ 
μὲν γὰρ ἐχείνων ἀμόρφου οὔσης, ἀμοαρφοτέρα ἂν φανεΐη " 
ἀπὸ δὲ τούτων ὡραιοτέρα ἂν γένοιτο. Οὕτω δὴ καὶ 
Ψυχὴ, ὅταν ἧ χαλὴ, οὐ μόνον. οὐδενὸς δεῖται τούτων, 
ἀλλὰ χαὶ συσχιάζει τὸ κάλλος αὑτῆς. Τὸν γὰρ φιλόσοφον 
οὐχ οὕτως ἐν πλούτῳ, ὡς ἐν πενίᾳ ὀψόμεθα λάμποντα. 
Ἐχεῖ μὲν γὰρ τοῖς χρήμασι τοῦτο πολλοὶ λογιοῦνται, 
xai τῷ μὴ ἐνδεᾶ χρημάτων elvat: ὅταν δὲ πενίᾳ συζῇ, 
καὶ διὰ πάντων λάμπῃ. χαὶ μηδὲν αἰσχρὸν ἀναγχάζηται 
ποιεῖν, οὐχ ἔτι ἄλλος τις διανέμεται πρὸς αὐτὸν τὸν ἐπὶ 
τῇ φιλοσοφίᾳ στέφανον. 

Ταύτην οὖν χαλλωπίζωμεν, εἴ γε βουλοίμεθα που - 
τεῖν. Τί τὸ ὄφελος, ὅταν αἱ μὲν ἡμίονοι λευχαὶ ὦσι xal 
σφριγῶσαι χαὶ εὐσωματοῦσαι, σὺ δὲ ὃ καθήμενος λεπεὺς 
xaX Ψψωραλέος xal δυσειδής ; τί δαὶ τὸ χέρδος, ὅταν τὰ 
μὲν στρώματα ἀπαλὰ καὶ χαλὰ Ti, xat πολλῆς ποιχιλίας 
έμοντα χαὶ τέχνης, tj δὲ ψυχὴ ῥάχια περιδεδλημένη 
ἧ καὶ γυμνὴ καὶ αἰσχρά; τί τὸ χέρδος, ὅταν ὁ μὲν 
ἵππος εὔτακτα βαδίζῃ, xal χορεύοντι μᾶλλον ἐοιχὼς ἣ 
βαδίζοντι, καὶ μετὰ τῆς χορείας χόσμῳ ἃ χεχοσμη μένος 
ἢ νυμφικῷ' ὁ δὲ ἐπικαθήμενος τῶν χωλῶν μᾶλλον ἀδχω- 
λιάζῃ, καὶ τῶν μεθνόντων χαὶ τῶν μαινομένων μᾶλλον 
διεστραμμένος T) xal χεῖρας καὶ πόδας Εἰπὲ δή μοι, 
εἴ εἰς σοι ἵππον ἐδίδου χαλὸν, χαὶ τὸ αὥμα διέστρεφε, 
τί τὸ ὄφελος; Nuv ψυχὴν διεστραμμένην ἔχεις, καὶ 
οὐδέν σοι μέλει ; Φροντίσωμεν ἡμῶν αὑτῶν ποτε, παρα- 
καλῶ, Μὴ δὴ πάντων ἀτιμοτέρους ἡμᾶς αὐτοὺς χατα- 
στήσομεν. Κἂν μὲν ῥήμασί τις ὑδρίξζῃ, δαχνόμεθα xal 
ἀλγοῦμεν᾽" πράγμασι δὲ ἑαυτοὺς ὑδρίζοντες, οὐχ ἐπι- 
στρεφόμεθα. ᾿Ανανήψωμεν ὀψὲ γοῦν ποτε, ἵνα δυνηθῶώ- 
μεν, χαὶ τῆς ψυχῆς πολλὴν τὴν ἐπιμέλειαν ποιούμενοι, 
xai τἧς ἀρετῆς ἐπιλαδόμενοι, τῶν αἰωνίων τυχεῖν ἀγα- 
θῶν, χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ 
Χριστοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἀγίῳ Πνεύματι, 
δόξα, χράτος, τιμὴ, νῦν χαὶ ἀεὶ, χαὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν 
αἰώνων. ᾿Αμήν. 

δ Alii μετὰ τῆς πορείας, xai χόσμῳ. 





OMIAIA AF. 


Τῇ δὲ ἡμέρᾳ τῶν σαδθάτων ἐξήλθομεν ἔξω τῆς πό- 
ie à ποταμὸν, οὗ ἐνομίζετο προσευχὴ 
εἶγαι, καὶ καθίσαντες ἐλαλοῦμεν ταῖς cvrsA- 
θούσαις γυναιξί, Καί τις , ὀνόματι Λυδία, 
zoppvpóxo.uc, πόιλεδως θΘυατείρων, σεδομέγη 


α΄. "Opa πάλιν ἰουδαΐζοντα τὸν Παῦλον, xat ἀπὸ τοῦ 
χαιροῦ χαὶ ἀπὸ τοῦ τρόπου. Οὗ ἐνομίζετο, φησὶ, 
προσευχὴ εἶναι. Οὐ γὰρ δὴ ἔνθα συναγωγὴ fjv μόνον, 
ἀλλὰ xal ἕξω ηὔχοντο, ὥσπερ τόπον τινὰ ἀφορίζοντες͵ 
ἅτε σωματιχώτεροι ὄντες Ἰουδαῖαι. ΤΆ ἁνάρᾳ δὲ τῶν 


κὸν Θεὸν, ἤχουσεν" ἧς ὁ Κύριος ἥγοιξε τὴν 


καρδίαν προσέχειν τοῖς 1αϊλουμένοις ὑπὸ τοῦ σαδδάτων, ὅτε χαλ yos tXyhe Ἦν eon JAGSRN Xx 
Παύλου, 


r t - - ᾿ ις 
καθίσαντες ἐλαλοῦμεν ταῖς συνελθοῦσαις qvos. 


253 


Kal εἰς γυνὴ ὀνόματι Λυδία, πορφυρόπωδλις, πόλεως 
Θνατείρων, σδθομένη τὸν Θεὸν, ἤχουσεν" ἧς ὁ 
Κύριος διήνοιξε τὴν καρδίαν προσέχειν τοῖς Aa- 
ιουμένοις ὑπὸ τοῦ Παύλου. Ὅρα τὸ ἄτυφον πάλιν. 
[νὴ καὶ ταπεινὴ αὕτη, καὶ δῆλον ἀπὸ τῆς τέχνης " ἀλλ᾽ 
ὅρα τὸ φιλόσοφον αὑτῆς. Πρῶτον μὲν γὰρ αὐτῇ ἐμαρ- 
τύρησε τοῦτο, τὸ σέδεσθαι τὸν Θεὸν, ἔπειτα τὸ χαλέσαι 
«οὺς ἀποστόλους αὐτήν. Ὡς δὲ ἐδαπείσθη αὐτὴ καὶ ó 
οἶχος αὑτῆς, παρεκάλεσε Aéyovca: Κύριοί μου, εἰ 
χεχρίκατό μὲ πιστὴν τῷ Κυρίῳ εἷναι, εἰσε.ϊθόντες 
εἷς τὸν οἶκόν μου μείνατε. Καὶ παρεδιάσατο ἡμᾶς. 
Ὡς δὲ ἐδαπείσθη, φησὶν, αὐτὴ καὶ ἡ οἰκία αὐτῆς. 
Σχόπει πῶς ἅπαντας ὅπεισε΄ εἶτα βλέπε σύνεσιν, πῶς 
δυσωπεῖ τοὺς ἀποστόλους, πόσης ταπεινότητος γέμει 
τὰ ῥήματα, πόσης σοφίας. El χεχρίχατέ με, φησὶ, 
πιστὴν τῷ Κυρίῳ. Οὐδὲν ἐντρεπτικώτερον 8. Τίνα οὐχ 
ἂν ἐμάλαξε ταῦτα τὰ ῥήματα; Οὐκ ἠξίωσεν, οὐ παρ- 
εχάλεσεν ἁπλῶς, οὐχ ἀφῆχε χυρίους εἶναι, ἀλλὰ καὶ 
ἡνάγχασε σφοδρῶς" τοῦτο γάρ ἐστ! τὸ, Παρεδιάσατο 
ἡμᾶς" τουτέστι, τούτοις τοίς ῥήμασιν. Ὅρα πῶς εὐθέως 
χαρποφορεῖ, xai χέρδος ἡγεῖται μέγα τὴν χλῆσιν. Ὅτι 
6: πιστὴν ἐχρίνατε, δῆλον kx τοῦ ἐγχειρίσαι μοι τοιαῦτα 
μυστήρια, οὐχ ἂν ἐγχειρίϑαντες, εἰ μὴ τοιαύτην ἐχρί- 
vase, Καὶ οὐχ ἐτόλμησε πρὸ τούτου χαλέσαι, ἀλλ᾽ ὅτε 
ἐδθαπτίσθη " δῆλον ἐντεῦθεν ποιοῦσα, ὅτι οὐχ ἂν ἄλλως 
ἔπεισε. Διὰ τί δὲ οὖχ ἑἐδούλοντο οἱ περὶ Παῦλον, ἀλλ᾽ 
ἀνένευον ὥστε xal βιασθῆναι αὐτούς ; "Hoi ἐχείνην 
ἐχχαλούμενοι εἰς μείζονα προθυμίαν" ἡ ἐπειδὴ εἶπεν 
ὃ Χριστὸς, Εἰς ἣν ἂν πόλιν εἰσέλθητε, εἰς ἐστιν 
ἄξιος ἐρωτήσατε, καὶ ἐκεῖ μείνατε. Ὥστε πάντα δι᾽ 
οἰχονομίαν ἐποίουν. Ἐγένετο δὲ πορευομένων ἡμῶν 
elc προσευχὴν, παιδίσκην τινὰ ἔχουσαν πνεῦμα 
φύθωνος ἀπαντῆσαι ἡμῖν, ἥτις ἐργασίαν xoAAQw 
«apeixs τοῖς κυρίοις αὑτῆς μανεδυομένη. Αὕτη κατ- 
αχολουθήσασα τῷ Παύλῳ καὶ ἡμῖν, ἔκραζε 1έγουσα * 
Οὗτοι οἱ ἄνθρωποι δοῦλοι τοῦ Θεοῦ τοῦ 'Υψίστου sl- 
σὶν, οἵτινες καταγγέλλουσιν ἡμῖν ὁδὸν σωτηρίας. Τί 
δήποτε χαὶ ὁ δαίμων ταῦτα ἐφθέγγετο, χαὶ ὁ Παῦλος ἐχώ- 
λυσε ; Κἀχεῖνος χαχούργως ἑποίει, χαὶ οὗτος συνετῶς " 
&6oj)svo γὰρ μὴ ἀξιόπιστον αὐτὸν ποιεῖν b, El γὰρ 
προσήχατο αὐτοῦ τὴν μαρτυρίαν ὁ Παῦλος, πολλοὺς ἂν 
χαὶ τῶν πιστῶν ἠπάτησεν, ἅτε ὑπ᾽ ἐχείνου δεχθείς " 
διὰ τοῦτο ἀνέχεται τὰ χαθ᾽ ἑαυτοὺς εἰπεῖν, ἵνα στήσῃ 
τὰ ὑπὲρ αὐτοῦ, καὶ αὐτὸς συγχαταθάσει χέχρηται πρὸς 
τὴν ἀπώλειαν. Τὸ μὲν οὖν πρῶτον οὐ προσήχατο Παῦλος, 
ἀλλὰ διέπτυσεν, οὗ βουλόμενος ἑαυτὸν ἐπιῤῥίπτειν 
ἁπλῶς τοῖς σημείοις " ὡς δὲ ἐπέμενε τοῦτο ποιῶν ἐπὶ 
πολλὰς ἡμέρας, χαὶ τὸ ἔργον ἐδείχνυ, Οὗτοι οἱ ἄνθρω- 
&0t, λέγων, δοῦ.1οι τοῦ Θεοῦ τοῦ ᾿Υψίστου εἰσὶν, οἴτι. 
vec καταγγέλλουσιν ἡμῖν ὁδὸν σωτηρίας * τότε ἐχέ- 
λευσεν αὐτῷ ἐξελθεῖν, Διαπογηθεὶς δὲ ὁ IlabAoc, xal 
ἐπιστρέψας, τῷ πγεύματι εἶπε: IlapayryéAAo σοι 
ἐν ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ, é£eA0siv. ἀπ᾽ αὐτῆς. 
Καὶ ἐξῆλθεν αὐτῇ τῇ ὥρᾳ. ᾿Ιδόντες δὲ οἱ κύριοι 
αὐτῆς, ὅτι ἐξηθεν ἡ ἐλπὶς ἐργασίας αὑτῶν, ἐπι- 
«ἰαδόμενοι τὸν Παῦλον καὶ τὸν Σίλαν, εἴκυσαν εἰς 
τὴν [270] ἀγορὰν ἐπὶ τοὺς ἄρχοντας, καὶ zpoc'aya- 
γίγξες αὐτοὺς τοῖς στρατηγοῖς, εἶπον" Οὗτοι οἱ 
ἄγθρωκποι ἐχταράσσουσιν ἡμῶν τὴν πόλιν, ᾿Ιουδαῖοι 
ὑσάρχοντες, xal καταγγέλλουσιν ἔθη, ἃ οὐχ ξξ- 
ὅστιν ἡμῖν παρωδέχεσθαι οὐδὲ ποιεῖν Ρωμαίοις 
οὖσι. ΤἸανταχοῦ τὰ χρήματα αἴτια τῶν χακῶν. Ὦ τῆς 


* Morel., ἐντρεπκτιχόν, male. bAlit ἐδούλετο λοιπὸν ἀξιό- 
φισϑον ἑαντον ποιεῖν. 


$. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


254 


ὠμότητος τῆς Ἑλληνιχῆς 1 ἐδούλοντο δαιμονᾷν τὸ χορά» 
διον, ὥστε χρηματίζεσθαι. Ἐπιλαδόμενοι, φησὶ, τὸν 
Παῦλον καὶ τὸν Σίλαν, ἔλεγον * Οὗτοι οἱ ἄνθρωποι 
ἐχταράσσουσιν ἡμῶν τὴν πόλιν. Τί ποιήσαντες ; διὰ 
τί οὖν μὴ πρὸ τούτου εἰλχύσατε ; ᾿Ιουδαῖοι, φησὶν, 
ὑπάρχοντος" οὕτω τὸ ὄνομα διεθέδλητο. Καὶ κατα» 
γέλλουσιν ἔθη, ἃ οὐχ ἔξεστιν ἡμῖν παραδέχεσθαι 
οὐδὲ ποιεῖν Ῥωμαίοις οὖσιν. El; χαθοσίωσιν τὸ πρᾶ- 
ὕμα ἤγαγον. Καὶ cvvsaéctm ὁ ÓyAoc κατ᾽ αὑτῶν. 
Ὦ τῆς ἁλογίας οὐχ ἐξήτασαν, οὐ μετέδωχαν λόγου" 
καίτοι τοιούτου θαύματος γενομένου δέον προσχυνῇσαι, 
δέον ὡς σωτῆρας xat εὐεργέτας ἔχειν. Εἰ γὰρ χρήματα 
ἐδούλεσθε, διὰ τί τοιοῦτον πλοῦτον εὑρόντες, μὴ ἐπε- 
δράμετε ; Τοῦτο λαμπροτέρους ποιεῖ, τὸ δύνασθαι δαίΐμο- 
νας ἀπελαύνειν, f| τὸ αὐτοῖς πείθεσθαι, Ἰδοὺ χαὶ ση- 
pela, καὶ ἡ φιλοχρηματία πλέον ἴσχυσε, Καὶ οἱ σέρατη- 
γοὶ, περιῤῥήξαντες τὰ ἱμάτια αὐτῶν, ἐχόλενον ῥαδδί» 
ζειν»" πο.1:ϊάς τε ἐπιθέντες αὐτοῖς πιηγὰς, E6aJaor 
εἰς φυιαχὴν, παραγγείλαντες τῷ δεσμοφύ.1ακι 
dc'gaAoc τηρεῖν αὐτούς. 'O μὲν οὖν ᾿ἰαῦλος τὸ πᾶν 
εἰργάσατο, χαὶ τὰ θαύματα χαὶ τὴν διδασκαλίαν" τῶν 
65 χινδύνων xal ὁ Σίλας χοινωνεῖ. Τί ἐστι, Διαπονηθεὶς 
δὲ ὁ Παῦλος; Τὴν καχουργίαν, φησὶν, ἰδὼν τοῦ δαί- 
μόνος, χαθὼς αὐτὸς ἀλλαχοῦ ἃ λέγε: Οὐ γὰρ αὐτοῦ 
τὰ γοήματα ἀγνοοῦμεν. Διὰ τί μὴ εἶπον, ὅτι Τὸν 
δαίμονα ἐξέδαλον, ὅτι εἰς Θεὸν ἡσέδησαν, ἀλλ᾽ ἐπὶ χαθ- 
οσίωσιν τρέπονται; "Hzxa αὐτοῖς τῷτο fjv. Οὕτω xai ἐπὶ 
409 Χριστοῦ ἔλεγον Οὐχ ἔχομεν βασεῖδα, εἰμὴ Καίσαρα. 
Πᾶς ὁ ἑαυτὸν ποιῶν βασιλέα, ἀντιλέγει τῷ  Kal- 
capi. Kal E6aAor αὐτοὺς, φησὶν, εὶς ρυιακήν. Πολὺς 
6 θυμός. Ὃς παραγγειλίαν τοιαύτην δ..1η;:Ξ ὡς, ξδέαλεν 
αὑτοὺς slc τὴν ἐσωτέραν, φυκαχὴν, καὶ τοὺς πόξας 
αὐτῶν ἡσφραλέσατο εἰς τὸ ξύλον. Ὅρα, χάχεϊνος πά- 
λιν εἰς τὴν ἐσωτέραν φυλαχὴν αὐτοὺς ἐνέδαλε, xal τοῦτο 
οἰχονομιχῶς. Ἐπειδὴ γὰρ θαῦμα ἔμελλε γίνεσθαι μέγα, 

ἐπιτήδειος ὁ τόπο; πρὸς τὴν ἀχρόασιν ὁ ἔξω τῆς πόλεως 

χρίνεται, πειρααμῶν ἀπηλλαγμένος χαὶ χινδύνων. Ὅρα 

κῶς οὐχ αἰσχύνεται τὰ ἐπιτηδεύματα καταλέγειν ὁ τὴν 

ἱστορίαν γράφων. "A:e δὴ χαὶ ἀργίας οὔσης, μᾶλλον 
προσεῖχον τοῖς λεγομένοις " xal οὐδὲ ἡ πόλις αὕτη με- 
γάλη ἡ τῶν Φιλιππησίων. Ταῦτα δὴ μαθάντες χαὶ ἡμεῖς, 
μηδένα ἑἐπαισχυνώμεθα. Παρὰ βυρσεῖ μένει Πέτρος, 
παρὰ πορφυροπώλιδι Παῦλος d. llou ὁ τῦφος ; “Ἄρα 
«οὔ Θεοῦ δεόμεθα, ὥστε ἀνοίξαι xapblav* ὁ Θεὸς δὲ ἀν- 
οίγει χαρδίας τὰς βουλομένας " ἔστι γὰρ χαὶ πεπηρωμέ- 
νας ἰδεῖν. ᾿Αλλ᾽ ἴδωμεν ἄνωθεν τὰ εἰρημένα. Dri, 
φησὶ, πορφυρόπωμις, ἧς ὁ Κύριος ἤνοιξα τὴν καρ’ 
δίαν, npocéxsw τοῖς AaAovpéroi ὑπὸ τοῦ Παύ.ἰου. Τὶ 
μὲν οὖν ἀνοῖξαι, τοῦ Θεοῦ" τὸ δὲ προσέχειν, αὐτῆς " ὥστε 
xat θεῖον xal ἀνθρώπινον fv. [271] Ως δὲ ἐδαπείσθη, 
φησὶ, παρεκάλεσε JAéyrovca* Εἰ χεχρίκατέ με. "Oca, 
χαὶ βαπτίζεται, χαὶ δέχεται τοὺς ἀποστόλους μετὰ τοῦ- 
αὐτῆς ἱχετηρίας, μετὰ πλείονος f) ὁ ᾿Αδραάμ. Καὶ οὐχ 
εἶπεν οὐδὲν ἄλλο τεχμήριον, ἀλλ᾽ ἐχεῖνο, ἀφ᾽ οὗ ἐσώθη" 
οὐχ εἶπεν, εἰ μεγάλην γυναῖχα, εἰ εὐλαδῇ χεχρίχατέ 
ps* ἀλλὰ τί; Πιστὴν τῷ Κυρίῳ" εἰ τῷ Κυρίῳ, πολλῷ 
μᾶλλον ὑμῖν, εἰ μὴ ἀμφισθητεῖτε. Καὶ οὐχ εἶπε, Παρ᾽ 
ἐμοὶ, ἀλλ᾽ Εἰς τὸν olxór μου μείγατε, (scs δεῖξαι, 
ὅτι μετὰ πολλῆς τοῦτο ἐποίει προθυμίας. "Ὄντως π' στὴ 
fj γυνή. Εἰπὲ δὴ μοι, τίς οὗτός ἔστιν ὁ δαίμων ; Θεὸ;, 
φησὶ, πύθων" ἀπὸ τοῦ τόπου οὕτω λέγεται. Ὁρᾷς, ὅτι 


a ᾿Αλλαγοῦ deest in uno. b ldem πορφνροκώλιδι καὶ ξένῃ 


μένει Παῦλος. 


- Vide rursus Paulum judaizantein, et ἃ tempore et 
4 loco. Ubi putabatur, inquit, oratio esse. Neque enim 
tantum ubi synagoga erat, sed etiam foris precaban- 
tur : quasi locum quempiam assignontes, quia Judi 
crassiures erant. Die uutem sabbatorum, quando veri- 
simile erat turbam convenire. Et sedentes loquebamur 
mulieribus, que convenerant, Et mulier quedam nomine 
Lydia, purpuraria , civitatis Thyatirenorun , colens 
Deum, audivit : cujus Dominus cor aperuerat, ut atten- 
deret. iis que dicebantur a Paulo. Vide rcm a fastu 
alienam. Mulier et humilis erat, ut palam est ab arte: 
scd vide philosophiam ejus. Primo quidem hoc ip:i 
datur testimonium, quod coleret Deum, deinde quod 
invitaret apostolos. 15. Cum ergo baptizata esset et do- 
mus ejus, deprecata est dicens : Domini mei, si judica- 
stis me fidelem Domino esse, introite in domum meam, 
et inanete. Et coegit nos. Ut autem baptizata est, iuquit, 
illa et domus ejus. Considera quomo«o suaserit omni- 
bus: deinde vide prudentiam, quomodo obsecret 
apostolos, quam humilia proferat verba, cum quanta 
sapientia. Si jwdicatis me, inquit, fidelem Domino. 
Nibil ad persuadendum aptius. Quem non emollirent 
hzc verba? Non rogavit, non precata est tantum, non 
corum arbitrio rem reliquit, sed etiam coegit : id 
enim signi(icat illud, Coegit nos, id est, his verbis. 


Vide quomodo statim [fructum ferat, et lucrum ma-- 


gnum putet vocationem. Quod me fidelem judicave- 
ritis, liquet ex eo, quod mihi tauta mysteria tradide- 
ritis, non tradituri, nisi me talem judicasselis. Nec 
ausa est antea invitare, sed postquam baptizata est, 
hinc ostendens se non alio modo persuasurarn fuisse. 
Cur Paulus et socii nolebant, sed renuebant, ita ut co- 
gerentur? Ut illam ad majus studium concitarent ; 
vel quia dixit Christus : In quamcumque civitatem in- 
traveritis, quis sit dignus. interrogate, εἰ illic. manete 
( Luc. 10. 8). ltaque omnia per cconomiam facie- 
bant. 16. Factum est autem euntibus nobis ad orationem, 
puellam quamdam habentem spiritum pythonem obviare 
mobis, que quaestum magnum praestabat dominis suis 
divinando. 17. Hac subsequuta Paulum et nos clama- 
bat, dicens : lsti homines servi Dei excelsi sunt, qui an- 
miuntiant nobis viam salutis, Cur et d:emon talia loquu- 
tus est, et Paulus prohibuit ? Et ille maligne, et hic 
prudenter agebat : volebat euim non fide dignum red- 
dere *. Nam si testimonium ejus Paulus eadmisisset, 
multos etiam fideles decepisset, ut ab illo approbatus : 
ideo illos praedicat, ut sua stabiliat, οἱ deinissius se 
gerit ad perniciem. Primo itaque non admisit Paulus, 
sed respuit, nolens tam facile signa edere : quia vero 
perseverabat illa multis diebus, et opus monstrabat : 
Hi homines servi Dei altissimi sunt, qui annuntiant no- 
: bis viam salutis; tunc przcepit illi ut exiret. 48. 
Dolens autem Paulus, et conversus, spiritui dixit : Pra. 
«ipio tibi in nomine Jesu Christi, exire ab ea. Et eziit 
eadem hora. 49. Videntes autem domini ejus, quia ezi- 
sit spes qua'stus eorum, apprehendentes Paulum et Si- 
lam, adduxerunt in forum ad principes, 20. et offerentes 
eos magistratibus, dixerunt : Hi homines conturbant ci - 
! Alii babent, tolebat enim se fide dignum facerc. 


IN ACTA APOSTOLORUM. IIOMIL. XXXV. 


254 
vilatem nostram, cum sint. Judei, 91. et annumiunt 
mores, quos non licet nobis suscipere neque servare, cum 
simus Homani. Ubique malorum eausa pecunix sunt. 
O poganorum inhumanitatem ! Volebant puellam dz- 
moniacam esse, ut pecunias colligerent. Apprehenden- 
tes, iuquit, Paulum. et Silam, dicebant : Hi homines 
conturbant civitatem nostram, Quid facientes ? cuz non 
ante traxistis eos ? Judei cum sint, inquiunt : ita no- 
men illud male audiebat. Εἰ annuniiant. mores, quos 
non licet nobis suscipere neque servare, cum simus Ro- 
mani. Rem in L»se majestatis crimen vertunt. 99. Et 
simul insurrezit turba conira illos. O insipientiam! Non 
examinarunt, non deliberarunt; quamvis eo edito 
miraculo adorare oporteret, et illos pro servatoribus 
et beneficis habere. Nam si pecunias volebatis, cur 
tantis inventis divitiis non accurristis ? Posse daemouas 
fugare, splendidiores reddit, quam ipsis obtemperare. 
Ecce signa, sed pecuniarum cupiditas plus valuit. Et 


-smagistratus, scissis. tunicis eorum, jusserunt eos virgis 


cadi : 95. εἰ cum multas eis plagas imposuissent, mise- 
runt e05 in carcerem, precipientes custodi ul diligenter 
custodiret eos. liaque Paulus totum fecit, et miracula 
et doctrinam ; periculorum: vero consors fuit Silas. 
Quid est Dolens autem Paulus ? Malitiam, inquit, die- 
mouis videns, ut ipse alibi dicit : Non enim cogitatio- 
nes ejus ignoramus ( 2. Cor. 2. 11). Cur non dixerunt, 
Demonem ejecerunt, in Deum impie egerunt; sed 
crimen ]:es:e majestatis intentan ? Hic se victos vide- 
bant. Sic et de Christo dicebant : Non habemus regem, 
nisi Cesarem ( Joan. 19. 15). Omnis qui se regem fa- 
cit, contradicit Cesari ( lbid. ». 42). Et conjecerunt 
eos, inquit, im carcerem. Magnus furor. 24. Qui cum 
tale preceptum | accepisset, conjecit illos in interiorem 
carcerem, e pedes eorum atrinzil ligno. Vide, ille eos 
in interiorem conjecit carcerem : et hoc ex proyiden- 
tia factum. Quia enim miraculum magnum futurum 
erat, idoneus locus ad rem evulgandam extra urbem 
statuitur, tentationibus οἱ periculis vacuus. Vide quo- 
modo hic scriptor studia recensere non erubescat. 
Certe cum quies esset, magis attendebant iis, qua 
dicebantur : neque urbs illa Philippensium magna 
erat. Hac et nos scientes, neminem erubescamus. 
Apud coriarium manet Petrus, apud purpurariam " 
Paulus. Ubi est fastus? Igitur Deum precemur, ut cor 
aperiat : Deus autem corda quz voluerint aperit; at 
excezcata corda videre est. Sed superiora repetamus, 
Mulier, inquit, purpuraria, cujus Dominus cor aperuit, 
wt attenderet iis, que dicebantur a. Paulo. Aperire ita- 
que Dei est, attendere vero illius : res igitur erat et 
divina et humana. Cum autem baptizata fuisset, inquit, 
deprecata est dicens, Si judicastis me. Vide,et baptiza- 
tur, et recipit apostolos post tantam supplicationem, 
majorem quam illam Abrahami. Nec dicit aliud indi- 
cium, quam illud, quo servata fuerat. Non dixit, Si 
magnam, si piam mulierem judicastis me; sed quid ? 
Fidelem Domino. Si Domino, multo magis vobis, nisi 
dubitetis. Nec dixit, Apud me, sed,In domo mea ma- 
nete ; uL ostenderet se hoc cum magna alacritate f3- 


! Quidam addit, et alenigenam. 


255 
cere. Vere fidelis mulier, Dic vero mibi, quis est hie 
daemon? Deus, inquies, python : aloco sic vocatur. 
Viden' etiam Apollinem esse dzmonem ? et quia vole- 
bat illos in teutationes injicere, ut magis excitaret, 
ad hoc loquendum induxit. 

9. Ο sceleste, et scelestissime! Si ergo nosti illos 
viam salutis annuntiare, cur non egrederis lubens? 
Sed idipsum quod Simon volebat, cum diceret, Dute 
mihi, ut cui imposuero manus, accipiat Spiritum san- 
etum ( Act, 8. 49) : hoc et iste faciebat : quia videbat 
illos celebrari, ita simulat, hac ratione sperans se 
relinquendum esse in corpore, si eadem przedicaret. 
Si vero apud hominem Non est speciosa laus in ore 
peccateris ( Eccli. 45. 9), multo magis apud dzino- 
nem : si ab hominibus testimonium non accipit Chri - 
stus, nec a Joanne; multo minus ἃ dz::emone. Przedi- 
care enim non est hominum, sed Spiritus sancti. Quia 
igitur arroganter faciebant clamantes, clamore se stu- 
porem allaturos sperabant, dicentes : Hi Áomines 
conturbant civitatem nostram. Quid dicis? eredisne dae- 
moni ? cur non hic etiam credis ? Ille dicit, Servi Dei 
altissimi ; tu dicis, Conturbant civitatem nosiram ; ille 
dicit, Annuntiant nobis viam salutis ; tu vero dicis, Tra- 
dunt nobis mores, quos non licet suscipere. Vide illos 
neque dzmoni aures praebentes, sed unam speetantes 
avaritiam. Trazerunt, inquit, eos in. forum ad princi: 
pes : et cucurrit plebs adversus eos. Vide illos non re- 
spondere nec sese purgare; ut majore aint digni ad- 
miratione. Nam ait, Cum ínfirmor, tunc potens eum. 
: Sufficit tibi gratia. mea; nam. virtus mea in infirmitate 
perficitur (9. Cor. 42. 10 et 9). Itaque ex mansuetu- 
dine admirabiles erant. Quanto diligentior custodia 
erat, tanto miraculum splendidius. Fortasse sic sedi - 
tionem sedare volebant. Quia videbant instantem 
torbanm, plagis quidem in przesenti furorem sistere vo- 
lebant; cum autem in carcerem conjecerunt et prz- 
ceperunt accurate servari, causam audire volebant. 
Et striuxit ligno, inquit ; ac si diceret, in nervo. Quot 
lacrymis digna sunt, qu:e nunc aguntur ? llli mala pa- 
tiebantur, nos in deliciisagimus, nosin theatris. Unde 
pernicies accidit et submergimur, dum quietem undi- 
que quzrimus, nec pro Christo volumus vel convicia 
sustinere, vel etiam verba. llc frequenter in inemo- 
riam revocemus, obsecro, quanta illi passi sint, 
quanta sustinüerint, quomodo nec turbati, nec offensi 
sint. Dei opus exsequebantur, et hiec passi sunt. Non 
dicebant : Cur hoc predicamus, nec nobis prxsidium 
affert Deus? Sed et hoc iMis proderat, et absque 
ope ex ipsa re constantiores reddebat, fortiores , 
imperterritos. Tribulatio , inquit , patientiam operatur 
t Rom. 5. 4). 

Nihil inutilius otioso. — Ne, quzeso, fluzam et disso- 
lutam quaramus vitam. Ut enim hic duplex bonum 
est, quod fortiores fiant, et quod magna sit merces: 
sie ibi duplex malum, quod molliores evadant, et quod 
ad nullam utilitatem, sed in malum. Nihil enim inuti- 
lius homine, qui in otio et deliciis totum transigit 
tempus. Vir, inquit, non probatus, etiam reprobus : 
r: probus, non in bis tautum certaminibus, sod ctiam 


$ JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINCP. 


256 
in aliis omnibus. Res est inutilis desidia : atque in 
ipsis deliciis nihil ita fructu carens ut deJiciari : id 
enim fastidium parit. Neque tanta est ciborum desi- 
dieque voluptas ; sed omnia defluunt et avolant. Ne 
hanc quxramus. Si enim considerare voluerimus, 
uter suavius agat, qui laborat et in »rumnis vivit, an 
qui deliciatur : illum suavius vivere deprehendemus. 
Nam primo illius corpus enerve et ineptum est : de- 
inde corporis sensus non sunt sinceri neque sani, sed 
molles et languidi ; ubi vero sic res babet, neque sa- 
nitatis voluptas apparet. Quis equus utilis, qui deli- 
ciatur an qui exercetur ? quae navis, qux navigat an 
que otiatur? qux aqua, qu:e fluit an qux quiescit ἢ 


- quod ferrum, quod movetur an quod nihil operatur ? 


annon illud quidem splendet, et argento simile est; 
hoc autem rubigine consumilur , et inutile est, atque 
ex materia sua quidpiam amittit? Tale quidpiain ac- 
cidit otiose animae : rubigo quzdam illam pervadit , 
et splendorem corrodit ceteraque omnia. Qua arte 
quis hanc rubiginem absterserit ? Jirumnarum cote : 
ill: utilem reddunt animam et in omnibus expeditata. 
Quomodo enim, quzso, poterit vitia succidere, bebe- 
tata acie, et quasi plumbum reflexa? quomodo diabe- 
lum confodiet ? cui non est ingratus homo qui pingue- 
dini studet, ac velut phoca trahitur? 

9. Lauta mensa vituperatur. — Non hoc dico de iis, 
qui natura tales sunt, sed de iis, qui ex ciborum delic:is 
talia sibi corpora parant, cum natura sua graciles 
essent. Ortus est sol, radios ubique splendidos effudit, 
singulos ad opera excitavit : agricola sumpto ligone 
exit, xrarius malleum apprehendit , singuli artifices 
qu:e sibi congruunt ; et quemque invenies instrumenta 
sua tractantem ; mulier colum vel texturam arripit : 
ille autem summo mane quasi porcus ad pascendaai 
ventrem exit, quzrens quomodo lautam paret men- 
sam. Atqui brutorum est tantum a summo mane 
cibum adire, quia ad nihil utilia sunt, nisi ad maeta- 
tionem. llla vero quze dorso gestant, et operi apta 
sunt, ipsa quoque noctu ad opus egrediuntur. Hic 
autem a lecto surgens, sole forum replente, et omni: 
bus labore satiatis, surgit se distendens quasi porcus 
saginatus, postquam optimam diei partem in tenebris 
consumpsit. Deinde multo tempore in lecto sedet, 
nec ferre potest sepe vespertinam crapulam, in 
his consumpta maxima temporis parte. Hiuc sese. 
exornat, et procedit turpitudinis spectaculum , nihil 
habens hominis, sed omnia hominiformis bestie. 
oculi lippiunt, vinum os ole!, misera anima quasi in 
lectum conjecta ob illatam sine modo ciborum sarci- 
nam, caruis pondus circumfereus sicut elephas. Dc- 
inde veniens in locis sedet , taliaque dicit et facit , ut 
melius esset dormire illum , quam vigilare. Si gravia 
nuntientur, puella quavis mollior est ; si suavia, puel- 
li cujusvis tenerior : frequentissime oscitat. Omni- 
bus prostat mala inferre vole:tibus, si non hominibus, 
certe affectibus ; talem hominem facile excitant ira, 
concupiscentia , invidia, omnia. Omues adulantur, 
omnes ministrant, molliorem solito reddentes ani- 
mam : et quotidie prodit cum magna accosssioue 


955 IX. ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XXX Y 


xaX ὃ ᾿Απόλλων δαίμων ἐστί; Καὶ ἐπεὶ ἐδούλετο εἰς 


πειοασμοὺς αὐτοὺς ἐμδαλεῖν, ὥστε μᾶλλον παροξῦναι," 


παρώρμησε λέγειν. 


β΄. Ὦ μιαρὲ καὶ παμμίαρε" εἰ τοίνυν olbaz, ὅτι ὁδὸν 
σωτηρίας καταγγέλλουσι, τί μὴ ἐξίστασαι ἑχών ; ᾿Αλλ᾽ 
ὅπερ Σίμων ἐδούλετο λέγων" Δότε μοι, Tra ᾧ ἐὰν ἐπι- 
θὼ τὰς χεῖρας, ἰαμδάνῃ Πγεῦμα ἅγιον " τοῦτο xai 
οὗτος ἐποίει " ἐπειδὴ εἶδεν εὐδοχιμοῦντας, χαὶ ὧδε ὑπο- 
χρίνεται, * ταύτῃ προσεδόχησεν ἑαυτὸν ἀφίεσθαι ἐν τῷ 
σώματι, εἰ τὰ αὐτὰ χηρύξειεν. Εἰ δὲ παρὰ ἀνθρώπου 
Οὐχ ὡραῖος ὁ αἷνος ἐν τῷ στόματι ἁμαρτωλοῦ, πολ- 
λῷ μᾶλλον παρὰ δαίμονος * εἰ παρὰ ἀνθρώπων ἣν 
μαρτυρίαν οὐ λαμδάνει ὁ Χριστὸς, οὐδὲ παρὰ Ἰωάννου, 
πολλῷ μᾶλλον παρὰ δαίμονος. Τὸ γὰρ χηρύττειν οὐχ ἀν- 
θρώπων, ἀλλὰ Πνεύματος ἁγίου. Ἐπεὶ οὖν ἀλαζονιχῶς 
ἐποίουν βοῶντες, τῇ χραυγῇ καταπλήξειν ἐνόμισαν, λέ- 
γοντες " Οὗτοι οἱ ἄνθρωποι éxcapdocovcur ἡμῶν τὴν 
σόλιν. Τί λέγεις ; πείθῃ τῷ δαίμονι ; διὰ «ἰ οὐχὶ xal 
ἐνταῦθα ; Ἐχεῖνος λέγει, ὅτι Δοῦ.1οι τοῦ Θεοῦ τοῦ ὑψί- 
στου" σὺ λέγεις, ὅτι 'Excapdogovcur ἡμῶν τὴν πό- 
Jur* ἐχεῖνος λέγει, ὅτι Καταγγέ.ιλουσιν ἡμῖν ὁδὸν 
σωτηρίας" σὺ λέγεις, Παραδιδόασιν ἡμῖν ἔθη, d οὐχ 
ἔξεστι παραδέχεσθαι. Ὅρα οὐδὲ τῷ δαίμονι αὐτοὺς 
προσέχοντας, ἀλλὰ πρὸς ἕν ὁρῶντας, τὴν φιλαργυρίαν. 
ElAxvcáv τε αὐτοὺς, φησὶν, εἷς τὴ» ἀγορὰν ἐπὶ τοὺς 
ἄρχοντας" xal συνεπέστη ὁ ὄχιλος κατ' αὐτῶν. Ὅρα 
αὐτοὺς οὐχ ἀποχρινομένους οὐδὲ ἀπολογουμένους, ἵνα 
μείζονος ἄξιοι θαύματος γένωνται. “θταν γὰρ, φησὶν, 
ἀσθενῶ, τότε δυνατός εἰμι. ᾿Αρκεῖ cot ἡ χάρις μου" 
ἡ γὰρ δύναμίς μου ἐν ἀσθενείᾳ τε.ϊδιοῦται. Ὥστε 
xaX ἀπὸ τῆς ἐπιειχείας θαυμασθῆναι αὐτοὺς ἐχρῆν. 
“Ὅσῳ ἀχριδεστέρα 1f) φυλαχὴ γίνεται, τοσούτῳ τὸ θαῦμα 
λαμπρότερον. Ἴσως τὴν σύστασιν ἐχχόψαι b βουλόμενοι 
τοῦτο ἐποίουν ἐχεῖνοι. Ἐπειδὴ εἶδον τὸν ὄχλον ἐφεστῶτα, 
«ai; μὲν πληγαῖς τὸν θυμὸν τέως στῆσαι ἐδούλοντο, τῷ 
δὲ εἰς δεσμωτήριον ἐμδαλεῖν χαὶ παραγγεῖλαι ἀσφαλῶς 
τηρεῖν, ἀχοῦσαι ἤθελον τοῦ πράγματος. Καὶ ἠσφα,λί- 
σατο, φησὶν, εἰς τὸ £UAor, ὡς ἄν εἴποι τι;, Εἰς τὸν 
νέρθον. Πόσων δαχρύων τὰ νῦν ἄξια ; Ἐχεῖνο: μὲν ξπα- 
θον ὅσα χαὶ ἔπαθον, ἡμεῖς δὲ ἐν τρυφῇ, ἡμεῖς δὲ ἐν 
θεάτροις. Ὅθεν xat ἀπολλύμεθα, χαὶ χαταποντιζόμεθα, 
ἄνεσιν ζητοῦντες πανταχοῦ, xal οὐδὲ μέχρις ὀνειδισμοῦ 
διὰ τὸν Χριστὸν ἀνεχόμενοι λυπηθῆναι, οὐδὲ μέχρι [312] 
λόγου. Τούτοις συνεχῶς ἀναμιμνήσχωμεν ἑαντοὺς, πα- 
ραχαλῶ, ὅσα ἔπαθον, ὅσα ὑπέμειναν, πῶς οὐχ ἐθορυ- 
ὀοῦντο, πῶς οὐχ ἐσχανδαλίζοντο. Τὸ τοῦ Θεοῦ ἔργον 
ἐποίουν, καὶ ταῦτα ἔπασχον. Οὐχ ἔλεγον, Τί τοῦτο χη- 
ρύττομεν, xal οὐ προΐσταται ἡμῶν ὁ θεός ; ᾿Αλλὰ 
καὶ τοῦτο αὐτοὺς ὠφέλει, xai χωρὶς τῆς βοηθείας 
αὐτῷ τῷ πράγματι εὑτονωτέρους ἐποίει, ἰσχυροτέρους, 
ἀχαταπλήχτου; €. Ἢ θλίψις, φησὶν, ὑπομονὴν xat- 
ἐργάξεται. 

Μὴ δὴ τὸν ὑγρὸν χαὶ διαχεχυμένον ζητῶμεν βίον. 
“Ὥσπερ γὰρ ἐνταῦθα διπλοῦν τὸ χαλὸν, ὅτι τε ἰσχυροὶ 
γίνονται χαὶ ὅτι μεγάλοι οἱ μισθοὶ, οὕτως ἐχεῖ διπλοῦν 
τὸ χαχὸν, ὅτ! τε μαλαχώτεροι χαθίστανται xaX ὅτι ἐπ᾽ 
οὐδενὶ χρηστῷ, ἀλλὰ χαὶ ἐπὶ χαχῷ. Οὐδὲν γὰρ ἀχρηστό- 
. δερον ἀνθρώπου γένοιτ᾽ ἂν ἐν ἀνέσει χαὶ τρυφῇ τὸν 
ἅπαντα διατελοῦντος χρόνον. ᾿Ανὴρ γὰρ, φησὶν, ἀπεί- 
ραστ’ς, χαὶ ἀδόχιμος" ἀδόχιμος, οὐχ ἐν τοῖς ἀγῶσ! 772 - 

* 


: Kai οὐδὲ ὑποχρίνεται, sic unus codex. b Idem τὴν στάσιν 
ἐχχόψαι. “ Alii, χωρὶς τῆς ἀληθείας ἐν) αὐτῷ τῷ πράγματι. 


q56 
τοῖς, ἀλλὰ χαὶ ἐν τοῖς ἄλλοις ἅπασιν. Γλχρηστον πρᾶγμα 
1| ἄνεσις, χαὶ ἐν αὐτῇ δὲ τῇ τρυφῇ οὐδὲν οὕτως ἀνεπι- 
πήδειον, ὡς τὸ τρυφᾶν " προσχορὲς γάρ ἐστιν. Οὔτε 
σιτίων ἡδονὴ τοσαύτη, οὔτε ἀνέσεως, ἀλλὰ πάντα ἐξί- 
τηλα γίνεται xat διαῤῥεῖ, Μὴ δὴ ταύτην ἐπιζητῶμεν. 
Εἰ γὰρ σχοπεῖν θελήσομεν τίς ἥδιον διάγει, ὁ πονούμε- 
vog xai ταλαιπωρούμενος f] 6 τρυφῶν" τοῦτον μᾶλλον 
εὑρήσομεν. Πρῶτον μὲν γὰρ τοῦ τοιούτου τὸ σῶμα αὐτὸ 
ἔχλυτον χαὶ πεπλαδηχός " ἔπειτα xal al τοῦ σώματος 
αἰσθήσεις οὔχ εἰσιν εἰλιχοινεῖς οὐδὲ ὑγιεῖς, ἀλλὰ χαῦναι 
καὶ μαλαχαΐ 8" τούτων δὲ οὐχ οὐσῶν, οὐδὲ τῆς ὑγιείας 
ἡδονὴ φαίνεται. Ποῖος ἵππος χρήσιμος, ὁ τρυφῶν ἣ ὁ 
γυμναζόμενος ; ποία ναῦς, fj πλέουσα ἣ ἡ ἀργοῦσα . ποῖον 
ὕδωρ, τὸ τρέχον f) τὸ ἑστώς ; ποῖος σίδηρος, ὁ χινούμενος 
*j ὁ μὴ ἐργαζόμενος ; οὐχ ὁ μὲν ἀπολάμπει, χαὶ ἀργύρῳ 
προσέοιχεν, ὁ δὲ χατίωται πανταχοῦ ἄχρηστος ὧν, χαὶ 
τῆς ὕλης ἀπολλύς τι τῆς οἰχείας ; Τοιοῦτόν τι γίνεται 
καὶ ἐπὶ τῆς ἀργούσης ψυχῆς" ἰός τις αὐτῆς χαταχεῖται, 
xa τρώγει τήν τε λαμπρότητα xal τὰ ἄλλα πάντα. Τίνι 
οὖν ἄν τις τοῦτον ἀποσμήξειε τὸν ἰόν ; Τῇ τῶν θλίψεων 
ἀχόνῃ" αὗται χρήσιμον ἐργάζονται τὴν ψυχὴν καὶ ἐν 
πᾶσιν ἐπιτηδείαν. Πῶς γὰρ, εἰπέ μοι, δυνήσεται τὰ 
πάθη τέμνειν, τῆς ἀχμῆς ἀμόλυνθείσης, xal μολύδδου 
δίχην ἐπαναχαμπτομένης ; πῶς τὸν διάδολον τρώσει ; 
Τίνι δὲ οὐχ ἔστιν ἀηδὴς ἄνθρωπος πολυσαρχίαν ἀσχῶν, 
φώχης δίχην συρόμενος ; 

γ΄. Οὐ περὶ τῶν φύσει ὄντων τοῦτο λέγω, ἀλλὰ περὶ τῶν 
ix τῆς τρυφῆς τοιαῦτα χατασχευασάντων τὰ σώματα, 
περὶ τῶν λεπτῶν χατὰ φύσιν. ᾿Ανέτειλεν ὁ ἥλιος, λαμ- 
πρὰς ἀφῆχε πανταχοῦ τὰς ἀχτῖνας, ἤγειρεν ἕχαστον ἐπὶ 
τὰ ἔργα" ὁ γεωργὸς τὴν δίχελλαν λαδὼν ἔξεισιν, ὁ χαλ- 
χοτύπος τὴν σφῦραν, καὶ τὸ χατάλληλον ἔχαστος τῶν 
δημιουργῶν, χαὶ εὑρήσεις ἔχαστον τὰ οἰχεῖα ὄργανα 
μετοαχειριζόμενον" ἡ γυνὴ ἡλαχάτην ἢ τὰ ὑφάσματα" 
αὑτὸς δὲ χαθάπερ ὁ χοῖρος b εὐθέως ἀπὸ πρωῖ ἐπὶ βοσχὴν 
ἔξεισι τῆς γαστρὺς, ζητῶν πῶς [275] τράπεζαν πολυ- 
τελῇ χατασχευάσει. Καίτοι τῶν ἀλόγων ἐστὶ μόνον ἀπὸ 
πρωῖ τρέφεσθαι, ἐπειδὴ πρὸς οὐδέν ἔστι χρήσιμα, ἀλλὰ 
πρὸς τὸ σφάξεσθαι. Τὰ 6b νωτοφόρα αὐτῶν χαὶ ἐργασίαν 
ἀναδεχόμενα χαὶ αὑτὰ ἀπὸ νυχτῶν ἐπὶ τὸ ἔργον ἔξεισιν. 
Οὗτος δὲ ἀπὸ τῆς εὐνῆς ἀναστὰς, τοῦ ἡλίου τὴν ἀγορὰν 
ἐμπλήσαντος, καὶ πάντων χορεσθέντων τῆς οἰχείας ἐρ- 
γασίας, ἀνίσταται διατεινόμενος, καθάπερ ὄντως ὗς 
πιαινόμενος, τὸ χάλλιστον τῆς ἡμέρας ἐν σχότει χατα- 
ναλώσας. Εἶτα χάθηται πολὺν ἐπὶ τῆς εὐνῆς χαιρὸν, 
πολλάχις οὐδὲ ἀνενεγχεῖν * δυνάμενος ἀπὸ τῆς ἑσπερινῆς 
μέθης, καταναλώσας τὸν πλείονα χαιρὸν ἐν τούτοις. 
Εἶτα χαλλωπίζει ἑαυτὸν, xal πρόεισιν ἀσχημοσύνης" θέ- 
ατρον, οὐδὲν ἔχων ἀνθρώπου, ἀλλὰ πάντα θηρίου ἀνθρω- 
πομόρφον * ol ὀρθαλμοὶ δίυγροι, οἴνου τὸ στόμα ἀπόζον, 
ἡ ταλαίπωρος ψυχὴ χαθάπερ ἐπὶ χλίνης βεθλημένη ὑπὸ 
τῆς ἀμέτρως ἐγχεομένης ἑωλοχρασίας, τὸ μέγεθος τῶν 
σαρχῶν περιφέρουσα χαθάπερ iMoa;. Εἶτα ἐλθὼν χά- 
θηται ἐν τόποις, χαὶ λέγει τοιαῦτα χαὶ ποιεῖ, ὡς βέλτιον 
εἶναι ἔτι χαθεύδειν αὐτὸν ἣ ἐγρηγορέναι. "Av δεινὰ ἐπ- 
αγγελθῇ, παντὸς χορασίου μαλαχώτερος γίνεται" ἂν 
χρηστὰ, παντὸς παιδίου yauvósepoz;* χάσμης αὐτῷ ἡ 
ὄψις γέμει. Πᾶσι πρόχειται τοῖς βουλομένοις χαχῶς ποι - 
εἶν, εἰ xat μὴ τοῖς ἀνθρώποις, ἀλλὰ τοῖς πάθεσι " val 
θυμὸς τὸν τοιοῦτον ἐγείρει ῥᾳδίως, καὶ ἐπιθυμία, xal 
βασχανία, χαὶ πάντα. Πάντες χολαχεύουσι, πάντες θε- 
ραπεύουσι, μαλαχωτέραν ἢ ἐστιν. ἐργαζόμενοι πὴν 

* Alius, καὶ μεμαλαγμέναι. b Alif οἱ χοΐφοι. * Sis. «ee 
optime. Montf. évevxeciv.. Eptx. 


951 
ψυχήν καὶ χαθ᾽ ἑκάστην ἡμέραν πρόεισι, πολύ τ: τῆς 
νόσου προσλαμθάνων. "Àv εἰς πραγμάτων ἐμπέσῃ περί- 
στάσιν, τέφρα χαὶ χόνις γίνεται, χαὶ οὐδὲν αὐτῷ τὰ 
σηριχὰ ἱμάτια συμθάλλεται. Ταῦτα ἡμῖν οὐχ ἁπλῶς 
εἴρηται, ἀλλ᾽ ἵνα παιδεύσωμεν μηδένα ἀργῶς ζῇν μηδὲ 
cix]. Ἢ γὰρ ἀργία καὶ fj τρυφὴ πρὸς ἐργασίαν ἀνεπι- 
τήδειον, πρὸς δόξαν μόνον, πρὸς ἡδονήν. Πῶς πάντες 
τὸν τοιοῦτον οὗ χαταγνώσονται, χαὶ οἰχεῖοι χαὶ φίλοι χαὶ 
ανγγενεῖς ; τίς δὲ οὐ διχαίως ἐρεῖ, ἄχθος oUto; ἀρού- 
ρας, εἰχῇ παρῆλθεν εἰς τὸν χόσμον ὁ τοιοῦτος * μᾶλλον δὲ 
οὐχ εἰχῇ, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ χαχῷ τῆς ἑαυτοῦ χεφαλῇς, ἐπὶ 
λύμῃ ἰδίᾳ, ἐπὶ βλάδῃ ἑτέρων ; Τί οὖν ἥδιον αὐτῇ, ἴδω- 
μεν" τοῦτο γάρ ἐστι τὸ ζητούμενον, σχολὴ xat ἀπραξία. 
Καὶ τί ἀηδέστερον γένοιτ᾽ ἂν ἀνθρώπου οὐδὲν ἔχοντος 
ποιεῖν; τί μοχθηρότερον, τί ταλαιπωρότερον ; μυρίων 
οὗ χεῖρον τοῦτο δεσμῶν, χασμᾶσθαι χαὶ χεχηνέναι δια- 
παντὸς ἐπὶ τῆς ἀγορᾶς χαθήμενον ὁρῶντα τοὺς παρ- 
ιόντας ; 'H γὰρ ψυχὴ φύσιν ἔχουσα τοῦ κινεῖσθαι διαπαν- 
τὸς, οὐχ ἀνέχεται ἣρεμεῖν. ἜἜμπραχτον τὸ ζῶον τοῦτο 
ἐποίησεν ὁ Θεὸς, xaX χατὰ φύσιν αὐτῷ ἐστι τὸ ἐργάζε- 
σθαι, παρὰ φύσιν δὲ τὸ ἀργεῖν. Μὴ ἀπὸ τῶν νοσούντων ͵ 
τὰ πράγματα δοχιμάζωμεν, ἀλλὰ τοῦ πράγματος πεῖραν 
λάθωμεν. Οὐδὲν σχολῇς μοχθηρότερον, οὐδὲν ἀργίας" 
Διὰ τοῦτο εἰς ἀνάγχην ἡμᾶς χατέστησεν ἐργασίας ὁ 





S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


25$ 


Θεός. Πάντα γὰρ dj àpyla βλάπτει, xal τὰ μέλη τοῦ 
σώματος αὐτὰ βλάπτει πως dj ἀργία. Καὶ γὰρ xoi 
ὀφθαλμὸς εἰ μὴ ἐργάζοιτο τὸ αὐτοῦ, [274] καὶ στόμα, xat 
γαστὴρ χαὶ πᾶν, ὅ τι ἂν εἴποι τις τῶν μελῶν, εἰς νόσον 
ἐμπίπτει τὴν ἐσχάτην οὐδὲν δὲ οὕτως, ὡς ἡ Ψυχή. 
Ὥσπερ δὲ ἀργία καχὸν, οὕτω xat ἐργασία d) μὴ προσ- 
ἤχουσα. Καθάπερ γὰρ εἴ τις μὴ ἐσθίει, εἰς τοὺς ὁδόν- 
«ας βλάπτεται, χἂν ἐσθίῃ τὰ μὴ προσήχοντα, ποιεῖ aj. 
«οὺς αἱμωδιᾷν" οὕτω δὴ καὶ ἐνταῦθα, ἄν τε μὴ ἐργάζη- 
ται, ἄν τε ἐργάζηται τὰ μὴ προσήχοντα, τὴν οἰχείαν 
ἀπόλλυσιν ἰσχύν. Οὐκοῦν ἀμφότερα φεύγειν σπουδάξω- 
μεν, xal ἀργίαν xa ἐργασίαν ἀργίας χαλεπωτέραν. 
Ποία 6k αὔτη ἐστί; Πλεονεξίαι, θυμὸς, βασκανίαι, τὰ 
λοιπὰ τῶν παθῶν. Ἐν τούτοις τὴν ἀργίαν μεταδιώχω- 
μεν, ἵνα τῶν ἐπηγγελμένων ἡμῖν ἀγαθῶν τὐχωμεν", 
χάριτι χαὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χρι- 
στοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἀγίῳ Πνεύματι δόέξα, 
χράτος, τιμὴ, νῦν xai ἀεὶ, xal εἰς τοὺς αἰῶνα, τῶν 
αἰώνων. ᾿Αμήν. 
* Sic optimi codd. Editi: llo(a.:.. ἐστί; Πλεονεξία, ὃ» 
» βασκανία, ἔριδες, φόνοι, ζῆλοι, xal τὰ ὑπόλοιπα των 
τῶν παθῶν. Ἐν τούτοις ὀφείλομεν τὴν ἀργίαν με- 
ταδιώχειν, καὶ τὴν τῶν ἀρετῶν μετὰ πάσης σπουδῆς 
i t, ἵνα xal τῶν ἐπηγ. ἡμῖν yao ἐπιτύχωμεν. 


I". 
/ 


ΟΜΊΔΙΑ Aq. 


υτὰ δὲ τὸ μεσονύχτιον DavAoc xal Σίλας xpoc 


χόμενοι ὕμνουν τὸν Θεόν" καὶ ἑπηχροῶντο αὐτῶν 
οἱ δέσμιοι. ἔλφνω δὲ σεισμὸς ἐγένετο μέ 
ὥστε σαλευθῆναι τὰ θεμέλια | τοῦ ἐσμωτηρίου" 


ἀνεῴχθησάν τὸ xapay θύραι πᾶσαι 
σα ἀγτων τὰ δεσμὰ ἀνχρήμα αἱ ᾿ 


€. Ti τούτων ἴσον γένοιτ᾽ ἂν τῶν ψυχῶν; Ἐμαστίχθησαν 
“πολλὰς πληγὰς λαδόντες, ὑδρίσθησαν, περὶ τῶν ἐσχάτων 
ἐκινδύνευσαν, εἰς τὸ ξύλον ἦσαν ἐμδεδλημένοι, εἰς τὴν 
ἐσωτέραν φυλαχὴν " xa οὐδὲ οὕτω χαθεύδειν ἠνείχοντο, 
ἀλλ᾽ ἐπαννύχιζον. Ὁρᾶτε ὅσον ἡ θλῖψις ἀγαθόν; Ἡμεῖς 
δὲ οὐδὲ ἐν ἀπαλοῖς ὄντες στρώματιν, οὐδένα δεδοικότες, 
ὅλην τὴν νύχτα χαθεύδομεν. Τάχα διὰ τοῦτο ἐπαννύχιζον, 
ἐπειδὴ ἐν τούτοις ἦσαν. Οὐχ dj τοῦ ὕπνου τυραννὶς 
αὐτοὺς εἷλεν, οὐχ ἡ ἀλγηδὼν ἔχαμψεν, οὐχ ὁ φόδος εἰς 
ἀπορίαν ἐγέδαλεν, ἀλλ᾽ αὐτὰ δὴ ταῦτα πολλῷ μᾶλλον ἦν 
τὰ διεγείροντα αὐτοὺς, καὶ fjibov c πληροῦντα πολλῆς. 
Κατὰ δὲ τὸ μεσογύχτιον ὕμνουν τὸν Θεὸν, φησὶν, 
ἀπηχροῶντο δὲ αὐτῶν οἱ δέσμιοι. Ξένον γὰρ ἐδόχει 
εἶναι καὶ παράδοξον. "Agro δὲ σεισμὸς ἐγόνετο μέγας, 
ὥστα σαλευθῆναι τὰ θεμέλια τοῦ δεσμωτηρίου" 
ἀγοῴφχθησάν τὰ παραχρῆμα πᾶσαι αἱ θύραι, καὶ 
πάντων τὰ δεσμὰ ἀνέθη. Σεισμὸς ἐγένετο, ὥστε ἀφ- 
υπνισθῆναι ἐχεῖνον, χαὶ αἱ θύραι ἀνεῴχθησαν, ὥστε 
θαυμάσαι τὸ γεγονός Ταῦτα οἱ δεσμωυται οὐχ ἑώρων᾽ ἧ 
γὰρ ἂν ἔφυγον ἅπαντες. "“Ἔξυπγνος δὲ γενόμενος d δε- 
σμοφύ.ιαξ, καὶ ἰδὼν ἀνεφγμένας τὰς θύρας τῆς φυ- 
ΞΣλακῆς, σπασάμενος μάχαιραν ἔμε.1.:ὲν ἑαυτὸν dvai- 
peir, νομίζων [815] ἐχπερευγέναι τοὺς δεσμίους. 
᾿Ερώνησε δὲ φωνῇ μεγάλῃ ὁ IlavAoc, λέγων * Μηδὲν 
πράξῃς σεαυτῷ xaxór * ἅπαντες γάρ ἐσμεν ἐνθάδε. 
Ἐθαύμασε μᾶλλον τὴν φιλανθρωπίαν Παύλου " ἐξεπλάγη 
“ἣν ἀνδρείαν, ὅτι χαὶ φυγεῖν δυνάμενος οὐχ ἔφυγε, xal 
ὅτι αὐτὸν ἑχώλυσε τῆς σφαγῆς. Αἰτήσας δὲ φῶτα 
εἰσεπήδησε, καὶ ἔντρομος ὑπάρχων, προσέπεσε τῷ 
lluódp sal τῷ Σίλᾳ, καὶ προαγαγὼν αὑτοὺς ἔξω, 
ἔξη Κύριοι, τί με δεῖ ποιεῖν, ἵνα 0000 ; Εἶδες πῶς 
αὐτὸν εἷλε τὸ θαῦμα; Οἱ δὲ εἶπον, Πίστευσον ἐπὶ τὸν 


. Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν, καὶ σωθήσῃ σὺ καὶ ὁ οἷχός 


σου. Καὶ ἐάλησαν αὑτῷ τὸν .16γον τοῦ Κυρίου, 
καὶ πᾶσι τοῖς ἐν τῇ οἰχίᾳ αὐτοῦ. "Ex τοῦ εὐθέως λα- 
λῆσαι αὐτῷ ἐπεδείξαντο τὴν περὶ αὐτὸν φιλανθρωπίαν. 
Kal παραλαδὼν αὑτοὺς ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ τῆς νυ- 
κτὸς, ἔλουσεν ὠπὸ τῶν «πληγῶν. Καὶ ἐξαπείσθη αὐ- 
tóc, xal οἱ αὐτοῦ πάντες παραχρῆμα. 'Avavayór τὸ 
αὑτοὺς elc τὸν olxov, παρέθηχε τράπεζαν, καὶ ἠγα.- 

“Ἥδιᾶτο πανοικὶ πεπιστευχὼς τῷ Θεῷ. "Ἔλουσεν αὐτοὺς, 

ὥσπερ ἀμειδόμενος τὴν χάριν, xaX τιμὼν αὐτοὺς δι᾿ ὧν 

ἐποίει. Ἡμέρας δὲ γενομένης, ἀπέστειλαν οἱ στρατη- 
Tol τοὺς ῥαδδούχους, «16γοντες" Ἀπόάλυσον τοὺς 
ἀνθρώπους éxslvove. "Ἔγνωπαν ἴσως τὸ γεγονὸς οἱ 
στρατηγοὶ, xat οὐχ ἐτόλμων ἀφ᾽ ἑαυτῶν ἀφεῖναι. Ἁ πήγ- 
Tele δὲ ὁ δεσμοφύλαξ τοὺς Aóyove τούτους xpi 
τὸν Παῦ.ῖον φήσας, ὅτι Ἀπεστάλκασιν οἱ etpazn- 
γοὶ, ἵνα ἀποιυθῆτε. Νῦν οὖν ἐξελθόντες πορεύεσθε 
ἐν εἰρήνῃ. Ὁ δὲ Παῦλος Ez πρὸς αὐτούς " Asipar- 


-£8c ἡμᾶς δημοσίᾳ, ἀχκαταχρίτους, ἀνθρώπους 'Ρω- 


μαίους ὑπάρχοντας, ὅδαλον εἰς φυλαχήν. Καὶ νῦν 
Adópa ἡμᾶς ἐχθάλλουσι; Οὐ γάρ" ἀλιλὰ ἐλθόντες 
αὐτοὶ ἡμᾶς ἐξαγαγέτωσαν. ᾿Ανήγγειλαν δὲ τοῖς 
στρατηγοῖς οἱ ῥαδδοῦχοι τὰ ῥήματα ταῦτα * καὶ ἐφο- 
θήθησαν ἀχούσαγτες, ὅτι 'Ρωμαϊοί εἰσε. Καὶ é£e4- 
θόντες παρεκάλεσαν αὐτοὺς, καὶ ἐξαγαγόντες ἠρώ- 
των ἐξε.1θεῖν τῆς πόλεως. 'E£sA0cvcec δὲ &x τῆς 
gvAaxnüc, εἰσῆλθον πρὸς τὴν Λυδίαν, καὶ ἰδόντες 
τοὺς dósAyobc παρεχάλεσαν αὐτοὺς, καὶ éE£EnAOcr. « 
Καὶ τῶν στρατηγῶν δηλωσάντων ὁ Παῦλος οὐχ ἐξέρχε- 
και" τάχα διὰ τὴν Λυδίαν α, xaX τοὺς ἄλλους ἀδελφούς" 
ἣ χαὶ φοδῶν αὑτοὺς, ἵνα μὴ νομισθῶσιν ἡἠξιωκότες 
ἀπολελύσθαι, xal ἵνα xol τοὺς ἄλλους ἐν abono 
καταστήσωσι. Τριπλοῦν, ἀγαπητοὶ, τὸ ἔγχλημα fv, ὅτι 
xai Ῥωμαίους, καὶ ἀχαταχρίτους, xa δημοσίᾳ ἔδαλον 
εἰς φυλαχήν. Ὁρᾷς, ὅτι xaX ἀνθρώπινα χατεσχεύαζον 
πολλά. Ἐξετάσωμεν πρὸς ἐχείνην τὴν νύχτα ταύτας 
? Ahi ἐξέρχεται, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν Avb(av. 


451 
morbi. Si in negotiorum difficultatem incidat, pulvis 
et cinis redditur; nihilque ei sericae vestes prosunt. 
H:ec non sine causa a nobis dicuntur , sed ut docea- 
inus, ne quis otiose et inutiliter vivat. Otium namque 
et delicie ad opus inutiles, ad gloriam solum et ad 
voluptatem sunt. Quomodo non omnes talem homi- 
nem damnent , domestici, amici , cognati ? quis non 
jure dicat, Pondus terre hic est, frustra in mundum 
prodiit ; imo non frustea, sed in malum capitis sui, in 
perniciem suam, in damnum aliorum? quid dul- 
ce;us otio videmus ? illud enim est quod quszri- 
tm, otium et vacatio. Et quid ingratius fuerit ho- 
mine nihil habente quod operetur? qaid fodius, 
quid miserius? annon hoc innumeris pejus est via- 
culis, oscitare semper in foro sedentem, ac preter- 
euntes spectare? Anima quippe ex natura habens, 
ut semper moveatur, quietem non fert. Ad operandum 
Deus hoc animal fecit : secundum naturam ejus est 
quod operetur, contra naturam quod sit otiosus. Ne 
ab :egris rem exploremus , sed operis experimentum 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XXXVL 


. capiamus. Nibil otio, niliil desidia deterius : ideo 
: nobis Deus laborandi necessitatem imposuit, Omnibus 


quippe nocet otium, ipsisque corporis membris. Nam 


' oculus ei non operetur, itemque 08, venter et quodvis 


membrum , in extremum incidit morbum : sed nihil 
ita labore eget ut anima. Sicut autem otium malum 
est, ita quoque operatio non congruens. Quemadmo- 
dum enim si quis non edat, in dentibus Leditur ; si 


. que non competunt edat, ut obstupescant efficit : ita 


et hic, sive. non operetur, sive operetur qu:x non 
oportet, vim amittit suam. Ergo utrumque fugere 
studeamus , et otium et opus otio gravius. Quodnam 
illud est? Avaritia, ira, invidia, contentiones, czedes, 
semuletiones, et reliqua vitia. Ab his vacare debe- 
mus , et virtutum operationem eum omni diligentia 
persequi, ut promissa consequamur bona, gratia 
et benignitate Domini nostri Jesu Christi, quicum 
Patri et Spiritui sancto gloria, imperium, honor, nunc 
et semper, et in saecula szculorum. Amen. 





HOMILIA XXXVI. 


Cap. 16. v. 95. Media autem. nocte Pauls et Silas 
orantes laudabant  Dewn; et audiebant eos vincti. 
96. Subito vero terre molus factus est magnus , lia 
ut moverentur. fundamenta carceris : et statim aperia 
sunt omnia ostia, et universorum wncula  solua 
eunt, to 

4. Quid his par fuerit animabus? Virgis essi meltas 

piagas acceperent, contamelias οἱ esirema perícula 

subierant, in ligno vincti erant, in carcere interiori : 
et ne sic quidem somnum capere volebant, sed per- 
vigilium agebant. Videtis quantum sit afflictio bonum? 

Nos »utem in snollibus lectis sine ullo terrore per 

totam dormimus noctem. Forte ídeo pervigilium 

agebant, quia hoc in statu erant, Non illos somni 

Lyraunis cepit, non dolor inflezit, non timor con- 

sternatos reddidit; sed ha:c multo magis illos exci- 

tabant, et multa replebant voluptate. Media autem 
nocte, inquit, orantes (audabani Deum: audiebant 
aulem illos vincti, Novum enim et stupendum vide- 
batur esse. Snbito vero terra motus factus est magnus, 
ita ut moverentur fundamenta carceris : et statim aper- 
la sunt. oslia omnia, et universorum vinouta soluta sunt. 

Terras motus factus est, ita ut custos excitaretur a 

Sermno ; et ostia aperta sunt, ita ut res esset mirabilis. 

ως vincti non videbant ; alioquin fugissent omnes. 

97. Ezpergefacius autem custos, et videns januas aper- 

tus carceris, evaginato gladio velebat se interficere, 

estimans fugisse vinctos. 98. Clamavit autem. voce 
magna Paulus, dicens : Nihil tibi mali feceris : universi 
eni hic sumus. Admiratus est magis benignitatem 

Pauli : obstupuit fortitudinem, quod cum fugere pos- 

set, non fugerit, et quod ipsum a czde cohibuerit. 

29. Petite aulem lumine intregressus est, et Iremefactus 

procidit ante. Paulum. εἰ Silam, δ. et producens eos 

foras, dizit: Domini, quid me oportet facere ul valvus 
fam? Viden' quanta illum ceperit admiratio? 51. At 

idi dizeruni: Crede in. Dominum Jesum Christum, εἰ 


ealvus eris tu et domus tua. 52. Et loquati eunt εἰ ver- 
bum Domini, et omnibus qui erant in domo ejus. Quia 


: Statim loquuti sunt illi, declararunt misericordiam 


erga illum. 33. E4 aesumptis illis in eadem hora noctis, 
lavit plagas eorum: et. bapiisatus est. ipse, et omnis 
domus ejus continuo. 4. Cumque perdusisset eos in 
domum suam, apposuit mensam, et exsullavit cum tota 
domo credens Deo. Lavit eos, quasi gratiam repen- 
dens, et sic illos honorans. 55. Et cum dies factus 
esset, miserunt magistratus liclores, dicentes: Dimitte 
homines illos. Cognoverant forte factam magistratus, 
et non audebant per seipsos dimittere. 56. Nuntiavit 
autem custos carceris verba hac Paulo, dicens  ἈΓ26- 
runt magistratus, ut dimittamini. Nwnc igitur exeuntes, 
ite in pace. Paulus autem dizit eis: 51. Cesos nos pe- 
blice, indemnatos, homines Romanos, miserunt in eur- 
cerem ; el nunc occulle nos ejiciunt? Non ita, sed 
veniant, 58. εἰ ipsi nos ejiciant.. Nuntiarunt autem 
mugistratibus lictores hac verba : timueruntque. audien- 
tes, quod Romani essent. 59. Et egressi deprecati eunt 
eos, et eductos rogabant, ut egrederentur 6 civitate, 40. 
Egressi autem de carcere, ingressi suat ad. Lydiam ; 
et visis. fratribus exhortati sunt eoe, el profecti sunt. 
Etiam magistratibus denuntiantibus Paulus non ezit, 
forte propter Lydiam, et alios fratres: vel ut terreat 
illos, ne putarentur rogatu suo dimissi fuisse, ut etiam 
aliis fiduciam inderent. Triplex, dilecti, crimen erat : 
quod Romanos, quod non damnatos, quod publice in 
carcerem conjecissent. Vides illos plurima humano 
more fecisse. Exquiramus noctem illam, cum noctibus 
nostris comparando, ubi comessationes, ebrieias, 
lascivia; ubi somnus a morte nihil differens, ubi vi- 
gili& sonno ipso graviores. Alii enim dormiunt, Ka 
ut nihil eenUant; alii miserabiliter vigilant, dolos 


. Siruentes, de pecuniis curantes, ut. ulciseantur ees 


qui se leserunt stodentes, inimicitias meditantes, 
verba coatuaneliosa transacto die seeum reputantes ; 


359 
sic irte ignem succendunt, et intolerabilia perpetrant. 
Perpende quomodo Petrus dormiebat. Per dispensa- 
tionem illud factum est : angelus enim advenit, ne- 
ininemque rem gestam scire oportebat; et merilo 
quidem, ut ne custos carceris seipsum interficeret. 
Et cur non aliud signum factum est? Quia illud ma- 
xime ipsum attrahere et confirmare poterat, siquidem 
ille periclitaturus erat, nisi ita factum esset : non 


enim ita signa trahunt, ut ea quz ad salutem nostram. 


attinent. Ne videretur terr:&. motum per se factum 
esse, sequutum est id, quod ipsi testimonio esset. 
Et noctu accidit : nihil enim ad ostentationem facie- 
bant, sed ad salutem. Non malus erat carceris custos: 
conjecerat illos in interiorem carcerem, quod ita sibi 
jussum esset, non motu suo. Et cur non ante clama- 
vit Paulus? Perturbatione plenus erat homo, nec ad- 
misisset verba. Ideo cum vidisset illum sese interfe- 
ciurum, praoccupat οἱ clamat, dicens : Omnes hic 
eumus. Ideo ille Petito lumine insiliit, et ante Paulum, 
inquit, et Silam procidit. Ad pedes vincti procidit cu- 
stos. Et eduxit illos foras, dixitque: Domini, quid me 
oportet facere, ut salvus sim? Quidnam dixerunt? Vide 
illum non ob hoc diligere quod servatus esset, sed 
quod de virtute obstupesceret. 

$. Vides quid illic, quid isthic factum sit? llle 
puella liberata est a maligno spiritu , et in carcerem 
eenjecerunt eos , quod illam a dzemone liberassent ; 
hic solum januas apertas ostenderunt, et operuit 
januss cordis illius , solvit vincula duplicia , accendit 
lumen illud : nam et in corde ejus lux fulgebat. Et 
lusiliit et procidit : nec interrogat quomodo res faeta 
sit , quid factum sit ; sed statim ait : Quid me opertet 
facere ut salvus sim? Quid ergo Paulus? Crede in Do- 
minum Jesum. Christum, et salvus. eris, inquit, ἐμ οἱ 
domus tua. Hoc maxime homines allicit , quod et do- 
mus salva sit. Et loquuti sunt. ei verbum, et omnibus 
qui erant in domo ejus. Lavit eos , et lotus est : illos 
quidem a plagis abluit , ipse a peccatis ablutus est : 
nutrivit , οἱ nutritus est. Et exsullavit , inquit. Atqui 
nihil erat nisi verba tantum et spes bona. Hoc signum 
erat, credidisse illum, sibi omnia remissa fuisse. Quid 
custode carceris pejus? quid crudelius, quid ferocius ? 
Attamen cum multo illos suscepit honore. Non quod 
servatus esset , gavisus est, sed Quod Deo crederet. 
Crede , inquit , in Dominum. ldeo dixit, Qui credidit 
Deo, ut ne videretur quasi damnatus et peccator solvi. 
Idcirco dicunt : Casos nos publice indemnatos homines 
conjecerunt in carcerem ; ut non modo gratix, sed 
eliam ipsorum esset opus. Vide ut varia dispenset 
gratia, quomodo ille egressus est, quomodo hic, etsi 
uterque apostolus esset. Tímuerunt , inquit. Timent 
quia Romani sunt, non quia injuste conjecerunt. Et 
rogaverunt. illos, ut exirent ex. civitate. Hanc petiere 
gratiam. Illi vero ut venerunt ad Lydiam et confir- 
marunt eam , sic profecti sunt. Non oportebat enim 
bospitalem illam in agone et sollicitudine relinquere. 
Egressi autem sunt , non illis obtemperantes, sed ad 
praedicationem festinantes , cum civitas per miracu- 
lum iliud satis adjuta fuisset. Non oportebat ultra 


$. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 
. manere. Nam miraculum mojus apparet magisque 


6n 


clamat pest profectionem eorum qui ipsum patrave- 
rant. Etenim custodis carceris fidos pro voce erat. 
Quid huic rei par? Ligatur ct solvit ligatus; solvit 
duplex vinculum; ligantem se solvit per hoc quoa 
ipse ligatus sit. Hzc vere suut gratize opera. Nanc 
ergo, inquit, egressi, ite in pace : id est, cum securi- 
tate, nihil timentes. Simul hunc volunt extra pericu- 
luin. fieri, ne post bac accusetur. Et non dicunt , 
Cosos nos conjecerunt in carcerem , quia miracula 
operati eramus : neque enim his attendebant ; sed 
quod illorum animos concutere poterat , Indemmnatos 
inquit, e£ Romanos. Hujus vincti semper memores 8i- 
mus, et non miraculi. Quid dicent gentiles, quomodo 
vinctus cum esset, suasit vincienti? Et quein, in- 
quiunt , persuaderi oportebat, nisi scelestum bomi- 
nem, miserum , qui mentem non haberet, mille ma- 
lis onustum et captu facilem ? Hzc insuper proferunt : 
Quis credidit, nisi coriarius, purpuraria , eunuchus, 
custos carceris, servi οἱ mulieres ? Quid ergo dicere 
poterunt , quando eos, qui in dignitatibus erant, 
producemus : centurionem , proconsulem , alios ex 
illo ad hoc usque tempus , iimperatores, reges? Ego 
vero aliud majus dico : ipsos viliores illos videamus. 
Ecquid ibi mirum, inquies?Hoc certe mirum : etenim 
si de rebus vulgaribus crederet, non mirum es- 
set; cum vero de resurrectione , de regno czlorum, 
de vita philosophica quis populiribus loquitur οἱ 
persuadet , hoc mirabilius erit, quam si sapientibus 
persuasisset. Cum enim non est periculum, et quis 
suadet, e re stultitiam in medium proferunt ; quando 
autem quis dixerit servo secundum te : Si mihi cre- 
das, periclitaris , omnes habebis tibi inimicos, opor- 

tet te mori, mille subire mala; sicque illius animan 

capiat : non jam hoc insipientize est. Nam si dogmata 

voluptatem haberent , jure quis hoc diceret ; 8i vero 

id, quod nollent philosophi discere, servus discat, 

majus est miraculum. Et si vultis, coriarium ipsum 
in medium adducamus, et videamus quid ipsi Petrus 
loquatur; vel si placet, ipsum custodem carceris. 
Quid ergo ipsi dicit Paulus ? Christus resurrexit , est 
resurrectio mortuorum et regnum ; et statim per- 
suasit facile credenti. Quid ergo? de vita nihil dixit, 


. quod sapere oporieat, quod pecuniis imperare, quod 


non esse inhumanum oporteat , quod bona sua ero- 


. ganda sint aliis? Neque enim hzc credidisse insipien- 


tis erat, sed magni animi. Esto enim ipsi dogmata ex 
insipientia acceperint ; vitam illam philosophicam sus- 
cipere, an insipientis esset ? ltaque quanto magis 
insipiens esset qui obtemperaret , et tamen ea susci- 
peret, αυ philosophis persuadere philosophi non 
possent, majus esset miraculum : maxime vero cum 
mulieres et servi persuadentur, et per opera hzc 
exhibent , qux nec Platones nec alii omnes ulli per- 
suadere potuerunt. Et cur nulli dico? Ne sibi ipsis 
quidem. Nam Plato quidem persuasit pecunias non 
esse contemnendas, qui tantas facultates et opes an- 
nulosque aureos et phialas possedit (a). Quod vero 

(a) Praedivitem faisse Platonem asseverabant quidem ; 


959 
τὰς νύχτας, ἔνθα χῶμοι xal μέθαι xal ἀπέλγειαι, ἔνθα 
ὕπνος θανάτου οὐδὲν διεστηχὼς, ἔνθα ἀγρυπνίαι ὕπνον 
χαλεπώτεραι. Οἱ μὲν γὰρ χαθεύδουσιν ἀνεπαισθήτως, οἱ 
δὲ ἐγρηγόρασιν ἐλεεινῶς xaX ἀθλίως, δόλους ῥάπτοντες, 
ὑπὲρ χρημάτων φροντίζοντες, ὅπως ἀμύνωνται τοὺς 


ἀδιχοῦντας σπουδάζοντες, ἔχθραν μελετῶντες, ῥήματα 
ὑδριστιχὰ μεθ᾽ ἡμέραν ἀναλεγόμενοι " οὕτω τὸ πῦρ σχα- 


λεύουσι τῆς ὀργῆς, τὰ ἀφόρητα ἐργαζόμενοι. Σχόπει 
πῶς Πέτρος ἐχάθευδεν. Οἰχονομικῶς ἐχεῖνο γέγονεν " ὁ 
ἄγγελος γὰρ παρεγένετο, καὶ οὐδένα ἐχρῆν ἰδεῖν τὸ γενό- 
μενον" xal τοῦτο πάλιν χαλῶς, ἵνα χωλυθῇ ὁ δεσμοφύ- 
λαξ ἀνελεῖν ἑαυτόν. Καὶ διὰ τί μὴ ἄλλο σημεῖον γέγονεν ; 
Ὅτι τοῦτο [2716] μάλιστα αὐτὸν ἐφελχύσαι χαὶ πεῖσαι 
ἑχανὸν ἦν 8, ὅπου γε xa αὑτὸς ἐχινδύνευσεν ἂν, εἰ μὴ 
γέγονεν" οὐ γὰρ οὔνω τὰ θαύματα ἡμᾶς αἱρεῖ, ὡς τὰ εἰς 
σωτηρίαν ἡμετέραν fixovta. Ἵνα μὴ δόξῃ ἀπὸ ταῦτο- 
μάτου γεγενῆσθαι à σεισμὸς, ἐπηχολούθησε xal τοῦτο 
ἐχείνῳ μαρτυροῦν. Καὶ ἐν νυχτὶ φαίνετατ᾽ οὐδὲν γὰρ 
πρὸς ἐπίδειξιν, ἀλλὰ πρὸς σωτηρίαν ἐποίουν. Οὐχ ἦν 
πονηρὸς ὁ δεσμοφύλαξ " ἔδαλεν αὐτοὺς εἰς τὴν ἐσωτέραν 
φυλαχὴν, παραγγελίαν τοιαύτην λαδὼν, οὐκ ἀφ᾽ ἑαυτοῦ. 
Kot διὰ τί μὴ πρὸ τούτου ἐδόησεν ὁ Παῦλος ; Θορύδου 
μεοτὸς ὁ ἄνθρωπος ἦν xol ταραχῖις, xal οὐχ ἂν παρ- 
εδέξατο. Διὰ τοῦτο, ὅτε εἶδεν ἑαυτὸν μέλλοντα ἀναιρεῖν, 
προχαταλαμθάνει χαὶ βοᾷ, λέγων " Πάντες ἐσμὲν ἐνθάδε. 
Διὰ τοῦτο xal Αἰτήσας φῶτα εἰσεπήδησε, xai προσ- 
ἐπεσε τῷ Παύλῳ, φησὶ, xal τῷ Σίλᾳ. Εἰς τοὺς πόδας 
προσπίπτει τοῦ δεσμώτου ὁ φύλαξ. Καὶ προάγει αὐτοὺς 
ἔξω χαὶ λέγει “Κύριοι, τί με δεῖ ποιεῖν, ἵνα σωθῶ, Τί 
γὰρ εἶπον; Ὅρα αὐτὸν οὐχ ἐπειδὴ διεσώθη ἐπὶ τούτῳ 
στέργοντα, ἀλλὰ τὴν δύναμιν ἐχπλαγέντα. 

β΄. Εἶδες τί ἐχεῖ γέγονε, χαὶ τί ἐνταῦθα: "Exet παιδίσχη 
ἀπηλλάγη πνεύματος, χαὶ εἰς δεσμωτήριον ἐνέδαλον 
αὑτοὺς, ὅτι ἠλευθέρωσαν αὐτὴν τοῦ δαίμονος * ἐνταῦθα 
μόνον ἔδειξαν θύρας ἀνεῳγυίας, xal ἤνοιξεν αὐτοῦ τῆς 
καρδία; τὰς θύρας, ἔλυσε δεσμὰ διπλᾶ, ἦψεν ἐκεῖνο τὸ 
φῶς τὸ γὰρ ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ φῶς ἔλαμπε. Καὶ 
εἰσεπήδησε καὶ προσέπεσε, χαὶ οὐχ ἐρωτᾷ, Πῶς τοῦτο 
γέγονε ; Τί γέγονεν ; ἀλλ᾽ εὐθέως φησί" Τί με δεῖ ποιεῖν, 
Iva σωθῶ; Τί οὖν ὁ Παῦλος ; Πίστευσον ἐπὶ τὸν 
Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν, καὶ σωθήσῃ, qnot, σὺ καὶ 
ὁ olxóc σου. Μάλιστα τοῦτο τοὺς ἀνθρώπους ἐφέλχεται 
«ὃ χαὶ τὸν οἶκον αὐτοῦ σωθῆναι. Καὶ ἐάλησαν αὐτῷ 
τὸν «1όγον, καὶ πᾶσι τοῖς ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ. "EXov- 
σεν αὐτοὺς, xal ἐλούθη᾽ ἐχείνους μὲν ἀπὸ τῶν πληγῶν 
ἔλουσεν, αὐτὸς δὲ ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν ἑλούθῃ * ἔθρεψε 
χαὶ ἐτράφη. Καὶ ἠγαλιλιᾶτο, φησί" καέτοι οὐδὲν ἦν; 
ἀλλὰ ῥήματα μόνον xaX ἐλπίδες χρησταί. Τοῦτο σημεῖον 
Ἦν τοῦ πεπιστευχέναι αὐτὸν, ὅτι πάντων ἀφέθη. Τί δεσ- 
μοφύλαχος χεῖρον; τί δὲ ὠμότερον; τί δὲ ἀγριώτερον; ᾿Αλλ᾽ 
ὅμως μετὰ πολλῆς αὐτοὺς ὑπεδέξατο τῆς τιμῆς, Οὐχ 
ἐπειδὴ ἐσώθη, εὐφράνθη, ἀλλὰ Πεπιστευχὼς τῷ Θεῷ. 
Πίστευσον, φησὶν, ἐπὶ τὸν Κύριον. Διὰ τοῦτο εἶπε, 
Πεπιστευκὼς τῷ Θεῷ, ἵνα μὴ δόξῃ ὡς χατάδιχος ἀπο- 
λύεσθαι, καὶ ὡς ἡμαρτηχώς. Διὰ τοῦτο λέγουσι" Δείραγ- 
τες ἡμᾶς δημοσίᾳ ἀκαταχρίτους ἀνθρώπους, É6aAor 
εἰς φυλακὴν, ἵνα μὴ μόνον τῆς χάριτος, ἀλλὰ xal aó- 
τῶν fj τὸ πρᾶγμα. Ὅρα διάφορα τὴν χάριν οἰχονομοῦ- 
σαν, πῶς ἐχεῖνος ἐξῆλθε, πῶς οὗτος, καίτοι ἀμφότεροι 
ἀπόστολοι. ᾿Εφοθήθησαν,, φησί. Φοδοῦνται, ὅτι 'Ῥω- 
μαϊοί εἰσιν, οὐχ ὅτι ἀδίχως ἐνέδαλον. Καὶ ἠρώτων αὖ- 
τοὺς ἐξελθεῖν ἀπὸ τῆς πόλεως. Χάριν ἤτησαν ταύτην. 
QV δὲ ἐλθόντες πρὸς τὴν Λυδίαν, xal βεδαιώσαντες 


* Alii αὐτὸν ἐφειλκύσατο, ἱχανὸν ὃν πεῖσαι. » 
v. 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XXX VI. 


400 
αὐτὴν, οὕτως ἐξῆλθον. Οὐ γὰρ ἔδει τὴν ξενοδόχον ἀφεῖ- 
ναι ἐν ἀγῶνι χαὶ μερίμνῃ. Ἐξῆλθον δὲ, οὐχ ἐχείνοις πειθό- 
μενοι, ἀλλὰ ἐπὶ τὸ χήρυγμα σπεύδοντες, [977] τῆς πό- 
λεως διὰ τοῦ θαύματος ἱκανῶς ὠφεληθείσης “ ἔδει γὰρ 
μὴ παραμένειν λοιπόν. Τὸ γὰρ θαῦμα μεῖζον φαίνεται, 
τῶν ἐργασαμένων ἀποδημησάντων αὐτὸ μᾶλλον βοῶν" 
1| γὰρ τοῦ δεσμοφύλαχος πίστις ἀντὶ φωνῆς ἦν. Τί τού - 
του ἴσον ; Δεσμεῖται xal λύει δεδεμένος, λύει διπλοῦν 
δεσμόν" τὸν δήσαντα ἔλυσε διὰ τοῦ δεθῆναι. "Ὄντως 
ταῦτα χάριτος ἔργα. Νῦν οὖν, φησὶν, ἐξελθόντες, πο- 
ρεύεσθε à» εἰρήνῃ" τουτέστι, μετὰ ἀσφαλείας, μηδὲν 
δεδοιχότες. “Αλλως δὲ xai τοῦτον * ἔξω χινδύνου βού- 
λονται γενέσθαι, ἵνα μὴ μετὰ ταῦτα ἐγχαλῆται. Καὶ 
οὐ λέγουσι, Δείραντες ἡμᾶς ἔδαλον εἰς φυλαχὴν, θαύματα 
ἐργασαμένους" οὐδὲ γὰρ τούτοις προσεῖχον" ἀλλ᾽ ὃ μά- 
λιστα αὐτῶν σεῖσαι τὴν διάνοιαν ἐδύνατο, "Axaraxpi- 
τους, φησὶ, xal Ρωμαίους ὑπάρχοντας. Τούτου 
μνημονεύωμεν τοῦ δεσμώτου b διαπαντὸς, μὴ τοῦ θαύ- 
ματος. Τί ἐροῦσιν Ἕλληνες, πῶς δεσμώτης ὧν τὸν 
δεσμοφύλαχα ἔπεισε; Καὶ τίνα, φησὶ, πεισθῆναι ἐχρῆν, 
ἣ μιαρὸν ἄνθρωπον xal ταλαίπωρον xal οὐχ ἔχοντα 
νοῦν, μυρίων * γέμοντα χαχῶν χαὶ εὐπαράγωγον; Ἔτι χαὶ 
ταῦτα προφέρουσι" Τίς γὰρ, ἢ βυρσεὺς, πορφυρόπωλις, 
εὐνοῦχος, δεσμοφύλαξ, δοῦλοι xal γυναῖχες ἐπίστευσαν ; 
Τίοὖν εἰπεῖν δυνήσονται, ὅταν καὶ τοὺς ἐν ἀξιώμασι παρ- 
ἀγάγωμεν, τὸν ἑχατόνταρχον, τὸν ἀνθύπατον, τοὺς ἐξ 
ἐχείνου μέχρι τοῦ νῦν, αὑτοὺς τοὺς χρατοῦντας, τοὺς 
βασιλεῖς; Ἐγὼ δὲ ἕτερον λέγω τούτον μεῖζον * αὐτοὺς 
τοὺς εὐτελεῖς ἴδωμεν. Καὶ ποῦ τὸ θαυμαστὸν, φησί ; 
Τοῦτο μὲν οὖν θαυμαστόν" ἂν μὲν γὰρ πεισθῇ τις περὶ 
τῶν τυχόντων, οὐδὲν θαυμαστόν᾽ ὅταν δὲ περὶ ἀναστά- 
σεως, περὶ βασιλείας οὐρανῶν, περὶ βίου φιλοσόφον 
ἀνδράσιν εὐτελέσι διαλέγηται χαὶ πείθῃ, θαυμαστότε- 
pov ἔσται, fj εἰ σοφοὺς ἔπειθεν. Ὅταν γὰρ μὴ f] χίνδυ- 
νος, χαὶ πείθῃ τις, χαλῶς τὴν ἄνοιαν εἰς μέσον φέρουσιν" 
ὅταν δὲ λέγῃ τῷ δούλῳ χατὰ σὲ, ὅτι, Ἂν πεισθῇς ἐμοὶ, 
χινδυνεύεις, πάντας ἕξεις πολεμίους, δεῖ σε ἀποθανεῖν, 
μυρία παθεῖν χαχὰ, εἶτα οὕτως ἕλῃ τὴν ψυχὴν ἐχείνου, οὐκ 
ἕτι τοῦτο ἀνοίας. Εἰ μὲν γὰρ τὰ δόγματα ἡδονὴν εἶχεν, 
εἰχότως ἄν τις τοῦτο εἶπεν εἰ δὲ, ὅπερ οὐχ ἂν εἴλοντο 
φιλόσοφοι μαθεῖν, τοῦτο ὁ δοῦλος μανθάνει μεῖζον τὸ θαῦμα. 
Καὶ εἰ βούλεσθε, τὸν βυρσοδέψην αὐτὸν εἰς μέσον ἐνέγ- 
χωμεν, χαὶ ἴδωμεν τί αὐτῷ διελέγετο ὁ Πέτρος " ἣ εἶ 
θέλεις αὐτὸν τοῦτον τὸν δεσμοφύλαχκα. Τί οὖν αὐτῷ εἶπεν ὁ 
Παῦλος ; Ὅτι ὁ Χριστὸς ἀνέστη, φησὶν, ὅτι ἀνάστασίς 
ἐστι νεχρῶν, ὅτι βασιλεία" χαὶ ἔπεισεν εὐχόλως εὐπαρ- 
ἀγωγὸν ὄντα. Τί οὖν; περὶ βίον οὐδὲν εἶπεν, ὅτι σω- 
φρονεῖν δεῖ, ὅτι χρημάτων χρατεῖν, ὅτι μὴ εἶναι ὠμὸν, 
ὅτι τὰ αὐτοῦ διδόναι ἑτέροις; Οὐ γὰρ δὴ καὶ τὸ ταῦτα 
πεισθῆναι ἀνοίας ἦν, ἀλλὰ xal μεγάλης ψυχῆς. “Ἔστω 
γὰρ τὰ δόγματα ὑπὸ ἀνοίας μᾶλλον αὐτοὺς παραδέχε- 
σθαι" τὸ βίον οὕτω φιλόσοφον χαταδέχεσθαι, ποίας 
ἀνοίας ἣν! Ὥστε ὅσῳ ἂν ἀνόητος Tj ὁ πειθόμενος, [278] 


. πείθηται δὲ ταῦτα, ἃ μηδὲ φιλόσοφοι πεῖσαι ἴσχυσαν 


τοὺς φιλοσόφους, μεῖζον τὸ θαῦμα γίνεται, μάλιστα δὲ 
ὅταν xal γνυναῖχες καὶ δοῦλοι πείθωνται, xal διὰ τῶν 
ἔργων ταῦτα ἐπιδείχνυνται, ἅπερ Πλάτωνες χαὶ πάντες 
ἐχεῖνοι οὐδένα πεῖσαι ἴσχνσαν. Καὶ τί λέγω, ὅτι οὐδένα ; 
Οὐδὲ ἑαυτούς. Ὅτι γὰρ χρημάτων οὐ δεῖ χαταφρονεῖν, 
Πλάτων ἔπεισε, τοσαύτην περιουσίαν χαὶ πλῆθος 
χρημάτων καὶ δαχτυλίους χρυσοῦς χαὶ φιάλας περι» 


& Sic rescriptum e tribus mss. et Savil. s Ment ARR 


Ep. b Sic Savi, Motel. teens zuo, * Mas e, DIR 
μνρίων. . 


ἣν  - die. e. —— d 


46] 


ποιησάμενος" ὅτι δὲ δόξης οὗ χρὴ καταφρονεῖν τῆς παρὰ 
κῶν πολλῶν, Σωχράτης αὑτοῖς, χἂν μυρία φιλοσοφῇ 
περὶ τούτου, δείχνυσι “ πάντα γὰρ πρὸς δόξαν ὁρῶν 
ἐποίει. Καὶ εἴ γε τῶν ἐχείνου λόγων ἔμπειροι fice, πολὺν 
ἂν τὸν ὑπὲρ τούτων ἐχίνησα λόγον, xo ἔδειξα πολλὴν 
παρ᾽ αὑτοῖς τὴν εἰρωνείαν, εἴ γε οἷς ὁ μαθητὴς αὐτοῦ 
λέγει πείθεσθαι χρὴ, χαὶ πῶς ἀπὸ κενοδοξίας πάντα 
αὑτῷ τὰ γράμματα τὴν ὑπόθεσιν ἔχει. 

'AJA* ἐχείνους ἀφέντες, πρὸς ἡ:ᾶς αὐτοὺς διαλεχ- 


θῶμεν. Μετὰ γὰρ τῶν εἰρημένων, xai τοῦτο ἔστιν 


εἰπεῖν, ὅτι καὶ μετὰ κινδύνων ταῦτα ἐπείθοντο. Μὴ οὖν 
ἀναισχύντει, ἀλλ᾽ ἐννοήσωμεν Exelvnv τὴν νύχτα, τὸ 
ξύλον, τοὺς ὕμνους, χαὶ τοῦτο ποιεῖν σπουδάζωμεν καὶ 
ἡμεῖς, καὶ ἀνοίξομεν ἡμῖν οὐχὶ δεσμωτήριον, ἀλλ᾽ 
οὐρανόν. "Av εὐχώμεθα, καὶ τὸν οὐρανὸν ἀνοῖξαι δυνη- 
σόμεθα. Ἠλίας καὶ ἔχλεισε xal ἤνοιξε τὸν οὐρανὸν τῇ; 
εὐχῇ. Ἔστι καὶ ἐν οὐρανῷ δεσμωτήριον. Ὅσα ἂν, φησὶ, 
flens ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται δεδεμένα ἐν τῷ οὐρανῷ. 
Ἑὐχώμεθα κατὰ νύχτα, xai λύσομεν ταῦτα τὰ δεσμά. 
Ὅτι γὰρ εὐχαὶ ἁμαρτήματα λύουσι, πειθέτω ἡμᾶς ἡ 
χήρα, πειθέτω ἡμᾶς ἐχεῖνος ὁ φίλος ὁ ἀουρὶ τῶν νυχ- 
τῶν ἐπιμένων xal χρούων, πειθέτω ἡμᾶς Κορνήλιος " 
Αἱ προσευχαί σου γὰρ, φησὶ, καὶ αἱ ἐϊεημοσύγναι σου 
ἀνέδησαν ἐγώπιον τοῦ Θεοῦ" πειθέτω ἡμᾶς Παῦλος, 
λέγων’ Ἡ δὲ ὄντως χήρα καὶ μεμογωμένη fiAxixsv 
ἐπὶ τὸν Θεὸν καὶ προσμένει ταῖς δεήσεσι νυχτὸς καὶ 
ἡμέρας. Εἰ περὶ χήρας ἐχεῖνος δὲ ταῦτα λέγει, ἀσθε- 
γοῦς γυναιχὸς, πολλῷ μᾶλλον περὶ ἀνδρῶν. 

Καὶ ἤδη διελέχθην ὑμῖν, xal νῦν ἐρῶ" Διεγειρώμεθα 
τὴν νύκτα’ χἂν μὴ πολλὰς εὐχὰς ποιῆζς, μίαν ποίησον με- 
τὰ νήψεως, xaX ἀρχεῖ' οὐδὲν πλέον ἀπαιτῶ" xy μὴ με- 
σονύχτιον, πρὸς αὐτὸν γοῦν τὸν ὄρθρον. Δεῖξον, ὅτι οὗ 
«οὔ σώματος μόνον ἐστὶν fj νὺξ, ἀλλὰ xol τῆς ψυχῆς" 
μὴ ἀνάσχῃ παρελθεῖν αὑτὴν ἀργῶς, ἀλλ᾽ ἄμειψαι τὸν 
Δεσπότην ἀμοιδὴν ταύτην᾽ μᾶλλον δὲ xol αὐτὴ εἰς σὲ 
περιέρχεται 4. Εἰπὲ δή μοι, εἰ πράγματι περιπέσοιμεν 
χαλεπῷ, τίνα οὐκ ἀξιοῦμεν ; χἂν ταχέως τῆς αἰτήσεως 
τύχωμεν, ἀναπνέομεν. Τίς σοι δῷ ἕτοιμον εἶναι τὸν 
ἀξιούμενον χάριν σοι ἔχειν ὅτι ἀξιοῖς ; τίς σοι δῷ μὴ 
περιιέναι xal ζητεῖν τίνα ἀξιώσεις, ἀλλ᾽ εὑρεῖν ἕτοιμον; 
μὴ ἑτέρων δεῖσθαι, ἵνα δι᾽ ἐχεέίνων ἀξιώσῃς; Τί τούτου 
μεῖζον ; Οὗτος γὰρ τότε μάλιστα ποιεῖ, ὅταν μὴ ἑτέρων 
δεηθῶμεν' χαθάπερ φίλος γνήσιος τότε μάλιστα ἡμῖν 
ἐγχαλεῖ ὡς οὐ θαῤῥοῦσιν αὐτοῦ τῇ φιλίᾳ, ὅταν ἑτέρων 
πρὸς αὐτὸν [479] δεηθῶμεν τῶν ἀξιούντων. Οὕτω xal 
ἡμεῖς ποιοῦμεν ἐπὶ τῶν ἡμᾶς ἀξιούντων" τότε μάλιστα 
αὑτοῖς χαριζόμεθα, ὅταν δι᾽ ἑαυτῶν ἡμῖν, χαὶ οὐ δι᾽ 
ἑτέρων προσίωσι. Τί οὖν, φησὶν, ἂν προσχεχρουχὼς ὦ; 
Παῦσαι προσχρούων καὶ δάχρυσον, xai οὕτω πρόσελθε, 
καὶ τσχέως ἐπὶ τοῖς προτέροις αὐτὸν Ὦλεων ποιήσεις. 
Εἰπὲ μόνον, ὅτι Προσέχρουσα" εἰπὲ ἐχ ψυχῆς xal γνη- 
σίας διανοίας, xa πάντα λέλυτα'. Οὐχ ἐπιθυμεῖς ob- 

* Alius περιτρέπεται. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP, CONSTANTINOP. 


408 


τως ἀφεθῆναι σὺ * τὰς ἁμαρτίας σον, ὡς αὑτὸς ἐπιθυμεῖ 
ἀφεῖναί σου τὰ ἁμαρτήματα. "Oct γὰρ οὐχ ἐπιθυμεῖς 
σὺ, ἐννόησον ὅτι οὐδὲ ἀγρυπνεῖν καταδέχῃ οὐδὲ χρήματα 
προΐεσαι" αὐτὸς δὲ, ἵνα ἀφῇ ἡμῶν τὰς ἁμαρτίας, τοῦ 
Μονογενοῦς οὐχ ἐφείσατο, τοῦ γνησίου Παιδὸς, τοῦ συν- 
θρόνου. Ὁ» ρᾷς, ὅτι αὐτὸς μᾶλλον ἐπιθυμεῖ ἀφεῖναΐ σοι 
τὰ ἁμαρτήματα; Μὴ δὴ ὀχνῶμεν, μηδὲ ἀναδαλλώμεθα. 
Φιλάνθρωπός ἐστι xal ἀγαθός" μόνον ἀφορμὴν αὑτῷ 
δῶμεν, καὶ τοῦτο, ἵνα ἡμεῖς μὴ ἄχρηστοι γενώμεθα, 
ἐπεὶ xal χωρὶς τούτου ἀπέλυσεν ἄν" ἀλλ᾽ ὥσπερ ἡμεῖς 
ἐπὶ τῶν οἰχετῶν τῶν ἡμετέρων μυρία πλάττομεν xa) 
συντίθεμεν" οὕτω xal αὐτὸς ἐπὶ τῆς ἡμετέρας σωτηρίας 
ποιεῖ. Προρθάσωμεν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἐν ἔξομο- 
.1ογήσει, ὅτι χρηστός ἐστι xaX ἐπιεικής. "EXv δὲ μὴ 
ἐπιχαλῇ ἐν ἀληθείᾳ, μηδὲ θέλῃς εἰπεῖν ἐχ καρδίας ὅτι 
"Agree, ἀλλ᾽ ἀπὸ στόματος, τί ποιήσει αὖτός ; TU ἔστιν, 
ἐν ἀληθείᾳ xaXelv ; Μετὰ προαιρέσεως, μετὰ προθυμίας, 
μετὰ διανοίας εἰλικρινοῦς" οἷον ἐπὶ τῶν μύρων λέγουσιν, 
ἀλήθινόν ἐστιν, οὐδὲν ἔχει νόθον: οὕτω xal ἐχεῖ. Ὁ ὅν» 
τως αὐτὸν χαλῶν, καὶ ὁ ὄντως αὐτοῦ δεόμενος, προῦ- 
εδρεύει διαπαντὸς, οὐχ ἀφίσταται ἕως ἂν λάδῃ ὁ δὲ 
ἀπλῶς ἀφοσιούμενος. xal αὐτῷ τούτῳ νόμον πληρῶν b. 
οὐχ ἐν ἀληθείᾳ καλεῖ, Πᾶς ὅστις ἂν ἧς, [μὴ λέγε, ὅτι 
᾿Αμαρτωλός εἶμι, uóvov, ἀλλὰ καὶ σπούδαζε ἀπαλλάξαι 
σαντὸν ταύτης τῆς δόξης" μὴ λέγε, ἀλλὰ καὶ ἄλγει. Εἰ 
ἀλγεῖς, σπουδάζεις" εἰ μὴ σπουδάζεις, οὐχ ἀλγεῖς" εἰ 
μὴ ἀλγεῖς, χλενάξεις. Τίς λέγων ὅτι Νοσῶ, οὐ πάν 
ποιεῖ ὥστε ἀπαλλαγῆναι; Μέγα ὅπλον εὐχή. El ὑμεῖς 
οἴδατε, φησὶ, δόματα ἀγαθὰ διδόναι τοῖς τέχνοις ὑμῶν, 
πόσῳ μᾶλλον ὁ Πατὴρ ὑμῶν ; Διὰ τί οὐ θέλεις προσελ» 
θεῖν ; Φιλεῖ σε, δύναται πάντων πλέον᾽ καὶ βούλεται xat 
δύναται, τί τὸ χωλύον ; Οὐδέν. Οὐχοῦν προσίωμεν μετὲ 
πίστεως, προσίωμεν τὰ δῶρα προσφέροντες ἃ. βούλεται, 
ἀμνησιχαχίαν, χρηστότητα, πραότητα' Κἂν ἀἁμαρτωλὶ; 
ἧς, μετὰ παῤῥησίας αὐτὸν ἀπαιτήσεις τὴν συγχώρησιν 
τῶν ἁμαρτημάτων, ἔχων δεῖξαι παρὰ σαυτῷ νφοῦτο γε- 
γενημένον' ἂν δὲ δίχαιος ἧς, χαὶ τοῦτο μὴ ἔχῃς τὸ ἀμνη- 
σιχαχεῖν, οὐδὲν ὥνησας. Οὐχ ἔστιν ἄνθρωπον ἀφέντα τῷ 
πλησίον, μὴ ἀκριδοὺῦς τυχεῖν τῆς ἀφέσεως“ φιλανθρωπό- 
τερος γὰρ ἡμῶν ἀσυγχρίτως ἐστὶν ὁ Θεός" τοῦτο πανὶ 
δῆλον *. Τί λέγεις ; Ἐὰν εἴπῃς, Ἠδικήθην, ὀργῆς ἐχρά- 
τῆσα, θυμοῦ ἐπήρειαν ἔπαθον διὰ τὸ σὸν πρόσταγμα, 
οὐχ ἀφήσει xal αὐτός ; Πάντως γοῦν ἀφήσει. Ὥστε χα- 
θαρίσωμεν τὴν ψυχὴν τῆς μνησιχαχίας. ᾿Αρκεῖ τοῦτο 
ἡμῖν πρὸς τὸ ἀχουσθῆναι, xal μετὰ νήψεως προσευχώ- 
μεθα, καὶ [380] πολλῆς τῆς προσεδρίας, ἵνα δαψιλοῦς 
«ἧς παρ᾽ αὐτοῦ φιλανθρωπίας ἀπολαύσαντες, καταξιω» 
θῶμεν τῶν ἐπηγγελμένων ἀγαθῶν, χάριτι καὶ φιλαν- 
θρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ 
Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, χράτος, τιμὴ, vov 
xai ἀεὶ, xal elg τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾿Αμήν. 


* Alii ἀφεθῆναί σοι. b. Alii καὶ αὐτὸ μόνον τοῦ Y 
* Illud, τοῦτο παντὶ δῆλον, deest in unb. τοῦτο πληρῶν. 








OMIAIA ΛΖ΄. 


Διοδούσαντες δὲ τὴν "AugixoAw καὶ ᾿Αποιλλωγίαν 
ἤ,1θον εἰς ϑεσσαλονγίκη vx, ὅπου ἦν ἡ συναγωγὴ 
τῶν ᾿Ιουδαίων. Κατὰ δὲ τὸ εἰωθὸς τῷ Παύιϊῳ, 
εἰση.θε πρὸς αὐτοὺς, καὶ ἐπὶ σάδδατα τρία δι- 
ελέγετο αὑτοῖς ἀπὸ τῶν Γραρῶν, διανοίγων xal πα- 
ῥατιθέμεγος, ὅτι τὸν Χριστὸν ἔδει παθεῖν, xal 


ἀναστῆναι ἐκ γεκρῶ | 
Ἰησοῦς, ὃν ἐγὼ κατωγτόλλω opi. ^ Xpurrik 

α΄, Πάλιν τὰς μὲν μιχρὰς παρατρέχουσι πόλεις, tx 
δὲ τὰς μείζους ἐπείγονται, ἐχεῖθεν καθάπερ ἔχ τι- 
νος πηγῆς μέλλοντος τοῦ λόγου διαῤῥέειν εἰς τὸς πλῃ- 


«(1 


gioriam popularem despicere non oporteret, Socra- 
tes ipse, qui tantopere philosophabatur, ostendit, 
qui omnia ad gloriam faciebat. Et si quidem illius 
sententiarum periti essetis, multum bis de rebus 
sermonem moverem , ostenderemque multam apud 
illos esse ironiam, si quidem discipuli ejus dictis 
eredere fas sit ; et quomodo a vana gloria omnes ejus 
literz: argumentum habeant. ᾿ 

$. Sed missis illis, nobis ipsis loquamur. Nam $u- 
pra dictis hoc quoque addendum, quod cum suo 
periculo his obtemperarent. Ne igitur impudens sis, 
sed cogitemus illam noctem, lignum, hymnos; et hoc 
nos facere studeamus , et aperiemus nobis non car- 
cerem, sed caelum. Si precemur, clum ipsum ape- 
rire poterimus. Elias et clausit et aperuit czelum 
precibus. Est quoque in cxlo carcer. Quecumque, 
inquit, ligaveritis super terram, erunt ligata et in celo 
(Matth. 16. 19). Precemur noctu, et hzc vincula sol- 
venus. Quod enim preces peccata solvant , nobis vi- 
dua persuadeat, illeque amicus qui intempesta nocte 
perseverat et pulsat : persuadeat et Cornelius : 
Ürutiones tue , inquit, et eleemosynae tue ascenderunt 
in conspectu. Dei (Act. 10. 4) ; persuadeat nobis Pau- 
lus dicens : Que autem vere vidya est et solitaria, spe- 
ravit in Deum, οἱ perseverat in. precibus nocte et. die 
( 1. Tim. δ. 5). Si de vidua , infirma muliere, hcec 
ille dicit, multo magis de viris. 

Orandum noctu. — Etiam dixi vobis, et. nunc di- 
tam : Excitemur nocte; etiamsi non multas oratio- 
nes emittas, unam emitte cum vigilantia, et sufficit : 
nihil amplius peto. Si non media nocte, saltem dilu- 
culo. Ostende noctem non modo corporis esse, sed 
eiiam anima : ne sinas illam inutiliter transire, sed 
Doniino hanc vicem repende ; imo ipsa in te reverti- 
tur. Die mihi, si in grave negotium incidimus, quem 
non precamur? et si petitionem cito impetramus, uti- 
que respiramus. Quis tibi det, ut is qui rogatur, pa- 

atus sit ad habendum tibi gratiam, quod rogas ? quis 
tibi det, ut non círcumeas, quorens a quo peteres, 
scd paratum invenias, nec aliis opus habeas, per quos 
petas ? Quid hoc majus est? Hic quippe tunc maxime 
facit, cum non alios rogamus; ut sincerus amicus 
tunc maxime nos objurgat, quod non ejus amicitiz 
fidamus, cum alios adhibemus qui ipsum precentur. 
Sic et nos facimus iis qui nos rogant : tunc maxime 
jis gratiam largimur, quando per seipsos, non per 
alios, ad nos accedunt. Quid ergo, inquies, ei offen- 
derim ? Offendere desine et lacrymas funde ; sic ac- 
cede et cito in primis illum placatum invenies. Dic 


at secus suadere videtur Diodorus Siculus 1. 16, cum ait 
eum ἃ Dionysio tyranno venundalum a discipulis suis vi- 
ginti minarum pretio redemptum fuisse. 


IN ACTA APOSTOLORUM. IOMIL. XXXV. 


902 
tantum : Offendi : dio ex animo et sincera mente, οἱ 
soluta sunt omnia. Non adeo cupis remitti tibi pec- 
cala, ut ille cupit remittere. Quod autem tu non cu- 
pias, cogita; neque enim vigilias suscipis, neque 
pecunias effundis : ille vero ut peccata nostra dimit- 
teret Unigenito non pepercit, genuino Filio ejusdem- 
que throni consorte. Viden' eum magis cupere ut re- 
missionem peccatorum consequaris? Ne ergo segnes 
Simus, nec procrastinemus. Clemens est et bonus : 
solum ansam illi przbeamus ; et hoe, ut nos non inu- 
tiles simus, etiamsi nobis ille sine bac conditione re- 
mitteret. Sed ut. nos in ministris nostris millia con- 
fingimus et componimus, sic et ille ad salutem 
nostram facit. Preoccupemus faciem ejus in. confes- 
sione (Psal. 94. 2), quia bonus et clemens est. 

dnvocare in veritate quid. — Si vero non invocaveris 
in veritate, nec ex corde dicere velis, Dimitte, sed 
ex ore tantum, quid ipse faciet? Quid est, invocare 
in veritate? Cum alacritate, ex animo sincero ; ut de 
unguentis dicitur, Sincerum est, nihil adulterinum 
habet : sie et illic. Qui vere ipsum invocat et preca- 
tur, perseverat semper, nee desinit, donec accipiat : 
qui vero perfunctorie agit, licet sic legem impleat, 
non invocat in veritate. Quisquis sis, ne dicas tan- 
tum, Peccator sum, sed cura, ut ab hac existima- 
tione te liberes : ne dicas tantum, sed et doleas. Si 
doles, operam adhibes ; si non operam adhibes, non 
doles; si non doles, irrides. Quis dicens, JEgroto, 
non omnia agit, ut sanetur ? Magnum telum est ora- 
tio. Si vos, inquit, nostis bona data dare filiis eestris, 
quanio magis Pater vester (Luc. 14. 15) ? Cur non vis 
accedere? Te amat, plus potest quam omnes : et 
vult et potest ; quid impedit ? Nihil. Ergo cum flde 
accedamus : accedamus dona offerentes qui vult , 
injuriarum oblivionem, benignitatem, mansuetudi- 
nem. Etsi peccator sis, cum fiducia ab ipso remissio- : 
nem peccatorum petes, si possis ostendere hoc ipsum - 
a te factum esse : si vero justus sis, nec injuriarum 
oblivionem habeas, nihil tibi prodest. Non potest qui 
proximo dimisit, non plenam veniam consequi : sine 
ulla enim comparatione clementior nobis est Deus : 
hoc cuivis palam est. Quid dicis? Si dixeris, Lzsus 
fui, iram domui, furoris vim pertuli propter przce- 
ptum tuum, annon et ipse dimittet? Omnino certe 
dimittet. Itaque animam purgemus ab injuriarum me- 
moria, Sufficit hoc nobis, ut exaudiamur, ac vigilan- 
ter et cum perseverantia precemur, ut copiose ejus 
clementia fruentes, promissa assequamur bona , gra- 
tia οἱ benignitate Domini mostri Jesu Christi, qui- 
cum Patri et Spiritui saneto, gloria, imperium,ho- 
nor, nunc et semper, et in sxcula saeculorum. 
Amen. 


HOMILIA XXXVII. 


Cap. 17. v. 1. Cum autem perambulassent Amphipolim 
et Apolloniam, venerunt Thessalonicam, ubi erat sy- 
nagoga Judgorum. ἃ. Secundum consuetudinem au- 
tem l'aulus introivit ad eos : et per sabbata tria dis- 
se; ebat eis de Scripturis, $. adaperiens et insinuans, 


quia Christum oportuit pali et resurgere a mor(mis ; 

et quia hic est Christus Jesus, quem ego annuniio 

vobis. 

4. Rursus parvas pretercurrunt civitates, et ad 
mojores festinant, quod inde quasi ex fonte verbum 


265 
deberet in vicinas urbes manare. Pro more autem 
suo intravit Paulus in synagogam Jud:zorum. Quam- 
vis dixerat, Convertimur ad gentes (Act. 15. 46), non 
relinquebat illos ; sed magno illos studio proseque- 
batur. Audi enim illum dicentem : Fratres, benepla- 
citum eordis mei, et precatio ad Deum pro Israel est 
ad salutem (Rom. 10. 1); et, Cupiebam anathema esse 
a Christo pro fratribus meis (Ibid. 9. 5). Hoc autem 
faciebat propter promissionem Dei et gloriam, et ne 
loc offendiculum esset gentibus. E! per sabbata tria 
disserebat eis de Scripturis, adaperiens et insinuans, 
quia Christum oportuit pati et resurgere a mortuis ; et 
quia hic Jesus Christus, quem ego annuniio vobis. Vi- 
des iium ante omnia passionem praedicare? Sic illi 
non erubescebant, sed sciebant hoc salutare esse. 4. 
Et quidam ez eis crediderunt, et adjuncti sunt Paulovet 
Sile, et de colentibus gentilibus multitudo magna, et 
mulieres nobiles non pauce. Summam dixit concionis : 
ita alienus est a superfluitate, nec ubique conciones 
totas recitat. 5. Zelantes autem Judei increduli, as- 
sumentesque de vulgo viros quosdam malos, et turba fa- 
cia concitaverunt civitatem ; el invadentes domum Jaso- 
nis, que&rebant eos. producere in. populum; 6. et cum 
non invenissent eos, troxerunt Jasonem et quosdom fra- 
tres ad principes civitatis, clamantes : Hi sunt qui urbem 
concitant, et huc venerunt, 7. quos suscepit Jason ; et hi 
omnes contra decreta Casaris (aciunt, regem alium 
dicentes esse Jesum. () accusationem ! Rursus violatze 
majestatis accusant eos, Dicentes, inquiunt, esse alium 
regem Jesum. 8. Concitaverunt autem plebem et prin- 
cipes civitatis audientes lac. 9. Et accepta satis(actione 
a Jasone el a ceteris, dimiserunt eos. Admirandus ille 
vir erat, qui pericula adibat, et einiserat eos. 10. 
Fratres vero confestim per noctem dimiserunt Paulum 
et Silam in Beream. Qui cum venissent, in synagogam 
Judeorum iniroierant. 11. Hi autem erant nobiliores 
eorum, qui sunt Thessalonice, qui susceperunt verbum 
cum omni aviditate, quotidie scrulantes Scripturas, si 
hec ita ae haberent. Nobiliores, inquit, id est, man- 
suctiores. Et vide, mon perfunctorie, sed accurate 
rcrutabautur Scripturas (id enim significat illud , 
Ávixove:) ; volebant quippe ex ipsis certiores fleri de 
passione ; jam enim crediderant. 12. Et multi quidem 
crediderunt ez eis, et. mulieres gentiles honeste et. viri 
non pauci. 1$. Cum autem cognovissent in Thessalonica 
Judu'i, quia et Berec predicatum est a Paulo verbum 
Ῥεῖ, venerunt εἰ illuc commoventes multitudinem. 14. 
Statimque tunc Paulum. dimiserunt: fratres, ut veniret 
usque ad mare : Silas autem et Timotheus remanserunt 
ibi. Vide illum et cedentem et instontem, multaque 
humano inore facientem. 45. Qui auem deducebant 
Paulum, perduxerunt ewn. usque. Athenas ; et accepto 
mandato ab co ad Silam et Timotheum, wt quam cele- 
riter venirent, profecti sunt. Sed superiora repetamus. 
Per sabbata tria, inquit, loquebatur eis, aperiens ez 
Scripturis. Recte, quando vacabant. Sic Christus scm- 
per faciebat, a Scripturis ubique disserens, nec sem- 
per signa faciens. Quia enim in hoc contrarii erant, 
et quasi docoptorem et prastigiatorem ipsum calum- 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP, CONSTANTINOP. 


964 


niabantur, ideo ipse a Scripturis disserit. Nam qui 
per sola signa persuadere conatur, jure suspectus 
est : qui vero ex Scripturis persuadet, non venit in 
illam suspicionem. Et sepe invenimus eum doctrina 
persuadere ; cumque autem Antiochi» doceret, con- 
gregata est ad illum civitas : ità magnum quodJam 
hoc est, nec signum minus, sed sane maximum. Et 
ne putarent 86 totum posse, permittit Deus ut pel- 
lantur. Duo enim hine proveniebant : non altum sa- 
piebant quasi ipsi superassent, neque terrebantur ot 
rei; ita ex ceconomia erat, quod vocarentur. Colen- - 
tium gentilium, inquit, multitudo, et ex gentilibus ko- 
nestis mulieribus et ex viris non pauci crediderunt. lli 
vero coutra. Quomodo autem qui dicit, Ut nos ad 
gentes, illi autem ad circumcisionem ((;al. 9. 9), cum 
Jud:eis disserebat ? Hoc ex abundanti. faciebat. Sed 
δὲ Judzis disserere oportebat, quomodo rursum di- 
cebat : Qui enim operatus est illi in circumcisionem, 
operatus esi mihi inter gentes (Ibid. v. 8) ! Sicut etiam 
illi gentibus loquebantur, licet ad cireumcisionem 
segregati : ita et hic szpius cum gentibus agebat, 
nec tamen Judzos negligebat, ut ne viderentur di- 
visi esse. 

2. Cur Paulus in synagogas intraret. — Et quo- 
modo, inquies, prius in synagogas intrabat ? Sed gen- 
tilibus persuadebat per Jud:eos, et ex iis quze Judzis 
dicebat. Sciebat enim hoc gentilibus ad fidem addu- 
cendis idoneum esse. Ideo dicebat : Jm quantum ego 
sum gentium. apostolus (Rom. 11. 15). Epistolzque 
e;us omnes contra Judzeos certamen praeferunt. Quia 
Christum, inquit, oportebat pati. Si pati oportebat, 
ergo et resurgere; hoc enim longe mirabilius est, 
quam illud. Si enim eum, qui nihil injuste egerat, 
morti tradidit, multo magis suscitavit illum. Jsdei 
autem. increduli, assumptis forensibus quibesdam, tur- 
barunt civitatem, inquit. Itaque plures erant gentiles. 
Et assumpserunt quosdam; quia non se putabant 
satis esse Judrei ad seditionem, et quia rationabilem 
causam non habebant. Ex tumultu semper hzec omnia 
perficiunt, et assumptis improbis hominibus. Non in- 
ventis autem illis, iuquit, traxerunt Jasonem. O tyran- 
nidem ! Ab zdibus sine causa illos trahebant. Hi om- 
mes conira decreta Cesaris faciunt, regem alium dicentes 
esse Jesum. Quia illi nihil decretis contrarium dice- 
bant, nec clvitatem concitabant, in aliud illos crimen 
ducunt, et ls: majestatis falso accusant. Et quid 
timetis, siquidem mortuus est 7 Vide, quomodo pet- 
sequuiiones ubique przdicationem promoveant. Hi 
autem erant nobiliores eorum, qui sunt Thessalonice ; 
id est, nihil mali faciebant. Sed alii quidem crcedide- 
runt; hi vero contrarium faciunt turbantes illos. 
Multi autem ez illis et ex gentilibus mulieribus credi- 
derunt. llic rursus gentiles credunt. Tu vero mihi 
consideres veliw, ipsos per ceconomiam fugisse, nen 
prz metu : alioquin enim finem fecissent praedicandi, 
nec magis exacerbassent. Sed hinc duo eveniebant : οἱ 
illorum furor exstinguebatur, et przedicatio augepa- 
tur. Condigne autem de illorum tumultu dicit, ve- 
nisse eos illuc turbas concitantes ; infrenem illerers 


205 


σίον. Κατὰ δὲ τὸ εἰωθὺς τῷ Παύλῳ, εἰσῆλθεν εἰς τὴν συν- 
αγωγὴν τῶν Ἰουδαίων. Καίτοι εἰπὼν, ὅτι Στρερόμεθα 
εἷς τὰ ἔθνη, οὐχ ἢφίει τούτους πολὺν γὰρ πρὸς αὖ- 
τοὺς εἶχε πόθον, "Axous γὰρ αὐτοῦ λέγοντος" ᾿Αδειφοὶ, 
ἡ μὲν εὐδοχία τῆς ἐμῆς καρδίας, καὶ ἡ δέησις ἡ πρὸς 
τὸν Θεὸν, ὑπὲρ τοῦ Ἰσραή.1 ἐστιν εἰς σωτηρίαν *- καὶ, 
Εὐχόμην ἀγάθεμα εἶναι ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ ὑπὲρ τῶν 
ἀδε.1:Ρῶν μου. Ἐποίει δὲ τοῦτο διὰ τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ 
“Θεοῦ xal τὴν δόξαν, καὶ ἵνα μὴ σχάνδαλον ἧ τοῦτο τοῖς 
Ἕλλησι, Καὶ ἐπὶ σάδδατα τρία διελέγετο αὐτοῖς ἀπὸ 
τῶ» Γραφῶν, διαγοίγων καὶ παρατιθέμενος, ὅτι τὸν 
Χριστὸν ἔδει παθεῖν καὶ ἀναστῆναι ἐκ γεχρῶν, καὶ 
ὅτι Οὗτός ἐστιν Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς, ὃν ἐγὼ καταγ- 
γέλλω ὑμῖν. Ὁρᾷς, ὅτι πρὸ πάντων τὸ πάθος χηρύτ- 
«£t οὕτως οὐχ ἠσχύνοντο, ἀλλ᾽ ἔδεσαν τοῦτο σωτήριον 
6v. Kal τινες ἐξ αὐτῶν ἐπείσθησαν, καὶ zpocsxAn- 
ρὠθησαν τῷ Παύζλῳ καὶ τῷ ZiAq, τῶν τε σεδομένων 
"Ελλήνων πιλῆθος ποὺ, γυναικῶν te τῶν πρώτων 
οὐκ ὀλίγαι. Tb χεφάλαιον εἶπε τῆς διαλέξεως" οὕτως 
ἀπέριττός ἐστιν, οὐ πανταχοῦ τὰς δημηγορίας αὐτοῦ 
λέγων. Ζη:ἰώσαγτες δὲ οἱ ἀπειθοῦντες ᾿Ιουδαῖοι, καὶ 
προσιαδόμενοι τῶν ἀγοραίων τινὰς ἄνδρας xorn- 
ροὺς xal ὀχιλοποιήσαγτες, ἐθορύδουν τὴν πόλιν" 
ἐπιστάντες τὸ τῇ οἰκίᾳ 'Idcovoc, ἐζήτουν αὐτοὺς 
ἐγαγεῖν 5 elc τὸν δῆμον" μὴ εὑρόγτες δὲ αὑτοὺς, ἔσυ- 
pav τὸν ᾿Ιάσονα καίτινας ἀδειφοὺς ἐπὶ τοὺς ποιῖιτ- 
dpyac, βοῶντες, ἔτι Οἱ τὴν οἰκονμένην áraccaco- 
σαντες, οὗτοι καὶ ἐνθάδε πάρεισιν, οὖς ὑποδέ- 
δεχται Ἰάσων" καὶ οὗτοι πάντες ἀπέναντι τῶν 
δογμάτων Καίσαρος πράσσουσι, βασιλέα ἕτερον .1έ- 
γοντες εἶναι Ἰησοῦν. "Q τῆς χατηγορίας ! πάλιν εἰς 
χαθοσίωσιν διέδαλλον αὐτοὺς, Aéyorrec εἷγαι, φησὶν, 
ἕτερον βασιλέα ᾿Ιησοῦν. Ἑτάραξαν δὲ τὸν ὄχιῖον, 
καὶ τοὺς πολλιτάρχας áxovorcac ταῦτα" καὶ AaCórtsc 
τὸ Ixavór παρὰ τοῦ Ἰάσονος xal τῶν “λοιπῶν, ἀπ- 
ἔλυσαν αὐτούς. θαυμαστὸς ὁ ἀνὴρ, εἰς κίνδυνον ἑαυτὸν 
ἐχδοὺς xa ἐχπέμψας αὑτούς. Οἱ δὲ ἀδειλφοὶ εὐθέως 
διὰ τῆς νυχτὸς ἐξέπεμψα» [381] τόν τε IIavAor καὶ 
τὸν Σίλαν εὶς Bépoiav: οἵτινες παραγενόμενοι, εἰς 
τὴν συναγωγὴν ἀπήεσαν τῶν ᾿Ιουδαίων. Οὗτοι δὲ 
ἦσαν εὐγεγέστεροι τῶν ἐν Θεσσαμλονίκῃ, οἵτινες 
ἐδέξαντο τὸν λόγον μετὰ πάσης προθυμίας, τὸ καθ᾽ 
ἡμόραν ἀναχρίγογτες τὰς Γραφὰς, εἰ ἔχοι ταῦτα 
οὕτως. Εὐγενέστεροι, φησί" τουτέστιν, ἐπιειχέστεροι. 
Καὶ ὅρα, οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ μετὰ ἀχρ:δείας ἀνηρεύνων 
τὰς Γραφὰς (τοῦτο γάρ ἐστι τὸ, ᾿Αγέχριγο»), βουλόμε- 
vot ἀπ᾿ αὐτῶν πληροφορίαν μᾶλλου περὶ τοῦ πάθους 
Aa6ceiv: ἤδη γὰρ ἦσαν πιστεύσαντες. Ποι1.1οὶ μὲν οὖν 
ἐξ αὑτῶν ἐπίστευσαν, καὶ τῶν 'EAAnvióor γυγαι- 
κῶν tor εὐσχημόνων xal ἀγδρῶν οὐκ óAlyoi.. Ὡς 
δὲ ἔγνωσαν οἱ ἀπὸ τῆς Θεσσαιϊονίχης ᾿Ιουδαῖοι, 
ὅτι xal ἐν τῇ Βεροίᾳ κατηγγέλθη ὑπὸ τοῦ Παύλου ὁ 
Aóyoc τεῦ Θεοῦ, ἡῖθον κἀκεὶ σα εύογτες τοὺς 
ἄχιους. Εὐθέως δὲ τότε τὸν Παῦλον ἐξαπέστειιαν 
οἱ ἀδειφοὶ πορεύεσθαι ὡς ἐπὶ τὴν θάλασσαν ox- 
ἔμενον δὲ ὅτε Σίλας καὶ ὁ Τιμόθεος ἐκεῖ. "Opa αὐτὸν 
χαὶ ὑποχιυροῦντα χαὶ ἐνιστάμενον, χαὶ πολλὰ ἀνθρωπί- 
wo; ποιοῦντα. Οἱ δὲ χαθιστῶγτες τὸν Παῦ.1ον, ἤγα- 
Tov αὐτὸν ἕως 'A0nvov, καὶ Aa6óvt&c ἐντοιὴν πρὸς 
τὸν Σίλαν καὶ Τιμόθεον, Iva ὡς τάχιστα ξλθωσι πρὸς 
αὑτὸν, ἐξήεσαν. Ἴδωμεν δὲ ἄνωθεν τὰ εἰρημένα. Ἐπὶ 
vá66aza τρία, φησὶ, διελέχθη αὑτοῖς, διαγοίγων ἀπὸ 


& Alii ὑτὲρ αὐτῶν ἐστιν εἷς σωτηρίαν. Ὁ Α1}}} προαγαγεῖν. 


΄--Ἄ ^ * ἂν» 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XXX VII. 


$ 
264 
tov Γραφῶν. Καλῶς, ὅτε ἤργουν. Τοῦτο γὰρ xal ὁ 
Χριστὸς ἐποίει, ἄνω καὶ χάτω ἀπὸ τῶν Γραφῶν διαλεγό- 
μενος, χαὶ οὐ πανταχοῦ ἀπὸ τῶν σημείων. Ἐπειδὴ γὰρ 
πρὸς τοῦτον ἐναντίως εἶχον, χαὶ ὡς; πλάνον xai γόητα 
διέδαλλον, διὰ τοῦτο xal αὐτὸς ἀπὸ τῶν Γραφῶν διαλέ- 
γεται. Ὁ μὲν γὰρ ἀπὸ τῶν σημείων ἐπιχειρῶν μόνων 
πείθειν, εἰχότως ὑποπτεύεται" ὁ δὲ ἀπὸ τῶν Γραφῶν, 
πείθων, οὐχ ἔχει ταύτην τὴν ὑπόνοιαν. Καὶ πολλαχοῦ 
εὑρίσχομεν ἀπὸ διδασχαλίας αὐτὸν πείσαντα' xal iv 
᾿Αντιοχείᾳ δὲ πᾶσα διδάσχοντι αὐτῷ συνήχθη ἡ πόλις δ΄ 
οὕτω μέγατι χαὶ τοῦτό ἔστι, χαὶ οὐ μιχρὸν σημεῖον, 
ἀλλὰ xaY σφόδρα ἐστὶ μέγα τοῦτο. Καὶ ἵνα μὴ νομίσω- 
σιν, ὅτι αὐτοὶ ἴσχυσαν τὸ πᾶν, συγχωρεῖ αὑτοὺς ὁ Θεὸς 
ἐλαύνεσθαι. Δύο γὰρ ἐχ τούτου συνέθαινεν᾽ οὔτε μέγα 
ἐφρόνουν ὡς αὐτοὶ χαθελόντες, οὔτε πάλιν ἐφοθοῦντο ὡς 
ὑπεύθυνοι" οὕτως οἰχονομίας ἣν χαὶ τὸ καλεῖσθαι. Τῶν 
τὸ σεδομόέγων Ελλήνων, φησὶ, πολὺ zAn0oc, καὶ 
τῶν ᾿Ε..ηνίδων» γυναιχῶν τῶν εὐσχημόνων ἐπί- 
στευσαν καὶ ἀνδρῶν οὐχ ὁ.1γοι. Ἐχεῖνοι δὲ τοὐναν- 
τίον. Πῶς δὲ λέγων, "Iva ἡμεῖς εἰς τὰ ἔθνη, αὐτοὶ δὲ 
δὶς τὴ» περιτομὴν, διελέγετο τοῖς Ἰουδαίοις ; 'Ex πε- 
ριουσίας τοῦτο ποιῶν, Ἐπεὶ εἰ Ἰουδαίοις διαλέγεσθαι 
ἐχρῆν, πῶς ἔλεγε πάλιν" Ὃ γὰρ ἐνεργήσας ἐχείγῳ εἰς 
τὴν περιτομὴν, ἐνήργησε καὶ ἐμοὶ εἰς τὰ ἔθγη; 
Ὥσπερ ἐχεῖνοι xal ἔθνεσιν ὡμίλησαν, χαίτοι γε εἰς 
τὴν περιτομὴν ἀφωρισμένοι" οὕτω xal οὗτος. Τὸ μὲν 
οὖν πλέον ἐν αὐτοῖς" πλὴν οὐδὲ ἐχείνων ἡμέλησεν, ἵνα 
μὴ δόξωσι διεσχίσθαι. 

β΄. Καὶ πῶς, φησὶ, προηγουμένως εἰς τὰς συναγωγὰς 
εἰσήει ; ᾿Αλλ᾽ Ἕλληνας ἔπειθε διὰ τῶν Ἰουδαίων, ἐξ 
ὧν Ἰουδαίοις διελέγετο. "Ἤδει δὲ, ὅτι τοῦτο μάλιστα [282] 
ἔθνεσιν ἦν πρὸς πίστιν προταγωγόν. Διὰ τοῦτο ἔλεγεν, 
'Eg' ὅσον εἰμὶ ἐγὼ ὀθγῶν ánéóctoAoc. Καὶ αἱ ἐπι- 
στολαὶ δὲ αὐτοῦ πρὸς Ἰουδαίους πᾶσαί εἰσιν ἀπομαχό- 
μεναι. Ὅτι τὸν Χριστὸν, φησὶν, ἔδει παθεῖν. El πα- 
θεῖν ἔδει, πάντως χαὶ ἀναστῆνα! πολλῷ γὰρ ἐχείνου 
θαυμασιώτερον τοῦτο. Εἰ γὰρ τὸν οὐδὲν ἐδιχηχότα εἰς 
θάνατον ἐξέδωχε, πολλῷ μᾶλλον ἀνέστησεν αὐτόν. Προσ- 
μλαδόμενοι δέ τινας τῶν ἀγοραίων οἱ ἀπειθοῦντες 
Ιουδαῖοι, ἐθορύδουν τὴν πόιεν, φησίν. Ὥστε πλείους 
ἦσαν οἱ Ἕλληνες. Καὶ προσλαμδάνουσί τινας, ἐπειδὴ 
οὐχ ἐνόμισαν ἑαυτοὺς ἀρχεῖν πρὸς τὴν στάσιν οἱ "lou- 
δαῖοι, χαὶ ἐπειδὴ οὐχ εἶχον αἰτίαν εὔλογον. Θορύδῳ ἀεὶ 
τὰ τοιαῦτα ἀνύουσι, χαὶ προσλήψει ἀνδρῶν πονηρῶν. 
Μὴ εὑρόντες δὲ αὐτοὺς, φησὶν, ἔσυρων τὸν Ἰάσονα. 
"f τῆς τυραννίδος ! ἀπὸ τῶν οἰχιῶν εἶλχον αὐτοὺς ἀπλῶς. 
Οὗτοι πάντες ἀπέναντι τῶν τοῦ Καίσαρος δογμάτων 
πράσσουσι, facia, φησὶ, «λέγοντες ἕτερον εἶναι 
Ἰησοῦν. ᾿Ἐπειδὴ οὐδὲν ἐναντίον ἔλεγον τοῖς δεδογμέ- 
νοις, οὐδὲ παρεχίνουν τὴν πόλιν, ἐφ᾽ ἕτερον ἔγχλημα 
αὐτοὺς ἄγουσι, χαὶ εἰς χαθοσίωσιν διαδάλλουσ!. Καὶ τί 
φοθεῖσθε, εἴ γε τέθνηχεν; Ὅρα τοὺς διωγμοὺς παντα- 
χοῦ τὸ χήρυγμα ἐχτείνοντας. Οὗτοι μὲν οὖν, φησὶν, 
εὐγενέστεροι ἦσαν τῶν ἐν Θεσσακλονίκῃ" τουτέστιν, 
οὐδὲν πονηρὸν πράττοντες" ἀλλ᾽ οἱ μὲν ἐπείσθησαν, οὖ- 
τοι δὲ χαὶ τὸ ἐναντίον ποιοῦσι θορνδοῦντες αὐτούς. Πο.1- 
«οὶ μὲν οὖν ἐξ αὐτῶν ἐπίστευσαν καὶ τῶν Ἑλ1.1η- 
γίδων, φησὶ, γυγαιχωῶν. Πάλιν ἐνταῦθα πιστεύουσιν 
Ἕλληνες. Σὺ δέ μοι θέα, ἅτι οἰκονομιχῶς ἔφυγον οὐ δει- 
Aunveeg" ἣ γὰρ ἂν ἐπαύσαντο χηρύττοντες, χαὶ᾿ οὐχὶ 
μᾶλλον παρώξυναν. ᾿Αλλ᾽ ἐχ τούτου δύῃ ἐγένετο" καὶ 
ἐχείνων ὁ θυμὸς ἐσδέννυτο, xai τὸ xfiguqua. Xt. 
᾿Αξίως δὲ τῆς ἀταξίας αὐτῶν ἄπο" ev Re ΟὐΣΑΣᾺ 

2 Al, xol ἐν ᾿Αντιογεία ὅτε πῦκα συν Sn SMS. 


A v^ 


)» 


905 


σαλεύοντες τοὺς ὄχλους, τὴν ἀχάθεχτον μανίαν αὑτῶν 
αἰνιττόμενο:;. Εὐθέως δὲ ἐξαπέστειιιαν τὸν Iavor 
οἱ dósAgol πορεύεσθαι, φησὶν, ὡς ἐπὶ τὴ» θάλασ- 
σαν. Ἔνταῦθα λοιπὸν τὸν Παῦλον πέμπουσι μόνον" 
περὶ γὰρ αὐτοῦ ἐδεδοίχεισαν, μὴ τι πάθῃ, τὸ χεφάλαιον 
αὐτῶν αὐτὸ ὄν’ οὕτως οὐ πανταχοῦ di χάρις ἐνήργει, 
ἀλλ᾽ εἴα αὐτοὺς καὶ ἀνθρώπινα ποιεῖν, διανιστῶσα αὖ- 
τοὺς χαὶ διυπνίζουσα, χαὶ εἰς μέριμναν ἐμδάλλουσα. 
Ὅρα γοῦν, ἕως Φιλίππων ἔσωσε μόνον, ἐντεῦθεν δὲ οὐχ 
ἔτι. Καὶ λαδόντες ἐγτοιλὴ», φησὶ, πρὸς τὸν Σίλαν 
καὶ τὸν Τιμόθεον, tra. ὡς τάχιστα ἔλθωσι πρὸς ab- 
τὸν, ἐξήεσαν. Καὶ τοῦτο εἰχότως. Εἰ γὰρ καὶ Παῦλος 
ἣν, ὅμως ἐδεῖτο ἐχείνων. "Apa καλῶς ἡπείγοντο εἰς Μα- 
χεδονίαν ὑπὸ τοῦ Θεοῦ" λαμπρὰ γὰρ ἣν χαὶ ἡ Ἑλλὰς 
λουπόν" ἐπεὶ xal ἄλλα περιττὰ ἐποίει. Ὁ Χριστὸς δι .- 
ἐταξεν ἐχ τοῦ εὐαγγελίου ζῇν, οὗτος δὲ αὐτὸ οὐχ ἐποίει" 
ὁ Χριστὸς οὐχ ἀπέστειλεν αὐτὸν βαπτίζειν, οὗτος δὲ ἐδά. 
πειζεν. Ὅρα πῶς ἀντίῤῥοπος πάντων fv Πέτρος εἰς τὴν 
περιτομὴν, οὗτος εἰς τὰ ἔθνη, εἰς τὸ πλέον μέρος. Καὶ Aa- 
ἔόντες τὸ ἱκαγὸν, φησὶ, παρὰ tov Iácoroc, ἀπέλυσαν 
αὐτούς. "Ὅρα πῶς ἱκανὰ δοὺς Ἰάσων ἐξέπεμψε Παῦλον, 
ὥστε [385] τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἔδωχεν ὑπὲρ αὐτοῦ. Οὗτοι, 
φησὶν, ἦσαν εὐγενέστεροι τῶν ἐν 8ccaAorixq: xo72- 
ἐστι͵ χατὰ τὴν ἀρετὴν ὄντες τοῦτο χαὶ τὴν πρὸς τὸν 
Θεὸν πίστιν. Οἴτιγες ἐδέξαντο τὸν .1όγον' μετὰ πάσης 
προθυμίας, φησὶ, τὸ καθ᾽ ἡμέραν ἀγαχρίγοντες τὰς 
Γραφὰς, εἰ ἔχοιταῦτα οὕτως .Οὐχ ἁπλῶς ῥύμῃ οὐδὲ ξήλῳ. 

Καίτοι μείζων ἡ πόλις Tiv, ἀγοραῖοι ἄνθρωποι ἦσαν ἐν 
αὐτῇ θαυμαστὸν δὲ οὐδὲν xai εἰ ἐν μείζονι χείρους εἰσί, 
Μάλιστα μὲν οὖν εἰς τὴν μείζονα χείρους εἶναι εἰχὸς, ἔνθα 
πολλαὶ τῶν ταραχῶν αἱ ἀφορμαί. Καθάπερ γὰρὲν σώματ', 
ὅταν ἡ νόσος χαλεπωτέρα ἧ, πλείονα ἔχει τὴν ὕλην χαὶ 
τὴν vpogfyv* οὕτω δὴ xal ἐνταῦθα, ὅπερ ἐν Ἰχονίῳ γέ- 
γονε, xai νῦν γίνεται. Καὶ ἐξέρχεται ὁ Παῦλος, ἵνα χαὶ 
τῆς ἑτέρων ἀπωλείας δίχην δῶσι. Διὰ τοῦτο xal Παῦ- 
λος ἔλεγε’ Koxlvórto* ἡμᾶς τοῖς ἔθγεσι AaAsir. Kal 
6X τί μὴ ἐνέμειναν, φησὶν, ἐνταῦθα; διὰ τί μὴ ση- 
μεῖα ἐποίησαν; El γὰρ ἐκεῖ, ἔνθα ἐλιθάζετο, ἔμενεν 
ἱχανὸν χρόνον, πολλῷ μᾶλλον ἐνταῦθα. Διὰ τί; Οὐχ ἀεὶ 
ἐδυύλετο τούτους σημεῖα " ποιεῖν Θεός" τοῦ ὰρ ση- 
μεῖα ποιεῖν οὐχ ἧττον σημεῖον τὸ διωχομένους περιγενέ- 
σθα: χωρὶς σημείων. Ὥστε χαθάπερ νῦν χωρὶς σημείων 
χρατεῖ, οὕτω xal τότε πολλαχοῦ ἐθούλετο χρατεῖν, Οὐ 
τοίνυν οὐδὲ οἱ ἀπόστολοι ἐπέτρεχον xol; σημείοις, ὅπερ 
coy χαὶ αὑτός φησιν’ Ἡμεῖς δὲ κηρύσσομεδν Χριστὸν 
ἐσταυρωμένον. Τοῖς σημεῖα ζητοῦσι, τοῖς σοφίαν, ταῦ- 
τα διδόαμεν, ἃ μηδὲ μετὰ σημείων δύναται πεῖσαι, xal 
κείθομεν. “Ὥστε μέγα τοῦτο σημεῖον fjv. "Opa γοῦν 
ἐπιταθέντος τοῦ χηρύγματο;, πῶς ταχέως ἐπιτρέχουσι 
«οἷς σημείοις. ΓἜδει γὰρ λοιπὸν διὰ τοὺς πιστεύσαντας 
μείζονα εἶναι σημεῖα τῶν λοιπῶν" διὸ χαὶ γίνονται" 
ἀλλὰ τῷ ὑποχωρεῖν xai ἐπιέναι ταῦτα ἐποίουν. Ἐξ- 
απέστει ἰαν αὐτὸν, φησὶν, ὡς ἐπὶ τὴν» θάλασσαν. TL 
δήποτε; Ὥστε μὴ γενέσθαι αὐτοῖς εὔχολον τὴν χατά- 
ληψιν. Οὕτω γὰρ καθ᾽ ἑαυτοὺς μέγα τι ἔπραξαν à», 
καὶ μετ᾽ ἐχείνου πολλὰ ἤνυσαν xal κατώρθωσαν. Τέως 
ἐχεῖνον ἐξαρπάσαι ἐδούλοντο. 

γ΄. Ὅρα πόσῃ xa οἱ λοιποὶ μαθηταὶ περὶ τοὺς χορυ-. 
φαίους ἐχρῶντο τῇ σπουδῇ " ἀλλ᾽ οὐχ ὥσπερ νῦν χεγω- 
ρίσμεθα, διῃρήμεθα b μεγάλοι καὶ μιχροί" οἱ μὲν ἐπ- 
αιρόμεθα, οἱ δὲ φθονοῦμεν᾽ διὰ τοῦτο χἀκεῖνοι φθονοῦ- 
ctv, ὅτι ἡμεῖς τετυρώμεθα, οὐχ ἀνεχόμεθα ἰσηγορεζαθαι 


* Unus αὑτοὺς σημεῖα. bÍdem o5; ὦ τ )v x ᾿ 
υένοι, διγρη μένοι. με Jo «F2 v ty opto 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOD., 


266 
μετ᾽ αὑτῶν. Διὰ τοῦτο ἐν τῷ σώματι ἡ συμφωνία ἐ ττὶνς 
ἐπειδὴ οὐχ ἔστι φνσίωσις " οὐχ ἔστι 65 φυσίωσις, ἐπειδὴ 
εἰς ἀνάγχην τοῦ χρείαν ἀλλήλων ἔχειν τὰ μέλη καί- 
£ctnxe* χαὶ d χεφαλὴ τῶν ποδῶν δεῖται, καὶ οἱ πόζες 
τῆς χεφαλῆς. Καὶ ἡμῖν τοῦτο ἐποίησεν ὁ θεὸς, καὶ οὐδὲ 
οὕτως ἀνεχόμεθα" ἔδε!: μὲν γὰρ χαὶ χωρὶς τούτου ἀγά- 
mv εἶναι. Ἢ οὐχ ἀχούετε αὐτῶν τῶν ἔξω διαδαλλόντων 
ἡμᾶς, ὅταν λέγωσιν * αἱ χρεῖαι φιλίαι; Οἱ λαϊχοὶ δέον- 
ται ἡμῶν ἡμεῖς δὲ πάλιν δι᾽ αὐτούς ἐσμεν. Οὕτω xal 
διδάτχαλο: xaX ἄρχων οὐχ ἂν εἴη, μὴ τῶν διδασχομένων 
ὄντων χαὶ τῶν ἀρχομένων, οὐδ᾽ ἂν ἐπιδείξαιτο τὰ αὑτοῦ" 
οὐ γὰρ à» δύναιτο. Καθάπερ ἣ γῆ τοῦ γεωργοῦ, xai ὁ 
γεωργὸς δεῖται [284] τῆς γῆς " οὕτω xat ἐνταῦθα. Ποῖον 
γὰρ ἔχει μισθὸν διδάσχαλος, οὐκ ἔχων ἐπιδεῖξαι τοὺς 
διδαχθέντας ; ποῖον δὲ οἱ διδασχόμενοι, μὴ ἀπολαύσαντες 
διδασχαλίας ἀρίστης ; “Ὥστε ὁμοίως ἀλλήλων χρύζομεν 
πάλιν, xal ἄρχοντες ἀρχομένων, xal ἡγούμενος ὑτ- 
Ἰχόων ᾿ ἄρχοντες μὲν γὰρ πολλῶν ἕνεχεν. Οὐδεὶς γὰρ 
ἀρχεῖ καθ᾽ ἑαυτόν τι πρᾶξαι, ἄν τε χειροτονΐῖ,σαι δέτ,, ἄν 
τε βουλὰς σχέψασθαι xol γνώμας, ἀλλὰ τιμιώτεροι γί- 
νονται ἀπὸ τῆς συνόδου χαὶ τοῦ πλήθους. Ofov, οἱ πένητες 
τῶν διδόντων χρήύζουτιν, οἱ διδόντες τῶν λαμδανόντων 
πάλιν. ᾿Α.1:1ήἡλους, qnot, χαταγοοῦγτες εἷς παροξυ- 
σμὸν ἀγάπης, καὶ καλῶν ἔργων. Διὰ τοῦτο μείζονα 
δύνατα!: τὸ χοινὸν τῆς Ἐχχλησίας, χαὶ ἅπερ καθ᾽ ἐαυ- 
τὸν οὐ δύναταί τις μετὰ τῶν ἄλλων γινόμενος ἰσχύει. Δ: 
τοῦτο μάλιστα ἀναγχαῖαι αἱ εὐχαὶ ἐνταῦθα γίνονται 
ὑπὲρ τῆς οἰχουμένης, ὑπὲρ τῆς Ἐχχλησίας τῆς ἐπὶ πε- 
ράτων, ὑπὲρ τῆς εἰρήνης, ὑπὲρ τῶν ἐν συμφοραῖς. Καὶ 
τοῦτο ὁ Παῦλος δηλοῖ λέγων ᾿ "Iva τὸ εὶς ἡμᾶς χάρισμα 
ἐν πολλῷ προσώπῳ διὰ zoAAoY εὐχαριστηθῇ ὑχὲρ 
ἡμῶν * τουτέστιν, ἵνα πολλοῖς χαρίσηται. Καὶ πολλάχ:ς 
αὐτῶν τὰς εὐχὰς ἐπιζητεῖ. "Opa xaX ἐπὶ τῶν Νινευϊτῶν 
τί φησιν ὁ Θεός: Ἐγὼ δὲ οὐ φείσομαι τῆς πόλεως, ἐν ἢ 
κατοιχοῦσι xAslovc ἣ δώδεχα μυριάδες ; “θπου διίο 

ἣ τρεῖς εἶσι συνηγμένοι, φησὶν, εἰς τὸ ἐμὸν ἔγομω, 

éxet εἶμι ἐν' μέσῳ αὐτῶν. Εἰ δὲ δύο μέγα ἰσχύουσι, 
πόσῳ μᾶλλον πλείους; El δὲ χαὶ εἷς ὧν ἰσχύσεις, ἀλλ᾽ 
οὐχ ὁμοίως. Διὰ τί δὲ καὶ εἷς εἶ; διὰ τί οὐχ ἐργάζῃ 
πολλούς; διὰ τί μὴ γίνῃ δημιουργὸς ἀγάπης ; διὰ τὲ μὴ 
χατασχευάζεις φιλίαν; Τὸ μέγιστον τῆς ἀρετῆς ἐϊχώ- 
piov οὐχ ἔχεις. Ὥσπερ γὰρ τὸ ἐχ συνθήχης εἶναι x2- 
χοὺς, μᾶλλον παροξύνει τὸν Θεόν οὕτω χαὶ τὸ ἐν ὁμο- 
volg εἶναι ἀγαθοὺς, μᾶλλον εὐφραίνει. Οὐχ ἔσῃ, en? 
μετὰ zoAÀov ἐπὶ καχίᾳ. Πάντες ἐξέκλιναν, ἅμα 
ἠχρδβιώθησαν, xaX ἐγένοντο ὡς ἄδοντες ἐν ταῖς χαχίδις 
αὐτῶν. Κατασχεύασόν σοι φίλους πρὸ τῶν οἰχείων, πρὸ 
τῶν ἄλλων ἁπάντων. Εἰ ὁ εἰρηνοποιὸ;, υἱδς Θεοῦ" ὁ 
xai φίλους χατασχενάζων, πόσῳ μᾶλλον : εἰ ὁ χατα)- 
λάττων μόνον, υἱὸς Θεοῦ χαλεῖται" ὁ τοὺς χαταλ)ατ- 
τομένους φίλους ποιῶν, τίνος οὐχ ἔσται ἄξιος - Ταύτιν 
ποιώμεθα τὴν ἐμπορίαν, φίλους ποιῶμεν ἀλλήλοις τοὺς 
ἐχθροὺς, xal τοὺς οὐχ ἐχθροὺς μὲν, οὐ φίλους δὲ, χαὶ 
τούτους συναγάγωμεν, xai πρὸ πάντων ἡμᾶς αὑτούς. 
Καθάπερ γὰρ ὁ ἐν τῇ οἰχίᾳ ἔχθραν ἔχων, καὶ πρὸς τὴν 
γυναῖχα τὴν ἑαυτοῦ δ'εστηχὼς, οὐχ ἔστιν ἀξιόπιστο; 
ἑτέρους χαταλλάττων, ἀλλ᾽ ἀχούσεται " Ἱακρὲ, Ospá- 
πευσον σεαυτόν" οὕτω δὴ xal ἐνταῦθα ἀχούσεται. T; 
οὖν ἔστιν ἡμῖν ἡ ἔχθρα; Ἢ τῆς ψυχῆς πρὸς τὸ σῶμα, 
ἡ τῆς χαχίας πρὸς τὴν ἀρετήν. Ταύτην καταλύσωμε:", 
τοῦτον ἀνέλωμεν τὸν πόλεμον, xal τότε μετ᾽ εἰρήνῃ: 
xal τοῖς ἄλλοις διαλεξόμεθα μετὰ πολλῆς τῆς παῤῥη- 
σίας, οὐ χατηγοροῦντος ἡμῶν τοῦ συνειδότος. Μάχεται 
θυμὺς ἐπιειχείᾳ, μάχεται χρημάτων ἔρως ὑπερορᾷ 


265 
furorem subindicans. Statim vero Paulum emiserunt 
fratres, ut iret, inquit, quasi ad mare. Hi jam Paulum 
solum mittunt : metuebant enim ne quid ipsi mali 
accideret, quod illis summa cura erat : sic non ubi- 
que gratia operabatur, sed sinebat illos bumana agere, 
illos excitans et expergefaciens, atque in sollicitudi- 
nem injiciens. Vide ergo, usque Philippos servavit 
eos, inde vero non item. Et accepto mandato, inquit, 
ad Silam et Timotheum, ut quam celerrime venirent ad 
eum, profecti sunt. ldque merito : etiamsi enim Pau- 
lus esset, opus habebat illis. Igitur in Macedoniam 
beue a Deo impcellebantur; clara namque jam erat 
Grzcia : alioquin et alia. prxter. necessitatem facie- 
bat. Christus jusserat de evangelio vivere (1. Cor. 9. 
44) ; hic autem non faciebat : Christus non misit illum 
baptizare (1. Cor. 1. 17); hic vero baptizabat. Vide 
quomodo conferendus omnibus erat. Petrus ad cir- 
cumcisionem, hic ad gentes, ad majorem partem. Et 
accepta, inquit, satisfactione a Jasone, dimiserunt eos. 
Vide quomodo satisfactione data Jason Paulum emi- 
sit; et ita animam suam pro illo posuit. Hi, inquit, 
crant nobilissimi Thessalonicensium ; id est, virtute et 
fide crga Dcum. Qui susceperunt. verbum cum omni 
alacritate, inquit, quotidie scrutantes Scripturas, si hec 
ita se haberent. Non temere ex impetu et zelo. 

Ju majoribus civitatibus pejores homines.— Atqui ma- 
jor urbs erat, et forenses liomines erant ibi : mirum 
autem non est, si in majore civitate pejores sunt. 
Certe iu majore pejores esse verisimile est, ubi multe 
sunt turbarum occasiones. Ut enim in corpore, cum 
morbus est gravior, plus habet materiz et alimenti: 
ita et hoc loco, quod et Iconii factum est, et nunc 
quoque. Et egreditur l'au:us, ut et aliorum perniciei 
poenas dent. Ideo dicebat Paulus : Prohibentibus nos 
loqui gentibus (1. Thess. 2. 16 ). Et cur isthic, inquit, 
non manserunt? cur non signa fecerunt? Nam si 
illic, ubi lapidatus est, mansit multo lempore; 
multo magis hic manendum erat. Quare? Non sem- 
per volebat Deus illos h:ec signa facere : neque enim 
minus signum est siue signis vincere, quam signa 
facere. Itaque, sicut nunc , absque signis provalet : 
sic et tunc sxepe volebat vincere. Itaque nec apostoli 
ad signa currebant , ut et ipse ail : Nos autem. pra- 
dicamus Christum crucifizum (1. Cor. 4. 25). Signa 
quaerentibus et sapientiam, hxc damus, qux nec 
cum sighis persuaderi possunt, et persuademus. 
Itaque magnum illud signum erat. Vide ergo jam ex- 
Lensa praedicatione, quam cito currant ad signa. 
Oportebat enim jam propter credentes plura esse si- 
gna, quam alibi : itaque fiunt; sed recedendo et ac- 
ecdendo illa faciebant. Emiserunt illum, inquit , quasi 
ad mare. Quare ? Ut non possent illum facile appre- 
hendere. Adeo per se ipsi magnum quid przrstitis- 
sent, et cum illo multa bene gesserunt ac perfeceruut., 
Interim illum eruere volebant. 

3. Vide quanta discipuli erga przcipuos utebantur 
cura : at. non sicut nunc divisi sumus ; dividimur 
namque parvi et magni : inter nos alii extolluntur, 
alii invideut; ideoque invident, quia nos inflamur, 


IN ACTA APOSTOLORUM. liOMIL. XXXVII. 


365 
nec patimur zqualiter agere cum illis. Ideirco in 
corpore concentus est, quia non est inflatio : non 
est autem inflatio, quia sic membra disposita sunt , 
ut aliud alio opus habcat : caput pedibus opus habet, 
et pedes capite. Et lioc nobis fecit Deus, neque sic 
sustinemus : oporteret eniu , etiamsi lioc non esset, 
caritatem esse. Annon auditis externos , qui nos ca- 
lumniantur, quando dicunt : Utiles amicitiz ? Laici 
nobis opus habent; nos vero rursum propter illos 
sumus. Sic nee doctor nec princeps esset, si non 
adessent discipuli et subditi, neque facerent quz sua 
sunt : non enim possent. Quemadmodum et terra 
agricola , et agricola terra opus habet: ita et hic. 
Quam enim mercedem habet doctor , qui non potest 
ostendere ab se edoctos ? quam ii qui docentur , qui 
non optima fruuntur doctrina? ltaque alter altero 
opus habemus, et principes subditis, et dux obse- 
quentibus : principes namque multorum gratia sunt. 
Nemo enim sufficit per seipsum aliquid operari , sive 
ordinare oporteat , sive consilia et sententias explo- 
rare, sed honoratiores illi sunt a ceetu et multitu- 
dine. Exempli gratia, paupercs dantibus egent , dan- 
tes. accipientibus. Vos mutuo considerantes, inquit, 
αὐ incitationem caritatis et bonorum operum (Ilebr. 10. 
24). Ideo plura potest Ecclesizx ccetus ; et quod sin- 
guli per se non possunt, cuim aliis juncti possunt. 
Ideo bic maxime necessari: suut preces pro orbe, 
pro Ecclesia qux in finibus est, pro pace, pro iis 
qui sunt in calamitate. Et lioc. Paulus. indicat, di- 
cens : Ut ejus, qua: in nobis est, donationis in per- 
sonis multis per multos gratie agantur pro nobis (9. 
Cor. 4. 11 ). Iioc est, ut muliis gratia conferatur. Ac 
sape illorum preces requirit. Vide quid dicat Deus 
et Ninivitis : Ego vero non parcam urbi, ubi sunt plus 
quam centum vigiuti millia ( Jon. 4. 41)? Ubi duo sel 
ires, inquit , congregati (uerint in nomine meo, ibi sum 
in medio eorum ( Matth. 18. 20). Si autem duo mul- 
tum possuut , quanto magis plures? Si vero. etiam 
unus possit; at non zqualiter. Cur unus es? cur 
multos non facis? cur non es auctor caritatis ? cur 
non amicitiam paras ? Maximam virtutis laudem non 
habes. Sicut enim cum ex pacto mali sunt quidam , 
magis irritant Deum : sic in concordia bonos esse 
magis oblectat. Non eris, inquit, cum multis in. ma- 
lum ( Exod. 25. 2). Onnes declinaverunt , simul inu. 
tiles facti sunt ( Psal. 15. 5) , et facti sunt quasi can- 
tantes in nequitia sua. Para tibi amicos pr: dome- 
slicis, pr: aliis omnibus. Si pacificus, est filius Dei : 
quanto magis is qui amicitias parat ? si is qui recon- 
ciliat, filius Dei vocatur : qui reconcilatos amicos 
[1cit, quo non erit dignus munere? llauc faciamus 
negotiationem : inimicos mutuo amicos reddamus; 
el 008 qui nec inimici nec amici sunt congregemus , 
el ante omnes , nosmetipsos. Quemadmodum enim 
qui domi inimicitiam habet, et cum uxore sua dis- 
sidet, non est fide dignus ut alios rcconciliet , sed 
audiet : Medice , cura teipsum. ( Luc. 4. 25) : sie ci 
iste audiet. Quz igitur nobis est inimicitia? Aninu 
cin. corpore, malitize cum virtute. Hanc solvamus , 


267 
hoc tollamus bellum; et tunc cum pace alios allo- 
quemur et cum multa fiducia, non accusante nos 
conscientia nostra. Pugnat ira cum mansuetudine , 
pugnat pecuniarum amor cum ipsarum contemptu, pu- 
gnat invidia cum benignitate. lloc solvamus bellum, 
hos dejiciamus inimicos , liec erigamus tropa , in 
civitate nostra pocem conciliemus. Civitas quippe 
nobis est et administratio, et civeset extranei multi: 
sed peregrinorum ejectionem faciamus, υἱ ne do- 
inestici corrumpantur. Nec alienum nec nothum do- 
gma ingrediatur, nullaque carnalis sententia. Ànnon 
videmus quomodo, si quis inimicus in urbibus capia- 
tur, quasi explorator judicatur? Ergo peregrinos 
cjiciamus; imo non peregrines modo , sed etiain ini- 
micos. Si quem videamus , tradamus principi menti, 
cogitationem, barbaram quidem, sed civili veste in- 
dutam. Multze namque.nobis insunt cogitationes bhu- 
jusmodi , natura quidem inimicze , $cd ovili vellere 
indutz. Quemadmodum et Perse, sublata tiara, 
braecis calecisque barbaricis , veste nobis usitata 
induti, corpore rasi, et nobis consueta lingua lo- 
quentes , habitu bellum occultant ; sed si tormenta 
statim adhibueris , eum qui latet manifestas : ita hic 
facito, hanc cogitationem millies explora , et cito vi- 
debis barbaricum sensum. Ut autem vobis exemplo 
monstrem hujusmodi exploratores, quos submittit 
diabolus , ut nostra dispiciant : age, unum exuamus 


8. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIIEP. CONSTANTINOP. 


269 


et ad tribunal diligenter examinemus : et δὶ placct 

quosdam ex iis, quos Paulus deprehenderat, addu- 

comus : Que sunt , inquit, rationem quidem habentia 

sapientie in superstitione et humilitate et non ad par- 

cendum corpori , non in honore aliquo ad saturitatem 

carnis ( Col. 9. 25). Exempli causa : judaismum vo- 

lebat diabolus inducere ; itaque si ipsum per se jin- 

duceret, non persuaderet. Vide igitur quomodo illum 

apparavit. Oportet, inquit, abstinere corpus. Iloe 
philosophia est , non admittere cibum , sed cavere ; 

hoc humilitas est. Et nunc item cum hizereticis vo!e- 
bat nos ad creaturam deducere. Vide igitur quoniodo 
dolum paravit. Si dixisset, Creaturam adora , captus 
fuisset ; sed quid ait ? Deus creatus est. Sed nudam 
exponamus judicum caleulo Scripturarum apostoli- 
carum sententiam ; illo ducamus cum : ipsi agno- 
scent ei predicationem οἱ loquelam. Multi lucra 
lucrantur, ut habeant quod dent pauperibus, lucra 
injusto : et hiec cogitatio prava est. Sed exoneremus 
illam, confujemus, ut ne capiamur ; sed omnes dia- 
boli machinas effugientes , possimus sana. dogmata 
strenue retinentes, secure przsentlem transigere vi- 
tam, el promissa consequi bona , gratia et benigni- 
tate Domini nostri Jesu Christi, quicum Patri et Spi- 
ritui sancto gloria, iinperium , honor, nunc ct 561» 
per, et in szcula seculorum. Amen. 





HOMILIA XXXVII. 


Car. 17. v. 16. Paulus autem cum — Athenis. eos 
exspectaret ,| incitabalur spiritus ejus. in. eo , videns 
idololatrie deditam civitatem. 11.  Disputabal igitur 
in synagoga cum Judais et colentibus, et in foro per 
omues dies cum iis qui aderant. m 
4. Paulus quanias a Judais tentationes habuerit , el 

quantum fuerit a (astu alienus. — Vide Paulum majores 

a Judzis, quam a gentilibus tentationes habentem. 

Athenis enim nihil tale patitur, sed res tota in risum 

cessit, eliamsi aliquos persuaserit ; apud Judzos au- 

tem multa gravia : adeo erant irritati. [460 ait : Paulus 
aulem cum Athenis eos exspectaret, incitabatur spiritus 
ejus in eo, videns idololatrie deditam civitatem. Jure 
incitatur : nusquam enim tot idola videre erat. Dis- 
putabat igitur in synagoga cum Judeis et colentibus, et 
in foro per omnes dies ad eos qui aderant. Vide, iterum 
eum Judzis disserit, undique ora comprimens eo- 
rum , qui dicerent ipsum relictis Judzis ad gentiles 
se convertisse. Mirum quod philosophi sic illo loquente 
mon statim deriserint eum cum contumelia, neque a 
praedicatione resilierint, dicentes: Procul hoc est a phi- 
losophia. Quia nihil fastus habebat : alioquin autem 
dieta ncc capiebant, nec intelligebant. Quomodo enim 
iatellexissent , cum alij Deum esse corpus , alii vo- 
laptatem esse felicitatem dicerent? 18. Quidam autem 

Epicurei et Stoici disserebant cum eo , et quidam dice- 

bant : Quid vult seminiverbius iste dicere? Alii vero , 

Novorum daemoniorum videtur annuntiator esse; quia 

Jesum et resurrectionem. annuntiabat eis. Nam resur- 


rectionem deum quemdam esse putabant , ulpote so- 
liti feminas colere. 19. Et apprehensum eum ad Areo- 
pagum duxerunt , dicentes : Possumus scire quae est isla 
nota, qua a te dicitur, doctrina ? 20. nova enim que- 
dam infers auribus nostris ; volumus ergo scire quidnam 

velint lec esse. Duxcrunt illum ad Areopagum, non 

ut discerent , sed ut punirent, ubi erant judicia san- 
guinis. Vide ergo, quomodo sub spe discendi et ubi- 
que novam doctrinam incusant. Loquacium civitas 
illa erat. 21. Athenienses autem. omnes et adveng ko- 
spiles, ad nihil aliud vacabant, nisi aut dicere awt audire 
aliquid novi. 99. Stans autem Paulus in medio Arco- 
pagi, ait : Viri Athenienses , per omnia quosi aupersti- 
Liosiores vos video. 25. Prateriens enim et videns simu- 
lacra vestra, inveni aram, in qua scriplum erat : 1gnoto 
Deo. Quem ergo ignorantes colitis , hunc ego annuntio 
vobis. Ac si illos laudaret, videtur nihil molestum 
dicere. Quasi superstitiosiores , inquit, vos video; id 
est, quasi pios. In qua scriptum erat : Ignoto Deo. 
Quid est hoc? Athenienses , quia per multa tempora 
acceperant deos etiam extraneos; nempe templum 
Minervz, Pana, aliosque aliunde ; timentes , ne forte 
quis alius nondum notus sibi esset , qui tamen cole- 
retur alibi, ad majorem securitatem huic quoque 
aram erexerunt. Quia vero non erat manifestus Dcus, 
inscriptum erat, /gnoto Deo. Hunc ergo Jesum Chri- 
stum esse, Paulus dicit, imo potius universorum 
Deum. Quem ergo ignorantes, inquit , colitis , hune 
cgo annuntio vobis. Vide quomodo ostendat, ipsos jam 


£07 


χρημάτων, μάχεται Baoxavia χρηστότητι. Τοῦτον λύσω- 
pev τὸν πόλεμον, τούτους [285] χατενέγχωμεν τοὺς ἐχ- 
θροὺς, ταῦτα στήσωμεν τὰ τρόπαια, ἐν τῇ πόλει τῇ fius- 
τέρᾳ κατασχευάσωμεν εἰρήνην. Πόλις γὰρ ἡ μῖν ^ ἐστι xol 
πολιτεία, xaX πολῖται χαὶ ξένοι πολλοί" ἀλλὰ ξενηλασίαν 
ποιήσωμεν, ὥστε μὴ τοὺς οἰχείους φθεέρεσθαι. Μηδὲν 
ἀλλότριον μηδὲ νόθον ἑπεισίτω δόγμα, μηδὲν φρόνημα 
σαρχιχόν. Οὐχ ὁρῶμεν, ὅτι τῶν πολεμίων τις ἐν ταῖς 
πόλεσιν ἂν ἁλῷ, ὡς χατάσχοπος χρίνεται; Οὐχοῦν ξεν- 
ἡλασίαν ποιώμεθα" μᾶλλον δὲ μὴ ξενηλασίαν μόνον, ἀλλὰ 
χαὶ τοὺς πολεμίους ἀπελαύνωμεν. "Àv ἴδωμέν τινα, παρα- 
δῶμεν τῷ ἄρχοντι τῷ νῷ, τὸν λογισμὸν ἐχεῖνον, τὰν 
βεδαρθαρωμένον μὲν, χατεσχευασμένον δὲ ἐσθῆτι πο- 
λιτιχῇ. Πολλαὶ παρ᾽ ἡμῖν λογισμοὶ τοιωῦτοι, φύσει μὲν 
ἐχθροὶ, περιδεόλημένοι δὲ δορὰν προδάτων. Καθάπερ 
οἱ Πέρσαι τὴν τιάραν περιελόντες xai τὰς ἀναξυρίδας 
xal τὰ ὑποδήματα τὰ βαρδαριχὰ, τὴν ἄλλην στολὴν τὴν 
ἡμῖν ἐπιχώριον ὑπελθόντες, χαὶ χειοάμενοι ἐν χρῷ, xal 
τῇ συνήθει γλώττῃ διαλεγόμενοι, χρύπτουσι τῷ σχή- 
ματι τὸν πόλεμον" ἂν δὲ βασάνους εὐθέως προταγάγῃ:» 
τὸ χρυπτόμενον ἔδειξας" οὕτω χαὶ ἐνταῦθα, βασάνισον 
μυριάχις τὸν τοιοῦτον λογισμὸν, χαὶ ταχέως ὄψει τὸ 
βαρδαριχὸν φρόνημα. "Iva δὲ xal ἐπὶ ὑποδείγματος 
ὑμῖν δείξω τοὺς τοιούτους χατασχόπους, οὗς προχαθ- 
ἔησιν ὁ διάδολος ἰδεῖν τὰ ἐν ἡμῖν, φέρε ἕνα ἀποδύσωμεν, 


Quidam πόλις παρ᾽ ἡμῖν. 


IN ACTA APOSTOLORUM HOMIL. XXXVIII. 


208 


xai ἐπὶ τοῦ διχαστηρίου ἐξετάσυνμεν μετὰ ἀχριζείας " 
χαὶ εἰ βούλεσθε, τῶν ὑπὸ Παύλου φωραθέντων τινὰς 
παραγάγωμεν. “Ατιγά ἔστι, φησὶ, JAóyor. μὲν ἔχοντα 
σοξίας ἐν ἐθειοθρησκείᾳ καὶ ταπειγορροσύνγῃ καὶ 
ἀφειδείᾳ σώματος, οὐκ ἐν τιμῇ τινὲ πρὸς πιλησμο- 
γὴν τῆς σαρχός. Οἷον, ἐδούλετο Ἰουδαϊσμὸν εἰσαγαγεῖν 
ὁ διάδολο: * εἰ μὲν οὖν αὐτόθεν αὐτὸν εἰσήγαγεν, οὐχ ἂν 
ἔπεισεν. Ὅρα τοίνυν πῶς αὐτὸν χατεσχεύασε. Δεῖ τοῦ 
σώματος ἀφειδεῖν, φησί. Φιλοσοφία τοῦτό ἐστι, τὸ μὴ 
προσίεσθαι βρῶμα, ἀλλὰ παρατηρεῖν: ταπεινοφροσύνη 
τοῦτό ἐστι. Καὶ νῦν δὲ πάλιν ἐπὶ τῶν αἱρετιχῶν ἐδού- 
λετο ἡμᾶς εἰς τὴν χτίσιν καταγαγεῖν. "Opa γοῦν πῶς 
χατεσχεύασε τὸν δόλον᾽ El εἶπεν, ὅτι Κτίσιν προσχύνει, 
ἑάλω ἄν" ἀλλὰ τί; Ὃ Θεὸς, φησὶ, χτιστός ἐστιν. ᾿Αλλὰ 
ἀποδύσωμεν παρὰ τῇ Ψήφῳ τῶν διχαξόντων τὸν νοῦν 
τῶν Γραφῶν τῶν ἀποστολιχῶν" ἐχεῖ αὐτὸν ἀγάγωμεν " 
αὑτοὶ ἐπιγνώσονται xal τὸ χήρυγμα xal τὴν λαλιάν. 
Πολλοὶ χέρδη χερδαίνουσιν, ἵνα ἔχωσι διδόναι πένησι 
χέρδη ἄδιχα * χαὶ οὗτος; χαλεπὸς ὁ λογισμός. 'AXX ἀπο- 
σχενασώμεθα αὐτὸν, ἐλέγξωμεν, ἵνα μὴ ἁλῶμεν, ἀλλὰ 
πάσας διαφυγόντες τὰς μηχανὰς τοῦ. διαδόλου. δυνη- 
θῶμεν μετὰ ἀχριδείας τὰ ὑγιῆ δόγματα κατέχοντες, 
μετὰ ἀσφαλείας χαὶ τὸν παρόντα βίον διανύσαι, καὶ τῶν 
ἐπηγγελμένων ἀγαθῶν τυχεῖν, χάριτι χαὶ φιλανθρωπίᾳ 
τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα 
τῷ ἀγίῳ Πνεύματι δόξα, χράτος, τιμὴ, νῦν χαὶ ἀεὶ, xa) 
δὶς τοὺς. αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾿Αμήν. 





[286] ΟΜΙΔΙΔ ΔΗ’. 


*Ev δὲ ταῖς ᾿Αθήναις ἐκδεχομέγου αὐτοὺς τοῦ Παύ- 
Ἥου, παρωξύνετο τὸ πγεύμα αὐτοῦ ἐν αὐτῷ, θεω- 
ροῦντι κατείδωιϊον obcar τὴν xóJAw. Διειϊέγετο 
μὲν οὖν ὃν τῇ συναγωγῇ τοῖς Ἰουδαίοις καὶ τοῖς 
σεδομένοις, καὶ ἐν τῇ ἀγορᾷ κατὰ πᾶσαν ἡμέραν 
πρὸς τοὺς παρατυγχάνογτας. 

α'. Ὅρα αὐτὸν μείζους ἔχοντα πειρασμοὺς παρὰ "TIov- 
δαίοις, ἣ map! Ἕλλησιν. Ἐν γοῦν ᾿Αθήναις οὐδὲν 
κάσχει τοιοῦτον, ἀλλὰ μέχρι γέλωτος τὸ. πᾶν προὐχώ- 
ρησε, χαίτοι γε ἔπεισεν" ἐν δὲ Ἰουδαίοις πολλὰ τὰ 
δεινά" οὕτως ἧσαν ἐχπεπολεμωμένοι μᾶλλον. Διὸ xal 
φησιν Ἐν δὲ ταῖς ᾿Αθήναις ἐχδεχομένου αὑτοὺς 
τοῦ Παύλου, παρωξύνετο τὸ πγεῦμα αὐτοῦ ἐν αὑτῷ, 


Ὀεωροῦντι κατείδωΐϊλον οὖσαν τὴν πόλιν. Εἰχότως 


παροξύνεται" οὐ γὰρ ἣν ἀλλαχοῦ τοσαῦτα ἰδεῖν εἴδωλα. 
AricAéyeco μὲν οὖν ἐν τῇ συναγωγῇ τοῖς Ἰουδαίοις 
καὶ τοῖς σεδομένοις, καὶ ἐν τῇ ἀγορᾷ κατὰ πᾶσαν 
ἡμέραν πρὸς τοὺς παρατυγχάνοντας. "Opa, πάλιν 
Ἰουδαίοις διαλέγεται, πανταχόθεν ἑπιστομίζων τοὺς 
καταλιπεῖν αὐτοὺς λέγοντας διὰ «b πρὸς τὰ ἔθνη ἐπι- 
στραφῆναι. θαυμαστὸν πῶς οὐ χατεγέλασαν οἱ φιλόσοφοι, 
οὕτως αὐτοῦ φθεγγομένου, ὑδριδστιχῶς εὐθέως, οὐδὲ ἀπ- 
επήδησαν ἀπὸ τοῦ χηρύγματος, εἰπόντες * Μαχρὸν τοῦτο 
φιλοσοφίας. Ὅτι οὐδένα τῦφον εἶχεν " ἄλλως δὲ, ὅτι οὐχ 
ἐνόουν οὐδὲ συνίεσάν *t τῶν λεγομένων. Πῶς γὰρ οἱ μὲν 
σῶμα τὸν Θεὸν λέγοντες, οἱ δὲ ἡδονὴν τὴν μαχαριότητα ; 
Τινὲς δὲ καὶ τῶν ᾿Επικουρείων xal τῶν Στωϊχῶν φι- 
Jocógor cvvé6aAor αὐτῷ, xal tuac ξ.16γον΄ Τί ἂν 
θέλοι ὁ exepuoAóyoc οὗτος «έγειν; Οἱ δέ" Ξένων 
δαιμονίων δοκεῖ xacarreAevc εἶγαι" ὅτι τὸν ᾿Ιησοῦν 
καὶ τὴν ἀνάστασι» evnrreA(Gco. Καὶ γὰρ τὴν ἀνά- 
στασιν Θεόν τινα εἶναι ἐνόμιζον, ἅτε εἰωθότες χαὶ θη- 
λείας σέδειν. ᾿Επιλαδόμεγοί τε αὐτοῦ, ἐπὶ τὸν "Apsicv 
πάγον ἤγαγον, λέγοντες " Δυγάμεθα vorat τίς ἡ 
και ἢ αὔτη ἡ ὑπὸ σοῦ AaAovgé£rn διδεχή; ξενί- 


ζοντα γάρ τινα εἰσφέρεις εἷς τὰς ἀκοὰς ἡμῶν" βου-. 
JAóps0a οὖν γνῶναι τί ἂν 0610; ταῦτα εἶναι. Ἦγον 
αὐτὸν ἐπὶ τὸν Ἅρειον πάγον, οὐχ ὥστε μαθεῖν, ἀλλ᾽ 
ὥστε χολάσαι, ἔνθα αἱ φονιχαὶ δίχαι. Ὅρα γοῦν πῶς 
χαὶ ἐν ἐλπίδι τοῦ μαθεῖν χαὶ πανταχοῦ τὴν χαινοτομίαν 
ἐγχαλοῦσι. Λάλων πόλις ἡ πόλις ἐχείνων ἦν. ᾿Αθηναῖοι 
δὲ πάντες καὶ οἱ ἐπιδημοῦντες ξένοι, εἰς ἕτερον 
οὐδὲν εὐκαίρουν ἢ Aérew τι καὶ ἀκούειγ' καιγότερον. 
Σταθεὶς δὲ ὁ llavAoc ἐν μέσῳ τοῦ ᾿Αρείου πάγου, 
ἔφη" "Ανδρες ᾿Αθηγαῖοι, κατὰ πάντα ὡς δεισιδαι- 
“ογεστέρους ὑμᾶς θεωρῶ, Διερχόμενος γὰρ καὶ dra- 
θεωρῶν τὰ σεδάσματα ὑμῶν *, εὗρον καὶ βωμὸν, ἂν 


' ᾧ ἐπεγέγραπτο" Ἀγγώστῳ Θεῷ. Ὃν οὖν ἀγνοοῦντες 


εὐσεδεῖτε, τοῦτον ἐγὼ xatayyéAAc ὑμῖν. Ὥσπερ 
ἐγχωμιάζων αὐτοὺς, δοχεῖ οὐδὲν λέγειν βαρύ. Ὥς δεισι- 
δαιμογεστέρους ὑμᾶς, φησὶ, θεωρῶ" τουτέστιν εὐλα- 
δεστέρους. [287] Ἐν p ἐπεγέγραπτο" ᾿Αγγώστῳ Θεῷ. Τί 
ἐστι τοῦτο; Οἱ ᾿Αθηναῖοι, ἐπειδὴ κατὰ χαιροὺς πολλοὺς 
ἐδέξαντο θεοὺς χαὶ ἀπὸ τῆς ὑπερορίας, οἷον τὸ τῆς 
᾿Αθηνᾶς ἱερὸν, τὸν Πᾶνα, xai ἄλλους ἀλλαχόθεν, δεδοιχό- 
τες, μὴ ποτε xal ἄλλος τις T] αὐτοῖς μὲν οὐδέπω γνώρι- 
μος, θεραπευόμενος δὲ ἀλλαχοῦ, ὑπὲρ πλείονος δῆθεν 
ἀσφαλείας χαὶ τούτῳ βωμὸν ἔστησαν * χαὶ ἐπειδὴ οὐχ 
ἣν δῆλος ὁ Θεὸς, ἐπεγέγραπτο" ᾿Αγγώστῳ Θεῷ. Τοῦτον 
οὖν Χριστὸν Ἰησοῦν εἶναι Παῦλος λέγει, μᾶλλον δὲ τῶν 
πάντων θεόν. “Ὃν οὖν ἀγγοοῦντες, φησὶν, εὐσεδεῖτε, 
τοῦτον ἐγὼ καταγγέ.ιλω ὑμῖν. "Opa πῶς δείχννοι 
προειληφότας αὐτόν. Οὐδὲν ξένον, φησὶν, οὐδὲν χαινὲν 
εἰσφέρω. Ἄνω χαὶ χάτω τοῦτο ἔλεγον ἐχεῖνοι " Τίς ἡ 
xau αὕτη ἡ AaAovpgérn ὑπὸ σοῦ διδαχή; ξενί- 
ζοντα γὰρ τιγα εἰσφέρεις εἰς τὰς ἀχοὰς ἡμῶν. Εὐθέως 
οὖν ἀναιρεῖ αὐτῶν τὴν ὑπόκονουςς ἊΝ Ὅταν Ὁ Site 

ὁ ποιήσας τὸν κόσμον. καὶ πάντα τὰ ἕν αὐτῶν 


* Νοτοὶ τὰ σιδάσυλα τὰ ὃν 


469 
οὗτος οὐρωγοῦ καὶ γῆς Κύριος ὑπάρχων. Εἶτα, ἵνα 
μὴ νομίσωσιν 8 ἕνα τῶν πολλῶν εἶναι, διορθοῦται λοιπὸν 
ἐπάγων * Οὐκ ἐν» χειροποιήτοις ναοῖς xatouxet, οὐδὲ 
ὑπὸ χειρῶν ἀγθρώπων θεραπεύεται, προσδεόμεγός 
τιγος. Ὁρᾷς ὅπως κατὰ μ'ιχρὸν εἰπάγει τὴν φιλοσοφίαν ; 
πῶς καταγελᾷ τῆς Ἑλληνιχῆς πλάνης ; Δοὺς ζωὴν xal 
πγοὴν καὶ τὰ πάντα" ἐποίησέ t& ἐξ ἑγὸς αἵματος 
πᾶν ἔθνος ἀνθρώπων κατοικεῖν ἐπὶ πᾶν τὸ πρόσ- 
wor τῆς γῆς. Τοῦτο Θεοῦ ἴδιον. Ὅρα τοίνυν εἰ μὴ xol 
ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ ταῦτα λέγεσθαι δύναται. Οὐρανοῦ, φησὶ, 
καὶ γῆς Κύριος ὑπάρχων, ἅπερ ἐνόμιζον εἶναι θεούς. 
Καὶ τὴν δημιουργίαν ἐδήλωσε xat τοὺς ἀνθρώπους. 
Ὁρίσας προστεταγμέγνους καιροὺς xal τὰς ὁροθεσίας 
τῆς κατοικίας αὐτῶν, ζητεῖν τὸν Θεὸν, εἰ ἄρα ve 
ψηϊαφήσδιαν αὐτὸν καὶ εὕροιεν, καίτοι ve οὗ μα- 
χρὰν ἀπὸ éróc ὁκάστου ἡμῶν ὑπάρχοντα. Ἔν αὐτῷ 
γὰρ ζῶμεν, καὶ κινούμεθα, καὶ ἐσμὲν, ὡς xal turec 
τῶν καθ᾽ ὑμᾶς ποιητῶν εἰρήκασι" Τοῦ γὰρ καὶ Té- 
voc ἐσμέν. Τοῦτο Ἄρατος εἶπεν ὁ ποιητής. "Opa χαὶ 
ἀπὸ τῶν ὑπ᾽ αὐτῶν γινομένων, xaX ἀπὸ τῶν εἰρημένων 
τὰς ἀποδείξεις παρέχοντα. Γένος οὖν ὑπάρχοντες τοῦ 
Θεοῦ, οὐκ ὀςείλεμεν γομίζειν χρυσῷ ἣ ἀργύρῳ ἢ 
Alüq, xapáypazi b. τέχνης καὶ ἐγθυμήσεως ἀνθρώ- 
που τὸ Θεῖον εἶναι ὅμοιον. Καὶ μὴν διὰ τοῦτο, φησὶν, 
ὁφεΐλομεν. Οὐδαμῶς " οὐ γὰρ δὴ ἡμεῖς ὅμοιοι, οὐδὲ al 
Ψυχαὶ αἱ ἡμέτεραι. Τί δήποτε οὐχ ἔστη πρὸς φιλοσοφίαν 
εὐθὺς, xat εἶπεν “ Ὁ Θεὸς ἀσώματος φύσει, ἀόρατος χαὶ 
ἀσχημάτιστος ; "Ort περιττὸν τέως ἐδόχει ταῦτα λέγειν 
mobs ἀνθρώπους μήπω μαθόντας, ὅτι ἔστι μόνος Θεός. 
Διὰ τοῦτο ἐχεῖνα εἰπεῖν ἀφεὶς, πρὸς τὸ ζητούμενον 
ἵσταται, xal φησι" Τοὺς μὲν οὖν χρόγους τῆς ἀγνοίας 
ὑπεριδὼν ὁ Θεὸς, cà vor παραγγέ.1.1ει τοῖς ἀγθρώ- 
ποις πᾶσι πανταχοῦ μεταγοεῖν, διότι ἔστησεν ἡμέ- 
(avr, ἐν dj μέλ.ει κρίνειν τὴν οἰκουμένην ἐν δικαιο- 
σύνῃ, ἐν ἀνδρὶ ᾧ ὥρισε, πίστιν παρασχὼν πᾶσιν, 
ἀναστήσας αὐτὸν ἐκ γεχρῶν. "Opa, χατασείσας αὐτῶν 
«ἣν διάνοιαν τῷ εἰπεῖν, "Εστησεν' ἡμέραν, καὶ φοδύ.- 
σας, τότε εὐχαίρως ἐπάγει τοῦτο τὸ, ᾿Αγαστήσας αὺ- 
τὸν [385] ἐχ γεχρῶν. ᾿Αλλ᾽ ἴδωμεν ἄνωθεν τὰ εἰρημένα. 
'Ev δὲταῖς ᾿Αθήναις ἐχδεχομέγου αὑτοὺς τοῦ Παύιϊου, 
παρωξύνετο, φησὶ, τὸ πγεῦμα αὑτοῦ ἐν αὐτῷ. Οὐχ 
ὀργὴν ἐνταῦθα οὐδὲ ἀγανάχτησιν ὁ παροξυσμὸς, ἀλλὰ 
διέγεραιν xal ζῆλον διλοῖ, χαθάπερ χαὶ ἀλλαχοῦ’ 
᾿Εγένετο, φησὶ, παροξυσμὸς μεταξὺ αὐτῶν. 

β΄. "Opa δὲ πῶς οἰχονομεῖται, xai ἄχοντα μεῖναι &xct 
ἐχδεχόμενον ἐχείνους. Τί οὖν ἐστι, Παρωξύνετο; ᾿Αντὶ 
τοῦ, Διηγεέρετο " ὀργῆς γὰρ xal ἀγαναχτήσεως πόῤῥω 
«ἡ χάρισμα. Οὐχ ἔφερεν, ἀλλ᾽ ἑτήέχετο, Διδ.1έγετο μὲν 
οὖν ἐν τῇ συναγωγῇ τοῖς Ἰουδαίοις, φησὶ, καὶ τοῖς 
σεδομέγοις. “Ὅρα πάλιν αὑτὸν πρὸς Ἰουδαίους διαλεγό- 
p&vov. Σεθομένους δὲ τοὺς προσηλύτους λέγει, Διεσπά- 
ρῆσαν γὰρ οἱ Ἰουδαΐδι πανταχοῦ ἀπὸ «nc € τοῦ Χριστοῦ 
παρουσίας, ἅμα μὲν ἐξ ἐχείνου τοῦ νόμον λυομένου, ἅμα 
δὲ διδάσχοντες εὐσέδειαν τοὺς ἀνθρώπους. ᾿Αλλ᾽ οὐδὲν 
ἑκέρδαναν ἐχεῖνοι, ἀλλ᾽ ἢ μόνον μαρτυρίας ἔσχον τῶν 
οἰκείων συμφορῶν. Τιγὲς δὲ, φησὶ, τῶν ᾿Επικουρείων 
καὶ τῶν Στωϊχῶν giuocógor cvxéí6alov αὑτῷ. 
Οὐχέτι ᾿Αθηναῖοι τοῖς οἰχείοις νόμοις ἐχρῶντο, ἅτε ὑπο- 
πεσόντες ἤδη τοῖς Ῥωμαίο:ς. Καὶ πόθεν ἠθέλησαν οὗτοι 
συμδαλεῖν; Ἐπεὶ χαὶ ἄλλους ἑώρων διαλεγομένᾳυς, 


* γπαρχων, “ἵνα γὰρ μὴ νομίσωσιν, síc quidam. Ὁ Merci. 


| "(ev χαράγματι, ὁ Alius πανταγοῦ πρὸ τῆς. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ΑΒΚΟΙΠΕΡ. CONSTANTINOP. 


210 
xaX δόξαν ἔχοντα τὸν ἄνθρωπον. Καὶ ρα, εὐθέως ὑέρι- 
στιχῶς" Ψυχικὸς γὰρ ἄνθρωπος οὐ δέχεται τὰ τοῦ 
ἡγεύματος. Ξένων δαιμονίων, φησὶ, δοχεὶ καταγγα- 
λεὺς εἶναι " δαιμόνια τοὺς θεοὺς αὐτῶν ἐχάλουν " 192v 
γὰρ αἱ πόλεις εἰδώλων πλήρεις. ᾿Επιϊαδόμενοί τε 
αὐτοῦ, ἐπὶ τὸν "Apttov πάγον ἤγαγον, έγοντες. Διὰ 
τί εἰς ἔΑρεῖον πάγον αὐτὸν εἶλχον ; Ὡς χαταπλήξοντες s, 
ἔνθα τὰς φονιχὰς δίκας ἐδίχαξον. Δυγάμεθα γγῶναι 
τίς ἡ καινὴ αὕτη ἡ ὑπὸ σοῦ «λ1αιουμένη διδαχὴ; 
ξεγίζοντα γάρ τινα εἰσφέρεις εἰς τὰς ἀχοὰς ἡμῶν. 
᾿Αθηναῖοι δὲ πάντες xal οἱ ἐπιδημοῦντες ξέγοι, εἰ; 
οὐδὲν ἕτερον εὐκαίρουν, ἣ «λέγειν τι καὶ ἀκούειν 
χαιγότερον. Ἔνταῦθα ἐχεῖνο ἐπισημαίνεται, ὅτι χαίτοι 
ἀεὶ ἐν τούτῳ ἀσχολούμενοι, τῷ λαλεῖν καὶ ἀχούειν, ὅμως 
ξενίζοντα ἐνόμιζον εἶναι ἐκεῖνα, ἅπερ οὐδέποτε ἤχουσαν. 
Σταθεὶς δὲ ὁ Παῦνϊιος ἐν μέσῳ τοῦ ᾿Αρείου πάγου 
ἔξη" "ArÓpsc ᾿Αθηγαῖοι, κατὰ πάντα ὡς δεισιδαιμο- 
γεστέρους ὑμᾶς θεωρῶ. Διερχόμεγος γὰρ καὶ ἀνα- 
θεωρῶν τὰ σεδάσματα ὑμῶν. Οὐχ εἶπε τοὺς δαίμονας 
ἁπλῶς, ἀλλὰ προοδοποιεῖ τῷ λόγῳ. Διὰ τοῦτο εἶπε" 
Δεισιδαιμονεστέρους ὑμᾶς θεωρῶ, διὰ τὸν βωμόν. 
Ὁ 8&cc, φησὶν, ὁ ποιήσας τὸν κόσμον, καὶ πάντα 
τὰ ἐν αὐτῷ. Ἐφθέγξατο φωνὴν μίαν, δι' ἧς πάντα 
χατέστρεψε τὰ τῶν φιλοσόφων. Οἱ μὲν γὰρ Ἐπικούρειοι 
αὐτόματά φασιν εἶναι τὰ πάντα, xal ἀπὸ ἀτόμων συν- 
εστάναι' οἱ δὲ Στωϊχοὶϊ, σῶμα καὶ ἐχπύρωσιν " ὁ δὲ 
ἔργον Θεοῦ λέγει τὸν χόσμον, καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτῷ. 
Ὁρᾷς συντομίαν, xaX ἐν συντομίᾳ σαφήνειαν ; [289] Καὶ 
σχόπει τίνα ἣν ξενίζοντα αὐτούς " ὅτι ὁ Θεὸς τὸν χόσμον 
ἐποίησεν. *À καὶ τῶν τυχόντων ἴσασί τινες νῦν, ταῦτα 
οὐχ ἤδεσαν ᾿Αθηναῖο:, καὶ ᾿Αθηναίων οἱ σοφοί. Ei γὰρ 
ἐποίησε, δῆλον ὅτι xai Κύριος, Ὅρα τί φησι θεότητο; 
εἶναι γνώρισμα, τὸ δημιουργιχόν " ὅπερ ἔχει χαὶ 
ὁ Yió;. Καὶ γὰρ οἱ προφῆται πανταχοῦ τοῦτο λέ- 
γουσι, Θεοῦ εἶναι τὸ δημιουργεῖν" οὐχ ὥσκερ ἐχεῖ- 
νοι, ἄλλον μὲν εἶναι τὸν ποιητὴν, οὐ χύριον δὲ, «kv δὲ 
ἀγένητον ὕλην ὑποτιθέντες, Ἐνταῦθα λοιπὸν αἰνιγματω- 
ὡς εἶπε τὸ αὐτοῦ xal ἔστησε, xal χαθαιρεῖ τὸ ἐχείνων. 
Οὐκ ἐν χειροποιήτοις, φησὶ, κατοικεῖ. Οἰχεῖ μὲν γὰρ 


ον ναοῖς, ἀλλ᾽ οὐχ ἐν τοιούτοις, ἀλλ᾽ ἐν ἀνθρωπίνῃ Ψυχῇ. 


Ὅρα, τὴν σωματιχὴν ἀνεῖλε λατρείαν. Τί οὖν - οὐ χατ- 
ᾧχει ἐν τῷ ναῷ τῷ ἐν Ἱεροσολύμοις ; Οὐ δῆτα, ἀλλ᾽ ἐν- 
ἥργει. Πῶς οὖν ἐθεραπεύετο ὑπὸ χειρῶν ἀνθρώπων παρὰ 
Ἰουδαίοις ; Οὐχ ὑπὸ χειρῶν, ἀλλ᾽ ὑπὸ διανοίας, ἐπεὶ 
ἐχεῖνά γε οὐχ ἐζήτει οὕτως, ὡς προσδεόμενος. M3 φςἀγο- 
μαι, γὰρ, φησὶ, xpéa ταύρων, ἣ αἷμα τράγων πίομαι; 
Εἶτα εἰπὼν, Οὐδὲ ὑπὸ χειρῶν ἀνθρώπων θερακεύεται, 
προσδεόμεγός τινος" ἐ πεὶ οὐδὲ τοῦτο ἤρχει, τὸ μηδ- 
ενὸς δεῖσθαι, ὅπερ ἀπεφήνατο" θεῖον μὲν γὰρ καὶ τοῦτο, 
ἀλλὰ δεῖ χαὶ ἕτερον προσεῖναι" ἐπάγει τὸ, Αὐτὸς διδοὺς 
adci ζωὴν καὶ πνοὴν, καὶ τὰ πάντα. Δύο τεχμήρια 
θεότητος δείχνυσι, τὸ αὐτόν τε μηδενὸς δεῖσθαι, καὶ 
πᾶσι πάντα παρέχειν. Πάραγε ἐνταῦθα ὅσα περὶ Θεοῦ 
Πλάτων ἐφιλοσόφησεν, ὅσα Ἑπίχουρος, xal τὰ πάντλ 
λῆρος πρὸς ταῦτα. Διδοὺς, φησὶ, ζωὴν καὶ πνοήν. 
Ἰδοὺ xal τῆς ψυχῆς δημιουργὸν αὐτὸν ποιεῖ, οὐ γεννή- 
τορα. "Ὅρα πάλιν πῶς καθαιρεῖ τὸν περὶ τῆς ὕλης λόγον, 
᾿Εποίησέ τε, εἰπὼν, ἐξ ἑνὸς αἵματος πᾷν ἔθνος dr- 


— 


δ AM sao tert. 


260) 
pridem ipsum acceptavisse. Nihil extraneum, inquit, 

nibilque novum affero. Hoc illi perpetuo diccbant : 

(Qum est ista nova abs te prolala doctrina? nova enim 
quedam ingeris auribus nostris. Statim ergo corum 
suspicionem tollit, ct dicit: 24. Deus qui fecit mun- 

dum et omnia qua in illo sunt , hic cali et terre cum 

sit Dominus. Deinde , ne putent unum ex multis esse, 

hoc corrigit sic loquens : 25. Non in manu(aciis tem- 

plis habitat , nec. manibus colitur humanis , indigens 

aliquo. Viden' quomodo paulatim philosophiam indu- 
cit, quomodo irridet gentilium errorem? Dans vitam 
el spiritum el omnia : 26. fecitque ex «no sanguine omme 
genus hominun habitare super universam faciem teria. 
loc Dei proprium est. Vide ergo annon hzc de Filio 

etiam dici possint. Cali , inquit, et terre Douinus: 

quie illi putabant deos esse. Et creationem declarat 
et lomines. Definiens statuta tempora et terminos ha- 
bitationis eorum , 27. querere Deum, si forte contrecient 

eum aut inveniant , quamvis non longe sil ab unoquoque 
nosirum. 98. In ipso enim vivimus et movemur et sumus. 

Sicut quidam poetarum vestrorun dixerunt : Ipsius 

enim et genus sumus. IIoc Aratus pocta dixit. Vide ut 

demonstrationes afferat et ab iis, qux ipsi feccrant 

dixerantque. 929, Genus ergo cum simus Dei, non debe- 

mus estimare auro el argento aut lapidi, sculpture artis 

el cogitationis hominis, Deum esse similem. Atqui ideo, 

inquies, debemus. Minime : neque enim uos neque 

anim: nostra similes. Cur ergo non statim philoso- 

phice loquutus est, nec dixit : Deus incorporeus na- 

tura, invisibilis est et sine figura? Quia superfluum 

videbatur hoc dicere hominibus, qui nondum didi- 

cerant, unum esse Deum. ldco missis illis, in eo quod 

jon quzritur insistit , et ait : 50. Et tempora quidem 

hujus ignoranti despiciens Deus, nunc annuntiat ho- 

minibus , ut. omnes ubique poenitentiam | agant, $1. eo 

quod statuit diem, in quo judicaturus est orbem in justi- 

lia, in viro in quo slaluit, idem prabens omnibus , $tsci- 

lans eum a mortuis. Vide : postquam eorum mentem 

concusserat, cum diceret, Statuit diem, illosque ter- 

ruerat ; tunc opportune hoc inducit, Suscitans eum a 

mortuis, Sed superiora repetamus. Cum Athenis illos, 
exepeclaret Paulus, incitabatur, inquit, spiritus ejus in 
eo. Non iram vel indignationem hic significat incitatio 

illa, sed vigilantiam et zelum, ut et alibi : Facta est, 

inquit, dissentio inter illos (Act. 15. 59). 

2. Vide autem quomodo provideatur, ut invitus 
illic maneat exspectans illos. Quid ergo est, /ncita- 
batur ? ld est, excitabatur : ab ira et indignatione procul 
erat hoc donum. Non ferebat, sed tabescebat. Dispu- 
labat ergo in synagoga cum Judeis , inquit, et colenti- 
bus. Vide rursus contra Judxos disputantem. Colentes 
autem vocat proselytos. Dispersi namque erant Judzi 
ubique ab adventu Christi : nam simul inde et lex 
solvebatur, et liomines pietatem docebant. Sed nihil 
illi lucrabantur , nisi tantum calamitatum suarum 
testimonia habentes. Quidam autem Epicurei et Stoici 
philosophi disserebant cum eo. Non jam legibus suis 
utebantur Athenienses, utpote Romanis subjecti. Et 
unde volebant illi disputare? Quia videbant alios 


IN ACTA APOSTOLORUM. IIOMIL. XXX VIII. 


270 
disserentes , et virum in existimatione haberi. £t vi- 
de, statim contumeliose ( Animalis enim homo non sus- 
cipit ea que sunt Spiritus [ 4. Cor. 2. 14]), Novorum 
dumoniorum (a) , inquiunt , videtur annuntiator csse. 
D:emonia deos suos voeabant : erant enim civitates 
idolis plene. Apprehensum ilium in Areopagum duze- 
runt, dicentes, Cur in Arcopagum ipsum traxerunt ? 
Ut perterrefacerent : ibi enim capitales causas judi- 
cabant. Possumus scire que sit nova illa, qua a te dici- 
lur, doctrina? nova enim quedam infers auribus nostris. 
Athenienses autem omnes. et ibi versantes peregrini in 
nullo alio tempus terebant, quam ut quidpiam noti di- 
cerent vel audireut. llic vcro indicatur eos, etiamsi in 
hoc semper versareutur, ut loquerentur vel audirent, 
tamen illa putasse nova, qux: numquam audierant. 
Stans autem Paulus in medio Areopagi , ait : Viri Athe. 
nienses , per omnia quasi superstitiosiores vos video. 
Preteriens enim et videns simulacra vestra. Non dixit, 
D;enionas, sed viam parat sermoni ; ideo dicit , Su- 
perstitiosiores vos video , projter aram. Deus, inquit , 
qui fecit mundum , et omnia que in eo sunt, Una voce 
omnia philosophorum dogmata subvertit. Epicurei 
namque omnia per se cxsistere dicebant, et ex ato- 
mis constare : Stoici vero corpus et conflagratiorem, 
llic vero dicit : mundum et omnia quz in eo suut, 
opus esse Dei. Viden' brevitatem , et in brevitate 
claritatem ? Et vide quxnam ipsis nova viderentur : 
quod Deus mundum fecisset. Qu: nunc infima plebs 
scit, ignorabant Athenienses, et Atheniensium sa- 
pientes. Si namque fecit , utique Dominus est. Vide, 
quid dicat esse argumentum deitatis, nempe creatio- 
nem ; id quod etiam Filius babet. Nam id ubique 
dicunt prophetz, Dci essc creare ; nou vero sicut illi 
dicebant, alium couditorem, nec domiuum essc, ma- 
teriain non factam esse supponentes. Hic demum 
snigmatice quod suum cst, dicit et firmat ; quod vcro 
illorum est, purgat. Non ín manwfactis, inquit, habi- 
tat. Habitat quidem in templis, at non in talibus, sed 
in anima humana. Vide corporalem sustulit cultum. 
Quid ergo? annon habitabat in templo Jerosolymo- 
rum? Non ytique, sed operabatur. Quomodo ergo 
colebatur mauibus humanis 3pud Jud:eos ? Non ma- 
nibus, sed mentibus : nam illa non sic quxrebot quasi 
iis opus haberet : Numquid manducabo, inquit, carnes 
taurorum , aut sanguinem hircorum potabo ( Psal. 49. 
135)? Deinde cum dixisset : Neque manibus humanis 
colitur, indigens aliquo ; quia hoc non satis erat, nullo 
egere, ut dixerat ; ram divinum quidem illud est, sed 
aliud requiritur : adjicit : /pse dans omnibus vitam et 
spiritum et omnia. Duo divinitatis indicia exhibet , 


(a) tiic notat Dounzus in Savilianis nous : Platonici dis- 
tinguunt. diligenter, deos, daemones et heroas. Deos enim 
in summo jradu ponunt, quos Cicero venuste majorum gen- 
tium appellat. Da mones stunt illis, qui nobis angeli. Promi- 
scue tamen usurpantur hac vocabula, wt apud poetam Ju- 
piter proficiscitur, μετὰ δαίμονας ἄλλους, quod. Augustinus quo» 
que affirmat de Civitate Dei, l. 8. « Novorum damoniorum 
videlur annuntiator esse ; » hoc idem objectum est Socrati. 
Homerus item deos iuterdum vocat daemonas. Idem Dou- 
n:eus de Stoicis : Stoicorum opinio fuit , ut ad. exiremun , 
cum mundus conflagraret , absumptis quibus sol et ast; ὦ 
aluntur humoribus, omnia 1gnescerent. 


271 


quod nullo inligeat, et quod omnibus omnia przebeat, 
Huc confer omnia quz de DeoPlato philosophatus est, 
qui Epicurus, et hec omnia illis comparata nugae 
sunt. Dans , inquit, vitam et spiritum. Ecce anim:e 
quoque ipsum creatorem facit , non genitorem. Vile 
rursum quomodo destruat sermonem de materia : 
Fecitque , inquit , "ex uno sanguine omne genus homi- 
mum, habitare super omnem faciem terra. lloc meliora 
illis, et confutant atomos materiamque. Hic ostendit 
non esse partitam neque hominis animam. Quod vero 
illi dicunt, hoc non est esse conditorem. Cum dicit 
autem non manibus humanis coli Deum , subindicat 
illum animo ct mente coli. Hic , inquit, celi el terre 
cum sil. Dominus. Non ergo dxmmones quidem pecu- 
Jiares. Deus qui fecit mundum , et omnia que in illo 
sunt. Cum prius ostendisset quomodo mundus sit 
factus , tunc declaravit , quod non in manufactis ha- 
bite ; ac si diceret : Si Deus, omnia utique fecil ; si 
non fecit, non Deus. Dii, inquit, qui celum et terram 
non fecerunt , pereant. Multo majora , quam illi , do- 
gmata inducit (tametsi nondum magna dixit; nondum 
cnim tempus erat; sed quasi pueris loquebatur), 
creationem , dominationem , non-indigentiam. 

$. Cum dixisset autem illuin ex uno sanguine omnc 
genus hominum fecisse, omnium causam bonorum 
manifestavit. Quid huic sublimitati par? Nam mira- 
bile quidem est ex uno tot fecisse ; quod autem om- 
nes ille simul contineat, adhuc longe mirabilius. 
Dans , inquit, omnibus spiritum εἰ vitam. Quid cst , 
Definiens prostituta tempora et terminos habitationis 
eorum, querere Deum, si forte attrectent eum aut inve- 
niani ? Non cogebatur quis, inquit, circuire et quxrere 
Deum : vel si non hoc, quia decrevit ut. Deus qux- 
ratur. At non semper hoc faciendum definivit , sed 
prestitutis temporibus. lloc vero dicit ostendens, 
neque nunc qusrentes invenisse, etiamsi ita mani- 
festus esset, ut inveniretur, ac si quid in medio po- 
situm palpemus. Neque enim liic erat celum , alibi 
non ; neque in hoc tempore erat , in alio non. Itaque 
-et omni tempore , et iu omnibus terminis potest in- 
veniri. Sic dispensavit ut quxreretur, ut nec loco nec 
tempore prohibeamur, Certe hoc ipsum illis maxime 
profuisset , si quidem voluissent *; quod ubique sit 
cxlum et stet omni tempore. Ideo sic dicit : Quam- 
vis non longe sit ab unoquoque nostrum ; sed prope 
sit omnibus ; hoc est : Nou modo vitam et spiritum 
dedit et omnia, verum etiam, quod caput est omnium, 
àd sui cognitionem traxit, hxc dando, per αὐ: pos- 
simus illum invenire et apprehendere. Sed noluimus 
quzerere , etsi ad pedes esset. Non longe, inquit, ab 
unoquoque nostrum. l'apie! omnibus prope esse dicit, 
qui sunt in orbe terrarum. Quid hoc majus? Vide 
quomodo partitos confutet. Quid dico procul? lta 
prope est, uL sine ipso non vivatur. In ipso enim 
vivimus et movemur et sumus. (Quasi corporeo exemplo 
hujusmodi quidpiam dici : Sicut impossibile est 
iguorare aerem ubique diffusum , non procul ab uno. 


* Bec, εἰ quidem voluissent, dcsunt in quibusdam. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


2:3 
quoque nostrum esse, imo et in nobis esse: ita 
etiam omnium Creatorem. Vide quomodo omnia 
ipsius esse dicat : providentiam illius esse dicit : 
conservationem, «uod ab illo sint omnia, operandi vim 


. habeant, et non pereant. Nec dixit, Per. illum ; sed 


quod propius est , 7n illo. Nihil tale dixit poeta ille, 
Ipsius enim, inquiens, genus sumus ; sed ille de Jove 
dixit, hic vero de Creatore hoc accipit : ncc eumdem 
ipsum indicat ille, absit ; sed qux de illo dicta crant, 
Deo cui competebant adscribens : nom aram hujus 
esse dicit , non illius, quem ipsi colebant. Quzdam 
enim dicta et facia sunt ad verum Deum pertinentia ; 
verum nesciebant Grxci ad eum pertinere, sed de 
alio intellexere. 

lllud, 1gnoto Deo, quomodo sit intelligendum.— Dic 
enim mihi, de quo proprie dicatur, 1gnoto Deo ; de 
Creatore, an demone? Utique de Creatore : etiamsi 
illum quidem ignorarint, hunc vero noverint. Simili- 
tcr etiam , quod omnia fecerit, de Deo proprie dici- 
tur, non de Jove, scelesto et exsecrando liomine ac 
praestigiatore. Paulus certe non simili atque ille 
modo dixit, /psius enim etl genus sumus; absit, sed 
alia mente; genus enim ejus non esse dixit, hoc est, 
domesticos, proximos, et quasi quis dixerit, propin- 
quos ct vicinos. Nc enim rursus dicerent, Nova in- 
gcris auribus nostris (nihil eniin. sic. hominibus con- 
trarium ), poetam in medium adducit. Neque dixit, 
Non debetis putare auro aut argento Deum esse si- 
milem , o scelesti et exsecrandi! sed mitius, Hoc 
non debemus asstimare , inquit, sed super hoc. Quid- 
nam est super hoc? Deus; sed neque hoc (est enim 
efficaci nomen), sed interim hoc : tantum negamns 
Deum huic esse similem : quis enim diserit ? Vide 
quomodo incorporeum introducit. Mens enim quando 
suspicatur corpus , etiam distantiam imaginatur. 6e. 
nus ergo cum simus Dei, non debemus , inquit , existi- 
mare auro aut argento aut. lapidi , sculptura artis. et 
cogitationis hominis , Deum esse similem. At dixerit 
quispiam , Non hoc putamus : cur ergo hoc dicit? 
Sed ad multitudinem loquebatur ipse, ac sic benc 
dixit. Nam si nos secundum animam non sumus illis 
similes, multo minus Deus. Interim abducit illos a 
suspicione. Non modo sculpturz artís non est similis 
Deus, sed neque ulli alii human:e cogitationi subjici- 
tur : nam vel ars vel mens invenit. ldeo sic dicit : 
Si id, quod ars vel mens hominis invenit, Deus est, 
et si in lapide substautia Dei : quomodo ergo si in 
ipso vivimus, ipsum non invenimus? Duplex ergo est 
accusalio, et quod illum non invenerint, et quod 
tales invenerint. Mens per seipsam nusquam (de 
digna est. Sed postquam illorum animos sic exagita- 
vit, ostenditque inexcusabiles illos esse , vide quid 
subdat : Tempora quidem ignorantia despiciens , nunc 
annuntiat omnibus hominibus , ubique wu penitentiam 
agant. Quid ergo? nemone illorum poenas dat ? Nemo 
certe eorum, qui poenitentiam agere velint. De his 
loquitur ; non de iis qui defuncti sunt, sed do iis qui- 
bus annuntiat. Non exigit, inquit, a vobis rationem. 
Non dixit, Ille despexit ; non dizit, Ille permisit ; sed, 


271 


θρώπων κατο:χεῖν ἐπὶ πᾶν τὸ πρόσωπον τῆς γῆς. 
Ταῦτα βελτίω ἐχείνων, xaX χατηγορία τῶν τε ἀτόμων 
χαὶ τῆς ὕλης. Ἐνταῦθα δείχνυσιν, ὅτι οὐχ ἔστι μεριχὴ, 
οὐδὲ 1j Ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου. Ὅπερ ὃὲ ἐχεῖνοί φασιν, οὐχ 
ἔστι τοῦτο δημιουργὸν εἶναι. Λέγων δὲ μὴ ὑπὸ χειρῶν 
ἀνθρώπων θεραπεύεσθαι τὸν Θεὸν, αἰνίττεται, ὅτι δια- 
vola καὶ νῷ θεραπεύεται. Οὗτος, φησὶν, οὐρανοῦ καὶ 
γῆς Κύριος. Οὑχοῦν οὐχ οἱ uep:xo* δαίμονες. Ὃ Θεὸς 
ὁ ποιήσας τὸν χόσμον,, xal πάντα τὰ ἐν αὑτῷ. Πῶς 
οὐρανὸς γέγονε, πρότερον δείξας, τότε ἀπεφήνατο, ὅτι 
οὐχ ἐν χειροποιήτοις χατοιχεῖ, ὡσεὶ ἔλεγεν" Εἰ Θεὸς, 
πάντα ἐποίησε δηλόνοτι’ εἰ ὃὲ μὴ ἐποίησεν, οὐ Θεός. 
Θεοὶ, οὗ τὸν οὐραγὸν καὶ τὴν nv, φησὶν, οὐκ &xoln- 
σαν, ἀποιϊέσθωσαν. Πολλῷ μείζονα ἐχείνων δόγματα 
εἰσάγει (χαΐίτοι οὐδέπω τὰ μεγάλα εἶπεν" οὔπω γὰρ 
χαιρός * ἀλλ᾽ ὡς παισὶ διελέγετο), τὴν δημιουργίαν, τὴν 
χυριότητα, τὸ ἀνενδεές. 


γ΄. Εἰπὼν δὲ, ὅτι πᾶν ἔθνο; ἀνθρώπων ἐξ ἑνὸς αἵματος 
ἐποίησε, τὸ πάντων αἴτιον τῶν ἀγαθῶν ἐδήλωσε. Τί τού- 
τοῦ τοῦ ὑψηλοῦ ἴσον; θαυμαστὸν μὲν γὰρ xoi τὸ ἐξ 
ἑνὸς ποιῆσαι τοσούτους " τὸ δὲ πάντας αὐτὸν συγχρα- 
τεῖν, ἔτι πολλῷ θαυμαστότερον. Διδοὺς γὰρ, φησὶ, πᾶσι 
πνοὴν καὶ ζωήν. Τί ἐστιν, Ὁρίσας προστεταγμένους 
[290] χαιροὺς, xal τὰς ὁροθεσίας τῆς κατοιχίας αὐτῶν, 
ζητεῖν τὸν Θεὸν, el ἄρα γε ψηνλαφήσειαν αὐτὸν καὶ 
εὕροιεν"; Ὅτι οὐχ ἠναγχάζετό τις, φησὶ, περιιέναι xal 
ζητεῖν τὸν Θεόν * ἣ εἰ μὴ τοῦτο, ὅτι ὥρισε ζητῆσαι 
τὸν Θεόν. 'AXM οὐ διαπαντὸς τοῦτο ὥρισεν, ἀλλὰ 
Προστεταγμέγους καιρούς. Τοῦτο δὲ λέγει, δεικνὺς 
ὅτι οὐδὲ νῦν ζητήσαντες εὗρον, χαίτοι οὕτως ἦν φανερὸς 
πρὸ; τὸ εὑρίσχεσθαι, ὥσπερ ἂν εἰς μέσο» τι ψηλαφώμε- 
νον. Οὐδὲ γὰρ ἐνταῦθα μὲν ἦν οὐρανὸς, ἀλλαχοῦ δὲ οὔ " 
οὐδὲ ἐν τούτῳ τῷ χρόνῳ ἦν, ἐν ἄλλῳ δὲ οὗ. Ὥστε xal 
χατὰ πάντα χαιρὸν, χαὶ χατὰ πᾶσαν ὁροθεσίαν δυνατὸν 
αὐτὸν εὑρεῖν. Οὕτως κονόμησε τὸ ζητεῖσθαι, ὥστε μήτε 
τόπῳ χωλύεσθαι, μῆτε χρόνῳ. Καὶ αὐτὸ δὴ τοῦτο μάλιστα 
αὐτοῖς συνεδάλλετο, εἴ γε ἡδούλοντο *, τὸ πανταχοῦ 
εἶναι τὸν οὐρανὸν, τὸ ἐν παντὶ χρόνῳ ἑστάναι. Διὸ χαὶ 
οὕτως εἶπε’ Καίτοι ye οὗ μαχρὰν ἀπὸ ἐνὸς ἑκάστου 
ἡμῶν ὑπάρχοντα, ἀλλ᾽ ἐγγὺς ὄντα πᾶσιν. "O- δὲ λέγει, 
τοῦτό ἐστιν Οὐ μόνον τὴν ζωὴν ἔδωχε χαὶ τὴν πνοὴν 
xai τὰ πάντα " ἀλλὰ xai τὸ χεφάλαιον ἁπάντων, εἰς 
Ὑνῶσιν ἤγαγεν αὑτοῦ, δοὺς ταῦτα, δι᾽ ὧν δυνάμεθα εὑ- 
ρεῖν αὐτὸν xal καταλαθεῖν. ᾿Αλλ᾽ οὐχ ἠθελήσαμεν ζητῆ- 
σαι, χαίτοι πρὸ ποδῶν ὄντα, Οὐ μαχρὰν, φησὶν, ἀπὸ 
ἑνὸς ἑκάστου ἡμῶν ὑπάρχοντα. Ba6al1 πᾶσιν ἐγγὺς 
εἶναι λέγει τοῖς πανταχοῦ τῆς οἰχουμένης οὖσι. Τί τούτου 
μεῖζον; "Opa πῶς καὶ καθαιρεῖ τοὺς μεριχούς. Τί λέγω 
paxpáy; θὕτως ἐγγύς ἔστιν, ὡς χωρὶς αὐτοῦ μὴ ζῇν. 
Ἐν αὑτῷ γὰρ ζῶμεν καὶ κιγνούμεθα καὶ ἐσμέν. Ὡς 
ἐν σωματιχῷ ὑποδείγματι b. τοιοῦτόν τι λέγει’ “Ὥσπερ 
ἀδύνατον ἀγνοῆσαι τὸν ἀέρα πανταχοῦ χεχυμένον, χαὶ 
οὐ μαχρὰν ἀφ᾽ ἑνὸς ἑκάστου ἡμῶν ὑπάρχοντα, μᾶλλον 
δὲ χαὶ ἐν ἡμῖν ὄντα * οὕτω δὴ χαὶ τὸν κῶν ὅλων δημιουρ- 
γόν. "Opa πῶς πάντα αὐτοῦ λέγει εἶναι" τὴν πρόνοιαν 
αὑτοῦ, φησὶ, xaX τὴν συγχράτῃησιν, τὸ εἶναι παρ᾽ αὑτοῦ, 
τὸ ἐνεργεῖν, τὸ μὴ ἀπολέσθαι, Καὶ οὐχ εἶπε, Δι᾿ αὐτοῦ, 


* Verba. ΕΣ γε ἠἡδούλοντο quidam non babent. b Alius 


ὦσπερ ἐν φώματι, xai nozey pati. 


IN ACTA APOSTOLOHUM. IHOMIL. XXX VIII. 


372 
ἀλλ᾽ ὃ ἐγγύτερον £v, "Er αὐτῷ. Οὐδὲν ἴσον εἶπεν ὁ Roin. 
the ἐχεῖνος, ToU γὰρ xal γένος, εἰπὼν, ἐσμέν" ἀλλ᾽ 
ἐχεῖνης μὲν περὶ τοῦ Διὸς εἶπε, οὗτος δὲ περὶ Δημιουρ- 
γοῦ αὑτὸ λαμδάνει, οὐ τὸν αὐτὸν ἐχείνῳ λέγων, μὴ γέ- 
vorto, ἀλλὰ τὰ χυρίως ἐπ᾽ αὐτῷ εἰρημένα épuóQuv * 
ἐπεὶ xal βωμὸν τούτου εἶπεν, οὐχ ἐχείνου, ὃν ἐσέδοντο. 
Εἴρηται μὲν γάρ τινα χαὶ πράττεται εἰς τοῦτον, ἀλλ᾽ οὐκ 
ἴσασιν “λληνες ὅτι εἰς αὐτὸν, ἀλλ᾽ εἰς ἕτερον αὑτὰ 
νενοήχασιν. 


Εἰπὲ γάρ μοι περὶ τίνος ἂν λεχθεέη χυρίω;, "A yro- 
στῳ Θεῷ, περὶ τοῦ Δημιουργοῦ, ἣ περὶ τοῦ δαίμονος : 
Δῆλον ὅτι περὶ τοῦ Δημιουργοῦ, εἰ xal τὸν μὲν Ἡγνόουν, 
τὸν δὲ ἤδεσαν. Ὁμοίως χαὶ ὅτι πάντα πεποίηχε, περὶ τοῦ 
Θεοῦ ἂν εἰρῆσθαι χυρίως ἀρμόσειεν, ἣ τοῦ Διὸς, μιαροῦ 
τινος ἀνθρώπου χαὶ χαταπτύστου xal γόητος. Οὕτως οὐχ 
ὁμοίως ἐχείνῳ Παῦλος εἶπε, μὴ γένοιτο, καὶ τὸ, Τοῦ 
γὰρ καὶ γένος ἐσμέν" ἀλλ᾽ ἑτέρῳ νῷ. Γένος γὰρ Θεοῦ 
εἶπεν ἡμᾶς εἶναι τουτέστιν, οἰχείους, ἐγγυτάτηους ἣ 
ὡς ἄν τις εἴποι, παροίχου)ς xal γείτονας. "Iva γὰρ μὴ 
πάλιν λέγωσι, Ξεγίζοντα εἰσφέρεις εἰς τὰς ἀκοὰς ἡμῶν" 
(οὐδὲν γὰρ οὕτως [291] ἀνθρώποις ἔναντίον), ἄγει τὸν 
ποιητὴν εἰς μέσον. Καὶ οὐχ εἴπεν' Οὐχ ὀφείλετε νομίζειν 
χρυσῷ ἣ ἀργύρῳ τὸ Θεῖον εἶναι ὅμοιον, ὦ μιαροὶ χαὶ 
παμμίαροι" ἀλλὰ ταπεινότερον, Τοῦτο οὐκ ὁςείλομεν 
γομίξειν, φησὶν, ἀλλ᾽ ὑπὲρ τοῦτο, Ti δαὶ τὸ ὑπὲρ τοῦτο; 
Θεός " ἀλλ᾽ οὐδὲ τοῦτο (ἐνεργείας γάρ ἔστιν ὄνομα), 
ἀλλὰ τέως τοῦτο" πλὴν οὐ λέγομεν τούτῳ τὸ Θεῖον 
εἶναι ὅμοιον" τίς γὰρ ἂν εἴποι; Ὅρα πῶς τὸ ἀσώματον 
εἰσήγαγεν. 'H γὰρ διάνοια ὅταν ὑποπτεύσῃ σῶμα, χαὶ 
διάστημα ὑπονοεῖ. l'évoc οὖν ὑπάρχοντες τοῦ Θεοῦ, 
οὐκ Ógel.lousv νομίζειν *, φησὶ, χρυσῷ ἣ ἀργύρῳ ἣ 
4Ai6o, χαράγματι τέχνης καὶ ἐνθυμήσεως εἐνγθρώπου, 
τὸ Θεῖον εἶγαι ὅμοιον. ᾿Αλλ᾽ εἴποι ἄν τις - Οὐ τοῦτο 
νομίζομεν" τί οὖν ταῦτα λέγει ; ᾿Αλλὰ πρὸς τοὺς πολλοὺς 
ὁ λόγος ἦν αὐτῷ * χαλῶς οὕτως εἶπεν. Ei γὰρ ἡμεῖς οὐχ 
ἐσμὲν ὅμοιοι ἐχείνοις τὸ κατὰ ψυχὴν, πολλῷ μᾶλλον ὁ 
Θεός. Τέως ἀπάγει αὐτοὺς τῆς ὑπονοίας. Οὐ μόνον δὲ 
χαράγματι τέχνης τὸ Θεῖον οὐχ ἔστιν ὅμοιον d, ἀλλ᾽ 
οὐδὲ ἄλλῃ τινὶ ἀνθρωπίνῃ ὑπονοίᾳ ὑποδάλλεται ἣ γὰρ 
τέχνη ἣ διάνοια εὗρε. Διὰ τοῦτο οὕτως εἶπεν - Ὅπερ οὖν 
τέχνη ἀνθρωπίνη f| διάνοια εὖρε, τοῦτο ὁ Θεὸ;, xal ἐν 
λίθῳ οὐσία Θεοῦ" πῶς οὖν, εἰ ἐν αὐτῷ ζῶμεν, οὐχ εὑ- 
ρίσχομεν αὐτόν; Διπλοῦν τὸ ἔγχλημα, ὅτι τε ἐχεῖνον οὐχ 
εὗρον, χαὶ ὅτι τοιούτους εὗρον. Οὐδαμοῦ ἡ διάνοια 
ἀξιόπιστος xaÜ' ἑαυτήν. ᾿Αλλ᾽ ἐπειδὴ χατέσεισε αὐτῶν 
τὴν ψυχὴν δείξας ἀναπολογήτους, 6pa τί ἐπάγει" Τοὺς 
μὲν χρόνους τῆς ἀγνοίας ὑπεριδὼν, τανῦν παραγ- 
γέλλει τοῖς ἀνθρώποις πᾶσι πανταχοῦ μετανοεῖν», Τί 
οὖν ; οὐδεὶς χολάζεται τούτων; Οὐδεὶς; τῶν θελόντων 
μετανοεῖν. Περὶ τούτων λέγει, οὐ περὶ τῶν ἀπελθόντων, 
ἀλλ᾽ οἷς παραγγέλλει. Οὐχ ἀπαιτεῖ λόγον ὑμᾶ;, φησίν. 
Οὐχ εἶπεν, Ἐχεῖνος παρεῖδεν" οὐχ εἶπεν, Εἴασεν * ἀλλ᾽ 
Ὑμεῖς ἢγνοήσατε. Ὑπερεῖδεν " τουτέστιν, οὐχ ἀπαιτεῖ 
χόλασιν ὡς ἀξίους ὄντας χολάσεως. ᾿Ηγνοήσατε. Καὶ οὐ 
λέγει, Ἑχόντες ἐχαχουργήσατε, ἀλλὰ τοῦτο διὰ τῶν 
ἄνω ἔδειξε, Πανταχοῦ μετανοεῖν, εἰπών, Ἑνταῦθλχ πκᾶ- 
σὰν τὴν οἰχουμένην αἰνίττετα:. 


«Νομίζεν, ἀοολλα WoxeV,— & NexVa, οὖν quum, 


desuW in τιν eodA, 


215 

δ΄. "Opa πῶς αὐτοὺς ἀπάγει τῶν μερικῶν. Διότε ἔστη- 
σεν ἡμέραν, φησὶν, ἐν dj μέλλει κρίνειν civ οἰχου- 
μένην ἐν δικαιοσύνῃ. Ὅρα" πάλιν τὴν οἰχουμένην 
εἴπεν, οὕτω τοὺς ἀνθρώπους xaXov. 'Ev ἀνδρὶ d ὥρι- 
σεν, ἀναστήσας αὐτὸν ἐκ γεχρῶν. Ὅρα πῶς πάλιν 
τὸ πάθος ἐδήλωσεν, ἀναστάσεως μνημονεύσας. “Ὅτι δὲ 
ἁληϑὴς ἡ κρίσις, δῆλον ἐκ τῆς ἀναστάσεως" συγχατα- 
σχευάζεται γάρ᾽ καὶ ὅτι πάντα ἀληθείχ εἶπε, δῆλον ἐξ 
ὧν ἀνέστη. "Ὅτι δὲ καὶ πᾶσι ταύτην παρεῖχον πίστιν, 
τὸ ἀναστῆναι αὐτὸν Ex νεχρῶν, xal τοῦτο λοιπὸν δῆλον. 
Ταῦτα εἴρηται μὲν πρὸς ᾿Αθηναίους " xa:pbv δ᾽ ἂν ἔχοι 
xai πρὸς ἡμᾶς λέγεσθαι, ὅτι πάντας πανταχοῦ μετα- 
νοεῖν δεῖ, ὅτι ὥρισεν ἡμέραν, ἐν T μέλλει: χρίνειν τὴν οἱ- 
χουμένην. Ὅρα πῶς xal διχαστὴν αὐτὸν εἰσάγει, χαὶ προ- 
νηοῦντα τοῦ χόσμου χαὶ [292] φιλάνθρωπον χαὶ συγγνωμο- 
νιχὸν καὶ δυνατὸν χαὶ σοφὸν, χαὶ πάντα ἀπλῶς Δημιουρ- 
γοῦ ἔχοντα. ᾿Απόδειξιν ἔδωχε τοῦ ἀναστῆναι αὐτὸν Ex 
νεχρῶν τὰ εἰρημένα. Μετανοήσωμεν * οὖν" πάντω: γὰρ 
χριθῆναι δεῖ. Εἰ μὴ ἀνέστη ὁ Χριστὸς, οὐ χρινόμεθα " 
εἰ δὲ ἀνέστη, πάντως χρινόμεθα. Elc τοῦτο γὰρ καὶ 
ἀπέθανεν, ἵνα καὶ γεκρῶν καὶ ζώντων χυριεύσῃ, 
φησί" xai πάλιν" Πάντες γὰρ παραστησόμεθω τῷ 
βήματι τοῦ Χριστοῦ, ἵνα ἕκαστος κομίσηται πρὸς ἃ 
ἔπραξε. Μὴ δὴ νομίσητε ῥήματα μόνον εἶναι ταῦτα" 
ἰδοὺ xai τὸν περὶ τῆς ἀναστάσεως τῶν πάντων εἶσ- 
fyays λήγον οὐ γὰρ ἄλλως χρίνεται ἡ οἰχουμένη. Καὶ 
τὸ, 'Avactijicac δὲ αὐτὸν ἐκ γεχρῶν, περὶ σώματός 
ἐστιν εἰρημένον ᾿ τοῦτο γὰρ xa νεχρὸν, τοῦτο xal πέ- 
πτωχε. Παρὰ Ἕλλησιν ὥσπερ τὰ τῆς δημιουργίας, οὕτω 
χαὶ τὰ τῆς χρίσεως ἀθετεῖται. Ταῦτα δὲ παίδων εὑρή- 
ματα, xaX μεθυόντων ἀνθρώπων ἐστίν. ᾿Αλλ᾽ ἡμεῖς οἱ 
περὶ τούτων ἀχριθῶς εἰδότες, πράττωμέν τι τῶν χρησί- 
μων, χαὶ σπουδάζωμεν οἰχειωθῆναι τῷ Χριστῷ, Μέχρι» 
πότε ἐχθραίνομεν πρὸς αὑτόν; μέχρι πότε πρὸς αὐτὸν 
ἀηδῶς ἔχομεν ; Μὴ γένοιτο, qol " τέ ταῦτα λέγεις ; Οὐχ 
ἐδουλόμην ταῦτα λέγειν, sl μὴ ταῦτα ἐπράττετε ὑμεῖς " 
νυνὶ δὲ τί τὸ χέρδος τῆς τῶν λόγων σιγῆς, τῶν πραγμά- 
των οὕτω βοώντων μετὰ πάσης περιφανεία: ; Πῶς οὖν 
αὑτὸν φιλήσομεν ; Εἶπον μὲν μυριάχις μυρία, ἐροῦμεν 
ὃξ χαὶ νῦν. Τρόπον ἕνα εὑρηχέναι μοι δοχῶ, πολὺ μέγαν 
καὶ θαυμαστόν" μετὰ τοῦ τὰ χοινῇ γινόμενα λογίζεσθαι 
Ux) τοῦ Θεοῦ τοσαῦτα ὄντα, ὅσα οὐδὲ ἀριθμεῖν τις δύνα- 
ται, χαὶ ὑπὲρ τούτων ἀπάντων χάριτας εἰδέναι αὐτῷ, 
καὶ τὰ ἑχάστῳ ἡμῶν γεγενημένα ἐννοῶμεν πάντες, xai 
xa0' ἑχάστην ἀναλογιζώμεθα τὴν ἡμέραν. Ἐπειδὴ 
τοίνυν μεγάλην ἔχει τὴν ἰσχὺν ταῦτα, ἔχαστος ἧ- 
μῶν ἀναλογιξέσθω παρ᾽ ἑχυτῷ, xai μετὰ ἀχρι- 
δείας ἀνερευνάτω, εἴ ποτε εἰς χινδύνους προπετὼν δι- 
ἔφυγε τὰς τῶν ἐναντίων χεῖρας, χαὶ χσθάπερ ἐν βίδλῳ 
τὰ; εὐεργεσίας ἀναγράπτου; ἐχέτω τοῦ Θεοῦ " οἷον, εἴ 
ποτε ἐξελθὼν εἰς ὁδὸν ἀωρίᾳ, διέφυγε χίνδυνον" εἴ ποτε 
πονηροῖς ἀνθρώποις συμθαλὼν, ἀνώτερος αὑτῶν γέγο- 
vzv* εἴ ποτε νόσῳ περιπεσὼν, πάντων ἀπεγνωχότων ἀν- 
ἥνεγχε μέγα γὰρ τοῦτο δύναται πρὸς τὸ οἰχειοῦν ἡμᾶς 
τῷ Θεῷ. Εἰ γὰρ δὴ Μαρδοχαῖος; ἐχεῖνος τὰ ὑπ᾽ αὐτοῦ 
γεγενημένα ἀγαθὰ ἔργα εἰς μνήμην ἐλθόντα τοῦ βασι- 
λέως, οὕτως ἔσχε προϊστάμενα, ὡς πάλιν ἐπὶ τηνλαμπρό- 
τῆτα ἐχείνην ἀλθεῖν " πολλῷ μᾶλλον ἡμεῖς, ἂν ἀναμνη- 
σθῶμεν, xal δύο τούτων ἀχριθὴ ποιησώμεθα ἐξέτασιν 
τῶν πραγμάτων, τί μὲν ἡμάρτομεν ἡμεῖς εἰς Θεὸν, τί 
δὲ αὐτὸς εἰς ἡμᾶ; ἀγαθὸν εἴργασται" οὕτω xai εὐχά- 


* Duo codd., Δημιονργοῦ ἔχειν. Τοντέστιν ἀπόξειξιν 0X8 τὸ 
ἰναστῆναι αὐτὸν ἐχ γέχρων, Μεταν. 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP, 


«τί 
ρίστοι ἐσόμεθα, xal πάντα προησόμεθα. 'AXA' οὐδεὶς 
τούτων οὐδενὸς ποιεῖται μνήμην ἀλλ᾽ ὥσπερ περὶ 
ἁμαρτημάτων λέγομεν, ὅτι ἁμαρτωλοί ἔσμεν, οὐ xas' 
εἶδος αὑτὰ ἐξετάζοντες, οὕτω καὶ περὶ τῶν εὐεργεσιῶν 
τοῦ Θεοῦ, ὅτι εὐηργέτησεν ἡμᾶς, λέγοντες, ὁ Θεὸς, οὐ χα τ᾿ 
εἶδος αὐτὰ ἐξετάζομεν, οὐ λέγομεν, ποῦ xax πόσα xal ἐν 
ποίῳ χαιρῷ. "AAA! ἀπὸ τοῦ νῦν πολλὴν ποιτσώμεθα τὴν 
&xpl6siav. El μὲν γάρ τις χαὶ τὰ πάλαι ἀναλαδεῖν δύναται, 
πάντα ἀναλογιζέσθω [295] ἀχριδῶς, ὡς μέγαν εὑρῆσων 
θησαυρόν. Τοῦτο χαὶ πρὺς τὸ μὴ ἀπογινώσχειν χρήσιμον 
ἡμῖν. Ὅταν γὰρ ἴδωμεν, ὅτι προέστη πολλάχις ἡμῶν, 
οὐκ ἀπογνωσόμεθα οὐδὲ ἡγησόμεθα ἀπεῤῥῖφθαι" ἀλλ᾽ 
ἐνέχυρον αὐτοῦ μέγα ληψόμεθα τῆς περὶ ἡμῶν χηδεμο- 
νίας, ὅταν ἐννοήσωμεν, ὅτι ἁμαρτόντες οὗ χολαζόμευα, 
ἀλλὰ καὶ προστασίας ἀπολαύομεν. 

ε'΄. Εἴπω δή τι χἀγὼ, ὅπερ ἀχήχοα παρά τινος" Γέγονέ 
πού τις παῖς, xal ποτε συνέθη αὐτὸν εἶναι ἐν ἀγρῷ 

ετὰ τῇς μητρὸς, οὔπω πεντεχαιδεχαέτη γεγονότα. Τότε 

δὴ χαλεποῦ τινος ἀέρος συμόάντυς, πυρετὸς ἐπέπεσεν 
ἀμφοτέροις " xal γὰρ τὸ μετόπωρον ἦν. Τότε δὴ f; μὲν 
μῆτηρ ἔφθασεν εἰτελθεῖν ἐπὶ τῆς πόλεως " ὁ δὲ παῖς, 
τῶν ἰατρῶν ἐκεῖ χελευόντων μένειν, καὶ τοῦ πυρετοῦ 
καΐοντος, ἀναχογχυλίξζξειν ἤρξατο δῆθεν φιλοσοφῶν, 
μᾶλλον τὸ πῦρ σθεννύναι οἰόμενος, εἰ μηδ᾽ ὁτιοῦν λάθοι, 
"As δὴ οὖν παῖς, ὑπὸ φιλονειχίας &xalpou οὗ προτήχατο. 
Ὡς δὲ ἐπέδη τῆς πόλεως, παρέθη τὰ τῆς γλώττης, xal 
ἄλαλος ἣν ἐπὶ πολὺ, οὐδὲν ἔναρθρον φθεγγόμενος" ἀλλὰ 
ἀνεγίνωσχε μὲν, xal εἰς διδασχάλους ἐφοίτα ἐπὶ πολὺν 
χρόνον, ἁπλῶς δὲ xai ἄσημα. Πάντα οὖν αὐτῷ :X τῖς 
ἐλπίδος ἐχχέχοπτο, xal ὀδύνης ἣν fj μήτηρ μεστή καὶ 
πολλὰ μὲν ἐπενόησαν ἰατροὶ, πολλὰ δὲ ἄλλα πολλοὶ, 
ἴσχυς δὲ οὐδεὶς, ἕως ὅτε ὁ φιλάνθρωπος θεὸς ἰάδατο τὸν 
τῆς γλώττης δεσμὸν, καὶ τότε ἀνήνεγχε, καὶ el; τὴν 
προτέραν ἐπανήγαγεν εὐγλωττίαν αὐτὸν xal τρανότητα. 
Διηγῆσατο δὲ αὐτοῦ ἡ μήτηρ, χαὶ ὅτι δὴ «aX παιδίον ὃν 
σφόδρα μιχρὸν, περὶ τὴν ῥῖνα πάθος ἔσχεν, ὃ καληῦσι 
πολύπουν" χαὶ πάλιν ἰατροὶ ἀπεγνώχεισαν, καὶ τελευ- 
τῆσαι ηὔχετο ἡ μήτηρ, xal ὁ πατὴρ αὐτῷ κατηρᾶτο(ξτι 
γὰρ ἔτυχε ζῶν), καὶ πάλιν πάντα ἐν ἀπορίᾳ fv. Ὁ δὲ 
εὐθέως βήξας, ἀπὸ μύγματος τὸ θηρίον ἐχεῖνο τῇ ῥύμη 
τοῦ πνεύματος ἐξέωτε.» ἀπὸ τῶν ῥινῶν, xal πάντα λέ- 
λυτο τὰ δεινά, Τούτου δὲ σδεσθέντος, ῥεῦμα χατὰ τῶν 
ὀφθαλμῶν δριμὺ καὶ γλίσχρον ἐπιῤῥέον ἀεὶ, τοσαύτας 
ἐποίει τὰς λήμας χαὶ οὕτω παχείας, ὡς ἀντὶ διαφράγ- 
ματος γενέσθαι τῇ χόρῃ, χαὶ τὸ δεινὸν, πήρωσιν ἐμελέτα, 
xai πάντες ἔλεγον τοῦτο συμθήσεσθαι. ᾿Αλλὰ xal τούτου 
χάριτι € τοῦ Θεοῦ ταχέως ἀπηλλάγη τοῦ πάθους. 

Καὶ ταῦτα μὲν ἅπερ ἤχουσα᾽ ἃ δὲ αὐτὸς ἐπίσταμαι, 
ἐρῶ πρὸς ὑμᾶς" Ἐχινήθη ποτὲ τυράννων ὑποψία ἐν τῇ 
πόλει τῇ ἡμετέρᾳ (τότε δὲ ἔτι μειράχιον ἤμην)" xal 
πάντων ἔξωθεν τὴν πόλιν παραχαθημένων τῶν στρατιω- 
τῶν, τυχὸν ἀπλάστως βιδλία ἐζήτουν γοητιχὰ καὶ μα- 
γιχά. Καὶ ὁ γράψας τὸ βιθλίον, ja; ἀχατασχεύαστον 
εἰς ποταμὸν, ἑάλω, xal ἀπαιτούμενος οὐχ εἶχε δοῦναι, 
ἀλλὰ περιήγετο τὴν πόλιν ἅπασαν δέσμιος" ὡς δὲ τῶν 
ἐλέγχων ἐπιτεινομένων δέδωκε δίχην, τότε ἐγὼ εἰς μαρ- 
τύριον ἀπιέναι βουλόμενος, ἐπανήειν διὰ τῶν χήπων 
παρὰ ποταμὸν μετὰ xat ἑτέρου τινός. Ἰδὼν δὲ ἐχεῖνος 
τὸ βιδλίον ἄνω ἐπιπλέον, τὸ μὲν πρῶτον ἐνόμιζεν ὀθόνην 
εἶναι, γενόμενος δὲ ἐγγὺς, ἔγνω ὅτι βιθλίον [494] fv, χαὶ 
χαταθὰς ἀνείλετο. Ἐγὼ δὲ ἐφιλονείχουν, ὥστε χοινὴν 


b |dem χρησίμων᾽ οἰχειωθῶμεν τῷ Θιῷ. My. * Alius καὶ 
x51: χάριτι, 


97} 
Vos ignorastis. DespexiL ; id est, non exigit peenas 
quasi a supplicio dignis. lgnorastis. Nec dicit, Sponte 
male egistis ; sed hoc per superiora monstravit, Ut 
ubique penitentiam agant, dicens. llic totum orbem 
insinuavit. 

4. Vide quomodo illos abducat a pluralitate deo- 
rum. Quia statuit diem , inquit, in qua judicaturus est 
orbem in equitate. Vide rursus orbem dicit , sic ho- 
mines vocans. In viro in quo statuit, suscitans eum a 
mortuis. Vide quomodo iterum passionem manifesta- 
vit, resurrectionem memorans. Quod autem verum 
sit judicium, palam est ex resurrectione ; iude enim 
id arguitur : et quod omnia vera sint,inquit, palam est 
ex eo quod resurrexerit : quodque omnibus liauc 
prabuerint fidem , quod resurrexerit ex mortuis, et 
lioc denique manifestum est. Hoc dicta sunt Atbe- 
niensibus; et opportune nobis etiam dicantur, om- 
nibus ubique agendam poenitentiam esse, quia defi- 
nivit diem in quo judicaturus est orbem. Vide etiam 
quomodo illum judicem inducat, et mundi providen- 
tiam babentem, benignum, misericordem, potentem, 
sapientem, omniaque prorsus qu: suut Creatoris 
habeutem. Confirmationem prxbuerunt dicta, eum a 
mortuis resurrexisse. Poenitentiam ergo agamus : 
omnino enim judicari oportet. Si non resurrexit Chri- 
stus, nou judicamur ; si resurrexit, omnino judica. 
mur. In hoc enim et mortuus est, ui et vivis et mortuis 
imperet (Rom. 414. 9), inquit; et rursum : Omnes enim 
adstabimus ante tribunal Christi, ut unusquisque referat 
sccuudum ea qua fecit (Ibid. v. 10. et 2. Cor. 5. 10). 
Ne putetis h:x»c verba solum esse : ecce et resurrc- 
clionem omnium inemoravit ; neque enim aliter judi- 
catur orbis. Etíam illud, Suscitans eun a mortuis, 
de corpore dictum est : ipsum enim mortuum erat, 
hoc ceciderat. Apud gentiles , sicut creatio, ita ct 
judicium contemnitur. 126 autem puerorum com- 
menta sunt, et ebriorum hominum. Sed nos qui hxc 
accurate didicimus, aliquid utile faciamus , studea- 
musque familiares esse Christo *. Usquequo ejus 
inimiei erimus ? usquequo minus suaviter erga illum 
affecti erimus? Absit, inquies : cur hzc dicis ? Nol- 
lem bzec dicere, nisi vos faceretis ; nunc vero que uti- 
litas ex silentio, cum res ita perspicue clament? 
Quomodo igitur illum diligemus? Sexcenties dixi, 
$ed nunc quoque dicam. Modum invenisse mili vi- 
deor inagnum et mirabilem. Postea quam Dei bene- 
ficia communiter nobis et aliis data reputavimus, qu:e 
tot tantaque sunt ut enumerari non possint, et pro 
iis omnibus gratias ipsi egimus : qux singulis nostrum 
contulit cogitemus omnes, et quotidie in mentem re- 
vocemus. Quoniam igitur hxc magnam vim habent, 
unusquisque nostrum secum reputet, et accurate ex- 
ploret, num aliquando in periculum lapsus, inimico- 
rum manus effugerit , et quasi in libro Dei beneficia 
descripta habeat : exempli causa, num aliquando ante 
lecern viam capesseus, periculum elffugerit ; num 
cum iniquis congressus hominibus, superior evaserit ; 


! Unus habet, Deo, pro, Christo. 


IN ACTA APOSTOLORUM. ΠΟΛ, XXXIII. 


ram 
num iu morbum lapsus, desperantibus eunibus, cou- 
valuerit ; multum enim hoc valet ad Deum nobis 
propitium reddendum. Nam si Mardochzus ille , ubi 
rex in mentem revocavit beneficia illa ab ipso sibi 
pristita, ita acceptus illi fuit, ut ad illum gloriz 
splendorem veniret ; multo magis nos, si memorcs 
fuerimus , et si duo illa diligenter exploremus, quid 
nos peccaverimus in Deum, et qux nobis ille benefi- 
cia contulerit : sic et nos grati erimus, et omnia cf- 
fundemus. Sed nemo hiec secum reputat; verum 
sicut de peccatis loquimur, dicentes nos peccasse, 
nulla facta speciatim peccatorum recensione : sic et 
de beneficiis Dei loquentes, dicimus Deum nos beue. 
ficio affecisse , nec speciatim beneficia exploramus : 
nou dicimus , ubi, quanta, quo tempore. Sed abhinc 
inultam adhibeamus diligentiam. Nam si quis etiam 
vetera repetere potest, omnia accurate in mentem 
revocet , quasi magnum reperturus thesaurum. [106 
etiam nobis utile est, ut nun desperemus. Nam cuni 
viderimus ipsum szpe nobis patrocinatum esse, non 
desperabimius nec putabimus nos abjectos fuisse ; sed 
magnum accipiemus pignus ejus erga nos providen- 
tio, cum cogitaverimus nos peccantes non puniri , 
sed ejus patrocinio frui. 

5. Historia pueri cujusdam agri, — Dicam cgo 
aliquid , quod a quopiam audivi. Erat quidam puer, 
quem contigit cum matre in agro esse, cum nondum 
quindecim annorum essel : tunc gravi et corrupto in- 
gruente aere, utrumque febris invasit : erat autem 
autugini tempestas. Tunc mater urbem ingredi prxe- 
occupavit : puer vero a medicis jussus illuc manere, 
cun febris flagraret , eoepit gargarizare , apud se ra- 
tiocinaus , putansque sic lebrim exstingui posse, εἰ 
nihil omnino alimenti acciperet. Utpote puer, ex 
iutempestiva contentione nihil accepit. Ut autem ad 
urbem venit, lingua paralysi tacia est , ita ut diu non 
loquens , nihil articulatim pronuntiare posset; seid 
legebat quidem , et magistros multo tempore adibat ; 
Sed frustra et absque signo ullo. Omnis ergo spes ab 
illo exciderat , materque ejus multum dolebat. Multa 
medici , multa alii excogitarunt , sed incassum : donce 
benignus Deus linguae vinculum curavit, tuneque con. 
valuit, et pristinam loquendi facultatem accepit. Nar- 
ravit autem ipsius mater, cum puerulus esset , ipsuui 
in nore morbum habuisse , quem vocsnt. polypum ; 
rursumque medicos desperavis:e, opt:sseque mo»trem 
uL moreretur , patremque ipsi maledixisse ( adhuc 
enim vivebat) : omniaque denuo anxietate plena erant. 
Hlc vero tussiendo , ex mucore feram illam spiritus 
impetu ex naribus ejecit, oniniaque gravia soluta sunt. 
Hoc seda:o malo fluxus per oculos acer ct viscosus 
fluens, tales tamque crassas lemas efficiebat , nt pel- 
liculà. pupilla. obduceretur , quodque grave erat, 
ezcitatem miuabatur , omnesque futuram illam dice- 
bant. Sed hoc etiam morbo per Dei gratiam cito 
liberatus est. 

Historia alia ad ipsum Clrysostomum periinens. — 
Et hxc quidem audivi ; quie vero ipse scio , narrabo 
vobis. Mota cst tvrannorun suspicio in civitate nostea, 


2:8 


dum adhuc adolescens essem : militibusque omnibus 
circum civitatem foris positis, forte libellos quzerebant 
prestgiarum et. mag cos. Et qui scripserat librum , 
incempactum projecit in flumen, captusque est ; el 
cwm ab illo requireretur, dare non potuit, sed per 
urbem vinctus duccbatur. Cum autem auctis indiciis 
et probationibus , peenas dedisset : tune. cgo cum in 
msetyrium ! ire vellem , transibam per hortos juxta 
flumen cum alio quodam : qui ut vidit supernatantem 
librum, primo se linteum videre putavit , ac descen- 
dens recepit ; ut accessit vero , librum esse vidit , et 
descendens cepit. Ego vero contendebam , quasi de 
re communi reperta , ridebamque. Sed videamus , 
inquit ille, quid sit : revolutaque paginz parte magica 
descripta invenit. Accidit autem eodem tempore mili- 


tem transire. llinc vero socius illo occultato abiit, et - 


timore tabescebat. Quis enim credidisset nos e flumi- 
ne illum sustulisse, cum omnes etiam non suspecti 
detinerentur? Abjicere non audebamus, ne videre- 
mur, et pari timore cohibebamur ne divideremus. 
Deo tamen juvante projecimus, et ab extremis peri- 
culis erepti symus. Innumera dicere possem si vellein : 
hzc autem in vestri gratiam dixi; ut si quis, si non in 
paria, in alia tamen incidat, eorum memoriam sem- 
per servet, Verbi gratia, si lapis, in te conjectus, te- 


! Martyrium, ecclesia martyrum, vel in qua reliquis 
martyrum habebantur. Vox frequens apud Scriptores ec- 
clesiasticos. 


S. JUANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


976 
que recta impelens, non in te incidat, hujus scmper sis 
memor : hoc nobis magnam Dei amicitiam conciliat. 
Si enim cum recordamur hominum, qui nos serva- 
runt , magnopere dolemus , si non possimus ipsis vi- 
cem rependere : multo magis Dco gratias labere 
oportet. Id et alias utile est. Si itaque volumus non 
nimium dolere , dicamus : Si bona suscepimus a Do- 
mino , annon mala feremus (Job 2. 10 )? Et Paulus 
ideo dicebat , unde liberatus essct, ut alios adinone- 
ret. Vide et Jacobum, quomodo illa omnia in mente 
habuit ; ideo dicebat : Angelus qui eripuit me a juven- 
(ute mea (Gen. 48. 16). Sed cogitemus non solum quod 
eruerit , sed etiam quomodo et qua in re. Vide igitur 
illum speciatim beneficia commemorantem. 7n virga 
mea, inquit , transivi Jordanem ( Gen. 32. 10 ). Judzi 
vero etiam eorum , qux: majoribus suis evenerant , 
semper memores erant, repetentes ea, qu: in JEgy- 
pto acciderant. Et nos ergo multo magis eorum, quas 
nobis acciderunt , memores simus , quoties in angu- 
stias et calamitates incidimus ; et nisi Deus mauum 
porrexisset, jamdiu periissemus. Ilz:c cogitantes omnes 
et quotidie repetentes, gratias semper Deo agamus , 
et in communi omnes gloriam ipsi referamus, ncque 
illum celebrare cessemus, ut grati animi magnam re- 
cipiamus mercedem : gratia et miserationibus unige- 
niti ejus Filii , quicum et una Spiritui sancto gloria , 
imperium, honor, nunc et semper, et in sxcula sz- 
culorum. Amen, | 





HOMILIA XXXIX. 


Cap. 17. v. 32. Cum audissent autem resurrectionem 
morttorum , alii quidem irridebant , alii vero dixe- 
runt : Audiemus te de hoc iterum. $5. Εἰ sic Paulus 
exiit de medio corum. | 
4. Cur Paulus, cum sic persuasisset, ut Athenicn- 

ses dicerent, Audiemus te de hoc iterum, cumque nul- 

la essent pericula , festinat Athenienses relinquere ? 

Forte sciebat se non multum lucri facturum : alioquin 

ctiam ἃ Spiritu Corinthum ducebatur. 33. Quidam 

vcro viri adherentes ei , crediderunt : in quibus et Dio- 
nysius. Áreopagila , et mulier nomine Damaris , et. alii 
cum eis. ( Cap. 18.) 1. Post hec autem egressus Paulus 

Athenis, venit Corinthum : 9. et inveniens quemdam Ju- 

deum nomine Aquilam , Ponticum genere, qui nuper 

venerat ez ltalia , et Priseillam uxorem ejus ( eo quod 

pracepisset Claudius discedere omnes Judaeos Roma ) , 

accessit ad eos : ὅ. el quia ejusdem erat artis , manebat 

apud eos, et operabatur : erant autem sceno[actoric ar- 
tis. Jure Corinthum , ut dixi , a Spiritu ducitur , in 
qua mauerc oportebat. Athenienses enim , etsi novae 
concionis amatores essent , non attendebant tamen : 
neque enim id curabant, sed ut semper quid dicen- 
dum haberent : id quod etiam fecit ut. secederent. Si 

hoc autem illis in more erat, cur accusant illum , 

Novorum demeoniorun annuntiator esse videtur ? Scd 

hzc valde obscura illis esse videntur. Attamen per- 

suasit Dionysio Areopagite οἱ aliis quibusdam. Nam 
qui de vita recte agenda curabant, cito verbum accc- 


perunt; c:zteri vero non item. Videtur ergo. Paulus 
satis habuisse, quod fidei semina jecisset : major enim 
pars vite illius jam transacta erat. Nam sub Nerone 
consummoatus est ; a Claudio autem tunc bellum con- 
tra Jud:eos moveri incipiebat , procul quidem , atque 
ut verisimile est, ut sese 'emendarent; ac Roma ut 
pestiferi pellebantur. 

Paulus cur vinctus Romam ducitur. — [deo ex. dis- 
pensatione divina fit, ut Paulus vinctus illuc ducatur, 
ut ne quasi Jud:zeus pellatur, sed quasi sub militibus 
agens , in custodia sit. Et mansit , inquit, apud il/os. 
Papa ! quam justitiam invenit, ut cum illis habitet! 
Quia enim bic potissimum oportebat illum non acci- 
pere, ut ipse ait : Ut ín quo gloriantur , inveniantur 
sicut εἰ nos (2. Cor. 11. 12); providetur ut illic mareat. 
4. Et disputabat in synagoga per omne sabbatum, sua- 
debatque Judaeis, et Grecis. 5. Cum venissent autem de 
Macedonia Silas et "Timotheus , coarctabatur spiritu 
Paulus , testificans Judaeis Christum Jesum. ld est , 
molesti erant illi, insurgebant in eum : sic illi age- 
bant. Quid vero Paulus? Relinquit eos , multumque 
terret. Non ultra necessarium erat, inquit, vobis loqui 
verbum; sed obscurius loquitur. 6. Contradicentibus 
aulem eis et blasphemantibus, egcutiens vestimenia sua, 
dixit eis : Sanguis vester super caput vestrum : mundua 
ego, ex hoc ad gentes vadam. 7. Et migrans inde, intra- 
vit in domum cujusdam, nomine Justi, colentis Deum, 
cujus domus erat conjuncta synagoga. 8. Crispus autem 


4:5 
εἶναι τὴν εὕρεσιν, xai ἐγέλων. ᾿Αλλ᾽ ἴδωμεν, ςπσὶν, ὃ τὶ 
ποτε xal ἔστιν, ᾿Αναχλᾷ μέρος tf σελίδος, καὶ εὑρί- 
σχει ἐγγεγραμμένα μαγιχά. Συνέδη δὲ χατὰ ταυτὸν 
στρατιώτην παριέναι. Εἶτα ἔνδοθεν λαδὼν ἀπήει, χαὶ 
ἐ πεπήγει τῷ δέει, Τίς γὰρ ἂν καὶ ἐπίστευσεν, ὅτι ἀπὸ 
τοῦ πρταμοῦ λαδόντες ἀνειλόμεθα, πάντων τότε χαὶ τῶν 
ἀνυπόπτων χατεχομένων ; Καὶ ῥῖψαι οὐχ ἐτολμῶμεν, μὴ 
ὀφθῶμεν, xa* χαταμερίσαι αὐτὸ πάλιν ὅμοιον δέος ὧν. 
" E&ox& γοῦν ὁ Θεὸς, xat ἐῤῥίψαμεν, xal ἔσχατον ἀπηλ- 
λάγημεν τότε τῶν χινδύνων. Καὶ μυρία ἂν ἔχοιμι λέ- 
γειν, εἰ πάντα καταλέγειν ἐθέλοιμι. Καὶ ταῦτα δὲ ὑμῶν 
ἕνεχεν εἶπον, ὥστε εἴ τις xiv μὴ τοιαῦτα, ἀλλ᾽ ἕτερά 
τινα ἔχοι, ταῦτα μεμνήσθω διηνεχῶς - οἷον, εἴ ποτε λέθος 
τἰς ἐνεχθεὶς, μέλλων ἐπὶ σὲ ἔρχεσθαι, καὶ οὐχ ἐπὶ σὲ 
ἦλθε, τοῦτο ἀείμνηστον ἔχε" μεγάλην ταῦτα ποιεῖ πρὸς 
Θεὸν φιλίαν ἡμῖν. Εἰ γὰρ ἀνθρώπων ἀναμνησθέντες τῶν 
διασωσάντων ἡμᾶς, πάγυ δαχνόμεθα, ὅταν αὐτοὺς ἀμεί- 
ψασθαι μὴ δυνηθῶμεν * πολλῷ μᾶλλον ἐπὶ Θεοῦ. Τοῦτο 
xai ἀλλαχοῦ χρήσιμον. "Ὅταν οὖν βουλώμεθα μὴ ἀλύειν, 
λέγωμεν δή" El τὰ ἀγαθὰ ἐδεξάμεθα παρὰ Κυρίου, 


IN ACTA APOSTOLORUM. IOXIL. XXXIX. 


116 
tà καχὰ οὐχ ὑποίσομεν; Kal Παῦλος διὰ τοῦτη ἔλε. 
γεν ὅθεν ἐῤῥύσθη,, ἵνα χἀχείνους ἀναμνέσῃ. "Ora xa ὸ 
Ἰαχὼδ πῶς πάντα ταῦτα ἐν νῷ εἶγε " διὸ καὶ ἔλεγεν. 
Ὃ ἄγτγειϊλος ὁ ῥυόμενός με ἐκ νεότητός μου. Καὶ μὴ 
μόνον, ὅτι ἐῤῥύτατο, ἀλλὰ κῶς xii ἀτὰ τίνι ἐννοῶμεν. 
"Opa γοῦν χἀτεῖνον διχῶς μντμονεύοντα τῶν εὐεργε- 
σιῶν. Ἐν τῇ ῥάδδῳ μου, φηοὶ, διη.2θον τὸν "Iopté- 
γὴν. Οἱ δὲ Ἰουδαῖοι χαὶ τῶν ἐπὶ προγόνων μέμνηνται 
ἀεὶ, τὰ χατὰ τὴν Αζγυπτον στρέφοντες. Οὐχοῦν πολλὰ 
μᾶλλον ἡμεῖς τῶν οἐχείων xai εἰς ἡμᾶς συμδεδηχότων, 
ποσάχις εἰς ἐπηρείας χαὶ συμφορὰς ἐμ Ξεπτώχῖμεν " χαὶ 
εἰ μὴ ὁ Θεὸς χεῖρα ὑπερέσχε, πάλαι ἂν ἀπολώλειμεν. 
Ταῦτα ἐννοοῦντες ἅπαντες, xal ἀναλεγόμενοι χαϑ᾽ ἐχά- 
στην, χάριν εἰδῶμεν διηνεχῶς τῷ Θεῷ, xal πάντες χοι- 
νῇ δόξαν αὑτῷ ἀναπέμψωμεν, χαὶ δοξάζοντες αὐτὸν μὴ 
διαλιμπάνωμευ, ἵνα τῆς εὐγνωμοσύνης πολλὴν τὴν &pot- 
6t» χομισώμεθα, χάριτι καὶ οἰχτιρμοῖς τοῦ μονογενοῦς 
αὑτοῦ Υἱοῦ, μεθ᾽ οὗ ὅμα τῷ ἁγίῳ Πνεόματι δόξα, χρά- 
τος, τιμὴ, νῦν χαὶ ἀεὶ, χαὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. 


᾿Αμήν. 





OMIAIA ΔΘ΄. 


᾿Αχούσαγτες δὲ ἀνάστασιν γεχρῶν, οἱ μὲν &y.leva- 

Qov, οἱδὲ εἶπον" ᾿Ακουσόμεθά σου xdv περὶ 

τούτου. Καὶ οὕτως ὁ Ilavdoc ἐξῆλθεν ἐκ μέσου 

αὐτῶν. 

α'. Τί δήποτε πείσαντος οὕτως αὐτοῦ ὡς χαὶ εἰπεῖν 
᾿Αθηναίους, ᾿Αχουσόμεθά σου πάλιν περὶ τούτου, xat 
χινδύνων οὐχ ὄντων, ἐπείγεται τὰς ᾿Αθήνα; ἀφεῖναι ὁ 
Παῦλος ; Ἴσως ἤδει οὐ μέγα ὀνήσων " ἄλλως τε xal ὑπὸ 
τοῦ Πνεύματος εἰς Κόρινθον fjrexo [295]. Τιγὲς δὲ ἄγδρες 
κο..ϊ.1ηθέγτες αὐτῷ, ἐπίστευσαν, ἐν οἷς καὶ Διονύ- 
coc ὁ 'Apsoaarítnc, καὶ γυνὴ ὀνόματι Δάμαρις, καὶ 
ἕτεροι σὺν αὑτοῖς. Μετὰ δὲ ταῦτα χωρισθεὶς ὁ Παῦ- 
Aoc ἐκ τῶν ᾿Αθηνῶν, ἦλθεν εἰς Κόρινθον. Καὶ εὑ- 
ὧν τινα Ἰουδαῖον ὀνόματι Ἀκύϊζλαν, Πογτιχὸν τῷ 
γένει, προσφάτως éAnAvOóca ἀπὸ τῆς Ἰταλίας, καὶ 
Πρίσκιλλαν γυναῖχα αὐτοῦ (διὰ τὸ διατεταχέγαι 
Κλαύδιον χωρίζεσθαι πάντας τοὺς ᾿Ἰουδαίους ἐκ τῆς 
Ρώμης), προσῆκ1θεν αὐτοῖς" καὶ διὰ τὸ ópórexvor 
εἶναι, ἔμεινε παρ᾽ αὐτοῖς, καὶ εἰργάζετο᾽ ἦσαν' γὰρ 
€ xnxoxotol τῇ τέχνῃ. Εἰκότως εἰς Κόρινθον, ὡς ἔφην, 
ὑπὸ τοῦ Πνεύματος ἤγετο, ὃν ἧ μένειν ἔδει. Οἱ γὰρ 
᾿Αθηναῖοι, χαίτοι ξένης ὄντες ἀχροάσεως ἐρασταὶ, ὅμως 
οὐ «pos:lyov* οὐ γὰρ τοῦτο ἐσπούδαζον, ἀλλ᾽ ὥστε ἀεί 
τι ἔχειν εἰπεῖν * ὅπερ αὐτοὺς xaX ἀποσχέσθαι ἐποίησεν. 
Εἰ δὲ τοῦτο ἣν αὐτοῖς E007, πῶς ἐγχαλοῦσιν, ὅτι Ξένων 
δαιμονίων δοκεῖ καταγγεκλεὺς εἶναι; ᾿Αλλὰ ταῦτα 
σφόδρα ἣν ἄπορα. ᾿Αλλ᾽ ὅμως ἔπεισε τὸν Διονύσιον τὸν 

᾿Αοεοπαγίτην xai ἑτέρους τινάς. Ol μὲν γὰρ ἐπι- 
ἐελούμενοι βίου, ταχέως ἐδέξαντο τὸν ἁόγον, οἱ δὲ 
λοιποὶ οὐχ ἔτι. Ἰχανῶς ouv ἔχειν ἔδοξε τῷ Παύλῳ τὸ 
καταθαλεῖν τέω: τὰ σπέρματα" τὸ γὰρ πλέον αὐτοῦ τῆς 
ζωῆς ἐνταῦθα προχεχωρήχει. Ἐπὶ μὲν γὰρ Νέρωνος 
ἐτελειώθη, ἀπὸ δὲ Κλαυδίου ἀνεῤῥιπίζετο λοιπὸν ὁ πρὸς 


& Οὐχ ἀπειχὸς δέ deest. ín quibusdam. 


Ἰουδαίους πόλεμος, μαχρόθεν μὲν, οὐχ ἀπειχὸς δὲ 2, ὥστε 
χἂν οὕτω σωφρονῆσαι, xal ἀπὸ 'ῬΡώμης ὡς λυμεῶνες 
ἐλαύνοντο. 

Διὰ τοῦτο οἰκονομεῖται τοῦτον ὡς δέσμιον ἀπαχθῆναι 
ἔχεῖ, ἵνα μὴ ὡς Ἰουδαῖος ἀπελαύνηται, ἀλλ᾽ ὡς ὑπὸ 
τῇ τάξει πράττων xal φυλάττηται ἐχεῖ. Καὶ ἔμεινε, 
φησὶ, παρ᾽ αὑτοῖς. Βαδαὶ, ποῖον διχαίωμα τοῦ συνοιχῇ- 
σαι εὗρεν! Ἐπειδὴ γὰρ ἐνταῦθα μάλιστα ἔδει αὐτὸν μὴ 
λαθεῖν, χαθώς φησιν, Ἵνα ἐν ᾧ χαυχῶνται εὑρεθῶσι 
χαθὼς καὶ ἡμεῖς, οἰχονομεῖται αὐτὸν μένειν ἐχεῖ, Δε- 
&Aéyeto δὲ ἐν τῇ συναγωγῇ κατὰ zar cá6Cacor, 
ἔπειθέ c8 Ἰουδαίους xal " EA4nxac. Ὡς δὲ κατῆ.1θον 
ἀπὸ τῆς Μαχεδονίας ὅ τὸ Σίι:λας καὶ ὁ Τιμόθεος, 
συνείχετο τῷ Πγεύματι ὁ HavAoc διαμαρτυρόμενος 
τοῖς ᾿ἾΙουδαίοις τὸν Χριστὸν ᾿Ἰησοῦν. Τουτέστιν, 
ἔπηρέαζον αὐτῷ, ἐφίσταντο αὐτῷ. "AX ol μὲν οὕτω“ τί 
δὲ ὁ Παῦλος ; ᾿Αφίσταται αὑτῶν, xal μετὰ πολλοῦ τοῦ 
φόδου. Οὐχ ἔτι γὰρ ὑμῖν, φησὶν, ἦν ἀναγκαῖον λαλη- 
θῆναι τὸν λόγο" ἀλλὰ χαὶ αἰνίττεται αὑτούς. ᾿Αγτιτασ- 
σομένων δὲ αὑτῶν καὶ βιλασφημούντων, ἐχτιγαξα- 
μενος τὰ ἱμάτια, εἶπε πρὸς αὐτούς" Τὸ αἴμω ὑμῶν 
ἐπὶ τὴν κεφα.1ὴν ὑμῶν. Καθαρὸς ἐγὼ, ἀπὸ τοῦ νῦν 
εἰς τὰ ἔθνη πορεύσομαι. Καὶ ueca6àc ἐχεῖθεν 40er 
εἰς οἰκίαν τινὸς ὀνόματι Ἰούστου σεδομέγου τὸν 
Θεὸν, οὗ ἡ olxía ἦν συνομοροῦσα εῇ συναγωγῇ. 
Κρίσπος δὲ ὁ ἀρχισυνάγωγος ἐπίστευσε τῷ Κυρίῳ 
σὺν δίῳ τῷ οἴχῳ αὐτοῦ" καὶ zoAAol τῶν Κορινθίων 
ádxovortec, ἐπίστευον καὶ ἐδαπείζοντο. "Opa πῶς πά- 
λιν εἰπὼν, Ἀπὸ τοῦ γῦν, οὐδὲ οὕτως αὐτῶν ἀμελεῖ" 
ὥστε τοῦ διεγεῖραι ἕνεχεν εἶπε τοῦτο. Καὶ λοιπὸν ἦλθε 
πρὸς Ἰοῦστον, οὗ ἣν ἢ οἰκία ὁμοροῦσα τῇ συναγωγῇ. "Evet- 
“νίαζεν ὥστε xaX ζῆλον ἔχειν ἀπὸ τῆς xece so. 


b Alius ὥστι καὶ xov Goes Cien. 


471 


[296] εἴπερ ἔθελον. Κρίσπος δὲ, qno, ὁ dpyvr- 
ἐγωγος ἐπίστευσε τῷ Κυρίῳ σὺν δῆῳ τῷ oIxo αὐτοῦ. 
Καὶ τοῦτο μάλιστα ἱκανὸν πρὸς τὸ ἐπαγαγέσθαι. Εἶπε 
δὲ ὁ Κύγλιος δι᾿ épápacoc ἐν» vvxil τῷ Παύλῳ" Μὴ 
φοδοῦ, ἀ.1.1ὰ «1λά.λει, καὶ μὴ σιωπήσῃς, διότι ἐγώ 
εἶμι μετὰ σοῦ, καὶ οὐδεὶς ἐπιθήσεταί σοι τοῦ χαχῶ- 
σαί c8, διότι Aaóc ἔστι μοι ποιὺς ἐν τὴ πέλει ταύτῃ. 
"Opa διὰ πόσων αὑτὸν πείθει, xal πῶς ὃ μάλιστα αὑτὸν 
ἥρες, τοῦτο ὕστερον αὐτῷ λέγει’ Ὅτι Auóc ἔστι μοι 
ποιϊὺς ἐν τῇ πόλει ταύτῃ. Πῶς οὖν συνεπέθεντο αὐτῷ, 
εἴποι τις ἄν; Καὶ μὴν οὐδὲν ἴσχυσαν, ἀλλ᾽ ἤγαγον αὐὖ- 
τὸν μόνον πρὸς τὸν ἀνθύπατον. ᾿Εχάθισέ τὸ ἐνιαυτὸν 
καὶ μῆνας ἕξ, διδάσχων ἐν αὐτοῖς τὸν .16γο» τοῦ 
Θεοῦ. Γα.λλίωγνος δὲ ἀνθυπατεύογντος τῆς 'Axafac, 
κατεπέστησαν ὁμοθυμαδὸν οἱ ᾿Ιουδαῖοι τῷ Παύ.1ῳ, 
καὶ ἤγαγον αὑτὸν ἐπὶ τὸ βῆμα, Aéyorcec, ὅτι Παρὰ 
τὸν γόμον οὗτος ἀναπείθει τοὺς ἀνθρώπους cé6s- 
σθαι τὸν Θεόν. 'Ορᾷς διὰ τί ἐχεῖνοι ἀεὶ δημοσίᾳ ἔπλε- 
xov χατηγορήματα ^; "Opa γοῦν ἐνταῦθα εἰπόντων τού- 
των, ὅτι παρὰ τὸν νόμον ἀναπείθει τοὺς ἀνθρώπους 
σέθεσθαι τὸν Θεὸν, οὐδὲν τούτων ἐμέλησε τῷ ἀνθυπάτῳ, 
ἀλλ᾽ ὑπὲρ Παύλον μᾶλλον ἀπολογεῖται. Καὶ ἄχουε πῶς 
ἀποχρίνεται" Εἰ μὲν ἦν τῶν τῆς πόλεως ἀπτόμενον 
ἀδίχημά τε d) ῥᾳδιούργημα πονηρὸν, ὦ Ἰουδαῖοι, 
κατὰ Aóyor ἂν ἡγεσχόμην ὑμῶν. Ἰϑπιεικής τις ἄν- 
θρωπος οὗτος εἶναί μοι δοχεῖ " χαὶ δῆλον ἐξ ὧν ἀποχρί- 
νεται συνετῶς. Μέλλοντος δὲ τοῦ llaíJ4ov, φησὶν, 
ἁγοίγειν» τὸ στόμα, εἶπεν ὁ l'aMlor πρὸς τοὺς "Iov- 
δαίους" εἰ μὲν ἦν ἀδίχημά τι 7) ῥᾳδιούργημα πονγη- 
ρὸν, ὦ Ἰουδαῖοι, κατὰ Aóyov. ἂν ἠγεσχόμην ὑμῶν" 
δὶ δὲ ζήτημά ἐστι περὶ 1όγου καὶ ὀνομάτων καὶ vó- 
pov τοῦ καθ' ὑμᾶς, ὄψεσθε αὐτοί" χριτὴς γὰρ ἐγὼ 
τούτων ob βούλομαι εἶναι. Kal ἀπήλασεν αὐτοὺς 
ἀπὸ τοῦ βήματος. Ἐπιμαδύμενοι δὲ πάντες οἱ "EA- 
4nrec Σωσθέγην τὸν ἀρχισυγάγωγον ἔτυπτον ἔμ- 
σροσθεν τοῦ βήματος, xal οὐδὲν τούτων τῷ l'aAiww 
ἔμελε. Kal ἐντεῦθεν πάλιν τὸ ἐπιειχὲς τοῦ ἀνδρὸς 
δείχνυται. Τυπτομένου γὰρ αὐτοῦ, οὐχ ἡγύσατο ἰδίαν 
ὕδριν εἶναι οὕτως ἦσαν ἰταμοὶ οἱ Ἰουδαῖοι, 

β΄. Ἴδωμεν δὲ ἄνωθεν τὰ ἀνεγνωσμένα. Ἀχούσαντες 
δὲ ἀνάστασιν γεχρῶν, οἱ μὲν ἐχλεύαζον, οἱ δὰ εἶπον" 
Ἀχουσόμεθά σου πάλι». Πόσα μεγάλα xa ὑψηλὰ 
ἀχούσαντες, οὐδὲ προσεῖχον, ἀλλ᾽ ἐχλεύαζον! Τὴν ἀνά- 
στασιν δὲ ἐχλεύαζον" Vuxixóc γὰρ ἄγθρωπος οὐ δέχε- 
ται τὰ τοῦ Πνεύματος. Καὶ οὕτω, φησὶν, ἐξῆ,1θεν ὁ 
Παῦλος ἐκ μέσου αὑτῶν. Οὕτω" πῶς . Τοὺς μὲν πεί- 
σας, ὑπὸ δὲ τῶν γελώμενος. Χωρισθεὶς δὲ ἀπὸ ᾿Αθη- 
γῶν, φησὶν, ἦλθεν εἰς Κόρινθον. Καὶ εὑρών τινα 
Ἰουδαῖον" ὀγόματι 'AxóAav , Ποντικὸν τῷ γένει, 
προσφάτως ἐληϊυθότα ἀπὸ τῆς Ἰταλίας, ἔμεινϑδ παρ᾽ 
αὑτοῖς καὶ εἰργάζετο. Ὅρα, πῶς ὁ νόμος ἄρχεται xa- 
ταλύεσθαι λοιπόν. Κειράμενος γὰρ, Ἰουδαῖος ὧν, οὗτος 
ἐν Κεγχρεαῖς μετὰ ταῦτα, εἰς Συρίαν συναπέρχεται 
Παύλῳ. Ποντικὸς ὧν, οὐχ ἐν Ἱεροσολύμοις οὐδὲ πλη- 
σίον ἔσπευδεν ἐλθεῖν, ἀλλὰ μαχροτέρω. Παρ᾽ αὐτῷ [297] 
γοῦν μένει, χαὶ οὐχ αἰσχύνεται μένων, ἀλλὰ xoi δι᾽ 
αὑτὸ τοῦτο μένει, ὡς ἐπιτήδειον εὑρὼν χαταγώγιον - 
πολλῷ γὰρ αὑτῷ τῶν βασιλείων ἐπιτηδειότερον fjv. Καὶ 
μὴ γελάσῃς ἀχούων, ἀγαπητέ. Καθάπερ γὰρ ἀθλητῇ 
3j παλαίστρα τῶν ἀπαλῶν στρωμάτων μᾶλλον χρήσιμον" 
οὕτω χαὶ τῷ πολεμιστῇ τὸ ξίφος τὸ σιδηροῦν, ἀλλ᾽ οὐ 
τὸ χρυσοῦν. Καὶ εἰργάξετο χηρύττων. Αἰσχυνθῶμεν 
ἡ μεῖς οἱ χαὶ χωρὶς τοῦ χηρύττειν ἀργῶς ζῶντες. Δι- 

* Alii ἔπλεχον ἁμαρτήματα, ἵνα. ᾿ 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


318 


&A£yero δὲ £r. τῇ συναγωγῇ, φησὶ, κατὰ xar σάξζα. 
tor, ἔπειθέ τε ᾿Ιουδαίοις τε xal "EAAnrac. Ἄντι- 
τασσομένων δὲ αὑτῶν καὶ βιασφημούντων, ἀπέστη, 
Ταύτῃ προσδοχῶν αὐτοὺς ἕλξειν μᾶλλον, ἀφίσταται, 
Διὰ τί γὰρ ἀφεὶς ἐχείνην τὴν οἰχίαν, ἦλθε πλησίον τῆς 
συναγωγῆς ; &p' οὐχὶ διὰ τοῦτο; οὐδὲ γὰρ κίνδυνον ἑώρα 
ἐνταῦθα. Διαμαρτυρόμεγος αὑτοῖς, φησίν. Οὐχ ἔτι δι- 
δάσχει, ἀλλὰ διαμαρτύρεται. Ἁγντιτασσομένων ἕὲ 
αὑτῶν», φησὶ, xal βλασφημούντων, ἐχτιναξάμενος 
τὰ ἱμάτια εἶπε" Τὸ αἷμα ὑμῶν ἐπὶ τὴν κεξαϊλὴν 
ὑμῶν. Τοῦτο ποιεῖ, ὥστε μὴ ῥήματι μόνον, ἀλλὰ xal 
πράγματι qobnaat* καὶ σφοδρότερον διαλέγεται, ἅτε xal 
πολλοὺς πεπειχώ;:. Καθαρός εἶμι, φησὶν, ἐγὼ " ἀπὸ τοῦ 
γῦν sic τὰ ἔθνη πορεύσομαι. "Apa καὶ ἡμεῖς ὑπεύθυ- 
νοί ἐσμεν τοῦ αἵματος τῶν ἡμῖν ἐγχεχειρισμένων, ἀμε- 
λοῦντες αὐτῶν. “ὥστε χαὶ ὅταν λέγῃ, TO Jocxór κόπευς 
μοι μηδεὶς παρεχέτω, φοδῶν φησιν οὐ γὰρ οὕτω; 
αὐτοὺς ἐφόδει ἡ τιμωρία, ὡς ἔδαχνε τοῦτο. Καὶ μετα. 
δὰς ἐκεῖθεν, ἦ.1θεν εἰς οἰκίαν ᾿Ιούστου. Μεταθαίνει 
βουλόμενος αὐτοὺς πεῖσαι, ὅτι πρὺς τὰ ἔθνη ἢπείγετο. 
Κρίσπος δὲ ὁ ἀρχισυνάγωγος, φησὶν, ἐπίστευσε τῷ 
Κυρίῳ σὺν δίῳ τῷ olx αὐτοῦ. Ὅρα τοὺς πιστοὺς 


' πότε μετὰ τῆς οἰχίας τοῦτο ποιοῦντας ὁλοχλήρονυ. Τούτου 


δὲ γενομένου, εὐθέως χαὶ ἕτεροι πολλοὶ πιστεύσαντες 
ἐδαπτίσθησαν. Τοῦτον Κ ρίσπον λέγει τὸν ἀρχισυνάγω- 
γον, περὶ οὗ φησι γράφων" Οὐδένα ἄ.1.λον ἐδάπτιςα, 
εἰ μὴ Κρίσπον καὶ l'átov, Οἶμαι δὲ τοῦτον xai Σω- 
ἕνην λέγεσθαι, ὃς τοσοῦτον ἀνὴρ πιστὸς ἦν, ὥστε xol 
τύπτεσθαι χαὶ παρεῖναι ἀεὶ τῷ Παύλῳ. Εἶπε δὲ, quo, 
ὁ Κύριος 0v ópdpacoc τῷ Παύϊλῳ * * Μὴ φοθοῦ, à.Llà 
.14.1ει. Διὰ τοῦτο πολὺν χρόνον μένει ἐχεῖ" ἔπειθε μὲν 
γὰρ αὐτὸν καὶ τὸ πλῆθος, f| δὲ οἰχείωσις τοῦ Χριστοῦ 
πλέον. Μείξων γὰρ ὁ κίνδυνος ἐγένετο λοιπὸν xai τῶν 
πλειόνων πιστευόντων χαὶ τοῦ ἀρχισυναγώγου. Μὴ 
φοθοῦ, φησί. Τοῦτο ἱχανὸν αὐτὸν διαναστῆσαι, ὅτι 
ἠλέγχθη φοδούμενος ἣ οὐκ ἠλέγχθη μὲν, ἀλλ᾽ ὥστε μτδὲ 
τοῦτο παθεῖν, παραθαῤῥύνεται. Ob γὰρ ἀεὶ αὐτοὺς τά- 
σχειν εἴα χαχῶς, ὥστε μὴ ἀσθενεστέρους γενέσθαι. Οὐδὲν 
γὰροὕῦτως ἐλύπει τὸν Παῦλον, ὡςοἱ ἀπειθοῦντες, ὡς oi ἐν- 
τιτασσόμενοι. Τοῦτο χαὶ τῶν κινδύνων αὐτῷ χαλεπώτερον 
ἦν. Καὶ μὴ σιωπήσῃς, φησὶ, διότι Aaóc xoAbc ἔστι μοι 
ἐν τῇ πόλει ταύτῃ. Τάχα διὰ τοῦτο αὐτῷ xaY φαίνεται! 
ὁ Χριστός. l'a.Mloroc δὲ, φησὶν, ἀνθυπατεύοντος τῆς 
Ἀχαΐας, κατεπέστησαν ὁμοθυμαδὸν οἱ ᾿Ιουδαῖοι τῷ 
Παύλῳ. "Opa, μετὰ τὸν ἐνιαυτὸν xal τοὺς ἕξ μῆνας 
ἐπιτίθενται, ὅτε οὐχ ἔτι ἴσχυον νόμοις χρῆσθαι ἰδίηις. 
Τοῦτο μάλιστα ἐπῆρε Κορινθίους, τὸ μάλιστα πεισθῆ- 
vat, ὅτι οὐδὲ καθίησιν ἑαυτὸν ὁ ἄρχων. Οὐ γὰρ ἣν [298] 
ἴσον ἐξ ἀντιλογίας νιχῆσαι, χαὶ μαθεῖν ἐχείνους, ὅτι 
οὐδὲν μέλει αὐτῷ τὰ τοῦ πράγματος. Καὶ σκόπει ἐχεῖ- 
vos πῶς ἣν συνετός. Οὐ γὰρ εἶπεν εὐθέως ἀποχρινόμε- 
νος Οὐ μέλει pot “ ἀλλὰ τί; El μὲν ἦν τι ἀδίκημα fi 
ῥᾳδιούργημα πονηρὸν, ὦ Ἰουδαῖοι, κατὰ Adyor àr 
ἡγνεσχόμην ὑμῶν" εἰ δὲ ζήτημά ἐστι περὶ «1όγου καὶ 
ὀγομάτων, καὶ γόμου τοῦ καθ' ὑμᾶς, ὄψεσθε αὐτυΐ" 
κριτὴς γὰρ ἐγὼ τούτων οὐ βούζλομαι εἶναι. ᾿Απετεί. 
χισεν αὐτοῖς τὸ δικαστήριον. Λαμπρὰ γέγονεν ἣ νίχῃ. 
Ἑπιλαδόμενοι δὲ Σωσθένην τὸν ἀρχισυνάγωγον, 
ἔτυπτον ἔμπροσθεν τοῦ βήματος, καὶ οὐδὲν τούτων 
τῷ l'alliori EgeAsv. "Q τῆς αἰσχύνης, ἣν ἡσχύνθη- 
σαν. Καὶ οὐδὲν τούτων, φησὶ, τῷ l'aAAlort ἐμεῖς" 
b ᾿Αφίασταται deest in quibusdam. 5 Verba, εἶπε... 112229. 


quae propter ὁμοιοτέλευτον exciderant, ex uno cod. et interp. 
Lat. suppleta sunt. Epi. 


211 
archisynagogus credidit Domino cum tota domo sua; et 
multi Corinthii audicntes , credebant εἰ baptizabantur, 
Vide quomodo iterum, cum dixisset, A5 hoc tempore, 
non illos tamen negligit : itaque hoc dixerat, ut illos 
excitaret. Et postea venit ad Justum , cujus domus 
erat conjuucta synagog:ze. Vicinus erat, ut ex vieinia 
zelum haberent , si vellent. Crispus autem , inquit , 
archisynagogus credidit Domino cum tota domo sua. Et 
hoc utique satis erat ad illos adducendos. 9. Dizit 
a.tein Dominus per visionem in nocte Paulo : Noli ti- 
mere, se loquere et ne laceas, 10. quia ego lecum sin, 
et uemo insurgel in (e ut noccal tibi , quia populus cat 
mihi multus in. hac civitate. Vide quot rationibus illi 
suadet , et quoinodo , quod illum maxime erigebat , 
hoc ultimo dicit : Quia populus est mihi multus in hac 
civitute. Quomodo ergo insurrexerunt in eum, dixerit 
quispiam? AL non przvaluerunt, sed ad proconsulem 
tantum duxerunt. 11. Sedit autem ibi annum unum ct 
sex menaes , docens apud eos verbum Dei. 12. Gallione 
aulem proconsule Achaie , insurrexerunt. uno animo 
Judei in Paulum, et adduxerunt eum ad tribunal , 15. 
dicentes : Quia contra legem hic persuadet hominibus 
colere Deum. Viden' qua de causa illi semper publicas 
accusationes texebant? Vide jam , quomodo dicent- 
bus illis , ipsum contra legem persuadere bominibus 
colere Deum , nihil horum curare proconsulem , imo 
potius Paulum defendere. Et audi, quomodo rcspon- 
deat : Si quidem essel ad. civitalem speclans iniz;uum 
aliquid aut facinus pessimum, o Judei, recte cos susti- 
nerem. JEquitatis amaus mihi vir ille videtur, idque 
manifestum est ex iis, quz» prudenter respondet. 14. 
Cum Paulus , iuquit , os suum  aperiurus essel , dizii 
Gallio Judais : Si quidem essel injustum aliquid aut 
facinus pessimum , o Judei , recte vos sustinerem : 15. 
si rero quaslio est de vcrbo et nominibus et de lege ve- 
stra, vos ipsi videritis : judex ego horum nolo esse. 16. 
Et abegit eos a tribunali. 1. Apprehendentes autem 
omnes Greci Sosthenem principem synagega, perculie- 
bant. eum. ante tribunal : et nihil eorum Gallioni cure 
erat. Ilinc rursum viri quitas monstratur. Cum enim 
ille verberaretur, non putavit id ipsi contumeli esse: 
adeo petulantes Judaii erant. 
$9. Sed superiora repetamus. Audientes autem re- 
surreclionem mortuorum , alii quidem irridebanl , alii 
vero dizerunt : Audiemus (e iterum. Quanta et quam 
sublimia audientes, ne attendebapt quidem, sed ride- 
bant. Resurrectionem irridebant : nam Animalis homo 
non percipit ea, que sunl Spirilus ( 1. Cor. 2.44). Εἰ 
sic, inquit, eziit Paulus de medio eorum. Sic : quomo- 
do ? Cum aliis persuasisset, ab aliis vero irrisus fuis- 
sel. Secedens autem Athenis , inquil, venit Corinthum. 
Et intento quedam Judo, cui nomen Aquila, qui Pon- 
licus erat genere et vuper veneral ex ltalia, mansit apud 
illos el operabatur, Vide, quomodo lex jam solvi inci- 
piat. Hic enim se postea, Judzus cum esset, totondit 
in Cenchreis , et in Syriam proficiscitur cum Paulo. 
Ponticus cum essel, nec Jerosolymam neque in vici- 
na loea venire fesünabat, sed procul erat. Apud 
illum ergo manet, nec manere erubescit ; imo ideo 


IN ACTA APOSTOLORUM. BOMIL. XXXIX. 


qa 
manet, quasi idoneum n3ctas diverserium, οἱ quaa 
regia sibi commodius. Nec ride25 hxc audiens, diete, 
Ut enim palestra 3thletz EROS Ccumpeltit, quàm 
Surat molli3; sic bellateri. gladies ferreus, I3gis 
quam aureus. Et operabatur prxd:cns. Erubescamses 
DOS, qui eiiam sine przdiciüome vivimus etie:e. 
Disputobat autem, inquit, in synegega per omne sabba- 
Don, suadcbatque Juderis et Grecis. Contradicentibus 
axicw εἰς εἰ blesphemantibus , discessit. Hoc 129de 
sperans illos allicere, discessit. Car illa relicta deme, 
prope syaagog3im babitaturus vcnit? 2:.δοὺ illa de 
causa? neque enim ibi periculum videbat. T estificans 
illis. Non jam docet, sed tesi&catur. Contradicentibus 
auem illis , inquit, et blesphemantibus, excussis vesti- 
bus dizit : Sanguis vester super capal vestrum. Uoc 
facit, ut non vcrbo tantum, sed etiam opere terreat: 
et vehementius disputat, utpote qei multis perssa- 
sisse. Mundus, iuquit, sum ego : ab hoc ad gentes 
redam. Εἰ nos igilur iei sumus sanguinis corum, 
qui nobis concreditj sunt , cum negligimus cos. lta- 
que cum dicit, De cetero nemo mihi molesius. sit 
( Cal. 6. 17) , ut. esterreat loquitur : non cnim pe- 
rinde terrebat illos supplieium, ut illud mordebat. Et 
migrans inde , venit in domum Justi. Transit, volens 
illis persuadere, quod ad gentes festinet. Crispus an- 
tem archisynagogus, inquit, credidit Domino cum tota 
domo swa. Vide tunc fideles cum tota domo hoc fe- 
cisse. Post hzc autem alii quoque multí crede:tcs 
baptizati sunt. Hunc Crispum dicit arcbisynagogum , 
de quo ait : Nullum alium bapiüzavi , nisi Crispum et 
Gaium (1. Cor. 4. 14 ). Puto autem hunc et Sostbe- 
nem dici , qui vir adco fidelis fuit, ut percussus fuerit 
et semper P'aulo adfuerit. Dizit autem, inquit, Domi- 
nus per visionem iu nocte Paulo : Noli timere , sed lo- 
quere. ideo multo ibi tempore manet : id enim illí 
suasit multitudo, sed familiaritas Christi magis. Ma- 
jus enim tunc erat periculum , multis credentibus et 
ipso arcliisynagogo. Noli timere, inquit. Hoc satis erat 
ad illum excitandum , quia timere deprehensus foit ; 
nisi forte non timere sit deprehensus , sed confor- 
tetur ut nihil tale patiatur. Non enim semper illos 
male pati sinebat, ne infirmiores evadcrent. Nibil 
enim ita Paulum moerore afficiebat, ut increduli et 
contradicentes : hoc ipsis periculis molestius erat. 
Et ne taceas, inquit, quia multus mihi populus est in 
hac civitate. 1dco fortasse illi Christus apparet. Gal- 
[ione autem , inquit , proconsule Achaice, insurrexzerunt 
uno animo Judei in Paulum. Vide, post annum et sex 
menses insurgunt in eum, quando jam non poterant 
suis uti legibus. lloc maxime Corinthios extoliebat, 
quod persuasi essent principem non sese demi-surum 
esse. Non enim idem erat ex contentione vincere, et 
discere ipsum hxc negotia nihi) curare. Et perpende 
quam prudens ille esset. Non cnim statim respondit, 
Nihil curo; sed quid? Si quidem esset iniquum aiiquid 
aut facinus pessimum, o Judei, recte vos sustinerem ; si 
vero questio est de verbis el nominibus et de lege vestra, 
tus ipsi videritis : juder ego horum nolo esse. Ezclusit 
eos a tribunali. Splendida fuit victoria. Apprehensum 


779 


cutem. Sosthenem. principem synagoge , percusserunt 
ante. tribunal. Et nihil eorum Gallioni cure erat. Ὁ 
turpitudinem, quam subiere * Et nihil eorum , inquit, 
Gallioni cure erat ; etsi tolum in ejus contumeliam 
vergeret. Sed illi quasi potestate accepta percutiunt, 
pudore affecti, illegitimi furoris opus edentes. Et cur 
ille non vicissim percussit, etsi potestatem baberet ? 
Bed philosophari edocebantur. Nec vicissim percutit, 
ut'judex edisceret , quis mansuetior esset. lloc prz- 
sentibus ngon parum profuit : docuit enim horum 
aequitas, illorumque ferocia, lia»c judicis calculo opus 
habuisse. At hi omnia citra ordinem faciunt. Nec di- 
xit ille, Non oportet , ne rursum percuterent illum , 
sed, Nolo. Judex enim horum esse nolo : adeo a:quita- 
tis amans. erat. Hoc ct Pilatus dicebat de Christo : 
Accipite eum vos, el secundum legem vestram judicate 
( Joan. 18. 51). Ille secundum legem volebat illos 
judicare; illi vero quasi ebrii οἱ furibundi affecti 
erant. ldeo ille Athenis seccssit, Quia populus illic 
erat mulius. Percutiebatur, et nihil dicebat. 

9. Mansuetudo. commendatur. Contumelia. afficiens 
magis coutemnitur, quam contumelia affectus. — Hunc 
et nos imitemur : percutientibus mansuetudine vicem 
repeudamus , silentio, patientia. Ilzec vulnera sunt 
graviora; major plaga et molestior est : non enim in 
corpore, sed in animo percuti grave est. Multos 
percutimus, sed quia ut amicos , delectantur ipsi ; si 
vero quemvis cum contumelia percusseris , quia cor 
tetigisti , magnum intulisti moerorem : ita magis cor 
ipsum percutimus. Quod autem lenitas magis feriat , 
quam ferocio, age pro virili demonstremus. Manife- 
sta quidem demonstratio opere fit et experimento : si 
tamen placet , etiara sermone examinemus , quamvis 
id jam szpe fecerimus. In contumeliis nihil ita nos 
male aflicit , ut spectantium calculus : non enim par 
res est publice contumelia afüci, atque seorsim ; sed 
illas facile ferimus contumelias, qux in deserto, qua 
nemine teste vel sciente inferuntur. Sic non contu- 
melie natura est , qu:e male afficit, sed cum palam 
infertur : ut si quis publice honoret, et seorsim 
contumelia afficiat, ei gratiam habebimus. Itaque non 
in natura contumeliz dolor est , sed in spectantium 
calculo, ne hinc in contemptum cadatur. Quid igitur 
8! spéeclatlores pro nobis sint? annon tunc is, qui 
contumeliam infert, illam accipit, cum spectatores 
pro nobis caleulum ferunt? Dic mihi, utrum con- 
Lemnunt illi, cumne qui contumeliam infert, an eum 
qui illam accipit et tacet? Ira certe suggerit illum 
esse, qui contumeliam accipit. Nunc vero, cum ab 
animi motu liberi sumus, perpendamus ne tunc 
abripiamur. Utrum ergo damnamus omnes? Procul 
dubio contumeliam inferentem ; et si minor sit, 
etiam insanire illum dicemus ; si zequalis, desiperc ; 
δὶ major, neque sic approbabimus. Uter, quaso, 
approbatione dignus est, qui turbatur, agitatur, effe. 
ratur, contra communem naturam sic affectus; an is 
qui in tranquillitate degit, in portu ct in philosophia 
multa? annon hic angelo similis est , ille ne homini 
, quidem. Hic namque ne propria quidem potest mala 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


280 


portare , ille vero fert etiam aliena : liic ne teipsum 
quidem ferre potuit, ille potuit et alium : ille in nau- 
[ragio est, hic in tuto navigat ac secundo cursu navis 
fertur : neque enin permisit furoris ventum in vela 
incidentem , animi navem submerzere, sed lenis be- 
nignitatis aura, cum quiete multa illum in philoso- 
phix portum inducit. Et sicut in navi, qux» submer- 
gitur , nautze nesciunt qu:e abjiciant , an suórum an 
alienorum deposita, sed omnium pariter jacturam 
faciunt, pretiosorum, et minime talium; ubi vero 
tempestas sedata est , tunc secum reputantes quanta 
projecerint, lacrymantur, nec tranquillo aere fruun- 
tur, ob jacturam : ita et hic, cum spirat furor et 

tempestas excitatur, nesciunt qux debito ordine cji- 

cere oportcat ; ubi vero cessavitira, tunc recogitantes 

quanta abjecerint, damnum considerant , et quictem 
non sentiunt , memores verborum , quibus se deho- 
nestarunt, damnumque maximum passi sunt , non in 
pecuniis , sed in existimatione aquitatis et mansue- 
tudinis.Verz tenebrz sunt furor et ira. Dixit insipiens 
in corde suo, inquit, Non est Deus ( Psal. 43. 1). ld 
forte de irato opportune dicatur : dixit iratus, Non 
est Deus. Nam Secundum multitudinem ire sue mon 
querel ( Psal. 10. 4. sec. Hebr. ) , inquit. Pia enim 
cogitatio ingressa omncs depellit et pulsat, omnes 
transversos agit. Nisi tu magis doleas , quam is Cui 
contumclia infertur, infer illam, etiamsi nullus sit qui 
accuset : nisi conscienti: tribunal te seorsim ductum 
millies verberet. Cum ergo audieris contumelia affe- 
ctum, amarum nullum verbum protulisse, nonne hinc 
magis doles? Dic mihi, quomodo hominem mitem, 
humilem, modestum mille conviciis onerasti ? Hxc 
frequenter dicimus , neque opere completa videmes. 

Homo cum sis, hominem contumelia afficis? servus 
conservum? Sed quid hoc admiror, quando multi 
Deum ipsum contumelia afficiunt. 

4. Hoc vobis contumelia affectis sit. consolatio. 
Contumelia afficimini? Contumelia afficitur Deus; 
convicia fertis? Convicia fert Deus ; conspuimini * Sic 
et Dominus noster. In his ergo nobiscum est, in con- 
trariis non item. Neque enim umquam inique contu- 
melia affecit; absit; neque temere exprobravit nec 
Injuste agit. Itaque nos sumus qui consortes sumus, 
non vos. Contumeliam enim ferre, Dei est ; contume- 
liam vero temere inferre, dtmonis. Videte duas par- 
tes. Demonium habes (Joan. 7. 90), audivit Christus : 
alapa czsus est a servo principis sacerdotum ( 1d. 
18. 22). Itaque qui contumelia injuste afficiunt, cum 
illis stant : merito. Nam si Petrus satanas audivit 
(Marc. 8. 55), ob unum dictum , multo magis hi Ju- 
d:ei audient, cum Jud:eorum acta facient, ut et illi 
diaboli filii audierunt (Joan. 8. 44), quia diabolica fa- 
ciebant. Contumelia afficis, quis cum sis, dic mihi? 
Imo propterea contumelia afficis, quia nihil es : nullus 
enim qui homo sit, contumelia afficit. Atque ita, 
quod in pugnis dicitur, Tu quis es? ex adverso opor- 
tebat dici : verbi gratia, Contamelia affice, nihil enim 
es : nunc autem dicentibus nobis, Quis 65 tu qui con- 
turaelia afficis? Te melior, audiemus utique. Alqui 


21) 


χαίτοι εἷς τὴν ἑαυτοῦ ὕδριν τὸ πᾶν ἦν ἀλλ᾽ ὡς δῆθεν 
ἐξουσίαν λαδόντες αὐτοὶ τύπτουσιν, ἔργον ἀχρίτου 
θυμοῦ διὰ τὴν αἰσχύνην ποιοῦντες. Καὶ διὰ τί μὴ ἐκεῖ- 
vog ἀντετύπτησεδ, χαίτοι xal αὐτὸς ἐξουσίαν εἶχεν ; 
᾿Αλλ᾽ ἐπαιδεύοντο φιλοσοφεῖν. Οὐχ ἀντιτύπτε; δὲ, ὥστε 
xai τὸν διχαστὴν μαθεῖν, τίς fiv ὁ ἐπιειχέστερος. Οὐ 


μικρὰ τοῦτο ὥνησε τοὺς παρόντας " ἐδίδαξε γὰρ f) «s . 


τούτων ἐπιείχεια xal fj ἐχείνων θρασύτης, ὅτι τὰ τοιαῦ- 
τα διχαστιχῆς ψήφου δεῖται. ᾿Αλλ᾽ οὗτοι πάντα ἀτάχτως 
ποιοῦσι. Καὶ οὐχ εἴπεν, Οὐ δεῖ, ἵνα μὴ πάλιν χόπτωσιν 
αὑτόν * ἀλλ᾽, Οὐ θέλω. Κριτὴς γὰρ, φησὶν, ἐγὼ τούτων 
εἶναι οὐ βούιομαι" οὕτως ἐπιειχὴς ἦν ὁ ἀνήρ. Τοῦτο 
xaX Πιλᾶτος ἔλεγεν ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ" Ad6ece αὐτὸν 
ὑμεῖς, καὶ κατὰ τὸν νόμον ὑμῶν xplvate. Ὃ μὲν 
χατὰ τὸν νόμον ἠξίου χρίνειν αὐτοὺς, οἱ δὲ, ὥσπερ οἱ 
μεθύοντες καὶ οἱ μαινόμενοι, οὕτω διέκειντο. Διὰ τοῦτο 
ἐχωρίξετο τῶν ᾿Αθηνῶν, Ἐπειδὴ λαὸς ἦν ἐχδῖ πολύς. 
Ἐτύπτετο, xai οὐδὲν ἔλεγε. 

γ΄. Τοῦτον χαὶ ἡμεῖς μιμώμεθα * ἀντιτυπτήσωμεν τοὺς 
τύπτοντας" τῇ ἐπιειχείᾳ, τῇ σιγῇ, τῇ μαχροθυμί. 
Χαλεπώτερα ταῦτα τὰ τραύματα, μείζων dj πληγὴ xal 
φορτιχωτέρα᾽ οὐ γὰρ τὸ πλήττεσθαι τὸ σῶμα͵, ἀλλὰ τὸ 
τὴν διάνοιαν, χαλεπόν. Πολλοὺς πλήττομεν, ἀλλὰ ἐπειδὴ 
ἐν τάξει φιλίας, xat ἧδονται " ἂν δὲ τὸν τυχόντα πλήξης 
ὑδριστιχῶς, ἐπειδὴ τῆς χαρδίας ἥψω, σφόδρα ἐλύπησα: * 
οὕτω μᾶλλον τὴν χαρδίαν αὐτῶν πλήττομεν. Ὅτι δὲ 
μειζόνως ἐπιείχεια πλήττει θρασύτητος, φέρε ἀποδείξιο- 
μὲν ὡς δυνατὸν τῷ λόγῳ. Ἢ μὲν γὰρ σαφὴς ἀπόδειξις 
διὰ τῶν ἔργων xa τῆς πείρας ἐστίν * εἰ δὲ δοχεῖ, χαὶ τῷ 
λόγῳ τὴν ἐξέτασιν ποιησώμεθα, χαίτοι πολλάχις ἤδη 
ἐποιησάμεθα. Ἐν γὰρ ταῖς ὕδρεσιν οὐδὲν οὕτω; ἡμᾶς 
λυπεῖ, ὡς ἡ παρὰ τῶν ὁρώντων ψῆφος " οὐ γὰρ ἴσον 
δημοσίᾳ τε ὑόδρίζεσθαι xal ἰδίᾳ, ἀλλ᾽ ἐχείνας μὲν καὶ 
φέρομεν εὐχόλως τὰς ὕόδρεις, ὅταν ἐπ᾽ ἐρημίας, ὅταν 
μηδενὸς ὄντος τοῦ μαρτυροῦντος τοῦτο πάθωμεν, μηδὲ 
τοῦ συνειδότος. Οὕτως οὐχ ἣ τῆς ὕόρεως φύσις ἐστὶν ἡ 
δάχνουσα, ἀλλὰ τὸ ἐπὶ πάντων τοῦτο παθεῖν * ὡς eU γέ 
ttg τιμῶν ἐπὶ πάντων, ὑδρίζοι xax' ἰδίαν, xal χάριν 
εἰσόμεθα. Οὐχοῦν οὐχ ἐν τῇ τῆς ὕδρεως φύσει τὸ λυπη- 
ρόν ἐστιν, ἀλλ᾽ ἐν τῇ ψήφῳ τῶν ὀρώντων, ὥστε * μὴ δόξαι 
εὐχαταφρόνητον εἶναι. Τί οὖν, ἂν αὕτη ὑπὲρ ἡμῶν 1; 
οὐχὶ μᾶλλον ὁ ὑδρίζων ὕδρισται, ὅταν ὑπὲρ [299] ἡμῶν 
τὰς ψήφους φέρωσιν ; Εἰπέ μοι, τίνος χαταφρονοῦσιν οἱ 
παρόντες ; τοῦ ὑδρίζοντος, ἣ τοῦ ὑδρισθέντος καὶ σιγῶν- 
τος; Ὃ μὲν γὰρ θυμὸς ὑποδάλλει, ὅτι τοῦ ὑδριζομένου" 
νῦν δὲ, ὅτε χαθαροὶ τοῦ πάθους ἐσμὲν, ἴδωμεν, ἵνα μὴ 
τότε συναρπασθῶμεν. Τίνος οὖν χαταγινώσχομεν ἅπαντες; 
Ἑύδηλον ὅτι τοῦ ὑδρίζοντος" xXv μὲν ἐλάττων f, καὶ paí- 
νεσθαι αὑτὸν φήσομεν, ἂν δὲ ὁμότιμος, ἀνοηταίνειν, ἂν 
δὲ μείζων, οὐδ᾽ οὕτως ἀποδεξόμεθα. Τίς γὰρ, εἰπέ μοι, 
ἀποδοχῆς ἄξιος ; ὁ ταραττόμενος, ὁ χειμαζόμενος, ὁ Ex- 
θηριούμενος, ὁ πρὸς τὴν χοινὴν φύσιν οὕτω διαχείμενος, 
$6 ἐν γαλήνῃ xaX λιμένι χαὶ φιλοσορίᾳ πολλῇ ; οὐχ ὁ 
μὲν ἀγγέλῳ προσέοιχεν, ὁ δὲ οὐδὲ ἀνθρώπῳ; Ὁ μὲν 
γὰρ οὐδὲ τὰ οἰχεῖα δύναται βαστάσαι χαχὰ, ἐχεῖνος 
δὲ xai τὰ ἀλλότρια οὗτος οὐδὲ ἑαυτὸν ἐνεγχεῖν ἐδυ- 
νήθη, ἐχεῖνος δὲ χαὶ ἕτερον ὁ μὲν ἐν ναναγίῳ ἐστὶν, 
οὗτος δὲ ἐν ἀσφαλείᾳ πλεῖ, ἐξ οὐρίων αὐτῷ τῆς vrbs 
γερομένης " οὐ γὰρ εἴασε τὸ τοῦ θυμοῦ πνεῦμα τοῖς 
ἱστίοις ἐμπεσὸν ἀνατρέψαι τῆς διανοίας τὸ σχάος * ἀλλὰ 
λεπτῇ τις αὔρα xal ἡδεῖα προσπνεύσασα, τῆς ἀνεξιχα- 
χίας fj πνοὴ, μετὰ πολλῆς αὐτῷ τῆς ἡσυχίας ἐπὶ τὸν 

* AJius ἐχεῖνος ἐτύπτησε. b Jdem τοὺς ἀντιτύπτοντας. * Unus 
ὁρώντων ἐστὶν, ὥστε. 


ParTRoL. Gn. LX. 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XXXIX, 


τῆς φιλοσοφίας ἄγει λιμένα. Καὶ xatámp ἐν miuliy 
ναναγοῦντι οἱ ναῦται οὐχ ἴσασιν ἃ ῥίπτουσιν, ἄν 46 5)V 
οἰχείων ἄν τε τῶν ἀλλοτρίων λάδωσι παραχαταθήκαξ, 
ἀλλὰ πάντων ὁμοίως ἐχθολὴν ποιοῦνται τῶν ἐγχειμένων, 
τῶν τε τιμίων τῶν τε οὐ τοιούτων * ἐπειδὰν δὲ ὁ χειμμὼν 
παύσηται, τότε ἀναλογιζόμενοι ὅτα ἐξέθαλον, δακρύονσι 
καὶ τῆς γαλήνης οὐχ αἰσθάνονται διὰ τὴν ζημίαν τῆς 
ἐχδολῆς " οὕτω δὴ xal ἐνταῦθα, ὅταν ὁ θυμὸς πνεύσῃ, 
xai ὁ χειμὼν αἵρηται, οὐχ ἴσασιν ἐν τάξει ἐχδάλλειν τὰ 
δέοντα * ὅταν δὲ παύσηται ὁ θυμὸς, τότε ἀναλογιζόμενοι 
ποῖα ἐξέδαλον, ἐννοοῦσι τὴν ζημίαν χαὶ οὐχ αἰσθάνονται 
τῆς ἀναπαύσεως, τῶν ῥημάτων μεμνημένοι, δι᾽ ὧν xat. 
fioxovav ἑαυτοὺς xal τὰ μέγιστα ἐζημιώθησαν, οὐ κερὶ 
χρήματα, ἀλλὰ περὶ δόξαν ἐπιειχείας χαὶ πραότητος, 
"Ὄντως σχότος ἐστὶν ὁ θυμός. Εἶπεν ἄφρων, φησὶν, ἐν 
χαρδίᾳ αὐτοῦ" Οὐχ ἔστι Θεός. Táya καὶ περὶ τοῦ 
θυμουμένου τοῦτο εἰπεῖν εὔχαιρον, ὅτι εἶπεν ὁ θυμούμςε- 
voc* Οὐχ ἔστι Θεός. Κατὰ γὰρ τὸ πλῆθος, φησὶ, τῆς 
ὀργῆς αὐτοῦ obx ἐχζητήσει. Ὃς γὰρ ἂν ἐπεισέλθῃ 
λογισμὸς εὐσεδὴς, πάντας διωθεῖται xal διαχρούεται, 
πάντας ῥίπτει πλαγίους. Εἰ μὴ σὺ μᾶλλον ἀλγεῖς τοῦ 
ὑδρισθέντος, ὕδριζε, xàv μηδεὶς ὁ ἐγχαλῶν᾽ εἰ μὴ 
πὸ τοῦ d συνειδότος διχαστήριον ἰδίᾳ σε λαὸν μαστίζει 
μυρία. Ὅταν οὖν ἀχούσῃς, ὅτι ὁ ὑδριζόμενος οὐδὲν 
ἐξέδαλε ῥῆμα πιχρὸν, οὐχὶ ταύτη μᾶλλον ἀλγεῖς ; Εἰπέ 
μοι, πῶς ἄνθρωπον πρᾶον χαὶ ταπεινὸν, xal ἐπιειχῆ 
μυρίαις ἔπλυνας λοιδορίαις ; Ταῦτα λέγομεν συνεχῶς, 
οὐχ ὁρῶμεν δὲ ἐπιδειχνύμενα διὰ τῶν ἔργων. Ανθρω- 
πος ὧν ἄνθρωπον ὑδρίζεις , δοῦλος ὧν τὸν ὁμόδουλον ; 
᾿Αλλὰ τί τοῦτο θαυμάζω, ὅπον γε xai Θεὸν ὑόδρίζφυσι 
πολλοί: 

δ΄. Τοῦτο πρὸς ὑμᾶς ἔστω παραμυθία τοὺς ὑδριζομέ» 
νους. Ὑδρίζεσθε ; ὑδρίζεται χαὶ Θεός. Ὀγειδίζεσθε ; ὀνει- 
δίζεται καὶ Θεός. Διαπτύεσθε ; χαὶ γὰρ χαὶ ὁ Δεσπότης ὁ 
ἡμέτερος. Ἐν μὲν οὖν τούτοις ἡμῖν χοινωνεῖ, ἐν δὲ τοῖς 
ἐναντίοις οὐχ ἕτι. [500] Οὐ γὰρ Ὁδρισεν ἀδίχως ποτέ" μὴ 
γένοιτο" οὐδὲ ὠνείδισεν ἁπλῶς, οὐδὲ ἰ,δίχησεν. “Ὥστε $- 
μεῖς ἐσμεν οἱ χοινωνοῦντες, οὐχ ὑμεῖς. Τὸ μὲν γὰρ ὑδρι- 
ζόμενον φέρειν, Θεοῦ" τὸ δὲ ὑδρίζειν ἁπλῶς, δαίμονος. 
Ἵδετε τὰς δύο μερίξας. Δαιμόνιον ἔχεις, ἤχουσεν 6 
Χριστός" ἐῤῥαπίσθη ἀπὸ τοῦ δούλου τοῦ ἀρχιερέως. Οἱ 
ὑδρίζοντες τοίνυν ἀδίχως, μετ᾽ ἐχείνων * ἑστήχασιν" 
εἰχότως. El γὰρ ὁ Πέτρος χαὶ Σατανᾶς ἤχουσε δι᾽ ἕν ῥῇ- 
μα, πολλῷ μᾶλλον οὗτοι Ἰουδαῖοι ἀχούσονται, ὅταν τὰ 
Ἰουδαίων ποιῶσιν, ὥσπερ χἀχεῖνοι 6.260300 τέχνα, ἔπει» 
δὴ τὰ τοῦ διαδόλου εἰργάζοντο. Ὑδρίζεις, τίς ὧν, 
εἰπέ μοι; Μᾶλλον δὲ διὰ τοῦτο ὑδρίζεις, ἐπειδῇ οὐδὲν 
εἶ’ οὐδεὶς γὰρ ἄνθρωπος ὧν ὑδρίζει. “Ὥστε ὅ λέγεται 
ἐν ταῖς μάχαις, Σὺ τίς cT; ἐξ ἐναντίας ἔδει λέγεσθαι" 
οἷον, Ὕδριζε, λέγειν ἐχρῆν' οὐδὲν γὰρ εἶ’ voy δὲ λε- 
γόντων ἡμῶν, Ὡς τίς ὑδρίζεις ; Ὡς βελτίων σου, διὰ 
πάντων ἀχούειν ἔστι. Καὶ μὴν τὸ ἐναντίον ἔδει λέγειν’ 
ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ἡμεῖς χκαχῶς ἐρωτῶμεν, διὰ τοῦτο χἀχεῖνοι 
xaxü àmoxpivovcav ὥστε ἡμεῖς αἴτιοι. Ὡς μεγάλων 
γὰρ ἀνδρῶν ὄντων τῶν ὑδριζόντων, οὕτω λέγομεν’ Ὡς 
τίς ὑδρίζεις ; Διὰ τοῦτο χἀχεῖνοι οὕτως ἀποχρίνονται, 
Τοὐναντίον δὲ ἐχρῆν λέγειν ᾿Υόρίζεις ; ὕδριζε" οὐδεὶς 
γὰρ εἴ. Πρὸς δὲ τοὺς οὐχ ὑδρίζοντας τοῦτο μᾶλλον ἔδει 
λέγεσθαι" Ὡς τίς οὐχ ὑδρίζεις ; ὑπερέδης τὴν ἀνθρωπί- 
νὴν φύσιν. Τοῦτο εὐγένεια, τοῦτο ἐλευθερία, μηδὲν ἀν- 
ελεύθερων φθέγγεσθαι, χἂν ἄξιος T] τις ἀχούειν, Εἰπὲ δή 
μοι, πότοι οὐχὶ ἄξιοί εἰσιν ἀναιρεῖσθαι ; ᾿Αλλ᾽ ὅμως οὐ 


d Tres mss. et Savil., éyxa)ov $, τὸ τοῦς «4 Unus μετ’ 
ἐχεῖνον. 
18 


251 
ποιεῖ τοῦτο δι᾽ ἑαυτοῦ ὁ διχαστὴς, ἀλλ᾽ ἐρωτᾷ᾽ καὶ οὐδὲ 
τοῦτο δι᾽ ἑαυτοῦ. Ei δὲ διαλέγεσθαι ἀνθρώπῳ πονηρῷ 
οὐχ ἀνεχτὸν διχάζοντα, ἀλλὰ μέσῳ τινὶ χέχρηται, πολλῷ 
μᾶλλον ἡμᾶς τοὺς ὁμοτίμους ὑδρίζειν οὐ χρή" οὐ γὰρ 
οὕτω τῷ ὑδρίσαι πλεονεχτήσομεν αὑτῶν, ὡς τῷ διδα- 
χθῆναι, ὅτι ὑδρίσαμεν ξαυτούς. Τοὺς μὲν οὖν πονηροὺς 
διὰ τοῦτο οὔτε ὑδρίζειν χρὴ, τοὺς δὲ ἀγαθοὺς χαὶ Or 
ἕτερον, ὅτι οὐχ ἄξιοι * καὶ τρίτον, ὅτι ὑδριστὴν εἶναι 
οὗ χρή. Nov δὲ, ὅρα ὅσα γίνεται" ὑδρίζεται χαὶ ἐπη- 
ρεάζεται ἄνθρωπος, χαὶ ὁ ἐπηρεάζων ἄνθρωπος, χαὶ 
οἱ θεωροῦντες ἄνθρωποι. Τί οὖν ; τὰ θηρία δεῖ εἰς μέ- 
doy ἐλθεῖν xal διαλῦσαι ; τοῦτο γὰρ λείπεται. Ὅταν 
γὰρ οἱ τερπόμενοι τῇ ἀδιχίᾳ ἄνθρωποι iat, τοῖς θη- 
ρίοις ἡ χαταλλαγὴ λείπεται" ὥσπερ οὖν δεσποτῶν μα- 
χομένων ἐν οἰχίᾳ, λείπεται τοὺς οἰχέτας χαταλλάττειν 
(τοῦτο γὰρ 1j τοῦ πράγματος φύσις ἀπαιτεῖ, εἰ χαὶ ταύτῃ 
τάχα μὴ γίνεται) " οὕτω xal ἐνταῦθα. Ὑδρίζεις : εἰχό- 
τως " οὐδὲ γὰρ ἄνθρωπος cl. Διὰ τοῦτο ἔδοξε μέγα τι 
εἶναι ἡ ὕδρις, xak ἔδοξε τοῖς μεγάλοις προσήχειν' τὸ δὲ 
ἀνδραπόδοις μᾶλλον προσήχει, ὥσπερ τὸ εὐφημεῖν ἐλεν- 
ϑέροις ἐμπρέπει. Ὥσπερ γὰρ τὸ χαχῶς ποιεῖν ἐχεί- 
νων, οὕτω τὸ καχῶς πάσχειν [301] τούτων. Οἷόν ἐστι 
χλέπτρια δούλη τὰ τοῦ δεσπότου λαθραίως ὑφαιροῦσα, 
τοιοῦτόν τί ἐστι xal ἡ ὕδρις" xax ὡς ἂν εἴποι τις, χαθά- 


S. JOXNNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP., 


282 


περ ὃ χλέπτης σπουδῇ εἰσιὼν πανταχοῦ περιδλέπετα:ι 

ὑφελέσθαι τι σπουδάζων" οὕτω καὶ οὗτος πάντα περισχο- 

πεῖ, ἐχδάλλειν τι θέλων. Τάχα ἑτέρῳ τινι παραδείγματι 

αὐτὸν διαγράψωμεν. Ὥσπερ γὰρ εἴ τις σχεύη ἀχάθαρτα 

χλέπτων ἐξ οἰχίας, χαὶ ἐξάγων πάντων ἔμπροσθεν, οὐχὶ 

τὰ ὑφαιρεθέντα ἦσχυνε τοσοῦτον, ὅσον αὐτὸς ἑαντὸν, 

ταῦτα ὑφελόμενος xal ἐξάγων * οὕτω δὴ xal οὗτος, 

ἐχθαλὼν ἔμπροσθεν πάντων ἀχάθαρτα ῥήματα, οὐχὶ 
ἑτέρους ἤσχνυγεν, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν διὰ τῶν ῥημάτων, προ- 

αγαγὼν τοιαῦτα xai χαταῤῥυπάνας αὐτοῦ xaX τὴν γλῶτ- 
ταν xai τὴν διάνοιαν. Ταυτὸν γὰρ γίνεται, ὅταν πρὸς 
«οὺς πονηροὺς μαχώμεθα, ὥσπερ ἂν εἴ τις ἄνθρωπος 

τὸν ἐν σηπεδόνι ὄντα ὑπὲρ τοῦ πλῆξαι μολύνῃ ἑαυτὸν, 
χαθεὶς αὑτοῦ τὰς χεῖρας εἰς τὸν βόρδορον. Ταῦτα δὴ, 

παραχαλῶ, πάντα ἀναλογιζόμενοι, φεύγωμεν τὴν ἐν- 

τεῦθεν βλάδην, xal εὔφημον ἔχωμεν γλῶτταν, ἵνα χα- 

θαρεύοντες πάσης ὕδρεως, δυνηθῶμεν μετὰ ἀχρι- 

Θείας τὸν παρόντα βίον διανύσαι, χαὶ τῶν ἐπηγγελ- 

μένων ἀγαθῶν τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτὸν ἐπιτυχεῖν, χάριτι 
χαὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, 
μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, χρά- 
τος, τιμὴ, νῦν καὶ ἀεὶ, χαὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. 
'Aufjv. 





 OMIAIA M. 


Ὁ δὲ IlauAoc ἔτι προσμείνας ἡμέρας ἱχανὰς, τοῖς 
ἀδειῖφοῖς ἀποταξάμενος, é£éxAsc εἰς τὴν Συρίαν, 
καὶ σὺν αὐτῷ Πρίσκιλλα xal Ax)óJac, κειρά- 
μεγος τὴν χεραλὴν ἐν Κεγχρεαῖς" εἶχε γὰρ &0- 
χήν. 


α΄. "Opa πῶς ὁ νόμος χαταλέλυται 8, ὅρα πῶς τῷ συνει- 
. δότι χατέίχοντο. Τοῦτο Ἰουδαϊχὸν ἦν τὸ χείρασθαι τὰς χε- 
φαλὰς χατ᾽ εὐχήν. Πλὴν ἔδει χαὶ θυσίαν γενέσθαι, ἥτις οὐχ 
ἐγένετο μετὰ τὸ τυπτηθῆναι τὸν Συυσθένην. "Ἔδει ἀπελθεῖν 
αὐτόν. Διὸ χαὶ ἐπείγεται. Καὶ παραχαλούμενος μεῖναι 
παρ᾽ αὑτοῖς ἐν Ἐφέσῳ, οὐκ ἀνέχεται. Τίνος οὖν ἕνεχεν 
πάλιν τὴν ᾿Αντιόχειαν χαταλαμθάνει ; ᾿᾿Αγαδὰς γὰρ, 
φησὶ, καὶ ἀσπασάμενος τὴν 'ExxAno(ar, κατέδη εἰς 
Ἁγτιόχειαγ. Ἕπιθυμίαν εἶχε τῆς πόλεως, παθών τι 
ἀνθρώπινον πρὸς αὐτήν" ἐνταῦθα γὰρ ἐχρηματίσθησαν 
οἱ μαθηταὶ χαλεῖσθαι Χριστιανοὶ, ἐνταῦθα παρεδόθη τῇ 
χάριτι τοῦ Θεοῦ, ἐνταῦθα ἤνυσε πράγματα τὰ χατὰ τὸ 
δόγμα. Καὶ ὁ μὲν εἰς Συρίαν ἐξέπλει" τούτους δὲ ἀφ- 
ἧχεν εἰς “Ἔφεσον, εἰχότως, ὡς διδάξοντας. Τοσοῦτον αὐ- 
τῷ συγγενόμενοι χρόνον, πολλὰ ἔμαθον" xai ὅμως τῆς 
συνηθείας αὐτοὺς οὐχ ἀπήγαγεν οὐδέπω τῆς Ἰουδαϊχῆς. 
Ἰδοὺ καὶ γυνὴ τὸ ἴσον ἀνδράσι ποιοῦσα χαὶ διδάσχουσα. 
Διὰ τοῦτο ἐχωλύετο εἰς τὴν ᾿Ασίαν ἐλθεῖν, πρὸς τὰ χατ- 
επείγοντα, οἶμαι, ἐλαυνόμενος. "Opa γοῦν ἐνταῦθα xal 
παραχαλούμενον αὐτὸν μεῖναι, xal οὐκ ἀνεχόμενον, 
ἐπειδὴ ἠπείγετο ἀπελθεῖν. Οὐ μὴν ἁπλῶς αὐτοὺς 
εἴασεν, ἀλλὰ μετὰ ὑποσχέσεως " xol ὅπως, ἄχουε’ 
Κατήντησε [302] δὲ, φησὶν, elc "Ἔρεσον, καὶ ἐχείγους 
χατέλιπεν αὑτοῦ" αὐτὸς δὲ εἰσελθὼν εἰς τὴν συν- 
ἀγωγὴν, διεϊέχθη τοῖς ᾿Ιουδαίοις. Ἐρωτώντων δὲ 
αὑτῶν ἐπὶ πλείονα χρόνον μεῖναι παρ᾽ αὑτοῖς, οὐκ 
ἐπένευσεν, ἀ.1.}} ἀπετάξατο αὐτοῖς, εἰπών" Δεῖ με 
πάντως τὴν ἑορτὴν τὴν ἐρχομένην ποιῆσαι εἰς 'Ie- 
ροσόλυμα" πάϊιν δὲ ἀνακάμψω πρὸς ὑμᾶς τοῦ Θεοῦ 
θέλοντος. Καὶ ἀνήχθη ἀπὸ τῆς Ἐφέσου, καὶ xacsA- 


* Unus χαταλύεται. 


θὼν εἰς Καισάρειαν, áva6àc, καὶ ἀσπασάμενος τὴν 
Ἐχχιϊησίαν, κατέδη εἷς Avtióysiar: καὶ ποιήσας 
χρόνον τινὰ, ἐξη.1θ6 διερχόμενος καθεξῆς τὴν Γα- 
ζατικὴν χώραν καὶ Φρυγίαν, ἐπιστηρίζων πάντας 
τοὺς μαθητάς. Καὶ ὅρα, ἐχείνους τοὺς τόπους χατ- 
ελάμδανεν, οἷς ἐπέδη πρὸ τούτου. Ιουδαῖος δέ τις 
᾿Αποιιλὼς ὀνόματι, ᾿Αλεξανδρεὺς τῷ γένει, ἀνὴρ 
όγιος, κατήγτησεν εἷς Ἔφεσον, δυνατὸς ὧν ἐν ταῖς 

Γραφαῖς. Ἰδοὺ χαὶ λόγιοι ἠπείγοντο χηρύττειν, καὶ 

ἀποδημοῦσι λοιπὸν οἱ μαθηταί. Ὁρᾷς ἐπίδοσιν τοῦ 

χηρύγματος: Οὗτος ἦν κατηχημένος τὴν ὁδὸν τοῦ 
Κυρίου, καὶ ζέων τῷ Πνεύματι ἐλάλει, καὶ ἐδίδασχεν 
ἀχριδῶς τὰ περὶ τοῦ Κυρίου, ἐπιστάμενος μόνον τὸ 
βάπτισμα Ἰωάννου. Οὗεός τε ἤρξατο παῤῥησιάξ- 
σθαι ἐν τῇ συναγωγῇ. ᾿Ακούσαγτες δὲ αὐτοῦ Ἀχύ- 
Jac καὶ Πρίσκιλλα, προσδλάδοντο αὐτὸν, καὶ 
ἀχριδέστερον αὑτῷ ἐξέθεντο τὴν τοῦ Θεοῦ ὁδόν. 
Εἰ τὸ βάπτισμα Ἰωάννου μόνον ἠπίστατο οὗτος, πῶς 
τῷ Ηνεύματι ἔζει; τὸ γὰρ Πνεῦμα οὐχ οὕτως ἐδίδοτο. 
Εἰ δὲ καὶ οἱ μετὰ τοῦτον ἐδεήθησαν τοῦ βαπτέσματος 
τοῦ Χριστοῦ" πολλῷ μᾶλλον οὗτος ἐδεήθη ἄν. Τί οὖν 
ἔστιν εἰπεῖν ; οὐδὲ γὰρ ἁπλῶς ἐφεξῆς ἔθηχεν ἀμφότερα 
ὃ συγγραφεύς. Ἐμοὶ δοχεῖ εἷς οὗτος εἶναι τῶν ἐχατὸν 
εἴχοσι τῶν μετὰ τῶν ἀποστόλων βαπτισθέντων ἣ εἰ μὴ 
τοῦτο, ὅπερ Emi τοῦ Κορνηλίου γέγονε, γεγένηται καὶ 
ἐπὶ τούτου. ᾿Αλλ᾽ οὐ βαπτίζεται, ἀλλ᾽ ὅτε ἀχριδέστερον 
αὐτῷ ἐξέθεντο. Τοῦτο δὲ εἶναί μοι ἀληθὲς: φαίνεται, ὅτε 
xai βαπτισθῆναι αὐτὸν ἔδει" ἐπεὶ οἱ δώδεχα b ol. ἄλλοι 
οὐδὲν ἤδεσαν ἀχριδὲς, οὐδὲ τὰ περὶ τοῦ Ἰησοῦ. Εἰκὸς δὲ 
αὐτὸν χαὶ βαπτισθῆναι. Πλὴν εἰ καὶ αὐτοὶ οἱ Ἰωάννου 
μετὰ τὸ βάπτισμα πάλιν ἐδαπτίζοντο, ἔδει καὶ τοὺς μα- 
θητὰς τοῦτο ποιῆσαι. Βουλλομέγου δὲ αὐτοῦ διελθεῖν 


δὶς τὴν Ἀχαΐαν, προτρεψάμενοι οἱ ἀδελφοὶ ἔγραψων 


b Lege οἱ ἑκατὸν εἶχοσι. Qua. enim ratione de duodecim 
hoc dici possit ἢ Ενιτ, 


251 


contrarium dici oportebat ; sed quia nos male inter- 
rogamus, ideo illi male respondent : itaque nos in 
causa sumtus, Ac si enim illi contumeliosi magni qui- 
dam viri essent, ita loquimur : Quis est qui contume- 
liam inferas? ldeo illi sic respondent. Contrarium 
vero oportebat dicere : Contumelia afficis ? contume- 
,lia affice; nullus enim es. Ad illos vero, qui contu- 
melia non afficiunt, potius dicendum erat : Quis es, 
qui contumelia non afficis? humanam naturam trans- 
cendisti. Hoc nobilitas est, nihil illiberale loqui , 
etiamsi quis audire sit dignus. Dic vero mihi , quot 
non sunt digni ut occidantur? neque tamen per se hoc 
judex facit, sed interrogat, neque per seipsum. Si au- 
tem homini improbo judex non dignatur per se loqui, 
sed medio quopiam utitur, multo magis nos oportet 
pares non contumelia aflicere : non enim ita illis prze- 
ponendi erimus , si illos contumelia afficiamus, ut si 
doceamur, quod nos ipsos contumelia affecerimus. 
Malos ergo ideo contumelia afficere non oportet, bo- 
nos autem alia quoque de causa, quod non contume- 
lia digni sint; tertio autem quia contumeliosum esse 
non oportet. Nune autem vide quanta fiant : contume- 
lia et damno afficitur homo, necnon is qui ledit , et 
spectatores. Quid ergo? nuin. feras in medium acce- 
dere oportet, et rem dissolvere? hoc enim restat. 
Cum enim homines sunt ii, qui in iniquitate delectan- 
tur, feris reconciliatio reservatur : quemadmodum 
heris domi pugnantibus, restat ut domestici illos re- 


IN ACTA APOSTOLORUM. IIOMIL. XL. 


2823 
concilient ( hoc enim natura rei exigit , etiamsi forte 
hac ratione non (iat) : sic et lioc casu, Conwmelia af- 
ficis? et jure quidem ; non enim homo es. Ideo ma- 
gnum quidpiam esse visa est contumelia , ct magnis 
congruere : servis autem magis competit, ut bene lo- 
qui liberos decet. Sicut enim male facere ad illos per- 
inet, sic ad hos mala pati. Exempli causa, ancilla 
raptrix est, qu;e res domini raptim subripit : talis est 
et contumelia : οἱ ut quis dixerit, fur ingressus stu- 
diose ubique observat , aliquid auferre curans : sic ct 
iste omnia circumspicit , ut aliquid eripiat. Alio forte 
exemplo ipsum depingemus. Quemaumodum si quis 
vasa immunda domi furetur, et eoram omnibus edu- 
cat , non tam illum deturpat furtum, quam ipse se- 
melipsum, dum hzc aufert : sic et iste, impura verba 
coram omnibus proferens, non alios verbis deturpat, 
sed scipsum , talia proferens faedansque et se et lin- 
guam et mentem. Idipsum enim fit, quando adversus 
malos pugnamus , ac si quis in putredine versantem 
ut feriat, seipsum coiuquiact, manus in canum de- 
mittens, Hiec. omnia , quxso, cogitantes , fugiamus 
hoc damnum, et bonam habeamus linguam, ut puri 
ab omni contumelia , possimus vitam przxsentem di- 
ligenter transigere, et promissa diligentibus Deum 
bona consequi, gratia et benignitate Domini nostri 
Jesu Christi, quicuro Patri et Spiritui sancto, gloría, 
imperium, honor, nunc et semper, et in secula δ8:- 
culorum. Amen. 





HOMILIA XL. 


Cas. 18. v. 18. Paulus autem cum adhuc mansiss.t 
dies multos fratribus valedicens, navigavit in Syriam, 
et cum illo l'riscilla et Aquila qui sibi Lotonderat in 
Ceuchreis caput ; habebat enim votum. 

4. Vide quomodo lex soluta est; vide quomodo 
conscientia detinebantur : Judaicum enim erat caput 
tondere ex voto. Verumtamen oportebat etiam sacri- 
ficium fieri : quod non est oblatum post verberatum 
Sosthenem. Oportebat abire illum ; ideo et festinat. 
Et rogatus apud illos Ephesi manere, non annuit. Cur 
ergo rursus Ahtiochiam concedit? Nam Ascendens , 
inquit, cum salulassel Ecclesiam, descendit Antiochiam. 
Hugano quodam affectu civitatem illam prosequeba- 
tur : ibi enim appellati sunt discipuli Christiani , ibi 
traditus est gratix Dei, ibi dogmatis negotia peifecit. 
Et ille quidem in Syriam navigavit ; illos vero Epliesi 
reliquit : et merito quidem, utpote docturos. Qui 
tanto tempore cum illo versantes , multa didicerani : 
attamen nondum illos a consuetudine Judaica abduxe- 
rat. Ecce mulier idem quod viri facit, et docet. Pro- 
pterea. prohibetur in Asiam venire, ad ea, opinor, 
quie magis urgebant impulsus. Vide namque illum hie 
rogatum ut maneret, nec morem gerentem, «quia ur- 
gebatur ut discederet. Nec simpliciter illos reliquit , 
sed eum promissu revertendi : quomodo autem, audi. 
19. Dcvenitque , inquit, Ephesum et illos ibi reliquit : 
ipse vero ingressus in synagogam, disputavit cum Ju- 
decis. 90. Itogantibus autem cis, ut ampliori tempore 


maneret apud. illos , non annuit, 21. sed valedixit eis, 
dicens : Oportet me omnino festum , quod instat , agcre 
Jerosolimis ; iterum autem. reverlar ad vos, Dco vo- 
leute : et solvit ab. Epheso. 22. Et profectus Caesaream, 
cum ascendisset, et salutasset Ecclesiam, descendit An- 
tiochiemin ; 95. ibique aliquanto transacto tempore, exivit 
transiens deinde per Galaticam regionem et Phrygiam , 
confirmans omnes discipulos. Vide , iterum venit ad 
loca, quz ante adierat. 24. Judmus autem quidam 
Apollo nomine, Alexandrinus genere , vir eloquens , de- 
venit Ephesum, potens in Scripturis. Ecce οἱ eruditi 
predicare nituntur, e! demum discipuli peregrinaa- 
tur. Viden' incrementum praxdicationis? 25. Hic erai 
edoctus viam Doinini, cl [ervens Spiritu loquebatur, et 
docebal diligenter ea , que sunt Domini , sciens tantum 
buptisma Joannis. 260. Hic cepit libere loqui in. syna- 
goga. Audientes autem illum Aquila et Priscilla, assum- 
pserunt eum, et diligentius exposuerunt ci viam Domini. 
Si hic baptisma Joannis tantum sciebat, quomodo fer- 
vebat Spiritu? Spiritus euim non ila dabatur. Si au- 
tem. qui post illum fuerunt, opus habuere Cliristi 
baptismo, multo magis hic opus habuisset. Quid ergo 
dicendum? neque enim sine causa utrumque posuit 
scriptor. Videtur mihi hunc esse unum ex centum vi- 
cinti (Act. 1. 15), qui cum apostolis baptizati sunt : 
vel si non ita sit, quod in Cornelio, in hoc quoque 
factum est. Sed non baptizatur, donec illi accuratius 
exposuerünt. lloc mihi verum esse vidctur, quia 


955 
baptizari illum oportebat, quoniam duodecim alii ni- 
hi] perfecte noverunt, neque ea qua Jesum specta - 
bant. Verisimile est autem ipsum baptizatum fuisse. 
Creterum si Joanuis discipuli post acceptum baptisma 
denuo baptizabantur, oportebat etiam discipulos hoc 
facere. 91. Cum vellet autem transire in Achaiam , ex- 
hortati fratres scripserunt discipulis ut reciperent illum. 
Qui cum venisset, contulit multum iis , qui crediderant 
per gratiam, 98. Vehementer enim Judaos revincebat 
publice, ostendens per Scripturas Jesum esse Christum. 
(Cap, 19.)4. Factum est autem, cum. Apollo esset Corin- 
thi, ut Paulus. peragratis superioribus partibus veniret 
Ephesum, et inveniret quosdam discipulos, 2. dixitque 
eis : Si Spiritum sanctum accepistis credentes? llli autem 
dixerunt ei : Sed neque si Spiritus sanclus est, audivi- 
mus. ὅ. Dixitque ad illos : In quo ergo baptizati estis ? 
Illi autem dixerunt : In Joannis baptismate. ἃ. Dixitque 
Paulus : Joannes quidem baptizavit baptismo paniten- 
tie , populo dicens, ut in eum, qui venturus erat post 
ipsum, crederent; id est, in Christum Jesum. 5. Au- 
dientes autem baptizati sunt in nomine Domini Jesu. 6. 
Et cum imposuisset illis manus Paulus , venil Spiritus 
sanctus super illos, loquebanturque linguis el propheta- 
bant. 7. Erantque omnes viri quasi duodecim. Multum 
hi ab illo differebant, qui neque sciebant Spiritum 
sanctum esse. Ili igitur qui diligentius illi exposue- 
runt viam Domini, przmittunt etiam literasque dant. 
Volebat igitur et ipse in Achaiam venire; sed ante- 
quam illum fratres exhorlati essent, ac literas ei de- 
dissent, non recedit. Qui wu venit, inquit, contulit 
niultum iis , qui crediderant : vehementer enim Judaos 
revincebut publice, ostendens per Scripturas Jesum esse 
Christum. Hinc ostendit quam potens in Scripturis 
esset Apollo : Jud;eos enim vehementer reprimebat 
(hoc enim sibi vult illud, Bevincebat) ; credentibus 
vero fiduciam indebat ut in fide starent. Factum est 
autem , inquit, ut Paulus, peragratis superioribus par- 
tibus , veniret Ephesum. Sunt autem illze juxta Caesa- 
ream, et ultra. Et invenit quosdam discipulos, dixitque 
eis : Si Spiritum sanclum accepistis credentes ? Quod 
autem lii non crederent in Christum, palam est ex eo, 
quod dicant, /n eum, qui venturus erat post ipsum , ut 
credant. Neque dixit, Nihil est baptisma Joannis ; sed, 
imperfectum est. Neque illud sine causa addidit, sed 
ut doceret suaderetque eis, ut in nomine Jesu bapti- 
zarentur : quod etiam faciuat, et Spiritum accipiunt 
ex impositione manuum Pauli.Cum iémposuisset, inquit, 
illis manus Paulus, vcnit. Spiritus sanctus. super eos. 
liaque ii. Spiritum accipiebant, quibus manus impo- 
nebat. Verisimile igitur est illos Spiritum habuisse, 
nec apparuisse, nisi ex operatione, et ex eo quod lo- 
querentur linguis. 

2. Sed ea, qux superius lecta sunt, repetamus. 
Paulus autem navigavit in Syriam, inquit , et cum illo 
Priscilla et Aquila, quos, cum pervenisset Ephesum, 
ibi reliquit. Vel quia nolebat illos circeumducere, ideo 
reliquit : vel potius, ut doctores manerent Ephesiis. 
Ipsi vero postea Corinthi habitarunt, de quibus etiam 
magnifico testificatur, el Romanis scribens salutat 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


981 


ipsos. Quare videtur mihi ipsos postea venisse Ro- 
mam, utpote qui libenter frequentarent loca, unde 
ejecti fuerant sub Nerone. Et descendens, inquit, Ca- 
saream, cum ascendisset et. salutaeset Ecclesiam, de- 
scendit. Antiochiam , exactoque ibi aliquanto tempore , 
exiit, pertransiens Galaticam exinde regionem et Phry- 
giam. Videtur mihi fideles illic. conventus egisse :' 
non enim statim illos abstrahebant. Vide autem quo- 
modo illos urgeat. Et has regiones iterum pertransit, 
uL presentia sua discipulos confirmet. Judas vero 
quidam, inquit, Apollo nomine, venit Ephesum, potens 
in Scripturis. Homo diligens erat; ideoque percgri- 
nabatur. Qui cum venisset, inquit, in. Achaiam, vehe- 
menter revincebat Judaeos publice. De quo Paulus di- 
cebat : De Apollo autem fratre (4. Cor. 16. 42). Quod 

publice redargueret, hinc fiducia ostendebatur ; quod 

vehementer facultas enitebat ; quod ex. divinis Scri- 

pturis ostenderet , experientia monstrabatur. Neque 
enim dicendi libertas aliquid perficit, absente facul- 
tate; neque facultas absente libertate. Ergo non sine 
causa Aquilam reliquit Ephesi, sed propter Apollo 
forsan Spiritus hoc dispensavit, ut fortior ascenderet 
Corinthum. Et cur huic nihil fecerunt , in. Paulum 
autem insurgunt ἢ Sciebant illum coryphzeum esse ; 
vel quia magnum erat viri nomen. Assumentes autem 
illum, inquit, Aquila et Priscilla , diligentius exposue- 
runt ei viam Dei. Vide quomodo omnia fide perfice- 
rentur et nusquam invidia, nusquam livor : Aquila 
docet ; imo potius ipse docetur. Etenim aliquanto 
tempore cum illo versantes, sic edocti sunt, ut etiam 
alios docere possent. Cum autem vellet ipse transire in 
Achaiam, inquit, scripserunt discipulis, ut reciperent 
eum. Cur literas scribant indicat : Ut illum recipient, 

inquit. 

Quantum baptisma Christi prestet. baptismati Joen- 
nis. — Et unde liquet illos, cum Ephesi essent, ba- 
ptisma Joannis habuisse? Quia interrogati, Im quo ba- 
ptizati estis ? dicunt : In. Joannis baptismate. Forsan 
tunc Jerosolymam se contulerant, et abierunt et ha- 
ptizati sunt ; sed etiam baptizati, Jesum non sciebant. 
Nec dicit eis, Creditis in Jesum? sed quid? Si Spiri- 
(um sanctum accepistis ? sciebat enim quod non babe 
rent. Et vult id illos dicere, ut scientes quid sibi 
deesset, id petereut. Et imponente, inquit, illis Pewulo 
manus, venit Spiritus sanctus super eos, et loquebantur 
linguis et prophetabant. Ab ipso baptismo prophetant. 
Hoc autem Joannis baptisma non babebat ; ideoque 
imperfectum. erat. Ut porro his digni haberentur, 
praeparavit illos. Itaque hoc volebat Joannes cum ba- 
ptizabat, ut crederent in venturum post ipsum. Ilinc 
ostenditur magnum dogma, quod qui baptizantur, 
perfecte a peccatis purgentur. Nisi enim purgarentur, 
Spiritum non acciperent, non statim charismatibus 
dignarentur. Et vide quod duplex tunc charisma sive 
donum fuerit, et Jingux ct proplietiz. Recte autem 


dixit baptisma Joannis poenitentiz esse , non autem 


remissionis : erigens illos suadensque eis, hoc va- 
cuum íuisse baptismum illum : nam posterius dati 
baptismi opus erat remissio illa. Et quomodo qui Spi- 


235 
.toic μαθηταῖς ἀποδέξασθαι αὑτόν. Ὃς παραγεγόμε- 
voc συγεῦδά.ϊετο πο.ῖὺ τοῖς πεπιστευκόσι διὰ τῆς 
χάριτος. Εὐτόνως γὰρ τοῖς ᾿Ιουδαίοις διακατηλέγξ 
χετο Onpo€ig, ἐπιδεικνὺς διὰ τῶν Γραφῶν slvat 
τὸν Χρισεὸν Ἰησοῦν. Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ τὸν 'AzoA- 
Ai εἶναι ἐν Κορίνθῳ, IlavAor διειϊθόντα τὰ ἀγωτε- 
ρικὰ μέρη, ἐλθεῖν εἰς "Ἔφεσον. Καὶ εὑρών τινας 
μαθητὰς, εἶπε πρὸς αὐτούς" Εἰ Πνεῦμα ἅγιον àAd- 
ἔετε πιστεύσαντες ; Οἱ δὲ εἶπαν πρὸς αὐτόν" "AAA 
οὐδὲ el Πγεῦμα ἅγιόν ἔστιν, ἠκούσαμεν. ΕἾπέ τε 
πρὸς αὐτούς" Εἰς τὶ οὖν ἐδαπτίσθητε; Οἱ δὲ εἶπον" 
Εἰς τὸ "Iodyvov βάπτισμα. Εἶπε δὲ Παῦλος" Ἰωάν- 
γῆς μὲν ἐδάπτισε βάπτισμα μεταγοίας, τῷ Aag .1έ- 
γων, elc τὸν ἐρχόμενον μετ᾽ αὑτὸν ἵγα πιστεύσωσι" 
τουτέστιν, εἰς τὸν Χριστὸν Ἰησοῦν. Ἀκούσαντες δὲ 
ἐδαπείσθησαν εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ. Καὶ 
ἐπιθέντος αὐτοῖς τοῦ Παύνου τὰς χεῖρας, ἦ.108 τὸ 
Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐπ᾿ αὐτούς" ἐάλουν τὸ γλώσσαις 
καὶ [305] προερήτευον. Ἦσαν δὲ οἱ πάντες ἄγδρες 
ὡσεὶ δεκαδύο. Πολλῷ οὗτοι Exelvou διεστήκασιν, οἱ μη- 
δὲ εἰ Πνεῦμα ἅγιόν ἔστιν εἰδότες. Οὗτοι οὖν, οἵ xol 
ἀχριδέστερον αὑτῷ ἐξέθεντο τὴν ὁδὸν τοῦ Kuplou, xal 
προπέμπουσι, καὶ γράμματα ἐπιδιδόασιν. Ἐδούλετο 
μὲν οὖν χαὶ αὐτὸς ἀπελθεῖν εἰς 'Ayatav: πρὸ δὲ τοῦ 
προτρέψαι, καὶ γράμματα δοῦναι αὐτῷ τοὺς ἀδελφοὺς, 
οὐκ ἀναχωρεῖ. "Oc παραγενόμενος cvve6dAeco, φησὶ, 
τοῖς πεπιστευχόσιν" εὐτόνως γὰρ διακατη,1έγχετο 
δημοσίᾳ ἐπιδεικνύων διὰ τῶν Γραφῶν slvat τὸν Χρι- 
στὸν Ἰησοῦν. Ἔντεῦθεν πῶς fv δυνατὸς ἐν ταῖς Γρα- 
φαῖς ᾿Απολλὼς δείχνυσι. Τοὺς μὲν γὰρ Ἰουδαίους σφό- 
ὃρα ἑπεστόμιζε (τοῦτο γάρ ἔστι τὸ, AuaxaenAéTqysco), 
τοὺς δὲ πιστεύοντας θαῤῥεῖν μᾶλλον ἑποίει, καὶ ἴστα- 
σθαι πρὸς τὴν πίστιν. Ἐγένετο δὲ, φησὶ, Παῦλον 
διελθόντα τὰ ἀνωτεριχὰ μέρη &AO0sir εἰς "Egscov. 
Ταῦτα δὴ τὰ κατὰ Καισάρειαν χαὶ τὰ λοιπά. Καὶ εὑρών 
τινας μαθητὰς, εἶπε πρὸς αὐτούς" Εἰ Πνεῦμα ἅγιον 
ἐλάδετε πιστεύσαντες; “Ὅτι οὐδὲ εἰς Χριστὸν ἐπί- 
στευον οὗτοι, δῆλον Ex τοῦ εἰπεῖν’ Εἰς τὸν épyópevov 
pec αὑτὸν, ἵνα πιστεύσωσι. Kol οὐχ εἶπεν, Οὐδέν 
ἐστι τὸ βάπτισμα Ἰωάννου" ἀλλ᾽ ὅτι ἀτελές. Καὶ οὐδὲ 
τοῦτο προσέθηχεν ἁπλῶς, ἀλλ᾽ ἵνα διδάξῃ καὶ πείσῃ ab- 
τοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ βαπτισθῆναι" ὃ xal ποιοῦ - 
ct, xaX τὸ Πνεῦμα λαμθδάνουσι τῇ ἐπιθέσει τῶν χειρῶν 
Παύλου. Ἐπιθέντος γὰρ, φησὶν, αὐτοῖς τοῦ Παύιϊου 
τὰς χεῖρας, ἦ.θε τὸ Πγεῦμα τὸ ἅγιον ἐπὶ αὑτούς. 
"Ὥστε οἷς ἐπετίθει τὰς χεῖρας, τὸ Πνεῦμα ἐλάμθανον. 
Εἰχὸς τοίνυν ἦν Πνεῦμα μὲν αὐτοὺς ἔχειν, μὴ qalve- 
σθαι δέ- ἀλλ᾽ x τῆς ἐνεργείας xat ἀφ᾽ ov γλώσσαις ἐλά- 
λουν, τοῦτο ἐνέφαινον. 


β΄. ᾿Αλλ’ ἴδωμεν ἄνωθεν τὰ ἀνεγνωσμένα. Ὁ δὲ Παῦ- 
Aoc ἐξέπλει εἰς τὴν Συρίαν, φησὶ, καὶ σὺν αὑτῷ 
Πρίσκιλλα καὶ Ἀκύλας, οὺς xaX καταντήσας εἰς Ἔψφε- 
σον κατέλιπεν αὐτοῦ. Ἢ ὅτι οὐχ ἐδούλετο περιάγειν αὐ-- 
τοὺς, xat διὰ τοῦτο κατέλιπεν’ ἢ μᾶλλον ἵνα διδάσχα- 
λοι μένωσι τοῖς ἐν Ἐφέσῳ. Αὐτοὶ δὲ μετὰ ταῦτα τὴν 
Κόρινθον ᾧχησαν, οἷς καὶ μεγάλα μαρτυρεῖ, xai 'Po- 
μαίοις ἐπιστέλλων προσαγορεύει αὐτούς. Ὅθεν μοι δο- 
χεῖ μετὰ ταῦτα αὐτοὺς εἰς Ῥώμην ἀπελθεῖν, ἅτε ἐμφι- 
λοχωροῦντας τοῖς τόποις ἐχείνοις, ὅθεν ἐξέπεσον ἐπὶ 
Νέρωνος. Ba) καταθὰς, φησὶν, elc Καισάρειαν, áva- 
δὰς xal ἀσπασάμενος τὴν» Ἐκκλησίαν, xacé6n εἰς 
Δετιόχειαν, καὶ ποιήσας zperor τινὰ, ἐξηῖθε, διερ- 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XL. 


934 


χόμεγος τὴν Γαλατικὴν καθεξῆς Xopav καὶ dpv- 
qiay. Ἐμοὶ δοχοῦσι χαὶ οἱ πιστοὶ ἔτι ἔχεξ συνάγεσθαι" 
οὗ γὰρ εὐθέως αὐτοὺς ἀπέσπων. Ὅρα δὲ πῶς αὐτοὺς 
ἐπείγεται. Καὶ ταύτας τὰς χώρας πάλιν διέρχεται, 
ὥστε τῇ παρουσίᾳ βεδαιῶσαι τοὺς μαθητάς. Ἰουδαῖος 
δέ τις, φησὶν, ᾿Δποιλλὼς ὀγόματι, κατήντησεν sic 
Ἔφεσον, δυνατὸς ὧν ἐν ταῖς Γραφαῖς. Διεγηγερ- 
μένος ἦν ὁ ἄνθρωπος “ διὸ καὶ ἀποδημίας στέλλεται 
ὑπὲρ τούτου αὐτοῦ. Ὃς παραγεγόμεδγος, φησὶν, εἰς 
Ἀχαΐαν, εὐτόνως διακατηέγχετο τοῖς Ἰουδαίοις 
δημοσίᾳ. Περὶ τούτου γράφων ἔλεγε" Περὶ δὲ 'Axod- 
Ai τοῦ ἀδελφοῦ. Τῷ μὲν οὖν δημοσίᾳ [504] ἐλέγχειν, f) 
παῤῥηςία ἐδείχνυτο᾽ τῷ δὲ εὐτόνως, ἢ δύναμις ἐδηλοῦτο’ 
τῷ δὲ ἐκ τῶν θείων Γραφῶν ἐπιδεικνύειν, ἡ ἐμπειρία. 
Οὔτε γὰρ ἡ παῤῥησία τι συντελεῖ χαθ' ἑαυτὴν 5, οὐκ 
οὔσης δυνάμεως, οὔτε ἡ δύναμις, οὐχ οὔσης παῤῥησίας. 
"Apa οὐκ εἰχῇ ᾿Ακύλαν χατέλιπεν εἰς "Ἔφεσον, ἀλλὰ 
διὰ τὸν ᾿Απολλὼ τάχα τὸ Πνεῦμα τοῦτο χονόμησεν, 
ὥστε ἰσχυρότερον ἐπιδῆναι τῇ Κορίνθῳ. Καὶ τί δήποτε 
τούτῳ μὲν οὐδὲν ἐποίησαν, Παύλῳ δὲ ἐπιτίθενται ; "Hoe- 
cav, ὅτι Exstvog ὁ χορυφαῖος fjv: f] καὶ ὅτι πολὺ τὸ bvo- 
μα τοῦ ἀνδρὸς fjv: Προλαδόμενοι δὲ, φησὶν, αὑτὸν 
Ἀχύμας καὶ Πρίσκιλ1α, ἀχριδέστερον αὑτῷ ἐξέθεν- 
το τὴν τοῦ Θεοῦ ὁδόν. Ὅρα πῶς πάντα πίστει ἐγίνε- 
το, xo οὐδαμοῦ φθόνος, οὐδαμοῦ βασχανία: 'Axülag 
διδάσχει, μᾶλλον δὲ καὶ οὗτος διδάσχεται, Καὶ γὰρ χρό- 
νον αὑτῷ συγγενόμενοι οὕτως ἐδιδάχθησαν, ὡς xai ἄλ-. 
λους ἱκανοὺς εἶναι διδάσχειν. BovAopévov δὲ αὑτοῦ 
διειλθεῖν, φησὶν, εἰς τὴν ᾿Αχαῖαν,, ἔγραψαν τοῖς μαθη- 
ταῖς ἀποδέξασθαι αὐτόν. Τίνος ἕνεχεν γράμματα πέμ- 
πουσιν, ἐρμηνεύει" "Iva, φησὶν, αὐτὸν ἀποδέξωγ- 
ται. | 


Καὶ πόθεν δῆλον ἐχείνους ἐν Ἐφέσῳ ὄντας τὸ βάπτισμα 
ἔχειν Ἰωάννου ; Ὅτι ἐρωτώμενοι, Elc τί ἐδαπτίσθητε, 
Εἰς τὸ Ἰωάγγου, λέγουσι, βάπτισμα. “Ἴσως ἐπεδήμησαν 
τοῖς Ἱεροσολύμοις τότε, xai ἀπῆλθον, xai &6amtloavto: 
ἀλλὰ xai βαπτισθέντες, τὸν Ἰησοῦν οὐχ ἠπίσταντο. Καὶ 
οὗ λέγει αὐτοῖς" Πιστεύετε εἰς τὸν Ἰησοῦν; ἀλλὰ τί; 
Εἰ Πνεῦμα ἅγιον ἐλάδετε ; fiber γὰρ, ὅτι οὐχ εἶχον.. 
Καὶ βούλεται αὐτοὺς εἰπεῖν, ἵνα μαθόντες ὧν ἀπεστέ- 
ρῆνται, αἱτήσωσι. Καὶ ἐπιθένγτος αὐτοῖς, φησὶ, τὰς 
χεῖρας τοῦ Παύλου, ἦ.1θε τὸ Πγεῦμα τὸ ἅγιον ἐπ᾽ 
αὑτοὺς, καὶ ἐλάλουν γιώσσαις, καὶ προεφήτευοκ. 
Ἀπ’ αὐτοῦ τοῦ βαπτίσματος προφητεύουσι. Τοῦτο δὲ τὸ 
Ἰωάννου βάπτισμα οὐχ εἶχε" διὸ καὶ ἀτελὲς ἦν. Ἵνα 
δὲ τῶν τοιούτων ἀξιωθῶσι, προπαρεσχεύαζε μᾶλλον αὖ- 
τούς. Ὥστε τοῦτο ἐδούλετο Ἰωάννης βαπτίζων, πιστεῦ- 
cat εἰς τὸν ἐρχόμενον μετ᾽ αὐτόν. Ἐντεῦθεν δείχνυται 
δόγμα μέγα, ὅτι τελείως καθαέρονται τῶν ἁμαρτημά- 
των οἱ βαπτιζόμενοι. Εἰ μὴ γὰρ ἐχαθαίροντο, οὐχ ἂν 
τὸ Πνεῦμα ἐδέχοντο οὗτοι, οὐχ ἂν χαρισμάτων εὐθὺς 
ἠξιοῦντο, Καὶ ὅρα, ὅτι διπλοῦν τὸ χάρισμα ἦν, καὶ 
γλῶσσαι καὶ προφητεῖαι. Καλῶς δὲ εἶπε βάπτισμα με- 
τανοίας τὸ Ἰωάννον, xal οὐκ ἀφέσεως, ἀνάγων αὐτοὺς 
χαὶ πείθων, ὅτι τούτου ἔρημον ἦν ἐκεῖνο" τοῦ γὰρ ὕστε- 
ρον δοθέντος ἔργον ἣ ἄφεσις γέγονε. Καὶ πῶς οἱ λαθόν- 
τες τὸ Πνεῦμα οὐχ ἐδίδασχον, ἀλλ᾽ ᾿Απολλὼς μήπω τὸ ᾿ 
Πνεῦμα λαθών; Ὅτι οὐκ ἧσαν οὕτω ζέοντες, οὐδὲ χατ- 
ηχημένοι" ἐκεῖνος δὲ xal χατηχῃ μένος ἣν, καὶ σφόδρα ζέων. 


* Locus apud. Won, 2a. Y 
eV Sav, cres uw C39, YEN. 


"SNNS SS. 


285 
Ἐμοὶ δὲ δοχεῖ, ὅτι χαὶ πολλὴ ἦν ἡ παῤῥησία τοῦ ἀνδρός. 
᾽Α})λ᾽ εἰ xal ἀχριδῶς ἐλάλει τὰ περὶ τοῦ Ἰησοῦ, ὅμως ἐδεῖτο 
ἔτι ἀχριδεστέρας διδασχαλίας. Οὕτω καίτοι οὐχ εἰδὼς 
πάντα, ἀπὸ τῆς προθυμίας ἐπεσπάτατο τὸ Πνεῦμα τὸ 
ἅγιον, καθάπερ οἱ περὶ Κορνήλιον. Τάχα πολλοὶ ποθοῦ- 
σιν, εἰ χαὶ νῦν ἦν, τὸ τοῦ Ἰωάννου βάπτισμα. ᾿Αλλὰ 
πολλοὶ ἂν ἡμέλησαν βίου ἐναρέτου, f| xaX ἐνομίσθη ἂν 
ἕχαστος [205] διὰ τοῦτο 8, καὶ οὐ διὰ βασιλείαν οὐρα- 
νῶν, ἐφίεσθαι τῆς ἀρετῆς. Αλλως δὲ πολλοὶ ἂν ἐγένοντο 
Ψευδοπροφῆται, χαὶ οὐχ ἂν λοιπὸν οἱ δόχιμοι σφόδρα 
ἐφάνησαν, οὐδ᾽ ἂν ἐμαχαρίσθησαν οἱ τὴν πίστιν ἁπλῶς 
παραδεξάμενοι. Ὥσπερ οὖν Οἱ μὴ ἰδόντες καὶ πι- 
στεύσαγτες μαχάριοι, οὕτως οἱ χωρὶς σημείων πι- 
στεύοντες. Εἰπὲ δὴ μοι, οὐκ ὀνειδίζων Ἰουδαίοις ἔλεγεν 
ὁ Χριστός" 'Eàv μὴ σημεῖα ἴδητε, οὗ μὴ πιστεύση- 
τε; Οὐχοῦν οὐδὲν παρεδλάθημεν, εἰ θέλοιμεν προσέχειν 
ἑαυτοῖς. Τὸ χεφάλαιον ἔχομεν τῶν ἀγαθῶν διὰ τοῦ βα- 
πτίσματος᾽ ἄφεσιν ἁμαρτημάτων ἐἑλάδομεν, ἀγιασμὸν, 
Πνεύματος μετάληψιν, υἱοθεσίαν, ζωὴν αἰώνιον. Τί 
βούλεσθε πλέον ; σημεῖα ; ᾿Αλλὰ χαταργεῖται. Πίστιν 
ἔχεις, ἐλπίδα, ἀγάπην, τὰ μένοντα" ταῦτα ζήτει, ταῦτα 
σημείων μείξω. Οὐδὲν ἀγάπης ἴσον’ Μείζων πάντων ἡ 
ἀγάπη, φησί. Nov δὲ fj ἀγάπη κινδυνεύει" ὄνομα γὰρ 
αὐτῆς ὑπολέλειπται μόνον, τὸ δὲ ἔργον οὐδαμοῦ, ἀλλὰ 
διῃρήμεθα ἀπ᾽ ἀλλήλων. 

γ΄. Τί οὖν ἄν τις ἐργάσαιτο ὥστε συνάψαι ; τὸ μὲν γὰρ 
ἐγχαλέσαι εὔχολον, ἀλλὰ τοῦτο ἥμισύ ἐστιν. Οὐχοῦν 
δ:ιχνύγαι δεῖ πῶς ἂν ἐργασθείη φιλία" τοῦτο γάρ ἔστι 
τὸ σπουδαζόμενον, πῶς τὰ μέλη τὰ διεσπασμένα συν- 
ἀγάγωμεν. Οὐ γὰρ τοῦτό ἐστι τὸ ζητούμενον ἁπλῶς, 
εἰ μίαν ᾿Εχχλησίαν ἔχομεν, fj ἕν δόγμα * ἀλλὰ τὸ δει- 
γὸν τοῦτό ἐστιν, ὅτι ἐν τοῖς ἄλλοις χοινωνοῦντες ἀλ- 
λήλοις, ἐν τοῖς ἀναγχαίοις οὐ χοινωνοῦμεν, χαὶ μετὰ 
πάντων εἰρηνεύοντες, ἐν ἀλλήλοις στασιάζομεν. Μὴ 
γὰρ, εἰ μὴ μάχας καθ᾽ ἑχάστην ποιοῦμεν, σχόπε:, ἀλλ᾽ 
ὅτι οὐδὲ ἀγάπην γνησίαν ἔχομεν xaX ἀχλινῇ. Ἐπιδέ- 
ὅμων χρεία χαὶ ἐλαίου. Ἐννοήσωμεν, ὅτι γνώρισμά 
ἐστιν ἡ ἀγάπη τῶν μαθητῶν τοῦ Χριστοῦ, ὅτι ταύτης 
χωρὶς οὐδὲν ἰσχύει τὰ ἄλλα" ὅτι ἄπονόν ἐστι πρᾶγμα, 
ἐὰν θέλωμεν. Ναὶ, φησὶν, οἴδαμεν ταῦτα, ἀλλὰ πῶς, 
ἵνα κατορθωθῇ; Τί, ἵνα γένηται; πῶς, ἵνα φιλῶμεν 
ἀλλήλους ; Πρότερον τὰ ἀναιρετιχὰ τῆς ἀγάπης ἐξέλω- 
μὲν, χαὶ τότε στήσομεν ταύτην. Μηδεὶς ἔστω μνησίχα- 
χος, μηδεὶς ἔστω βάσχανος, μηδεὶς χαιρέχαχος" ταῦτά 
ἔστι τὰ χωλυτιχά τὰ δὲ ποιητιχὰ ἕτερα. Οὐχ ἀρχεῖ 
τὰ χωλύοντα ἀνελεῖν, ἀλλὰ χαὶ τὰ ἱστῶντα χρὴ ὑπο- 
δειχνύναι. Ὃ μὲν οὖν Σιρὰχ λέγει τὰ ἀναιρετιχὰ, 
xaX οὐχ ἕτι τὰ συνάπτοντα, ὀνειδισμὸν φάσχων xal 
μυστηρίου ἀποχάλυψιν χαὶ πληγὴν δολίαν. ᾿Αλλ᾽ ἐπ’ 
ἐχείνων μὲν εἰχότως ταῦτα, ἅτε σαρχιχῶν ὄντων᾽ ἐφ᾽ ἡμῶν 
δὲ μὴ γένοιτο’ οὐχ ἀπὸ τούτων ὑμᾶς ἐνάγομεν, ἀλλ᾽ ἀπὸ 
τῶν ἄλλων. Οὐδὲν ἡμῖν ἐστι χρηστὸν φιλίας χωρίς. "Eas 
μυρία ἀγαθὰ, ἀλλὰ τί τὸ ὄφελος : ἔστω πλοῦτος, ἔστω 
τρυφὴ φίλων χωρὶς b, ἀλλὰ τί τὸ χέρδος ; Οὐδὲν χτῆμα 
τούτου χάλλιον χαὶ ἐν τοῖς βιωτιχοῖς πράγμασιν, ὥσπερ 
οὖν τῶν ἐχθραινόντων οὐδὲν χαλεπώτερον. Ἀγάπη κα- 
λύπτει πλῆθος ἁμαρτημάτων" ἡ δὲ ἔχθρα χαὶ τὰ οὐχ 
ὄντα ὑποπτεύει. Οὐχ ἀρχεῖ μὴ εἶναι ἐχθρὸν, ἀλλὰ δεῖ 
χαὶ [306] φιλεῖν. Ἐννότσον, ὅτι ὁ Χριστὸς ἐχέλευσε, 
χαὶ ἀρχεῖ τοῦτο. Καὶ θλῖψις ποιεῖ φιλίας, xal συνάγει. 
Τί οὖν, φησὶ, νῦν, ὅτε θλῖψις οὐχ ἔστιν; εἰπὲ, πῶς, ἵνα 


* Quidam mss. ἐναρέτου " xàv ἐνομίσἢη ἔχαστος. Διὰ τοῦτο. 
Qu/dum niss., τρυζὴ guae xpt;. 


S. JOANNIS CURYSOSTUCMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


256 


γενώμεθα φίλοι; Οὐκ ἔχετε φίλους ἄλλους, εἶπέ μοι; 
πῶς αὐτῶν ἐστε φίλοι; πῶς διαμένετε ; Τέως μηδεὶς 
μηδένα ἐχθρὸν ἐχέτω' οὐχ ἔστι τοῦτο μιχρόν" μηδεὶς 
φθονείτω᾽ οὐχ ἕνι τὸν μὴ φθονοῦντα χατηγορεῖν. Μίαν 
οἰχοῦμεν οἰχουμένην ἅπαντες, τοῖς αὐτοῖς τρεφόμεθα 
καρποῖς. ᾿Αλλὰ ταῦτα μιχρά" τοῖς αὐτοῖς μυστηρίοις, 
τῆς αὐτῆς πνευματιχῆῇς τροφῆς ἀπολαύομεν. Ταῦτα 
δήπου ἐστὶ διχαιώματα τοῦ φιλεῖν. [Πῶς οὖν θερμῶς 
διαχεισόμεθα, φησί; Τί ποιεῖ σωμάτων ἔρωτα ; Λαμ- 
πρότης σώματος. Οὐχοῦν χαὶ τὰς ψυχὰς χαλὰς ἐργα- 
σώμεθα, xal ἐσόμεθα ἀλλήλοις ἑπέραστοι" οὐ γὰρ δὴ 
φιλεῖν δεῖ μόνον, ἀλλὰ χαὶ φιλεῖσθαι. Πρῶτον τοῦτο χατ- 
ορθώσωμεν, ὥστε φιλεῖσθαι, χαὶ ἐχεῖνο εὔχολον ἔσται. 
Πῶς οὖν ἔσται ἵνα φιλώμεθα ; Γενώμεθα καλοὶ, καὶ τοῦτο 
ἐργαζώμεθα, ὥστε ἐραστὰς ἔχειν ἀεί. Μηδεὶς σπουδα- 
ζέτω μὴ χρήματα χτᾶσθαι, μὴ ἀνδράποδα, μὴ οἰχίας, 
ὡς τὸ φιλεῖσθαι, ὡς ὄνομα χρηστὸν ἔχειν. Κρεῖττον 
ὅγομα, ἣ πιοῦτος ποιύς. Τὸ μὲν γὰρ μένει, ὁ δὲ 
ἀπόλλυται" χαὶ τὸ μὲν δυνατὸν χτήσασθαι, ἐχεῖνο δὲ 
ἀδύνατον. Ὁ μὲν γὰρ πονηρὰν δόξαν λαδὼν, δυσχῆλως 
αὐτὴν ἀποθήσεται" ὁ δὲ πένης ταχέως ἀπὸ τοῦ ὀνόματος 
ἔσται πλούσιος. "ἔστω τις μυρία τάλαντα ἔχων, ὁ δὲ φί- 
λους ἑχατόν' οὗτος ἐχείνου εὐπορώτερος. Μὴ τοίνυν 
ἁπλῶς τοῦτο ποιῶμεν, ἀλλ᾽ ἐργαζώμεθα ὡς εὐπορίαν 
τινά 5, Καὶ πῶς δυνάμεθα, φησί; Λάρυγξ γιυχὺς a.15- 
θύγει φίλους αὑτοῦ, καὶ γιῶσσα εὐχάριστος. Στόμα 
εὔφημον χτησώμεθα, χαὶ τρόπους χαθαρούς. Οὐχ ἕνι 
λαθεῖν τὸν οὕτω διαχείμενον. 

δ’, Ὅρα πόσα οἱ ἔξωθεν ἐπενόησαν φιλιχὰ, συντεχνίαν, 
γειτονίαν, συγγενείας. ᾿Αλλὰ τούτων πάντων τὰ παρ᾽ 
ἡμῖν μείξονα * fj τράπεζα αὕτη αἰδεσιμωτέρα. Πολλοὶ δὲ 
τῶν προσιόντων οὐδὲ ἴσμεν ἀλλήλους. Τὸ πλῆθος τοῦτο 
ποιεῖ, φησίν. Οὐδαμῶς, ἀλλ᾽ ἡ ἡμετέρα vecta. Τρισ- 
χίλιοι ἦσαν χαὶ πενταχισχίλιοι, χαὶ πάντες εἶχον ψυχὴν 
μίαν" νῦν δὲ ἔχαστος τὸν ἀδελφὸν ἀγνοεῖ, xal oix αἱ- 
σχύνεται τὸ πλῆθος αἰτιώμενος. Ὁ μέντοι πολλοὺς cl- 
λους ἔχων, ἀνάλωτος ἅπασίν ἐστι, τυράννου παντὸς 
οὗτος ἰσχυρότερος. Οὐχ οὕτως ἐχεῖνον ol δορυφόροι φυ- 
λάττουσιν, ὡς τοῦτον οἱ φίλοι" χαὶ λαμπρότερος οὗτο; 
ἐχείνου, Ὁ μὲν γὰρ παρὰ τῶν αὐτοῦ δούλων φυλάττε- 
ται, ὁ δὲ παρὰ τῶν ὁμοτίμων * χαὶ ὁ μὲν παρὰ ἀχόντων 
xaX δεδοιχότων, οὗτος δὲ παρὰ ἑκόντων, xal οὐ δεδοιχό- 
των χαὶ ἔστιν ἰδεῖν πρᾶγμα θαυμαστὸν, Ev πολλοῖς; ἕνα, 
καὶ ἐν ἑνὶ πολλούς. Καὶ καθάπερ ἐπὶ χιθάρας διάφοροι 
μὲν οἱ φθόγγοι, μία δὲ ἡ συμφωνία d, εἷς δὲ ὁ μουσιχὸς ὁ 
τὴν χιθάραν μεταχειρίζων * οὕτως ἐνταῦθα, κιθάρα μὲν 
ἔστιν αὐτὴ fj ἀγάπη, φθόγγοι δὲ ἠχοῦντες τὰ δι᾽ ἀγάπη; 
προφερόμενα ῥήματα φιλιχὰ, μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἅπαν- 
τες ἀφιέντες ἁρμονίαν χαὶ συμφωνίαν" ὁ δὲ μουσιχὸς ἡ 
τῆς ἀγάπης δύναμις " αὕτη χρούει τὸ μέλος τὸ ἡδύ. 
ἘΘουλόμην ὑμᾶς ἀγαγεῖν εἰς πόλιν τοιαύτην, εἴ γε δυ- 
vazbv, ἔνθα μία ψυχὴ fv, καὶ εἶδες ἂν ὅπως πάσης [901] 
κιθάρας καὶ παντὸς αὐλοῦ ἁρμοδιωτέρα f) bxet συμφωνία, 
οὐδὲν ἀπηχὲς ἄδουσα μέλος. Τοῦτο χαὶ ἀγγέλους xal τὸν 
ἀγγέλων Δεσπότην Θεὸν εὐφραίνει τὸ μέλος “ τοῦτο ὅλον 
τὸ ἐν τῷ οὐρανῷ θέατρον διανίστησι" τοῦτο χαὶ δαιμόνων 
χηλεῖ θυμὸν, παθῶν χαταθέλγει ὁρμάς 6. Τοῦτο τὸ μέ- 
λος o0 μόνον πάθη χηλεῖ, ἀλλ᾽ οὐδὲ διαναστῆναι ἀφίησι, 
xaX πολλὴν τὴν σιγὴν ἐργάζεται. Καθάπερ γὰρ ἐν θεά- 


* Morel. ὡς εὐπορίαν τινά, tres. ὡς ἐμπορίαν τινά. Utraque 
lectio quadrare potest. d Unus μία δὲ ἡ μονία, ταὶ τὴν αὐτὴν 
ἅπαντες ἀτῶσιν ἀρμηνίαν καὶ συμφωνίαν. ὃ Htec, καϑῶν xeve- 
θέλγει ὁρμάς, des YS. ααὐουθάσλτα TOSS. 


285 


ritum acceperant non docebant, cum A pollo, qui non- 
dum acceperat, doceret? Quia non erant ita ferventes, 
nec instituti : ille vero et institutus erat et admodum 
fervens. Mihi autem videtur multam in viro fuisse di- 
cendi libertatem. Sed etsi accurate loqueretur de 
jesu, accuratiore tamen doctrina opus habebat : sic 
etsi non omnia sciret, ex fervore attrahebat Spiritum 
sanctum, ut etiam Cornelius. Fortasse multi deside- 
rant, utinam eliam nunc essct Joannis baptisma! At 
multi virtutem negligerent; ct forte crederetur sin- 
gulos propter hoc, non propter regnum ezlorum vir- 
tutem adire. Alioquin autem multi essent pseudo- 
prophetz , nec postea qui probati essent , multuimn- 
apparerent, nec beati przedicarentur qui fidem sim: 
pliciter susciperent. Ut ergo Qui non viderunt el cre- 
diderunt, beati sunt (Joan. 20. 29), sic qui sine signis 
crediderunt, beati. Dic enim mihi , annon exprobra- 
bat Christus Jud:wis, dicens : Nisi signa videritis, non 
credetis (Joan. ἃ. 48)? ltaque nihil binc nobis damni, 
si nobis attendere voluerimus. Caput bonorum ha- 
bemus per baptismum : peccatorum remissionem ac- 
cepimus, sanctificationem , Spiritus participationem, 
adoptionem , vitam zternam. Quid amplius vultis ? 
signa? Sed cessaverunt. Fidem habes, spem , carita- 
tem, qu: manent : hzc quxre, hxe signis sunt ma- 
jora. Nibil par caritati; Major omnium est caritas ( 4. 
Cor. 15. 15), inquit. Nunc vero caritas periclitatur : 
solum quippe nomen ejus relictum est, opus vero 
nusquam, sed divisi sumus inter nos. 

5. Caritas amicitie vinculum , et discipulorum Chri- 
sti tessera. — Quid igitur agendum ut connectamur? 
nam reprehendere facile est, sed hoc dimidium tan- 
tum. Haque monstrandum est, quomodo nectatur 
amicitia : hoc enim curandum quomodo membra di- 
vulsa connectamus. Neque hoc tantum quxrimus, an 
unam Ecclesiam vel unum dogma habeamus ; sed 
hoc grave est, quod cum in aliis mutuo communice- 
mius, in necessariis non. communicemus , et cum 
omnibus pacem habentes, inter nos dissentiamus. Ne 
enim , quod non quotidie pugnas moveamus , consi- 
dera , sed quod sinceram et immobilem caritatem 
non habemus. Ligaminibus opus est et oleo. Cogite- 
mus caritatem tesseram esse discipulorum Christi , 
et sine illa nihil valere alia, remque esse sine labore 
si velimus. Etiam , inquies , h»c novimus ; sed quo- 
modo id recte geretur * Quomodo fiet ? quomodo nos 
mutuo diligemus ? Primo ea , quz caritatem tollunt , 
de medio abjiciamus, et tunc illain statuemus : nemo 
sit injuriarum memor, nemo invidus, nemo in malis 
gsudeat: hiec dilectionem impediunt. Alia autem 
&unt , quxe eam exhibent : non enim sufficit qua il- 
lam impediunt tollere, sed etiam qux illam statuant, 
sunt ostendenda. Sirach ergo dicit, ea qu: illam tol- 
lunt, et non ea qui conciliant , exprobrationem esse 
«A mysterii. revelationem et plagam dolosam ( Eccli. 
22. 97 ). Sed illis utpote carnalibus merito talia pro 
veniunt ; nobis autem, absit : non ab his vos induce- 
inus, sed ab aliis. Nihil nobis est utile absque dile- 
cione. Sint raillia bona : quid inde lucri? Sint 


IN ACTA APOSTOLORUM. IIOMIL. XL. 


986 
divitize, sint delicie absque amicis : quid hinc utili- 
tatis? Nulla possessio etiam in. szecularibus hac pul- 
chrior, ut nihil inimicis molestius est. Caritas operit 
multitudinem peccatorum. (1. Pet. 4. 8); inimicitia 
autem eliam ea, qux non sunt, suspicatur. Non suf- 
ficit non esse inimicum , sed oportct etiam amare. 
Cogita id Christum jussisse, et hoc suf(icit. Etiam af- 
flictio ainiciias facit et copula£. Quid igitur, inquies, . 
nunc, cum afflietio non est? quomodo erimus amici? 
Annon alios habetis amicos , quzeso? quomodo illo- 
rum estis amici? quomodo perseveratis? Iuterim 
nemo inimicum habeat; non est hoc. parum : nemo 
invideat ; non licet non invidum accusare. Unum 
habitamus orbem omnes,iisdem alimur íructibus. 
Sed hzc parva sunt : iisdem mysteriis , eadem spiri- 
tuali esca fruimur. {πὸ sane amicitiz jura sunt. 
Quomodo igitur , inquies , ferventer affecti crimus ? 
Quid facit corporum amorem ? Corporis forma. lta- 
que eL animas formosas efficiamus, erimusque mutue 
amatores : non oportet enim solum amare, sed etiam 
amari. Primo id assequamur, ut amemur, et illud aliud 
facile erit. Quomodo amari poterimus? Simus pulchri 
et boni, et hoc operabimur, ut semper amatores ha- 
beamus. Nemo ita curet pecunias possidere, vel ser- 
vos, vel domos, ut amari, ut bonum habere nomen. 
Melius est nomen, quam divitie multe ( Prov. 22. 4 ). 
Illud enim manet, hz pereunt : et illud possideri po- 
test, hz? vero minime. Nam qui malam habet famam, 
vix illam excutere poterit; pauper vero a nomine 
cito dives erit. Sit quis dena millia talenta habens, 
alius vero amicos centum : hic illo opulentior erit. 
Ne igitur hoc obiter curemus, sed quasi quamdam 
abundantiam * queramus. Et quomodo , inquit , po- 
terimus? Faux dulcis multiplicat amicos, et lingua gra- 
tiosa ( Eccli. 6. 5). Os bene loquens possideamus et 
mores puros. Non potest latere qui sic affectus est. 
4. Vide quanta amoris vincula externi excogita- 
rint : adoptionem , viciniam, cognationes. Sed his 
omnibus nostra sunt majora : h:ec mensa venerabi- 
lior. Multi autem ex iis, qui accedimus , neque nos 
mutuo novimus. Hoc multitudo facit, inquies. Nequa- 
quam, sed ignavia nostra. Ter mile, et quinquies 
mille erant illi, et omnes habebant animam unam : 
nunc autem singuli fratrem suum ignorant, nec pudet 
eos multitudinem przetexere. Qui multos habet ami- 
cos, omnibus est inexpugnabilis, quovis tyranno for- 
lior. Non ita illum alium satellites, ut hunc amici cu- 
stodiunt : hicque clarior illo est. lllo namque a servis, 
hic ab :equalibus custoditur : ille ab invitis et timen- 
tibus, hic a lubentibus nec metuentibus ; videreque 
est rem miram, in multis unum, et in uno multos. 
Atque ut in cithara diversi soni sunt, una vero sym- 
phonia, unusque musicus qui citharam pulsat : ita et 
hic : cithara quidem est caritas, soni vero verba cari- 
tate plena, dum omnes simul unam eamdemque har- 
moniam et symphoniam efficiunt; musicus autem est 
caritatis virtus : ipsa dulce melos pulsat. Vellem vos 


! Alii legunt, negotiationem , pro, abundantiam. Utraque 
lectio quadrare potest. 


9257 
in talem civitatem ducere , si fleri posset, ubi unus 
esset animus, et videres ibi symphoniam omni cithara 
οἱ tibia Suaviorem, nihilque absoni habentem. Hxc 
melodia ot angelos et angelorum Dominum ac Deum 
delectat ; h:ec totum in cxlo theatrum excitat ; hzc et 
daxmonum furorem compescit et affectuum impetum 
demulcet ". Hxc melodia non modo affec:us sedat, 
βιὰ nec exsurgere sinit, magnumque facit silentium. 
Sicut enim in theatro musicorum omnes chorum cum 
silentio audiunt, nullusque ibi tumultus est : sic inter 
amicos, caritate pulsante, omnes affectus quiescunt 
et sedantur, ut fere demuls:x et mitigatz ; sicut, ubi 
inimicitixe sunt, ibi omnia sunt coutraria. Sed nihil 
jam de inimicitia loquamur : de amicitia tantum di- 
camus. Si quid temerarium dicas, nemo est qui insur- 
gat in te, sed omnes ignoscunt ; si quid facias, nemo 
suspicatur, sed magna est indulgentia : cadenti om- 
nes prompte manum porrigunt ; omnes ipsum stare 
curant. 

Amicitie ratio. — Murus vere inconcussus est ami- 
citia, qui nec a diabolo capitur, nedum ab hominibus. 
Non potest in pericula incidere qui amicos habet 
inültos : nulla adest irz occasio, sed suavitatis tau- 
tum : in risu semper est ac deliciis : nulla ibi invidiz 
occasio, nulla injuriarum memoria. Hunc vide et spi- 
ritualia et carnalia facile dirigentem. Quid huic 
par fuerit? Hic est ceu civitas undique muris cincta ; 
ille vero alius quasi civitas sine muris. Magn: sa- 
pientiz est, posse amicitias conciliare. Tolle amici- 
tiam et omnia sustuleris, omnia confuderis. Si autem 
amiciti:e imago tantam vim babet, ipsa veritas quanta 
erit? Amicos ergo nobis paremus, obsecro, et hanc 


* Hae, et affectuum impetum demulcet, desunt in quibus- 
dam Biss. 


S. JUANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIEP. CONSTANTINUP. 


298 


artem quivis exerceat. Et ecce, inquies, ego conor ; 
ille vero non curat. Major tibi merces sie erit. Etiam, 
inquies, sed res tunc difficilior est. Quomodo, quz- 
S0 ? Ecce testificor et dico, s! decem tantum vos con- 
jungeretis , et opus praedicandi sicut apostoli vobis 
conslitueretis, et sicut prophet:x€ docebant, sic ami- 
cos facere studeretis, magnam vobis fore mercedem. 
Regias nobis imagines paremus : hoc enim discipu- 
lorum symbolum est. Et cur non majus quidpiain fa- 
cimus, quam si nobis facultatem acquireremus mor- 
tuos suscitandi? Diadema et purpura regem indicant : 
si hzec non adsint, etiamsi aurca liabeat vestimenta, 
nondum rex manifestatus est. 18 et tu nunc hanc tibi 
tesseram facito, et tibi et aliis amicos parabis. Nemo 
qui ametur, odio habere velit. Discamus colores illos 
qui miscentur, quibus imago illa constituitur : diserti 
simus : neexspectemus proximos. Ne dicas : Si videro 
aliquem tardum, ego deterior fio : imo si videris, 
praoccupa , et ejus vitium exstingue. ZEgrum vides, 
et morbum auges? Hoc maxime el ante omnia prz- 
stemus, ut honore nos mutuo przveniamus (Rom. 13. 
10), nec putes te minui, cum putas alios te excellen- 
tiores. Si ipsum honore przvenias, teipsum magis 
honorasli tibique honorem attraxisti. Ubique primas 
aliis concedamus. Nihil eorum, quz nobis illata sunt, 
malorum recordemur, sed bonorum tantum. Nibil sic 
facit amicum ut grata lingua, os bene loquens, anima 
sine fastu, vanzglorix et honoris contemptus. Si hzc 
fecerimus, poterimus diaboli laqueis inaccessi esse ; 
et virlutem accurate sectati , promissa diligentibus 
Deum bona consequi, gratia et benignitate Domiíni 
nostri Jesu Christi, quicum Patri et Spiritui sancto 
gloria, imperium, honor, nunc et semper, et in szecula 
seculorum. Amen. 





HOMILIA XLI. 


Cap, 19. v. 8. Ingressus in. synagogam, cum fiducia 
loquebatur. per tres menses, disputans et suadens de 
regno Drei. 

1. Synagogas frequenter adit Paulus , quare. — Vide 
ubique, ut se in synagogas immittit, et sic demigrat: 
ubique enim ab illis volebat occasionem assumere , 
ut dixi. Nam gentes jam zelo fervebant, et libenter 
eum accipiebant ; Judzi vero gentibus fidem susci- 
pientibus, poenitentiam agebant. Volebat discipulos 
illinc abstrahere, et ab illis incipere, ut ne cum illia 
.congregarentur : neque sine causa hoc faciebat. Ideo 
frequenter cum illis disputabat, quia persuadebat. 
Ne igitur, quia dicendi libertatem audisti , asperita- 
tem putes : de utilibus rebus disputabat, de regno : 
quis ncn audisset? 9. « Cum autem quidam indura- 
rentur, et non crederent , maledicentes viam Domini 
coram multitudine , discedens ab eis, segregavit di- 
scipulos, quotidie disputans in schola Tyranni cujus- 
dam. 10. Hoc autem factum est per biennium, ita ut 
omnes, qui habitabant in Asia, audirent verbum 
Domini Jesu, tam Judaei quam Graci. » Viam me- 
rito vocabant przdicationem ; vere enim hzc via est 
qua ducit ad regnum calorum. In schola, iuquit, 


Tyranni cujusdam disputabat. Et hoc factum est per 
biennium , iia ut omnes audirent. sermonem tam Judei 
quam Greci. Vides quantum profuit assidue urgere ἢ 
Et Judxi et Greci audiebant. 14. « Virtutesque non 
quaslibet faciebat Deus per manus Pauli, 12. ut 
etiam super languidos deferrentur de corpore ejus 
sudaria, et semicinctia, et recederent ab eis lan- 
guores, et spiritus nequam exirent ab eis. » Non tan- 
gebant solum ferentes, sed accipientes imponebant. 
ldeo non sivit Christus illum ire in Asiam, hoctem- 
pus observans, ut ego puto. 13. « Tentaverunt autem 
quidam ex circumeuntibus Judzis exorcistis invo. 
care super eos, qui labehant spiritus malos, nomen 
Domini Jesu , dicentes : Adjuramus vos per Jesum, 
quem Paulus przdicat. » Ita omnia faciebant lucri 
causa. Vide : credere quidem nolebant , sed per hoc 
nomen volebant ejicere demonia. Pape, quantum 
erat nomen Pauli ! 14. « Erant autem quidam Judzi 
Sceve, principis sacerdotum, septem filii, qui hoc 
faciebant. 15. Respondens autem spiritus nequam, 
dixit eis : Jesum novi, et Paulum scios vos autem 
qui estis? 16. Et insiliens in eos homo, in quo erat 
daemonium pessimum et dominatus eorum , invaluit 


281 
tp!» χοροῦ μουδιχῶν πάντες μετὰ σιγῆς ἐπαχούουσι, xal 
οὐδεὶς ἐχεῖ θόρυδος" οὕτω xal ἐν τοῖς φίλοις, τῆς ἀγάπης 
χρουούσης, πάντα ἢρεμεῖ τὰ πάθη xal χαταχοιμίζεται, 
χαθάπερ θηρία χηλούμενα xai θελγόμενα, ὥσπερ οὖν 
ἔνθα ἔχθρα, πάντα τὰ ἐναντία. ᾿Αλλὰ μηδὲν περὶ ἔχθρας 
τέως εἴπωμεν" περὶ φιλίας λέγωμεν μόνον. "Av εἴπῃς 
τι προπετὲς, οὐδεὶς ὁ ἐπιλαμδανόμενος, ἀλλὰ πάντες 
συγγινώσχουσιν’ ἂν πράξῃς, οὐδεὶς ὑποπτεύει, ἀλλὰ 
πολλὴ ἡ συγγνώμη " πάντες οἱ χεῖρα ὀρέγοντες πίπτοντι 
πρόχειροι" πάντες οἱ βουλόμενοι στῆναι πρόθυμοι. 
Τεῖχος ὄντως ἀῤῥαγὲς fj φιλία, καὶ οὐδὲ τῷ διαδόλῳ 
ἁλώσιμον, μῆτι γε ἀνθρώποις. Οὐχ ἕνι χινδύνῳ πεέριπε- 
σεῖν τὸν φίλους χεχτημένον πολλούς" οὐχ ἕνι ὀργῆς 
ὑπόθεσιν σχεῖν, ἀλλὰ θυμηδίας " ἐν γέλωτι ἀεί ἐστι χαὶ 
τρυφῇ" οὐχ Ew βασχανίας ὑπόθεσιν σχεῖν" οὐχ ἕνι 
μνησιχαχίας ἀφορμήν. "Opa τὸν τοιοῦτον xal τὰ ἃ πνευ- 
ματιχὰ καὶ τὰ σαρχιχὰ κατορθοῦντα μετ᾽ εὐχολίας. Τί δὴ 
οὖν τούτου ἴσον γένοιτ᾽ ἄν ; "Ὥσπερ πόλις τετειχισμένη 
πάντοθεν οὗτός ἐστιν, ἐχεῖνος δὲ ὥσπερ πόλις ἀτείχιστος. 
Μεγάλης σοφίας τὸ δύνασθαι φιλίας εἶναι δημιουργόν. 
"Ave τὴν φιλίαν, xaX πάντα ἀνεΐλες, πάντα συνέχεες. 
Εἰ δὲ εἰχὼν φιλίας τοσαύτην ἔχει τὴν ἰσχὺν, αὐτὴ ἡ ἀλή- 
θεια πόση τις ἂν εἴη; Κατασχευάσωμεν τοίνυν ὑμῖν φί- 
λους, παρακαλῶ, xai ταύτην ἕχαστος ἐχέτω τὴν τέχνην. 
᾿Αλλ᾽ ἰδοὺ, φησὶν, ἐγὼ σπουδάζω, ἐχεῖνος δὲ οὐ σπουδά- 
ζει. Πλείων ὁ μισθὸς οὕτως ἔσται σοι. Ναὶ, φησὶν, ἀλλὰ 
τὸ πρᾶγμα δυσχολώτερον. Πῶς, εἰπέ μοι; Ἰδοὺ διαμαρ- 
τύρομαι xal λέγω, ὅτι δέχα μόνον ἐὰν συμφράξητε 
ἑαυτοὺς, xal ἔργον τοῦτο θῆτε χαθάπερ οἱ ἀπόστολοι τὸ 


* “Ὅρα αὐτὸν καὶ τά, sic quidam alii. 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XLI. 


958 


χηρύττειν, χαθάπερ b ol προφῆται τὸ διδάσχειν, οὕτω 
xaX ἡμεῖς τὸ φίλους ποιεῖν, μισθὸς ἔσται μέγας. Βασι)ι- 
χὰς εἰχόνας ἡμῖν αὐτοῖς χατασχευάζωμεν᾽ τοῦτο γνώ- 
ρισμα μαθητῶν. Καὶ πῶς οὐ μεῖζον ἐργαζόμεθα, ἣ εἰ 
δύναμιν αὐτοῖς ἐνετίθεμεν νεχροὺς ἀνιστᾷν; Τὸ διάδημα 
χαὶ ἡ ἁλουργὶς δείκνυσι τὸν βασιλέα, χαὶ τούτων οὐχ 
ὄντων, χἂν χρυσᾶ ἔχῃ ἱμάτια, οὔπω ὁ βασιλεὺς δῆλος. 
Οὕτω δὴ καὶ νῦν, τὸ γνώρισμα σὺ ἐργάξου, xaX ποιήσεις 
σεαυτῷ φίλους χαὶ ἄλλοις. Οὐδείς ἐστιν ὅστις φιλούμενος 
θελήσει μισεῖν. Μάθωμεν τὰ χρώματα, δι᾽ ὧν χεράννυν- 
ται, δι᾽ ὧν αὕτη συντίθεται f) εἰκών * εὐπροτήγοροι ὥμεν" 
μὴ περιμένωμεν τοὺς πλησίον. Μὴ εἴπῃς" Ἐὰν ἴδω τινὰ 
περιμένοντα, χείρων αὐτοῦ γίνομαι“ ἀλλὰ μᾶλλον ὅταν 
ἴδῃς, πρόλαδε χαὶ σδέσον αὐτοῦ τὸ πάθος. Ὁρᾷς xá- 
μνοντα, xai ἐπιτείνεις τὴν νόσον ; Τοῦτο μάλιστα πρὸ 
πάντων χατορθώσωμεν, [508] τὸ προηγεῖσθαι τῇ τιμῇ 
ἀλλήλους * τὸ ἡγεῖσθαι ἀλλήλους ὑπερέχοντας ἑαυτῶν, μὴ 
νομίσῃς ἐλαττοῦσθαι. Ἂν ἄρα προηγήσῃ τῇ τιμῇ, σαυ- 
τὸν ἐτίμησας πλέον, εἰς τὸ πλέον τιμηθῆναι ἑπισπώμε- 
νος. Πανταχοῦ τῶν πρωτείων ἑτέροις παραχωρῶμεν. 
Μηδὲν τῶν εἰς ἡμᾶς εἰργασμένων δεινῶν μνημονεύω- 
μεν, ἀλλ᾽ εἴ τι ἀγαθόν. Οὐδὲν οὕτω ποιεῖ φίλον, ὡς 
γλῶσσα εὐχάριστος, στόμα εὔφημον, ψυχὴ ἄτυφος, χε- 
νοδοξίας ὑπεροψία, τιμῆς χαταφρόνησις. "Àv ταῦτα χατ- 
ορθώσωμεν, δυνησόμεθα γενέσθαι ἀχείρωτοι. ταῖς πα- 
γίσι τοῦ διαβόλου, χαὶ μετὰ ἀχριδείας τὴν ἀρετὴν δι- 
ανύσαντες τῶν ἐπηγγελμένων) ἀγαθῶν τοῖς ἀγαπῶσιν 
αὑτὸν ἐπιτυχεῖν, χάριτι χαὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου 
ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ, ἅμα τῷ ἀγίῳ 
Πνεύματι, δόξα, χράτος, τιμὴ, νῦν καὶ ἀεὶ, xal εἰς τοὺς 
αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾿Αμήν. 

ι b Unus ἀπόστολοι κηρύττοντες καθάπερ. 





OMIAIA MA', 


ElceA0ów δὲ εἷς τὴν συναγωγὴν, ἐπαῤῥησιάζετο ἐπὶ 
μῆγας τρεῖς, διαλεγόμενος καὶ πείθων τὰ περὶ 
τῆς BaciAs(ac τοῦ Θεοῦ. 

α’. Ὅρα πανταχοῦ ἑαυτὸν εἰσωθοῦντα εἰς τὰς συναγω- 
γὰς, χαὶ οὕτως ἐξιόντα * πανταχοῦ γὰρ παρ᾽ αὐτῶν 
ἐδούλετο λαδεῖν ἀφορμὴν, ὅπερ ἔφην. Tá τε γὰρ ἔθνη 
παρεζήλου λοιπὸν, xal προθύμως ἀπεδέχοντο αὖ- 
τὸν ^, οἵ τε Ἰουδαῖοι, τῶν ἐθνῶν δεχομένων, μετενό- 
ouv. Ἐδούλετο ἀποστῆσαι τοὺς μαθητὰς ἐχεῖθεν xai 
«ap' αὐτῶν λαθεῖν τὴν ἀρχὴν, ὥστε μὴ συνάγεσθαι " 
χαὶ οὐχ ἁπλῶς τοῦτο ἐποίει. Διὰ τοῦτο διελέγετο αὐτοῖς 
συνεχῶς, ὅτι ἔπειθε. Μὴ οὖν ἐπειδὴ παῤῥησίαν ἤχουσας, 
τραχύτητα νομίσῃς " περὶ χρηστῶν πραγμάτων διελέ- 
γετο, περὶ βασιλείας τίς οὐχ ἂν ἤχουσεν; Ὡς δέ τι- 
γες ἐσχληρύνοντο καὶ ἠπείθουν, xaxoAoryovrt&c 
τὴν ὁδὸν ἐνώπιον τοῦ πλήθους, ἁποστὰς ἀπ᾽ αὐτῶν, 
ἀφώρισε τοὺς μαθητὰς, καθ᾽ ἡμέραν διαλεγόμενος 
ἐγ τῇ σχολῇ Τυράννου τινός. Τοῦτο δὲ ἐγένετο ἐπὶ 
ἔτη δύο, ὥστε πάντας τοὺς κατοικοῦντας τὴν ᾿Ασίαν 
ἀχοῦσαι τὸν .όγον τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ, Ιουδαίους τε 
xal "EAAmvac. Ὁδὸν τὸ χέρυγμα εἰχότιυος ἑχάλουν. 
Ὅντως γὰρ αὕτη ἡ ὁδὸς ἦν ἡ ἀπάγουδα εἷς τὴν βασι- 
λείαν τῶν οὐρανῶν. Ἐν τῇ σχοϊῇ, m5, Topárrov 
τινὸς διελέγετο. Καὶ τοῦτο ἐγένετο £31 ἔτη ἔόο, 
ὥστε πάντας ἀχοῦσαι τὸν Aóyor "Iovtaíorz ze καὶ 
"EAAnvac. ρᾷς T5» $351» $, ἔπορτατίας Κα; ἴω» 
δαῖοι χαὶ Ἕλληνες ἔχ, Δευνγάμκι, τὰ σαὶ gh thue 


* Alii 94:z5» v3. faYw, xv ttfaÁK y 


cac ἐποίει à Θεὸς διὰ τῶν χειρῶν IlavAov, ὥστε καὶ 
ἐπὶ τοὺς ἀσθενοῦντας ἐπιφέρεσθαι ἀπὸ τοῦ χρωτὸς 
αὐτοῦ σουδάρια ἣ σιμικίγθια, zal ἁπα.1:1άσσεσθαι 
ἀπ' αὐτῶν τὰς γόσους, τά τε πνεύματα τὰ πονηρὰ 
ἐξέρχεσθαι ἀπ' αὐτῶν. Οὐχὶ φοροῦντες ἥπτοντο μόνον, 
ἀλλὰ xaX λαμθδάνοντες ἐπετίθεσαν. Διὰ τοῦτο οὐχ εἴα ὁ 
Χριστὸς ἀπελθεῖν αὐτὸν εἰς τὴν ᾿Ασίαν, τηρῶν τοῦτον 
τὸν χαιρὸν, ὡς ἔγωγε οἶμαι. ᾿Επεχείρησαν δέ τινες 
ἀπὸ τῶν περιερχομένων ᾿Ιουδαίων ἐξορχιστῶν, ὀγο- 
μάζειν ἐπὶ τοὺς ἔχοντας τὰ πνεύματα τὰ πονηρὰ τὸ 
ὄγομα τοῦ [509] Κυρίου Ἰησοῦ, Aérovtec "᾿Ορκίζομεν 
ὑμᾶς τὸν Ἰησοῦν, ὃν Παῦ.1ος κηρύσσει. Οὕτω πάντα 
ἐποίουν πραγματείας ἕνεχεν. ρα" πιστεῦσαι μὲν οὐχ 
ἤθελον, διὰ δὲ τοῦ ὀνόματος ἤθελον ἐχδάλλειν τοὺς δαί- 
μονας. Ba6al ! τὸ ὄνομα τοῦ Παύλου πόσον ἦν ! Ἦσαν 
δέ τιγὲς υἱοὶ Exsva ᾿Ιουδαίου ἀρχιερέως ἑπτὰ ol 
τοῦτο ποιοῦντες. ᾿Αποχριθὲν δὲ τὸ πγεῦμα τὸ πο- 
γηρὸν, εἶπεν αὐτοῖς " Τὸν Ἰησοῦν γιγώσχω, xal τὸν 
Παῦλον ἐπίσταμαι, ὑμεῖς δὲ τίνες ἐστέ; Kal &ga- 
Aópsvoc &x' αὑτοὺς ὁ ἄνθρωπος, ἐν p ἦν τὸ πνεῦμα 
τὸ zornpór, xal χαταχυριεῦσαν αὑτῶν, ἴσχυσε sat! 
αὑτῶν, ὥστε γυμνοὺς xal τετρωυματισμέγους ὄχφυ- 

rev ἐπ τοῦ οἴχου ἐκείνου, Τοῦτ᾽ δὰ ἡἐγόνετό γνωστὸν 
aac "Loeobalowe τὸ »ὴ "E Ani 19h χαγοιχοῦσε 
τὴν “ἔχετον, νον t Ayerp rs Verhryyp, εἶτα ἔζη. 

ms» τ πῖν» d, Mou. Kao “πέπον. see, {πὶ 
$4,*4^ «VES, χρῇ, ketuatkoreto τὰ regt t6 
Kein ders, 4 


πακισύρο tun Sue 


991 
ἃ damonibus fedarguerentur,' seipsos accusabant , 
timentes ne eadem paterentur; et jure quidem. 
Quando enim adjutores daemones , accusatores illo- 
rum erant, non auxiliatores, qualis spes supererat, 
nisi confessio per opera ? Vide quanta brevi postea 
mala eveniant post tot facta signa. Talis quippe est 
liumana natura : statim beneficiorum obliviscitur. 

Terre motus Constantinopoli. — Annon meminislis, 
idipsum etiam nostris temporibus accidisse? Dic 
enim mihi : nonne anno superiore concussit Deus ci- 
vitatem tolam (a)? Quid vero? nonne omnes ad 
baptismum accedebant ? nonne scortatores, molles et 
corrupti homines, relictis domibus et habitaculis, 
conversi et pii effecti sunt? Ubi autem.tres dies 
transierunt, rursus ad pristinam reversi sunt nequi- 
tiam. Unde hoc contingit ? Ex ignavia multa. Ecquid 
mirum, si ubi res transierunt, quando imaginibus per- 
petuo manentibus hoc ipsum evenit? Quz in Sodo- 
mis, dic mihi, nonne perpetuo manent ? Quid ergo? 
an vicini propterea meliores facti suut? Minime. Quid 
et filius Noe? nonne talis erat ? nonne tantam sub 
oculis habens solitudinem, malus tamen erat? Ne 
miremur ergo, si his ita gestis non crediderunt, 
quando ipsa fides illis spe in contrarium el in ne- 
quitiam vertitur ; ut quando dzemoniacum esse dice- 
bant Dei Filium. Annon videtis hoc nunc etiam fieri, 
et inultos homines serpentibus similes, incredulos et 
ingratos qui instar viperarum cum beneficia accipiunt, 
beneficis infesti sunt ? Hzc a nobis dicta sunt, ut ne 
quis miretur , quod tot editis signis non omnes con- 
versi sint. 

9. Nostris quippe temporibus acciderunt ea, qua 
beatum Babylam spectant (b) , que Jerosolymis ge- 
sta sunt, qu:e in destructione templorum, neque ta- 
nien omnes conversi sunt. Quid opus est vetera re- 
censere ? Dixi vobis, quid anno proximo acciderit, et 
nemo attendit ; sed rursus paulatim defluxerunt et 
collapsi sunt. Stat semper cxlum clamans se Domi - 
num habere, et hoc universum esse cujusdam opif(icis 
(de mundo loquor) ; et dicunt quidam non ita esse. 
Qux circa Theodorum anno proximo gesta sunt, 
quem non obstupefecerunt? Et tamen nihil amplius 
factum est, sed ad tempus pii effecti, eo reversi sunt, 
unde pietatem inierant. Hoc etiam Hebr:eis tunc con- 
tigit : ideo dicebat propheta : Cum occideret eos, qua- 
rebant eum, et revertebantur. et diluculo veniebant ad 
Deum ( Psal. 71. 94). Ecquid oportet generalia illa 
proferre? quot in morbos inciderunt? quot surgen- 
te3 polliciti sunt se mores in melius mutaturos, et 
tamen iidem ipsi manserunt? [loc maxime ostendit 
nobis naturalem nostram arbitrii libertatem, repen- 
tina nempe mutatio. Nam si naturalia mala essent, 
libertas non esset : quz enim ex natura et necessi- 
tate fiunt, mutare non possumus. Atqui mutamur, 
inquies. Annon videmus interdum eos , qui a natura 


εἷα Hunc terrz motum, 


i anno proximo , nempe 399, 
acciderat sepe memorat. Chrysostomi 


de re in Vita 


"m fuse enarrantur in Homil. de S. Babyla, Tom. 2, 
1 et seq. 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. 


233 
babent ut videant, pr: metu cxcezcatos ? Quoniam 
illud naturx est, ut reprimatur, cum natura altera 
advenit : ita secundum naturam nostram est, ul 
perterriti non videamus. Secundum naturam item 
est, ut majore adveniente metu, alter metus recedat. 
Quid igitur, inquies , si temperantia secundum natu- 
ram sit, et metus invalescens illam ejiciat? Quid 
igitur, si ostendero , ne quidem tunc quosdam esse 
temperantes, sed in metu etiam petulantes esse? hoc 
naturale non est. Àn vetera dicam? an nova? Quot 
in ipso timore manserunt ridentes, et nihil tale passi 
sunt? Dic, 4.580, Pharao nonne statim imutatus est, 
et ad pristinam recurrit nequitiam ? Hoc autem loco 
dimoniacis, quamvis ipsi non ignorarent, dixerunt 
simpliciter : Per Jesum adjuramus vos , quem predi- 
cat Paulus : per ea enim, qux respondent, ipsos scire 
probatur. Jesum vero dicunt illi simpliciter, cum 
oporluisset dicere, Servatorem mundi, qui resur- 
rexit : sed noluerunt confiteri gloriam ejus. Ideo 
redarguit illos dzenion, insiliens in eos dicensque : 
Jesum novi, et Paulum scio; ac si diceret, Vos non 
creditis, sed illo abutentes nomine hoc dicitis. lgitur 
desertum templum est , expugnatu facilia arma : ita- 
que non estis przecones , inquit, sed mei estis. Ma- 
gnus furor dzemonis. Potuissent hxec apostoli facere , 
sed interim non faciebant. Nam qui imperabant 
ilis , qui talia in ipsos operabantur, multo magis 
ipsis imperassent. Vide quomodo illorum man- 
suetudo monstratur , quod illi , qui pellebantur, 
talia faciebant; d:emones vero , quibus serviebant, 
contraria. Jesum, inquit, sov. Ergo erubescite 
vos$, qui illum ignoratis. Et Paulum scio. Et hoc bene; 
noverat enim Dei esse praeconem. Deinde insilit ia 

608, et vestes dilacerat ; ac si per opera diceret illis : 

Ne putetis me ideo id facere, quod illos contemeam. 

Magnus timor domonis. Et cur non sine verbis istis 
vestes eorum discidit? ita enim et furorem implevis- 
set, et errorem statuisset. Timebat, ut dixi, inacces- 
sam potestatem : et non tantum potuisset, si hoc non 
dixisset. Vide ubique dzemones gratiores , quam Ju- 
dxeos , nec audentes contradicere , vel accusare apo- 
$tolos , neque Christum. Illic dicunt : Scimus te quis 
sis; et, Cur venisti huc ante tempus torquere ποῖ 
(Matth. 8. 29); et rursum, Scio te quis sis, Filius 
Dei (Marc. 4. 24) : hic vero, Hi homines servi Dei 
excelsi sunt. (Act. 16. 17) ; et rursum, Jesum ποοὶ, et 
Paulum scio. Multum enim formidabant οἱ tremebant 
sanctos illos. Forte quis vestrum audiens, cupit banc 
habere potestatem, ut ne ausint quidem daemones 
adversus illum respicere, et sanctos illos ea de 
causa beatos przdicat, quia tantam habuere potesta- 
tem. Sed audiat Christum dicentem : Nolite gaudere, 
quia demonia vobis subjiciuntur. (Luc. 10. 90) ; quia 
sciebat omnes homines ob vanam gloriam ea de re 
maxime gavisuros esse. Nam si id, quod placitum 
Deo est , quzris , et quod in communi prodest , alia 
major est via. Non ila magnum est a d:emone libe- 
rari, ut ἃ peccato. Demon non impedit, quominus 
regnum czlorum consequamur ; imo cooperatur, in- 


491 
γὰρ ἡ ἀνθρωπίνη φύσις" ταχέως ἐπιλανθάνεται ὧν 
εὑεργετεῖται. 

Ἢ οὐ μέμνησθε, ὅτι xal. ἐπὶ τῶν χαθ᾽ ἡμᾶς γενομέ- 
νων τὸ αὐτὸ τοῦτο γέγονεν; Εἰπὲ γάρ μοι, οὐ πέρυσιν 
ἐτίναξεν ὁ Θεὸς τὴν πόλιν πᾶσαν; Τί 6a; οὐχὶ πάντες 
ἐπὶ τὸ φώτισμα ἔδραμον ; οὐχὶ πόρνοι καὶ μαλαχοὶ xal 
διεφθαρμένοι, οἰκήματα ἀφέντες καὶ τοὺς τόπους ἐν οἷς 
διέτριδον, μετετέθησαν, xai γεγόνασιν εὐλαδεῖς ; 
Ἐπειδὴ δὲ τρεῖς ἡμέραι παρῆλθον, πάλιν ἐπὶ τὴν 
olxs(ay ἐπανῆλθον χαχίαν. Πόθεν δὲ τοῦτο γίνεται; 
᾿Απὸ τῆς πολλῆς νωθείας. Καὶ τί θαυμαστὸν, εἰ τῶν 
πραγμάτων παρελθόντων, ὅπου γε τῶν εἰχόνων διηνε- 
χῶς μενουσῶν τὸ αὐτὸ γίνεται; Τὰ ἐν Σοδόμοις, εἰπέ 
μοι, οὐχὶ διηνεχῇ τυγχάνει; Τί οὖν ; οἱ προσοιχοῦντες 
ἀπὸ τούτων γεγόνασι βελτίους ; Οὐδαμῶς. Τί δαὶ ὁ τοῦ 
Νῶε υἱός; οὐχὶ τοιοῦτος Tv; οὐχὶ ἐν ὄψεσι βλέπων 
ἐρημίαν τοσαύτην χαχὸς ἦν; Μὴ δὴ θαυμάζωμεν πῶς 
οὐχ ἐπίστευσαν τούτων γενομένων, ὅπου γε αὐτὴ ἡ 
κίστις πολλάχις εἰς τοὐναντίον αὐτοῖς περιτρέπεται, εἰς 
xaxíav* οἷον ὡς ὅταν δαιμονῶντα λέγωσι τὸν Υ͵ὸν τοῦ 
Θεοῦ. Ἢ οὐχ ὁρᾶτε xal νῦν ταῦτα γινόμενα, xal 
ὀφιώδεις ἀνθρώπους ὄντας πολλοὺς, ἀπίστους τε καὶ 
ἀγνώμονας, οἵ καὶ χατὰ τὰς ἔχεις, ὅταν ἀπολαύσωσιν 
εὐεργεσίας, καὶ θαλφθῶσιν ὑπό τίνων, τότε λυποῦσι 
τοὺς εὐεργέτας ; Ταῦτα ἡμῖν εἴρηται, ἵνα μή τις θαυ- 
μάζῃ πῶς τοιούτων σημείων γενομένων οὐ πάντες 
ἐπέστρεψαν. 


γ΄. Ἰδοὺ γὰρ ἐπὶ τῶν καιρῶν τῶν ἡμετέρων τὰ κατὰ τὸν 
μακάριον Βαδύλαν γέγονε, [512] τὰ χατὰ τὰ Ἱεροσόλυμα, 
τὰ χατὰ τὶν καθαίρεσιν τῶν ἱερῶν, xat οὐ πάντες ἐπ’ 
ἐστρεψαν. Τί δεῖ τὰ παλαιὰ λέγειν; Πέρυσιν εἶπον ὑμῖν οἷον 
γέγονε, χαὶ οὐδεὶς προσέσχεν, ἀλλὰ πάλιν κατὰ μιχρὸν 
ὑπεῤῥύησαν xal χατέπεσον. Ἕστηχε διηνεχῶς ὃ οὐρα- 
γὸς βοῶν, ὅτι δεσπότην ἔχει, χαὶ τεχνίτου τινός ἐστι 
τόδε τὸ πᾶν (τὸν χόσμον λέγω), xaX λέγουσί τινες, ὅτι 
οὐχί. Τὰ χατὰ Θεόδωρον ἐχεῖνον γεγενημένα πέρυσι, 
«(va οὐχ ἐξέπληξε ; Καὶ ὅμως οὐδὲν πλέον γέγονεν, ἀλλὰ 
πρὸς χαιρὸν γενόμενοι εὐλαδεῖς, πάλιν ἐπανῆλθον ὅθεν 
γεγόνασιν εὐλαδεῖς. Τοῦτο χαὶ ἐπὶ τῶν Ἑδραίων τότε 
συνέδη " διὸ χαὶ ἔλεγεν ὁ προφήτης * Ὅταν ázéxcewey 
αὐτοὺς, τότε ἐξεζήτουν αὐτὸν, καὶ ἐπέστρεφον καὶ 
ὥρθριζον πρὸς τὸν Θεόν. Καὶ τί δεῖ λέγειν τὰ χαθ- 
ολιχά ; πόσοι γόσοις περιέπεσον ; πόσοι ἐπηγγείλαντο 
ἀναστάντες πολλὴν τὴν μεταδολὴν ἐργάσασθαι, χαὶ πά- 
λιν οἱ αὐτοὶ γεγόνασι; Τοῦτο μάλιστα δείχνυσιν ἡμῖν 
τὴν προαίρεσιν, καὶ τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἡμετέρας 
φύσεως, fj ἀθρόα μεταδολή. Εἰ γὰρ φυσιχὰ fv τὰ χακὰ, 
οὐδ' ἂν αὕτη γέγονε" τῶν γὰρ κατὰ φύσιν χαὶ ἀνάγχην 
οὐ δυνάμεθα μεθίστασθαι. Καὶ μὴν μεθιστάμεθα, φησί. 
Οὐ βλέπομεν γάρ τινας φύσει μὲν ἔχοντας βλέπειν, ὑπὸ 
τοῦ φόδον δὲ τυφλουμένους ; "Eneibh χαὶ τοῦτο φύσεώς 
ἐστι συστέλλεσθαι, ὅταν φύσις ἑτέρα προσέλθῃ * ὥστε 
κατὰ φύσιν ἡμῖν ἔστι τὸ πεφοδημένοις μὴ βλέπειν, χατὰ 
φύσιν δὲ χαὶ τὸ, μείζονος παραγενομένου φόδου, τὸν 
ἕτερον ὑπεξίστασθαι. Τί ouv, ἂν xa fj σωφροσύνη, 
φησὶ, κατὰ μὲν φύσιν ἧ, ὁ δὲ φόδος χρατήσας ταύτην 


* Alius μὴ φυσικόν, 


1N ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XLI. 


902 
ἐχδάλῃ; Τί οὖν, ἂν δείξω τινὰς μηδὲ τότε σωφρονιζο- 
μένους, ἀλλὰ xaX Ev τούτοις τοῖς φόδοις ὄντας ἱταμούς, 
οὐ φυσιχὸν 8 τοῦτό ἐστιν. Εἴπω τὰ παλαιά : ἀλλὰ τὰ 
vía; Πόσοι δὴ ἐν αὐτοῖς ἐχείνοις τοῖς φόθοις ivam- 
ἔμειναν γελῶντες, χλευάζοντες, xat οὐδὲν ἔπαθον τοιοῦ- 
τον ; Εἰπέ μοι, ὁ Φαραὼ οὐχ εὐθέως μεθίστατο, καὶ ἐπὶ 
τὴν προτέραν χαχίαν ἀνέτρεχε: Ἐνταῦθα δὲ, ἐπὶ τῶν 
τὰ δαιμόνια ἐχόντων, χαίτοι οὐχ ἀγνοούντων αὐτῶν, 
προσετίθεσαν ἁπλῶς οἱ λέγοντες. Τὸν Ἰησοῦν ópxito- 
psv ὑμᾶς, ὃν Παῦλος κηρύσσει᾽ δι' ὧν γὰρ ἀπολο- 
γοῦνται, δείχνυται, ὅτι ἴσασι. Τὸν Ἰησοῦν δὲ λέγουσιν 
ἐχεῖνοι ἁπλῶς, δέον εἰπεῖν τὸν τῆς οἰχουμένης Σωτῆρα, 
τὸν ἀναστάντα * ἀλλ᾽ οὐχ ἤθελον ὁμολογῆσαι τὴν δόξαν 
αὐτοῦ. Διὸ xal ἐλέγχει αὐτυὺς ὁ δαίμων ἐπιπηδήσας 
αὐτοῖς, xal εἰπών’ Τὸν Ἰησοῦν γιγώσκχω, καὶ τὸν 
IlavAov ἐπίσταμαι. ᾿Ὡσεὶ ἔλεγεν - Ὑμεῖς οὐ πιστεύετε, 
ἀλλ᾽ ἀποχεχρημένοι τῷ ὀνόματι ταῦτά φατε. Οὐχοῦν 
ἔρημος ὁ ναὸς, εὐκαταγώνιστον τὸ σχεῦος * ὥστε οὐχ 
ἐστὲ χήρυχες, ἀλλ᾽ ἐμοὶ, φησὶν, ἐστέ. Πολὺς ὁ θυμὸς 
τοῦ δαίμονος. Ἠδύναντο ταῦτα αὐτοὺς ἐργάσασθαι οἱ 
ἁπόστολοι, ἀλλ᾽ οὐχ ἐποίουν τέως. Οἱ γὰρ τῶν Epyato- 
μένων αὐτοὺς ταῦτα χρατοῦντες, πολλῷ μᾶλλον αὐτῶν. 
Ὅρα πῶς δείχνυται αὐτῶν ἡ ἐπιείχεια, ὅτι οἱ μὲν 
ἐλαυνόμενοι τοιαῦτα ποιοῦσιν, οἱ δὲ θεραπευόμενοι δαί- 
μονες τἀναντία. Τὸν ᾿Ιησοῦν, φησὶ, γιγώσκω. Οὐχοῦν 
αἰσχύνθητε οἱ [515] ἀγνοοῦντες ὑμεῖς. Καὶ τὸν Παῦλον 
ἐπίσταμαι. Καλῶς xai τοῦτο ἥδει γὰρ Θεοῦ ὄντα 
χήρυχα. Εἶτα ἐφάλλεται ἐπ᾿ αὐτοὺς, χαὶ διαῤῥήγνυσι τὰ 
ἱμάτια" δι᾽ ὧν ἑποίει αὐτοῖς, τοῦτο μονονουχὶ λέγων * 
Μὴ νομίσητε, ὅτι χαταφρονῶν ἐχείνων ταῦτα ποιῶ. 
Πολὺς ὁ φόδος τοῦ δαίμονος. Καὶ διὰ τί χωρὶς τῶν 
ῥημάτων τούτων οὐ διέῤῥηξεν αὐτῶν τὰ ἱμάτια.; οὕτω 
γὰρ ἂν καὶ τὸν θυμὸν ἐπλήρωσς, xat τὴν πλάνην ἔστη- 
σεν. Ἐφοδεῖτο, ὅπερ ἔφην, τὴν ἀπρόσιτον b δύναμιν, xal 
οὐχ ἂν τοσοῦτον ἴσχυσεν, εἰ μὴ τοῦτο εἶπεν. Ὅρα δὲ 
πανταχοῦ τοὺς δαίμονας εὐγνωμονεστέρους τῶν Ἶον- 
δαίων, καὶ οὐ τολμῶντας ἀντειπεῖν, οὐδὲ χατηγορῆσαι 
τῶν ἀποστόλων, οὐδὲ τοῦ Χριστοῦ. Ἐχεῖ λέγουσιν, 
Οἵδαμέν σε τίς εἶ" χαὶ, Τί ἦλθες ὧδε πρὸ καιροῦ 
βασανίσαι ἡμᾶς; καὶ πάλιν, Οἷδά σε τίς εἶ, ὁ Υἱὸς 
τοῦ Θεοῦ " ἐνταῦθα δὲ, Οὗτοι οἱ ἄγθρωκποι δοῦ.1οι 
τοῦ Θεοῦ τοῦ ὑψίστου εἰσί * xaY πάλιν, Τὸν μὲν 
Ἰησοῦν γιγώσχω, καὶ τὸν Παῦνλον ἐπίσταμαι. Πάνυ 
γὰρ ἐδεδοίχεσαν καὶ ἔτρεμον τοὺς ἀγίους ἐχείνους. Τάχα 
τις ὑμῶν ἀχούων, ποθεῖ ἐπὶ ταύτης γενέσθαι τῆς ἐξου- 
σίας, ὥστε μὴ δύνασθαι δαίμονας ἀντιόλέπειν αὐτῷ, 
xaX μαχαρίζει τοὺς ἁγίους ἐχείνους διὰ τοῦτο, ὅτι τοσ- 
αὐτὴν εἶχον ἰσχύν. ᾿Αλλ᾽ ἀχουέτω τοῦ Χριστοῦ λέγον- 
τος * Μὴ χαίρετε, ὅτι τὰ δαιμόνια ὑμῖν ὑποτάσσεται" 
ἐπειδὴ ἤἥδει πάντας ἀνθρώπους μάλιστα τούτῳ xalpov- 
τας διὰ χενοδοξίαν. Εἰ γὰρ τὸ πῷ Θεῷ * δοχοῦν ζητεῖς 
χαὶ τὸ χοινῇ συμφέρον, ἑτέρα μείζων ἐστὶν ὁδός. Οὐχ 
ἔστιν οὕτω μέγα δαίμονος ἀπαλλάξαι, ὡς ἁμαρτίας 
ἐξελέσθαι. Δαίμων οὐ χωλύει βασιλείας οὐρανῶν ἐπιτυ- 
χεῖν, ἀλλὰ χαὶ συμπράττει, ἄχων μὲν, συμπράττει δὲ, 
σωφρονέστερον τὸν ἔχοντα ποιῶν * ἁμαρτία 0b ἐχδάλ- 
λει. . 


» ldem τὴν ἀπόξδοητον.  * Voss τὸν τῷ Ὅν 


90 

&. 'AXX ἴσως ἐρεξ ct; Μὴ γένοιτό μοι τοιούτου τυχεῖν 
σωφρονισμοῦ. Οὐδὲ ἐγὼ βούλομαι, ἀλλ᾽ ἑτέρου, ἀπὸ τοῦ 
πόθου τοῦ Χριστοῦ πάντα ποιεῖν. Εἰ δὲ, ὃ μὴ γένοιτο, 
δυμδαίη καὶ ὑπὲρ τούτου παρακαλεῖν. El τοίνυν οὗτος 
μὲν οὐχ ἐχδάλλει, ἐχείνη δὲ ἐχδάλλει, τὸ ἐχείνης ἀπαλ- 
λάξαι μείζονος εὐεργεσίας. Οὐχοῦν ταύτης σπουδάζωμεν 
παλλάττειν τοὺς πλησίον xal πρὸ τῶν πλησίον ἡμᾶς αὖ- 
τούς. Ἴδωμεν, μὴ δαίμονα ἔχωμεν" ἐξετάσωμεν ἑαυτοὺς 
ἀχριδῶς. Δαίμονος χαλεπώτερον ἁμαρτία’ ἐχεῖνος μὲν γὰρ 
ταπεινοὺς ποιεῖ, Ἢ οὐχ ὁρᾶτε τοὺς δαιμονῶντας, ὅταν 
ἀνενέγχωσιν ἀπὸ τῆς νόσου, πῶς εἰσι χατηφεῖς, πῶς 
σχυθρωποί ; πῶς αἰσχύνης τὰ πρότωπα αὑτῶν γέμει ; 
πῶς οὐδὲ ἀντιδλέψαι τολμῶσιν; "Opa τὴν ἀτοπίαν" 
&xelvot μὲν ὑπὲρ ὧν πάσχουσιν αἰσχύνονται, ἡμεῖς δὲ 
ὑπὲρ ὧν πράττομεν o0x αἰσχυνόμεθα" ἐχεῖνοι ἀδιχούμε- 
vot αἰδοῦνται, ἡμεῖς ἀδιχοῦντες οὐχ αἰδούμεθα’ καίτοι 
τὰ ἐχείνων οὐχ αἰσχύνης ἄξια, ἀλλ᾽ ἐλέου χαὶ φιλαν- 
θρονπίας καὶ συγγνώμης, καὶ πολλοῦ τοῦ θαύματος "καὶ 
μυρίων τῶν ἐπαίνων, ὅταν χαὶ τοιούτῳ προσπαλαίον- 
τες δαίμονι, πάντα εὐχαρίστως φέρωσι" τὰ δὲ ἡμέ- 
κερᾶ γέλωτος ὄντως, αἰσχύνης, χατηγορίας, χολάσεως, 
«ιμωρίας, τῶν ἐσχάτων χαχῶν χαὶ γεέννης, ἀλλ᾽ οὐδε- 
μιᾶς [514] ἄξια συγγνώμης. Ὁρᾷς, ὅτι χαλεπώτερον 
δαίμοιος ἁμαρτία: Καὶ ἐχεῖνοι μὲν ἐξ ὧν πάσχουσι 
χαχῶς 5, χερδαίνουσι χέρδος διπλοῦν" ἕν μὲν τὸ σωφρο- 
νίξεσθαι xoi φιλοσοφώτεροι εἶναι, δεύτερον δὲ τὸ τὴν 
χόλασιν ἐνταῦθα τῶν οἰχείων ἁμαρτημάτων δόντες, 
χαθαροὶ πρὸς τὸν Δεσπότην ἀπελθεῖν. Καὶ γὰρ ὑπὲρ 
τούτου διελέχθημεν πολλάχις, xai ἐδείξαμεν b, ὅτι 
τοὺς ἐνταῦθα χολαζομένους, àv εὐγνωμόνως φέρωσι, 
φᾳολλὰ τῶν ἁμαρτημάτων ἀποτίθεσθαι εἰχός. ᾿Απὸ δὲ 
τῶν ἁμαρτημάτων διπλᾶ τὰ δεινὰ, ἕν μὲν ὅτι προσ- 
κρούομεν, ἕτερον δὲ ὅτι χείρους γινόμεθα. Προσέχετε 
ᾧ λέγω. Οὐ τοῦτο μόνον ἀδιχούμεθα ἀπὸ τῆς ἁμαρ- 
τίας, ὅτι ἁμαρτάνομεν, ἀλλὰ χαὶ ἕτερον, ὅτι ἕξιν δέ- 
χεται ἡ dut, οἷον ὡς ἐπὶ σώματος" σαφέστερον γὰρ 
ἔσται ἐπὶ ὑποδείγματος λεγόμενον. Καθάπερ γὰρ ὁ 
αυρέξας o0 τοῦτο μόνον ἠδίχηται, ὅτι νοσεῖ, ἀλλ᾽ ὅτι 
μετὰ τὴν νόσον ἀσθενέστερος γίνεται λοιπὸν, χἂν εἰς 
ὑγείαν ἐπανέλθοι ἀπὸ νόσου μαχρᾶς" οὕτω δὴ xai ἐπὶ 
τῆς ἁμαρτίας, κἂν ὑγιαίνωμεν, Ecc πολλῇς δεόμεθα 
τῆς ἰσχύος. "δὲ γάρ μοι ὑδρίσαντά τινα, χαὶ μὴ τι- 
μωρηθέντα' οὐ διὰ τοῦτο μόνον δαχρύειν, ὅτι οὐ τῆς 
ὑόρεως δίχην δίδωσιν, ἀλλὰ xal δι᾽ ἕτερον πενθεῖν 
ἄξιον. Ποῖον δὴ τοῦτο; Ὅτι ἀναισχυντοτέρα γέγονε 
λοιπὸν d) ψυχῆ. Ἑχάστου γὰρ τῶν ἁμαρτημάτων, xai 
τῆς ἁμαρτία; ἐργασθείσης xal παυσαμένης, ἑναποτί- 
θεταέ τις ἡμῶν ἰὸς τῇ ψυχῇ. Οὐχ ἀχούεις λεγόντων 
τινῶν, ὅταν kx νόσου ὑγιάνωσιν, ὅτι Οὐχ ἔτι τολμῶ 
ὕδωρ πιεῖν; καίτοι γε ὑγίανεν' ἀλλ᾽ ἡ νόσος xa τοῦ- 
το ἠδίχησε. Κἀχεῖνοι μὲν χαχῶς πάσχοντες, εὐχα- 
ριστοῦσιν' ἡμεῖς δὲ εὖ πράττοντες, βλασφημοῦμεν τὸν 
Θεὸν, καὶ ἀποδυσπετοῦμεν' πλείονας γὰρ εὕροις ἂν ἐν 
ὑγείᾳ καὶ πλούτῳ τοῦτο ποιοῦντας, ἣ ἐν πενίᾳ χαὶ 
ἀῤῥωστίᾳ. Ἐφέστηχε γὰρ ὁ δαίμων ὡς δήμιος ὄντως 
σφοδρὸς ἀπειλῶν πολλὰ, χαθάπερ € τις παιδαγωγὸς 
κὸν ἱμάντα ἀνατείνων, καὶ οὐδαμόθεν ἀναχυθῆναι 
ἀφιείς. Εἰ δέ τινες μηδ᾽ οὕτω νήφοιεν, ἀλλ᾽ οὖν ἐχεῖ- 


νοι διδύασι d δίχην. Οὐ μιχρὸν δὲ xal τοῦτο’ χαθάπερ " 


Ὑὰρ οἱ μωροὶ, χαθάπερ οἱ μαινόμενοι, χαθάπερ ol 


" Πάσχουσι κακῶς deest in. uno codice. y Καὶ ἐδείξαμεν 
deest in uno. * Alii σφοδρὸς πολλὰ λέγων καθάπερ. diia 
Commel. et unus cod. ; Montf., post Savil., Ei δέ τινες μηδ᾽ 
οὕτω Yf,y., οὐδὲ ix. δώσουσι. Epi. 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


991 
παῖδες οὐχ ἀπαιτοῦνται εὐθύνας, οὕτως οὐδὲ οὗτοι" 
τῶν γὰρ οὐχ àv γνώσει πραττομένων οὐδεὶς οὕτως 
ὠμὸς, ὥστε ἀπαιτῆσαι δίχην ποτέ. "Apa πολλῷ τῶν 
δαιμονώντων χεῖρον διαχείμεθα οἱ ἁμαρτάνοντες. ᾿Αλλ᾽ 
ὅτ' οὖν ἀφρίζομεν, οὐδὲ διαστρέφομεν τὰς χόρας, οὐδὲ 
τὰς μεῖρας; Εἴθε ἐν τῷ σώματι τοῦτο ἐπράττομεν, xol 
μὴ ἐν τῇ ψυχῇ. Βούλει σοι δείξω ψυχὴν ἀφρίζουσαν ἀχά- 
θαρτον, χαὶ διαστροφὴν ὀμμάτων διανοίας ; "Evvórsov 
τοὺς ὀργιζομένους xal μεθύοντας ὑπὸ τοῦ θυμοῦ, πόσου 
ἀφροῦ οὐχ ἀχαθαρτότερα ἐχδάλλουσι ῥήματα; “Ὄντως 
ὥσπερ δυσώδη σίελον ἀποθλύζουσι. Καὶ χαθάπερ ἐχεῖνοι 
οὐδένα ἴσατι τῶν παρόντων, οὕτως οὐδὲ οὗτοι. Σχοτι- 
σθείσης γὰρ αὐτοῖς τῆς διανοίας xat διαστραφέντων τῶν 
ὀφθαλμῶν, οὐ φίλον, οὐχ ἐχθρὸν, οὐκ αἰδέσιμον, οὐχ 
εὐχαταφρόνητον, ἀλλὰ πάντα: ἁπλῶς ὁρῶσιν. Οὐχ ὁρᾷς 
αὐτοὺς καὶ τρέμοντας [315] χαθάπερ ἐχείνους ; ᾿Αλλ᾽ 
οὐ πίπτουσι χαμαί ; ᾿Αλλὰ ἡ ψυχὴ αὐτῶν χαμαὶ χεῖται 
xaX πίπτει σπαίρουσα" εἰ γὰρ ὀρθὴ εἰστήχει, οὐκ ἂν 
ἔπαθεν ἐχεῖνα ἅπερ ἔπαθεν. Ἢ οὐ δοχεῖ σοι χαταθεῦλυ.- 
μένης εἶναι ψυχῆς, καὶ τὴν οἰχείαν νῆψιν ἀπολωλε- 
χυίας €, xat ἃ ποιοῦσι χαὶ λέγουσι μεθύοντες τῷ θυμῷ; 
Ἔστι τι χαὶ ἕτερον μανίας εἶδος τούτον χαλεπώτερον. 
Ποῖον δὴ τοῦτο ; Ὅταν μηδὲ ἀφεῖναι τὴν ὀργὴν ἀνέχων. 
ται, ἀλλὰ τρέφωσι παρ᾽ ἑαυτοῖς οἰχειαχὸν χαθάπερ τινὰ 
δήμιον τὴν μνησιχαχίαν. Αὐτοὺς γὰρ πρώτους ἀπόλλυσι 
τὸ μνησικαχεῖν ἐντεῦθεν ἤδη, ἵνα τὰ μέλλοντα παρῶ. 
Πόσην γὰρ οἴει βάσανον εἶναι ἀνθρώπῳ πεπληγμένῳ 
τὴν ψυχὴν, xa0' ἑχάστην ἡμέραν σχοποῦντε ὅπως ἀμύ- 
νηται τὸν ἐχθρόν ; Πρότερον ἑαυτὸν χολάζεε ὁ τοιοῦτος, 
xaX τιμωρεῖται οἱδαίνων, πρὸς ἑαυτὸν μαχόμενος, Ego. 
ριζόμενος. ᾿Ανάγχη γὰρ διαπαντὸς καίεσθαι παρὰ σοὶ 
τὸ πῦρ᾽ καὶ τὸν πυρετὸν ἐπὶ τοσοῦτον ἐχτείνων, οὐχ 
ἀφίης παραχμάσαι, καὶ νομίζεις ἐχεένῳ διδόναι τι χα- 
χὸν, αὐτὸς δὲ σεαυτὸν τήχεις, διαπαντὸς τὴν φλόγα 
ἀχμάξουσαν φέρων, χαὶ διαναπαύσασθαι τὴν ψυχὴν οὐχ 
ἐῶν, ἀλλ᾽ ἐχθηριούμενος ἀεὶ, xal ἐν ταραχῇ καὶ ἐν χει- 
μῶνι τὸν λογισμὸν ἔχων. 

ε΄. Τί ταύτης χαλεπώτερον τῆς μανίας, διαπαντὸς λυ- 
πεῖσθαι καὶ οἰδεῖν xal φλεγμαίνειν ; Τοιαῦται γὰρ αἱ 
τῶν μνησιχάχων ψυχαί" ἔνθα ἂν ἴδωσιν ὃν βούλονται 
ἀμύνασθαι, εὐθέως ἐπλήγησαν’ ἂν φωνῆής ἀκούσωσι, 
χατέπεσον, τρέμουσιν" ἂν ἐπὶ χλίνης ὥσι, μυρία: ἐαυ- 
τοῖς ὑπογράφουσι τιμωρίας, ἀναρτῶντες, βασανίξοντες 
ἐχεῖνον τὸν ἐχθρόν᾽ πρὸς δὲ τούτοις, ἂν χαὶ εὑὐδοχι- 
μοῦντα ἴδωσι, βαδαὶ τῆς τιμωρίας! “Ἄφες αὐτῷ τὸ 
ἁμάρτημα, καὶ ἀπάλλαξον σαυτὸν τῆς βασάνου. Τί μέ- 
vet, διαπαντὸς χολαζόμενος͵ ἵνα ἐχεῖνον ἅπαξ χολάσῃ: 
χαὶ τιμωρήσῃ ; τί χατασχενάζεις ἐχτιχὸν σαυτῷ νόδση- 
μα f; τί βουλόμενον ἀπαλλαγῆναί σου τὸν θυμὸν xat- 
ἐχει: ; Μηδὲ μέχρις ἑσπέρας μενέτω, φησὶν ὃ Παῦλος. 
Καθάπερ γὰρ τηχεδών τις xal σῆς, οὕτω τὴν ῥίζαν 
τῆς ἡμετέρας διατρώγει διανοίας. Τί θηρίον ἔἕναπο- 
κλείεις εἰς τὰ σπλάγχνα τὰ σά; Βέλτιον ὄφιν ἣ ἔχιν ἐγ- 
χεῖσθαι τῇ xapóla, ἣ θυμὸν καὶ μνησιχαχίαν᾽ ἐχεῖνλ 
μὲν γὰρ εὐθέως ἂν ἡμᾶς ἀπήλλαξεν, οὗτος δὲ μένει δια- 
παντὸς, τοὺς ὀδόντας ἐμπηγνὺς, τὸν ἰὸν ἐντιθεὶς, τοὺς 
χαλεποὺς ἐπιστρατεύων 8 λογισμούς. ᾿Αλλὰ ταῦτα ποιῶ, 
φησὶν, ἵνα μὴ χαταγελάσῃ, ἵνα μὴ χαταφρονήσῃ. "A0)u 
ἄνθρωπε xaX ταλαίπωρε, οὐ βούλει χαταγελασθῆναι πα- 
ρὰ ποῦ συνδούλου, ἀλλὰ μισηθῆναι παρὰ τοῦ σοῦ ἀ:- 

e Alii, ἀπολωλνίας, male. f Quidam ἐχτῆκον σαυτὸν τῷ 
νοσήματι, que lectio non. spernenda, te morbo tabe[aciens. 


6 Sic, cum codd., Commel. et Savil., scripsfinus. Legebater 
ἐχστρατεύων. Evir. 


299 


vitus quidem, sed tamen cooperatur , dum continen- 
tiorem reddit eum quem oecupat : peccatum vero e 
rcgno ejicit. 

4. Habere peccatum quam habere demonem gravius 
est. — At forte dicet quispiam : Absit , ut sic assc- 
quar continentiam. Neque ego velim, sed alio modo 
ut omnia facias ex amore Christi. Si vero boc, quod 
absit, eontingat , pro hoc est orandum. Si igitur dz- 
mon non ejicit, peccatum vero ejicit, ab hoc liberari 
majus est beneficium. Ergo ab hoc preximum libe- 
rari curemus, et ante proximum, nos ipsos. Videamus 
ne dzasmonem habeamus, diligenter nos ipsos exa- 
minemus. Dxmone gravius est peccatum ; ille nam- 
que humiles reddit. AnRon videtis d:emoniacos , 
quando a morbo recreantur, quam sint demissi, quam 
mossti ? quomodo vultus pudore suffundatur, quo- 
modo non ausint obtueri? Vide absurditatem : illi de 
jis qux» patiuntur. erubeseunt, nos de actis nostris 
Ron erubescimus : illi injuria affecti verentur , nos 
injuria afficientes non veremur. Atqui illorum status 
non pudore dignus, sed misericordia οἱ humanitate, 
venia, admiratione magna, innumeris laudibus, 
quando cum tali daemone concertantes , omnia cum 
gratiarum actione patiuntur : nostra vero digna sunt 
risu, pudore, accusatione, supplicio, poena, extremis 
malis, gehenna, nullaque venia. Viden' peccatum 
dxmone deterius esse? Et illi quidem ex iis , quie 
graviter patiuntur , duplex lucrum reportant : unum 
quod temperatiores sint et magis philosophi, alterum 
quod, cum hic peccatorum p«enas dederiut, puri ad 
"Dominus migrent. Nam bae de re sz:pe disseruimus 
et ostendimus, eos qui hic puniuntur , si benigne fc- 
raut, magnam peccalerum sarcinam verisimiliter 
deponere. À peccatis autem duplicia mala eveniunt : 
unum quod offendamus, alterum quod deteriores 
evadamus. Atteidite diclis. Non in hoc tantum lz- 
dimur a peecate, quod peccemus; sed et in alio, 
quod anima habitum admittat; sicut et in corpore : 
ciarius enim erit inde sumptum exemplum. Quem- 
admodum enim febricitans non in hoc solum ladi- 
tur, qued infirinetur, sed eliam quod post morbum 
sit infirmior, etiamsi ex diuturno morbo in bonam 
valetudinem redeat : sic et de peccato dicendum, li- 
cet saneinur, adhuc tamen egemus fortitudine. Vide 
namque inihi quempiam , qui contumelia affecerit , 
nec poenas dederit : non ideo solum laerymari opor- 
tet, quod contumeliz poenas non dederit ? Sed etiam 
alia de causa lugendum. Quare? Quia impudentior 
effectus est animus. Singulorum enim peccatorum , 
postquam delictum peractum est et cessavit , virus 
quoddam in anima inseritur. Non audis quosdam di- 
centes, postquam ἃ morbo recreati sunt : Non ultra 
ausim aquam bibere ; licet sani sint? sed morbus in 

hoc etiam Lsit. Et. illi quidem mala passi, gratias 
agunt; nos autem dum bene habemus, Deum bla- 
sphemamus, οἱ zegre ferimus : plures enim invenias 
in sanitate ac divitiis hoc agentes , quam in pauper- 
tate et infirmitate. Instat enim dzemon quasi carnifex 
ardens minas intentans, sicut quidam paxdagogus ἰο- 


IN ACTA APOSTOLORUM HOMIL. XLI. 


99e 
rum erigens, et nusquam deflectere sineus. Quod si 
qui ne ita quidem sapiant, non dant illi poenas. Non 
parum autem hoc est. Ut enim stulti, ut furiosi, ut 
pueri non daut penas, sic neque hi : eorum eniin 
qu;e inscienter acta sunt , nemo tam crudelis est ut 
poenas repetat. Ergo peccantes multo deterius affccii 
sumus quam dzmoniaci. Sed non spumamus , nec 
pupillas distorquemus vel manus ? Utinam hoc in cor- 
pore pateremur, non iu anima ! Vis (ibi ostendam 
animam spumantem, impuram, οἱ distortos. oculos 
mentis? Cogita iratos οἱ furore ebrios, qua spuma 
non immundiora proferunt verba? Profecto quasi 
focidum sputum emittunt. EL sicut illi nullum ex 
prirsentibus norunt, sic neque hi. Obtenebrata enim 
illerum mente et distortis oculis ; Don amicum , non 
inimicum, non venerabilem , non despiciendum, sed 
omnes uno intuitu eernunt. Non vides hos tremcre 
sicut illos ? Sed non cadunt in terram ? Verum anima 
eorum humi jaeet et cadit palpitans : si cnim recta 
Staret, non pateretur illa qu:e patitur. Annon viden- 
tur tibi abjecte esse anime , quz vigilantiam suanx 
perdiderit, ea quz illi dieumt et faciunt animo ebrii t 
Est et aliud furoris genus hoc gravius. Quodnam 
illud 3 Quando neque iram remitti sustinent, sed apud 
se alunt , quasi domestieum earnificem ulciscendi se 
cupiditatem. lllos enim primos haze cupiditas hic 
perdit, ut futura prateream. Nam quantum putas 
esse tormentum hominis animo perculsi, singulis 
diebus meditantis , quo pacto inimicum ulciscatur ἢ 
Primo seipsum punit, et inflatum plectit, contra 
seipsum pugnans et incensus. Necesse enim est ignem 
semper in te ardere : et febrim tantum intendens , 
non sinis decrescere, putasque te ili malum inferre ; 
ipse vero teipsum tabefacis, flammam semper vigeu- 
tem gestans, nec sinens animam quiescere, sed effe- 
ratus semper, et in perturbatione et tempestate men- 
tem retinens, 

5. Quid hoc furore deterius, semper ita dolere, in- 
flari, arderc ? Tales enim sunt vindictam meditantium 
auima : ubi viderint eum, quem uleisci cupiunt, sta- 
tim coneitautur ; si vocem audierint, decidunt, tre- 
munt; si in lecto decumbant, mille sibi depingunt 
ultionis genera, suspendentes, torquentes inimicum 
illum : ad bxc, si illum clarum et conspicuum vide- 
rint, pap, quantum supplicium ! Dimitte illi pecca- 
lum, teque ἃ tormento exime. Cur semper cruciatus 
perseveras, ut illum semel uleiscaris et punias? quid 
paras tibi hecticum morbum ? cur animum tuum libe- 
rori volentem detines ? Ne usque ad vesperam ma- 
neat, inquit Paulus (Ephes. &. 96). Sicut enim tabes 
quadam et tinea, sic mentis nostrxz radicem rodit. 
Cur feram ineludis in visceribus tuis Ὁ Melius esses 
serpentem et viperam in corde esse, quam iram e£ 
uleiscendi cupiditatem : nam illa reptilia statim a no- 
bis abscederent ; h»c autem semper manet, semper 


. dentibus laniat, virus immittit, molestarum cogita- 


tionum exercitum producit. At li;ec facio, inquies, ne 
me rideat, ne contemnat. Miser homo et :rumnose, 
non vis a conseryo irrideri, sed edio haberi a Domino 


99ὺ 
tuo "Ὁ non vis despici a conservo, sed Dominum de- 
spicis? despici ab illo non pateris, Deumque putas 
non indignari, quod ipsum derideas, quod ipsum 
spernas, dum non vis ipsi obtemperare? Quod autem 
ille non te deridebit, hinc manifestum est. Si te ul- 
ciscaris, hinc magnus risus, magnus contemptus ; nam 
pusillanimitatis est opus : si vero dimiseris, magnuin 
miraculum ; magnanimitatis enim hoc opus est. At 
ille, inquies, id ignorat. Sciat Deus, ut majorem ha- 
beas mercedem. In fenus date, inquit, iis, a quibus 
nihil accipere speratis (Luc. 14. 14). Sic beneficia 
prostemus iis, qui non sentiunt se beneficiis affici, 
ut ne vel laudem vel aliquid aliud nobis rependentes, 
mercedem nobis minuant. Cum enim nihil ab homi- 
nibus accipimus, tunc majora a Deo accipiemus. Quid 
autem risu dignius, quid frigidius anima quae semper 
irascitur et se vult ulcisci ? Muliebre ac puerile pro- 
positum est. Nam ut illa contra inanimata eliam ira- 
scitur, et si pavimentum non percutiat, non remittit 
iram : ita et hi eos, qui se afflixerunt, ulcisci volunt. 
Ergo et ipsi risu digni : nam ire subjectum esse, 
puerilis est animi; ir: imperare, strenui viri est. 
Ergo non nos irridemur, si philosophi simus, sed 
jlli. Non est illud coutemptibilium hominum, a pas- 
sione non vinci : contemptibilium hominum est exte- 
rorum risum ümere, ita ut ideo extollaris, animi 
morbo subjiciaris, Deum offendas, et te ulciscaris. 
Hzc vere sunt risu digna. Hzc ergo fugiamus. Dicat 
86, qui nos sexcentis impelivit malis, nihil passum 
esse mali : dieat se, si ia. nos iterum debacchetur, 
nihil esse passurum. Non aliter nostram przdicaret 
virtutem, non alia quzreret verba, si nos laudare 
vellet, quam hzc, qux ut nos mordeat profert. Uti- 
nam omnes hzc de me dicerent : Frigidus homo et 
miser cst : omnes ipsi contumeliam inferunt, et ipse 
fert ; omnes insiliunt, et ille non se ulciscitur. Utinam 
adderent : Neque si velit, potest ; ut mihi laus esset 
a Deo, et non ab hominibus. Dicat, quod ob timidi- 
tatem non nos ulciscimur. Nibil hoc nobis nocet, 
quando Deus scit; sed thesaurum nostrum in majori 


* Alii legunt, sed odio haberi ἃ Domino tuo, et ab ipso 
despici ? 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. 


9^6 
ponit custodia. Si illos spectemus, ab omnibus exci- 
demus. Ne videamus quid dicant, sed quid nos de- 
ceat. Αἱ illi, Ne me quis irrideat, inquiunt, ne qui- 
dam glorientur. O stultitiam ! Nemo qui me laescrit 
re irrisit, inquiunt; id est, ultus sum illum. Atqui 
lac de causa irridendus es, quia ipsum ultus es. 
Uudenam hzc veiba inducta sunt, turpia et perni- 
ciosa, quze vitam nostram et rempublicam subver- 
lunt? nonne, quia Deo adversantia loquimur ? Quod 
enim Deo reddit :squalem, nempe non se ulcisci, id 
tu risum reputas esse. Nonne ideo risu digni sumus, 
et apud nos ipsos et apud gentiles, quod ita contra 
Deum loquamur ? 

Historia reperti. thesauri. — Volo quidpiam enar- 
rare apud veteres gestum, non circa iram, sed eirca 
pecuniam. Erat cuidam praedium, occultum thesau- 
rum habens, inscio domino, quod ille vendidit : em- 
ptor vero cum foderet, ut plantaret et curaret, depo- 
situm thesaurum invenit. Quod cum didicisset is qui 
vendiderat, veniens emptorem cogebat ut thesaurum 
redderet, dicens se predium vendidisse, non thesau- 
rum. llle contra repellebat eum dicens, se przediom 
cum thesauro emisse, et se hoc nihil curare. Res ia 
litem inter ambos versa est, illo reddi sibi volente, 
alteroque negante. Incidentes autem in hominem 
quempiam litigabant ; deindeque interrogarunt illum, 
cui deberet thesaurus adjudicari. Ille vero non sea- 
tentiam tulit, dixitque se litem soluturum esse, quod 
ipse dominus esset. Et illis annuentibus accepto the- 
sauro, innumera deinde mala passus est, et re didi- 
cit, jure illos ab hoc abstinuisse. Hoc et circa iram 
fleri oportet, ut et nos contendamus, non esse st- 
mendam ultionem, et qui leserunt contendant, egat- 
tere se poenas dare. Sed forsan bzc ridicnla videse- 
tur. Quando enim hzc insania admodum occupat, qui 
modeste agunt irridentur, et inter insanientes multos, 
qui non insanit videtur insanire. Quamobrem obse- 
cro, feramus, nosque contineamus, ut possimus hoc 
peruicioso morbo liberi, regnum czelorum asscqei, 
gratia et miserationibus unigeniti Filii, quicum Patri 
et Spiritui sancto gloria, imperium, bonor, nunc et 
semper, et in szcula seculorum. Amen. 





HOMILIA XLII. 


Cap. 19. v. 91. His autem ezpletis, proposuit Pau- 
lus in Spiritu, transita Macedonia et Achaia ire Je- 
rosolymam, dicens : Postquam [uero ibi, oportet me 
et Romam videre. 292. Mittens autem in Macedoniam 
duos ex ministrantibus sibi Timotheum et Erastum, 
ipse remansit ad tempus in. Asia. 25. Facta est autem 
illo tempore turbatio non minima de via. 

4. Satis moratus in illa civitate, vult iterum alio 
migrare : ideo mittit Timotheum et E£rastum in Ma- 
cedoniam, ipse vero manet Ephesi. Quomodo autem, 
initlo volens in Syriam abire, in Macedoniam rever- 
titur? Ut ostendat se non omnia ex propria virtute 
facere. Jam prophetat dicens : Oportet me et Romam 
videre. Hoc vero fortasse dicit, ut consoletur eos, ut 


qui non maneat quidem, sed rursus vicinus eorum 
futurus sit, et prophetia discipulorum animos excitat. 
Hinc mihi videtur Ephesi Corinthiis scribere ac di- 
cere : Nolo vos ignorare de tribulatione mostre, qua 
facta est in. Asia (2. Cor. 1. 8). Quia enim promiserat 
se Corinthum esse venturum, quod moras traxer - 
sese purgat, el tentationem memorat, qua Deme- 
trium spectant enarrans. Hunc enim subindieat cum 
dicit turbationem non minimam de via. Rursus peri- 
culum, rursus turbatio. Viden' quam sit conspicues! 
Facta sunt signa duplicia : illi vero eontradicebent. 
Sic per omnia res contexuntur. 94. Demetrius enim 
quidam nomine, argentariws , faciens edes argento 
Diane, praestabat artificibus non. modicum. questum. 


295 
σπότου δ; οὐ βούλει xataopovr sva: παρὰ τοῦ ὁμοδού- 
λσυ, ἀλλὰ καταφρονεῖς τοῦ Δεσπότου ; καταφρονηθῆναι 
παρ᾽ αὐτοῦ οὐχ ἀνέχῃ, τὸν δὲ Θεὸν ἀγαναχτεῖν οὐχ ofct, 
ὅτι αὐτοῦ χαταγελᾷς, ὅτι αὐτοῦ χαταφρονεῖς, οὐ βουλό- 
μενος αὐτῷ πείθεσθαι ; Ὅτι δὲ οὐδὲ χαταγελάσεταί σου, 
δῆλον ἐχεῖθεν. "Av μὲν οὖν ἐπεξέλθῃς, πολὺς ὁ γέλως, 
πολλὴ ἡ χαταφρόνησι:" μιχροψυχίας γὰρ τὸ πρᾶγμα" 
ἂν δὲ ἀφῇς, πολὺ τὸ θαῦμα" μεγαλοψυχίας γὰρ τοῦτο. 
᾿Αλλ' ἐχεῖνο; οὐχ οἷδε, φησίν. Ἴστω ὁ Θεὸς, ἵνα μεί- 
ζονα ἔχῃς τὸν μισθόν. Δανείζετε γὰρ, φησὶ, παρ᾽ ὧν 
οὐχ [510] ἐλπίξετε ἀπολαδεῖν. Οὕτω xal εὐεργετῶμεν 
τὸὺς μηδὲ αἰσθανομένους, ὅτι εὐεργετοῦνται, ἵνα μὴ 
ἀντιδιδόντες ἡμῖν τὸν ἔπχινον, T] ὅ τι δήποτε, ἐλαττώσω- 
σιν ἡμῖν τὸν μισθόν. Ὅταν γὰρ μηδὲν παρὰ ἀνθρώ- 
πων λάδωμεν, τότς μείζονα παρὰ τοῦ Θεοῦ ληψόμεθα. 
Τί ὃὲ κχαταγελαστότερον, τί δὲ ψυχρότερον Ψυχῆς ὀργι- 
ζομένης διαπαντὸς, χαὶ βουλομένης ἐπεξελθεῖν ; Γυναι- 
κώδης αὕτη fj προαίρεσις xat παιδιχή. Καθάπερ γὰρ 
ἐχείνη xai πρὸς τὰ ἄψυχα ὀργίζεται, xàv μὴ πλήξῃ τὸ 
ἔδατος, οὐχ ἀφίησι τὴν ὀργήν οὕτω δὴ xal οὗτοι τοὺς 
λυπήσαντας ἀμύνασθαι βούλονται. "Aga αὐτοὶ γέλωτος 
ἄξιοι" τὸ γὰρ ὑπὸ θυμοῦ χρατεῖσθαι, πα:ιδιχῆς διανοία." 
τὸ δὲ χρατεῖν, ἀνδρειότητος. "Apa οὐχ ἡμεῖς χαταγελώ- 
μεθα, ὅταν Φφιλοσοφῶμεν, ἀλλ᾽ ἐχεῖνοι. Οὐχ Eat: τοῦτο 
εὐχαταφρονήτων ἀνθρώπων, τὸ μὴ ἡττᾶσθαι πάθει" 
εὐχαταφρονήτων δέ ἐστι τὸ οὕτω τρέμειν τὸν ἔξωθεν 
γέλωτα, ὡς διὰ τοῦτον αἱρεῖσθαι χαὶ πάθει ὑποπίπτειν 
οἰχείῳ, xal Θεῷ προσχρούειν, xa ἑαυτὸν ἀμύνασθαι. 
Ταῦτα ὄντως γέλωτο; ἄξια. Οὐχοῦν ταῦτα φεύγωμεν" 
λεγέτω, ὅτι μυρία ἡμᾶς ἐργασάμενης χαχὰ, οὐδὲν αὐτὸς 
ἔπαθε" λεγέτω, ὅτι xa πάλιν ἡμῖν εἰ ἐπικωμάσειξν, 
οὐδὲν πείσεται. Οὐχ àv ἑτέρως ἡμῶν ἐχήρυξε τὴν ἀρε- 
τὴν, οὐχ ἂν ἄλλα ἐξήτησε ῥήματα, εἰ ἐπαινέσα! ὑμᾶς 
ἐθούλετο, ἀλλ᾽ ἣ ταῦτα, ἃ δοχεῖ χαχίξων λέγειν, [7 ς 
πάντες περὶ ἐμοῦ ταῦτα ἔλεγον, ὅτι Muy ob; ἄνθρωπος, 
καὶ ταλαίπωρός ἐστι" πάντε; εἰς αὐτὸν ὑδρίζουσιν, αὖ- 
"^b. 0b φέρει" πάντες ἐνάλλονται, αὐτὸς δὲ οὐκ ἀμύνε- 
και. Εἴθε προσετίθεσαν, ὅτι Οὐδὲ ἐὰν θέλῃ δύναται, ἵνα 
μοι ἔπαινος ἣν ἐχ τοῦ Θεοὺ, χαὶ μὴ ἐξ ἀνθρώπων. As- 
γέτω, ὅτι παρὰ Ψυχρότητα οὐχ ἀμυνόμεθα. Οὐδὲν ἡμᾶς 
βλάπτει τοῦτο, ὅταν ὁ Θεὸς εἰδῇ, ἀλλ᾽ ἐν μείζονι χαθίστη- 
σιν ἡ μῶν τὸν θησαυρὸν φυλαχῇ. El μέλλοιμεν πρὸς ἐχεῖ- 
γους ὀρᾷν, πάντων ἀποπεσούμεθα. Μὴ τί )έγουσιν, ἀλλὰ 


* Alil. Δεσπότον, xai καταφρονηθῆναι παρ’ αὐτοῦ; 





IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XLIT. 


3026 
τί ἡμῖν πρέπει, ἰδωμεν, ΟἹ δὲ, Mt γάρ μου xazay:2àag, 
φασὶ, χαὶ χαυχῶνταίτινες. Ὃ τῆς ἀνοίας! Οὐδείς με ἀδιχή - 
σας χατεγέλασέ μου, φησί τουτέστιν, Ἑπεξῖλθον. Καὶ 
μὴν τούτῳ καταγελᾶσθαι ὀφείλεις, ὅτι ἔπεξηλθες. 1όθεν 
ταῦτα τὰ ῥήματα ἐπεισῖλθεν, αἰσχύνη χαὶ δλεῦρος ὄντα, 
xa: ἀνατροπὴ τῆς ζωῆς τῆς ἡμετέρας, xoi τῆς πολι- 
τείας; ἄρα οὐκ ἀπὸ τοῦ ἀπεναντίας τῷ Θεῷ φθέγγε- 
σθαι ; Ὃ γὰρ ποιεῖ Θεοῦ ἔσον, τὸ ph ἀμύνασθαι, τοῦτο 
γέλωτα νομίζεις, Οὐ διὰ ταῦτα γελᾶσθαί ἐσμεν ἄξιοι 
χαὶ παρ᾽ ἡμῶν αὐτῶν, xal παρ᾽ ᾿Ἑλλήνων, οὕτως ἀντὶ- 
φθεγγόμενοι τῷ Θεῷ; 

Βούλομαί τι διηγήσασθαι γενόμενον ἐπὶ τῶν παλαιῶν, 
οὐ περὶ ὀργῆς, ἀλλὰ περὶ χρημάτων: Ἢν τινι χωρίον 
θησαυρὸν ἔχον ἐγχεχρυμμένον οὐκ εἰδότος τοῦ δ:εσπό- 
του" τοῦτο ἐχεῖνος τὸ χωρίον ἀπέδοτο. Ὁ πριάμενος δια- 
σχάπτων ὥστε φυτεῦσαι xal ἐπιμελήσασθαι, εὗρε τὸν 
θησαυρὸν ἐναποχείμενον. Μαθὼν ὁ ἀποδόμενος τοῦτο, 
ἐλθὼν ἐδιάξετο τὸν ἡγορακχότα ἀπολαθεῖν τὸν θησαυρόν" 
χωρίον γὰρ ἔλεγες πεπραχέναι, οὐ Onsaupóv. Πάλιν 
ἐχεῖνος διωθεῖτο αὑτὸν, λέγων, τὸ χωρίον ἡγοραχέναι 
μετὰ [317] τοῦ θησαυροῦ, χαὶ οὐδένα λόγον ποιεῖν 
ὑπὲρ τούτου. Εἰς ἀμφισδήτησιν χατέστησαν ἀμφό- 
τεροι, ὁ μὲν λαθεῖν βουλόμενος,. ὁ δὲ φιλονει- 
χῶν μὴ δοῦναι. Καὶ ἐπιτυχόντες ἀνθρώπου τινὸς; 
διελέγοντο" εἶτα ἡρώτων αὐτὸν, τίνι δεῖ προσγενέσθαι 
τὸν θησαυρόν. Ὁ δὲ οὐχ ἀπεφήνατο, ἔφη δὲ χαταλῦσαι 
αὑτῶν τὴν ἀμφισδήτησιν' αὑτὸς γὰρ ἔσεσθαι χύριος b. 
Καὶ λλδὼν τὸν θησαυρὸν ἐχόντων παραχωρησάντων 
ἐχείνων, μυρία ὕστερον ὑπέστη xaxà, xa ἔργῳ ἐμάνθα-- 
γεν, ὅτι εἰχότως ἐχεῖνοι τούτου ἀπέστησαν. Τοῦτο xai 
περὶ τῆς ὀργῆς δεῖ γενέσθαι, xai ἡμᾶς φιλονεικεῖν μὴ 
ἀμύνασθαι, xai τοὺς λελυπηχότα;: φιλονειχεῖν δοῦνα: 
δίχην. ᾿Αλλὰ τάχα ταῦτα xal γέλως τις εἶναι δοχεῖ" 
ὅταν γὰρ ἐπιπλέον ἡ μανία χατάσχῃ, οἱ σωφρονοῦντες 
γελῶνται, χαὶ ἐν πολλοῖς μαινομένοις ὁ μὴ μαινόμενος 
δοχεῖ μαίνεσθαι. Διὸ παραχαλῶ ἀνενεγχεῖν, xal ἡμῶν 
αὑτῶν γενέσθαι, ἵνα δυνηθῶμεν τοῦ ὀλεθρίου ας τούτου 
πάθους χαθαρεύοντες, τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας ἀξιω- 
θῆναι, χάριτι χαὶ οἰχτιρμοῖς τοῦ μονογενοῦς αὑτοῦ 
Παιδὸς, μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, 
χράτος, τιμὴ, νῦν xal ἀεὶ, xat εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν 
αἰώνων. ᾿Αμήν. 


p Hxc legentem sponte subit memoria faceli judicis a 
nostro Lafontaine inducti in fabula cui titulus : Z'hndtre el lei 
piuideurs. υττ. € Τοῦ ὀλεύρίον deest in quibusdam. 





— 


OMIAIA MI. 


Ὡς δὲ ἐπιηρώθη ταῦτα, ἔθετο ὁ Ilav.loc ἐν τῷ 
Πνεύμαει, διελθὼν τὴν Μακεδογίαν xai 'Axatay, 
πορεύεσθαι εἰς Ἱερουσα.ϊὴμ, εἰπὼ», τι Μετὰ τὸ 
γενέσθαι μὲ éx&i, δεῖ με καὶ 'μώμην ἰδεῖν. ᾽Λπο- 
στείλας δὲ εἰς τὴν Maxstov(ar δύο τῶν διαχο- 
γούγτων αὑτῷ, Τιμόθεον καὶ "Epaotor, αὐτὸς 
ἐπόσχε χρόνον εἰς τὴν ᾿Ασίαν. ᾿Εγένετο δὲ κατὰ 
τὸν καιρὸν ἐχεῖγον' τάραχος οὖκ ὀλίγος περὶ τῆς 
ὁδοῦ. 

α'. "Ixavio; ἐνδιατρίψας τῇ πόλει βούλεται μεταστῆναι 
πάλιν. Διὸ xal πέμπει τὸν Τιμόθεον χαὶ τὸν “Εραστον 
ci; Μαχεδονίαν, αὐτὸς δὲ μένει εἰς "Ἔφεσον. Πῶς δὲ ἐξ 
ἀρχῆς ἑλόμενος εἰς Συρίαν 8 ἀπελθεῖν, πάλιν εἰς Μα- 
χεδονίαν ὑποστρέφει; Δειχνὺς, ὅτι πάντα οὐκ οἰχείᾳ 
δυνάμει ἔπραττεν. Ἴδη προφητεύει λέγων, Δεῖ μὲ καὶ 
Ῥώμην ἰδεῖν. Τοῦτο δὲ εἶπεν, ἴσως παραμυθούμενος 

* Morel, ἀπελθεῖν, εἰς Maxeóoviav. 


ParhOL. Gn, LX. 


αὐτοὺς, ὡς οὐκ ἀπομένων, ἀλλ᾽ ὡς πόλιν ἐγγυτέρω qt- 
νόμενος αὐτῶν, xal διανιστῶν τὰς Ψυχὰς τῶν μαθητῶν 
τῇ προφητείᾳ. Ἔντεῦθέν μοι δοχεῖ γράφειν Κορινθίοι:; 
ἀπὸ Ἐφέσου, καὶ λέγειν, ὅτι Οὐ 0£Ao ὑμᾶς ágrogiy 
ὑπὲρ τῆς θλίψεως τῆς γενομένης ἡμῖν ér τῇ ᾿Ασίᾳ. 
Ἐπειδὴ γὰρ ἐπηγγέλλετο εἰς Κόρινθον ἀπελθεῖν, ἀπο- 
λογεῖται ἅτε βραδύνας, χαὶ λέγει τὸν πειρασμὸνλο:πὸν, «X 
χατὰ Δημήτριον διηγούμενος. Τοῦτον γὰρ αἰνέττεται, τά- 
ρᾶχον οὐχ ὀλίγον εἰπὼν περὶ τῆς ὁδοῦ γεγενῆσθα!. Πάλιν 
χίνδυνος, πάλιν τάραχος. Ὁρᾷς τὴν εὐδοκίμησιν; Ἐγένε- 
τὸ σημεῖα διπλᾶ" οἱ δὲ ἀντέλεγον. Οὕτω διὰ πάντων 
ὑφαίνεται κὰ πράγματα. Δημήτριος γάρ τις ὀνίματι, 
ἀργυιυροχόπος, ποιῶν ναοὺς ἀργυροῦς ᾿Αρτέμιδος, 
παρείχετο τοῖν τεγγίταις ἐργασίαν οὐκ dACeoy . SS« 
xal [518] e , καὶ Ἐπισυνανακὼν τοὺς 


407 


περὶ τὰ τοιαῦτα ἐργάτας, εἶπεν" “Αγδρες, ἐπίστα- 
σῦε, ὅτι ἐκ ταύτης τῆς ἐργασίας ἡ εὐπορία ἡμῶν 
ἐστι" καὶ θεωρεῖτε καὶ ἀχούετδ, ὅτι οὐ μόνον "Egé- 
σου, dAAà καὶ σχεδὸν πάσης τῆς ᾿Ασίας ὁ Παῦλος 
οὗτος πείσας μετέστησεν ὄχιον ἱκαγὸν, λέγων, ὅτι 
Οὐκ εἰσὶ θεοὶ οἱ διὰ χειρῶν ἀγθρώπων γιγόμενοι. Οὐ 
μόνον δὲ τοῦτο κινδυνεύει ἡμῖν τὸ μέρος εἰς ἀπε.16- 
γμὸν ἐλθεῖν, ἀλλὰ καὶ τὸ τῆς μεγάλης θεᾶς ἱερὸν 
᾿Αρτέμιδος εἰς οὐδὲν «λογισθῆγαι, μέλλειν δὲ καὶ 
καθαιρεῖσθαι τὴν μεγαλειότητα αὑτῆς, ἣν δλη ἡ 
᾿Ασία καὶ ἡ οἰκουμένη σέθεται. Ποιῶν, φησὶ, γαοὺς 
ἀργυροῦς ᾿Αρτέμιδος. Καὶ πῶς ἕνι ναοὺς ἀργυροῦς 
γενέσθαι; Ἴσως ὡς χιθωρια μικρά’ πολλὴ γὰρ ταύτης 
ἦν ἡ τιμὴ ἐν Ἐφέσῳ, ὅπον χαὶ τὸ ἱερὸν αὐτῶν ἐμπρη- 
σθὲν οὕτως ἐλύπησεν αὐτοὺς, ὡς τὸν ἐμπρήσαντα χε- 
λεύειν μηδὲ ὀνόματι λέγεσθαι. “Ὅρα πανταχοῦ τὴν εἰδω- 
λολατρείαν ἀπὸ χρημάτων γινομένην. Κἀχεῖνοι διὰ χρή- 
ματα, καὶ οὗτος διὰ χρήματα" οὐχ ὡς τῆς εὐσεδείας 
χινδυνευούσης αὐτοῖς, ἀλλ᾽ ὡς τοῦ πορισμοῦ τὴν ὑπόθε- 
σιν οὐχ ἔχοντος. Καὶ σχόπει χαχίαν ἀνδρός" Εὕὔπορος 
ἣν αὐτὸς, καὶ αὐτῷ μὲν οὐ τοσαύτη ἔμελλε βλάδη γε- 
νέσθαι ἐχ τούτου" ἐχεΐνοις δὲ fiv πολλὴ, ἅτε πένησιν 
οὖσι χαὶ ἀπὸ τῆς χαθ᾽ ἡμέραν ἐργασίας τρεφομένοις. 
Καὶ ὅμως οὗτοι μὲν οὐδὲν λέγουσιν, αὐτὸς δέ" χοινωνοὺς 
δὲ ὄντας αὑτοὺς τῆς τέχνης, χοινωνοὺς λαμδάνει xal 
τοῦ θορύδου. Εἶτα καὶ τὸν χίνδυνον ηὔξησεν, ἐπαγαγὼν, 
ὅτι Κιγδυνεύεξι ἡμῖν τοῦτο τὸ μέρος εἰς ἀπειλεγμὸν 
ἐλθεῖν. Τοῦτο γὰρ σχεδὸν διὰ τούτον δηλοῖ, ὅτι ἀπὸ τῆς 
τέχνης ταύτης κινδυνεύομεν εἰς λιμὸν ἐμπεσεῖν. Καίτοι 
τὰ εἰρημένα ἱκανὰ εἰς εὑσέδειαν αὐτοὺς ἀγαγεῖν " ἀλλὰ 
“αλαίπιυροί τινες ὄντες χαὶ ψυχροὶ, ἐπισυνίστανται μᾶλ- 
λον, καὶ οὐχ ἐννοοῦσιν, ὅτι Εἰ ὁ ἄνθρωπος οὗτος τοσαῦτα 
ἰσχύει ὡς μεταστῆσαι πάντας, καὶ χινδυνεύει τὰ τῶν 
θεῶν, ἡλίχος ὁ τούτου Θεός! χαὶ ὅτι Πολλῷ μᾶλλον 
ἐχεῖνα ἡμῖν δώσει, ὑπὲρ ὧν φοδούμεθα, "Ἤδη προχατ- 
ἐλαῦεν αὐτῶν τὰς ψυχὰς, λέγων, ὅτι Οὖκχ εἰσὶ θεοὶ ol 
ὑπὸ χειρῶν ἀνθρώπων γιγόμεγοι. Ὅρα ὑπὲρ τίνος 
ἀγαναχτοῦσιν “Ἕλληνες " ἐπειδὴ εἶπεν, ὅτι Οἱ ὑπὸ ἂν- 
ὑρώπων γιγνόμενοι, οὖκ &icl θεοί. ἸΙανταχοῦ εἰς τὴν 
τέχνην ὠθεῖ τὸν λόγον. Εἶτα τὸ μάλιστα αὐτοὺς λυπῆσαν 
ὕστερον τίθησι, λέγων" Οὐ μόνον δὲ τοῦτο τὸ μέρος 
κιγδυγεύδι" τουτέστι, Τῶν μὲν ἄλλων οὐδεὶς λόγος, 
ἀλλ᾽ ὅτι χαὶ τὸ τῆς μεγάλης θεᾶς ἱερὸν ᾿Αρτέμιδος χινδυ- 
νεύει χαθαιρεῖσθαι. Εἶτα ἵνα μὴ δόξῃ χρηματισμοῦ 
ἕνεχεν λέγειν ταῦτα, 6pz τί προστίθησιν" "H» ἡ olxov- 
μένη σέδεται. Ὁρᾷς πῶς ἔδειξε μείζω τὴν τοῦ Παύλου 
δύναμιν, πάντας ἀθλίους xai ταλαιπώρους αὐτοὺς ἀπο- 
φαίνων, εἴγεἄνθρωπος ἐλαυνόμενος xal σχηνοποιὸς τοσ- 
αὖτα δύναται; "Opa παρ' ἐχθρῶν τὰς μαρτυρίας τοῖς 
ἀποστόλοις γινομένας. "Exst μὲν ἔλεγον, Ἰδοὺ xszAn- 
poxate τὴν Ἱερουσαζὴμ τῆς διδαχῆς ὑμῶν" ἐνταῦθα, 
ὅτι Μέ..:ει χαθαιρεῖσθαι τῆς ᾿Αρτέμιδος ἡ μεγα.ῖειό- 
της τότε, Οἱ τὴν οἰκουμένην [519] ἀνγαστατώσαντες 
ἥχουον, ὅτι Οὗτοι καὶ ἐνθάδε πάρεισι" νῦν, ὅτι Κιν- 
δυνεύει ἡμῖν τοῦτο τὸ μέρος εἰς ἀπε.ϊδγμὸν δλθεῖν. 
Οὕτω xal Ἰουδαῖοι ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ ἔλεγον" Ὁρᾶτε, 
ὅτι ὁ χόσμος ἀπίσω αὑτοῦ ὑπάγει, καὶ ἐλεύσονται 
οἱ Ρωμαῖοι καὶ ἀροῦσιν ἡμῶν τὴν πόλιν. ᾿Αχούσαν- 
τες δὲ ταῦτα ἐπλήσθησαν θυμοῦ. Πότε ὁ θυμὸς γέ- 
Ὑονεν; Ὅτε περὶ τῆς ᾿Αρτέμιδος ἤχουσαν, ὅτε περὶ τοῦ 
πορισμοῦ. Τοιαῦτα γὰρ τὰ τῶν ἀγοραίων ἔθη, ἀπὸ τοῦ 
πυχόντος συναρπάζεσθαι xal ἐχχαίεσθαι. Διὰ ταῦτα 
μετ᾽ ἐξετάσεως δεῖ ποιεῖν πάντα". Ὅρα δὲ πῶς xal 


5 Πάντα deest in uno. 


S. JOANNIS CHI YSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


296 
ἦσαν εὐχαταφρόνητοι, ὡς πᾶσι προχεῖαθαι. 'Axcocar- 
τες δὲ, καὶ γενόμενοι πιήρεις θυμοῦ, φησὶν, ἔχρα- 
ζον Aéyorcec*. MeyáAm ἡ Ἄρτεμις Ἐφεσίων ! Kal 
ἐπλήσθη ἡ πόϊις δίη τῆς συγχύσεως " ὥρμησάν τε 
ὁμοθυμαδὸν εἰς τὸ θέατρον. Συναρπάσαντες δὲ 
Γάϊον καὶ ᾿Αρίσταρχον Μαχεδόνας, συγεχδήμους 
IlaóAov, stÀxvcar αὑτούς. 

β΄. ᾿Απλῶς πάλιν ἐπίασιν ὡς b ἐπὶ Ἰάσονος Ἶουδαζοι, xal 
πανταχοῦ αὐτοῖς πρόχεινται * οὕτως οὐδὲν εἶχον χόμπου 
γέμον οὐδὲ δόξης. Τοῦ δὲ Παύλου βουλομένου εἷσ- 
εθεῖν εἰς τὸν δῆμον, οὐκ εἴων αὑτὸν οἱ μαθηταί. 
Τιγὲς δὲ τῶν ᾿Ασιαρχῶν ὄγτες αὐτῷ glAou πέμψαν- 
tec πρὸς αὐτὸν παρεκάλουν μὴ 6ovrat ἑαυτὸν εἰς 
τὸ θέατρον. Παραχαλοῦσιν, ὅτι ἄτακτος ἧσαν δῆμος 
ἀλογίστῳ ῥύμῃ πάντα τολμῶντες. Καὶ ὁ Παῦλο; πείθε- 
ται "οὐ γὰρ ἣν χενόδοξος, οὐδὲ φιλότιμος. "Α.1.1οιε μὲν 
οὖν dAJo τι Éxgator * ἦν γὰρ ἡ éxxAnc(ía συγχεχυ- 
μένη. Τοιοῦτον γὰρ τὸ πλῆθος " ἁπλῶς ἕπεται χαθάπερ 
πῦρ εἰς ὕλην ἐμπεσόν. Καὶ οἱ π.ιλείους οὐχ ῇδεισαν, 
τίγος ἔγεχεν συγεη.λύθεισαν. "Ex δὲ τοῦ ὄχιϊου 
προεδίδασαν ᾿Αλέξανδρον, προδαλόγτων αὑτὸν τῶν 
Ἰουδαίων. Προεθάλοντο ἸΙουδαῖοι οἰχονομιχῶς, ἵνα μη» 
δὲν ἔχωσιν ὕστερον ἀντιλέγειν. Οὗτος καὶ προδάλλεται, 
xa φθέγγεται, xai τί, &xouc* Ὁ δὲ ᾿Αλέξαγδρος κατα- 
σείσας τῇ χειρὶ, ἤθελεν ἀποιλογείσθαε τῷ δήμῳ. 
᾿Επιγγόγεες δὲ, ὅτι ᾿Ιουδαῖός ἐστι, φωνὴ ἐγένετο 
μία ἐκ πάντων, ὡς ἐπὶ ὥρας δύο κραζόγτων" Μεγά- 
Jn ἡ "Ἄρτεμις Ἐφεσίων. Παϊιδιχὴ ὄντως ἢ διάνοια’ 
χαθάπερ φοδούμενοι, μὴ σδεσθῇ τὸ σέδας αὑτῶν, συν- 
εχῶς ἑδόων. Δύο ἔτη ἐκάθισεν ἐχεῖ, καὶ ὄρα πόσοι ἕτι 
Ἕλληνες ἦσαν. Καταστείιας δὲ ὁ γραμματεὺς τὸν 
ὄχλον, φησίν" “Αγδρες Ἐφέσιοι, τίς γάρ ἐστιν ἄγ- 
θρωπος, ὃς oU γιγώσκει τὴν Ἐφεσίων πόϊεν γεω- 
κόρον οὗσαν τῆς μεγάλης θεᾶς Ἀρτέμιδος καὶ τοῦ 
Διοπετοῦς; Τούτῳ πρώτῳ τὸν θυμὸν αὐτῶν ἔσδεσε. 
Kal τοῦ διοπετοῦς. Ἴοῦτο λέγει, ὡς οὐχ ὄντος δήλου 
τοῦ πράγματος. Ἱερὸν δὲ ἕτερον οὕτω ἐχαλεῖτο Aror- 
τές " ἤτοι τὸ εἴδωλον τοίνυν τῆς ᾿λρτέμιδος Διοπετὲς 
ἔλεγον, ὡς ἐκ τοῦ Διὸ; τὸ ὄστραχον ἐκεῖνο κεπτωχὸς, 
xai οὐχ ὑπὸ ἀνθρώπου γενόμενον " fj ἕτερον ἄγαλμα 
παρ᾽ αὐτοῖς οὕτως ἐλέγετο. ᾿Αγαγτιῤῥήτων οὖν ὄν- 
των τούτων, δέον ἐστὶν ὑμᾶς χατεσταιλμέγους ὑκ- 
άρχϑιν, καὶ μηδὲν προπεεὲς πράσσειν. Ἠγάγε- 
τὲ γὰρ τοὺς ἄνδρας τούτους, οὔτε ἱεροσύζους. 
οὔτε βλασφημοῦντας τὴν θεὰν ὑμῶν. "Apa τὸ 
πᾶν ψεῦδος " ταῦτα δὲ πρὸς τὸν δῆμον, ὥστε xà- 
κείνους ἐπιειχεστέρους γενέσθαι, φησίν. Εὶ μὲν 
οὖν Δημήτριος καὶ οἱ σὺν αὐτῷ τεχγῖται ἔχουσι πρός 
tiYa Aóror, ἀγοραῖοι ἄγονται, καὶ ἀγθύπατοί εἰσιν" 
[520] érxaAsírocay ἀ.1.1η.1οις. ΕἸ δέ τι περὶ ἑτέρων» 
ἐπιζητεῖεε, ἐν τῇ ἐνγγόμῳ ἐκκλησίᾳ ἐπιιλυθήσεται. 
Καὶ γὰρ κιγδυγδύομεν ἐγχαλεῖσθαι στάσεως περὶ 
τῆς σήμερον, μηδενὸς αἰτίου ὑπάρχοντος, περὶ οὗ 
[οὐ *] δυνησόμεθα ἀποδοῦναι Aóror. τῆς συστροφῆς 
ταύτης. Kal ταῦτα εἰπὼν, ἀπέλυσε τὴν ἐχκιλησίαν. 
"Evvopov ἐχχλησίαν, φησὶ, διότι τρεῖς ἐκχλησίαι ἐγί- 
γοντο χατὰ νόμον χαθ᾽ Éxactov μῆνα᾽ αὕτη δὲ ἦν καρά- 
νομος. Εἶτα xai ἐφόδησεν αὐτοὺς εἰπών" Κιγδυνεύομεν 
ἐγχαλεῖσθαι στάσεως. ᾿Αλλ᾽ ἴδωμεν ἄνωθεν τὰ εἰρη- 
μένα. Ὡς δὲ ἐπληρώθη ταῦτα, φτιαὶν, ἔθετο ὁ HavAoc 
ἐγ τῷ Πνεύματι, διελθὼν τὴν Μακεδονίαν καὶ 


b ᾿ἘἘπίασιν ὡς deest in eodem. 5 Editi et mss. 
quamvis nega:io iu Dibliis absit. Epir. xp οὐ οὖ, 


997 
O5. ()uos Contoc-ms, εἴ τὸς mu dranonit: 0mm; gniéc- 
ces, dixit : Viri, scMis eusa ez án: τ τὰ amc wu 
questus : 96. εἰ védetis εἰ emibcus .— cuir τῶν. wien. 
Ephesi, sed etiam (ere totus. Aur, Pamiss ic sontes 
avertit turbam mulam, dons : San smtadt, gc cw 
nibus humanis fmt. ἘΠ. Nou so/um ἀκώδαα hex 37 
clitabitur nobis pars, me im confatatamcm sene, acf κε 
ne magne dee Diene Icmplum pro sminio reystutur, 
destrueturque majestas ejus, qnam iota Ama et orbu co- 
lit. Faciens, inquit, edes argrateos Diane. E31 quemo do 
possunt zdes argemtem Ser? Forte qm cera 
parva : magnus esüm ipsi bonor erat Ephesi, ulu 1i- 
lorum incenso templo ita duloere, at ne nomen qu- 
dem ejus, qui succenderat, proferri jeberent. Vide 
ubique idololatriam a pecuniis comstare. Ex illi pec- 
pter pecunias, et hie propter pecmmias : mom quasi 
religione periclitante, sed quasi quxstu maleram 
non habente. Et perpende viri malignit3tem. Ope- 
lentus ille erat, et hinc illi non tantum damsum fe- 
turum erat ; illis vero, utpote pauperibas multum, 
qui diurno quxstu victum pararent. Attamen bi ni- 
hil dicunt, sed ille tantum : artis vero socii cum 
essent, tumultus consortes assumit. l'eiade etiam 
periculum exaggeravit, dicens : Hec perichtatur nobus 
pars, ne in con(wtationem incidat. lloc enim fere si- 
gnificat : Ab hac arte in f(3mem delabi periciitaser. 
Atqui poterant dicta illa ipsos ad piam religionem 
adducere ; sed miseri ae viles cum cessent, insurzunt 
magis, nec cogitant, si hie homo talia possit, ut om- 
1165 convertat et. dii periclitentur, quantus sit illius 
Deus : et quod multo magis ipse nobis illa dabit, pro 
quibus timemus. Jam prxoceupascerat illorum aai- 
mos , dicens : Nom sumi dii, qui manibus kumanis 
fiunt. Vide pro qua re indignentur gentiles : quia 
dixerat : Qui ab hominibus facti sunt, non sunt. dii. 
Ubique in artem sermonem convertit. Deinde quod 
maxime in angorem conjicere poterat, dieit, Non so- 
lum hec pars periclitatur ; id est, aliorum nobis nuila 
cura est, sed quod magnx de Dian» templum de- 
strui periclitetur. Deinde ne videatur lucri causa hzee 
dicere, vide quid addat : Quam orbis colit. Videw' quo- 
modo majorem ostendat Pauli virtutem, omnes :zerutn- 
nosos οἱ miseros illos ostendens, si homo pulsus ct 
tentoriorum artifex talia potest? Vide testimonia de 
apostolis ab ipsis inimicis reddita. Illic quidem dice- 
bant : Ecce impletis Jerusalem doctrina vestra (Act. 5. 
98); hic, Futurum est, ut destruatur Dianc majestas : 
tune audiebant, Qui subverterunt orbem terrarum, hic 
adsunt (lbid. A7. 6); nunc, Periclitatur mobis hec 
pars in con[utationem venire. Sic Judei de Christo di- 
ccbant : Videte quod. mundus post ipsum vadat; et, 
Venient Romani, et tollent nostram civitatem (Joan. 13. 
49. et 11. 48). His autem auditis, repleti sunt. (urorz. 
Unde furor ille ? Quando de Diana audierunt, quando 
de lucri jactura. Talis enim forensium mos est, levi 
de causa abripi et accendi. Idcirco cum examine om- 
nia suut agenda. Vide autem quam despiciendi es- 
sent, qui ab omnibus commovefentur. 28. His auditis 
repleti sunt ira, et exclamaterunt, Magna Diana Evhe- 


TA wOmpW& ἈΙΞΙΠΗ ει wu ux 


WN 
φασιν. ONG E demde: m. μῶν». ooi Pre m. AN 
Bra decr miM ib 1r Ponce, J'awr - προς, ^ov 
£f wraclerüs Akacadeudha, — Vuec- CAM, Qoa tes 
Tni. 

Z Ξε DMSRCTNE]QER τ 2αα. ἀν ΠΩ. J 3n - fand, 
ἘΞ. int. XNPTAL C Ioaml2-zE ἘΦ é4ri— πὸ famam 
Ixnumes Lneunnk ἢ, Joama ameéne ποῦ. wceET. 
SE ju MUEM. UR GNYNRAGTEMS δεῖται Moo eme 
auem ár Éaur wIm-Imdeens Sur SUME FUR ὅπατ uu 
vu mí m» rasuwcx τὰ ἣν δας τὸ fumatrums Rugowr 
zudciet b: Phases δδεπεφεντα - anger £- c 
amd ciemebenr : erst qu τος ται cu ux Yxim 
cst arbo popu : temere segutur. scat xim mme σφ. 
sent. 33. De mrba entem dearzzzramt Alezumdrsm, pro- 
pellentes exm Jada. Pregelclang δαᾶτι ex dieu 
drepensMieme, eft máu pes-eut m3 Comürzduce Pe. 
Ilxc propel'zur, loquetur, et qaid ducas χε Mes - 
der antem moms sulcuto peatuíeso, scdsbat. τειβάρνε τι. 
Genem popalo. 58. Quem κα cogusversnt Jauarmmm esr, 
ver facis cst mes cumumm, quasi ad deus heres (ἦα. 
matum : Mens Dione Lphbemerum' Puerizs vere 
NRCES : quasi ümaenics, me exsumperrefur caítzs eo- 
rem, (requenter ciamalost. Ad durs annos lise sedit, 
εἰ vide quot adbac cenüles. 353. Cam eadem sedemet 
scribe turbas, dixu : Viri Ephesis, quis est. homiumsm 
coram et Diopetis ? Hoc primum farorem iorum ex- 
slinxit. Εἰ Diepetis. loc dicit , cum men sit res m-- 
mifesta. Aliud sscrum ita vocalotmr Diepeses : vel 
idolem Diae Diepetes vecabazt, quod ex Jove ista 
illa delspsa esset, mec ab bvaune cta fuisset : vel 
aliod idolum aped illos sic τοελίοίας. 36. Cam ergo 
his contradici non pos-it, oportet vos. sedatos. esse, ct 
mikil temere agere. 51. Addnxistis exem véroS. hos neque 
sacrilegos, neque blesphemanics écem sestram. Atqui 
toium mendacium est : [512 aulem ad populum coape- 
scendum dixit. 58. Quod si Demetrius , et qui cum co 
sunt artifices, habent adsersus aliquem causam, couven- 
tus forenses aguntur, εἰ proconsules sunt : accusent imvi- 
cem. 59. Si quid autem de aliis rcbusquarritis, in legitimo 
couventn solretur. 40. Nam et periclitamur argui seditio- 
mis hodierna, cum nulla sit causa, unde possimus reddere 
ralionem kujus tumultus. ΕἸ his dictis catum solrit. 
Legiümum conventum dicit. Nam secundum legem 
tres conventes fiebant singulis mensibus : bic vero 
conventus illegitimus erat. Deinde terruit illos di- 
cens : Periculum est, ne accusemur seditionis. Scd 
superius dicta repetamus. Πίε completis, inquit, pro- 
posuit Paulus in Spiritu, transita Macedonia et Achaia, 
ire Jerosolymam. Non jam humana ratione agit, se:l 
Spiritu,quo transire decrevit : id cnim sibi vult illud, 
Proposwit, εἰ hic est dictorum sensus. Cur autem 
mittat Timotheum et Erastum, non dicit : videtur 
autem mihi etiam de hoc dici, n Spiritu. Propter 
quod πον sustinentes amplius, placuit nobis remaucra 
Auhen 5. 1). Et vide, duos ez n 


“993 
nistris «οἷς misit, ut et adventum sanm Δηππη 2 Γεοῖ 
εἰ promptiores illos redderent. Maxime in Asia versa- 
tur : et merito : illie enim erat magnus pbilosopberum 
cortas. Et veniens, rursas illos allequebotur : magna 
quippe illic erat superstitio. Demetrius enim quidem, 
irquit, argentarius collectis istius artis opificibus dizit : 
Viri, scitis et videtis et auditis; ita manifestum | illud 
erat : quod hic Paulus suadens subcertit. multam tur- 
bam. ltaque non violenter, si suasit : ita persuadenda 
civitas est. Deinde addueit id, quod illos mordebat : 
Quod non sant dii, qui maribus kumanis fiunt. Quid est 
hoc? Subrertit, inquit, artem nostram. Ne vero cogi- 
tarent et dic:rent, quod solus homo talia possit ; et 
quod, si tantum possit, illi obsequi oporteat : addidit: 
Quam tota Asia et orbis colit. Vocem suam putabant 
divino Spiritui obfuturam, cum Graci pueri essent. 
Ex hoe, inquit, opificio lucramur. Et si ex hoc opi- 
ficio vobis lucrum sit, quomodo bomo vilis suadere 
potuit? quomodo tantz; consuetudini przvaluit ? quid 
fecit, quid dixit? Non est Pauli, non est viri. Et hoe 
sufficit dixisse, Non sunt dii. Si ergo ita facile depre- 
benditur itnpia religio, jam olim damnatam oporte- 
bat ; si vero solida sit, non tam cito tolli potest. Von 
modo autem, inquit, hoc periclitatur nobis. Quasi quid 
majus dicens, lioc subdidit. Ilis auditis repleti (urore 
clamabant : Magna Diana Ephesiorum! 1n singulis 
enim civitatibus dii proprii erant. Ac sic affecti erant, 
quasi voce sua cultum ejus restitucrent, et qux facta 
erant dissolverent. 

$5. Vide inconditam turbam. Paulo autem , inquit, 
volente intrare in populum , non permiserunt discipuli. 
l'aulus igitur iugredi volebat concionandi causa : per- 
sequutiones enim ad'doctrinam captabat; sed disci- 
puli non permittebant. Perpende quanta erga ipsum 
semper providentia utantur. Et ab initio ipsum eduxe- 
runt, ne letalem acciperet plagam : quamquam au- 
dierant, quod oporteret ipsum lRhomam videre; attamen 
prohibent. Non sine providentia autem praenuntiavit, 
ne de re gesta turbareniur. Ita nolebant illum aliquid 
pati. Et quidam principum Asie, inquit , rogabant il- 
lum, ne intraret in theatrum. Promptum ejus animum 
videntes obsecrabant : adeo illum fideles omnes ama- 
bant. Et cur, inquies, Alexander voluit rationem 
reddere? num et ipse accusabatur? Ut inventa oppor- 
tunitate totum subverteret, et populi furorem exstin- 
gueret. Vidistin'" furorem tumultuosum? Bene et 
increpantis more scriba : Quis est, inquit, qui nesciat 
£phesiorum civitatem? Sic dicit, de quo timebant ; ac 
si diceret, Nonne colitis illam? Neque dixit, Quis est 
qui non noverit. Dianam? sed, Civitatem nostram, 
illos compescens. Cum ergo his contradici non possit , 
oportet vos sedatos esse. De his redarguit , ac si dice- 
ret : Quid ergo qu:ritis, quasi hxc incerta essent? 
palam est, contumeliam in deam illam transire. Re- 
ligionis ohtentu lucrum suum firmare volebant. Deinde 
leniter perstringit eos ; ostendens illos absque ratione 
convenisse. Et nihil, inquit, temere agere. Ostendens 
eos petulanter egisse, hoc dixit, Quod si Demetrius et 
qui cum eo sunt, habent adversus aliquem causnm, pro- 


$. JOANNIS CIHRYSOSTOMI! ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


918 


conszles sunt. llac de re culgpat, et ostendens nou 
oportere privatorum criminum causa coramunem cri 
conventam, Yam periculum est, inquit, me eccusemsry. 
Hac re illos in angustias conjicit. Carm uadla sit cousa, 
inquit, de qua possimus hnjus tumnits rationem red- 
dere. Vide quam proedenter vel in&jeles rabonem 
reddoot, et quam sapienter. S:c furorem exsüinxit. 
Ut enim (cile accenditwr, perinde facile exstinguitur. 
Et his dictis catum solvit. Viden' Deum tentationes 
permittere, ac per illas discipulos excitare et vigiles 
reddere, ac ferventiores efficere? Ne ergo concida- 
mus in tentationibus : ipse namque exitum dabit, et 
possimus sustinere. 

4Erumna amicos desincit. Comparatio domnus muptia- 
rum cum domo lucius. — Nihil ita amieos devincit, 
et conjungit ut zrumua3; nihil ita fidelium animes 
constringit et colligat; nihil nobis doctoribus opper- 
tunius, ut dicta nostra oudiantur. Auditor enim tras- 
quille agens mollis est et ignavus, et moleste ferre 
videtur oratorem; in :ruu:nis vero et angustiis posi- 
tus, in multum audiendi desiderium incidit. Nam com 
angitur animus, undique consolationem quzri! ; nom, 
minimam autem sermo aífert congolatiumem. Car 
ergo, inquies, δ πὶ cum affligcrentur, ex, pusillani- 
mitate non audicbant? Quia Judzi erant, semper, 
imbecilles et miseri : alioquin vero magna ihi angustia 
erat ; nobis autem de mediocri est sermo. Vide porro : 
exspectabant illi liberari a malis prsentibus , et in 
graviora innumera incidebant : hoc autem non leviter 
animum in merrorem tralit. £rumnz nos ab bujus 
mundi affectu abstrahunt : statim vero mortem peti- 
mus, nec sumus corporis amatores; quod est philo- 
sophiz pars maxima, non deditum nec addictum esse 
prassenti vitae. Afflicta anitna non vult multis hzrere, 
scd recreationem tantum quamdam ct quietem amat: 
optat ἃ przesentibus eripi , etiamsi nihil aligd.sit. Ut 
corpus defatigatum et in miseria versamg, non vult 
amare nec ventri servire, sed quiescere et tranquille. 
agere : sic et anima innumeris macerata malis, ad 
quietem et tranquillitatem festinat. llla, quae in quiete 
agit, stupida est, turbatur, sublimis fertur; hz vero 
nihil ad quod inhiet, nihil fluxum habens, tota 
constringitur, nec sublime sapit : et illa fortior, bze. 
puerilior est; illa gravior, hzc levior. E£ sicwt si 
quid in profundam aquam incidat, si leve sit fluctuat: 
sic eL anima in gaudium multum incidens. Maxima 
vero peccata a multa voluptate nobis oriri videre egi 
Et, si placet, domos duas describamus ; alveram 
nuptiarum , alteram luctus : in utramque mesie ir. 
grediamur : videamus utra. sit melior, Luctus domos 
invenietur philosophia plena, domus vero nupüaruin . 
turpitudine. Vide namque: turpia illic verba sunt, 
risus inconditus, gressus incompositi, vestis et in- 
cessus turpitudine plenus, gestus insania et stultitia 
multa : in summa nihil ibi, quam risus et derisio. 
Non de ipsis nuptiis dico, absit; sed do iis, quz 
nuptias comitantur. Tunc natura debacchatar : quj 
adsunt ex hominibus bruta flunt, alii ut, equi . hin- 
niunt, alij ut asini calcitrant : aigna dissolutio, nusgpa 


209 


"Axafuv, πορεύεσθαι εἰς ᾿Ἰεροσύλυμα. Οὐχ ἕτι àv- 
θρωπίνως ἐνταῦθα ποιεῖ, ἀλλὰ Πνεύματι, ᾧ καὶ προεί- 

τὸ διελθεῖν, Τοῦτὸ γάρ ἔστι τὸ, “Ἔθετο, xaX τοιαύτην 
ὁ λόγο; ἔννοιαν ἔχει. Τίνος δὲ ἕνεχεν ἀποστέλλει Τιμό- 
θεον χαὶ ἝἜραστον, οὐ λέγει" ἐμοὶ δὲ δοχεῖ xal περὶ 
τούτου εἰπεῖν τὸ, Ἐν Πνεύματι. Διὸ μηχέτι στέγον- 
τες, εὐδοχήσαμεν κατωϊειρθῆγαι Ex ᾿Αθήναις μόνοι. 
Καὶ ὄρα, δύο τῶν διαχονούντων αὐτῷ ἀπέστειλε, τήν τε 
παρουσίαν ἀπαγγεῖλαι xai προθυμοτέρους ποιῆσαι. 
Μάλιστα πάντων τῇ ᾿Ασίᾳ ἐνδιατρίδει" εἰχότως " ἐχεῖ 
γὰρ ἣν ἡ πολλὴ φατρία τῶν φιλοσόφων. Καὶ ἐλθὼν, 
πάλιν αὐτοῖς διελέγετο" xal γὰρ πολλὴ ἣν ἐχεῖ ἡ δεισι- 
δαιμονία. Δημήτριος γάρ τις, φησὶν, ἀργυροχόπος, 
συναθροίσας τοὺς περὶ τὰ τοιαῦτα ἐργάτας, εἶπεν" 
"Arópsc, ἐπίστασθε καὶ θεωρεῖτε καὶ ἀχούετε " οὕτω 
χιτάδηλον fjv τὸ γινόμενον. "Ori οὗτος, φησὶν, ὁ 
IlavAoc πείσας μετέστησεν ἱκάαγὸν ἔχιον. Ὥστε οὐ 
βιαίως, εἰ ἔπεισεν οὕτω δεῖ πείθειν πόλιν. Εἶτα ἐπάγει 
ὅπερ αὑτῶν χαθήπτετο, ὅτι Οὐχ εἰσὶ θεοὶ οἱ διὰ χειρῶν 
γιγόμενοι. Τί ἔστι τοῦτο ; ᾿Ανατρέπει, φησὶ, τὴν τέχνην 
τὴν ἡμετέραν. Καὶ (va μὴ ἐννοήσωσι, xal εἴπωσιν, ὅτι 
μόνος; ἄνθρωπος τοιαῦτα ἰσχύει, χαὶ εἰ τοσοῦτον ἰσχύει, 
αὑτῷ δεῖ πείθεσθαι, ἐπήγαγεν: Ἣν δλη ἡ ᾿Ασία καὶ ἡ 
οἰκουμένῃ σόδεται. Thy φωνὴν αὐτῶν ᾧοντο ἐπιτειχί- 
ξεῖν τῷ Πνεύματι τῷ θείῳ, ὄντες παῖδες “Ἕλληνες, "Ex 
ταύτης τῆς ἐργασίας, φησὶν, ἡ εὐπορία ἡμῶν ἔστι. 
Καὶ εἰ ἀπὸ ταύτης τῆς ἐργασίας εὐπορία ὑμῖν περιγί- 
vetat, πῶς ἔπεισεν ἄνθρωπος εὐτελής : πῶς τοσαύτης 
ἐχράτησε συνηθείας ; τί ποιῶν ἣ τί λέγων; Οὐχ ἔστι 
Ἰπαύλου, οὐχ ἔστιν ἀνδρός. Καὶ ςοὔτο ἀρχεῖ τὸ εἰπεῖν, 
ὅτι Οὐκ εἰσὶ θεοί. El μὲν οὖν οὕτως εὐφώρατον τὸ τῆς 
ἀσεδείας 5, πάλαι χαταγνωσθῆναι ἔδει" εἰ δὲ ἰσχυρὸν, οὐχ 
οὕτως ἀναιρεθῆναι ταχέως. Οὐ μόνον δὲ, φησὶ, τοῦτο 
κειγδυγεύει ἡμῖν τὸ μέρος. Ὡς δῆ τί ποτε μεῖξον λέ- 
γων, τοῦτο ἐπήγαγεν. ᾿Ακούσαντες δὲ καὶ γενόμενοι 
z.li]psic θυμοῦ ἔχραζον" Μεγάλη ἡ Ἄρτεμις 'Ege- 
cler. Κατὰ πόλιν γὰρ αὐτοῖς ἧσαν θεοί, Καὶ οὕτω δι- 
ἔχειντο, ὡς διὰ τῆ: φωνῆς ἀνάχτώμενοι τὸ σέδας αὐτῆς, 
καὶ τὰ γεγενημένα ἀναλύοντες. 

τ΄. ρα ἄταχτον πλῆθος. Τοῦ δὲ Παύλου, φησὶ, βου- 
Jopérov εἰσε.λθεῖν εἰς τὸν δῆμον, οὖχκ εἴων αὐτὸν οἱ 
μαθηταί. Ὃ μὲν οὖν Παῦλος ἐδούλετο εἰσελθεῖν δημηγο- 
ρῆσαι " [521] τοὺς γὰρ διωγμοὺς ἑλάμθανεν εἰς διδασχα- 
λίαν " ἀλλ᾽ οἱ μαθηταὶ οὐχ εἴων αὑτόν. Σχόπει, πόσῃ περὶ 
αὐτὸν προνοίᾳ χέχρηνται πανταχοῦ. Καὶ ἐξ ἀρχῆς αὐτὸν 
ἐξήγαγον, ὥστε μὴ περὶ τὰ χαίρια λαθεῖν τὴν πληγήν" 
καίτοι γε fjxoucdv, ὅτι δεῖ χαὶ Ῥώμην ἰδεῖν" ὅμως 
χωλύουσιν. ΟἸκονομιχῶς ὃὲ προαγορεύει, ἵνα μὴ τῷ 
γενομένῳ θορυδηϑῶσιν. Οὕτως οὐδὲ πάσχειν τι αὐτὸν 
ἐδούλοντο b. Kal τῶν ἀσιαρχῶν δέ τινες παρέχάλουν 
αὑτὸν, φησὶ, μὴ εἰσε. θεῖν εἰς τὸ θέατρον. Εἰδότες 
ἀὺτοῦ τὴν προθυμίαν, παρεχάλουν" οὕτω πάντες αὑτὸν 
ἐφίλουν οἱ πιστοί, Καὶ τίνος ἕνεχεν, φησὶν, ὁ ᾿Αλέξαν- 
δρος ἑἐθούλετο ἀπολογεῖσθαι : μὴ γὰρ αὐτὸς ἐνεχλήθη ; 
Ὥστε χἄιῤδ᾽ ἐύρεϊῖν, καὶ τὸ πᾶν χαταστρέψαι xal ix- 
αῦσαι τοῦ δήμον τὸν θυμόν. Εἶδες θυμὸν ἄτακτον: 
Καλῶς xa ἐπιτιμητιχῶς ὁ γραμματεὺς, Τίς ἔστι, φη- 
dw ὃς οὐ γιγώσχει τὴν Ἐφεσίων zóAw; Οὕτως 
εἰπὼν περὶ οὗ ἐφοδοῦντο᾽ ὡσεὶ ἔλεγεν" Οὐ θεραπεύετε 
αὑτήν; Καὶ οὐχ εἶπε, Τίς γάρ ἔστιν, ὃς οὐ γινώσχει 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XLH. 


900 


δέον ἐστὶν ὑμᾶς κατεσταϊμένους ὑπάρχειν. Ἰαῦτα 
δῆθεν ἐγχαλεῖ, μονονουχὶ λέγων" Τί τοίνυν ζητεῖτε ὡς 
ἀδήλων ὄντων ; φανερὸν, ὡς ἡ ὕόρις εἰς τὴν θεὸν δια- 
δαίνει. Πρόσζημα τὴν εὐσέδειαν ἐδούλοντο ποιεῖν τοῦ 
χρηματισμοῦ, Εἶτα ἠρέμα καθάπτεται αὐτῶν, δειχνὺς, 
ὅτι ἀλογίστως συνῆλθον. Καὶ μηδὲν, φησὶ, προπετὲς 
πράττειν. Δειχγὺς, ὅτι προπετῶς ἔπραξαν, τοῦτο εἷ- 
πεν. Εἰ μὲν οὖν Δημήτριος καὶ οἱ σὺν αὐτῷ ἔχουσι 
πρός tiva Aóyov, ἀγθύπατοί εἰσι. KaY τοῦτο λέγει 
ἐγχαλῶν, χαὶ δειχνὺς ὅτι οὐχ Ebet ἰδιωτιχῶν ἐγχλημάτων 
ἕνεχεν χοινὴν ἐχχλησίαν ποιεῖσθαι. Καὶ γὰρ κιγδυγεύ- 
oper, φησὶν, ἐγχαιλεῖσθαι. Τούτῳ σφόδρα αὐτοὺς δι- 
Ἡπόρησεν. Οὐδενὸς αἰτίου, φησὶν, ὑπάρχοντος, περὶ 
οὗ δυνησόμεθα Aóror δοῦναι τῆς συστροφῆς ταύ- 
tnc. Ὅρα πῶς οἱ ἄπιστοι φρονίμως ἀπολογοῦνται €, 
πὼς συνετῶς. Οὕτως Éc6:se τὸν θυμόν, “Ὥσπερ γὰρ 
ῥᾳδίως ἐξάπτεται, οὕτω καὶ ῥᾳδίως σόέννυται. Καὶ 
ταῦτα δἰπὼν, ἀπέλυσε τὴν ἐκχιλησίαν, φησίν. Ὁρᾷς 
τὸν Θεὸν συγχωροῦντα τοὺς πειρασμοὺς, καὶ διεγεί- 
ροντα χαὶ ἀφυπνίζοντὰ τοὺς μαθητὰς τούτοις χαὶ σφοδρο- 
τέρους ἐργαζόμενον; Μὴ δὴ χαταπίπτωμεν τοῖς πειραᾶ- 
σμοῖς " αὐτὸς γὰρ ποιήσει xal τὴν ἔχδασιν τοῦ δύνασθαι 
ὑπενεγχεῖν. 

Οὐδὲν οὕτω φίλους ποιεῖ χαὶ συγχροτεῖ, ὡς θλῖψις * 
οὐδὲν οὕτω συνδεῖ xaX ἐπισφίγγει τῶν πιστῶν τὰς ψυχάς " 
οὐδὲν ἡ μῖν τοῖς διδασχάλοις οὕτως ἐπιτήδειον πρὸς τὸ τὰ 
παρ᾽ ἡμῶν λεγόμενα ἀχούεσθαι. "Ev μὲν γὰρ ἀνέσει τυγ- 
χάνων ἀχροατὴς, χαῦνός τέ ἔστι xal ῥάθυμος, xel 
ἐνοχλεῖσθαι δοχεῖ παρὰ τοῦ λέγοντος * ἐν δὲ θλίψει xal 
στενοχωρίᾳ εἰς πολλὴν ἐπιθυμίαν ἀχροάσεως ἐμπίπτει. 

τενοχωρούμενος γὰρ τὴν Ψυχὴν, πανταχόθεν ζητεῖ 
καραμυθίαν τῆς θλίψεως εὑρεῖν * οὐ μιχρὰν δὲ φέρει 
λόγος παραμυθίαν. Τί οὖν, φησὶν, οἱ Ἰουδαῖοι; πῶς 
θλιθόμενοι ἀπὸ τῆς ὀλιγοψυχίας οὐκ ἤχονον ; Ὅτι Ἶου- 
δαῖοι ἦσαν, οἱ ἀεὶ ἀσθενεῖς καὶ ταλαίπωροι * ἄλλως τε 
xa ὅτι χαὶ ἐχεῖ πολλὴ ἡ θλῖψις ἦν, ἡμῖν δὲ [222] περὶ συμ- 
μέτρον ὁ λόγος. Ὅρα γάρ’ προσεδόχησαν ἀπαλλάττεσθαι 
τῶν χατεχόντων αὐτοὺς χαχῶν ἐχεῖνοι, xal μυρίοις πε-᾿ 
Ο'ἔπεσον μᾶλλον δεινοῖς * τοῦτο δὲ οὐχ ὡς ἔτυχεν ἀπο- 
pet ψυχήν. Αἱ θλίψεις ἀποσχίξουσιν ἡμᾶς τῆς συμπα- 
θείας τῆς πρὸς τὸν παρόντα χόσμον * εὐθέως γοῦν τὸν 
θάνατον αἰτοῦμεν, καὶ οὐχ ἐσμὲν φιλοσώματοι * ὅπερ 
μέγιστον φιλοσοφίας μέρος ἐστὶ, μὴ χεχηνέναι μηδὲ 
προσδεδέσθαι τῇ παρούσῃ ζωῇ. Ἢ θλιδομένη ψυχὴ οὐ 
βούλεται περὶ πολλὰ εἶναι, ἀλλ᾽ ἀναπαύσεώς τινος 
μόνον xat ἡσυχίας ἐρᾷ * ἀγαπητὸν αὑτῇ τῶν παρόντων 
ἀπαλλαγῆναι, χἂν μηδὲν ἕτερον ἧ. Καθάπερ σῶμα 
πεπονηχὸς xal ταλαιπωρηθὲν οὐχ ἐρᾷν βούλεται, οὗ 
γαστρίζεσθαι, ἀλλ᾽ ἀναπαύεσθαι χαὶ ἡσυχῇ χεῖσθαι * 
οὕτω xal ψυχὴ μυρίοις ταριχευθεῖσα 4 χαχοῖς, πρὸς 
ἀνάπαυσιν χαὶ ἡσυχίαν ἐπείγεται εἶναι. Ἧ ἐν ἀνέσει 


᾿ οὖσα ἐπτόηται, τεθορύθδηται, μετέωρός ἔστιν " αὕτη δὲ 


οὐδὲν χεχηνὸς ἔχουσα οὐδὲ διαῤῥέον, ὅλη συνέσφιγχται 
xai μένει ἀμετεώριστος * xax dj. μὲν ἀνδρειοτέρα, ἡ δὲ 
παιδιχωτέρα ἐστί " χαὶ ἡ μὲν βαρυτέρα, ἣ δὲ χουφοτέρα, 
Καὶ καθάπερ ἐν πολλῷ ὕδατι ἐμπεσόν τι κοῦφον σα- 
λεύεται * οὕτω xal εἰς πολλὴν χαρὰν ἐμπεσοῦσα ψυχή. 
Καὶ τὰ μέγιστα δὲ ἡμῖν ἁμαρτήματα ἀπὸ πολλῆς fjbo- 
νῆς γεγενημένα ἴδοι τις ἄν. Καὶ εἰ βούλεσθε, οἰχίας 
ὑπογράψωμεν δύο, τὴν μὲν γαμούντων, τὴν δὲ πενθούν - 


τὴν "Ἄρτεμιν; ἀλλὰ, Τὴν πόλιν τὴν ἡμετέραν: θερα- τῶν ᾿ εἰσέλθωμεν τῷ λόγῳ πρὸς ἔκαπένοος Nass Ἂς, 


πεύων αὐτούς. ᾿Αγαντιῤῥήτων οὖν τούτων ὄντων, τίνος δελτίων. ἘΔρεδσεταν τὰν Ἐπ 77 s € 
ap "σε - σοφία Ὧ ὃς ἊΝ ὋΝ See. 
Unus τὸ τῆς εὐσεδείχ, ὃ Idem θορνθηθῶσιν᾽ ἀλλ᾽ οὕτως - "Mane 
£142/-t7 tt αὐτὸν ἐβούλετο, 8 3X WA quos 


299 
nistris suis misit, ut et adventum suum annuntiarent 
ct promptiores illos redderent . Maxime in Asia versa- 
tur ; et merito : illic enim erat magnus pliilosophorum 
cetus. Et veniens, rursus illos alloquebatur : magna 
quippe illic erat superstitio. Demetrius enim quidam, 
inquit, argentarius collectis istius artis opificibus dizit : 
Viri, scitis et videtis et auditis; ita manifestum illud 
erat : quod hic Paulus suadens subvertit. multam tur- 
bam. ltaque non violenter, si suasit ; ita persuadenda 
civitas est. Deinde adducit id, quod illos mordebat : 
Quod non sunt dii, qui manibus humanis fiunt. Quid est 
hoc? Subvertit, inquit, artem nostram. Ne vero cogi- 
tarent et dicerent, quod solus homo talia possit; et 
quod, si tantum possit, illi obsequi oporteat : addidit: 


Quam tota Asia el orbis colit. Vocem suam putabant. 


divino Spiritui obfuturam, cum Greci pueri essent. 
Ex hoc, inquit, opificio lucramur. Et si ex hoc opi- 
ficio vobis lucrum sit, quomodo homo vilis suadere 
potuit? quomodo tant: consuetudini przvaluit ? quid 
fecit, quid dixit? Non est Pauli, non est viri. Et hoc 
sufficit dixisse, Non sunt dii. Si ergo ita facile depre- 
henditur impia religio, jam olim damnatam oporte- 
bat ; si vero solida sit, non tam cito tolli potest. Non 
modo autem, inquit, hoc periclitatur nobis. Quasi quid 
majus dicens, hoc subdidit. JJis auditis repleti furore 
clamabant : Magna Diana Ephesiorum! lu singulis 
enim civitatibus dii proprii erant. Ac sic affecti erant, 
quasi voce sua cultum ejus restituerent, et qu: facta 
erant dissolverent. 

Ὁ. Vide inconditam turbam. Paulo autem , inquit, 
volente intrare in populum , non permiserunt discipuli. 
P'aulus igitur iugredi volebat concionandi causa : per- 
sequutiones enim ad'doctrinam captabat; sed disci- 
puli non permittebant. Perpende quanta erga ipsum 
semper providentia utantur. Et ab initio ipsum eduxe- 
runt, ne letalem acciperet plagam : quamquam au- 
dierant, quod oporteret ipsum Romam videre ; attamen 
prohibent. Non sine providentia autem przenuntiavit, 
ne de re gesta turbareniur. Ita nolebant illum aliquid 


pati. Et quidam principum Asie, inquit , rogabant il-. 


lum, me intraret in theatrum. Promptum ejus animum 
videntes obsecrabant : adeo illum fideles omnes ama- 
bant. Et cur, inquies, Alexander voluit rationem 
reddere? num ct ipse accusabatur? Ut inventa oppor- 
tunitate totum subverteret, et populi furorem exstin- 
gueret. Vidistin' furorem tumultuosum ? Bene et 
increpanlis more scriba : Quis est, inquit, qui nesciat 
Ephesiorum civitatem? Sic dicit, de quo timebant ; ac 
si diceret, Nonne colitis illam? Neque dixit, Quis est 
qui non noverit Dianam? sed, Civitatem nostram, 
illos compescens. Cum ergo his contradici non possil, 
oportet vos sedalos esse. De his redarguit , ac si dice- 
ret : Quid ergo qu:zritis, quasi hxc incerta essent? 
palam est, contumeliam in deam illam transire. Re- 
ligionis obtentu lucrum suum firmare volebant. Deinde 
leniter perstringit eos ; ostendens illos absque ratione 
convenisse. Et nihil, inquit, temere agere. Ostendens 
eos petulanter egisse, hoc dixit. Quod si Demetrius et 
qui cum eo sunt, habent adversus aliquem causam, pro- 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


500 


consules sunt. Πὰς de re culpat, et ostendens nou 
oportere privatorum criminum causa communem ficri 
conventum, Nan periculum est, inquit, ne accusemvr. 
Hac re illos in angustias conjicit. Cum nulla sit causa, 
inquit, de qua possimus hujus tumultus rationem red- 
dere. Vide quam prudenter vel infideles raGonem 
reddaot, et quam sapienter. Sic furorem exstinxit. 
Ut enim facile accenditur, perinde facile exstinguitur. 
Et his dictis catum solvit. Viden' Deum tenjationeg, 
permittere, ac per illas discipulos excitare et vigiles, 
reddere, ac ferventiores efficere? Ne ergo concida- 
mus in tentationibus : ipse namque cxitum dabit, ut 
possimus sustinere. " 

4Erumna amicos devincit. Comparatio domus nuptia- 
rum cum domo luctus. — Nihil ita amicos devincit, 
et conjungit ut :rumna; nihil ita fidelium animos, 
constringit et colligat; nihil nobis doctoribus oppor- 
tunius, ut dicta nostra audiantur. Auditor enim tran- 
quille agens mollis est οἱ ignavus, et moleste ferre 
videtur oratorem; in :eruwnis verp et angustiis posi- 
tus, in mullum audiendi desiderium incidit. Nam cum 
angitur animus, undique consolationem querit; non, 
minimam autem sermo affert congolatiunem. Cur. 
ergo, inquies, Judzi cum affligerentur, ex, pusillani- 
mitate non audiebant? Quia Judzi erant, semper, 
imbecilles et miseri : alioquin vero magna ihi angustia 
erat ; nobis autem de mediocri est sermo. Vide porco: 
exspectabant illi liberari a malis przesentibus , et in 
graviora innumera incidebant : lioc autem non leviter 
animum in moerorem tralit. Jrumnz nos ab bujus 
mundi affectu abstraliunt : statim vero mortem peti- 
mius, nec sumus corporis amatores; quod est philo- 
sopli: pars maxima, non deditum nec addictum esse 
przssenti vitz. Afflieta anima non vult multis hzrere, 
Scd recreationem tantum quamdam ct quietem agst: 
oplat a presentibus eripi, etiamsi nihil aliud.sit. Ut 
corpus defatigatum et in miseria versans, non vult 
amare nec ventri servire, sed quiescere et tranquille. 
agere : sic et anima innumeris macerata malis, ad 
quietem et tranquillitatem festinat. lila, quie in quieto 
agit, stupida est, turbatur, sublimis fertur ; hase vero. 
nihil ad quod inhiet, nihil fluxum habens, tuta 
constringitur, nec sublime sapit : et illa fortior, bxc 
puerilior est; illa gravior, hzc levior. Kt.siemt si 
quid in profundam aquam incidat, si leve sit fluctuat: 
sic eL anima in gaudium multum incidens. Maxima. 
vcro peccata a multa voluptate nobis oriri videre egt. 
Et, si placet, domos duas describamus ; alteram 
nuptiarum , alteram luctus : in utramque mente ir . 
grediamur : videamus utra sit melior. Lucfus domus 
invenietur philosopbia plena, domus vero nupüiarun . 
turpitudine. Vide namque: turpia illic verba sunt, 
risus inconditus, gressus incompositi, vestis et in: 
cessus turpitudine plenus, gestus insgnia οἱ stultitia 
inulta : in summa nibil ibi, quam risus δὲ derisio. 
Non de ipsis nuptiis dico, absit; sed de iis, qu» 
nuptias comitantur. Tunc natura debaccbatur : qui 
adsunt ex hominibus bruta flunt , alii ut equi . hin- 
niunt, alij ut asiui calcitrant : aiagna dissolutio, nuagpa 


299 


Ἀχαΐαν, πορεύεσθαι εἰς ᾿Ιεροσύλυμα. Οὐκ ἔτι ἀν- 
θρωπίνως ἐνταῦθα ποιεῖ, ἀλλὰ Πνεύματι, d χαὶ προεί- 

τὸ διελθεῖν. Τοῦτο γάρ ἔστι τὸ, "Εθετο, χαὶ τοιαύτην 
ὁ λόγο; ἕννοιαν ἔχει. Τίνος δὲ ἕνεχεν ἀποστέλλει Τιμό- 
θεον χαὶ ΓἜραστον, οὐ λέγει" ἐμοὶ δὲ δοχεῖ χαὶ περὶ 
τούτου εἰπεῖν τὸ, Ἐν Πνεύματι. Διὸ μηχέτι στέγον- 
τες, εὐδοκήσαμεν καταλειφθῆναι ὃν ᾿Αθήναις μόνοι. 
Καὶ ὄρα, δύο τῶν διαχονούντων αὐτῷ ἀπέστειλε, τὴν τέ 
παρουσίαν ἀπαγγεῖλαι χαὶ προθυμοτέρους ποιῇσαι. 
Μάλιστα πάντων τῇ ᾿Ασίᾳ ἐνδιατρίδει“ εἰχότως " ἐχεῖ 
γὰρ ἦν fj πολλὴ φατρία τῶν φιλοσόφων. Καὶ ἐλθὼν, 
πάλιν αὑτοῖς διελέγετο" xal γὰρ πολλὴ ἣν ἐκεῖ ἡ δεισι- 
δαιμονία. Δημήτριος γάρ τις, φησὶν, ἀργυρρχόπος, 
συναθροίσας τοὺς περὶ τὰ τοιαῦτα ἐργάτας, εἶπεν" 
"Ανδρες, ἐπίστασθε καὶ θεωρεῖτε καὶ ἀκούετε" οὕτω 
κιτάδηλον fjv τὸ γινόμενον: Ὅτι οὗτος, φτοὶν, ὁ 
IlavJoc πείσας μετέστησεν Ixàvóv. 6yAov. “Ὥστε οὐ 
βιαίως, εἰ ἔπεισεν" οὕτω δεῖ πείθειν πόλιν. Εἶτα ἐπάγει 
ὅπερ αὑτῶν χαθήπτετο, ὅτι Οὐχ εἰσὶ θεοὶ οἱ διὰ χειρῶν 
γιγόμεγοι. Τί ἔστι τοῦτο ; ᾿Ανατρέπει, φησὶ, τὴν τέχνην 
τὴν ἡμετέραν. Καὶ ἵνα μὴ ἐννοήσωσι, καὶ εἴπωσιν, ὅτι 
μόνο; ἄνθρωπος τοιαῦτα ἰσχύει, xal εἰ τοσοῦτον ἰσχύει, 
αὑτῷ δεῖ πείθεσθάι, ἐπήγαγεν" Ἣν δλη ἡ "Acla καὶ ἡ 
οἰκουμένη σέδεται. Τὴν φωνὴν αὐτῶν ᾧοντο ἐπιτειχί- 
ζειν τῷ Πνεύματι τῷ θείῳ, ὄντες παῖδες “Ἕλληνες. "Ex 
ταύτης τῆς ἐργασίας, φησὶν, dj εὐπορία ἡμῶν ἔστι. 
Καὶ εἰ ἀπὸ ταύτης τῆς ἐργασίας εὐπορία ὑμῖν περιγί- 
νεται, πῶς ἕπεισεν ἄνθρωπος εὐτελής : πῶς τοσαύτης 
ἐχράτησε συνηθείας ; τί ποιῶν ἣ τί λέγων; Οὐχ ἔστι 
Παύλου, obx ἔστιν ἀνδρός. Καὶ ςοὔτο ἀρχεῖ τὸ εἰπεῖν, 
ὅτι Οὐκ εἰσὶ θεοί. El μὲν οὖν οὕτως εὐφώρατον τὸ τῆς 
ἀαεδείας εκ, πάλαι χαταγνωσθῆναι ἔδει" εἰ δὲ ἰσχυρὸν, οὐχ 
οὕτως ἀναιῤεθῆναι ταχέως. Οὐ μόνον δὲ, φησὶ, τοῦτο 
κιγδυνεύδε ἡμῖν τὸ μέρος. Ὡ; δὴ τί ποτε μεῖξον λέ- 
γων, τοῦτο ἐπήγαγεν. ᾿Ακούσαντες δὲ xal γενόμενοι 
&.ljpsic θυμοῦ ἔχραζον" Μεγάλη ἡ “Ἄρτεμις 'Ege- 
σίων. Kaxà πόλιν γὰρ αὐτοῖς Ἦσαν θεοί, Καὶ οὕτω ὃι- 
ἔχειντο, ὡς διὰ τῆ: φωνῇς ἀνάχτώμενοι τὸ σέδας αὐτῆς, 
καὶ τὰ γεγενημένα ἀναλύοντες. 

τ΄. ὥρα ἄταχτον πλῆθος. Τοῦ δὲ Παύλου, φησὶ, βου- 
Jopérov εἰσε.1θεῖν εἰς τὸν δῆμον, οὐχ εἴων αὑτὸν ol 
μαθηταί. Ὃ μὲν οὖν Παῦλος ἐδούλετο εἰσελθεῖν δημηγο- 
ρῆσαι * [321] τοὺς γὰρ διωγμοὺς ἐλάμθανεν εἰς διδασχα- 
λίαν * ἀλλ᾽ οἱ μαθηταὶ οὐχ εἴων αὐτόν. Σχόπει, πόσῃ περὶ 
αὑτὸν προνοίᾳ κέχρηνται πανταχοῦ. Καὶ ἐξ ἀρχῆς αὐτὸν 
ἐξήγαγον, ὥστε μὴ περὶ τὰ χαίρια λαθεῖν τὴν πληγήν " 
χαΐτοι γε Ἦχουσαν, ὅτι δεῖ xaX Ῥώμην ἰδεῖν ὅμως 
χωλύουσιν. Olxovopixüg δὲ προαγορεύει, ἵνα μὴ τῷ 
γενομένῳ θορυδηθῶσιν. Οὕτως οὐδὲ πάσχειν τι αὐτὸν 
ἐδούλοντο b. Κὰ; τῶν ἀἁσιαρχῶν δέ τινες παρεχάλουν 
αὑτὸν, φησὶ, μὴ εἰσε.1θεῖν εἰς τὸ θέατρον. Εἰδότες 
ἀὐτοῦ τὴν προθυμίαν, παρεχάλουν " οὕτω πάντες αὐτὸν 
ἐφίλουν οἱ πιστοί, Καὶ τίνος ἕνεχεν, φησὶν, ὁ ᾿Αλέξαν- 
ὄρος ἑθούλεϊτο ἀπολογεῖσθαι: μὴ γὰρ αὐτὸς ἐνεχλήθῃ ; 
"lave χαιῤδ᾽ ἐύρεϊν, xat τὸ πᾶν χαταστρέψαι χαὶ ἐχ- 
Xaügat τοῦ δήμου τὸν θυμόν. Εἶδες θυμὸν ἄταχτον- 
Καλῶς xat ἐπιτιμητιχῶς ὁ γραμματεὺς, Τίς ἔστι, φη- 
σὶν, ὃς οὐ γιρώσχει τὴν Ἐφεσίων πόλιν; Οὕὔτος 
εἰπὼν περὶ οὗ ἐφοδοῦντο" ὡσεὶ Élevev: Οὐ θεραπεύετε 
αὑτήν; Καὶ οὐχ εἶπε, Τίς γάρ ἔστιν, ὃς οὐ γινώσχει 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XLH. 


900 


δέον ἐστὶν ὑμᾶς κατεσταιμέγους ὑπάρχειν. Ἰαῦτα 
δῆθεν ἐγχαλεῖ, μονονουχὶ λέγων" Τί τοίνυν ζητεῖτε ὡς 
ἀδήλων ὄντων ; φανερὸν, ὡς ἡ ὕδρις εἰς τὴν θεὸν δια- 
6alvet.. Πρόσζημα τὴν εὐσέθειαν ἐδούλοντο ποιεῖν τοῦ 
χρηματισμοῦ. Εἶτα ἠρέμα χαθάπτεται αὐτῶν, δειχνὺς, 
ὅτι ἀλογίστως συνῆλθον. Καὶ μηδὲν, qnot, προπετὲς 
σράττειν, Δειχνὺς, ὅτι προπετῶς ἔπραξαν, τοῦτο εἷ- 
πεν. Εἰ μὲν οὖν Δημήτριος καὶ οἱ σὺν αὐτῷ ἔχουσι 
πρός τινα Aóyov, ἀγθύπατοί εἰσι. Καὶ τοῦτο λέγει 
ἐγχαλῶν, καὶ δεικνὺς ὅτι οὐχ ἔδει ἰδιωτιχῶν ἐγχλημάτων 
ἕνεχεν χοινὴν ἐχχλησίαν ποιεῖσθαι. Καὶ γὰρ κινδυγεύ- 
ομεν, φησὶν, ἐγχαλεῖσθαι. Τούτῳ σφόδρα αὐτοὺς δι- 
ἠπόρησεν. Οὑδενὸς αἱτίου, φησὶν, ὑπάρχοντος, περὶ 
οὗ δυνησόμεθα Aóyor. δοῦναι τῆς συστροφῆς ταύ- 
της. Ὅρα πῶς οἱ ἄπιστοι φρονίμως ἀπολογοῦνται €, 
πῶς συνετῶς. Οὕτως ἔσδεσε τὸν θυμόν, “Ὥσπερ γὰρ 
ῥᾳδίως ἐξάπτεται, οὕτω καὶ ῥᾳδίως σθέννυται. Καὶ 
ταῦτα εἰπὼν, ἀπέλυσε τὴν ἐκχιησίαν, φησίν. Ὁρᾷς 
τὸν Θεὸν συγχωροῦντα τοὺς πειρασμοὺς, xa διεγεῖί- 
ροντα καὶ ἀφυπνίζοντα τοὺς μαθητὰς τούτοις xaX σφοδρο- 
τέρους ἐργαζόμενον; Μὴ δὴ χαταπίπτωμεν τοῖς πειρα- 
σμοῖς " αὐτὸς γὰρ ποιήσει xal τὴν ἔχδασιν τοῦ δύνασθαι 
ὑπενεγχεῖν. 

Οὐδὲν οὕτω φίλους ποιεῖ xaX συγχροτεῖ, ὡς θλῖψις * 
οὐδὲν οὕτω συνδεῖ χαὶ ἐπισφίγγει τῶν πιστῶν τὰς ψυχάς * 
οὐδὲν ἡμῖν τοῖς διδασχάλοις οὕτως ἐπιτήδειον πρὸς τὸ τὰ 
“παρ᾽ ἡμῶν λεγόμενα ἀχούεσθαι. "Ev μὲν γὰρ ἀνέσει τυγ- 
χάνων ἀχροατὴς, χαῦνός τέ ἔστι xal ῥάθυμος, χαὶ 
ἐνοχλεῖσθαι δοχεῖ παρὰ τοῦ λέγοντος * ἐν δὲ θλίψει xal 
στενοχωρίᾳ εἰς πολλὴν ἐπιθυμίαν ἀχροάσεως ἐμπίπτει. 
Στενοχωρούμενος γὰρ τὴν ψυχὴν, πανταχόθεν ζητεῖ 
παραμυθίαν τῆς θλίψεως εὑρεῖν * οὐ μιχρὰν GE φέρει 
λόγος παραμυθίαν. Τί οὖν, φησὶν, οἱ Ἰουδαῖοι; πῶς 
θλιδόμενοι ἀπὸ τῆς ὀλιγοψυχίας οὐκ fjxouov ; "Oct "Iou- 
δαῖοι ἦσαν, οἱ ἀεὶ ἀσθενεῖς xaX ταλαίπωροι * ἄλλως τε 
xai ὅτι καὶ ἐχεῖ πολλὴ ἡ θλίψις ἦν, ἡμῖν δὲ [522] περὶ συμ- 
μέτρον ὁ λόγος. Ὅρα γάρ’ προσεδόχησαν ἀπαλλάττεσθαι 
τῶν χατεχόντων αὐτοὺς καχῶν ἐχεῖνοι, xal μυρίοις πε-᾿ 
Ο' ἔπεσον μᾶλλον δεινοῖς * τοῦτο δὲ οὐχ ὡς ἔτυχεν ἀπο- 
pel ψυχήν. At θλίψεις ἀποσχίζουσιν ἡμᾶς τῆς συμπα- 
θείας τῆς πρὸς τὸν παρόντα χόσμον " εὐθέως γοῦν τὸν 
θάνατον αἰτοῦμεν, καὶ οὐκ ἐσμὲν φιλοσώματο: " ὅπερ 
μέγιστον φιλοσοφίας μέρος ἐστὶ, μὴ χεχηνέναι μηδὲ 
προσδεδέσθαι τῇ παρούσῃ ζωῇ. Ἢ θλιδομένη ψυχὴ οὐ 
βούλεται περὶ πολλὰ εἶναι, ἀλλ᾽ ἀναπαύσεώς τινος 
μόνον xat ἡσυχίας ἐρᾷ * ἀγαπητὸν αὐτῇ τῶν παρόντων 
ἀπαλλαγῆναι, χἂν μηδὲν ἕτερον ἧ. Καθάπερ σῶμα 
πεπονηχὸς xal ταλαιπωρηθὲν οὐχ ἐρᾷν βούλεται, οὐ 
γαστρίζεσθαι, ἀλλ᾽ ἀναπαύεσθαι xa ἡσυχῇ χεῖσθαι - 
οὕτω xal ψυχὴ μυρίοις ταριχευθεῖσα d χαχοῖς, πρὸς 
ἀνάπαυσιν xai ἡσυχίαν ἐπείγεται εἶναι. Ἧ ἐν ἀνέσει 
οὖσα ἐπτόηται, τεθορύδηται, μετέωρός ἔστιν " αὕτη δὲ 
οὐδὲν χεχηνὸς ἔχουσα οὐδὲ διαῤῥέον, ὅλη συνέσφιγχται 
xai μένει ἀμετεώριστος * xaX ἡ μὲν ἀνδρειοτέρα, ἡ δὲ 
παιδικωτέρα ἐστί * χαὶ ἡ μὲν βαρντέρα, fj δὲ χουφοτέρα, 
Καὶ καθάπερ ἐν πολλῷ ὕδατι ἐμπεσόν τι χοῦφον σα- 
λεύεται " οὕτω καὶ εἰς πολλὴν χαρὰν ἐμπεσοῦσα ψυχή, 
Καὶ τὰ μέγιστα δὲ ἡμῖν ἁμαρτήματα ἀπὸ πολλῆς ἦδο- 
vie γεγενημένα ἴδοι τις ἄν. Καὶ εἰ βούλεσθε, οἰχίας 
ὑπογράψωμεν δύο, τὴν μὲν γαμούντων. va Ve. ποδῶν - 


τῶν * εἰσέλθωμεν τῷ λότῳ obs Vkaxkoosq γεν MS 
κἶνος βελτίων. Ἐδρεϑῆσεταν τὰρ Ἀπὸ eS SS qus 
σοφίας γέμουσα, ἢ ὃὲ ποῦ qase eS ἀπελθοῦσαν 
ἃ δα xag [S 


τῶν ΓἌρτεμιν; ἀλλὰ, Τὴν xdJtv. τὴν ἡμετέραν“ θερα- 
πεύων αὑτούς, ᾿Αγαγτιῤῥήτων οὖν τούτων ὄγτων, 
* Unus τὸ τὴς εὐσεδείχ, — b ]dem θορνθηθῶσιν᾽ ἀλλ᾽ οὕτως 


πάσχειν τί αὐτὸν ἐδούλετο, € ᾿Απο)υχοῦσπαι deesv i Ααϊουδόστα. 


501 
Ὅρα γάρ᾽ αἰσχρὰ ἐχεῖ 8 ῥήματα, γέλως ἄταχτος, 
βήματα ἀταχτότερα, στολὴ xal βάδισις ἀσχημοσύνης 
γέμουσα, σχήματα πολλῆς ἀνοίας xa μωρίας " καὶ 
ὅλως οὐδὲν ἕτερον f) πάντα γέλως xal κατάγελως τὰ 
ἐχεῖ, Οὐχ ὁ γάμος, λέγω, μὴ γένοιτο * ἀλλὰ τὰ περὶ 
τὸν γάμον. Ἐχθαχχεύεται τότε ἡ φύσις, ἄλογα ἀντὶ 
ἀνθρώπων οἱ παρόντες γίνονται, οἱ μὲν ὡς ἵπποι χρε- 
μετίζουσιν, οἱ δὲ ὡς ὄνοι λαχτίζουσι " πολλὴ ἡ διάχυσις b, 
πολλὴ ἣ διάλυσις, οὐδὲν σπουδαῖον, οὐδὲν γενναῖον * 
πολλὴ ἐχεῖ τοῦ διαδόλου fj πομπὴ, χύμδαλα, αὐλοὶ, xal 
ἄσματα πορνείας γέμοντα xai μοιχείας. ᾿Αλλ᾽ οὐχ Exet, 
ἔνθα τὸ πένθος, ἀλλὰ πάντα εὔταχτα " πολλὴ γὰρ ἣ σιγὴ, 
πολλὴ fj ἡσυχία, πολλὴ fj κχαταστολὴ, οὐδὲν ἄταχτον, 
οὐδὲν ἄῤῥυθμον * εἴ τίς τι χαὶ ἐφθέγξατο, πάντα φιλο- 
σοφίας γέμοντα ῥήματα ἐφθέγξατο " χαὶ τὸ δὴ θαυμα- 
στὸν, ὅτι παρ᾽ ἐχεῖνον τὸν χαιρὸν οὐχ ἄνδρες μόνον, 
ἀλλὰ χαὶ οἰχεῖοι xai γυναΐῖχες φιλοσοφοῦσι. Τοιαύτη γὰρ 
ἡ τοῦ πένθους φύσις. Καὶ δοχοῦσι μὲν παραχαλεῖν τὸν 
πενθοῦντα, μυρία ὃὲ φθέγγονται δόγματα φιλοσοφίας 
μεστά * εὐχαὶ εὐθέως ὥστε μέχρι τούτου στῆναι, xal 
ἱκανοὶ οἱ τὸν πεπονηχύτα παραμυθούμενοι, xal ἀπ- 
αριθμήσεις τῶν τοιαῦτα πενθούντων μυρίαι. Τί γάρ ἐστιν 
ἄνθρωπος ; Τῆς φύσεως ἐξέτασις τῆς ἡμετέρας. 

δ΄. Τί τοίνυν ἐστὶν ἄνθρωπος; Τοῦ βίον καὶτῆς εὐτελείας 
[335] αὐτοῦ κατηγορία, ἀνάμνησις τῶν ἐν τῷ μέλλοντι 
πραγμάτων, τῆς χρίσεως. Ἕκχαστος οἴχαδε ἀναχωρεῖ, 
ἀπὸ μὲν γάμλου λυπούμενος, ὅτι δὴ αὐτὸς μὴ ἐν εὑ- 
πραγίᾳ ἐστίν * ἀπὸ δὲ πένθους ἀνειμένος, ὅτι δὴ μὴ 
τοιαῦτα ἔπαθε, xai τὴν φλεγμονὴν σδέσας ἅπασαν 
ἀπῆλθεν. ᾿Αλλὰ -ἰ; θέλεις τὰ δεσμωτήρια, xal τὰ 
θέατρα ἀντεξετάσωμεν; Ὃ μὲν γὰρ θλίψεως, ὁ δὲ 
ἡδονῆς τόπος. Φέρε οὖν, ἴδωμεν τὰ ἐξ ἑχατέρων συμ- 
δαίνοντα. Ἐχεϊ φιλοσοφία πολλὴ * ἕνθα γὰρ ἀθυμία, 
καὶ φιλοσοφία πάντις. Ὁ πρὸ τούτον πλουτῶν, ὁ μεγάλα 
φυσῶν, καὶ τοῦ τυχόντος ἀνέξεται διαλεγομένου πρὸς 
αὐτὸν, τοῦ qó6ou χαὶ τῆς ἀθυμίας καθάπερ τινὸς πυρὸς 
σφοδροτέρου ἐπιπεσόντος αὐτοῦ τῇ ψυχῇ, καὶ μαλάτ- 
«οντὸς τὸ σχληρόν * τότε ταπεινὸς γίνεται, τότε σχυθρω- 
we €, τότε τῆς μεταδολῆς αἰσθάνεται τῆς βιωτιχῆς, 
τότε χαρτερεῖ πρὸς πάντα. Ἐν δὲ θεάτρῳ πάντα τὰ 
ἐναντία, γέλως, αἰσχρότης, πομπὴ διαδολιχὴ, διάχυσις, 
ἀνάλωμα χρόνου, χαὶ δαπάνη ἡμερῶν περιττὴ, ἐπιθυ- 
μίας ἀτόπου χατασχευΐ, μοιχείας μελέτη, πορνείας γυ- 


μνάσιον, ἀχολασίας διδασχαλεῖον, προτροπὴ αἰσχρότητος, " 


«έλωτος ὑπόθεσις, ἀσχημοσύνης παραδείγματα. ᾿Αλλ᾽ 
οὐ τὸ δεσμωτήριον τοιοῦτον * ἀλλ' Exst ταπεινοφροσύνη, 
«παράχλησις, φιλοσοφίας προτροπὴ, ὑπεροψία τῶν βιω- 
«ιχῶν " πάντα πεπάτηται xal χαταπεφρόνηται, xoi 
καθάπερ παιδίῳ παιδαγωγὸς δ᾽ φόδος ἐφέστηχε, πρὸς 
πάντα τὰ δέοντα ῥυθμίζων αὐτόν. ᾿Αλλ᾽ εἰ βούλει, πάλιν 
ἑτέρως ἐξετάσωμεν τοὺς αὐτοὺς τόπους. Ἑδουλόμην 

συντυχεῖν ἀνθρώπῳ ἀπὸ θεάτρου χατιόντι, χαὶ ἄλλῳ 
ἀπὸ δεσμωτηρίου ἐξιόντι, χαὶ εἶδες ἂν τοῦ μὲν τὴν 
Ψυχὴν ἐπτοημένην, τεθορυδημένην, δεδεμένην ὄντως, 
«90 δὲ ἀνειμένην, λελυμένην, ἑπτερωμένην. Ὁ μὲν γὰρ 
ἀπὸ τοῦ θεάτρου ἀναχωρεῖ, ταῖς ὄγεσι τῶν ἐχεῖ γυναι- 
wüv προσδεθεὶς, παντὸς σιδήρου χαλεπώτερα φέρων 
δεσμὰ, τοὺς τόπους τοὺς ἐχεῖ, τὰ ῥήματα, τὰ σχήματα " 
ὁ δὲ ἀπὸ δεσμωτηρίου, πάντων ἀνεθεὶς, οὐχ Ett ἡγήσε- 
ται πάσχειν τι δεινὸν, τοῖς τῶν ἑτέρων τὰ αὐτοῦ παρα- 
δάλλων. Ὅτι οὐ δέδεται, χάριν εἴσεται λοιπὸν, xaza- 
φρονήσεε τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων, πολλοὺς πλου- 


4 Exe deest ín. uno. b [n codem πολλὴ ἣ διάχυσις 
det τχυϑρωπότερος. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOD. 


'ποῦτο χαρτερήσει 


503 


τοῦντας ὁρῶν ἐν συμφοραῖς, πολλὰ χαὶ μεγάλα δυναμέ- 
νους xal δεδεμένους Exst " xÀv ἀδίχως τι πάθῃ, καὶ πρὸς 
* xai γὰρ xal τούτον πολλὰ ἐχεῖ τὰ 
ὁποδείγματα * εἰς ἔννοιαν ἐλεύσεται τῆς μελλούσης xpi- 
σεως, καὶ φρίξει τοὺς τόπους ἐνταῦθα ὁρῶν. Καθάπερ 
γὰρ ἐνταῦθα ἐν δεσμωτηρίῳ συγχεχλεισμένος, ἐπιειχὴς; 
πρὸς πάντας ἐστίν * οὕτω χἀχεῖνοι πρὸ τῆς χρίσεως, 
πρὸ τῆς μελλούσης ἡμέρας, πρὸς γυναῖχα, πρὸς παιδία, 
πρὸς τοὺς οἰχέτας ἔσονται ἐπιειχέστεροι, ᾿Αλλ᾽ ἀπὸ τοῦ 
θεάτρου οὐχ οὕτως, ἀλλ᾽ ἀνδέστερον ὄψεται τὴν γυναῖχα, 
χαὶ δυσχερὴς πρὸς τοὺς οἰχείους ἔσται, παροξυνθήσεται 
πρὸς τὰ παιδία, ἐχθηριωθήσεται πρὸς πάντας. Meyála 
xaxà τὰ θέατρα παρασχευάζει ταῖς πόλεσι, μεγάλα, 
xa οὐδὲ τοῦτο ἴσμεν ὅτι μεγάλα. Εἰ δὲ οὐχ ἀπεχάμετε, 
ἐξετάσωμεν [524] χαὶ τοὺς τοῦ γέλωτος τόπους, τὰ συμ- 
πόσια λέγω, ἔνθα παράσιτοι xal χόλαχες xal πολλὴ ἣ 
τρυφὴ, καὶ τόπους ἑτέρους, ἔνθα χωλοὶ χαὶ ἀνάπηροι. 
Πάλιν ἐχεῖ μὲν μέθη xaX τρυφὴ xal διάχυσις, ἐνταῦθα δὲ 
τοὐναντίον, Ὅρα καὶ ἐπὶ τοῦ σώματος, ὅταν φλεγμαίνῃ, 
ὅταν εὐπαθῇ, ταχίστην ἔχει πρὸ; νόσον μετάπτωσιν " 
ὅταν δὲ κατεσταλμένον fj, οὐχ οὕτως. Ἵνα δὲ σαφέστε- 
ρὸν ὑμῖν ὃ λέγω ποιήσω d , ἕστω σῶμα ἔχον πολὺ αἷμα 
καὶ σάρχα; πολλὰς xa σφριγῶν" τοῦτο χαὶ ἀπὸ τῆς 
τυχούσης τροφῆς πυρετὸν δυνήσεται τεχεῖν, ἄν ἁπλῶς 
ἀργήσῃ. "Ἔστω ὃξ ἕτερον λιμῷ μᾶλλον παχαῖον xol 
θλίψει * τοῦτο δυσάλωτον xal δυσχαταγώνιστον πρὸς 
ἀῤῥωστίαν. Αἷμα χἂν ὑγιὲς jj ἐν ἡμῖν, τῷ πλήθει ποὰ- 
λάχις νόσον ἔτεχεν * ἂν δὲ ὀλίγον ἧ, χἂν μὴ ὑγιὲς, 
εὐχόλως χατεργατθῆνα: δύναται. Οὕτω δὴ χαὶ ἐπὶ duy, 
ἡ μὲν ἐν ἀνέσει χαὶ τρυφῇ ὀξυῤῥόπους ἔχει πρὸς ἀμαρ- 
&lav τὰς ὁρμάς " χαὶ γὰρ ἀπονοίας ἐγγὺς ἢ τοιαύτῃ ἕττηχε 
χαὶ ἡδονῆς χαὶ χενοδοξίας xai φθόνου xa ἐπιθουλῶν 
xaX συχοφαυτιῶν * ἀλλ᾽ οὐχ ἡ ἐν θλίψει xal αὐταρχείᾳ, 
ἀλλὰ πάντων τούτων ἀπήλλαχται. Ἰδοὺ dx τοόλις 
ἡμῖν ἐστιν dj μεγάλη αὕτη. Πόθεν οὖν τίχτεται τὰ χαχά; 
οὐχ ἀπὸ τῶν πλουτούντων; οὐχ ἀπὸ τῶν χαιρόντων; 
Τίνες εἰς δικαστήρια ἕλχουσι : τίνες οὐσία; διασπαθὼ- 
σιν; οἱ ταλαίπωροι xai ἀπεῤῥιμμένοι, ἣ οἱ μεγάλα 
φυσῶντες xat χαίροντες ; Οὐχ ἔστιν ἀπὸ ψυχῆς τεθλιμ- 
μένης γενέσθαι τι xaxóv. Οἶδεν αὐτῆς τὸ χέρδος ὁ 
Παῦλος " διὰ τοῦτό φησιν 'H 0Anfric ὑπομονὴν xat- 
ἐργάζεται, ἡ δὲ ὑπομογὴ δοχιμὴν, ἡ δὲ δοκιμὴ 
&Azíóa, ἡ δὲ ἐλπὶς οὐ καταισχύνει. Μὴ δὴ χαταπί- 
πτωμεν ἐν ταῖς θλίψεσιν, ἀλλ᾽ ἐν ἅπασιν εὐχαριστῶμεν, 
ἵνα τι χερδάνωμεν μέγα, ἵνα εὐδοχιμήσωμεν παρὰ τῷ 
θεῷ τῷ τὰς θλίψεις συγχωροῦντι, Μέγα θλῖψις ἀγαθόν " 
xal τοῦτο ἀπὸ τῶν παίδων τῶν ἡμετέρων μανθάνομεν 
χωρὶς γὰρ θλίψεως οὐδὲν ἂν μάθοι χρήσιμον. Ἡμεῖ; ἃ 
μᾶλλον αὐτῶν δεόμεθα θλίψεως, Εἰ γὰρ ἐκεῖνα τῶν 
παθῶν ἡρεμούντων αὐτοῖς θάλλει 6, πολλῷ μᾶλλον 
ἡμεῖς, καὶ μάλιστα τοφούτοις συνεχόμενοι. ᾿Αλλ᾽ ἡμᾶς 
μᾶλλον παιδαγωγοὺς ἔχειν ἐχρῆν * παρὰ μὲν γὰρ τῶν 
παίδων τὰ ἁμαρτήματα οὐχ ἂν μεγάλα γένοιτο, παρὰ 
δὲ ἡμῶν σφόδρα μεγάλα. Ιαιδαγωγὸς δὲ ἡμῶν ἡ θλίψις" 

Μήτε οὖν ἐπισπώμεθα αὐτὴν, καὶ παροῦσαν γενναίως 
φέρωμεν, ἀεὶ μυρίων οὖσαν ἀγαθῶν αἰτίαν, ἵνα xai 
τῆς παρὰ τοῦ Θεοῦ Dori; ἀπολαύσωμεν, καὶ τῶν ἀπο- 
κειμένων ἀγαθῶν τοῖς ἀγαπώσιν αὐτὸν, ἐν Χρ: cup 
Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ 
Πνεύματι δόξα, χράτος, τιμῇ, νῦν xai ἀεὶ, xa εἰς τοὺς 
αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾿Αμήν. 


à Unus, e ὡς. Joseraes οὖν QuN ποιύσω τὸν λόγον. 
* idein αὐτοῦ o 


801 
confusio : nihil strenuum , nihil generosum : multa 
isthic diaboli pompa, cymbala, tibiz, cantica fornica- 
tionis et adulterii plena. At ubi luctus est, non item, 
sed omnia bene ordinata : magnum silentium, magna 
quies, magna denissio; nihil incompositum , nihil 
inordinatum : si quis loquatur, verba philosophize 
plena fundit; quodque mirum est, illo tempore non 
viri solum, sed etiam domestici et mulieres philoso- 
phantur. Talis enim est Juctus natura. Et videntur 
quidem lugentem consolari , plurima autem dogmata 
proferunt philosophix plena. Preces statim, ut hic 
sistat afflictio, multique sunt qui afflictum consolan- 
tur, et enmncrationes mille fiunt eorum, qui similiter 
lugent. Quid cst enim homo? Nature nostr: per- 
quisitio. 

4. IHomo quid sit. Theatrorum trpitudo.— Quid cst 
ergo homo? Vit» et vilitatis ejus accusatio, comme- 
moratio futurarum rerum et judicii, Unusquisque 
autem recedit domum : qui a nuptiis , maestus, quod 
non res prospera sit ; qui a luctu, remissus et quie- 
tus , quia non similia passus est, et omni exstincto 
ardore discessit. Sed quid? vis carceres et theatra 
conferamus? llle namque zrumne, hic voluptatis 
est locus. Agc ergo,videamus qu: ex utrisque con- 
tingant. Illic philosophia mnlta : ubi enim inceror , 
ibi omnino philosophia. Qui antea dives erat, qui 
admodum inflatus, jam e vulgo quemvis se alloqui 
pernittet, metu mororeque igne vehementius in 
animam ejus incidente et duritiem emolliente : tunc 
humilis , tunc maestus evadet, tunc s:ecularem mu- 
tationem sentiet, tunc fortis erit ad omnia. In thea- 
tro autem omnia contraria sunt, risus, turpitudo , 
pompa diabolica, effusio, insumptio temporis , im- 
pensa dierum inutilis, apparatus ad absurdam 
concupiscentiam , adulterii meditatio , scortatiouis 
gymnasium, intemperanti: schola, adhortatio ad 
turpitudinem , risus occasio, foeditatis exemplum. 
At non talis est carcer ; sed illic humilitas, exhor- 
tatio , stimulus ad. philosophiam , secularium con- 
temptus : omnia conculcantur, oninia spernuntur, et 
metus quasi puero paedagogus adest, ad decora 
emnia illum iustituens. Sed si vis iterum eadem loca 
, Alia ratione exploremus. Vellem occurreres viro ex 
theatro. venienti, et alii cuipiam e carcere exeunti : 
videresque illius animam fastidientem, turbatam , 
vere vinetam ; hujus vero quielam, solutam , liberam. 
lille namque ex theatro recedit, oculis captus thea- 
tralium amore mulierum, ferro durioribus vinculis 
constrictus , id est, locis ipsis, verbis, gestibus : 
qui autem e carcere exit, omnibus solutus , non jain 
se putat quidpiam pati, sua cum alienis comparans. 
Quod non vinctus sit, id pro gratia habebit, res 
humanas despiciet , divites multos videns in calami- 
tatibus, qui cum multa magnaque possint, isthic 
ligantur : etiamsi quid injuste patiatur , id tolerabit : 


IN ACTA APOSTOLORUM. IIOMIL. XLU. 


$9 
lujusee namque rei multa habet exempla : memoria 
repetet futurum judicium , et exhorrescet , dum illa 
loca respiciet. Sicut enim hic in carcere inclusus , 
mitis erga omnes est : sic eL illi ante judicium , ante 
futuram. illam diem, erga uxorem, erga filios , erga 
domesticos erunt. mansuetiores. Sed a theatro non 
sic revertuntur ; sed vir injucundius videbit uxorem, 
durus erit erga domesticos , erga filios asper , effera- 
bitur adversus omnes. Magna mala civitatibus thea- 
ura pariunt; magna, nec scimus quanta. Si autem 
non fatigamini , examinemus illa risus loca , Convi- 
via dico , ubi parasiti et adulatores et magna deli- 
cix ; et loca alia , ubi claudi et mutili. Illic ebrietas , 
deliciz, effusio; hic vero contraria. Vide et in cor- 
pore, quando pingue et vegetum est , tunc celerius 
in morbum cadit; cum vero castigatum est, non 
item. Ut auteni id vobis clarius explicem » Sit corpus 
sanguine et carnibus bene instructum ac vigens : 
hoc vel ex levi cibo poterit in febrim incidere , si 
quidem in otio sit. Sit et aliud , quod cum fame con- 
certet et. zerumnis: illud ab :gritudine difficilius 
capitur et superatur. Sanguis licet sanus sit in nobis, 
ex redundantia s:epe morbos peperit; si autein sit 
modicus , nec tamen sanus, facile curari potest. Sic 
et de anima dicendum : qux in otio et in deliciis. 
cst, ad peccata proclivis fertur : nam arrogantize 
vicina est, voluptati, vanz glori, invidi, in- 
sidiis , sycophantiis : at non ea, qux in xrumnis et 
frugalitate degit ; hec enim ab iis omnibus liberatur. 
En quam ampla est nostra civitas. Unde igitur na- 
scuntur mala? nonne a divitibus? annon a gauden- 
tibus ? Quinam ad tribunalia trahunt , quinam facul- 
tates dilapidant ? an miseri et abjecti, an illi qui 
multum inflantur et gaudent? Ab anima in zrumnis 
versante non potest aliquid mali oriri. 1Hius lucrum 
novit Paulus; ideoque dicit : Tribulgtio patientiam. 
operatur , patientia probationem , probatio vero spem , 
spes autem non confundit ( Ilom. ὃ. 3-5 ). Ne crgo 
cuncidamus in :xrumnis, sed in omnibus graiias 
agamus, ut multum lucremur; ut probati simus 
apud Deum , qui serumnas permittit. Magnum est af- 
flictio bonum : et lioc a pueris nostris discimus ; am 
sine castigatione nihil utile puer didicerit. Nos vero 
magis quam illi afflictione opus habemus. Nam si illi, 
cum animi motus sedati sunt, florent ; multo mais 
DOS, cum maxime tot tantisque detineamur. Sed 
nos magis pxdagogis egemus : puerorum enim pec- 
cata non (anta sunt, nostra vero peccata maxima. 
Pedagogus noster est alflictio. Ne itaque illam at- 
traliamus , et prxseptem fortiter feranius , quie sem- 
per est innumerorum causa bonorum; ut el Dci 
gratia fruamur, et. bonis quz reposita sunt iis, qui 
diligunt illum , in Christo Jesu Domino nostro , qui- 
cum Patri οἱ Spiritui sancto, gloria , imperium, 
honor , nune et semper, et in sxcula szculorum. 
Amen. 


[1 


pA———dÜ: --- απ 





&. JOANNIS CHEYSOSTOMI ARCIIHEDP. CONSTANTINOP. 





HOMILIA XLIH. 


Cap. 90. v. 1. Postquam autem cessarit Iumultus, to- 
calis Paulus discipulis iisque salwtutis, profectus est 
st iret in Macedoniam. 

4. Multa opus erat consolatione post tantum 1u- 
mulium. Hoc ille curat, et ut discipulos consoletur, 
migrat in Macedoniam , deinde in Grxciam. Et quod 
inultum illos consolatus sit, audi. 2. Cum autem per- 
ambulasset partes illas, et exlhoriaius (uissct cos multo 
sermone, venit in Graciam. S. Et cum ibi (uissel men- 
sibus tribus, cum essent illi strucias insidig a Judais 
napigaturo in Syriam , consilium iniit , ut reverteretur 
per Macedoniam, &. Comitatus est autem eum usque in 
Asiam Sopater Beraensis, T hessalonicensium vero Ari- 
sturehus et Secundus οἱ Gajus Derbaus et Timotheus, 
Asiani vero Tychicus et Trophimus. 5. Ii cum praces- 
sissent, nos. exspeciarunt in Troade. Warsus perscquu- 
tionem patitur ἃ Judwis, el. venit in Macedoniam, 
Quomodo »utem Timotheum Thessalonicensem di- 
eit ? Non hoc dicit ; sed, Ili, inquit, przcesseruut in 
'Troadem , viam illi parantes. 6. Nos vero navigati- 
ws post dies Azymorum a Philippis, el venimus ad 
eos Troadem. in dicbus quinque , ubi demorati sumus 
dicbus septem. Nam. videtur mihi illum dies festos 
transigere curavisse in magnis urbibus. A Philippis 
wavigat, ubi res illa circa carcerem contigerat. Tertia 
autem vice in Macedoniam venit, et multun testifi- 
catur do Philippensibus ; ideoque illic demoratur. 
1. Una autem sabbatorum, cum convenissemus ad fran- 
gendum panem, Paulus disputabat cum eis profectu- 
sus ; proiraxitque sermonem usque in mediam nociem. 
Vide quomodo omnia pos!haberentur preedicationi. 
Pentecoste tunc. erat, et dies Dominica ; ille vero 
usque ad noctis dimidium sermonem protraxit ; adeo 
discipulorum salutem cupiebat, ut ne noetu quidem 
taceret ; inmio tunc magis dissereret, quod quies tunc 
esset. Vide quam multum dissereret, etiam post ipsum 
eeu tempus. Sed festum turbavit diabolus, nec ta- 
mien pr:evaluit, cum auditorem in somnum demersit 
et dejceit : quod ut contigerit, sic euarrat pergendo : 
ἃ. Erant autem lampades copiose in coenaculo, ubi era- 
wins congregati. 9. Sedeus autem quidam adolescens no- 
wine Eutychus super fenestram, cum mergeretur semno 
grati , disputante diw Paulo, ductus somno cecidit de 
lertio ccnaeulo deorsum , et sublatus. est mortuus. 10. 
Cum descendisset Paulus, incubuit super eum , et com- 
plexus dixit : Nolite turbari ; anima enim ejus in ipso 
est. 11. Ascendens autem, frangensque panem et gustaus, 
srtisque. alloguutns usque. in. [ucem, sic profectus est. 
49. Adduxerunt autem puerum viventem , et. consola&i 
sunt non minime. Vide, quxso, theatrum, ut erant una 
coacti : Cone regatis enim discipulis, inquit; etiamque 
signum quale fucrit perpende: in fenestra namque 
sedebat, inquit, οἱ intempesta. nocte, Tantam erat 
auditorum desiderium. Erubescaimus nos, qui neque 
:in die hoe facimus. Scd Paulus, inquies, tunc dissc- 
gebat. Quid dicis? Nunc quoque Paulus disserit ; imo 
vero ncgue tunc reque nunc Poulus, scd Cbristus, ct 


nemo audit. Nou fenestra nunc est, non fames, non 
somnus interturbat ; et tamen non audimus : non 
est angustia loci, non aliud quidpiam simile, Quod- 
que mirum est etiamsi adolescens essct, non erat pi- 
gcr, et somno gravaius non diecesgit, neque periculum 
formidavit, ue laberetur. Quod si dormitans deciderit, 
ne mireris ; neque enim ex ignavia dormitabat , sed 
ex naluri necessitate. Tu vero consideres, velim, il- 
los tanto studio motos fuisse, ut eliam in tertio cae- 
naculo essent ; nondum enim erat ecclesia. Notte 
turbari, inquit ; anima enim ejus in ipso est. Non dizit, 
Resurget, euscitabo enim illum ; sed quid ? Nolite 
turbari. Vide. quam sit a fastu alienus, quam ad con- 
solandum pronus. Ascendens, inquit, et frangens pa- 
nem et gustans. lloc sermonem interpellavit, nec l;esit. 
Viden' ceenz frugalitatem ? Et gustans , inquit , satis- 
que alloquutus usque ad lucem, sic profectus est. Viden' 
quomodo pernoctarent ? Tales erant mensze, ut sobrii 
discipuli abirent, et ad audiendum prompti. Quid nos 
a canibus differimus ? Videte quantum sit discrimen. 
Adduzerunt autem puerum viventem *, et consolati sumt 
non minime. Magnam accipiunt consolationem, tum 
quia vivum acceperunt, tum quia signum fsetum est. 

48. Nos autem ascendentes navim, navigavimus in Asson, 

inde suscepturi. Paulum : εἷς enim. disposuerat. ipse , 

per terram iter facturus. 14. Cum aulem coneenissemus 
in Ásson, assumpto eo venimus Mitylenen, Sape Paulus 
a discipulis segregatur. Ecce namque jam ille pedcs 
iter facit, illi vero navi : quod levius erat illis cedit, 
quod molestius ipse assumit. Pedes ibat, tum ut multa 
dispensaret, tum ut doceret illos, ne ab se separaren- 
tur. 15. Et inde navigantes, sequenti die venimus con. 
tra Chium ; sequenti vero appulimus Samum, et manen- 
tes Trogylii , sequenti die venimus Miletum. Vide quo- 
modo festinante Paulo pergunt, ncc moras trahunt, 
sed pretereunt insulas. 16. Proposuerat enim Pagus 
transnavigare Ephesum , «t ncque mora illi esset. in 
Asia. Festinabat autem εἰ possibile sibi esset, ut diem 
Pentecostes ageret J erosolymis. 

2. Qux liec. festinatio ? Non propter festum, sed 
propter multitudinem. Simul Judxos ex eo alliciebas, 
quod festivitates coleret ; siwul et inimicos rapere 
sibi cupiens, festinabat verbum annuntiare. Vide erge 
quantum factum sit lucrum, emnibus przsentibus. 
Alias vero, ne Ephesii negligerentur, alio dispensavit 
modo. Sed superius dicta repetamus. Et salutatis, iu- 
quit, discipulis , profectus est , ut iret in Macedoniam , 
el exhortatus eos sermone multo, venit in Graeciam. Et 
sic rursum reereavit, magnam dons eonsolationem. 
Vide ubique illum sermone omnia perficientem , 
non vero signis. Navigaturum, ait, in Syriam. Con- 
tinuo nobis illum ostendit festinantem in Syriam. In 
causa erat Ecclesia et Jerosolyma ; sic desiderabat et 
quie illic erant ordinare. Atqui non magna Troas esi ; 


! Wc, Addurcrum. autem puerum viventem , desuut in 
Gi bu:sdam. 


IN ACTA APOSTOLOHUM. ΠΟ. ΧΙ. 


——— ———————— o — M— — 





Ad 





[525] OMIAIA MI". 


«ó παύσασθαι τὸν θόρυδον apooxa.lecá- 
ὁ Παῦλος τοὺς μαθητὰς, καὶ ἀσπασάμενος, 
& πορευθῆναι δὶς τὴν Μακεδονίαν. 
let πολλῆς παραχλήσεως ἀπὸ τῆς ταραχῆς ἐχεί- 
το δὴ xal ποιεῖ, xai ἵνα παραχαλέσῃ τοὺς μα- 
γχεται εἰς Μαχεδονίαν *, εἶτα εἰς τὴν Ἑλλάδα. 
σφόδρα αὐτοὺς παρεκάλεσεν, ἄχονε. Διειλθὼν 
ἰρη ἐκεῖνα, καὶ παρακαλέσας αὑτοὺς Aózo 
ἤ.θεν εἰς τὴν ᾿Ε.:λάδα. Ποιήσας τὸ μῆγας 


εγομένης αὑτῷ ἐπιδουλῆς ὑπὸ τῶν "Iov- 


ἐλλοντι ἀνάγεσθαι elc τὴν Συρίαν, ἐγένετο 
οὔ ὑποστρέφειν διὰ Μακεδονίας. Συγνείπετο 
ἄχρι τῆς ᾿Ασίας Σώπατρος Βεροιαῖος, Θεσ- 
ων δὲ ᾿Αρίσταρχος xal Σεχοῦνγδος καὶ 
ip6aioc καὶ Τιμόθεος, ᾿Ασιαγοὶ δὲ Τυχικὸς 
ριμος. Οὗτοι προελθόντες, ἔμενον ἡμᾶς ἐν 
Πάλιν διώχεται ὑπὸ Ἰουδαίων, καὶ ἔρχεται εἰς 
av. Πῶς δὲ τὸν Τιμόθεον Θεσσαλονιχέα quot»; 
λέγει * ἀλλὰ, Προέλαδον, φησὶν, οὗτοι εἰς τὴν 
προοδοποιοῦντες αὐτῷ. "Hpsic δὲ ἐξεπιζεύσα- 
ἃ τὰς ἡμέρας τῶν ᾿Αζύμων ἀπὸ diano, 
ogsvr xpóc αὐτοὺς εἷς τὴν» Τρωάδα ἄχρις 
πέντε, οὗ διετρίψαμεν ἡμέρας ἔπτά. Kai 
ἑορτὰς ἐμοὶ δοχεῖ σπουδάζειν αὐτὸν ποιεῖν ἐν 
ἔλαις πόλεσιν. ᾿Απὸ Φιλίππων ἐχπλεῖ, ἔνθα τὰ 
ἑεσμωτήριον ἐγένετο. Τρίτον δὲ τοῦτο εἰς Μα- 
ἐπανῆλθε, xal πολλὰ μαρτυρεῖ τοῖς Φιλιππη- 
ιἰὸ καὶ ἐνδιατρίδει Exct. Ἕν δὲ τῇ μιᾷ τῶν 
wm, συνηγμένων ἡμῶν κιάσαι ἄρτον, ὁ 
διελέγετο αὐτοῖς μέλλων ἐξιέναι " παρ- 
8 τὸν (1όγον μέχρι μεσογυχτίου. "Opa πῶς 
ἀρεργα ἦν τοῦ κηρύγματος. Πεντηχοστὴ τότε 
υριαχὴ Tv: ὁ δὲ xat μέχρι μεσονυχτίου τὴν δι- 
y ἐχτείνει " οὕτω τῆς τῶν μαθητῶν σωτηρίας 
ἧςι οὐδὲ τὴν νύχτα ἐσίγα, ἀλλὰ τότε μᾶλλον 
|, ἅτε ἡσυχίας οὔσης. "Opa πῶς καὶ πολλὰ δι- 
χαὶ παρ᾽ αὐτὸν τοῦ δείπνου τὸν xatpóv. ᾿Αλλὰ 
£s τὴν ἑορτὴν ὁ διάδολος, οὐ μὴν ἴσχυσε, 
; κὸν ἀχροακτὴν ὕπνῳ xal κατενεγχών. Kol 
μθαίνει, ἡρμήνευσεν ἐπαγαγών * Ἥσαν δὲ 
rc ἱκαναὶ by τῷ ὑπερῴῳ, οὗ ἦμεν συνηγμένοι. 
"ος δέ τις νεαγίας ὀγόματι Εὔτυχος ἐπὶ τῆς 
“καταφερόμενος ὕπνῳ βαθεῖ, δια.λεγομέγου 
JAov ἐπὶ x.Asiov, κατεγεχθεὶς ὑπὸ τοῦ ὕπνου 
ἀπὸ τοῦ τριστέγου κάτω, xal ἤρθη vsxpóc. 
pr 0& ὁ Παῦλος ἐπέπεσεν ἐπ᾽ αὐτῷ, καὶ συμ- 
Gv αὐτὸν, εἶπα " Μὴ θορυδεῖσθε " ἡ γὰρ 
ὑτοῦ ἐν αὐτῷ ἐστιν. ᾿Αγαδὰς δὲ, καὶ xAd- 
ον καὶ γευσάμενος, ἐφ᾽ ἱκανόν τε ὁμιλήσας 
γῆς, οὕτως ἐξῆλθεν. "Ἤγαγον δὲ τὸν [530] 
ὕντα, καὶ παρεκλήθησαν οὐ μετρίως. θέα δέ μοι 
ον, ὅπως ὧν συγχεχροτημένον " Συνηγμένων 
μαθητῶν, φησί" καὶ τὸ σημεῖον, οἷον * "Evi 
γὰρ. φησὶν, ἐχάθητο, χαὶ ἀωρὶ τῶν νυχτῶν. 
€ ἦν à πόθος τῆς ἀχροάσεως. Αἰσχυνθῶμεν 
m ἐν ἡμέρᾳ τοῦτο ποιοῦντες. ᾿Αλλὰ Παῦλος 
9, φησὶ, τότε. Τί λέγεις ; Καὶ νῦν Παῦλος δια- 
μᾶλλον 6b οὐδὲ τότε Παῦλος οὐδὲ νῦν, ἀλλ᾽ ὁ 
, καὶ οὐδεὶς ἀχούει. Οὐχὶ θυρίς ἔὄστι νῦν, οὐ 
ὧχ ὕπνος ἐνοχλεῖ, xal ὅμως οὐχ ἀχούομεν ’ οὗ 


1090 25 ποιήσας ἤθε» ei, τὴν Μακεϑονίαν, 


στενοχωρία τόπου, οὐκ ἄλλο τῶν τοιούτων οὐδέν. Ka τὸ 
δὴ θαυμαστὸν, ὅτι χκαΐτοι νεανίας ἐχεῖνος ὧν οὐχ ἣν 
ῥᾷάθυμος, καὶ ὕπνῳ χαταφερόμενος οὐκ ἀπέστη, οὐδὲ 
ξῦξισε τὸν χίνδυνον μὴ κατενεχθῇ. Εἰ δὲ xal νυστάξας 
χατέπεσς, μὴ θαυμάσῃς " οὐ γὰρ ἀπὸ ῥᾳθυμίας ἑνύστα- 
ξεν, ἀλλ᾽ ἀπὸ ἀνάγχης φύσεως. Σὺ δέ μοι θέα, ὅτι 
οὕτως ἕξεον τῇ προθυμίᾳ, ὅτε καὶ ἐν τριστέγῳ ἦσαν * 
οὕπω γὰρ ἣν ἡ ἐχχλησία. Μὴ θορυδεῖσθε, φησίν: ἡ 
γὰρ ψυχὴ αὐτοῦ ἐν αὐτῷ ἐστιν. Οὺχ εἶπεν, ᾿Αναστή- 
σεται, ἐγερῶ γὰρ αὐτόν" ἀλλὰ- τί; Μὴ θορυδεῖσθε. 
Ὅρα τὸ ἄτυφον, xxi παραχλητικόν. ᾿Αναδὰς καὶ xJAd- 
σας, φησὶν, ἄρτον καὶ γευσάμενος. Τοῦτο διέχοψε τὸν 
λόγον, οὐ μὴν ἔόλαψεν. Ὁρᾷς τοῦ δείπνου τὸ ἀπέριτ- 
zov; Kal γευσάμενος, φησὶν, ἐφ᾽ ixavór ce ὁμιϊήσας 
ὄχρις αὐγῆς, οὕτως ἐξῆλθεν. Ὁρᾷς πῶς διενυχτέ- 
pevov; Τοιαῦται αἱ τράπεζαι ἦσαν, ὡς νήφοντας πάλιν 
ἀπιέναι τοὺς ἀκροατὰς, χαὶ πρὸς ἀχρόασιν εἶναι ἐπιτη- 
δείους. Τί χυνῶν διαφέρομεν ἡμεῖς ; Ὁρᾶτε πόσον τὸ 
διάφορον ; "Hyaror δὲ τὸν παῖδα (ovra b, xal παρ- 
ἐκλήθησαν οὐ μετρίως. Σφόδρα παρακαλοῦνται, ὅτι τε 
ζῶντα ἀπέλαθον, ὅτι τε σημεῖυν γέγονεν. "Ἡμεῖς δὲ 
προσειϊθόντες ἐπὶ τὸ zotov, ἀνήχθημεν εἰς τὴν 
"Accor, ἐχεῖθεν μέλλοντες ἀναιλαμδάνειν τὸν Παῦ- 
Aor * οὕτω γὰρ ἦν διατεταγμένος, μέλλων αὑτὸς 
σεζεύειν. Ὡς δὲ cvríé6aAzv ἡμῖν εἰς τὴν Ἄσσον, 
dvaAa6órcsc αὑτὸν ἤλθομεν εἰς Μυτιλήνην. Πολλα»- 
χοῦ τῶν μαθητῶν ὁ Παῦλος χωρίζεται. Ἰδοὺ γὰρ πά- 
λιν, αὐτὸς μὲν πεζεύει, ἐχεῖνοι δὲ τῷ πλοίῳ ἀνάγονται" 
τὸ μὲν χουφότερον ἐχείνοις ἐπιτρέπων, τὸ δὲ ἐπιπονώ- 
τερὴὸν αὐτὸς αἱρούμενος. Ἰ-πέζευεν, ἅμα καὶ πολλὰ ol- 
χονομῶν, ἅμα καὶ παιδεύων μηδὲ αὐτοὺς χωρίζεσθαι 
αὑτοῦ. Κἀκεῖθεν ἀἁποπιλεύσαγτες τῇ ἐπαύριον, xac- 
η»τήσωμεν ἀνειχρὺ Χίου " τῇ δὲ ἑτέρᾳ zops6do- 
pir εἰς Σάμον, καὶ μείναντες ἐν TpoyvAl, τῇ ἐχο- 
μένῃ ἤλθομεν εἰς Μίλητον. Ὅρα πῶς ἐπειγομένον 
τοῦ Παύλου ἀνάγονται, χαὶ οὐ χρονοτριδοῦσιν, ἀλλὰ 
παρέρχονται τὰς νήσους. ΓἜκριγδ γὰρ ὁ IlavAoc zupa- 
σιλεῦσαι τὴν "Ἔφεσον, ὅπως μὴ γένηται αὑτῷ 
χρογοτριδῆσαι ἐν τῇ ᾿Ασίᾳ. “Ἔσπευδε γὰρ, el δυγα- 
τὸν ἦν αὐτῷ τὴν ἡμέραν τῆς Πεντηχοστῆς evécóas 
&lc Ἱεροσόλυμα. . 

f'. Τίς ἡ ἔπειξις αὔτη ; Οὐ διὰ τὴν ἑορτὴν, ἀλλὰ διὰ τὸ 
πλῆθος Δ μα χαὶ τούτῳ Ἰουδαίους ἐπήγετο, ὡς δὴ τιμῶν 
τὰς ἑορτάς " xal τοὺς ἐχθροὺς ἑλεῖν βουλόμενος, ἅμα 
[521] ἔσπευδε τὸν λόγον καθεῖναι. Ὅρα γοῦν οἷον γέγονε 
κέρδος, πάντων παρόντων. ΓΑλλως δὲ, ἵνα μὴ διὰ τοῦτο 
ἀμεληθῇ τὰ χατὰ τὴν Ἔφεσον, ᾧκονόμησεν ἑτέρως. 
᾿λλ᾽ ἴδωμεν ἄνωθεν τὰ εἰρημένα. Καὶ ἀσπασάμενος, 
φησὶ, τοὺς μαθητὰς, ἐξῆλθε πορευθῆναι elc Μαχε- 
&ovlar , καὶ παρακαλέσας αὐτοὺς «όγῳ πολλῷ, 
ἤνλθεν εἰς τὴν ᾿Ε.λ:1:άδα. Καὶ τούτῳ πάλιν ἀνεχτήσατο, 
ἱκανὴν διδοὺς παραμνθίαν. "Opa πανταχοῦ δ'ὰ λόγων 
τὸ πᾶν κατορθοῦντα, οὐ διὰ σημείων. Mé.Llorcra δὲ, 
φησὶν, ἀνάγεσθαι εἰς τὴν Συρίαν. Συνεχῶς ἡμῖν 
αὐτὸν δείχνυσι ἐπειγόμενον sl; τὴν Συρίαν. Τὸ δὲ αἴτιον 
fj Ἐχχλησία ἣν καὶ τὰ Ἱεροσόλυμα * οὕτως εἶχε πόθον 


xaX τὰ ἐχεῖ χατορθοῦν. Καίτοι οὐ μεγάλη ἡ Τρωάς ἐστι" 


τὶ οὖν ἡμερῶν ἀριθμὸν ἑπτὰ ἐν αὐτῇ ποιοῦσι; Μεγάλη 
ἴσως fy κατὰ τοὺς πιστούς. Καὶ ἡμέρας δὲ ases, 


ENCICIE 0 λα Sat Ὁ WiSSSN- 


m5 


pnma 





€. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


— —PM — À——— ————————— MMC 7007978085000 Mmmo—— 


ont 


HOMILIA XLIH. 


Cap. 90. v. 1. Postquam autem cessavit iumultus, to- 
calis Paulus discipulis iisque salutatis, pro[ecius est 
st iret in Macedoniam. 

4. Multa opus erat consolatione post tantum tu- 
multum. Hoc ille curat, et ut discipulos consoletur, 
migrat in Macedoniam , deiude in Graciam. Et quod 
inultum illos consolatus sit, audi. 2. Cum autem per- 
ambulasset partes illas, et exhorlalus (uissct cos multo 
sermone, veuit in Graciam. S. Et cum ibi (uisset men- 
sibus tribus, cum essent illi strucie insidie a Judais 
navigaturo in Syriam , consilium inii , ut reverteretur 
per Macedoniam, &. Comitatus est autem eum usque in 
Asiam Sopater Beraensis, T hessalonicensium vero Ari- 
starchus εἰ Secundus et Gajus Derbaus et Timotheus, 
Asiani vero Tychicus et Trophimus. 5. Ili cum praces- 
sissent, nos. exspeciarunt in Troade. Wursus perscquu- 
tionem patitur ἃ Judwis, et. venit in Macedoniam, 
Quomodo »utem Timotheum Thessalonicensem di- 
eit ? Non hoc dicit ; scd, Ili, inquit, przcesserunt in 
Troadem , viam illi parantes. 6. Nos vero navigavi- 
sus post dies Axymorum α Philippis, el venimus ad 
eos Troadem. in dicbus quinque , ubi demorati sumus 
dicbus septem. Nam videtur mihi illum dies festos 
transigere curavisse in magnis urbibus. À Philippis 
$avigat, ubi res illa circa carcerem contigerat. Tertia 
autem vice in Maeedoniam venit, et multum testifi- 
catur do Philippensibus ; ideoque illie demoratur. 
7. Una autem sabbatorum, cum convenissemus ad fran- 
gendum panem, Paulus disputabat cum eis profectu- 
rus ; protrazitque sermonem usque in mediam nociem. 
Vide quomodo omnia postbabereutur przedicationi. 
Pentecoste tunc. erat, et dies Dominica ; ille vero 
usque ad noctis dimidium sermonem protraxit ; adeo 
discipulorum salutem cupiebat, ut ne noetu quidem 
faceret ; imo tunc magis dissereret, quod quies tunc 
esset. Vide quam multum dissereret, etiam post ipsum 
eeeize tempus. Sed festum turbavit diabolus, nec ta- 
men pr:evaluit, cum auditorem in somnum demersit 
et dejeeit : quod ut contigerit, sic enarrat pergendo : 
ἃ. Erant autem lampades coyiosee in ceenaculo, ubi era- 
sius congregati. 9. Sedeus autem quidam adolescens no- 
sine Eutychus super fenestram, cum mergeretur semno 
grati , disputante diw Paulo, ductus somno cecidit de 
lertio cacnaeulo deorsum , et sublatus. est mortuus. 10. 
Cum descendisset Paulus, incubuit super eum , et com- 
plexus dixit : Nolite turbari ; anima enim ejus in ipso 
est. 11. Ascendens autem, frangensque panem et gustaus, 
srtisque alloquutms usque in. (ucem, sic profectus est. 
49. Adduxerunt autem puerum viventem , et. consola 
sunt non minime. Vide, quzeso, theatrum, ut erant una 
coacti : Congzregatis enim discipulis, inquit; etiamque 
signum quale fucrit. perpende : i&. fenestra namque 
sedebat , inquit, οἱ intempesta. nocte, Tantam erat 
auditorum desiderium. Erubescainus nos , qui neque 
-in die hoe facimus. Sed Paulus, inquies, tunc dissc- 
gebat. Quid dicis? Nuuc quoque Paulus disserit , imo 
vero ncque unc neue nunc Poulus, sed Christus, ct 


vemo audit, Non fenestra nunc est, non fames, uon 
somnus interturbat ; et tamen non audimus : non 
est angustia loci, non aliud quidpiam simile. Quod- 

que mirum cst etiamsi adolescens essct, non erat pi- 
gcr, et somno gravatus non diecesgit, neque periculum 
formidavit, ne laberetur. Quod si dormitans deciderit, 
ne mireris ; neque euim ex ignavia dormitabat , sed 
ex natura necessitate. Tu vero consideres, velim, il- 
los tanto stadio motos fuisse , ut etiam in tertio cae- 
naculo essent ; nondum enim erat ecclesia. Nolite 
turbari, inquit ; anima enim ejus in ipso est. Non dizit, 
Resurget, euscitabo euim illum ; sed quid ? Nolite 
turbari. Vide quam sit a fastu alienus, quam ad con- 
solandum pronus. Ascendens, inquit, et frangens pa- 
nem et gustans. lloc sermonem interpellavit, nec lrsit. 
Viden' ccen:e frugalitatem ? Et gustans , inquit , satis- 
que alloquitus usque ad lucem, sic profectus est. Viden" 
quomodo pernoctarent ? Tales erant mensz, ut sobrii 
discipuli abirent, et ad audiendum prompti. Quid nos 
a canibus differimus ? Videte quantum sit discrimen. 
Adduzcrunt autem puerum viventem *, et consolati sumt 
non minime. Magnam accipiunt consolationem, tum 
quia vivum acceperunt, tum quia signum faetum est. 

48. Nos autem ascendentes navim, navigavimus in Asson, 

inde suscepturi. Paulum : sic. enim. disposuerat. ipse, 

per lerram iter facturus, 14. Cum autem coneenissemus 
in Asson, assumpto eo venimus Mitylenen. Sape Paulus 
a discipulis scgregatur. Ecce namque jam ille pedcs 
iter facit, illi vero navi : quod levius erat illis cedit, 
quod molestius ipse assumit. Pedes ibat, tum ut multa 
dispensaret, tum ut doceret illos, nc ab se separaren- 
tar. 15. Et inde navigantes, sequenti die venimus con- 
tra Chium ; sequenti vero appulimus Samum, et manen- 
tes Trogylii , sequenti die venimus Miletum. Vide quo- 
modo festinante Paulo pergunt, ncc moras trahunt, 
sed preetereunt insulas. 16. Proposuerat enim Paulus 
transnavigare Ephesum , ut ncque mora illi esset. ín 
Asia. Festinabat autem si possibile sibi esset, ut diem 
Peutecostes ageret J erosolymis. 

9. Qux hzc festinatio ? Non propter festum, sed 
propter multitudinem. Simul Jud:eos ex eo alliciebat, 
quod festivitates coleret ; simul et inimicos rapere 
sibi cupiens, festinabat verbum annuntiare. Vide erge 
quantum factum sit lucrum, emnibus przsentibus. 
Alias vero, ne Ephesii negligerentur, alio dispensavi 
modo. Sed superius dicta repetamus. Et salutatis, iu- 
quit, discipulis , profectus est , ut iret in Macedoniam , 
el exhortatus eos sermone multo, venit in Graeciam. Et 
sic rursum reereavit, magnam dans eonsolationem. 
Vide ubique illun sermone omnia perficientem , 
non vero signis. Navigaturum, ait, in Syriam. Con- 
tinuo nobis illum ostendit festinantem in Syriam. In 
causa erat Ecclesia et Jerosolyma ; sic desiderabat et 
quie illic erant ordinare. Atqui non niagua Troas esi ; 


! uc, Adduxcrum. autem puerum. civentem , desunt in 
aii busdam. 


IN ACTA APOSTOLORUM. ilOMIL. XIII. 


mom d 





ὅν 





[525] OMIAIA MI", 


τὸ παύσασθαι τὸν θόρυδον zpocxa.lecá- 
| Παῦλος τοὺς μαθητὰς, καὶ ἀσπασάμενος, 
- πορευθῆναι δὶς τὴν Μακεδονίαν. 

τὶ πολλῆς παραχλήσεως ἀπὸ τῆς ταραχῆς ἐχεί- 
οδὴ xai ποιεῖ, xal ἵνα παραχαλέσῃ τοὺς μα- 
χεται εἰς Μακεδονίαν ", εἶτα εἰς τὴν Ἑλλάδα. 
φόδρα αὑτοὺς παρεκάλεσεν, ἄχουε. Διδ.1θὼν 
y ἐκεῖνα, καὶ παρακαλέσας αὑτοὺς λόγῳ 
μθεν εἰς τὴν ᾿Ε.λλάδα. Ποιήσας c& μῆνας 


μομένης αὐτῷ ἐπιδουῆς ὑπὸ τῶν "Iov- 


1λοντι ἀνάγεσθαι εἰς τὴν Συρίαν, éyéreto 
ῦ ὑποστρέφειν διὰ Μακεδονίας. Συγείπετο 
ἄχρι τῆς ᾿Ασίας Σώπατρος Βεροιαῖος, sc- 
ων δὲ ᾿Αρίσταρχος xal Σεκοῦνδος καὶ 
γδαῖος καὶ Τιμόθεος, ᾿Ασιαγοὶ δὲ Τυχιχὸς 
ιμος. Οὗτοι προελθόντες, ἔμενον ἡμᾶς ἐν 
Ιάλιν διώκεται ὑπὸ Ἰουδαίων, χαὶ ἔρχεται εἰς 
ιν. Πῶς δὲ τὸν Τιμόθεον Θεσσαλονιχέα quat» ; 
λέγει * ἀλλὰ, Προέλαθον, φησὶν, οὗτοι εἰς τὴν 
ροοδοποιοῦντες αὐτῷ. Ἡμεῖς δὲ ἐξεπιιεύσα- 
κὰς ἡμέρας τῶν ᾿Αζύμων ἀπὸ Φιιιίππων, 
μὲν πρὸς αὐτοὺς εἷς τὴν Τρωάδα ἄχρις 
tévre, οὗ διετρίψαμεν ἡμέρας ἔπτά. Kei 
ἰἱορτὰς ἐμοὶ δοχεῖ σπουδάζειν αὐτὸν ποιεῖν ἐν 
λαις πόλεσιν. ᾿Απὸ Φιλίππων ἐχπλεῖ, ἔνθα τὰ 
ἰσμωτήριον ἐγένετο. Τρίτον δὲ τοῦτο εἰς Μα- 
πανῆλθε, xal πολλὰ μαρτυρεῖ τοῖς Φιλιππη- 
) καὶ ἐνδιατρίδει ἔχεῖ. "Ev. δὲ τῇ μιᾷ τῶν 
r, συγηγμένων ἡμῶν κλάσαι ἄρτον, ὁ 
διελέγετο αὑτοῖς μέλλων ἐξιέναι * παρ- 
τὸν «.1όγονγ μέχρι μεσογυχτίου. "Opa πῶς 
ρεργα ἦν τοῦ χηούγματος. Πεντηχοστὴ τότε 
)ριαχὴ fjv: ὁ δὲ xol μέχρι μεσογυχτίου τὴν δι- 
' ἐχτείνει " οὕτω τῆς τῶν μαθητῶν σωτηρίας 
οι οὐδὲ τὴν νύχτα ἐσίγα, ἀλλὰ τότε μᾶλλον 
, ἅτε ἡσυχίας οὔσης. Ὅρα πῶς χαὶ πολλὰ δι- 
καὶ παρ᾽ αὐτὸν τοῦ δείπνου τὸν χαιρόν. ᾿Αλλὰ 
ὃς τὴν ἑορτὴν ὁ διάδολος, οὐ μὴν ἴσχυσε, 
φὸν ἀχροατὴν ὕπνῳ xai κχκατενεγχών. Kol 
εδαίνει, ἡρμήνευσεν ἐπαγαγών * Ἥσαν δὲ 
οἑκαναὶ ἐν τῷ ὑπερῴῳ, οὗ ἦμεν συνηγμένοι. 
0c δέ τις γεαγίας ὀγόματι Εὔτυχος ἐπὶ τῆς 
καταφερόμενος ὕπνῳ βαθεῖ, διαλεγομένου 
lov ἐπὶ xAstov, κατενεχθεὶς ὑπὸ eoo ὕπγου 
ἱπὸ τοῦ τριστέγου κάτω, καὶ ἤρθη vsxpóc. 
δὲ ὁ IlavAoc ἐπέπεσεν óx' αὐτῷ, καὶ συμ- 
ὧν αὑτὸν, εἶπϑ" ΜῊ θορυδεῖσθα * ἡ γὰρ 
toU ἐν αὐτῷ ἐστιν. ᾿Αναδὰς δὲ, καὶ κιλά- 
» καὶ γευσάμενος, ἐφ᾽ ἱκαγόν τε ὁμιλήσας 
γῆς, οὕτως ἐξῆ1θεν. "Ἤγαγον δὲ τὸν [5320] 
vta,xal xapsxAn0ncax οὗ μετρίως. θέα δέ μοι 
», ὅπως ἦν συγχεχροτημένον " Συνηγμένων 
μαθητῶν, φησί" xal τὸ σημεῖον, οἷον * Ἐπὶ 
p. φησὶν, ἐχάθητο, xal ἀωρὶ τῶν νυχτῶν. 

ἦν à πόθος τῆς ἀχροάσεως. Αἰσχυνθῶμεν 
δ ἐν ἡμέρᾳ τοῦτο ποιοῦντες. ᾿Αλλὰ Παῦλος 
y φησὶ, τότε. Τί λέγεις ; Καὶ νῦν Παῦλος δια- 
μᾶλλον ὃὲ οὐδὲ τότε Παῦλος οὐδὲ νῦν, ἀλλ᾽ ὁ 
καὶ οὐδεὶς ἀχούει. Οὐχὶ θυρίς ἐστι νῦν, οὐ 
x ὕπνος ἐνοχλεῖ, καὶ ὅμως οὐχ ἀχούομεν" οὗ 


09:0 25 ποιήσας ἢθεν εἷς τὴν ΜΙακε3ον 


στενοχωρία τόπου, οὖκ ἄλλο τῶν τοιούτων οὐδέν, Ka «τὸ 
δὴ θαυμαστὸν, ὅτι καίτοι νεανίας ἐχεῖνος ὧν οὐχ ἣν 
ῥάθυμος, καὶ ὕπνῳ χαταφερόμενος οὐχ ἀπέστη, οὐδὲ 
ξῦξισε τὸν χίνδυνον μὴ κατενεχθῇ. Εἰ δὲ xal νυστάξας 
χατέπεσε, μὴ θαυμάσῃς " οὐ γὰρ ἀπὸ ῥᾳθυμίας ἐνύστα- 
ξεν, ἀλλ᾽ ἀπὸ ἀνάγχης φύσεως. Σὺ δέ μοι θέα, ὅτι 
οὕτως ἕξζεον τῇ προθυμίᾳ, ὅτι καὶ ἐν τριστέγῳ ἦσαν " 
οὕπω γὰρ ἦν ἡ ἐχκλησία. Μὴ θορυδεῖσθε, φησίν" ἡ 
γὰρ ψυχὴ αὑτοῦ &r αὐτῷ ἐστιν. Οὐχ εἶπεν, ᾿Αναστή- 
σεται, ἐγερῶ γὰρ αὐτόν ἀλλὰ. τί; Μὴ θορυδεῖσθε. 
Ὅρα τὸ ἄτυφον, xxi παραχλητιχόν. ᾿Αναδὰς καὶ κιλά- 
σας, φησὶν, ἄρτον καὶ γευσάμενος. Τοῦτο διέχοψε τὸν 
λόγον, οὐ μὴν ξόλαψεν. 'Opüc τοῦ δείπνου τὸ ἀπέριτ- 
zov; Kal γευσάμενος, φησὶν, ép ' ixavóv ce ὁμιλήσας 
ὄχρις αὐγῆς, οὕτως éCq40ev. Ὁρᾷς πῶς διενυχτέ- 
ρευον: Τοιαῦται αἱ τράπεζαι ἦσαν, ὡς νήφοντας πάλιν 
ἀπιέναι τοὺς ἀχροατὰς, xal πρὸς &xpéaatv εἶναι ἐπιτη- 
δείους. Τί χυνῶν διαφέρομεν ἡμεῖς ; Ὁρᾶτε πόσον τὸ 
διάφορον; Ἤγαγον δὲ τὸν παῖδα ζῶντω 5^, xal παρ- 
εχλήθησαν οὐ μετρίως. Σφόδρα παραχαλοῦνται, ὅτι τε 
ζῶντα ἀπέλαδον, ὅτι τε σημεῖων γέγονεν. Ἡμεῖς δὲ 
προσελθόντες ἐπὶ τὸ πιλοῖον, ἀνήχθημεν εἰς τὴν 
"Accor, ἐχεῖθεν μέλλοντες ἀνα.λαμθδάνειν τὸν Παῦ- 
Aor * οὕτω γὰρ ἦν διατεταγμένος, μέλλων αὑτὸς 
σεζεύειν. Ὡς δὲ συγέθδαλεν ἡμῖν εἰς τὴν Ἄσσον, 
dvaAa6óvcsc αὑτὸν ἤλθομεν εἰς Μυτιλήνην. Πολλα- 
χοῦ τῶν μαθητῶν ὁ Παῦλος χωρίζεται. Ἰδοὺ γὰρ πά- 
λιν, αὐτὸς μὲν πεζεύει, ἐχεῖνοι δὲ τῷ πλοίῳ ἀνάγονται" 
τὸ μὲν χουφότερον ἐχείνοις ἐπιτρέπων, τὸ δὲ ἐπιπονώ- 
τερον αὐτὸς αἱρούμενος. ᾿ξπέζευνεν, ἅμα καὶ πολλὰ ol- 
χονομῶν, ἅμα καὶ παιδεύων μηδὲ αὐτοὺς χωρίζεσθαι 
αὐτοῦ. Κἀκεῖθεν ἀἁποπιἪλεύσαγτες τῇ ἐπαύριον, καξ- 
ηγτήσωμεν ἀντιχρὺ Χίου" τῇ δὲ ἑτέρᾳ παωρεθά.1ο- 
μὲν elc Σάμον, καὶ μείναντες ἐν TporvAl, τῇ ἐχο- 
μένῃ ἤλθομεν εἰς Μίλητον. "Opa πῶς ἐπειγομένου 
τοῦ Παύλου ἀνάγονται, χαὶ οὐ χρονοτριδοῦσιν, ἀλλὰ 
παρέρχονται τὰς νήσους. " Expur& γὰρ ὁ IlavAoc xapa- 
σπιλεῦσαι τὴν "Ἔφεσον, ὅπως μὴ γένηται αὑτῷ 
χρογνοτριθδῆσαι ἐν τῇ ᾿Ασίᾳ. "Εσκπευδε γὰρ, εἰ δυγα- 
τὸν ἦν αὑτῷ τὴν ἡμέραν τῆς Πεντηχοστῆς γενέσθαν 
εἷς Ἱεροσόλυμα. . 

β΄. Τίς ἡ ἔπειξις αὕτη ; Οὐ διὰ τὴν ἑορτὴν, ἀλλὰ διὰ τὸ 
πλῆθος. Δ μα xaX τούτῳ Ἰουδαίους ἐπήγετο, ὡς δὴ τιμῶν 
τὰς ἑορτάς " xal τοὺς ἐχθροὺς ἑλεῖν βουλόμενος, ἅμα 
[327] ἔσπευδε τὸν λόγον καθεῖναι. Opa γοῦν οἷον γέγονε 
κέρδος, πάντων παρόντων. ΓΑλλως δὲ, ἵνα μὴ διὰ τοῦτο 
ἀμεληθῇ τὰ χατὰ τὴν Ἔφεσον, ᾧκονόμησεν ἑτέρως. 
᾿Δλλ᾽ ἴδωμεν ἄνωθεν τὰ εἰρημένα. Καὶ ἀσπασάμενος, 
φησὶ, τοὺς μαθητὰς, ἐξῆλθε πορευθῆναι εἰς Μαχε- 
δογίαν, καὶ παρακαλέσας αὐτοὺς JAóyp πολλῷ, 
ἦλθεν slc τὴν Ἑ.1.:άδα. Καὶ τούτῳ πάλιν ἀνεχτήσατο, 
ἱκανὴν διδοὺς παραμυθίαν. "Opa πανταχοῦ διὰ λόγων 
τὸ πᾶν χατορθοῦντα, οὐ διὰ σημείων. MéAAovta δὲ, 
φησὶν, ἀγάγεσθαι sic τὴν Συρίαν. Συνεχῶς ἡμῖν 
αὐτὸν δείκνυσι ἐπειγόμενον εἰ; τὴν Συρίαν. Τὸ δὲ αἴτιον 
ἡ Ἐχχλησία ἣν καὶ τὰ Ἱεροσόλυμα " οὕτως εἶχε πόθον 
καὶ τὰ ἐχεῖ χατορθοῦν. Καίτοι οὐ μεγάλη ἡ Τρωάς ἐστι" 
τί οὖν ἡμερῶν ἀριθμὸν ἑπτὰ ἐν αὐτῇ ποιοῦσι; Μεγάλῃ 
ἴσως ἦν κατὰ τοὺς πιστούς. Καὶ ἡμέρας δὲ διατρίζας 


b Tac, τατον δὲ τοι πρῶτ Sos, ase v5» Wy 


[1 


ΡΥ. αν απὸ 





8. JOANNIS ΟΠ ΥΘΟΘΤΟΜΙ ARCIHEDP. CONSTANTINOP. 





HOMILIA XLIH. 


Cap. 90. v. 1. Postquam aule cessavit Iunultus, to- 
caiis Paulus discipulis iisque salututis, profectus est 
st iret in Macedoniam. 

4. Multa opus erat consolatione post tantum tu- 
mullum. Hoc ille curat, et ut discipulos consoletur, 
migrat in Macedonian , deinde in Grxciam. Et quod 
multum illos consolatus sit, audi. 2. Cum autem prr- 
ambulasset partes illas, et exhortalus [uisscl cos multo 
sermone, veuit in Graciam. S. Et cum ibi fuisset men- 
sibus tribus, cum essent illi struciae insidig a Judais 
navigaturo in Syriam , cousilium iniit , ut reverteretur 
per Macedoniam, &. Comitatus es! autem eum usque in 
Asiam Sopalter DBereensis, T hessalonicensium vero Ari- 
starchus εἰ Secundus et Gajus Derbeus et Timotheus, 
Asiani vero Tychicus et Trophimus. 5. Ii cum praces- 
sissent, nos. exspectarunt in Troade. Wursus persequu- 
tionem. patitur ἃ Judwis, οἱ venit in Macedoniam, 
Quomodo s»utem Timotheum Thessalonicensem di- 
eit ? Non hoc dicit ; scd, lli, iuquit, prxcesserunt in 
Troadem , viam illi parantes. 6. Nos vero navigati- 
»us post dies Asymorum a Philippis, et venimus ad 
eos Troadem in dicbus quinque, ubi demorati sumus 
dicbus septem. Nam videtur. mihi illum dies festos 
trausigere curavisse in magnis urbibus. Α Philippis 
wavigat, ubi res illa circa carcerem contigerat. Tertia 
autem vice in Macedoniam venit, et multum testifi- 
catur de Philippensibus ; ideoque 1llic demoratur. 
1. Una autem sabbatorum, cum convenissemus ad fran- 
gendum panem, Paulus disputabat cum eis profectu- 
rus ; protrazitque sermonem usque in mediam noctem. 
Vide quomodo omnia posibaberentur preedicationi. 
Pentecoste tunc erat, et dies Dominica ; ille vero 
usque ad noctis dimidium sermonem protraxit ; adeo 
discipulorum salutem cupiebat, ut ne noetu quidem 
taceret ; ino tunc magis dissereret, quod quies tunc 
esset. Vide quam multum dissereret, etiam post ipsum 
eee tempus. Sed festum turbavit diabolus, nec ta- 
mien pr:evaluit, cum auditorem in somnum demersit 
et dejceit : quod ut contigerit, sic enarrat pergendo : 
ἃ. Erant autem lampades copiose in coenaculo, ubi era- 
uius congregati. 9. Sedeus autem quidam adolescens no- 
sine Eutychus super fenestram, cum mergeretur somno 
grati , disputante diu Paulo, ductus somno cecidit de 
tertio ccnaeulo deorsum , et sublatus. est mortuus. 10. 
Cum descendisset Paulus, incubuit super eum , el com- 
plexus dixit : Nolite turburi ; anima enim ejus in ipso 
est. M. Ascendens autem, frangensque panew et gustans, 
artisque alloquutns usque in. [ucem, εἰς profectus est. 
49. Adduxerunt autem puerum viventem , et. consolal 
sunt non minime. Vide, qu:eso, theatrum, ut erant una 
coacti : Congregatis eniin discipulis, inquit ; etiamque 
signum quale fucrit. perpende : in. fenestra namque 
sedebat, inquit, οἱ intempesta. nocte, Tantam erat 
auditorum desiderium. Erubescamus nos, qui neque 
-in die hoe facimus. Scd Paulus, inquies, tunc dissc- 
gebat. Quid dicis? Nuuc quoque Paulus disserit ; imo 
vero ucgue tunc peque msnc Paulus, scd Cbristus, ct 


nemo audit. Non fenestra nunc est, non fames, non 
somnus interturbat ; et tamen non audimus : non 
est angustia loci, non aliud quidpiam simile. Quod- 

que mirum est etiamsi adolescens essct, non erat pi- 
ger, et somno gravaius non diecesgit, neque periculum 
formidavit, ne laberetur. Quod si dormitans deciderit, 
ne mireris ; neque enim ex ignavia dormitabat , sed 
ex naturae necessitate. Tu vero consideres, velim, il- 
los tanto studio motos fuisse , ut etiam in tertio οο- 
naculo essent ; nondum enim erat ecclesia. Noliie 
turbari, inquit ; anima enim ejus in ipso est. Non dizit, 
Resurget, suscitabo enim illum ; sed quid ? Nolite 
turbari. Vide quam sit a fastu alienus, quam ad con- 
solandum pronus. Ascendens, inquit, et. frangens pa- 
nem et gustans. lloc sermonem interpellavit, nec l;esit. 
Viden' ceenze frugalitatem ? Et gustans , inquit , satis- 
que alloquutus usque ad lucem, sic profectus est. Viden' 
quomodo pernoctarent ? Tales erant mensze, ut sobrii 
discipuli abirent, et ad audiendum prompti. Quid nos 
a canibus differimus ? Videte quantum sit discrimen. 
Adduzerunt autem puerum viventem *, et consolati sunt 
non minime. Magnam accipiunt consolationem, tem 
quia vivum acceperunt, tum quia signum factum est. 

48. Nos autem ascendentes navim, navigavimus in Ásson, 

inde suscepturi. Paulum : sic enim. disposuerat. ipse, 

per terram iter facturus. 14. Cum aulem coseenissenus 
in Ásson, assumpto eo venimus Mitylenen. Sape Paulus 
ἃ discipulis segregatur. Ecce namque jam ille pedes 
iter facit, illi vero navi : quod levius erat illis cedit, 
quod molestius ipse assumit. Pedes ibat, tum ut multa 
dispensaret, tum ut doceret illos, nc ab se separaren- 
tar. 15. Et inde navigantes, sequenti die venimus con. 
tra Chium ; sequenti vero appulimus Samum, et manen- 
tes Trogylii , sequenti die venimus Miletum. Vide quo- 
modo festinante Paulo pergunt, ncc moras trahunt, 
sed pretereunt insulas. 16. Proposuerat enim Paulus 
transnavigare Ephesum , μὲ neque mora illi esset. in 
Asia. Festinubat autem si. possibile sibi esset, ut diem 
Pentecostes ageret J erosolymis. 

2. Qux. hxc festinatio ἢ Non propter festum, sed 
propter multitudinem. Simul Jud:eos ex eo alliciebas, 
qnod festivitates coleret ; simul et inimicos rapere 
sibi cupiens, festiuabat verbum annuntiare. Vide erge 
quantum factum sit lucrum, emnibus prxsentibus. 
Alias vero, ne Ephesii negligerentur, alio dispensaxi 
modo. Sed superius dicta repetaimus. Et salutatis, iu- 
quit, discipulis , profectus est , ut iret in Macedoniam , 
el exhortatus eos sermone multo, venit in Graciam. Et 
sic rursum recreavit, magnam dans eonsolationem. 
Vide ubique illum sernone omnia perficientem , 
non vero signis. Navigaturum, ait, in Syriam. Con- 
tinuo nobis illum ostendit festinantem in Syriam. 1n 
causa erat Ecclesia et Jerosolyma ; sic desiderabat et 
quie illic erant ordinare. Atqui non niagua Troas est ; 


! Wc, Addurcrum. autem puerum viventem , desunt is 
GL bu:sdam. 


IN ACTA APOSTOLOUHUM. ΠΟΜΠ,. ΧΙ. 








Ad 





[525] OMIAIA MI". 


) παύσασϑαι τὸν θόρυδον azpocxa.lecá- 
Παῦλος τοὺς μαθητὰς, καὶ ἀσπασάμενος, 
κορευθῆγαι εἰς τὴν Μακεδονίαν. 

«ολλῆς παραχλήσεως ἀπὸ τῆς ταραχῆς ἐχεί- 
δὴ καὶ ποιεῖ, xal ἵνα παραχαλέσῃ τοὺς μα- 
itat εἰς Μακεδονίαν ", εἶτα εἰς τὴν Ελλάδα. 
ὅδρα αὐτοὺς παρεχάλεσεν, ἄχουε. Διειλθὼν 
| ἐκεῖνα, xal παραχαλέσας αὐτοὺς «1όγῳ 
εν εἷς τὴν 'EAAd6a. Ποιήσας τε pac 


μένης αὑτῷ ἐπιδουλῆς ὑπὸ τῶν "Iov- 


torri; ἀνάγεσθαι εἰς τὴν Συρίαν, ἐγέγετο 
ὑποστρέφειν διὰ Μακεδονίας. Συγείπετο 
Lp τῆς ᾿Ασίας Σώπατρος Βεροιαῖος, sc- 
v δὲ ᾿Αρίσταρχος καὶ Σεκοῦγδος καὶ 
ἰαῖος καὶ Τιμόθεος, ᾿Ασιαγοὶ δὲ Τυχιχὸς 
toc. Οὗτοι προελθόντες, ἔμενον ἡμᾶς £v 
λιν διώχεται ὑπὸ Ἰουδαίων, xat ἔρχεται εἰς 
οἾΠῶς δὲ τὸν Τιμόθεον Θεσσαλονιχέα φησί" ; 
γει “ ἀλλὰ, Προέλαδον, φησὶν, οὗτοι εἰς τὴν 
γοδοποιοῦντες αὐτῷ. Ἡμεῖς δὲ ἐξεπιϊεύσα- 
'àc ἡμέρας τῶν ᾿Αζύμων ἀπὸ Φιλίππων, 
εν xpóc αὐτοὺς εἷς τὴν Τρωάδα ἄχρις 
γτε, οὗ διετρίψαμεν ἡμέρας ἑπτά. Kei 
ρτὰς ἐμοὶ δοχεῖ σπουδάζειν αὐτὸν ποιεῖν ἐν 
ttg πόλεσιν. ᾿Απὸ Φιλίππων ἐχπλεῖ, ἔνθα τὰ 
μμωτήριον ἐγένετο. Τρίτον δὲ τοῦτο εἰς Μα- 
ανῆλθε, καὶ πολλὰ μαρτυρεῖ τοῖς Φιλιππη- 
xaV ἐνδιατρίδει ἔχεῖ. "Ey. δὲ τῇ μιᾷ τῶν 
, συνηγμένων ἡμῶν κλάσαι ἄρτον, ὁ 
Maléyero αὑτοῖς μέλλων ἐξιέναι ^ παρ- 
τὸν Aóyor μέχρι μεσογυχείου. "Opa πῶς 
ἐργα ἦν τοῦ χηούγματος. Πεντηχοστὴ τότε 
καχὴ ἦν᾽ ὁ δὲ χαὶ μέχρι μεσονυχτίου τὴν δι- 
ἱχτείνει " οὕτω τῆς τῶν μαθητῶν σωτηρίας 
. οὐδὲ τὴν νύχτα ἐσίγα, ἀλλὰ τότε μᾶλλον 
ἅτε ἡσυχίας οὔσης. Ὅρα πῶς xal πολλὰ δι- 
ἃ παρ᾽ αὐτὸν τοῦ δείπνον τὸν χαιρόν. ᾿Αλλὰ 
, φὴν ἑορτὴν ὁ διάδολος, o0 μὴν ἴαχυσε, 
κὸν ἀχροακτὴν ὕπνῳ xai κατενεγχών. Kol 
jalvet, ἡρμήνευσεν ἐπαγαγών * Ἥσαν δὲ 
ἱκαναὶ by τῷ ὑπερῴῳ, οὗ ἥμεν συνηγμένοι. 
» δέ τις γεαγίας ὀγόματι Εὔτυχος ἐπὶ τῆς 
atagepóusroc ὕπνῳ βαθεῖ, διαλεγομένου 
wv ἑαὶ xAsiov, κατενεχθεὶς ὑπὸ τοῦ ὕπγου 
τὸ τοῦ τριστέγου κάτω, xal ἤρθη vexpóc. 
αὶ ὁ Παῦλος ἐπέπεσεν ἐπ᾽ αὐτῷ, καὶ συμ- 
» αὑτὸν, slxs * Μὴ θορυδεῖσθε * ἡ γὰρ 
οὗ ἐν αὐτῷ ἐστιν. ᾿Αγναδὰς δὲ, καὶ xAd- 
zal γευσάμενος, ἐφ᾽ ἱκανόν t& ὁμιλήσας 
fic, οὕτως ἐξῆ,ῖθεν. "γαγον δὲ τὸν [520] 
τα, καὶ παρεκλήθησαν οὗ μετρίως. θέα δέ μοι 
. ὅπως ἦν συγχεχροτημένον " Συνηγμένων 
αθητῶν, φησί" καὶ τὸ σημεῖον, οἷον * Ἐπὶ 
ρ. φησὶν, ἐκάθητο, xal ἀωρὶ τῶν νυχτῶν. 
fw à πόθος τῆς ἀχροάσεως. Αἰσχυνθῶμεν 
ἘΣ ἐν ἡμέρᾳ τοῦτο ποιοῦντες. ᾿Αλλὰ Παῦλος 
φησὶ, τότε. Τί λέγεις ; Καὶ νῦν Παῦλος δια- 
ἄλλον δὲ οὐδὲ τότε Παῦλος οὐδὲ νῦν, ἀλλ᾽ ὁ 
καὶ οὐδεὶς ἀχούει. Οὐχὶ θυρίς ἐστι νῦν, οὐ 
ὕπνος ἐνοχλεῖ, χαὶ ὅμως οὐχ ἀχούομεν * οὗ 


7;0 δὴ ποιήσας ἤλθεν εἰς τὴν Ιακελονίαν. 


στενοχωρία τόπου, οὖχ ἄλλο τῶν τοιούτων οὐδέν. Ka τὸ 
δὴ θαυμαστὸν, ὅτι καίτοι νεανίας ἐχεῖνος ὧν οὐχ ἦν 
ῥάθυμος, καὶ ὕπνῳ χαταφερόμενος οὐχ ἀπέστη, οὐδὲ 
ἐόξισε τὸν χίνδυνον μὴ κατενεχθῇ. Εἰ ὃὲ xai γυστάξας 
χατέπεσε, μὴ θαυμάσῃς * οὐ γὰρ ἀπὸ ῥᾳθυμίας ἐνύστα- 
ξεν, ἀλλ᾽ ἀπὸ ἀνάγχης φύσεως. Σὺ δέ μοι θέα, ὅτι 
οὕτως ἕζεον τῇ προθυμίᾳ, ὅτι καὶ ἐν τριστέγῳ ἦσαν " 
οὕπω γὰρ ἦν ἡ ἐκκλησία. Μὴ θορυδεῖσθε, φησίν" ἡ 
γὰρ ψυχὴ αὑτοῦ ἐν αὐτῷ ἐστιν. Οὐχ εἶπεν, ᾿Αναστή- 
σεται, ἐγερῶώ γὰρ αὐτόν" ἀλλὰ τί; Μὴ θορυδεῖσθε. 
Ὅρα τὸ ἄτυφον, xxl παραχλητικόν. ᾿Αγαδὰς καὶ xAd- 
σας, φησὶν, ἄρτον καὶ γευσάμενος. Τοῦτο διέχοψε τὸν 
λόγον, οὗ μὴν ξόλαψεν. Ὁρᾷς τοῦ δείπνου τὸ ἀπέριτ- 
zov; Kal γευσάμενος, φησὶν, ép ' ixavór ce ὁμιλήσας 
ὄχρις αὐγῆς, οὕτως ἐξηιθεν. Ὁρᾷς vi; διενυχτέ- 
ρενον: Τοιαῦται αἱ τράπεζαι ἦσαν, ὡς νήφοντας πάλιν 
ἀπιέναι τοὺς ἀκροατὰς, xal πρὸς ἀχρόασιν εἶναι ἐπιτη- 
δείους. Τί χυνῶν διαφέρομεν ἡμεῖς ; Ὅρᾶτε πόσον τὸ 
διάφορον ; Ἤγαγον δὲ τὸν παῖδα (orta ν, καὶ παρ- 
εχκλήθησαν οὗ μετρίως. Σφόδρα παραχαλοῦνται, ὅτι τε 
ζῶντα ἀπέλαδον, ὅτι τε σημεῖὼων γέγονεν. Ἡμεῖς δὲ 
προσειἰθύνγτες ἐπὶ τὸ πιλοῖον, ἀνήχθημεν εἰς τὴν 
"Accor, ἐκεῖθεν μέλλοντες ἀνα.λαμδάνειν» τὸν Παῦ- 
ἴον" οὕτω γὰρ ἦν διατεταγμένος, μέλλων αὐτὸς 
σεζεύειν. Ὡς δὲ συνέθδαλεν ἡμῖν εἰς τὴν "Accov, 
ávaAa6órcsc αὑτὸν ἤλθομεν εἰς Μυτιϊήγην. Πολλα- 
χοῦ τῶν μαθητῶν ὁ Παῦλος χωρίζεται. Ἰοοὺ γὰρ πά- 
λιν, αὑτὸς μὲν πεζεύει, ἐχεῖνοι δὲ τῷ πλοίῳ ἀνάγονται " 
τὸ μὲν χουφότερον ἐχείνοις ἐπιτρέπων, τὸ δὲ ἐπιπονώ- 
τερον αὐτὸς αἱρούμενος. Ἐπέζευεν, ἅμα καὶ πολλὰ ol- 
χονομῶν, ἅμα καὶ παιδεύων μηδὲ αὐτοὺς χωρίζεσθαι 
αὐτοῦ. Κἀκεῖθεν ἁποπιεύσαγντες τῇ ἐπαύριον, χαξ- 
ηγτήσωμεν ἀντικρὺ Χίου " τῇ δὲ ἑτέρᾳ παρεθά.1ο- 
μεν εὶς Σάμον, καὶ μείγαγτες ἐν TporvAlo, τῇ éxo- 
μένῃ ἤλθομεν εἰς Μίλητον. Ὅρα πῶς ἐπειγομένου 
τοῦ Παύλου ἀνάγονται, χαὶ οὐ χρονοτριδοῦσιν, ἀλλὰ 
παρέρχονται τὰς νήσους, " Expur& γὰρ ὁ IlavAoc zxapa- 
σιλεῦσαι τὴν "Ἔφεσον, ὅπως μὴ γένηται αὐτῷ 
χρογοτριθδῆσαι ἐν τῇ ᾿Ασίᾳ. Ἔσπευδε γὰρ, εἰ δυγα- 
τὸν ἦν αὐτῷ τὴν ἡμέραν τῆς Πεντηχοστῆς γεγέσδαι 
εἷς Ἱεροσόλυμα. . 

β΄. Τὶς ἡ ἔπειξις αὕτη ; Οὐ διὰ τὴν ἑορτὴν, ἀλλὰ διὰ τὸ 
πλῆθος "μα xaX τούτῳ Ἰουδαίους ἐπήγετο, ὡς δὴ τιμῶν 
τὰς ἑορτάς " χαὶ τοὺς ἐχθροὺς ἑλεῖν βουλόμενος, ἅμα 
[531] ἔσπευδε τὸν λόγον καθεῖναι. Ὅρα γοῦν οἷον γέγονε 
κέρδος, πάντων παρόντων. ΓΑλλως δὲ, ἵνα μὴ διὰ τοῦτο 
ἀμεληθῇ τὰ χατὰ τὴν Ἔφεσον, φκονόμησεν ἑτέρως. 
᾽λλ᾽ ἴδωμεν ἄνωθεν τὰ εἰρημένα. Καὶ ἀσπασάμενος, 
φησὶ, τοὺς μαθητὰς, ἐξῆλθε πορευθῆναι δὶς Μαχε- 
δογίαν, καὶ παρακαλέσας αὐτοὺς «Ἰόγῳ zoAÀQ, 
ἦλθεν εἰς τὴν 'EA.Adóa. Kal τούτῳ πάλιν ἀνεχτήσατο, 
ἱχανὴν διδοὺς παραμυθίαν. "Opa πανταχοῦ δ'ὰ λόγων 
τὸ πᾶν χατορθοῦντα, οὐ διὰ σημείων. MéAAovta δὲ, 
φησὶν, ἀνάγεσθαι εἰς τὴ» Συρίαν. Συνεχῶς ἡμῖν 
αὐτὸν δείχνυστι ἐπειγόμενον εἰ; τὴν Συρίαν. Τὸ δὲ αἴτιον 
ἡ Ἐχχλησία ἣν καὶ τὰ Ἱεροσόλυμα * οὕτως εἶχε πόθον 
xa τὰ ἐχεῖ χατορθοῦν. Καίτοι οὐ μεγάλη ἡ Τρωάς ἐστι" 
τὶ οὖν ἡμερῶν ἀριθμὸν ἑπτὰ ἐν αὐτῇ ποιοῦσι; Μεγάλη 
ἴσως ἣν χατὰ τοὺς πιστούς. Καὶ ἡμέρας δὲ διατοί(ας, 


wwe IM 
b Yaec, τα οι S S NIS. eva, aia τὰ 


$05 
ἑπτὰ, τῇ ἐπιούσῃ τὴν νύχτα ἀνάλωσεν εἰς τὴν διδασχα- 
3a * οὕτω δυταποσπάστως καὶ αὐτὸς αὑτῶν εἶχε, καὶ 
αὑτοὶ αὐτοῦ. Συγνηγμένων δὲ, φησὶν, ἡμῶν κιάσαι 
ἄρτον. Πρὸς αὑτὸν τὸν χαιρὸν, ᾧ ἐνεδείκνυτο πεινῆν 
(καὶ οὖκ ἦν ἄχαιρον), ἀρχὴν ὁ λόγος λαδὼν παρετάθη ᾿" 
ὥστε οὐ προηγουμένως εἰς διδασχαλίαν χαθήχειν, ἀλλὰ 
συνηλῦον μὲν χλάσαι ἄρτον, ἐμπεσόντος δὲ λόγου, παρ- 
ἐτεινε τὴν διδασχαλίαν. "Opa πως xo τῇ τραπέξῃ τοῦ 
Παύλου πάντες ἐχοινώνουν. Ἐμοὶ δοχεῖ, χαὶ παρὰ τὴν 
τράπεζαν αὐτὸν χαθήμενον διαλέγεσθα!:, παιδεύοντα 
(pd; πάντα τὰ λοιπὰ πάρεργα ἡγεῖσθαι. Ὑποτυπώσατέ 
μοι τὸν οἶχον ἐκεῖνον, ἔνθα λαμπάδες ἧσαν, ἔνθα ὄχλος, 
ἔνθα Παῦλος μέσος ὧν διελέγετο, ἔνθα χαὶ τὰς θυρίδας 
πολλοὶ χατελάμδανον xa τῆς σάλπιγγος * ἀχοῦσαι 
ἐχείνης, καὶ τὸ πρόσωπον τὸ χάριεν θεάσασθαι " τί 
εἰκὸς εἶναι τοὺς διδασχομένους, xai πόσην χαρποῦσθαι 
τὴν ἡδονήν ; Τίνος δὲ ἕνεχεν ἐν νυχτὶ διελέγετο; Ἐπειδὴ 
ἔμελλεν ἐξιέναι, xal οὐχ ἔτι ὁρᾷν αὐτοὺς λοιπόν " ἀλλὰ 
«οὔτο μὲν αὐτοῖς οὐ λέγει, ἅτε ἀσθενεστέροις οὖσι, τοῖς 
δὲ ἄλλοις ἔλεγεν. "Apa δὲ αὐτοὺς xai τὸ γενόμενον 
σημεῖον διαπαντὸς ἐποίει μεμνῆσθαι τῇς ἑσπέρας ἐχεί- 
νης. Πολλὴ ἡ ἡδονὴ τῶν ἀχροατῶν, ὅτι χαὶ ἐγχοπεῖσα 
ἐπετάθη μᾶλλον - ὥστε ὑπὲρ τοῦ διδασχάλου dj πτῶσις 
γέγονεν. ΓΑλλως τε χαὶ πᾶσιν ἔμελλεν ἐχεῖνος ἐπιτιμᾷν 
τοῖς ῥᾳθύμοις, ὁ διὰ τοῦτο ἀποθανὼν, ἵνα Παῦλον ἀκούσῃ. 
Καὶ τίνος ἕνεχεν, φησὶ, χαταλέγει ἕχαστα, xal ποὺ 
ἦλθον, καὶ ποῦ ἀπῆλθον, καὶ ποῦ μὲν ἐνδιέτριθε, τίνα 
δὲ παρέπλεε μέρη ; Ἵνα δείξῃ τέω;, σχολαιότερον αὐτὸν 
πλέοντα, χαὶ τοῦτο ἀνθρωπίνως, χαὶ παραπλέοντα. 
Ἔχριγε γὰρ παραπιεῦσαι τὴν "Ἔφεσον, ἵνα μὴ 
γένηται αὑτῷ, qnot, χρονοτριθῆσιι ἐν τῇ Ἀσίᾳ. 
Καλῶ; ' οὗ γὰρ ἱδύνατο γενόμενος Exst, παραπλεῦσαι, 
ἐπειδὴ οὐχ ἐθούλετο λυπῆσαι τοὺς μένειν ἀξιοῦντας 
αὐτόν. ἪἫ τοίνυν τοῦτό ἐστιν εἰπεῖν, χαὶ ὅτι ἐσπούδαζεν. 
Ἕσπευδε γὰρ, φησὶν, εἰ δυνατὸν ἣν αὑτῷ τὴν 
ἡμέραν τῆς Πεγτηχοστῆς ποιῆσαι ér 'IepecoAógotc. 
Ὥστε χαὶ διὰ τοῦτο μένειν οὐχ ἦν δυνατόν. "Opa xai 
ἀνθρωπίνω; αὐτὸν χινούμενον, xal ἐπιθυμοῦντα xal 
σπεύδοντα χαὶ οὐχ ἐπιτυγχάνοντα πολλάχις. Διὰ τοῦτο 
4& ταῦτα γίνεται, ἵνα μὴ νομίσωμεν, ὅτι ὑπὲρ φύσιν ἦν 
τὴν ἀνθρωπίνην. Οἱ γὰρ ἅγιοι χαὶ μεγάλοι ἄνδρες ἐχεῖνοι 
«ἧς μὲν φύσεως [528] τῆς αὐτῆς ἡμῖν ἐχοινώνουν, τῆς 
δὲ προαιρέσεως οὐχέτι * διὸ χαὶ πολλὴν ἐπεσπῶντο τὴν 
χἄριν. "Opa γοῦν πόσα χαὶ ἀφ᾽ ἑαυτῶν οἰχονομοῦσι. 
Διὰ τοῦτο xai ἔλεγεν * "Iva μὴ δῶμεν προσχοπὴν 
τοῖς βου.λομένοις * xo πάλιν, Ἵνα μὴ μωμηθῇ ἡ 
διακονία ἡμῶν. "loo χαὶ βίος ἄληπτος, καὶ πολλὴ f 
συγχατάδασις:»" Τοῦτο οἰχονομία λέγεται, τὸ εἰς ἀκρότητα 
εἶναι χαὶ ὕψου; ἀρετῆς, xal ταπεινοφροσύνης σνγχα- 
ταδάσεω:. Καὶ ἄχουε πῶς ὁ ὑπερόαίνων τὰ παραγγὲλ- 
ματα τοῦ Χριστοῦ, οὗτος πάλιν πάντων ταπεινότερος 
ἦν. Πᾶσι πάντα γέγονα, φησὶν, tra πάντας κερδήσω. 
Ὃ αὐτὸς καὶ εἰς χινδύνους; ἐχυτὸν ἐνέδαλε, χαθὼς ἐτέ- 
ρωϑί φησιν" "Ev ὑπομονῇ πολλῇ, ἐν θλίψεσιν, ἐν 
ἀνάγχαις, ἐν στεγοχωρίαις, ἐν zAnyaic, ἐν gvAa- 
καῖς. Καὶ πολὺς ἦν αὐτοῦ ὁ πόθος, ὁ περὶ τὸν Χριστόν, 
*Av γὰρ τοῦτο μὴ ἧ, πάντα περιττὰ, χαὶ τὰ τῆς olxovo- 
μίας xal τοῦ ἀλήπτου βίου xal τοῦ παραχεχινδυνευμά- 
νου. Τίς ἀσθενεῖ, φησὶ, xal οὐχ ἀσθεγῶ; τίς σταν- 
᾿αλίξεαι, καὶ οὐκ ἐγὼ πυροῦμαι; 

Ὑ΄. Ταῦτα, παραχαλῶ, καὶ ἡμεῖς * μιμώμεθα τὰ ῥή- 

“ Unus, χατελάμδανον, Tí zv ἰδεῖν; xai τῆς ςἀλπιγγοῦ. 


" Afem xa καλι συν £ 9» c » o 
Jesuot in uuo cod. parítam; € Hae, παραχαλῶ, καὶ ἡμεῖς, 


δ. JOANNIS CHRYSOSTOMI AKCIHIEP. CONSTANTINOP. 


906 


pata, xai εἰς χινδύνους ῥίπτωμεν ἑαυτοὺς διὰ τοὺς 
ἀδελφοὺς τοὺς ἡμετέρους. Κἂν πῦρ ἧ, x&v σίδηρος, ῥΐγον 
σαυτὸν, ἀγαπητὲ, ἵνα σοῦ τὸ μέλος ἐξέλῃς * ῥᾷψον, μὴ 
φοθηθῇ:. Μαθητὴς el τοῦ Χριστοῦ τοῦ διὰ τοὺς ἀδελ- 
φοὺς τὴν ψυχὴν θέντος * συμμαθητὴς Παύλου, τοῦ μυρία 
ἑλομένου παθεῖν δεινὰ διὰ τοὺς ἐχθροὺς, διχ τοὺς πο- 
λεμοῦντα; αὑτῷ * ἐμπλήσθητι ζήλου, μέμτσαι τὸν 
Μωσέα. Εἶδεν ἀδιχούμενυν xal ἤμυνε, κατεφρόνησε 
τρυφῆς βασιλιχῆς, χαὶ γέγονε διὰ τοὺς χαταπονουμέ- 
νους φυγὰς, πλανήτης, ἔρημος συγγενῶν xat olxíag * ἐν 
ἀλλοτρίᾳ διετέλεσε τοσοῦτον χρόνον, xai οὐχ ἐμέμψατο 
ἑαυτῷ οὐδὲ εἶπε Τί τοῦτο; βασιλείας χατεφρόνῃσα, τι- 
μῆς τοσαύτης καὶ δόξης * εἰλόμην ἀμῦναι τοῖς ἀξιχου- 
μένοις, χαὶ περιεῖδεν ὁ Θεὸς, καὶ οὐ μόνον οὐχ ἐπανί- 
γαγέ με ἐπὶ τὴν προτέραν τιμὴν, ἀλλὰ καὶ τεσσαράχοντα 
ἔτη ἐν ἀλλοτρίᾳ διάγω. Καλῶς γε " οὐ γὰρ τοὺς μισθοὺς 
ἀπέλαθον. ᾿Αλλ᾽ οὐδὲν τούτων εἶπεν οὐδὲ ἐνενόησεν. 
Θὕτω χαὶ σύ " χἂν xaxóv τι πάθῃς ἀγαθοποιῶν, xiv 
ἐπὶ πολὺν χρόνον, μὴ σχανδαλίξον μτδὲ θορυδοῦ * πάν- 
τως ἀποζώσει σοι τὴν ἀμοιδὴν ὁ Θεός. “Ὅσῳ ἂν χρονίζῃ 
ἡ ἀντίδοσις, τοσούτῳ οἱ τύχοι ἐπιτείνονται. Οὐχοῦν 
ἔχωμεν Ψυχὴν συμπαθητιχὴν, ἔχωμεν διάνοιαν εἰδυῖαν 
συναλγεῖν d * μηδὲν ἔστω παρ᾽ ἡμῖν ὠμὸν, μηδὲν ἀπάν- 
θρωπον. Κἂν μηδὲν δυνηθῇς εἰσενεγχεῖν, δάκχρυσον, 
στέναξον, ἄλγησον ἐπὶ τοῖς γινομένο:ς * οὐδὲ ταῦτά σοι 
ἔσται εἰχῇ. El τοῖς ὑπὸ τοῦ Θεοῦ χολαζομένοι:ς διχαίως 
συναλγεῖν χρὴ, πολλῷ μᾶλλον τοῖς ὑπὸ ἀνθρώπων ἀδίχως 
πάσχουσιν. Οὐκ ἐξῆλθον, φησὶν, Αἰγὰν * χόψασθαι 
olxov ἐχόμενον αὑτῆς * ᾿τήνονται ὀδύνην ἀνθ᾽" ὧν 
ᾧχοδόμησαν εἰς καταγέϊζωτα. Ἰοῦτο ἐγχαλεξ ὁ "Izze- 
χιὴλ, ὅτι οὐ συνήλγησαν. Τί λέγε: ;, ὦ προφῆτα ; ὁ Θεὸς 
χολάζεοι, χἀγὼ. συναλγήσω τοῖς χολαζομένοις : Nai: 
τοῦτο γὰρ αὐτὸς ὁ χολάξων βούλεται " οὐδὲ γὰρ αὐτὸ; 
ἥδεται χολάζων, ἀλλὰ μάλιστα xal ἀλγεῖ. Ἐπεὶ οὖν οὐδὲ 
αὐτὸς [529] εὐφραίνεται 6 χολάζων, μὴ τοίνυν μηδὲ σὺ 
εὐφραίνου. ᾿Αλλ᾽ εἰ δικαίως,. φησὶ, χολάζονται, οὐ δεῖ 
ἀλγεῖν. Καὶ μὴν διὰ τοῦτο δεῖ ἀλγεῖν, ὅτι ἄξιοι κολά- 
σεως ἐφάνησαν. Εἰπὲ δή μοι, ὅταν ἴδῃς τὸν υἱὸν τὸν σὸν 
καιόμενον ἣ τεμνόμενον, μὴ οὐχ ἀλγεῖς ; Εὔδηλον ὅτι, 
καὶ οὐ λέγεις ποὸς σεαυτόν * Τί τοῦτο; Πρὸς ὑγίειαν ἡ 
τομὴ βλέπει, ὑπὲρ ἀπαλλαγῇς ἔστιν ἡ χαῦσις * ἀλλ᾽ 
ὅμως ὅταν ἀχούσῃς ὁλολύζοντος, οὐ φέροντος τὰς ὁδύ- 
νας, ἀλγεῖς, καὶ οὐχ ἱχανὴ ἡ τῆς ὑγιείας ἐλπὶς ἀφελεῖν 
τὴν σύγχυσιν τῇς φύσεως. Οὕτω xal ἐπὶ τούτων, xàv 
εἰς ὑγείαν κολάζξωνται, ὅμως ἀδελφιχὴν ἐπιδεικνύωμεν 
ἡμεῖς προαίρεσιν ἐπ᾿ αὐτοὺς, [καὶ] πατριχὴν διάθεσιν. 
Topo καὶ χαύσεις εἰσὶν αἱ τιμωρίαι τοῦ Θεοῦ * ἀλλὰ διὰ 
τοῦτο ὀφείλομεν χλαίειν, ὅτι ἐνόσησαν, ὅτι τοιαύτης 
ἐδεήθησαν ἱατρείας. Ἐάν τις ἐπὶ στεφάνοις ταῦτα 
πάσχῃ, τότε μὴ ἄλγει, οἷον ὡς Παῦλος, ὡς Πέτρος " ὅταν 
δὲ ἐπὶ τιμωρίᾳ τίνῃ δίχην, τότε δάχρυσον, τότε στένα- 
ξον. Τοιοῦτοι ἧσαν οἱ προφῆται. Διὸ xal τις αὐτῶν Da- 
γεν * Οἴμοι, Κύριε, ἐξα,λείφεις σὺ τὸ xacdAouxcr 
τοῦ 'lopa)A; ᾿Ανδροφόνους ὁρῶμεν, μιαροὺς ἄνδρας, 
γολαζομένους πολλάχις, xai δαχνόμεθα xal ἀλγοῦμεν. 
Μὴ ὑπὲρ τὸ μέτρον f φιλόσοφοι μεν " ἐλεήμονες γενώ- 
μεθα, ἵνα ἐλεηθῶμεν " οὐδὲν ἴσον τούτον τοῦ χαληῦ " 
οὐδὲν οὕτω τὸν ἀνθρώπινον ἡμῖν ὑποδείχνυσι χαραχτῆρα 
ὡς τὸ ἐλεεῖν, ὡς τὸ φιλάνθρωπον εἶναι δ. Διὰ τοῦτο χαὶ 

4 ldem Cod. εἰδυῖαν σνναλλαγήν. 5. Savil. habet Σαινάν, 
CIRIEI UC NN en ret. 
inepte. Yo. t Mec. ὡς τὸ φ. ὅν, ex «οὐδ. « Sact . eup- 


(eta suni, Prosa. €x Quobes κοὐὰ. eA ete. VAN, esee 
mus. Eoi. 


905 


cur ergo per septem dics illic manent ? Magua for- 
tasse erat secundum fidelium numerum. Et cum dies 
septem ibi mansisset, sequeuti noctem in docendo in- 
suripsit : ita zegre ipse ab illis, illi ab ipso divelle- 
bantur. Cum. consenissemus , inquit, ad frangendum 
panem. Ab ipso tempore, quo esurire monsirabatur 
(nec erat illud intempestivum), scrmo eceptus exten- 
sus est : ita ut cum non praecipue convenissent: ad 
doctrinam, sed ad frangendum panetn, ubi in sermo- 
nem incidit, doctrinam extendit. Vide quomodo 
mense Panli omues participes essent. Videtur mihi , 
ipsum ad mensam sedentem disseruisse, nos docen- 
tem. his omnia esse postponenda. linaginamini do- 
mum illam , in qua lampades erant , ubi turba , ubi 
Paulus mcdius disserebat, ubi fenestras multi cccu- 
pabant, ut tubam illam audirent, et gratiosum vul- 
tum inspicerent. Quales fuisse auditores, et quantam 
hinc accepisse. voluptatem. putas? Cur autem. no- 
ctu. diserebat? Quia. migraturus erat , et non. ultra 
ipsum visuri erant : verum hoc non illis, utpote in- 
firmioribus, dicit, sed aliis dicebat, Quin et patratum 
miraculum id cflicicbat , ut semper noctis illius me- 
moriam servarent. Magna auditorum voluptas, qua 
eiiam interturbata. magis adaucta fuit; atque ita. in 
doctoris gratiam casus ille evenit. Alioquin vero igna- 
vos omnes ille increpaturus erat, qui mortuus est, ut 
l'aulum audiret. Et eur, inquies , singula recensct et 
unde venerint, et quo inigrarint, et quare ille demo- 
ratus Sit, ac quas etiam partes przeternavigarit ? Ut 
interim ostenderet , illum leutiore cursu navigasse, 
ique humana ratione, atque etiam pr:zeternavigasse. 
Proposuerat euim. preternavigare Ephesum, ul nec 
mora, inquit, illi esset in Asia. Dene ; non cnim po- 
tuissel , si illo venisset, pra:ternavigare, quia noluis- 
et contristare illos, qui ipsum precaturi erant ut ima- 
neret. Vcl hac. de causa certe, vel quod. festinaret. 
Festinabat enim, inquit, ut sipossibileesset diem Pen- 
tecostes ageret Jerosolyinis. leo igitur manere non 
poterat. Vide illum etiam humana ratione moveri , 
cupere, festinare, el szepe optatum non assequi. ldeo 
autem hec fiunt, ut ne putemus ea fuisse supra hu- 
manam naturam, Sancti quippe et magni illi vivi 
ejusdem erant, eujus nos, nature ; ejusdem volun- 
tatis nou. item : ideoque sepe gratiam attrahebant. 
Vide ergo, quanta per seipsos provideant. 1deo dice- 
bat : Ne demus offensionem volentibus (2. Cor. 6. 5) ; 
et rursum, Ut non vituperetur ministerium nostrum. 
Ecce et inculpata vita, et multa indulgentia. Hoc ap- 
pellatur economia, in culmine et fastigio virtutis 
csse , et huniilitatem exhibere. Et audi quomodo is, 
qui przcepta Christi transcenderet , omnium tamen 
Dumillimus esset. Omnibus omnia factus sum, inquit, 
ut omues lucrifaciam (Y. Cor. 9. 92). dein. etiam in 
pericula se immisit, ut alibi ait: £n patientia mulla , 
in tribulationibus, in necessitatibus, in angustiis, in pla- 
gis, in carceribus (9. Cor. 6. 4. 5). Magnus item crat 
ejus amor erga Cliristum. Nisi eniin ita fuisset, omnia 
superflua futura erant, et dispensationes, et inculpata 
vila, et pericula. Quis fnfirmatur, inquit, ct ego 0n 


IN ACTA APOSTOLORUM. ΠΟ]. XLI. 


500 


fwfirmor? quis scandalizatur , et ego non uror (2. Cor, 
11. 29)? 

9. Oumnia. propter. fratres. e«Seanaa. Dum retribu. 
tic. differlur, augetuw donum.— llxc et nos , obsecro, 
verba sectemur. et propter fratres nostros in peri- 
cula nos conjiciamus, Sive ignis , sive ferrum adsit , 
teipsum conjice, dilecte, ut membrum tuum eruas : 
conjice te, ne timcas. Discipulus es Christi, qui 
propter. fratres suos animam posuit : condiscipulus 
es Pauli, qui millia pati voluit pro inimicis et se 
impugnantibus : 2elq replearis , imitare Moysem. Vidit 
ille injuste l::sum et ultus est : regias delieias con- 
tempsit, et propter afflictos profugus fuit, erro, 
cognatis destitutus ct domo : in aliena terra degit 
tanto tempore, nec seipsum reprehendit, ncque 
dixit : Quid hoc est? Ttegnum despexi; tantum hono- 
rem et gloriam : malui lxsos ulcisci, idque Deus 
despexit, neque modo ine in pristinum honorem 
nou reduxit, sed etiam quadragin!a annis in aliena 
terra dego. Bene scilicet : non enim mercedem accc- 
pi Sed nibil horum τοὶ dixit, vel cogitavit. Sic οἱ". 
tu facito : etiamsi, dum beneficia .przstas, aliquid 
patiaris, etiamsi ad multum tempus, ne offendaris 
neque turberis : omnino mercedem tibi Deus retri - 
buet. Quanto magis retributio differtur , tanto magis 
augentur feenora. Habeamus ergo auimam commise- 
ratiohi deditam , condolere scientem : nihil apud 
nos sit inhumanum vel crudele. Si nihil possis afferre, 
lacrymare, ingemisce, de iis qux» flunt dole : h:vc 
non tibi frustra cedent. Si iis, qui a Deo puniuntur , 
condolere oportct, multo magis iis, qui ab homini- 
bus injuste patiuntur. Non egrediebantur , inquit, 
Z4Enan ad. plorandum domum suam vicinam. Accipient 
dolorem pro eo, quod «dificaverunt ad. derisionem. 
llac de re accusat Ezechiel , quod non condoluerint, 
Quid dicis, propheta ? Deus punit, et ego condolc- 
rem iis, qui puniuntur? Etiam : hoc enim vult is 
ipse qui punit : neque enim ille puniendo oblectatur, 
imo potius dolct. Quia igitur ille qui punit uon lzta- 
tur, neque tu. Leteris. Sed si juste, inquics , puui- 
untur , non dolere oportet. Etiam propter lioc doler- 
dum, quod digni supplicio visi fuerint. Dic vero 
inibi, cum videris filium tuum uri vel secari , noune 
doles ? Certe doles , et non dicis tibi ipsi : Quid hoc? 
ad sanitatem sectio spectat, et pro liberatiene est 
ustio : attamen cum audis ululantem, nec dolores 
ferentem , doles ; nec sufficit illa sanitatis spes ad 
tollendam naturz perturbationem. lta ct in istis, 
etiamsi ad sanitatem puniantur, attamen circa illos 
fraternum affectum exhibeamus, paternamque volun- 
tatem. Sectiones et ustiones sunt poen: a Deo illatz ; 
scd ideo flere debeinus, quod xgrotaverint , quod 
tali opus habuerint medicina. Si quis pro coronis 
lioc patiatur , tunc ne doleas, ut Paulus et l"etrus : 
quando autem jure dat poenas, tunc lacerymare, tunc 
ingemisce. Tales eraut proplietze. Quapropter unus 
illorum dixit : Hei mihi , Domine, delcbis tu reliquias 
Israel ( Ezech. 9. 8)? lMomicidas et scclestos. see 
plecti videmus , οἱ etucioxewt. Sexo. Ἂς NES 


307 
modum philesojhi simus ! , sed misericordes, ut mi- 
sericordiam consequamur : nihil huic bono par : nihil 
ita liumanum ostendit characterem , ut misericordia. 
ideo leges carnificibus omnia permittunt, judice 
eagonics tantum usque ad sententiam ulcisci ; illos 
vero ad opus educunt. lia etsi juste fiat , non est 
. amei philosophi punire, sed alio opus est : ram 
weque Deus pcr seipsum punit, sed per angelos. 
Garnilices ergo sunt angeli? Absit, non hoc dico ; 
$ed ultrices polestetes &unt. Cum Sodowa subversa 
est, per illos omnia facta suut ; quando qux in 

JEgypto acciderunt, per illos item. Immissionem , 
inquit , per angelos malos ( Psal. 77. 49). Cum ergo 
scrvare oportet , per seipsum hoc facit : ita et Filium 
suum misit ad salutem generis nostri. Et rursuin : 
Tunc, inquit, dicam angelis : Congregate mihi eos , 

qui faciunt iniquitatem, et mittite in caminum ( Matth. 

13. 41. 49 ). De justis vero nun sic, sed , Qui recipit 

vos, we recipit (14. 10. 40) ; et rursum, Ligate 

1 Ttà juxta 5401}. legendum est, recte. Tn Montef. ct Corn- 


gelu. ur... cruciumur dolemusque, nec. dicimus : 
Ne ultra modüm. ..... 


ὃ. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIEP. CONSTANTINOP. 


503 


manus ejus el pedes, et mittite in tenebras exteriores 
( Math. 22. 15). Vide illic servos, qui ministrant. 
Cum autem beneficia przstanda , ipse przestat, ipse 
vocat : Venite,benedicti Patris mei , percipite paratum 
vobis regn&m ( Id. 25. 31). Quando loquendum 
est cum Abraham, ipse venit : quando Sodomam 
abire oportet, servós mittit (Gen. 19. 1), sicut 
judex qui exsuscitat punituros. Εἰ rursum : Euge, 
serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, 
super multa te constituam (Matth. 95. 21 ). Huic qui- 
dein ipse benedicit ; illum vero improbum non ipse, 
sed servi ligant. ll:ec. cum sciamus, ne gaudeamus 
de iis , qui puniuntur , sed doleamus : lios lugeamus, 
hos fleamus , ut et ideo mercedem habeamus. Nunc 
vero multi etiam de iis, qui injuste mala patiuntur 
gaudent. Sed non ita nos faciamus, omnemque com- 
miserationem exliibeamus, ut et ipsi a Deo misericor- 
diam consequamur, gratia et benignitate Unigeniti 
ejus, quicum Patri et Spiritui sancto gloria, impe- 
rium, honor , nunc et semper, et in szccula szxculo- 
rum. Amen. 





HOMILIA XLIV. 


Cae 90 v. 17. A Bileto autem mittens Ephesum, vo- 
cavit presbyteros Ecclesie. 18. Qui cum venissent ad 
euin, dixit eis : Vos scitis a prima die, qua ingressus 
sum ih Asiam, qualiter vobiscum per omne lempus 
fnerim, 19. serviens Domino vobiscum cum omni hu- 
militate et multis lacrymis et tentationibus, que mihi 
ncciderunt ex. insidiis Judmorum, 90. quomodo nihil 
subtrazerim utillum, quin. aununtiarem vobis, et do- 

: eetetn vos publice et per domos; 91. testificans Jà- 
deis atque gentilibns in Deum pamiteutiam, et fidem 
in Dominun nosttum Jesum Christum. 

4. Putli modestia. — Vide quam urgeat δὰ prt- 
iernavigamdum , nec negligat, imo omnibtis provi- 
deat, accersems principes, et cum illis sermonem [18- 
ens. Et admiratione dignam est, quofnoódo in ncces- 
sitate positas magna quxdam de se dicéndi, cohetur 
emdestia uti. Sicut eniin Samuel traditurus imperium 
Sali, Judvis dicit : Num quidpiam a robis accepi, vos 
ecstes estis et Detis (1. Reg. 19. 5); et David cum fides 
mon haberetur ei, ait: /n ovili eram pascens oves patris 
enel ; εἴ cum. venit. ursus, manibus ipsum discerpsi 
(1. Heg. 11. 54. 55) : ct ipse Paulus Corinthiis ait : 
Wnaipicus ful ; vos me cocgistis (2. Cor. 19. 10). Deus 
«quoque idipsutn facit. non simpliciter de seipso di- 
«eus : sed quado ei non creditur, beneficia profert. 
Wide crgo quid hie faciat : primo illorum testimo- 
eium affert, ne putes τὸ ad fastum dici, et audito- 
res dietorum testes advocat, quod minime ipsis men- 
tiatur. ες doctoris virtus est, quando bonorum 
operum testes habet discipulos. Quodque mirum est, 
qm vnam et alteram diem in hec insumpsit, sed annos 
plurimos. Vos enim. scitis, inquit, quomodo. vobiscum 
per omne tempue f(&erim. Vult igitur ipsos hortari ut 
fortiter ferant omnia, et separationem suam et futuras 
icntationes ; ut do Moysc οἱ de Jesu leginus. Et vido, 


quid addat : Quomodo vobiscum per omne tempus 
[uerim, serviens. Domino. cum. omni humilitate. Vide, 
quid maxime principes doceat : Odientes, inquit, sa- 
perbiam. ld qvod. maxime principibus competit, eo 
quod facillime in arrogantiam tollantur. Hzc virtus 
est bonorum liypothesis, ut et Christus dicebat : Deati 
pauperes. spiritu (Matth. 5. 5). Nec solum, Cum Ia- 

militate, dixit ; sed, Cum omni humilitate. Multzc enun 

sunt species fiumilitatis : est humilitas in verbo, in 
opere, erga principes, erga subditos. Vultis dicum 
vobis humilitatis modos? Sunt qui erga liumiles suut 
humiles, erga sublimes vero sublimes: boc autem 
non est humilitas. Sunt etiam alii non tales, sed erga 
utrosque humilitatem et sublimitatem servant : quod 
etiam maxime humilitatis est. Docturus ergo illos 
talia, ut ne videretur arroganter efferri, prius fun- 
damentum ponit, suspicionem tollens. Nam si cum 
omni humilitate fui, inquit, non ex arrogantia hzc 
dico. Deinde mansuetudinem declarat. Vobiscum, in- 
quit, fuerim,serviens Domino, illos boni opcris socios 
ostendens. Sic ubique societas bona est. Communia 
ergo facit boua opera, et nihil sibi tribuit eximium. 
Quid enim, inquies ? an contra Deum arrogans esse 
potuit? Atqui multi sunt, qui contra illum arrogan- 
tes sunt : hic vero ne contra discipulos suos quidem 
arrogans erat. Hoc bonum doctoris est opus, ex bonis 
operibus suis discipulos moderari. Deinde furtitudi- 
nem suam ostendit, quam carptim. pr:eterit. Com 
multis lacrymis. et tentationibus, que mihi acciderunt 
ex insidiis Judaeorum. Viden' quomodo de gestis do- 
leat? [lic vero comwiserationem suam videtur indi- 
care : inaerebat eniin pro pereuntibus, pro facinoro- 
Sis : nam de vibi illatis malis gaudebat. Erat enit 
ex illorum choro, qui gaudebant, quia digni habiti 

erant pro Romine Jesu contumeliam pati (Act. 5. éd). 


901 


ol νόμοι τοῖς δημίοις τὸ πᾶν ἐπιτρέπουσι, τὸν διχαστὴν 
μέχρι τῆς ἀποφάσεως ἀναγχάσαντες τιμωρεῖσθαι, εἰς 
δὲ τὸ ἔργον ἐχείνους ἐξήγαγον. Οὕτω, xiv δικαίω; γέ- 
νηται, οὐχὶ ψυχῆς φιλοσόφου τὸ χολάζειν, ἀλλά τινος 
ἑτέρου δεῖται τοῦτο * ἐπεὶ χαὶ ὁ θεὸς οὐ δι᾽ ἑαυτοῦ χο- 
λάζει, ἀλλὰ. διὰ τῶν ἀγγέλων. Afjpaot οὖν εἰσιν οἱ ἄγ- 
γελοι; Μὴ γένοιτο * οὐ τοῦτό φημι, ἀλλὰ τιμωρητικαλ 
δυνάμεις εἰσίν. “Ὅτε τὰ. Σόδομα, κατεστρέφετο, δι’ ἐχεί- 
νων ἅπαντα ἐγένετο." ὅτε τὰ χατ᾽ Αἴγυπτον, δι᾽ ἐχείνων. 
᾿Αποστολλὴν γὰρ, φησὶ, δι᾽ ἀγγέλων πονηρῶν. Ὅτε 
μέντοι σῶσαι χρὴ, δι᾽ ἑαυτοῦ τοῦτο ποιεῖ * οὕτω τὸν 
Υἱὸν ἔπεμψεν ἐπὶ σωτηρίᾳ τοῦ γένους. Καὶ rdv: Τότε, 
φησὶν, ἐρῶ τοῖς dyyéloig " ZvAAéCars τοὺς ποι- 
ovrtac τὴν ἀνομίαν, καὶ βάλετε εἰς τὴν χάμιγον, 
Περὶ δὲ τῶν δικαίων οὐχ. οὕτως, ἀλλ᾽, Ὃ δεχόμενος 
ὑμᾶς, ἐμὲ δέχεταρ᾽ καὶ πάλιν: Δήσατε αὐτοῦ χεῖρας 
καὶ πόδας, καὶ βάλετε εἰς τὸ σχότος. τὸ ἐξώτερον. 
Ὅρα, ἐχεῖ τοὺς δούλους διαχονουμένους * ὅταν δὲ εὐεργε- 
τεῖν δέῃ, αὐτὸν εὐξργετοῦντα, αὐτὸν χαλοῦντα" Δεῦτε, 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XLIV. 


$08 


ol εὐλογημένοι τοῦ Πατρός μου, xJporopiicare τὴν 
ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν». “ταν διαλέγεσθαι δέῃ, 
τῷ "A6paàg, αὐτὸς παραγίνεται * ὅταν εἰς Σόδομα. 
ἀπελθεῖν, τοὺς δούλους πέμπει, χαθάπερ τις διχασσὴς 
ἀνιστὰς τοὺς μέλλοντας χολάζειν. Καὶ πάλιν’ Εὖ, Goa 
ἀγαθὲ καὶ πιστὲ, ἐπὶ ὀλίγα ἧς πιστὸς, ἐπὶ ποιλιλῶν 
σε καταστήσω. Καὶ τοῦτον μὲν αὐτὸς εὐχογεῖ * ἔχεῖνον 
δὲ τὸν πονηρὸν οὐχ αὐτὸς, ἀλλὰ δοῦλοι δεσμεύουσι. 
Ταῦτα εἰδότες, μὴ χαίρωμεν ἐπὶ τοῖς χολαζομένοις,. 
ἀλλὰ xaX ἀλγῶμεν." τούτους πενθῶμεν, τούτους δα- 
χρύωμεν, ἵνα χαὶ τούτου μισθὸν λάδωμεν. Nov δὲ πολ» 
λοὶ xa ἐπὶ τοῖς χαχῶς πάσχουσιν" ἀδίχως | 550] χαΐρουσινα 
᾿Αλλὰ μὴ ἡμεῖς οὕτω ποιῶμεν, ἀλλὰ πᾶσαν συμπάθειαν 
ἐπιδεικνυώμεθα " ἵνα, καὶ αὐτοὶ τῆς παρὰ τοῦ Θεοῦ qu 
λανθρωπίας ἀξιωθῶμεν, χάριτι χαὶ φιλανθρωπίᾳ, τοῦ 
Μονογενοῦς αὐτοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἀγίῳ 
Πνεύματι δόξα, χράτος, τιμὴ, νῦν xal ἀκ), xal εἰς τοὺς 
αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾿Αμῆν. 
ἃ Sjc.mss. recte. Editi, male, τοῖς κακοῖς πάσχ. 





OMIAIA MX. 


Ἀπὸ δὲ τῆς Μιλήτου πέμψας εἰς Ἔφεσον, perexae. 
Aécaro τοὺς πρεσδυτέρους τῆς "ExxAnciac. Ὡς 
δὲ παρεγένοντο πρὸς αὑτὸν, εἶπεν αὑτοῖς " 
Ὑμεῖς ἐπίστασθε ὁπὸ πρώτης ἡμέρας, ἧς ἐπέδην 
εἰς τὴν» Ἀσίαν, ὡς μεθ' ὑμῶν πάντα. τὸν ypó-, 
yov ἐγενόμηκ, δουδύων τῷ Kvplo μεθ' ὑμῶν 
μετὰ πάσης ταπεινορροσύγης καὶ ποιλιῶν δα- 
κρύων καὶ πειρασμῶν τῶν συμθάντων μοι ἐν 
ταῖς Exi6ovAaic τῶν Ἰουδαίων, ὡς οὐδὲν ὑπ- 
εστειζάμην τῶν συμφερόντων τοῦ μὴ. ἀναγγεῖ.1αι 
ὑμῖν, καὶ διδάξαι ὑμᾶς δημασίᾳ, καὶ κατ᾽ οἴχους, 
διαμαρτυρόμενος Ἰουδαίοις τε xal Ἔ.11ησι τὴ» 
εὶς Θεὲν μετάνοιαν, καὶ πίστιν τὴν εἰς τὸν [(ὑ- 
ριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν. 


α΄. Ὅρα αὑτὸν xal ἐπειγόμενον. παραπλεῦσαι, καὶ μὴ 
παρορῶντα, ἀλλὰ τὸ πᾶν οἰχονομοῦντα, Τοὺς ἄρχον- 
πα; μεταπεμψάμενος, ἐπ᾽ αὐτῶγ τὰ εἰρημένα διέξεισι, 
Καὶ ἄξιον θαυμάσαι, πῶς εἰς ἀνάγχην ἐμπεσὼν τοῦ 
μεγάλα τινὰ περὶ ἑαυτοῦ εἰπεῖν, πειρᾶται μετριάζειν. 
Καθάπερ γὰρ ὁ Σαμουὴλ μέλλων. παραδιδόναι τῷ 
Σαοὺλ τὴν ἀρχὴν, Lm αὐτῶν λέγει"- Μή τε παρ' ὑμῶν 
δἴ,ηφα; ὑμεῖς μάρτυρες καὶ ὁ Θεός" χαὶ ὁ Δανῖδ ἀπι-. 
στηθεὶς λέγει’ Ἐν. τῷ ποιμνίῳ ἤμην ποιμαίνων τὰ. 
πρόβατα τοῦ πατρός μου καὶ ὅτε f 1θεν ἡ. ἄρχτος, 
taic χερσὶν αὐτὴν ἀπεσόδουν" χαὶ αὐτὸς δὲ ὁ Παῦλος 


πρὸς Κορινθίους φησίν" "Agpux γέγονα" ὑμεῖς͵ με. 
ἡνεγχάσατε. αὶ ὁ Θεὸς δὲ αὐτὸ τοῦτο ποιεῖ, οὐχ. 
ἀπλῶς περὶ ἑαυτοῦ λέγων" ἀλλ᾽ ὅταν ἀπιστῆται, xal 
τὰς εὐεργεσίας προφέρει. Ὅρα. γοῦν χαὶ ἐνταῦθα. τί. 
ποιεῖ" πρῶτον αὑτῶν τὴν μαρτνρίαν παράγει, ἵνα «μὴ. 


νομίσῃς χόμπον εἶναι τὰ ῥήματα, xal τοὺς ἀχροατὰς 
αὐτοὺς μάρτυρας χαλεῖΐῖ τῶν ἃ λεγομένων, ὡς οὐκ ἂν 


ψευσάμενος ἐπ᾽ αὐτῶν. Αὕτη διδασχάλου ἀρετὴ, ὅταν . 


τῶν οἰχείων χατορθωμάτων μάρτυρας ἔχῃ τοὺς μαῦη- 
τευομένους. Καὶ τὸ θαυμαστὸν, ὅτι οὐ μίαν ἡμέραν, 
οὐδὲ δευτέραν τοῦτο ποιῶν. διετέλεσεν, ἀλλὰ. πλῆθος 
ἐτῶν. Ὑμεῖς γὰρ, φησὶν, ἐπίστασθε, πῶς μεθ᾽. ὑμῶν 
πάντα τὸν χρόνον ἐγενόμην. Βούλεται τοίνυν. αὐτοὺς 


παρακαλέσαι, ὥστε γενναίως φέρειν ἅπαντα, xal τὸν. 


αὐτοῦ χωρισμὸν xal τοὺς πειρασμοὺς τοὺς μέλλοντας 
συμθαίνειν, χαθάπερ οὖν χαὶ ἐπὶ Μωῦσέως »al Ἰησοῦ 
γέγονε. Καὶ ὄρα, τί ἐπήγαγεν εἰπών" Πῶς μεθ' ὑμῶν 


ἐνεγόμην πάγτα τὸν χρόνον, δουλεύων τῷ Κυρίῳ. 


4 Quidam mss., μάρτνρας παράγει tov. 


μετὰ. πάσης ταπειροφροσύνηρ. Ὅρα, τί μάλιστα ὃ Xo- 
χουσι | 531]. πρέπει" Μισοῦντας, φησὶν, ὑπερηφανίαν" 
ὃ μάλιστα ἄρχουσιν ἁρμόζει διὰ. τὸ. ἀνάγχην εἶναι πρὸς 
ἀπόνοιαν αὑτοὺς αἴρεσθαι. Τοῦτο ἡ ὑπόθεσις τῶν ἀγα- 
θῶν, ὥσπερ οὖν καὶ. ὁ Χριατὸς ἔλεγε" Μακάριοι ol 
πιωχοὶ τῷ πνεύματι. Οὐχ ἁπλῶς δὲ. ταπεινοφροσύνης. 
εἶπεν, ἀλλὰ, Μετὰ- πάσης. Πολλὰ γὰρ. εἴδη τῆς ταν 
πεινοφροσύνης, καὶ ἔστι ταπεινοφροσύνην ἰδεῖν ἐν. χόγῳ, 
ἐν ἔργῳ, πρὸς. ἄρχοντας, πρὸς ἀρχομένους. Βούλεσθε. 
ὑμῖν. τρόπους εἴπω ταπεινοφροσύνης; Εἰσί: τινος. οἷ. 
πρὸς μὲν τοὺς. ταπεινοὺς ταπεινοὶ. τυγχάνοντες. Qt, 
πρὸς δὲ. τοὺς. ὑψηλοὺς ὑψηλοί". τοῦτο δὲ' οὐ. ταπει- 
νοφροσύνης. Εἰσὶ δὲ πάλιν. ἕτεροι οὐ. τοιοῦτοι, ἀλλ᾽ 
ἐφ ἑχατέρων, τῶν προσώπων εἰς. χαιρὸν χαὶ “τὸ 
ταπεινὸν. τηροῦντες, xal τὸ ὑψηλόν’ δ᾽ καὶ. μάλιστά 
ἐστι. ταπεινοφροσύνης. Μέλλων τοίνυν διδάσχειν αὖ- 
τοὺς τὰ τοιαῦτα, ἵνα μὴ δόξῃ. ἀπονοεῖσθαι, προχατα - 
θάλλει θεμέλιον. τὴν ὑποψίαν ἀναιρῶν. El γὰρ μέτὰ 
πάσης ταπεινοφροσύνης γέγονα, φησὶν, οὐχ iE &no- 
νοίας λέγω ἃ λέγω. Εἶτα τὸ ἥμερον" Μεθ' ὑμῶν, 
φητῖν, ἐγενόμην, δουλεύων τῷ Κυρίῳ, χοινωνοὺς 
τοῦ χατορθώματος. δειχνύων αὐτούς. Οὕτω πανταχοῦ 
ἡ χοιγωνία. καλόν. Κοινὰ ποιεῖται τοίνυν τὰ χατορθώ»- 
ματα, καὶ οὐδὲν αὐτοῦ τίθησιν ἐξαίρετον. TU γὰρ,͵ 
φησί; κατὰ. τοῦ Θεοῦ ἀπονοηθῆναι εἶχε; Καὶ μὴν 
πολλοί εἰσιν οἵ ἀπονοοῦνται κατ᾽ αὐτοῦ " οὗτος δὲ οὐδὲν. 
κατὰ. τῶν. μαθητῶν ἑαυτοῦ ἀπενοήθη. Τοῦτο χατόρ- 
θωμα. διδασχάλου, ἀπὸ τῶν οἰχείων- κατορθωμάτων 

τοὺς μαθητὰς ῥυθμίζειν. Εἶτα τὴν ἀνδρείαν, φησὶν, 
ἣν χαὶ αὐτὴν ὑποτέμνεται. Μετὰ ποιλλῶν. δαχρύων 
καὶ πειρασμῶν. τῶν συμδάντων μοι ἐν ταῖς éxi60v- 

Juice τῶν Ἰουδαίων. "Ορᾷ:;, ὅτι ἀλγεῖ τοῖς "γινομένοις ; . 
Ἐνταῦθα δὲ" αὐτοῦ καὶ τὸ συμπαθὲς δοχεῖ δὴλοῦν " 

ἔπασχε γὰρ ὑπὲρ τῶν ἀπολλυμένων, ὑπὲρ αὐτῶν τῷν 

ποιούντων". ἐπεὶ ὑπὲρ τῶν εἰς αὐτὸν xal Éyatpsv 

ἐχείνου γὰρ fjv τοῦ χοροῦ τοῦ χαίραντος, ὅτι χατηξίώ- 

θησαν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ ἀτιμασθῆναι. Καὶ 

πάλιν ἀλλαχοῦ e λέγεν" NUr χαίρω ἐν τοῖς παθήμασί 

μου ὑπὲρ ὑμῶν " καὶ πάλιν Τὸ γὰρ παραυτίκα &Aa- 

φρὸν --ἧς θλίψεως, καθ᾽ ὑπερδο.λὴν-:εἰς ὑπερδοιϊὴν 

» ; 

ida δ᾽ μέλιστα Hac ex Savi[ et Wen. tenian 
utin serie habes. * 'AYrig9x ΑΝΝΑ Wo. 


e epa am 


$09 
αἰώνιον βάρος δόξης xacepyád(scat ἡμῖν. ᾿Αλλὰ ταῦτα 
λέγει μετριάξων. Ἐνταῦθα δὲ δείχνυσιν αὑτοῦ τὴν 
ἀνδρείαν, καὶ οὐ τοσοῦτον τὴν ἀνδρείαν, ὅσον τὴν 


ὑπομονὴν * ὠσεὶ ἔλεγεν" "Eraoyov iq χαχῶς, ἀλλὰ, 


μεθ᾽ ὑμῶν * καὶ τὸ δεινὸν, ὅτι ὑπὸ ᾿Ιουδαίων. Θέα μοι 
ἐνταῦθα χαραχτῆρα διδασχαλίας" xai τὴν ἀγάπην 
τίθησι xai τὴν ἀνδρείαν. Ὡς οὐδὲν ὑπεστειλάμην, 
φησί. Τὸ ἄφθονον δείχνυσι διὰ τούτων ὁμοῦ, χαὶ τὸ 
&oxvov. Καὶ τῶν συμφερόντων. Καλῶς οὕτως εἶπεν 5" 
ἦν γὰρ & οὐχ ἔδει μαθεῖν. Ὥσπερ δὲ τὸ τινὰ ἀποχρύ- 
πτεσθαι, φθόνου" οὕτω τὸ πάντα λέγειν, ἀνοίας. Διὰ 
τοῦτο προσέθηχε, Τῶν συμφερόντων, δηλῶν, ὅτι Οὐχ 
εἶπον μόνον, ἀλλὰ xa ἐδίδαξα" οὐχ ὡς αὐτὸ τοῦτο 
ἀφοσιούμενος, φησίν. Ὅτι δὲ τοῦτο δηλοῖ, ἄχουε τὸ 
ἑξῆς * ἐπήγαγε váp* Δημοσίᾳ καὶ κατ᾽ οἴχους " τὴν 
μαχρὰν ταλαιπωρίαν, χαὶ τὴν πολλὴν σπουδὴν καὶ 
τὴν καρτερίαν ἐπιδεικνύμενος. Διαμαρτυρόμεγος Tov- 
δαίοις τε καὶ "EAAnctr. Οὐχὶ πρὸς ὑμᾶς, φησὶ, μό- 
νον, ἀλλὰ χαὶ πρὸ; Ἕλληνας. Ἐνταῦθα ἡ παῤῥησία" 
[539] χαὶ ὅτι, Κἂν μηδὲν ὠφελῶμεν, λέγειν δεῖ" τὸ γὰρ 
ξιαμαρτύρασθαι τοῦτό ἐστιν, ὅταν πρὸς τοὺς μὴ προσ- 
ἐχοντας λέγωμεν" τὸ γὰρ διαμαρτύρασθαι, ὡς ἐπὶ τὸ 
πολὺ τοῦτό ἐστι. Διαμαρτύρομαι, φησὶν ὁ Μωῦσῇς, 
τὸν οὐραγὸν καὶ τὴν γῆν" καὶ νῦν αὐτὸς, Διαμαρτυ- 
ρόμενος Ἰουδαίοις τε καὶ Ἔ.11ησι τὴν εἰς τὸν Θεὸν 
μετάνοιαν. 

θ΄. Τί διαμαρτύρῃ; Ὥστε βίου ἐπιμεληθῆναι" ὥστε με- 
τανοῆσαι καὶ προσελθεῖν τῷ Θεῷ. Οὐδὲ γὰρ Ἰουδαῖοι 
ἔδεσαν αὐτὸν, διά τε τὸν Υἱὸν ἀγνοεῖν, διά τε τὰ ἔργα 
καὶ πίστιν μὴ ἔχειν τὴν εἰς τὸν Κύριον Ἰησοῦν. Τίνος οὖν 
ἕνεχεν ταῦτα λέγε!:ς ; τίνος ἕνεχεν ταῦτα ὑπομιμνήσχεις; 
t γέγονε; μὴ tt ἔχεις ἐγχαλεῖν ; Πρότερον χατασείσας 
αὑτῶν τὴν διάνοιαν, τότε ἐπάγει" Kal vor ἰδοὺ ἐγὼ 
δεδεμένος τῷ Πνεύματι πορεύομαι εἰς "Tepovcadiyt, 
τὰ ἐν αὐτῇ συναντήσοντά μοι μὴ εἰδώς" πιϊὴν ὅτι 
τὸ Πγεῦμά μοι τὸ ἅγιον κατὰ zóAw διαμαρτύρεται, 
Jéror, ὅτι δεσμά μὲ καὶ θ.λίψεις μένουσιν. 'AAA' οὐδ. 
εγὸς Aóyov ποιοῦμαι" 0008 ἔχω τὴν ψυχὴ» τιμίαν 
ἐμαυτῷ, ὡς τελειῶσαι τὸν δρόμον μου μετὰ χαρᾶς, 
καὶ τὴν διαχονίαν, ἣν ξλαδον παρὰ τοῦ Κυρίου 'In- 
σοῦ, διωμαρτεύρασθαι τὸ Εὐαγγέλιον τῆς χάριτος τοῦ 
Θεοῦ. Διὰ τί ταῦτα λέγει; Παρασχευάζων» αὐτοὺς ἀεὶ 
ἑτοίμους εἶναι πρὸς χινδύνονυς. xal δήλους xai ἀδήλους, 
καὶ πάντα τῷ Πνεύματι πείθεσθαι. Δείχνυσι δὲ, ὅτι ἐπὶ 
μεγάλοις ἀπάγεται. Πι1ὴν ὅτι τὸ Πνεῦμά μοι, φησὶ, 
τὸ ἅγιον κατὰ πόλιν διαμαρεύρεται, Aéyov. "Iva 
δείξῃ, ὅτι ἐχὼν ἀπέρχεται, χαὶ ἵνα μὴ δεσμὸν ἢ ἀνάγχην 
νομίσῃς, τὸ Κατὰ πόλιν εἶπεν. Εἶτα ἐπάγει, ὅτι Οὐκ 
ἔχω τιμίαν τὴν ἐμαυτοῦ ψυχὴν, ὡς τελειῶσαι τὸν 
δρόμον μου μετὰ χαρᾷς, καὶ τὴν διακονίαν, ἣν ἔλα- 
Cov παρὰ τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ. Ὁρᾷς ὅτι οὐχ ἀποδυρο- 
μένου fjv τὰ ῥήματα, ἀλλὰ μετριάζοντος xal παιδεύον- 
τος ἐχείνους xal συμπάσχοντος τοῖς γινομένοις ; Οὐχ 
εἶπεν, ὅτι ᾿Αλγῶμεν, ἀνάγχη δὲ φέρειν" ἀλλ᾽ οὐδε, 
Ἡγοῦμαι. Τοῦτο πάλιν λέγει, οὐχ € ἐπαίρων ἑαυτὸν, ἀλλ᾽ 
ἐχείνους διδάσχων, διὰ μὲν τῶν προτέρων τὴν ταπεινο- 
φροσύνην, διὰ δὲ τούτων τὴν ἀνδρείαν, τὴν παῤῥησίαν " 
ὠσεὶ ἔλεγεν * Οὐ φιλῶ αὐτὴν πρὸ ταύτης " προτιμότερον 
ἡγοῦμαι τὸ τελέσαι τὸν δρόμον, τὸ διαμαρτύρασθσι. Καὶ 
οὖχ εἶπε, Κηρῦξαι, Διδάξαι" ἀλλὰ τί: Διαμαρεύρασθαι 
τὴ Εὐαγγέλιον τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ. Μέλλει τι φορ- 


* Hec, καλῶς οὕτως εἶπεν, desunt in nno Cod, ὃ Alli, διὰ 
παρασχενάζωγ. € Quidam mss., ἡγοῦμαι, Τί τοῦτο 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


9190 
“ιχώτερον λέγειν, ὅτι Καθαρὸς ἐγὼ ἀπὸ rov αἵματος 
πάντων" διὰ τοῦτο προχατασχενάζει, χαὶ δείκνυσιν, 
ὅτι οὐδὲν ἐλλείπεται. Ἐπεὶ οὖν ἔμελλεν αὑτοῖς ἐπιτιθέ- 
ναι τὸ βάρος ἅπαν καὶ τὸ φορτίον, πρότερον χατεμάλαξεν 
αὑτῶν τὴν διάνοιαν, λέγων: Kal γῦν ἰδοὺ ἐγὼ οἶδα, 
ὅτι οὐκ ἔτι ὄψεσθε τὸ πρόσωπόν μου. Εἶτα τότε ἐπ- 
ἦγαγε τὸ, Καθαρὸς ἐγὼ ἀπὸ τοῦ αἵματος πάντων. 
Διπλῆ ἡ λύπη τότε, Τὸ πρόσωπον αὐτοῦ οὐχ ἔτι ὄψε- 
σθαι, xal τὸ, Αὐτοὺς πάντας. Οὐχ ἔτι γὰρ, φησὶν, 
ὄψεσθε τὸ πρόσωπόν μου ὑμεῖς πάγτες, ἐν οἷς δι- 
5400r κιρύσσων τὴν BaciAslar. "Ὥστε εἰκότως δια- 
μαρτύρομαι ὑμῖν, ἅτε μηχέτι παραγινόμενος, Ὅτι 
καθαρὸς ἐγὼ [555] ἀπὸ τοῦ αἵματος πάντων. Ob 
γὰρ ὑπεστειλάμην τοῦ μὴ ἀναγγεῖλαι ὑμῖν πᾶσαν 
tijv βου.ὴν τοῦ Θεοῦ. Ὁρᾷς πῶς φοθδεῖ, xaX πεπονη- - 
μένας αὐτῶν τὰς ψυχὰς xal τεθλιμμένας ἐπιτρίδει; 
Καλῶς, ὅτι ἀναγχαῖον fjv. Οὐ γὰρ ὑπεστειλάμην τοῦ 
μὴ ἀναγγεῖλαι ὑμῖν, φησὶ, πᾶσαν τὴν βουιλὴν τοῦ 
Θεοῦ. "Apa ὁ μὴ λέγων, ὑπεύθυνός ἐστι τοῦ αἵματος " 
τουτέστι, τῆς σφαγῆς. Οὐδὲν τούτου φοδερώτερον. Δεί- 
χνυσιν, ὅτι χἀχεῖνοι, ἂν μὴ ποιῶσιν, ὑπεύθυνοί εἰσι τοῦ 
αἵματος. Καὶ δοχεΐ μὲν ἀπολογεῖσθαι, ἐχείνους δὲ φοθεῖ, 
Προσέἐχετεοῦν ἑαυτοῖς καὶ παντὶ τῷ ποιμνίῳ, ἐν ᾧ ὑμᾶς 
τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἔθετο ἐπισχόπους ποιμαίνειν τὴν 
Ἐχχιιησίαν τοῦ Θεοῦ, ἣν περιεποιήσατο διὰ τοῦ 
ἰδίου αἵματος. Ὁρᾷς; δύο πρησέταξεν. Οὔτε οὖν τὸ 
ἑτέρους χατορθοῦν μόνον ἔχει τι χέρδος (Φοδοῦμαι γὰρ, 
φησὶ, μή πως doc κηρύξας αὑτὸς ἀδόχιμος γέ- 
γωμαι), οὔτε τὸ ἑαυτοῦ μόνον ἐπιμελεῖσθαι. Ὃ γὰρ 
τοιοῦτος φίλαντος χαὶ τὸ ἑαυτοῦ ζητεῖ μόνον, χαὶ τοῦ 
τὸ τάλαντον χαταχώσαντος ἴσος ἐστί. Ταῦτα λέγει, οὐχ 
ἐπειδὴ προτιμοτέρα fj ἡμετέρα σωτηρία τοῦ ποιμνίου, 
ἀλλ᾽ ἐπειδὴ, ὅταν ἑαντοῖς προσέχωμεν, τότε καὶ “ὦ 
ποίμνιον χερδαίνει. Ἐν ᾧ ὑμᾶς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον 
ἔθετο ἐπισχόπους ποιμαίγειγ' τὴν ᾿Εχχιϊζησίαν τοῦ 
Θεοῦ. Ὅρα πόσαι ἀνάγχαι d. Παρὰ τοῦ Πνεύματος τὴν 

χειροτονίαν ἔχετε, φησί" τοῦτο γάρ ἐστι τὸ, “Εθετο. 

Μία αὕτη ἀνάγχη᾽" εἶτα, Ποιμαίγειν τὴν ᾿Ἐκχιϊησίαν 
τοῦ Θεοῦ. ᾿ἸΙδοὺ xai δευτέρα χαὶ τρίτη, Ἣν φησιν ὅτι 
σεριδποιήσατο διὰ τοῦ ἰδίου αἵματος. Πολὺ δείχνυσι 

δι᾽ ὧν εἶπε τίμιον τὸ πρᾶγμα, καὶ ὅτι οὐχ ὑπὲρ μικρῶν 
ὁ χίνδυνος, εἴ γε ὁ Δεσπότη; ὑπὲρ τῆς Ἐχχλησίας 5, οὐδὲ 
«οὔ αἵματος ἐφείσατο τοῦ ἑαυτοῦ, ἡμεῖς δὲ τῆς τῶν ἀδελ- 
qv σωττρίας χαταφρονοῦμεν. Καὶ ἐχεῖνος μὲν ἵνα 
ἐχθροὺς χαταλλάξῃ, xai τὸ αἷμα ἐξέχεε" σὺ δὲ οὐδὲ ct- 
λους γενομένους ἰτχύεις χατασχεῖν, ᾿Εγὼ γὰρ οἶδα 


tovto, ὅτι εἰσελεύσονται μετὰ τὴν ἄφιξίν μου Jóxot 


βαρεῖς εἰς ὑμᾶς, μὴ φειδόμενοι τοῦ ποιμνίου. Πάλιν 
ἄλλοθεν αὐτοὺς ἐπιστρέφει ἀπὸ τῶν ἐσομένων" ὥσπερ 
ὅταν ἀλλαχοῦ λέγῃ" Οὐχ ἔστιν ἡμῖν ἡ πάη πρὸς 
αἷμα καὶ σάρκα. τι εἰσεεύσονται, φησὶ, μετὰ εὴν 
dgitlv μου «ύχοι βαρεῖς εἰς ὑμᾶς. Διπλοῦν τὸ χαχὸν, 
ὅτι τε αὐτὸς οὐ πάρεστι, xal ὅτ! ἕτεροι ἐπιθήσονται. 
Τί οὖν ἀπέρχῃ, εἰ τοῦτο προοῖδας ; Τὸ Πνεῦμά με EX- 
κει, φησί, 

γ΄. Καὶ δῥα" οὐχ ἀπλῶς εἶπε, Λύχοι, ἀλλὰ προσέθηχε, 
Depsic, τὸ σφοδρὸν αὐτῶν xaX ἰταμὸν αἰνιττόμενος" xal 
τὸ χαλεπώτερον, ὅτι αὐτοὺς τούτους ἐξ αὐτῶν ἀναστή- 
σεσθαι λέγει" ὃ χαὶ σφόδρα ἐστὶ βαρὺ, ὅταν χαὶ ἐμφύ- 
λιος ὁ πόλεμος ἧ. Καὶ χαλῶς εἶπε, Προσέχετε, δειχνὺς 
περισπούδαστον σφόδρα τὸ πρᾶγμα (Ἐχχλησία γὰρ 


ἃ Πόσαι ἀνάγχαι deest i2 nno. 


* Yerba, Δεσπότης 
τῆς Ἐχχλυσίας. desunt in uno Cod. , Δεσπότης ὑπὸρ 


509 


Kt rursus alibi dieit : Nunc. gaudeo. ἐπ passionibus 
weis pro vobis (Col. 1. 2$) ; et enrsum : Nunc momen- 
tanea leviias tribulationis supra modum eternum glorie 
pondus operatur. nobis (2. Cor. ἃ. 17). Verum licec ex 
modestia dicit. Hic autem ostendit fortitudinem suam, 
nee tam fortitudinem, quam patientiam, ac si diceret: 
Male patiebar, sed vobiscum : quodque gravius est, 
a δι οἷα. Hic vide characterem doctrinz : et carita- 
tem ponit et fortitudinem. (Quod nihil subter[ugerim, 
inquit ; copiam simul et sedulitatem ostendit. Eorum 
que utilia essent. Dene certe dixit : erant enim quie 
discere non oportebat. Ut vero quadam occultare, 
invidix fuisset, sic omnia dicere stultiti: : ideo ad- 
didit, Eorum que utilia essent : ostendens se nou 
modo disisse, sed etiam docuisse; nec quasi perfun- 
ctorie. Quod autem hoc significet, audi sequeutia, 
Publice et per domos ; οἱ magnum laborem et stu- 
dium perseverantiamque declarans. Testificans Judas 
atque gentilibus. Non vobis solum, inquit, sed etiam gen- 
tilibus. flc loquendi libertas adest : Etiamsi nihil profi- 
cianuus, ait, dicerc tamen oportet : illud enim est testi- 
ficari, quando uon attendentibus loquimur: nam testi- 
ficari hoc ut plurimum significat. Testor, inquit Moyses, 
celum ct terram (Dan. 4. 96) ; et nunc Paulus: Testifi- 
cans Judais atque gentilibus in Deum penitentiam. 
9. Quid testificaris? Ut vit:e studium habeatur, ut 
poenitentiam agant et ad Deum accedant. Neque enim 
Judxi noverant illum, quod Filium ignorarent, et 
quod nec opera haberent nec fidem in Dominum Je- 
sum. Cur ergo hzc dicis? cur hiec commemoras? 
quid factum est? au quid accusandum suppetit ? 
Postquam illorum mentem exagitavit, tunc adjicil ; 
« 992. Et nuuc ecce alligatus ego Spiritu, vado in Je- 
rusalem, quie in ea ventura sunt milii ignorans : 23. 
nisi quod Spiritus sanctus per civiiates mihi testifica- 
tur, dicens, quoniam vincula et tribulationes me 
manent. 94. At nibil horum vereor, ncque itaanimam 
"eam pretiosam facio, ut consummare cursum meun 
cum gaudio, et. ministerium, quod. accepi a Domino 
Je-u, ut testificer evangelium grati: Dei. » Cur h:vc 
dicit? Ut illos semper paratos reddat ad pericula et 
occulia et manifesta; ita ul in omuibus Spiritui 


obtemperent. Ostendit autem se ad magna adduci. : 


Nisi quod Spiritus sanctus, inquil, per. civitates mihi 
Lestificatur, dicens. Ut ostendat 56 Iubentem abire, et 
nec vinculum aut necessitatem esse putes, Per civitates, 
dicit. Deinde subjicit : Non ita pretiosam facio ani- 
euam meam. ut consummare cursum sueum cum gaudio, 
εἰ ministerium verbi, quod accepi a Domino Jcau. Viden' 
non lamentantis esse verba, sed modeste agentis, ac 
docentis illos, et compatientis in iis qu:e fiebant? Non 
dixit, Angimur, sed ferre necesse est ; sed neque, 
Censeo. lloc item dicit, non sese extollens , sed illos 
docens, per priora quidem humilitatem, per h;ec 
vero fortitudinem et loquendi libertatem : ac si dice- 
ret : Non amo illam prz hac : pretiosius habeo con- 
summare cursum et testificari. Nec dixit, Priedicare, 
Docere ; sed quid ? Testificari evangelium gratie Dei. 
Quid molestius dicturus est : Mundus ego suma san- 


IN ACTA APOSTOLORUM. 1IIOMIL. XLIV. 


5910 


guine omnium : ideo praparat ct ostendit. nihil reli- 
quum esse. Quia igitur illis totum onus ct sarcinam 
impositurus erat, prius illorum animum emo;livit, 
dicens : 25. Nunc ecce ego acio , quod non ampliws vi. 
acbitis [aciem meam. Deinde subdidit : Mundus sum a 
sanguine omnium. Duplex est dolor, et quod faciem . 
cjus non essent visuri, et quod illi omnes. Non am» 
plivs, inquit, videbitis faciem. vam. tos omnes, per 
quos transivi predicans regnum. 96. Itaque jure. testi- 
ficor vobis, utpote nou ultra adfuturus, Quia mundus 
sum a sanguine omnium. 97. Non enim subterfugi, 
quominus annuntiarem. vobis omnem voluntatem. Dei. 
Vides, quomodo terret, ct laborantes illorum animas 
afflictasque atterit?. Bene, quia necessarium erat. 
Non enim subter[ugi, inquit, quominus anmintiarem 
vobis omnem voluntatem Dei. Ergo qui non dicit, reus 
est sanguinis; id est, cxedis. .Nihil hoc terribilius. 
Osteud;t eos, si non id fecerint, reos esse sanguinis. 
Et videlur quidem rationem reddere, illos. autem 
lerret. 28. Attendite. igitur vobis ct. universo gregi , in 
quo vos Spiritus sanclus posuit episcopos, ul pasceretis 
Ecclesiam Dei, quam acquisivit per proprium sanguinem. 
Vides? Duo przcepit. lBgitur neque alios corrigere 
solum liabet quidpiam lucri (Timeo cnim, inquit, ne 
aliis pre:dicaus, ipse reprobus efficiar [1. Cor. 9. 27]); 
neque sui solius curam liabere. Nam qui seipsum 
amat, qux: sua sunt tantum. querit, et similis est ei, 
qui talentum defudit. ILvc dicit, non quod pretiosior 
sit nostra salus quam gregis ; sed quia, si nobis ipsis 
attendamus, tunc et grex lucrum habet. [n quo vos 
Spiritus sanctus posuit episcopos, ul pasceretis Eccle- 
siam Dci. Vide quant necessitates. A Spiritu ordina» 
tionem habetis, inquit : id enim sibi vult illud, Po- 
suit. Una h:c cst. necessitas : deinde, Ut pascatis 
Ecclesiam. Dei. Ecce et secunda : et. tertia, Quam 
acquisivit sanguine suo, iuquit. Multum ostendit, dum 
dicit pretiosam rem ; nec de parvis rebus esse peri- 
culum, siquidem Dominus pro Ecclesia neque. sau- 
guini suo pepercit, nos autem fratrum salutem con- 
temnimus. Et ille quidem, ut inimicos reconciliaret , 
sanguinem effudit; tu. vero neque' amicos retinere 
potes. 29. Ego cnim scio hoc, quod ingredientur. post 
discessionem meam lupi graves. in vos, non parcentes 
gregi. Rursus alio. modo. illos versat, a futuris: ut 
quando alibi d:cit : Non est nobis lucta adversus san- 
quinem et carnem ( Ephes. 6. 19). Quia ingredieutur, 
inquit, post discessionem mcam lupi graves iu. vos. Du- 
plex malum : quod ipse non adsit, οἱ quod futerum 
sit ut alii instent. Cur ergo abis, si loc privvidisii ? 
Spiritus me trahit, inquit. 

9. Et vide, non simpliciter dixit, Lupi, scd addi 
dit, Graves, illorum vehementiam ΟἹ petulantiam sub- 
indicans; quodque gravius est, hos ex illis ip-is sur- 
recturos csse dicit : quod certe gravissimuin cst, cum 
civile excitatur bellum. Et recte dicit, Attendite, 
ostendens rem maxime curandam esse (Ecclesia nam- 
quc est), et inagnum periculum (sanguine enim illam 
redemit), ac multum duplexque bellum. Il:c ergo 
significavit, dieens : 50. Et ex vobis ipzis surgent viri 


M1 
loquentes pervers, ul abducant discipulos post se. 
beinde, quia admodum illos terruit, cum Lupos gra- 
ves dixit, et ex ipsis surrecturos esse qui loqueren- 
tur perversa : quasi quodam qu;erente, Quomodo e 
tur? et qux custodia. erit? adjicit : 32. Vigi ate, 
memores quod per triennium non ecssaeerum nocte die- 
que cum lacrymis monere wnumquemque vestrum, Vide 
quam insolita dicat : cum lacrymis, nocte dieque, 
unumquemque. Non enim si multos vidisset, eis pe- 
percissel, sed sciebat etiam pro mna anima omnia 
esse facienda, Sic ergo illos etiam conjunxit. Hoc 
vero significat : Satis sunt ea, quie feci ; per trien- 
nium maasi; confirmati sunt, sufficienter radices 
fixerunt. Cum lacrymis, inquit. Viden" lacrymas idco 
fundendas esse? IHl:wc et nos faciamus. Non dolet im- 
probus : dole tw ; forte et ipse dolebit. Ut eum videt 
eger medicum cibum sumentem, etiam ipse incita- 
tur : ita et hic erit; si te viderit lugentem, emollie- 
tur; bonus vir et mitis erit. Nesciens, inquit, que 
inihi eventura sint, Quid ergo? ideono abis? Minime ; 
sci probe scio, quod vincula et tribulationes me 
maneant. Quod tentationes mo exspectent, novi ; qua- 
les vero, nescio, id quod gravius erat. Ne putetis 
ergo me deplorantem ἔτος dicere ; non tam pretiosam 
habeo animam meam. Ut illorum animum excitel, 
hoc dicit; utque suadeat illis non modo non fugere, 
sed etiam fortiter ferre. ldeo rem illam vocat. cur- 
sim et ministerium, tum ut ex cursu splendorem 


ostendat, tum. ut ex ministerio oflicium. Minister 


sum, inquit; nihil plus habeo. Illos autera consolans, 
ue doleant, quod ipse male patiatur, ubi dixit se lizec 
cum gaudio sustinere, et fructum ostendit, tuuc quod 
molestum erat, inducit. lloc autem facit, ut ne aui- 
mam illorum obruat. Quodnam autem | illud est? Ft 
ex vobis ipsis exsurgent. viri loquentes: perversa. Quid 
ergo, dixerit quispiam, tantumne te ipsum putas, ut 
si abeas, nos moriamur? Non hoc dico, inquit, quod 
absentia mea id efficiat; sed quid? Jnsurgunt quidum 
ex vobis. Non dixit, Propter discessionem mcam ; 
sed, lost discessionem meam ; id cst, profectionem. 
Quamquam jam illud evenerat ; 51 autem eveuerat, 
multo magis postea eventurum erat. Il:ec causa se- 
quitur, Ut abducant discipulos post se. ltaque propter 
nihil aliud h:ereses sunt, quam propter hoc. Post 
sequitur consolatio : Quam acquisivit, inquit, per pro- 
prium sanguinem. Si proprio sanguine acquisivit, prze- 
valebit certe. Nocte et die non cessavi, inquit, cum ἰα- 
crymnis monens. πὸ nobis jure dicantur ; videturque 
proprie sermo doctores spectare, est autem et disci- 
pulis communis. Ad quid enim ego loquor, monco, 
lacrymor die ac noete, si discipulus non obtemperat ? 
Ne putet enim quis id satis esse ad defensionem, quod 
sit discipulus, licet non cedat; ideo pos'quaimn dixit, 
Testificor, yergit, Non enim subter(ugi quomiuus an- 
nuntierem vobis. lcgitur hoc solunr doctoris est, an- 
nuntiare, prxdicare, docere, non subterfagcre, nocte 
et dio annuntiare : eum autem his peractis, uit.il plus 


! [ilud, cum lacrymis, in uno deest. 


S. JOANNIS CTI YSOSTOMI ARCIIEP. CONSTANTINOP. 


813 


*gitur, scitis quid reliquum sit. Deinde alia sequitur 
defensio : Durus sum a sanguine omnium. Nc putetis 
vero hzc nobis tantum dici ; nam vos etiam hic sermo 
sp£etat, uL dictisattendatis, ut ne a concione recedatis. 

Contra theatrales ludos et contra juramenta. — Quid 
faciam? Ecce quotidie clamando dirumpor : Absce- 
dite a theatris ; et multi nos irrident : abstinete a ju- 
ramentis, ab avaritia : innumera monemus, et nemo 
audit. At noctu hoc non ago? Vellem etíam noctu 
hoc facere, et ad mensas vestras, si quidem liceret, 
οἱ dum a plurimis divisim detinear adesse, ct vos al- 
loqui; sed si, cum vel semel in hebdomada vos vo- 
camus, segnes estis, οἱ alii quidem non venitis, alii 
vero niliil lucri referentes abitis : quid non faceretix, . 
si frequentius hoc ageremus ? Quid faciemus ? Multi, 
ut bene novi, nos irrident, quod de iisdem semper 
sermonem habeamus: ita sumus in fastidio. Hujus 
antem rei non nos in causa sumus, sed auditores. 
Nam qui bene agit, semper gaudet eadem ipsa au- 
diens, ac si laudes suas audiret : qui vero non vu't 
recte agere, molestia se impeti putat , et si bis solum 
audiat, szepius audisse sibi videtur. Mundus sum, in- 
quit, a sanguine omirium. 

4. lloc. dicere Paulo competebat; nos autem iid 
proferre non audemus, quod multorum nobis conscii 
simus. llle quippe qui semper vigilabat et adstaba!, 
qui omnia pro salute discipulorum sustinebat, id 
congruenter dicere poterat; nos autem illud Moysis 
dicemus : /ratus est mihi Dominus propter vos, quia in 
multa peccata adducitis. etiam nos (Deut. 5. 26). Cum 
autem animo deficimus videntes vos nihil proficerc, 
annon major pars virium nostrarum concidit? Quid 
enim, 40.250, factum est? Ecce per gratiam Dei uos 
quoque triennium jam habemus (a), non quidem 
nocte et die hortantes, sed post tres spe dies, ali- 
quando post. septem hoc facientes. Quid amplius fs- 
cium est? Objurgamus, jncrepamus , laerymamur, 
dolemus, etsi non palam, at in corde. Illz: autem la- 
crym:e his multo leviores sunt; ille namque aliquam 
dolentibus afferunt consolationem ; h:» vero dolorem ^ 
augent et constringunt. Sic quando quis iu moerore 
degit, nec potest dolorem efferre, ne vidcatur vanam 
gloriam appetere, majora patitur, quam si illum cf- 
ferret. Nisi quis me putaret auram superfluam €a- 
ptare, quotidie me videres fontes lacrymarum etuit- 
lere : harum vero conscie sunt domuncula et so'i- 
tudo. Credite namque mihi, de salute mca desperavi, 
ct dum vestra lugeo, non vacat mala mea plangere : 
sic vos mihi omuia estis. Si sentiam vos in virtue 
augeri, prz? voluptate mala. mca non sentio; sin ni- 
hil proficere videam, prz: moerore rursum mca missa 
facio : letus quidem de bonis vestis, licet tille malis 
onustus ; mosstus de tristibus, qua vobis accidunt, 
etsi innimera essent przeclare gesta. iili. Qu;e Spes 
enim doctori, grege corrupto ? qualis vita, qualis ex- 
spectatio? cum qua fiducia stabit ante Deum? quid 
dicet? Ponamus enim ipsum non reprehendi, neque 


(a) Per triennium prxdicavit Chrysostomus, 


δι, 


ἐστι), χαὶ ὅτι μέγας ὃ χίνδυνος (αἵματι γὰρ αὑτὴν 
ἐλυτρώσατο), xal ὅτι πολὺς ὁ πόλεμος χαὶ διπλοῦς. 
Ταῦτα τοίνυν ἐδήλωσεν, εἰπών" Καὶ ἐξ ὑμῶν αὐτῶν 
ἀγαστήσονται ἄνδρες «λαλοῦντες διεστραμμένα, 
tov ἀποσπᾷν τοὺς μαθητὰς ὀπίσω αὑτῶν. Εἶτα ἕπει- 
δὴ σφόδρα αὐτοὺς ἐφόδησε τῷ εἰπεῖν Αύχους βαρεῖς, 
καὶ ἐξ αὐτῶν ἀναστῆναι τοὺς τὰ διεστραμμένα λαλοῦν- 
τας, ὥσπερ ὑπό τινος διαπορηθεὶς, πῶς οὖν ; εἰπόντος, 
xai τίς ἔσται φυλαχή ; ἐπάγει, λέγων. Γρηγορεῖξδ, 
μνημονδύογτες, ὅτε τριετίαν νύχτα xal ἡμέραν οὐχ 
ἐπαυσάμην μετὰ δαχρύων νουθετῶν ἕνα [554] éxa- 
στον. "Opa πόσαι ὑπερθολαί- μετὰ δαχρύων 8, xaX νύχτα 
χαὶ ἡμέραν, καὶ ἕνα ἔχαστον. Οὐ γὰρ εἰ πολλοὺς εἶδε, τότε 
ἐφείδετο, ἀλλ᾽ ἤδει χαὶ ὑπὲρ μιᾶς ψυχῆς πάντα ποιεῖν. 
Οὕτω γοῦν αὐτοὺς χαὶ συνεχρότησεν. Ὃ δὲ λέγει, τοῦτό 
ἐστιν" 'Apxel. τὰ παρ᾽ ἐμοῦ" τριετίαν ἔμεινα, ἱκανῶς 
ἐστερεώθησαν, ἱχανῶς ἐῤῥιζώθησαν. Μετὰ δαχρύων, 
φησίν. Ὁρᾷς ὅτι τὰ δάχρυα διὰ τοῦτο; Ταῦτα ποιῶμεν 
καὶ ἡμεῖς. Οὐχ ἀλγεῖ ὁ κακός " ἄλγησον σὺ, ἴσως ἀλγή- 
σει χἀχεῖνος. Καθάπερ ὅταν ἴδῃ ὁ χάμνων τὸν ἰατρὸν 
λαμδάνοντα σιτίου, xal αὐτὸς προτρέπεται " οὕτω δὴ 
χαὶ ἐνταῦθα ἔσται" ἂν ἴδῃ σε ὀδυρόμενον, μαλα- 
χθήσεται, χρηστὸς ἀνὴρ καὶ πρᾶος γενήσεται. Οὐχ εἰδὼς, 
φησὶ͵ τὰ συναντήσοντά μοι. Τί οὖν; διὰ τοῦτο ἀπέρχῃ; 
Οὐδαμῶς - ἀλλὰ xal σφόδρα γινώσχω, ὅτι δεσμὰ xal 
θλίψεις με μένουσιν. Ὅτι μὲν οὖν πειρασμοὶ ἐχδέχονταί 
με, οἶδα, ὁποῖοι δὲ, οὐκ οἶδα * ὅπερ fjv χαλεπώτερον. Μὴ 
τοίνυν νομίσητέ μὲ ἀποδυρόμενον ταῦτα λέγειν" οὐχ 
ἔχω τιμίαν τὴν ἐμαυτοῦ ψυχήν. Ἵνα ἀναστήσῃ αὐτῶν 
τὴν διάνοιαν, ταῦτά φησι, χαὶ πείσῃ μὴ μόνον μὴ φεύ- 
γεῖν, ἀλλὰ xal γενναίως φέρειν. Διὰ τοῦτο δρόμον χαὶ 
διαχονίαν τὸ πρᾶγμα χαλεῖ" τὸ μὲν, δειχνὺς τὸ λαμπρὸν 
ἀπὸ τοῦ δρόμου, τὸ δὲ, τὸ ὀφειλόμενον ἀπὸ τῆς διαχο- 
νίας. Διάχονός εἶμι, φησίν * οὐδὲν πλέον ἔχω. Παραμυ- 
θησάμενος δὲ αὐτοὺς, ἵνα μὴ ἀλγῶσιν ἐφ᾽ οἷς πάσχει 
χαχῶς, καὶ εἰπὼν, ὅτι μετὰ χαρᾶς ταῦτα ὑπομένει, καὶ 
τὸν χαρπὸν δείξας, τότε τὸ λυπηρὸν ἐπάγει. Τοῦτο δὲ 
ποιεῖ, ἵνα μη χαταχώσῃ αὐτῶν τὴν διάνοιαν. Ποῖον δὲ 
ποὔτό ἐστι; Τὸ, Καὶ ἐξ ὑμῶν αὑτῶν ἀναστήσονται 
ἄνδρες λαλοῦντες διεστραμμένα. Τί οὖν, εἴποι τις 
ἂν, τοσοῦτον σαυτὸν ἡγῇ, xaX, ἂν ἀπέλθῃς, ἀποθνήσχο- 
μεν: Οὐ τοῦτο λέγω, φησὶν, ὅτι dj ἐμὴ ἀπουσία τοῦτο 
ποιεῖ" ἀλλὰ τί; Ὅτι ἐπαναστήσονταί τινες ὑμῖν. Οὐχ 
εἶπε, Διὰ τὴν ἄφιξίν μου" ἀλλὰ, Μετὰ τὴν ἄςριξίν μου" 
πουτέστι, τὴν ἀποδημίαν" χαίτοι χαὶ ἤδη γέγονε τοῦτο᾽ 
εἰ δὲ γέγονε, πολλῷ μᾶλλον μετὰ ταῦτα γενήσεται. 
Εἶτα xa ἢ αἰτία, Τοῦ ἁποσπᾷν» τοὺς μαθητὰς ἐπίσω 
αὐτῶν. Ὥστε δι᾽ οὐδὲν ἕτερον αἱ αἱρέσεις, ἣ διὰ τοῦτο. 
Εἴτα καὶ παραμυθία- Ἣν περιδποιήσατο, φησὶ, διὰ 
tov ἰδίου αἵματος. El δὲ τῷ ἰδίῳ αἴματι περιεποιήσατο, 
προστήσεται πάντως. Νύχτα, φησὶ, χαὶ ἡμέραν οὐκ 
ἐπαυσάμην μετὰ δαχρύων νουθετῶν. Ταῦτα πρὸς 
ἡμᾶς εἰχότως ἂν λέγοιτο᾽ xa δοχεῖ μὲν εἶναι ἰδιχῶς b 
πρὸς τοὺς διδασχάλους ὁ λόγος, ἔστι δὲ χοινὸς χαὶ πρὸς 
τοὺς μαθητάς. Τί γὰρ, ἂν ἐγὼ μὲν λέγω καὶ παρακαλῶ 
xal δαχρύω νύχτα xal ἡμέραν, ὁ δὲ μαθητὴς μὴ πεί- 
θηται; Ἵνα γὰρ μὴ νομίτῃ τις τοῦτο ἀρχεῖν εἰς ἀπολο- 
γίαν, τὸ εἶναι μαθητὴν, χαὶ μὴ ὑπείχειν, διὰ τοῦτο, 
Διαμαρτύρομαι, εἰπὼν, ἐπήγαγεν" Οὐ γὰρ ὑπεστειλάμην 
τοῦ μὴ ἀναγγεῖλαι ὑμῖν. "Apa τοῦτο διδασχάλου μόνον, 
ἀναγγεῖλαι, χηρῦξαι, διδάξαι, μὴ ὑποστείλασθαι, νύχτα 
xa ἡμέραν παραχαλεῖν" [335] ὅταν δὲ τούτων γινομένων 


* Μετὰ δαχρούων deest in uno b Alius,t& 


PaTROL. ΚΝ. LY. 


IN ACTA APOSTOLORUM. IIOMIL. XLIV. 


$12 


μηδὲν πλέον γένηται, ἴστε τὸ λειπόμενον. Εἶτα χαὶ ἐτέ- 
ρα ἀπολογία * ὅτι Καθαρὸς ἐγὼ ἀπὸ τοῦ αἴματος πάντων. 
Μὴ δὴ νομίσητε πρὸς ἡμᾶς ταῦτα λέγεσθαι μόνον *. χαὶ 
γὰρ καὶ πρὸς ὑμᾶς ὁ λόγος οὗτός ἐστιν, ὥστε προσ - 
ἔχειν τοῖς λεγομένοις, ὥστε μὴ ἀποπηδᾷν τῆς ἀχρο- 
άσεως. 

Τί ποιήσω; Ἰδοὺ χαθ᾽ ἐχάστην ἡμέραν διαῤῥήγνυμαι 
βοῶν" ἀπόστητε τῶν θεάτρων χαὶ πολλοὶ γελῶσιν 
ἡμᾶς " ἀπόστητε τοῦ ὀμνύειν, τοῦ πλεονεχτεῖν" μυρία 
παραινοῦμεν, xal οὐδεὶς ὁ ἀχούων. ᾿Αλλ᾽ ἐν νυχτὶ οὐ 
διαλέγομαι; "E6ou)ópmy χαὶ ἐν νυχτὶ τοῦτο τοοιεῖν, xal 
ἐν ταῖς τραπέζαις ταῖς ὑμετέραις, εἴ γε ἐνῇ" xaX εἰς 
μυρία σχιαθέντα παραγίνεσθαι ὑμῖν χαὶ διαλέγεσθαι" 
ἀλλ' εἰ τῆς ἑέδομάδος ἅπαξ χαλοῦμεν ὑμᾶς, xaX ὀχνεῖτε, 
καὶ οἱ μὲν οὐδὲ παραγίνεσθε, οἱ δὲ παραγινόμενοι οὐδὲν 
πλέον χερδάναντες ἄπιτε" τί οὐχ ἂν ἐποιήσατε, εἰ συν- 
ἐχῶς τοῦτο ἐπράττομεν ; Τί ποιήσομεν ; Πολλοὶ οἵδ᾽ ὅτι 
καὶ διασύρουσιν» ἡμᾶς, διὰ τὸ περὶ τῶν αὐτῶν ἀεὶ διαλέ- 
γεσθαι" οὕτω γεγόναμεν προσχορεῖς. Αἵτιοι δὲ τούτον 
οὐχ ὑμεῖς, ἀλλ᾽ αὐτοὶ οἱ ἀχούοντες. Ὁ μὲν γὰρ κατορ- 
θῶν, ἀεὶ χαίρει τὰ αὐτὰ ἀχούων, ὥσπερ ἐγχωμίων αὐτοῦ 
λεγομένων’ ὁ δὲ μὴ βουλόμενος χατορθοῦν, καὶ ἐν- 
οχλεῖσθαι δοχεΐῖ, χἂν δεύτερον ἀχούσῃ μόνον, πολλάχις 
δοχεῖ ἀχούειν. Καθαρὸς ἐγὼ ἀπὸ τοῦ αἵματος πάγ- 
των, φησ. — 

δ΄. Τοῦτο Παύλῳ μὲν ἥρμοττεν εἰπεῖν͵ ἡμεῖς δὲ οὐ τολμῶ- 
μὲν τοῦτο εἰπεῖν, μυρία συνειδότες ἑαυτοῖς. Διόπερ 
ἐχείνῳ τῷ διαπαντὸς ἀγρυπνοῦντι xa ἐφεστῶτι, τῷ 
πάντα ὑπὲρ τῆς σωτηρίας τῶν μαθητενομένων ὑπομέ- 
νοντι, ἥρμοττε λέγειν ἡμεῖς δὲ τὸ Μωσέως ἐροῦμεν, δει 
'"üpríc0n μοι Κύριος δι' ὑμᾶς, ὅτι εἷς πο.1.1ὰ dyap- 
τήματα προάγετε xal ἡμᾶς. “Ὅταν γὰρ ἀθυμῶμεν 
ὁρῶντες ὑμᾶς οὐ προχόπτοντας, οὐ τὸ πλέον ἡμῖν τῆς 
ἰσχύος καταπίπτει; Τί γὰρ, εἰπέ μοι, γέγονεν ; Ἰδοὺ τῇ 
χάριτι τοῦ Θεοῦ χαὶ ἡμεῖς λοιπὸν τριετίαν ἔχομεν, νύ- 
χτα μὲν xai ἡμέραν οὐ παραᾳχαλαῦντες, διὰ τριῶν δὲ 
πολλάχις ἡμερῶν ἣ 6v ἑπτὰ τοῦτο ποιοῦντες. Τί γέγονε 
πλέον; Ἐγχαλυῦμεν, ἐπιτιμῶμεν, δαχρύομεν, ὀδυνώ- 
μεθα, εἰ xal μὴ φανερῶς, ἀλλὰ χατὰ χαρδίαν. Ἐχεῖνα 
δὲ πολὺ τούτων τὰ δάχρυα χουφότερα" ταῦτα μὲν γὰρ 
φέρει τινὰ τοῖς ἀθυμοῦσι παραμυθίαν, ἐχεῖνα δὲ αὐτὴν 
ἐπιτείνει καὶ συσφίγγει. Οὕτω καὶ ὅταν * ἐν ἀθυμίᾳ τις 
T. καὶ μὴ δύνηται ἐξενεγχεῖν τὴν ἀλγηδόνα, ὥστε μὴ 
δόξαι χενόδοξος εἶναι, μείζονα ἄρα πάσχει, ἣ ἂν ταύτην 
ἐξήνεγχεν. Εἰ μή μέ τις ἔχρινε φιλοτιμίας περιττῆς, εἷ- 
δες ἂν xa0' ἐχάστην ἡμέραν πηγὰς δαχρύων ἀφιέντα - 
ταύτας δέ μοι σύνοιδεν ὁ οἰχίσχος xat 1j ἐρημία. Πιστεύ- 
σατε γάρ μοι, τῆς μὲν ἐμαυτοῦ σωτηρίας ἀπέγνων, τὰ 
δὲ ὑμέτερᾳ θρηνῶν, οὐδὲ σχολὴν ἔχω τὰ ἐμαυτοῦ κακὰ 
πενθεῖν" οὕτω μοι πάντα ὑμεῖς ἐστε. Κἂν αἴσθωμαι 
ἐπιδιδόντας ὑμᾶς, οὐχ αἰσθάνομαι τῶν ἐμαυτοῦ χαχῶν 
ὑπὸ τῆς ἡδονῆς " x&v ἴδω μὴ ἐπιδιδόντας, ὑπὸ τῆς ἀθυ- 
μίας πάλιν παραπέμπομαι τὰ ἐμά φαιδρὸς μὲν ὧν ἐπὶ 
τοῖς ὑμετέροις ἀγαθοῖς, 556] χἂν μυρία ἔχω δεινὰ, σχυ- 


. θρωπὸς δὲ ἐπὶ τοῖς ὑμετέροις λυπηροῖς, χἂν μυρία μοι 


χατορθώματα ἧ. Τίς γὰρ ἐλπὶς διδασκάλῳ, τοῦ ποιμνίου 
διεφθαρμένου ; ποία ζωὴ, ποία προσδοχία d; μετὰ ποίας 
στήσεται παῤῥησίας πρὸς τὸν Θεόν; τί ἐρεῖ; Θῶμεν 
γὰρ, ὅτι οὐδὲ ἐγχαλεῖται, οὐδὲ δίδωσι δίχην, ἀλλ᾽ ἔστι 
χαθαρὸς ἀπὸ τοῦ αἴματος πάντων χαὶ οὕτως ἀνίατα 
πείσεται " ἐπεὶ xal πατέρες ὑπὲρ παίδων οὐ μέλλοντες 
ἐγχαλεῖσθαι, ὅμως ἀλγοῦσι xat δάχνονται. 


* [dem, σνυσφίγγει. "Ex τῶν. ἃ Mex 


δοχία, perperam. 


415 


Καὶ οὐδὲν αὐτοὺς τοῦτο, φησὶν, ὠφελεῖ οὐδὲ ποοῖστα- 
τα", ὅτι αὐτοὶ ἀγρυπνοῦδιν ὑπὲρ τῶν ψυχῶν fuv; 
'AXX' ἀγρυπνοῦσιν ὡς λόγον ἀποδώσοντες " χαὶ δοχεΐῖ μέν 
τισι τοῦτο εἶναι οδερὸν, ἐμοὶ δὲ οὐδεὶς τούτον λόγος 
μετὰ τὴν ὑμετέραν ἀπώλειαν. "Av τε γὰρ δῶ λόγον, ἄν 
τε μὴ δῶ, οὐδέν μοι τὸ ὄφελος. Γένοιτο σωθῆναι ὑμᾶς, 
χαὶ δοῦναι λόγον ἐμὲ δι' ὑμᾶς " ὑμᾶς; σωθῆναι, χαὶ ἐμὲ 
ἐγχσλεῖσθαι ὡς μὴ πληρώσαντα τὰ παρ᾽ ἐμαυτοῦ. OU 
γὰρ τοῦ δι᾽ ἐμοῦ σωθῆναι ὑμᾶς φροντίζω, ἀλλὰ τοῦ σω- 
θῆναι μόνον δι᾽ ὁτουδήποτε. Οὐχ ἴστε τὴν τυραννίδα τῶν 
ὠδινῶν τῶν πνευματιχῶν, πῶς μυριάχις ἕλοιτο ἂν χατα- 
χοπῆνα! ὁ τοῦτον τὸν τόχον ὠδίνων, ἣ τῶν τεχθέντων ἕνα 
ἀπολλύμενον ἰδεῖν καὶ διεφθαρμένον ; Πόθεν ὑμᾶς πεί- 
cope; ἑτέρωθεν μὲν οὐδαμόθεν, ἀπὸ δὲ τῶν γινομένων 
τὰ xa0' ὑμᾶς πάντα ἀπολυσόμεθα. Δυνάμεθα xaX ἡμεῖς 
λέγειν, ὅτι οὐδὲν ὑπεστειλάμεθα * ἀλλ᾽ ὅμως ἀλγοῦμεν " 
χαὶ ὅτ: ἀλγοῦμεν, δῆλον ἐξ ὧν μυρία χατασχευάζομεν, 
xai μηχανώμεθα. Καίΐτοι γε ἑνὴν πρὸς ὑμᾶς αὐτοὺς εἰ- 
πεῖν" Τί μοι μέλει; ἐγὼ τὸ ἐμαυτοῦ πεποίηχα, ἐγὼ 
xaÜapóc εἶμι ἀπὸ τοῦ αἵματος " ἀλλ᾽ οὐχ ἀρχεῖ τοῦτο εἰς 
παραμυθίαν. EU γε ἐνῆν τὴν χαρδίαν ἡμῶν ἀναῤῥῆξαι 
χαὶ ἐπιδεῖξαι 8, εἴδετε ἂν μετὰ πολλῆς ἕνδον ὄντας τῆς 
εὐρυχωρίας πάντας ὑμᾶς, καὶ γυναῖχας καὶ παῖδας xal 
ἄνδρας" τοιαύτη γὰρ ἡ τῆς ἀγάπης δύναμις, τοῦ οὐρανοῦ 
εὐρυχωτέραν ποιεῖ τὴν ψυχήν. Χωρήσατε ἡμᾶς, ἔλεγεν 
ὁ Παῦλος " οὐδέγα ἠδιχήσαμεν, οὐ στεγοχωρεῖσθε ὃν 

* Unus, ἀναῤῥῆξαι πάντας ἡμᾶς καὶ ἐπιδεῖβαι. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


514 


ἡμῖν. Τοῦτο λέγομεν νῦν xal ἡμεῖς " Χωρήσατε ἡμᾶς. 
Πᾶσαν τὴν Κόρινθον εἶχεν ἐχεῖνος ἐν τῇ καρδίᾳ ἑαυτοῦ, 
xai ἔλεγε" Πιλατύγθητε καὶ ὑμεῖς" ob στενοχω- 
ρεῖσθε. ᾿Αλλ᾽ αὐτὸς οὐχ ἂν ἔχοιμι τοῦτο λέγειν“ εὖ γὰρ 
οἶδα, ὅτι χαὶ ὑμεῖς ἡμᾶς ἀγαπᾶτε χαὶ χιυρεῖτε. ᾿Αλλὰ τί 
τὸ χέρδος ἣ τῆς ἐμῆς ἀγάπης ἣ τῆς ὑμῶν, ὅταν τὸ χατὰ 
Θεὸν ἡμῖν μὴ προχωρῇ ; Μείζονος ἀθυμίας ὑπόθεσις, 
πλείονος λύμης ἀφορμή. Οὐδὲν ἔχω ἐγχαλεῖν ὑμῖν" 
Μαρτυρῶ γὰρ ὑμῖν, ὅτι, εἰ δυνατὸν, τοὺς ὀφθα. μοὺς 
ὑμῶν ἐξορύξαντες ἂν ἐδώχατέ μοι. ἹἹμειρόμεθα οὐ 
μόνον τὸ Εὐαγγέλιον, ἀλλὰ χαὶ τὰς ἑαυτῶν ψυχὰς δοῦναι 
ὑμῖν. Φιλούμεθα χαὶ φιλοῦμεν" ἀλλ᾽ οὐ τοῦτό ἐστι τὸ 
ζητούμενον. Φιλήσωμεν οὖν τὸν Χριστὸν Ὁ πρῶτον᾽ 
πρώτη γὰρ ἐντολὴ, ᾿Αγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν 
σου" δευτέρα δὲ ὁμοία αὐτῆς, Καὶ τὸν xAnclor cov 
ὡς σεαυτόν. Τὴν δευτέραν ἔχομεν, τῆς πρώτης ἡμῖν 
δεῖ’ τῆς πρώτης δεῖ μετὰ πολλῆς τῆς ὑπερθολῆῇς xol 
ἐμοὶ καὶ ὑμῖν. “ἔχομεν αὐτὴν, ἀλλ᾽ οὐχ ὡς χρῆ. Φιλή- 
σωμεν αὑτόν * ἴστε πόσος ἀπόχειται μισθὸς τοῖς φιλῆ- 
σασι τὸν Χριττόν' φιλήσωμεν αὐτὸν θερμότητι ψυχῆς, ἵνα, 
τῆς παρ᾽ αὐτοῦ εὐνοίας ἀπολαύοντες, διαφύγωμεν [557] 
τὸν χλύδωνα τοῦ παρόντος βίου, χαὶ τῶν ἐπηγγελμένων 
ἀγαθῶν τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτὸν ἐπιτυχεῖν χαταξιωθῶμεν, 
χάριτι xa φιλανθρωπίᾳ τοῦ μονογενοῦς αὐτοῦ Παιδὸς, 
μεθ' οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, χράτος, 
τιμὴ, νῦν καὶ ἀεὶ, χαὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾿Α μήν. 
b Alii, ζητούμενον. ᾿Αλλὰ τὸν Χριστὸν φιλήσωμεν. 





OMIAIA ΜΕ’. | 
Kai τανῦν παρατίθεμαι ^ ὑμᾶς, dógAgol, tQ Θεῷ xal πάντων, ἀλλὰ τῶν ἀσθενῶν. Μγημονεύειν τε τὸν Adryor 


τῷ «λόγῳ τῆς χάριτος αὐτοῦ, τῷ δυναμένῳ ἐποι- 

κοδομῆσαι, καὶ δοῦναι κληρονομίαν ὑμῖν ἐν πᾶσι 

τοῖς ἡγιασμένοις. 

a'. Ὅπερ ἐπιστέλλων ποιεῖ, τοῦτο χαὶ συμδουλεύων * 
ἀπὸ παραινέσεως εἰς εὐχὴν τελευτᾷ. Ἐπειδὴ γὰρ αὐτοὺς 
σφόδρα ἑἐφόδησε, λέγων, ὅτε Αύχοι βαρεῖς εἰς ὑμᾶς 
εἰσελεύσονται " ἵνα μὴ καταπλήξῃ τῇ διανοίᾳ χαὶ ἀπο- 
λέσῃ, 6pa τὴν παραμυθίαν. Καὶ τανῦν, φησίν. Οὕτως 
εἶπε. δηλῶν διὰ τούτου, ὅτι ὥσπερ ἀεὶ. Παρατίθεμαι 
ὑμῶς, ἀδειῖφροὶ, τῷ Θεῷ xal τῷ Aóq« τῆς χάριτος 
αὐτοῦ " τοντέστι, τῇ χάριτι αὐτοῦ. Kal χαλῶς οὕτο;ς, 
εἶπεν" οἷδε γὰρ, ὅτι dj χάρις σώζει. Συνεχῶς αὐτοὺς 
ἀναμιμνήῆσχει τῆς χάριτος, σπουδαιοτέρους ποιῶν ὡς 
ὁφειλέτας, χαὶ πείθων θαῤῥεῖν. Τῷ δυναμένῳ ὑμᾶς 
ἐποικοδομῆσαι. Οὐχ εἶπεν, Οἰχοδομῆσαι, ἀλλ᾽, Ἐ ποι- 
κοδομῆσαι, δεικνὺς ὅτι ἤδη ᾧχοδομήέθησαν, Εἶτα τῆς 
ἐλπίδος ἀνέμνησε τῆς μελλούσης, εἰπών * Καὶ δοῦναι 
ὑμῖν κληρονομίαν ἐν πᾶσι τοῖς ἡγιασμένοις. Elza 
πάλιν παραίνεσις * "Apyvpíiov, φησὶν, ἣ χρυσίου 1) 
ἱματισμοῦ οὐδενὸς ἐπεθύμησα. Τὴν ῥίζαν ἀναιρεῖ 
των χαχῶν, τὴν φιλαργυρίαν. ᾿Αργυρίου, φησὶν, ἣ 
χρυσίου. Οὐχ εἶπεν, Οὐχ ἔλαδον " ἀλλ᾽, Οὐδὲ ἐπεθύ- 
μησα. Obzo μέγα τοῦτο, τὸ δὲ μετὰ τοῦτο μέγα. 
Ὑμεῖς ἐπίστασθε, ὅτι ταῖς χρείαις μου καὶ τοῖς 
οὖσι μετ᾽ ἐμοῦ ὑπηρέτησαν αἱ χεῖρες αὗται. Πάντα 
ὑπέδειξα ὑμῖν. ὅτι οὕτω χοπιῶντας δεῖ ἀντιιαμθά- 
γεσθαι τῶν ἀσθενούντων. "Opa αὑτὸν τῷ ἔργῳ χε- 
χρημένον, καὶ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ χοπιῶντα. Ταῖς χρεέαες 
μου καὶ τοῖς οὖσι μετ᾽ ἐμοῦ ὑπηρέτησαν αἱ χεῖρες 
αὗται. οῦτο ἐντρεπτιχῶς. Καὶ ópa, πῶς ἀξίως. Οὐ 
vào εἶπε Χρημάτων b γενέσθαι χρείττους * ἀλλὰ τί ; 
᾿Αγ»τιϊαμθδάνεσθαε τῶν ἀσθεγούντων. Οὐχ ἁπλῶς 


τοῦ Κυρίου, ὃν εἶπε, ὅτι Μακάριόν ἔστι μᾶλλον δι- 
δόναι f) λαμδάγειν. Ἵνα μὴ τις νομίσῃ πρὸς ἐχείνους 
εἰρῆσθαι, χαὶ τύπον διδόναι αὐτὸν, ὅπερ ἀλλαχοῦ φησι, 
Τύπον διδόντες ὑμῖν, ἐπήγαγε τὴν ἀπόφασιν τοῦ Χρι- 
στοῦ, λέγοντος * Μαχάριόν ἐστι διδόναι μᾶ.λ.1ον 3 
Japu6dvsw. Ἐπηύξατο αὐτοῖς παραινῶν * δείχνυσιν 

αὑτὸ χαὶ ἔργῳ. Καὶ ταῦτα εἰπὼν, θεὶς τὰ γόνατα 

αὐτοῦ σὺν πᾶσιν αὑτοῖς, προσηύξατο " οὐχ ἁπλῶς, 

ἀλλὰ μετὰ πολλῆς τῆς χατανύξεως. Πολλὴ ἡ παράχλη- 

σις " καὶ τῷ εἰπεῖν δὲ, Παρατίθεμαι ὑμᾶς τῷ Κυρίῳ, 
«αραχαλεῖ, ᾿Εγένετο δὲ κλαυθμὸς ἱχανὸς πάντων, 
καὶ ἐπιπεσόντες ἐπὶ τὸν τράχηλον τοῦ Ilaólov, 
[558] χατεφίλουν αὐτὸν, ὀδυνώμενοι, μάλιστα ἐπὶ τῷ 
«λόγῳ ᾧ εἰρήχδι, ὅτι οὐκέτι μέλλουσι τὸ πρόσωπον 
αὐτοῦ θεωρεῖν. Ὠροέπεμ-τον δὲ αὑτὸν εἰς τὸ zJotor. 
Εἶπεν, ὅτι Εἰσελεύσονται 1ύχοι βαρεῖς " εἶπεν, ὅτι 
Καθαρὸς ἐγὼ ἀπὸ τοῦ αἵματος πάντων " ταῦτα ἐχά- 
τερα φοδερὰ xai ἱχανὰ λυπῆσαι * μάλιστα δὲ πλέον 
πάντων τοῦτο αὐτοὺς ὠδίνησε, τὸ μηχέτι ὁρᾷν ἀχοῦσαι 
αὑτόν * καὶ τοῦτο ἐποίει τὸν πόλεμον χαλεπόν. Προέ- 
aeuxov δὲ, φησὶν, αὐτὸν εἰς τὸ πλοῖον. Οὕτως ἐφί- 
λουν αὐτὸν, οὕτω διέχειντο περὶ αὐτόν. Ὡς δὲ ἐγένετο 
ἀναχθῆναι ἡμᾶς ἁποσπασθέντας ἀπ᾽ αὐτῶν, εὐθυ- 


, δρομήσαγτες ἤλθομεν εἰς τὴν Κῶν, τῇ δὲ δξῆς εἰς 


Ῥόδον, κἀχεῖθεν slc Πάταρα. Καὶ εὑρόντες πιλοῖον 
διαπερῶν εἰς Φοιγνίχην, ἐπιθάντες ἀγήχθημεν. ᾿Ανα- 
φανέντες δὲ τὴν Κύπρον, καὶ καταλιπόντες αὐτὴν 
εὐώνυμον, ἐπιλέομεν εἰς Συρίαν, καὶ κατήχθημεν 
εἰς Τύρον. “Ὅρα, ἦλθεν εἰς Λυχίαν, καὶ διαπερῶν εἰς 
Φοινίχην, τὴν Κύπρον ἀφεὶς, εἰς Τύρον κατέπλευσεν * 
ἐχεῖσε γὰρ ἦν τὸ πλοῖον ἀποφορτιζόμενον τὸν γόμον. 
Τοῦτο αἰτία τοῦ ἀπελθεῖν εἰς Τύρον. Καὶ sópdrrec μα- 


8 Upus, παρατίθημι. b Alii, ἀξίως αὐτῶν οὐκ εἶπε χρημάτων. . θητὰς ἐπεμείγαμεν πρὸς αὐτους ἡμέρας ἑπτά " ol- 


813 


poenas dare, sed esse mundum a sanguine omnium : 
ita quoque incurabilia patietur : quia licet patres pro 
(iliis non incusandi sint, tamen doleut et cruciantur. 

Quam curet. Chrysostomus gregis salutem, — Ni- 
hilne, inquies, ipsis prodest vel patrocinatur, quod 
ipsi vigilent pro animabus nostris? Sed vigilant ut 
rationem reddituri (Hebr. 45. 17) : quod quibusdam 
videtur esse terribile ; mihi autem hoc cur:e noi est, 
si vos pereatis. Dem, non dem rationem de vobis, 
nihil mihi utile est. Utinam vobis salutem uacitis, 
dem ego de vobis rationem , et accuser, quod 
officium meum non impleverim. Non enim ita 
curo, ut. per me vos servemini, ut curo , ut a quo- 
vis servemini. Non nostis spiritualium partuum 
tyrannidem, quomodo is, qui ita parturit, millies in 
frusta concidi peroptat, potius quam unum ex genitis 
perire vel corrumpi videat? Undenam id vobis per- 
suadebimus ? Non alio modo, quam ex iis, qu:e vobis 
contingunt, absolvemur. Possumus et nos diccre, nos 
nihil subterfugisse; attamen dolemus : et quod dolea- 
mus hinc palam est, quod tanta paremus et excogite- 
mus. Quamquam potuissemus vobis dicere : Quid mihi 
cure est? ego quod meum erat feci; ego mundus 
sum a sanguine : at hoc non sufficit ad consolatio. 
nem. Si posset cor nostrum discindi et patere, vide- 
retis vos omnes illic esse in magna latitudine, mu- 
lieres, filios, viros : tanta quippe est caritatis virtus, 
animam e:zelo latiorem reddit. Capite nos, inquit Pau- 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XLV. 


δι! 
lus ; neminem lesimus (2. Cor. 7. 2), non anguste. in 
nobis estis ( Ibid. 6. 19 ). lloc et nos nunc dicimus - 
Capite nos. Totam in se Corinthum ille habebat, ct 
dicebat : Dilatamini et vos : non in anqustia estis 
( lbid. v. 43. 19 ). Sed lioc non ego dicere possem : 
nam bene novi, quod vos me diligatis et capiatis. Sed 
quid lucri vel ex mea vel ex vestra caritate, quando 
ea, qux Dei sunt, in vobis non recte procedunt? [linc 
majoris causa doloris, majoris perniciei occasio. In 
nullo possum vos incusare : Testor enim vobis, quia,si 
fieri potuisset, oculos vestros. eruissetis et dedissetis 
mihi (Gal. 4. 15). Vicissim daremus non modo evan- 
gclinm, sed etiam animas nostras. Amamur. et. sed- 
amamus : at non hoc qu:zritur. Ameinus ergo Chri- 
stum primo : Primum quippe mandatum est : Diliges 
Dominum Deum tuum, Secundum autem huic simile : 
Et proximum tuum sicut teipsum ( Mauh. 92. 57-59. 
Marc. 19. 50). Secundum tenemus, primo vobis cst 
opus; primo admodum opus est, et mihi et vobis, 
llabemus illud, sed non ut oporteret. Diligamus il- 
lum : scitis quanta reposita sit merces iis, qui Chri- 
sium diligunt : amemus illum cum fervore animi, ut 
ejus benevolentia fruentes, presentis vit:e tempesta- 
lem fugiamus, et promissa diligentibus eum bona 
consequi dignemur, gratia et miscricordia unigeniti 
ejus Filii, quicum Patri et Spiritui sancto gloria.im- 
perium, honor, nunc et semper, et in s:cecula savcu- 
lorum. Amen. 





HOMILIA XLV. 


Cap. 90. v. 52. Et nunc , fratres, commendo vos Deo 
et verbo gratie ipsius, qui potest edificare , ei dare 
hereditatem vobis in sanctificatis omnibus. 

4. Per. gratiam. salutem. consequimur. — Qnod in 
epistolis , lioc et in consiliis agit : ab admonitione in 
orationem desinit. Quia enim illos valde terruit , di- 
cens : Lupi graves in vos ingredientur ; ne consterna- 
ret et perderet animos, vide consolationem. Et 
nunc, quit. lta dixit, hinc ostendens se quasi 
semper hoc agere. Cemonendo vos, fratres, Deo εἰ 
verbo gratig ipsius, id est, gratie ejus. Atque ita 
bene dixit : noverat enim , quod gratia salvos faciat. 
Frequeuter ipsis gratium commemorat , ut debitores 
studiosiores reddens et confidere suadens. (wi potest 
vos supere'dificare. Non dixit, ZEdificare ; sed, Super- 
edificare, ostendens ipsos jam «:edificatos fuisse. 
Deinde futur:e spei meminit dicens : Et dare vobis 
hereditatem in. sanctificatis omnibus. Postea rursum 
admonitio : 93. Argentum , inquit, vel aurum , vel 
vestem nullius concupivi. Radicem malorum tollit, 
avaritiam. Argentum , inquit, vel. aurum. Non dixit, 
Non accepi, sed, Negue concupivi. Nonduin. hoc 
magnum est, sed quod sequitur magnum. 54. Vos 
scitis , quia necessitatibus meis et iis, qui mecum sunt , 
ministraverunt manus iste. 95. Omnia ostendi vobis , 
quoniam sic laborantes oportet suscipere infirmos. Vide 
illum opere manuum utentem, nec leviter, sed labo- 
rantem. Necessitatibus meis οἱ iis , qui mecum sunt , 


ministraverunt manus iste. Hoc admonendo dicitur. 
Et vide cnm quanta dignitate; non enim dixit, Ut 
pecuniis superiores sint ; sed quid? Suscipere infir- 
mos. Non dixit, Omnes , sed, Infirmos. Et recordari 
verbi Domini, quod dixit : Beatius est dare, quam 
accipere. Ne quis putaret ad illos dictum esse , ct se 
exemplar illis dare, ut alibi ait : Exemplar dantes 
vobis ( Philipp. 5. 17); subdit sententiam Christi di- 
centis : Beatius est dare, quam accipere. Oravit quoque 
super illis monens, illudque opere ostendit. 56. Et 
cum hac dixisset , positis genibus cum omnibus | illis 
oravit. Oravit , non utcumque, sed cum multa com- 
punctione. Magna consolatio; et cum diceret, Com- 
mendo vos Domino, consolabatur. 57. Magnus autem 
fletus (actus est omnium,et procumbentes super. collum 
Pauli, osculabantur eum, 38. dolentes, maxime in verbo, 
quod dixerat , quod amplius (aciem ejus non essent 
visuri. Et deducebant eum ad navem, Dixit , Venient 
lupi graves; dixit; Mundus ego. sum a sanguine om- 
nium : hzec utraque terribilia, qu:e possent moerorem 
afferre; maxime autem hoc onmium cos cruciabat, 
quod audissent, se non ulira visuros ipsum essc : ct 
hiuc agon gravissimus. Deducebant , inquit , illum ad 
nuvem. Sic amabant illuin, sic affecti erga illum erant. 
(Cup. 21.) 1. Cum autem factum esset, ut navigaremus 
abstracti αὖ eis, recto cursu venimus Coum, et sequenti 
die lihodum, et inde Pataram. 9. Et inventa navi 
trajiciente in. Phaenicen , ea cousccnsa. solvimus. Ὁ. Uti 


415 


Καὶ οὐδὲν αὐτοὺς τοῦτο, φησὶν, ὠφελεῖ οὐδὲ ποοῖστα- 
τα, ὅτι αὐτοὶ ἀγρυπνοῦδιν ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ἡμῶν; 
'AXX' ἀγρυπνοῦσιν ὡς λόγον ἀποδώσοντες " χαὶ δοχεῖ μέν 
τισι τοῦτο εἶναι φοδερὸν, ἐμοὶ δὲ οὐδεὶς τούτον λόγος 
μετὰ τὴν ὑμετέραν ἀπώλειαν. "Av τε γὰρ δῶ λόγον, ἄν 
τε μὴ δῶ, οὐδέν μοι τὸ ὄφελος. Γένοιτο σωθῆναι ὑμᾶς, 
xai δοῦναι λόγον ἐμὲ δι᾽ ὑμᾶς " ὑμᾶς σωθῆναι, καὶ ἐμὲ 
ἐγχσαλεῖσθαι ὡς μὴ πληρώσαντα τὰ map ἐμαυτοῦ. O0 
γὰρ τοῦ δι᾽ ἐμοῦ σωθῆναι ὑμᾶς φροντίζω, ἀλλὰ τοῦ σω- 
θῆναι μόνον δι᾽ ὁτουδήποτε. Οὐχ ἴστε τὴν τυραννίδα τῶν 
ὠδινῶν τῶν πνευματιχῶν, πῶς μυριάκις ἕλοιτο ἂν χατα- 
xozijvat ὁ τοῦτον τὸν τόχον ὠδίνων, ἢ τῶν τεχθέντων ἕνα 
ἀπολλύμενον ἰδεῖν xal διεφθαρμένον ; Πόθεν ὑμᾶς πεί- 
σομεν; ἑτέρωθεν μὲν οὐδαμόθεν, ἀπὸ δὲ τῶν γινομένων 
τὰ χαθ᾽ ὑμᾶς πάντα ἀπολυσόμεθα. Δυνάμεθα χαὶ ἡμεῖς 
λέγειν, ὅτι οὐδὲν ὑπεστειλάμεθα " ἀλλ᾽ ὅμως ἀλγοῦμεν" 
χαὶ ὅτι ἀλγοῦμεν, δῆλον ἐξ ὧν μυρία χατασχευάζομεν, 
xai μηχανώμεθα. Καΐτοι γε ἑνὴήν πρὸς ὑμᾶς αὐτοὺς εἰ- 
πεῖν" Τί μοι μέλει; ἐγὼ τὸ ἐμαυτοῦ πεποίηχα, ἐγὼ 
χαθαρός εἶμι ἀπὸ τοῦ αἵματος " ἀλλ᾽ οὐχ ἀρχεῖ τοῦτο εἰς 
παραμυθίαν. Εἴ γε ἑνὴν τὴν χαρδίαν ἡμῶν ἀναῤῥῇξαι 
xai ἐπιδεῖξαι 8, εἴδετε ἂν μετὰ πολλῆς ἕνδον ὄντας τῆς 
εὐρυχωρίας πάντας ὑμᾶς, καὶ γυναῖχας xat παῖδας xat 
ἄνδρας" τοιαύτη γὰρ ἡ τῆς ἀγάπης δύναμις, τοῦ οὐρανοῦ 
εὑρυχωτέραν ποιεῖ τὴν ψυχήν. Χωρήσατε ἡμᾶς, ἔλεγεν 
ὁ Παῦλος * οὐδέγα ἠδιχήσαμεν, οὐ στεγοχωρεῖσθε ér 

* Unus, ἀναῤῥῆξαι πάντας ἡμᾶς καὶ ἐπιδεῖξαι. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


514 


ἡμῖν. Τοῦτο λέγομεν νῦν xal ἡμεῖς " Χωρήσατε ἡμᾶς. 
Πᾶσαν τὴν Κόρινθον εἶχεν ἐχεῖνος ἐν τῇ καρδίᾳ ἑαυτοῦ, 
xdi ἔλεγε" Πιατύνθητε καὶ ὑμεῖς. οὐ στενοχω- 
ρεῖσθε. ᾿Αλλ᾽ αὐτὸς οὐχ ἂν ἔχοιμι τοῦτο λέγειν" εὖ γὰρ 
οἶδα, ὅτι xal ὑμεῖς ἡμᾶς ἀγαπᾶτε χαὶ χιυρεῖτε. ᾿Αλλὰ τί 
τὸ χέρδος ἣ τῆς ἐμῆς ἀγάπης ἣ τῆς ὑμῶν, ὅταν τὸ κατὰ 
Θεὸν ἡμῖν μὴ προχωρῇ ; Μείζονος ἀθυμίας ὑπόθεσις, 
πλείονος λύμης ἀφορμή. Οὐδὲν ἔχω ἐγχαλεῖν ὑμῖν" 
Μαρτυρῶ γὰρ ὑμῖν, ὅτι, el δυνατὸν, τοὺς ὀφθα. μοὺς 
ὑμῶν ἐξορύξαγτες ἂν ἐδώχατέ μοι. Ἱμειρόμεθα οὐ 
μόνον τὸ Εὐαγγέλιον, ἀλλὰ xal τὰς ἑαυτῶν ψυχὰς δοῦναι 
ὑμῖν. Φιλούμεθα xal φιλοῦμεν" ἀλλ᾽ οὐ τοῦτό ἐστι τὸ 
ζητούμενον. Φιλήσωμεν οὖν τὸν Χριστὸν  πρῶτον᾽ 
πρώτη γὰρ ἐντολὴ, ᾿Αγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν 
σου" δευτέρα δὲ ὁμοία αὐτῆς, Καὶ τὸν πλησίον cov 
ὡς σεαυτόν. Τὴν δευτέραν ἔχομεν, τῆς πρώτης ἡμῖν 
δεῖ" τῆς πρώτης δεῖ μετὰ πολλῆς τῆς ὑπερδολῆς xa 
ἐμοὶ χαὶ ὑμῖν. “ἔχομεν αὐτὴν, ἀλλ᾽ οὐχ ὡς χρῆ. Φιλή- 
σωμεν αὗτόν * ἴστε πόσος ἀπόχειται μισθὸς τοῖς φιλῆ- 
σασι τὸν Χριττόν' φιλήσωμεν αὐτὸν θερμότητι ψυχῆς, ἵνα, 
τῆς παρ᾽ αὐτοῦ εὐνοίας ἀπολαύοντες, διαφύγωμεν [557] 
τὸν χλύδωνα τοῦ παρόντος βίον, χαὶ τῶν ἐπηγγελμένων 
ἀγαθῶν τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτὸν ἐπιτυχεῖν χαταξιωθῶμεν, 
χάριτι xa φιλανθρωπίᾳ τοῦ μονογενοῦς αὐτοῦ Παιδὸς, 
μεθ' οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἀγίῳ Πνεύματι δόξα, κράτος, 
τιμὴ, νῦν χαὶ ἀεὶ, χαὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾿Ἃ μήν. 
b Alii, ζητούμενον. ᾿Αλλὰ τὸν Χριστὸν φιλήσωμεν. 





OMIAIA ΜΕ’. 


Καὶ τανῦν παρατίθεμαι * ὑμᾶς, ἀδελφοὶ, τῷ Θεῷ καὶ 
τῷ «λόγῳ τῆς χάριτος αὐτοῦ, τῷ δυναμένῳ ἐποι- 
κοδομῆσαι, καὶ δοῦναι κληρονομίαν ὑμῖν ἐν πᾶσι 
τοῖς ἡγιασμένοις. 

a'. Ὅπερ ἐπιστέλλων ποιεῖ, τοῦτο χαὶ συμδουλεύων * 
ἀπὸ παραινέσεως εἰς εὐχὴν τελευτᾷ. Ἐπειδὴ γὰρ αὐτοὺς 
σφόδρα ἐφόδησε, λέγων, ὅτι Λύχοι βαρεῖς εἰς ὑμᾶς 
εἰσελεύσονται * ἵνα μὴ χαταπλήξῃ τῇ διανοίᾳ καὶ ἀπο- 
λέσῃ, ὅρα τὴν παραμνθίαν. Καὶ τανῦν, φησίν. Οὕτως 
εἶπε. δηλῶν διὰ τούτου, ὅτι ὥσπερ ἀεὶ. Παρατίθεμαι 
ὑμᾶς, d6eApol, τῷ Θεῷ καὶ τῷ «όγῳ τῆς χάριτος 
αὑτοῦ * τουτέστι, τῇ χάριτι αὐτοῦ. Καὶ χαλῶς οὕτο;ς. 
εἶπεν " οἷδε γὰρ, ὅτι ἡ χάρις σώζει. Συνεχῶς αὑτοὺς 
ἀναμιμνήῆσχει τῆς χάριτος, σπουδαιοτέρους ποιῶν ὡς 
ὀφειλέτας, χαὶ πείθων θαῤῥεῖν. Τῷ δυναμένῳ ὑμᾶς 
ἐποικοδομῆσαι. Οὐχ εἶπεν, Οἰχοδομῆσαι, ἀλλ᾽, Ἐποι- 
κοδομῆσαι, δειχνὺς ὅτι ἤδη χοδομήθησαν, Εἶτα τῆς 
ἐλπίδος ἀνέμνησε τῆς μελλούσης, εἰπών * Καὶ δοῦναι 
ὑμῖν κληρονομίαν ἐν πᾶσι τοῖς ἡγιασμένοις. Εἶτα 
πάλιν παραίνεσις * ᾿Αργυρίου, φησὶν, ἣ χρυσίου ἣ 
ἡματισμοῦ οὐδενὸς ἐπεθύμησα. Τὴν ῥίξαν ἀναιρεῖ 
των χαχῶν, τὴν φιλαργυρίαν. ᾿Αργυρίου, φησὶν, ἣ 
χρυσίου. Οὐχ εἶπεν, Οὐχ ἔλαδον * ἀλλ᾽, Οὐδὲ ἐπεθύ- 
μησα. Οὔπω μέγα τοῦτο, τὸ δὲ μετὰ τοῦτο μέγα. 
Ὑμεῖς ἐπίστασθε, ὅτι ταῖς χρείαις μου καὶ τοῖς 
οὖσι μετ᾽ ἐμοῦ ὑπηρέτησαν αἱ χεῖρες αὗται. Πάντα 
ὑπόδειξα ὑμῖν, ὅτι οὕτω χοπιῶντας δεῖ ἀγτιιαμθά- 
γεσθαι «àv ἀσθενούντων. "Opa αὑτὸν τῷ ἔργῳ χε- 
χρημένον, καὶ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ χοπιῶντα. Ταῖς χρείαις 
μου xal τοῖς οὖσι μετ᾽ ἐμοῦ ὑπηρέτησαν αἱ χεῖρες 
εὗται. Τοῦτο ἐντρεπτιχῶς. Καὶ ópa, πῶς ἀξίως. Οὐ 
γὰο εἶπε Χρημάτων b γενέσθαι χρείττους " ἀλλὰ τί; 
"Αγζτιλαμθδάνεσθαι τῶν ἀσθεγούντων. Οὐχ ἁπλῶς 


πάντων, ἀλλὰ τῶν ἀσθενῶν. Μνημονεύειν τε τὸν 26γον 
τοῦ Κυρίου, ὃν εἶπε, ὅτι Μακάριόν ἔστι pa Aor. δι- 
δόναι f) ᾿αμδάνειν. Ἵνα μὴ τις νομίσῃ πρὸς ἐχείνους 
εἰρῆσθαι, xaY τύπον διδόναι αὐτὸν, ὅπερ ἀλλαχοῦ φησι, 
Τύπον διδόντες ὑμῖν, ἐπήγαγε τὴν ἀπόφασιν τοῦ Χρι- 
στοῦ, λέγοντος * Μαχάριόν ἔστι διδόναι puaAder ἢ 
λαμδάνειν. Ἐπηύξατο αὐτοῖς παραινῶν * δείχνυσιν 
αὐτὸ καὶ ἔργῳ. Καὶ ταῦτα εἰπὼν, θεὶς τὰ γόνατα 
αὐτοῦ σὺν πᾶσιν αὑτοῖς, προσηύξατο * οὐχ ἀπλῶς, 
ἀλλὰ μετὰ πολλῆς τῆς χατανύξεως. Πολλὴ ἢ παράχλη- 
σις " χαὶ τῷ εἰπεῖν δὲ, Παρατίθεμαι ὑμᾶς τῷ Κυρίῳ, 
«αρακχαλεῖ, 'Eréveco δὲ xAavOuóc ixavóc πάντων, 
καὶ ἐπιπεσόντες ἐπὶ τὸν τράχηλον τοῦ Παύλου, 
[558] χατεφίλουν αὑτὸν, ὀδυνώμενοι, μάλιστα ἐπὶ τῷ 
Aóy ᾧ εἰρήχει, ὅτι οὐκέτι μέλλουσι τὸ πρόσωπον 
αὐτοῦ θεωρεῖν. Προέπεμπον δὲ αὐτὸν εἰς τὸ xJotor. 
Εἶπεν, ὅτι Εἰσειεύσονται ύχοι βαρεῖς " εἶπεν, ὅτι 
Καθαρὸς ἐγὼ ἀπὸ τοῦ αἵματος πάντων " ταῦτα ἐχά- 
τερα φοδερὰ xal ἰχανὰ λυπῆσαι * μάλιστα δὲ πλέον 
πάντων τοῦτο αὐτοὺς ὠδίνησε, τὸ μηχέτι ὁρᾷν ἀχοῦσαι 
αὑτόν * καὶ τοῦτο ἐποίει τὸν πόλεμον χαλεπόν. Προέ- 
πεμπον δὲ, φησὶν, αὐτὸν εἰς τὸ πιλοῖον. Οὕτως ἐφί- 
λουν αὐτὸν, οὕτω διέχειντο περὶ αὐτόν. Ὡς δὲ ἐγένετο 
ἀναχθῆναι ἡμᾶς ἁποσπασθέντας ἀπ᾿ αὐτῶν, εὐθυ- 


, δρομήσαντες ἤλθομεν εἰς τὴν Κῶν, τῇ δὲ ἑξῆς εἰς 


Ῥόδον, κἀχεῖθεν εἰς Πάταρα. Καὶ εὑρόντες πιλοῖον. 
διαπερῶν εἰς Φοιγίχην, ἐπιθάντες ἀγήχθημεν. 'Ava- 
φανέντες δὲ τὴν Κύπρον, καὶ καταλιπόντες αὐτὴν 
εὐώγυμον, ἐπιλέομεν εἰς Συρίαν, καὶ κατήχθημεν 
εἰς Τύρον. “Ὅρα, ἦλθεν εἰς Λυκίαν, καὶ διαπερῶν εἰς 
Φοινίχην, τὴν Κύπρον ἀφεὶς, εἰς Τύρον κατέπλευσεν * 
ἐχεῖσε γὰρ ἣν τὸ πλοῖον ἀποφορτιζόμενον τὸν γόμον. 
Τοῦτο αἰτία τοῦ ἀπελθεῖν εἰς Τύρον. Καὶ εὑρόντες μα- 


e 5 Unus, παρατίθημι. b Alii, ἀξίως αὐτῶν οὐκ εἶπε χρημάτων. . θητὰς ἐπεμείγαμεν πρὸς αὑτους ἡμέρας ἑπτά " ot- 


813 


penas dare, sed esse mundum a sanguine omnium : 
ità quoque incurabilia patietur : quia licet patres pro 
liliis non incusandi sint, tamen doleut et cruciantur. 

Quam curet. Chrysostomus gregis salutem, — Ni- 
hilne, inquies, ipsis prodest vel patrocinatur, quod 
ipsi vigilent pro animabus nostris? Sed vigilant ut 
rationem reddituri (Hebr. 45. 17) : quod quibusdam 
videtur esse terribile ; mihi autein hoc cur:e non est, 
si vos pereatis. Dem, non dem rationem de vobis, 
nihil mihi utile est. Utinam vobis salutem actis, 
dem ego de vobis rationem , et accuser , quod 
officium meum non impleverim. Non enim ita 
curo, ut per me vos servemini, ut curo , ut a quo- 
vis servemini. Non nostis spiritualium  partuum 
tyrannidem, quomodo is, qui ita parturit, millies in 
frusta concidi peroptat, potius quam unum ex genitis 
perire vel corrumpi videat? Undenam id vobis per- 
suadebimus ? Non alio niodo, quam ex iis, qu: vobis 
contingunt, absolvemur. Possumus et nos diccre, nos 
nihil subterfugisse; attamen dolemus : et quod dolea- 
mus hinc palam est, quod tanta paremus et excogite- 
mus. Quamquam potuissemus vobis dicere : Quid mihi 
cure est? ego quod meum erat feci; ego mundus 
sum a sanguine : at hoc non sufficit ad consolatio. 
nem. Si posset cor nostrum discindi et patere, vide- 
retis vos omnes illic esse in magna latitudine, mu- 
lieres, filios, viros : tanta quippe est caritatis virtus, 
animam czelo latiorem reddit. Capite nos, inquit Pau- 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XLV. 


δι! 
lus ; neminem lesimus (2. Cor. 7. 3), non anguste. in 
nobis estis ( Ibid. 6. 19 ). Hoc et nos nunc diciinus - 
Capite nos. Totam in se Corinthum ille habcbat, ct 
dicebat : Dilatamini et vos : non in anqustia estis 
( Jbid. v. 15. 19 ). Sed hoc non ego dicere possem : 
nam bene novi, quod vos me diligatis et capiatis. Sed 
quid lucri vel ex mea vel ex vestra caritate, quando 
ea, qux Dei sunt, in vobis non recte procedunt? [linc 
majoris causa doloris, majoris perniciei occasio. In 
nullo possum vos incusare : Testor enim vobis, quia,si 
fieri potuisset , oculos vestros. eruissetis et. dedissctia 
mihi (Gal. 4. 15). Vicissim daremus non modo evan- 
gclium, sed etiam animas nostras. Amainur. et. »ed- 
amamus : at non hoc queritur. Ameinus ergo Chri- 
stum primo : Primum quippe mandatum est : Diliges 
Dominum Deum tuum, Secundum autem huic simile : 
Et proximum tuum sicut teipsum ( Math. 92. 21-59. 
Marc. 12. 50). Secundum tenemus, primo vobis est 
opus; primo admodum opus est, et mihi et vobis, 
Habemus illud, sed non ut oporteret. Diligamws il- 
lum : scitis quanta reposita sit merces iis, qui Chri- 
sium diligunt : amemus illum cum fervore animi, ut 
ejus benevolentia fruentes, przsentis vit:e tempesta- 
tem fugiamus, et promissa diligentibus eum bona 
consequi dignemur, gratia οἱ miscricordia unigeniti 
ejus Filii, quicum Patri et Spiritui sancto gloria.im- 
perium, honor, nunc et semper, et in sxecula sacu- 
lorum. Amen. 





HOMILIA XLV. 


Cap. 90. v. 52. Et nunc , fratres, commendo vos. Deo 
et verbo gratie ipsius, qui polest edificare , ei dare 
hereditatem vobis in sanctificatis omnibus. 

4. Per. gratiam. salutem. consequimur. — Qnod in 
epistolis , lioc et in consiliis agit : ab admonitione in 
orationem desinit. Quia enim illos valde terruit , di- 
cens : Lupi graves in vos ingredientur ; ne consterna- 
ret et perderet animos, vide consolationem. Et 
nunc, mquit. lta dixit, hinc ostendens se quasi 
semper lioc agere. Cemmendo vos, fratres, Deo et 
verbo gratig ipsius, id est, gratite ejus. Atque iia 
bene dixit : noverat enim , quod gratia salvos faciat. 
Frequeuter ipsis gratiam commemorat , ut debitores 
studiosiores reddens et confidere suadens. Qwi potest 
eos supera'dificare. Non dixit, ZEdificare; sed, Super- 
edificare, ostendens ipsos jam «sdificatos fuisse. 
Deinde futur:e. spei meminit dicens : Et dare vobis 
hereditatem in sanctificatis omnibus. Postea rursum 
admonitio : 93. Argentum , inquit, vel aurum , vel 
vestem. nullius concupivi. Radicem malorum tollit, 
avaritiam. Argentum , inquit, vel. aurum. Non dixit, 
Non accepi, sed, Neque concupivi. Nondum hoc 
magnum est, sed quod sequitur magnum. 34. Vos 
scitis , quia necessitatibus meis et iis, qui mecum sunt , 
ministraverunt nanus iste. 95. Omnia ostendi vobis , 
quoniam sic laborantes oportet suscipere. infirmos. Vide 
illum opere manuum utentem, nec leviter, sed labo- 
rantem. Necessitatibus meis el iis , qui mecum sunt, 


minisiraverunt. manus iste. Hoc admonendo dicitur. 
Et vide cum quanta dignitate; non enim dixit, Ut 
pecuniis superiores sint; sed quid ἢ Suscipere infir- 
mos. Non dixit, Omnes , sed, Infirmos. Et recordari 
verbi Domini, quod dixit : Beatius est dare, quam 
accipere. Ne quis putaret ad illos dictum esse , ct se 
exemplar illis dare, ut alibi ait : Exemplar dantes 
vobis ( Philipp. 5. 41); subdit sententiam Christi di- 
centis : Beatius est dare, quam accipere. ravit quoque 
super illis monens, illudque opere ostendit. 36. Et 
cum hac dixisset , positis genibus cum omnibus illis 
oravit. Oravit , non utcumque , sed cum multa com- 
punctione. Magna consolatio ; et cum diceret, Com- 
mendo vos Domino , consolabatur. 37. Magnus autem 
fletus factus est omnium,et procumbentes super. collum 
Pauli, osculabantur eum, 38. dolentes, maxime in verbo, 
quod dixerat , quod amplius faciem ejus non essent 
tisuri. Et deducebant eum ad navem, Dixit , Venient 
lupi graves; dixit; Mundus ego sum a sanguine om- 
nium : hzec utraque terribilia, quze possent moerorem 
afferre; maxime autem hoc omnium 605 cruciabat, 
quod audissent, se non ulira visuros ipsum essc : et 
hinc agon gravissimus. Deducebant , inquit , illum ad 
nuvem. Sic amabant illum, sic affecti erga ilIumn erant. 
(Cup. 21.) 1. Cum autem factum esset, ut navigaremus 
abstracti αὖ eis, recto cursu venimus Coum, et sequenti 
die lihodum, et inde Pataram. 9. Et inventa. navi 
trajiciente in. Phaenicen , ea consccnsa. solvimus. 5, Uti 


2915 
autem apparuit Cyprus, relicta illa ad sinistram, nati- 
gimus in Syriam , et venimus Tyrum. Vide : venit in 
Lyciam, et trajiciens in Phoenicen , relicta Cypro, 
Tyrum navigavit ; 
Irc causa fuit cur Tyrum irent. 4. Inventis autent 
discipulis, mansimus ibi diebus septem : qui Paulo dice- 
bant per Spiritum, ne ascenderet. Jerosolymam. Vide, 
prophetant illi afflictiones. Provisum autem fuit, ut 
et illi dicerent , ne quis putaret hzc frustra οἱ ja- 
clandi causa Paulum dixisse. Iterum autem illic oran- 
tes, sé mutuo reliquerunt. 5. Et expletis diebus. pro- 
fecti ibamus , deducentibus nos omnibus cum uxoribus 
εἰ filiis usque foras civitatem : et positis in lillore geui- 
bus oravimus. 6. Et cum valefecissemus | invicem , 
ascendimus in navim : illi vero redierunt ad propria. 
7. Nos autem. navigatione expleta a Tyro descendimus 
Ptolemaidem ; et salutatis fratribus, mansimus die uno 
apud illos. 8. Sequenti vero die profecti venimus Casa- 
ream, et ingressi in domum Philippi evangeliste , qui 
eral unus ez seplem, mansimus apud illum. Caesaream, 
inquit, venientes, apud Philippum, qui erat unus ex 
septem, mansimus. 9. Huic autem erant. qvatuor filie 
prophetantes. Sed non ἰδία prodicunt Paulo , licet 
prophetarent, sed Agabus : et quomodo audi. 10. Et 
cum maneremus per dies uliquot , venit a Juda pro- 
pheia, nomine Agabus : 11. et cum venisset ad. nos, 
tulit zonam Pauli : et alligans sibi pedcs et manus, dixit : 
Hcc dicit Spiritus sanctus : Virum, cujus est zona luec, 
sic alligabunt in Jerusalem Judei, et tradent in manus 
gentium. Qui olim famem przdixerat, hic ait : Virum, 
cujus est sona luec, sic alligabunt. Quod prophete 
faciebant, oculis futura describentes , cum de capti- 
vitale dicebant ut Ezechiel : hoc et iste fecit. Et quod 
grave erat: 4n manus gentium tradent. 12. Quod cum 
audissemus , rogabamus nos et qui loci illius erant , ne 
ascenderet Jerosolymam. Et multi orabant, ne abiret, 
neque sic audivit. 15. Respondit vero Paulus : Quid 
facitis flentes et. affligentes cor meum? Ego enim non 
solum alligari, sed etiam mori in Jerusalem paratus 


sum pro nomine Domini Jesu. 14. Et cum εἰ suadere. 


non possemus , quievimus dicentes : Voluntas. Domini 


fiat. 

2. Vides? Ut ne audiens putes ex necessitate illud 
esse, Alligutus Spiritu vado ; neve ipsum ignorantem 
incidisse credas; ideo hzc pradicuntur. At illi qui- 
dem flebant ; hic vero consolabatur dolens de lacry- 
mis eorum. Quid facitis, inquit, flentes ei. affligentes 
eor meum ? Nihil Paulo amantius : quia lacrymantes 
*idebat , dolcbat, qui in propriis tentationibus nihil 
patiebatur. Me in hoc lxditis , inquit: numquid ego 
doleo ? Tunc quieverunt , quando dixit : Quid facitis 
effligentes cor meum ? Super vobis ploro, inquit, non 
super passionibus mcis : pro illis etian mori volo. 
Sed supra dicta repetamus. Argentum vel. aurum vel 
vestem nullius concupivi , inquit : vos. scitis, quia ne- 
cessitatibus meis el iis, qui mecum sunt, ministraverunt 
manus iste. Non ergo Corinthi tantum hoc fecerunt , 
qui corrumpebant discipulos, sed etiam in Asia. Nus- 
quat hoc Ephesiis improperat. Quare? Quia non 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


nam illic navis exoneranda erat. . 


$16 


incidit in necessitatem. Sed et Corinthiis dicit : Non 
infracta est glorialio mea in regionibus Achaie (2. Cor. 


- 41. 10 ). Nec dixit, Non dedistis mihi; sed, Argentum 


vel aurum vel vestem non concupivi ; ne viderciur id 
esse eo, quod illi non dedissent, Neque dixit, Nullius 
concupivi necessaria ; ul ne videretur accusatio illo- 
rum esse ; sed illud subindicat, se jure non accepisse 
qui et alios nutriret. Vide quam studiose operaretur 
nocte et die colloquens cuin. lacrymis , singulos ad- 
monens. Omnia ostendi vobis, inquit, quoniam sic labo- 
rantes oportet suscipere infirmos. Hoc cum dixisset , 
iterum timorem incussit. Hoc autem indicat : Non po- 
testis ad ignorantiam confugere : operibus osteudi sie 
oportere laborare. Nec dixit malum esse accipere ; sed, 
melius esse non accipere. Memores esse, inquit, ser- 
monis Domini , quem dixit : Beatius est dare, quam ac- 
cipere. Et ubinam dixit ? Forte illud sine scripto tra- 
diderunt apostoli ; vel ex aliis quis colligere possit. . 
Etenim ostendit fiduciam in periculis, commisera- 
tionem erga subditos, doctrinam cum loquendi liber- 
tate, humilitatem, paupertatem : hoc autem est pau- 
pertate majus. Nam si illic ait, Vende que habes, ai 
vis perfectus esse (Matth. 19. 21) : cum non. modo 
niliil accipiat, sed etiam alios nutriat , quid buic rei 
conferendum ? Primus gradus igitur est, sua abjicere ; 
secundus , sibi sufficere ; tertius, aliis quoque ; quar- 
tus, przedicantem et potestatem accipiendi babentem 
nihil accipere. ltaque iis, qui nihil haberent, bic 
multo melior erat. Ac recte dixit, Sic oportet susci 
pere infirmos. Hoc enim est commiserationis erga 
iufirmos, ex propriis dare laboribus ; ex alienis vero, 
non modo non bonum, sed etiam periculosum. Ei 
procumbentes super. collum ejus, inquit, flebant. Hoc 
illorum erga ipsum affectum ostendebat. Procunibe- 
bant autem in collum, utpote qui postremos amplexes 
darent , οἱ multam ex concione dilectionem hausis- 
sent et amicitiam. Nam si nos, cum vulgo discedimas, 
ingemiscimus, etsi sciamus nos iterum conventares, 
quomodo illi non sine doloris affectu a Paulo avulsi 
fuissent. Ego Paulum quoque flevisse puto. Abstracti, 
iuquit. Violentiam monstrat, cum dicit , Abstracti ab 
eis. EL merito ; in navim enim illi conscendere non. 
poterant. Quid est, Hecto cursu venimus in Cowm ? Ae 
si diceret, Non circuivimus, neque aliis in locis moras 
traximus. Sequenti vero die Rhodum. 

Peregrinationum Pauli recensio. — Vide festiaan- 
tem. Et inventa navi trajiciente in. Phenicen. Forte 
navis illic tunc erat , et in eam conscenderunt , nof 
inventa alia, qu:e iret Caesaream. Ubi autem apparsit 
Cyprus, relicta illa ad sinistram. lloc non sine causa 
dictum est, sed ut ostenderet, ne prope quidem illam 
accedere voluisse , cum recto cursu in Syriam perge» 
rent : ita nempe festinabat. Deinde Venimus Tyrum, 
inquit; inventisque discipulis, mansimus cum illis. Cue 
essent prope Jerosolymam , non jau currunt , sed 
etiam manent apud fratres septem diebus. Vide jam 
dies enumerat. Post Azyma in Troadem venerunt 
diebus quinque ; deinde ibi dies septem ; suntque 
dies duodecim : deinde in Assum, Mitylenen, coutra 


815 


τινες τῷ Ia)4qo ἔλεγον διὰ cov Πνεύματος μὴ áva- 
δαίνειν αὐτὸν εἰς '᾿Ιερουσαλήμ. Ὅρα, προφητεύουσι 
χἀχεῖνοι τὰς θλίψεις. Οἰχονομεῖται xai δι᾽ ἐχείνων 
λεχθῆναι, ἵνα μὴ τις νομίσῃ ἀπλῶς ταῦτα λέγειν τὸν 
Παῦλον καὶ χομπάζειν, Πάλιν δὲ ἐχεῖ προσευχόμενοι 
διαλύονται ἀπ᾿ ἀλλήλων. "Ors δὲ ἐγένετο ἡμᾶς éCap- 
tícat τὰς ἡμέρας, ἐξελθόντες ἐπορευόμεθα προπεμ- 
xórtor ἡμᾶς πάντων σὺν γυναιξὶ καὶ τέχνοις ἕως 
ἔξω τῆς xólsuc, xal θέντες τὰ γόνατα ἐπὶ τὸν 
αἰγιαλὸν, προσηυξάμεθα. Καὶ ἀσπασάμενοι ἀ.1.1ή- 
Jove, ἐνέθδημεν εἰς τὸ πλοῖον * ἐκεῖνοι δὲ ὑπέστρε- 
Ψψαν εἰς τὰ ἴδια. Ημεῖς δὲ τὸν πιοῦν διανύσαντες 
ἀπὸ Τύρου, κατηγτήσαμεν εἰς Πτολεμαΐδα " καὶ 
ἀσπασάμενοι τοὺς dOsAgobc, ἐμείγαμεν ἡμέραν 
μίαν πωαρ' αὐτοῖς. Τῇ δὲ ἐπαύριον ἐξελθόντες, 
ἤλθομεν εἰς Καισάρδιαν " καὶ εἰσε.θόντες εἰς τὸν 
οἶχον Φιλίππου τοῦ εὐαγγελιστοῦ ὄντος ἐκ τῶν 
ἑπτὰ, ἐμείναμεν παρ᾽ αὐτῷ. Ei; Καισάρειαν, φησὶν, 
ἐλθόντες, παρὰ Φιλίππῳ τῷ ἐχ τῶν ἑπτὰ ἐμείναμεν. 
Τούτῳ δὲ ἦσαν θυγατέρες τέσσαρες προφητεύουσαι. 
᾿Αλλ' οὐχ αὗται προλέγουσι τῷ Παύλῳ, καίτοι προφη- 
τεύουσαι, ἀλλ᾽ "Αγαύος * xal ὅπως, ἄχουε. ᾿Επιμενόν- 
των δὲ ἡμῶν ἡμέρας πιϊείους, ἦ.1θεν ἀπὸ τῆς Tov- 
δαίας προφήτης ὀνόματι "Ava6oc * καὶ ἐλθὼν πρὸς 
ἡμᾶς, καὶ ἄρας τὴν ζώνην τοῦ Παύλου, δήσας τε 
αὐτοῦ χεῖρας καὶ πόδας, εἶπε : Τάδε «έγει τὸ 
Πνεῦμα τὸ ἅγιον " Τὸν ἄνδρα, οὗ ἐστιν ἡ ζώνη 
αὕτη, οὕτω δήσουσιν εἰς Ἱερουσαλὴμ ἾἘουδαῖοι, 
sal παραδώσουσιν εἰς χεῖρας ἐθγῶν. 'O πάλαι τὸν 
λιμὸν μηνύσας, οὗτος, Τὸν ἄγδρα, φησὶ, τοῦτον, οὗ 


ἐστιν ἡ ζώνη αὕτη, οὕτω δήσουσιν. Ὅπερ οἱ προφῇ- 


ται ἐποίουν, ὄψει τὰ γενόμενα ὑπογράφοντες, ὅταν περὶ 
αἰχιαλωσίας ἔλεγον, ὡς ὁ Ἰεζεχιὴλ, τοῦτο xai οὗτος 
ἐποίησε. Καὶ τὸ δὴ χαλεπὸν, ὅτι Εἰς χεῖρας ἐθνῶν 
παραδώσουσιν. Ὡς δὲ ἠχούσαμεγ tavta, παρεχα- 
ιἰοῦμεν ἡμεῖς τὸ xal οἱ ἐντόπιοι, τοῦ μὴ ἀγαθδαίγνειν 
αὑτὸν εἰς ᾿Ιερουσα.λήμ. Καὶ πολλοὶ παρεχάλουν μὴ 
ἀπελθεῖν, καὶ οὐδὲ οὕτως ὑπήχουσεν. ᾿Απεχρίθη δὲ ὁ 
Παῦλος * Τί ποιεῖτε κιλαίογτες καὶ συγθρύπτοντές 
1999] μου τὴν καρδίαν; ᾿Εγὼ γὰρ οὐ μόνον δεθῆναι, 
ἀ.λλὰ καὶ ἀποθανεῖν εἰς ᾿Ιερουσα.ὴμ ἑτοίμως ἔχω ὑπὲρ 
τοῦ ὀνόματος τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ. Μὴ πειθομένου 
δὲ αὐτοῦ, ἠσυχάσαμεν εἰπόντες * Τὸ θέλημα τοῦ 
Κυρίου γενέσθω. 

β΄, Ὁρᾷς ; ἵνα μὴ ἀκούσας νομίσῃς ἀνάγκης εἶναι τὸ, 
Δεδεμένος τῷ Πνεύματι πορεύομαι, μηδὲ ἀγνοοῦντα 
αὐτὸν ἐμπεσεῖν, διὰ τοῦτο ταῦτα προλέγεται. ᾿Αλλ᾽ οἵ 
μὲν ἔχλαιον, αὐτὸς δὲ παρεχάλει, ἀλγῶν ἐπὶ τοῖς δάχρυσι 
«olg ἐχείνων. Τί ποιξῖτθ Ὑὰρ, φησὶ, χιλαίοντες xal 
συνθρύπτεοντές μου τὴν καρδίαν ; Οὐδὲν Παύλου φι- 
λοστοργότερον " ὅτι ἑώρα δαχρύοντας, ἤλγει ὁ μὴ πά- 
σχων ἐπὶ τοῖς οἰχείοις πειρασμοῖς. Ἐμὲ ἀδιχεῖτε τοῦτο, 
φησὶ, ποιοῦντες * μὴ γὰρ ἐγὼ ἀλγῶ ; Τότε ἐπαύσαντο, 
ὅτε εἶπε " Τί ποιδῖτε συνθρύπεονγτές μου τὴν xap- 
δίαν; Ἐφ᾽ ὑμῖν χλαίω, φησὶν, οὐχ ἐπὶ τοῖς παθήμα- 
σιν * ὑπὲρ γὰρ ἐχείνων καὶ ἀποθανεῖν βούλομαι. Ἴδωμεν 
δὲ ἄνωθεν τὰ εἰρημένα. 'Apruplov 7) χρυσίου ἣ ἱμα- 
τισμοῦ, φησὶν, οὐδενὸς ἐπεθύμησα " αὐτοὶ γινώ- 
cx&c&, ὅτι ταῖς χρείοις pov καὶ τοῖς οὖσι μετ᾽ ἐμοῦ 
oxnpéencav αἱ χειρὸς αὗται. Οὐχ ἄρα ἐν Κορίνθῳ 


τοῦτο εἰργάσαντο μάν“ “ ηθείροντες τοὺς μαθητὰς, 
ἀλλὰ χαὶ ἐν "Ach. 79ü90 ὀνειδίζει ^ τοῖς 
Ἐφεσίοις γράφω ^üx ἐνέπεσεν εἰς 


8 Unus, ᾿Ασία ov. 


IN ACTA APOSTOLORUM. HC:;lL. XLY. 516 


ἀνάγχην. ᾿Αλλὰ χαὶ Κορινθίοις λέγει * Οὐκ ἐρράγη τὸ 


: χαύχημά μου ἐν τοῖς κλίμασι τῆς ᾿Αχαΐας. Καὶ οὐχ 


εἶπεν, Οὐχ ἐδώκατέ μοι" ἀλλ᾽, Ἀργυρίου 7) χρυσίου 
ἣ ἱματισμοῦ οὐχ ἐπεθύμησα, ἵνα μὴ δόξῃ bxelvov 
εἶναι τὸ μὴ δοῦναι. Καὶ οὐχ εἶπεν, Οὐδενὸς ἐπεθύμησα 
τῶν ἀναγχαίων, ἵνα μὴ δόξῃ πάλιν χατηγορία εἶναι 
ἐχείνων * ἀλλὰ τοῦτο αἰνίττεται, ὅτι εἰχότως οὐχ ἔλα- 
ὅεν ὁπότε χαὶ ἑτέρους ἔτρεφεν. “Ὅρα, πῶς εἰργάζετο 
μετὰ σπουδῆς ἄνθρωπος νύχτα xal ἡμέραν διαλεγόμε- 
νος μετὰ δαχρύων, ἕνα ἕχαστον νουθετῶν. Πάντα ὑπ- 
ἔδειξα ὑμῖν, ὅτι οὕτω κοπιῶντας δεῖ ἀντιϊαμθδάγεσθαι 
τῶν ἀσθενούντων. Τοῦτο εἰπὼν, πάλιν ἐφόδησεν. Ὃ 
6b λέγει, τοῦτό ἐστιν * Οὐχ ἔχετε εἰς ἄγνοιαν χαταφυ- 
γεῖν * ὑπέδειξα διὰ τῶν ἔργων, ὅτι οὕτω χοπιῶντας δεῖ 
ἐργάζεσθαι. Καὶ οὐχ εἶπεν, ὅτι χαχὸν τὸ λαβεῖν" ἀλλὰ, 
βέλτιον τὸ μὴ λαδεῖν. Μνημογεύειν τὸ τὸν Aóyov, 
φησὶ, τοῦ Κυρίου, ὃν εἶπε" Μαχάριόν ἐστι μᾶ.1:λον 
διδόναι f) αμθάγειν. Ko ποῦ εἶπεν; Ἴσως ἀγράφως 
παρέδωχαν οἱ ἀπόστολοι * f| ἐξ ὧν ἄν τις συλλογίσαιτο 
δῆλον. Καὶ γὰρ ἔδειξε τὴν παῤῥησίαν τὴν πρὸς τοὺς 
χινδύνους, τὴν συμπάθειαν τὴν πρὸς τοὺς ἀρχομένους, 
τὴν διδασχαλίαν τὴν μετὰ παῤῥησίας, τὴν ταπεινοφρο- 
σύνην, τὴν ἀχτημοσύνην * τοῦτο δὲ xal ἀχτημοσύνης 
μεῖζον. Εἰ γὰρ ἐχεῖ, Πώλησόν σου, φησὶ, τὰ ὑπάρ- 
χοντα, δὶ θέλεις τέλειος εἶναι " ὅταν πρὸς τῷ μηδὲν 
λαμθάνειν καὶ ἑτέρους τρέφῃ, τί τούτου ἴσον ; Εἷς βαθμὸς 
τοίνυν ῥῖγαι τὰ αὑτοῦ, δεύτερος, ἑαυτῷ ἐπαρχεῖν, τρίτος, 
χαὶ ἑτέροι;, τέταρτος, τὸ χηρύττοντα καὶ ἐξουσίαν 
ἔχοντα b λαμδάνειν μὴ AapÓávew * ὥστε πολὺ τῶν 
ἀχτημόνων οὗτος βελτίων Tv. Καὶ χαλῶς εἶπεν, Οὕτω 
δεῖ ἀντιλαμδάνγεσθαι τῶν ἀσθενούντων. Τοῦτο μὲν 
γὰρ συμπαθείας τῆς πρὸς τοὺς ἀσθενεῖς, [540] τὸ ἐχ τῶν 
ἰδίων χόπων διδόναι " τὸ δὲ ἐχ τῶν ἀλλοτρίων, οὐ μόνον 
οὐ καλὸν, ἀλλὰ χαὶ ἐπισφαλές. Καὶ ἐπιπεσόντες τῷ 
τραχήλῳ, φησὶν, αὐτοῦ ἔκλαιον. Τοῦτο τὴν διάθεσιν 
τὴν πρὸς αὐτὸν δείχνυσιν. Ἐπέπεσον δὲ ἐπὶ τὸν τράχη- 
λον, ἅτε ὑστέρας περιπλοχὰς περιπλεχόμενοι, καὶ πολ- 
λὴν ἀπὸ τῆς δημηγορίας λαθόντες τὴν ἀγάπην xai τὸ 
φίλτρον. Εἰ γὰρ ἁπλῶς ἡμεῖς ἀπ᾿ ἀλλήλων διαλυόμενοι 
στένομεν, χαίτοι εἰδότες, ὅτι ἀποληψόμεθα ἀλλήλους, 
πῶς ἂν ἐχεῖνοι τότε Παύλου ἀπαθῶς ἀπεσπάσθτσαν ; 
Ἐγὼ καὶ τὸν Παῦλον οἶμαι χλαίειν. ᾿Αποσπασθέντες, 
φησί. Δείχνυσι xat τὴν βίαν τῷ εἰπεῖν, ᾿Αποσπασθέν- 
τες ἀπ᾽ αὑτῶν. Καὶ εἰχότως * εἰς γὰρ τὴν θάλασσαν 
λοιπὸν ἐμόῆναι αὐτοὺς οὐχ ἑνῆν. Τί ἐστιν, Εὐθυδρο- 
μήσαγτες ἤλθομεν εἰς τὴν Kov; "Avi τοῦ, Οὐ πε- 
ριήλθομεν οὐδὲ διετρίψαμεν ἐν ἑτέροις τόποις. Τῇ δὲ 
ἑξῆς, φησὶν, εἷς Ρόδον *, Ὅρα αὐτὸν ἐπειγόμενον. 
Καὶ εὑρόντες πιλοῖον διαπερῶν εἰς Φοινίκην. Ἴσως 
ἐχεῖνο αὐτόθι διέτριδε " διὸ ἐν αὐτῷ ἐπιδαίνουσιν, οὐχ 
εὑρόντες ἄλλο εἰς Καισάρειαν ἀπερχόμενον. ᾿Αγαφά- 
γαντες δὲ τὴν Κύπρον, καὶ καταλιπόντες αὐτὴν 
δὐώγυμον. Τοῦτο οὐχ ἁπλῶς εἴρηται, ἀλλ᾽ ἵνα δείξῃ, 
ὅτι οὐδὲ ἐγγὺς αὐτῆς γενέσθαι ἠξίωσε, κατευθὺ πλέον» 
τες τῆς Συρίας * οὕτως ἔσπευδεν. Εἶτα xal χατήχθη- 
μεν εἰς Τύρον, φησὶ, καὶ εὑρόντες μαθητὰς, épelva- 
μὲν πρὸς αὐτούς. Ὅτε πλησίον Ἦσαν Ἱεροσολύμων, 
οὐχ Étt τρέχουσιν, ἀλλὰ χαὶ μένουσι παρὰ tulo ἀδελφοῖς 
ἑπτὰ ἡμέρας. Ἵδε μοι λοιπὸν xal τὰς ἡμέρας. Μετὰ 
τὰ "AQuga εἰς Τρωάδα ἦλθον δι᾽ ἡμερῶν πέντε * εἶτα 
ἐχεῖ ἑπτά τὰς πάσας δώδεχα. " su. XM, τὸ ΒΘ, 


b ldem, τὸν χτούττουτα wo soe Nas Vet. 
εἶτα εἣἰς Ῥόδου. 


SOMNNQSMNENR. 


517 


el; Μυτιλήνην, ἀντιχρὺ Χίου, εἰς Τρωγύλιον, εἰς Σάμον 
χαὶ εἰς Μίλητον " δεχαοχτὼ ἡμέραι αἱ πᾶσαι. Εἶτα εἰς 
Ko», εἰς Ῥόδον, εἰς Πάταρα, εἴχοσι xai μία " εἶτα 
ἐχεῖθεν δι᾽ ἡμερῶν πέντε εἰς Τύρον, ἕξ χαὶ εἴχοσι " 
λοιπὸν ἐχεῖ ἑπτὰ τριάχοντα xol τρεῖς * εἶτα εἰς Πτολε- 
μαῖδα μίαν, τριάχοντα τέσσαρες" εἶτα εἰς Καισάρειαν 
πλείους μένει τῶν ἄλλων " χαὶ τότε λοιπὸν ἐχεῖθεν αὖ- 
τοὺς ἀνάγει ὁ προφήτης. Οὕτως ἡ Πεντηχοστὴ πληροῦ- 
ται, χαὶ ἐχεῖ αὐτὴν ποιεῖ. "Opa αὐτὸν ὅτε τὸ Πνεῦμα 
οὐχ ἔχωλυς πειθόμενον. Elxov: Μὴ δῷς σαυτὸν elc τὸ 
θέατρο;", χαὶ οὐχ ἔδωχε * πολλάχις αὐτὸν ἐξήγαγον, καὶ 
ἐπείσθη - διὰ θυρίδος πάλιν ἔφυγε * xal νῦν ὡς εἰπεῖν 
μυρίων παρακαλούντων, xal τῶν ἐν Τύρῳ xal τῶν ἐν 
᾿ Καισαρείᾳ, καὶ χλαιόντων xat μυρία προλεγόντων δεινὰ, 
οὐχ ἀνέχεται. Καὶ μὴν οὐχ ἁπλῶς τὰ δεινὰ προέλεγον, 
ἀλλὰ διὰ τοῦ Πνεύματος προέλεγον. El τοίνυν τὸ Πνεῦμα 
ἐἀχέλευσε, διὰ τί ἀντεῖπον; Ὅτι οὐχ ἤδεσαν ἅπερ ἐδόχει 
τῷ Πνεύματι. Καὶ ἄλλως δὲ οὐδὲ τὴν παραίνεσιν διὰ 
τοῦ Πνεύματος ἐποιοῦντο. Οὐ γὰρ ἁπλῶς αὐτῷ τὰ δεινὰ 
ποοὔλεγον, ἀλλ᾽ ὅτι ἀναδῆναι οὗ χρὴ, φειδόμενοι αὐτοῦ. 
Mecà δὲ τὸ ἐξαρτίσαι τὰς ἡμέρας, φησὶ * τουτέστι, 
πληρῶσαι " ἡμέρας δὲ λέγει τὰς τεταγμένας * προ- 
πεμπόντων ἡμᾶς πάντων σὺν γυναιξὶ καὶ τέχγοις. 
Y'.[241] "Opa πόση ἡ παράχλησις ἦν’ καὶ πάλιν εὐχό- 
g£vot διαλύονται. Καὶ ἐν Πτολεμαῖδι μίαν μένουσιν fjué- 
ραν, ἐν δὲ Καισαρείᾳ πλείους. Καὶ ὅτε ἤχουσεν ὅτι 
μυρία δεινὰ ἔχει παθεῖν, τότε ἐπείγεται, οὐχ ἐπὶ 
ποὺς χινδύνους ῥίπτων ἑαυτὸν, ἀλλ᾽ ἡγούμενος τοῦ 
Πνεύματος εἶναι τὸ πρόσταγμα. Μετὰ δὲ τὰς ἡμέρας 
ταύτας ἐπισκευασάμεγοι, φησὶν, ἀγαδαίγομεν εἰς 
Ἱεροσόλυμα" τουτέστι, τὰ πρὸς τὴν ὁδοιπορίαν λαδόν- 
«ες. Συνήκλθον δὲ xal τῶν μαθητῶν ἀπὸ Καισαρείας 
σὺν ἡμῖν, ἄγοντες παρ᾽ d ξενισθῶμεν, Μνάσωνί τινι 
Κυπρίῳ, ἀρχαίῳ μαθητῇ " γεγομέγων δὲ ἡμῶν sic 
Ἱεροσόϊζυμα, ἀσμένως ἐδέξαντο ἡμᾶς οἱ dósAgot. 
Καὶ ὄρα, οὐχ εἶπεν "Αγαύος, ὅτι Παῦλον δήσουσιν, ἵνα 
μὴ δόξῃ ix συνθήχης λέγειν" ἀλλὰ, Τὸν ἄνδρα, οὗ 
ἐστιν ἡ ζώγη αὕτη. "Apa χαὶ ζώνην εἶχεν. Ἐπειδὴ 
δὲ οὐκ ἴσχνον πεῖσαι, διὰ τοῦτο ἔχλαιον, εἶτα ἡσύχα- 
σαν. Ὁρᾷ; φιλοσοφίαν ; ὁρᾷς φιλοστοργίαν; Ἡσυχά- 
σαμεν, φησὶν, εἰπόντες" Τὸ θέλημα τοῦ Κυρίου 
γεγέσθω. Ἄγογτες, φησὶ, xap' ᾧ ξενισθῶμον. "Apa 
οὐχ sl; τὴν ἐχχλησίαν. Τότε μὲν γὰρ, ὅτε ὑπὲρ δο- 
Ὑμάτων ἀνήεσαν, ἐν τῇ ἐχχλησίᾳ ξενίζονται " νῦν δὲ 
παρὰ μαθητῇ τινι ἀρχαίῳ. Δείχνυσι πολὺν τοῦ χη- 
ρύγματος τὸν χρόνον λοιπόν" ὅθεν μοι δοχεῖ πολλὰ 
ἔτη ἐπιτέμνειν ἐν ταῖς Πράξεσιν οὗτος, τὰ χατεπεί- 
Yovca μόνον λέγων. Τί ἐστι, Τὸ θέλημα τοῦ Κυρίου 
γενέσθω; Κύριος, φησὶν, αὑτὸς τὸ ἀρεστὸν ἐνώπιον 
αὐτοῦ ποιήσει. ἩἩσυχάζουσι δὲ ἐχεῖνοι, χαὶ οὐχ ἀναγ- 
χάζαυσιν. Ἴσως συνεῖδον, ὅτι τὸ θέλημα ἦν Θεοῦ, 
ἀπὸ τῆς Παύλου προθυμίας τοῦτο στοχασάμενοι * οὐ 
γὰρ ἂν οὕτω Παῦλος προεθυμήθη, οὔτε Θεὸς ἂν εἴα- 
σε) ὁ ἀεὶ χινδύνων ἑξαρπάζων αὐτόν. Οὕτως οὐχ 
ἑύούλοντο βαρεῖν τὴν ἐχχλησίαν, ὄντος ἑτέρου τοῦ 
ξενίξοντος αὐτοὺς, οὐδὲ ἀξίωμα ἀπύτουν. ᾿Ασμένως 
ἡμᾶς, φησὶν, ἀπεδέξαντο οἱ á&&Agol. Λοιπὸν εἰρήνης 
ἣν μεστὰ τὰ πράγματα τὰ ἐν Ἰουδαίοις 4, καὶ οὐχ ὡς 
πρότερον πόλεμος ἦν. ἍἌγοντες ἡμᾶς, φησὶ, παρ᾽ d 
ξργσόδῶρμδ, 11 χῦλον ἐξένισεν ἐχεῖγος, 
“ζυυϑ, rà πράγκατο τὰ εἰς Ἰονδαίου;. 


2 


S. JOANN.S CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


$18 

Τάχα τις ὑμῶν ἐρεῖ" ΕΓ τις χἀμοὶ Παῦλον ἔδωχε 
ξενίσαι, ἑτοίμως ἂν xaX μετὰ πολλῆς τῆς προθυμίας 
τοῦτο ἐποίησα. Ἰδοὺ τὸν Παύλου Δεσπότην ἔξεστί σοι 
ξενίσαι, χαὶ οὗ βούλει" Ὁ γὰρ δεχόμενος. φησὶν, ἕνα 
τῶν ἐλαχίστων, ἐμὲ δέχεται. “Ὅσῳ ἂν ἐλάχιστος ἧ ὁ 
ἀδελφὸς, τοσούτῳ μᾶλλον ὁ Χριστὸς δι' αὐτοῦ παρατγένε- 
ται. Ὁ μὲν γὰρ τὸν μέγαν δεχόμενος, πολλάκις καὶ διὰ 
χενοδοξίαν ποιεῖ " ὁ δὲ τὸν μιχρὸν, χαθαρῶς διὰ τὸν 
Χριστόν. “Ἐξεστί σοι καὶ τὸν Πατέρα ξενίσαι τοῦ Xp» 
στοῦ, xal οὐ βούλει" Ξένος γὰρ ἤμην, φησὶ, καὶ συν- 
nrdyeté με" καὶ πάλιν, Ἐφ᾽ ὅσον ἐνὶ τούτων τῶν 
ἐλαχίστων ἐποιήσατε, ἐμοὶ ἐποιήσατε. Κἂν μὴ Παῦ- 
λος ἧ, πιστὸς δὲ f| xai ἀδελφὸς, χἂν ἐλάχιστος f, ὁ 
Χριστὸς δι᾽ αὐτοῦ παραγίνεται. ΓΑνοιξον τὴν οἰχίαν, 
ὑπόδεξαι. Ὁ δεχόμενος προφήτην, φησὶ, μεσ θὸν spo- 
φήτου «1ήψεται. Οὐχοῦν καὶ ὁ Χριστὸν δεχόμενος, λή- 
ψεται μισθὸν τοῦ τὸν Χριστὸν ξενίζοντος. Μὴ ἀπίστει 
ποἷς [942] ῥήμασιν αὐτοῦ, ἀλλὰ γενοῦ πιστός" αὐτὸς 
εἶπεν, ὅτι Δι᾿ αὐτῶν ἐγὼ παραγίνομαι" καὶ ἵνα μὴ ἀπε 
στῇς, xa τιμωρίας ὁρίζει τοῖς μὴ δεχομένοις, χαὶ 
τιμὰς τοῖς δεχομένοις, οὐχ ἂν τοῦτο ποιήσας, εἶ μὴ xai 
ὁ τιμηθεὶς καὶ ὁ ὑδρισθεὶς αὐτὸς ἦν. Ἐδέξω με, φησὶν, 
εἰς τὸ σὸν χαταγώγιον, δέξομαί σε εἷς τὴν βασιλείαν 
τοῦ Πατρός μου * ἕλυσάς μοι τὸν λιμὸν, λύσω σοι τὰ 
ἁμαρτήματα" εἶδές με δεδεμένον, ὁρᾶσθαί σε ποιῶ 
λελυμένον b* εἶδές με ξένον, ποιῶ σε πολίτην τῶν ob- 
ρανῶν᾽ ἔδωχάς μοι ἄρτον, δίδωμί σοι βασιλείαν ὁλό- 
χληρον, ὥστε χληρονομῆσαι xal χατασχεῖν. Δεῦτε γὰρ, 
φησὶ, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βα. 
σι1είαν. Οὐχ εἶπε, Λάδετε, ἀλλὰ, Κληρονομήσατε, 
ὅπερ ἐπὶ τῶν χυρίως χτωμένων λέγεται, ὡς ὅταν 
λέγωμεν Τόδε ἐχληρηονόμησα. Ἐποίησας εἰς ἐμὲ ἐν 
χρυπτῷ, ἐγὼ χηρύξω ἐν φανερῷ " καὶ τὰ μὲν σὰ λέγω, 
ὅτι χάριτος ἦν, τὰ δὲ ἐμὰ, ὀφειλῇς. Ἐπειδὴ pip σὺ, 
φησὶν, ἤρξω, ἐγὼ ἕπομαι xal ἀχολουθῶ - οὐχ alep:- 
νομαι ὁμολογῆσαι τὰς εἰς ἐμὲ γενομένας εὐεργεσίης, 
οὐδὲ τίνων με ἀπήλλαξας, λιμοῦ xal γυμνότητος καὶ 
πλάνης. Εἶδές με δεδεμένον, οὐχ ὄψει τὸ τῆς γεέννης 
πῦρ᾽ εἶδές με ἀῤῥωστοῦντα, οὐχ ὄψει τὰ Basawott- 
ρια οὐδὲ τὰς τιμωρίας. Ὧ χεῖρες ὄντως εὐλογημέναι, 
αἱ τοιαύταις οἰχονομίαις διαχονούμεναι, αἱ χαταξιοῦ- 
μεναι 5 ὑπηρετεῖν τῷ Χριστῷ. Πόδες εἰς δεσμωτή- 
ρια βαδίζοντες διὰ τὸν Χριστὸν, εὐχόλως χατατολ- 
μῶσι τοῦ πυρός “ o9 λαμθάνουσι πεῖραν τῶν δεσμῶν 
χεῖρες αἱ δεδεμένον αὐτὸν ἱἰδοῦσαι. 'Evéóusag ἱμά- 
5009, καὶ ἐνδύῃ ἱμάτιον σωτηρίου " ἐγένου ἐν δεσμω- 
τηρίῳ μετ᾽ αὐτοῦ, καὶ γίνῃ ἐν βασιλείᾳ psv! αὑτοῦ. 
Ταῦτα ὁμολογεῖ οὐχ αἰσχυνόμενος, ἀλλ᾽ εἰδὼς ὅτι 
αὐτὸν ἐπεσχέψω, Οὐχ fet ἀγγέλους ξενίζων ὁ πατρι- 
άρχης, καὶ ἐξένιζεν. Αἰσχυνθῶμεν, παρακαλῶ - ἐν 
μεσημόρίᾳ ἐχάθητο ἐπ᾽ ἀλλοτρίας ὧν, ὅπου οὐδὲ βῆμα 
ποδὸς εἶχε ξένος ἦν, xai ξένους ἐξένιζεν ὁ ξένος " mo- 
λίτης γὰρ ἣν τῶν οὐρανῶν. Διὰ τοῦτο οὐδὲ ἐπὶ γῆς ὧν, 
ξένος ἦν. Ἡμεῖς ἐχείνου τοῦ ξένου μᾶλλον ξένοι͵ μὴ 
δεχόμενοι ξένους. Οὐχ εἶχεν οἰχίαν, καὶ καταγώγιον fv 
αὐτῷ ἡ σχηνή. Καὶ ópa «b δαψιλές" μόσχον ἔθυε, xa: 
ἄλευρα ἔφυρεν. "Axoue xaX τὸ πρόθυμον " δι' ἑαυτοῦ καὶ 
τῆς γυναιχὺς τοῦτο ποιεῖ. Σχόπει xai τὸ ἄτυφον " προσ- 
xuvel χαὶ παρακαλεῖ. 


Ὁ Vuas, δεδελένον, bo st Λλυλυγάνοιν. 
αἱ τουλῦτανς qu.ovogias OORoNS QA λΥ, o wax. 


* [dem ood. 


5117 


Chium, in Trogylium, in Samum, Miletum ; dies om- 
pes sunt octodecim : postea in Coum, in Rhodum, Pata- 
ram ; sunt viginti et una dies : deinde isthinc per dies 
quinque Tyrum; ut sint dies viginti sex : ibi postea 
septem dies : sunt dies triginta tres : hinc Ptolermai- 
dem una die ; sunt triginta quatuor : deinde Caesare: 
manet pluribus , quam alibi , diebus ; et tunc demum 
inde illos abducit propfieta. Sic completur dies P'en- 
tecostes, et ibi illam peragit. Vide illum, quando Spi- 
ritus non prohibebat, obsequentem. Dicebant, Ne des 
te in theatrum , et non dedit : ssepe illum educebant , 
el morem gessit : per fenestram iterum effugit : el 
nunc , ut ita dicam , innumeris rogantibus et Tyri et 
Cxsarex, flentibus οἱ innumera gravia pr;edicenti- 
bus, non cedit , quamvis non modo gravia pradi- 
cerent , sed etiam per Spiritum przdicerent. Si 
ergo Spiritus jussit , cur contradicebant? Quia ne- 
sciebant Spiritus scopum. Alioquin vero adhorta- 
tionem illam per Spiritum non faciebant. Non modo 
eniin gravia przdicebant , sed addebant, non ascen- 
dendum esse, parcentes illi. Et perfectis diebus , in. 
quit, id est,expletis : dies autem dicit przsiitutos : 
deducentibus nos omnibus cum uxoribus el liberis. 

9. Vide quanta consolatio esset : et rursus orantes 
divelluntur. Etiam Ptolemaide uno die manent, Cazesa- 
re:? vero plurimis diebus. Et quando audivit se innu- 
mera gravia passurum esse , tunc festinat, non sese 
in pericula conjiciens , sed putans Spiritus esse pras- 
ceptum. 15. Post dies autem hos , inquit, preparati 
ascendebamus in Jerusalem ; id est, acceptis iis, quae 
ad iter necessaria erant. 16. Venerunt autem nobiscum 
el ex discipulis a Cesarea , adducentes secum. apud 
quem hospitaremur , Mnasonem quemdam Cyprium , 
antiquum discipulum. 47. Εἰ cum venissemus Jeroso- 
[ymam , libenter exceperunt nos fratres. Et vide , non 
dixit Agabus : Paulum ligabunt, ne videretur ex pacto 
dicere ; sed, Virum, cujus est zona hac. Ergo zonam 
babebat. Quia vero suadere non poterant, ideo fle- 
bant, deinde quieverunt. Vides philosophiam ? vides 
amoris affectum ? Quievimus, inquit, dicentes, Volun- 
tas Domini fiat. Adducentes, inquit, apud quem hospi- 
taremur. lgitur non in ecclesia. Tunc enim , cum pro 
dogmatibus ascendebant , in ecclesia hospitabantur , 
nunc vero apud discipulum quemdam antiquum. Os- 
tendit jam fuisse longum przdicationis tempus : unde 
mihi videtur in Actis multos annos succidere, et quze 
urgebant tantum dicere. Quid sibi vult illud, Voluntas 
Domini fiat ? Dominus , inquit, quod placitum est in 
oculis suis, faciet. Quiescuut autem illi, neque cogunt 
illum : forte guari, esse voluntatem Dei , quod ex 
Pauli fervore conjectabant : nam alioqui non tantus 
Pauli fervor fuisset , neque Deus permiaissel , qui 

seinper illum a periculis eruerat. Sic nolebant Eccle. 
$i oneri esse, cum alius esset, qui illos hospitio sus- 
ciperet, neque honorem exigebant. Libenter , inquit, 
exceperunt nos fratres. Res tunc. in pace erant apud 
&ida:os , nec bellum ut prius erat. Ducentes nos, iu- 
quit , apud quem. hospitaremur. Paulum ille hospitio 
excipiebat. 


IN ACTA APOSTOLORUM. ilOMIL. XLV. 


514 

Hospitalitas commendatur.— Dicet fortasse ve-t uin 
quispiam : Si quis mihi Paulum hospitio excipicndum 
offerret , id prompte el alacriter facerem. Ecce Pauli 
Dominum tibi hospitio excipere licet, et non ris : nam 
ait: Qui suscipit unum ex his minimiz , me suscipit 
(Math. 48. 5. Luc. 9. 48). Quanto. minor est frater, 
tanto magis Christus per ipsum advenit. Nam qui 
magnum quempiam excipit, per vanam s:pe gloriam 
id agit ; qui vero parvum, pure propter Christum. 
Licet tibi etiam Patrem Christi excipere, et non vis : 
nam ait, Hospes eram et collegisiis me, et iterum, Jn 
quantum fecistis uni ex his minimis, mihi fecistis (Matth. 
25. 55. 40). Etsi Paulus non sit, si fidelis sit et fra- 
ter , etiamsi minimus , Christus tamen per illum ad- 
venit. Aperi domum, excipe. Qui recipit prophetam , 
inquit, mercedem prophete recipiet ( 1d. 10. δὶ ). 
Ergo qui recipit Christum, recipiet mercedem Christi 
peregrinantis. Ne fidem neges verbis ejus , sed esto 
confideus : ipse dixit, Per illos ego advenio : et ut 
ne sis incredulus , supplicium decernit non recipien- 
libus, honores recipientibus : non hoc facturus, nisi 
ille vel honoratus vel contumelia affectus ipse esset. 
Suscepisti me , inquit, in diversorio tuo ; suscipiain 
te in regnum Patris mei : solvisti mihi famem ; sol- 
vam libi peccata : vidisti me vinetum ; videri te 
faciam solutum ' : vidisti me peregrinum ; faciam te 
eivem czlorum : dedisti mihi panem ; do tibi regnum 
totum , ut illud heres accipias et possideas. Ait enim, 
Venite , possidele paratum vobis regnum ( Id. 95. 
94). Non dicit, Accipite ; sed, Possidete : quod dici- 
tur de iis, qui vere possident , ut cum dicimus , Iloc 
hereditate possedi. Fecisti mihi in occulto ; ego pra-- 
dicabo in manifesto : et tua quidem dico, quia grati 
erant ; mea vero debiti sunt. Quia enim tu copisti , 
inquit , ego sequar : non pudet me fateri collata mihi 
beneficia, nec a quibus me liberaveris, a fame, nudi- 
tate, errore. Vidisti me ligatum.; non videbis gehen- 
nz ignem : vidisti me infirmum ; non videbis tormen- 
ta nec supplicia. O manus vere benedictze, quz tali- 
bus ministeriis serviunt, qux dignantur ministrare 
Christo ! Pedes in carceres euntes propter Christum, 
facile contemnunt ignem ; vincula non experiuntur 
manus , quz ligatum illum viderunt. Induisti veste ; 
et indueris veste salutari : fuisti cum illo in carcere; 
et in regno cum illo eris. Hzc confitetur non crube: 
scens, sed sciens te illum invisisse. Nesciebat patriar-, 
cha se angelos excipere (Gen. 18. 3), et tamen exci- 
piebat. Erubescamus , obsecro :.in meridie. scdebat .: 
in terra aliena, nondum pedis vestigium habebat eum 
peregrinus esset, et peregrinos excipiebat peregrinus : 
civis. enim czelorum erat. ldeo nec peregrinus erat , 
cum in terra esset. Nos magis quam ille peregrini 
sumus. qui peregrinos. non excipimus. Domum non 
habebat , et tabernaculum ipsi diversorium erat. Ft 
vide, quam lautus sit : vitulam mactavit, et farinam 
miscuit. Audi fervorem : per se et per uxorem hioc 
facit. Perpende quam sit a fastu alienus : adorat et 
obsecrat. 


! Unus legit, videbo te solutum, 


δι9 

4. Hospitalitatis cenditiones. — lac quippe omnia 
oportet habere eum , qui peregrinos excipit : fervo- 
rem , hilaritatem , liberalitatem. [lospitis enim ani- 
mus erubescit et pudibundus est , et si non gaudium 
monstret exceptor, quasi despectus abscedit, ac sic 
excepisse deterius est , quam si non excepisset. Ideo 
adorat, ideo se excipere dicit, ideo sellam offert. 
Quis enim dubitasset , videns ho« illi opus esse? Sed 
nos non in aliena terra sumus ? Sed si velimus. pote- 
rimus illum imitari. Quot hospites suut ex fratribus? 
Est couununis domus ecclesi:e , quam xenona voca- 
mus : curiose inquirite etiam vos , sedete ad fores , 
venientes suscipite : si non in domos vestras , aliter 
illis necessaria suppeditate. Quid ergo ? inquies; an 
ecclesia non habet? Habet ; sed quid hoc ad vos? 
ausi a communibus ecclesix pecuniis alantur, id vo- 
bis prodesse poterit ? an si alius precetur, tu non 
debes precari? cur non dicis ; Quid enim ? anuon 
sacerdotes precantur? cur ego orabo? At ego, in- 
quies , do isti , qui non potest illo venire. Da saltem 
illi : quod enim qu:xrimus lioc est, ut omnino detur. 
Audi quid dicat Paulus : Ut et iis, qua vere vidue sunt, 
sufficiant , ei ne gravetur ecclesia ( 4. Tim. 5. 16 ). Ut 
vis, fac; solum (ac. Ego vero non dico, Ut 
non gravetur ecclesia; sed, Ut tu non graveris: 
hac euin ratiocinatione nihil facies , omnia ei remit- 
tens. ideo commune doinicilium est ab Ecclesia assi- 
gnatum , ut hec non dicas. Sed sumptus habet ec- 
clesia , iuquies ; pecunias babet et reditus. Dic mihi, 
an sumptus non habet? quotidianam expensam mnon 
habet ? Etiam, inquies. Cur ergo non adjuvas medio- 
critatem ejus? Me pudet hzc dicere : ceterum non 
eogo. Si quis putat lucrum esse qua dicuntur, faciat 
sibi xenodochium in domo ; isthic lectum statue , 
isthic mensam et lucernam. Quomodo non absur- 
dum fuerit , si veniant milites , habere vos assignata 
doiuicilia, magnam gerere curam, ommiaque ipsis 
subininistrare, quia illi bellum hoc sensibile depel- 
Junt : hospites vero , ubi diversentur, non habere ? 
Vince ecclesiam. Vis nos rubore perfundere? Hoc 
fae : liberalitate supera : babe domicilium quo Chri- 
δι0υ8 diversetur : dic, Hzc est cellula Christi ; h»c 
domus illi seposita est : etiamsi vile domicilium sit , 
uon dedignatur. Nudus et hospes Christus circuit , 
tecto solum egens : saltem huic przsta : ne sis cru- 
delis nec inhumanus , neque in rebus szxcularibus ita 
vehemens , in spiritualibus vero frigidus. Hoc com- 
mittatur famulo omnium fidelissimo, et is mutilos , 
imendioos , et eos , qui sine tecto sunt, introducat. 
)L2c dico, ut ad pudoreni ioveam. Oporteret enim 
sursum domi illos recipere ; sin nolis , saltem infra, 
ubi muli, ubi famuli, Christum recipe. Forte exhor- 
rescitis audientes. Quid ergo , si ne hzc quidem fe- 
ceritis ? Ecce hortor, ecce dico : Hoc vobis cur: sit. 
At sic nen vultis ? Ergo alio modo facite : sunt multi 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


$20 
pauperes utriusque sexus : segregate omnino , ut ibi 
aliquis maneat : sit saltem domus custos pauper : sit 
tibi murus et sepes , scutum et hasta. Ubi est elee- 
mosyna , eo non audet accedere diabolus, neque ma- 
lum quodpiam. Ne, quaxso , despiciamus tantum lu- 
crum. Nunc vero currui quidem assignatus locus est, 
et basternis alius; Christo autem erranti nullus. Abra - 
ham ubi ipse manebat, ibi hospites recipiebat ; et 
uxor quasi aneilla stabat , illi vero quasi domini. Ne- 
sciebat se Christum, se angelos recipere ; si scivisset, 
omnia erogasset. Nos vero licet sciamus a nobis Chri- 
stum excipi, non tantam exhibemus curam , quantam 
ille, qui putabat se homines recipere. At multi sunt, 
inquies, deceptores et ingrati. Et hinc tibi major 
merces, quando nomine Cliristi accipis. Si nosti esse 
deceptores , ne recipe domi ; sin non nosti, cur te- 
mcre accusas? ldeo dico, Eant in xenodochium. 
Qu:e vero defensio, quando ne eos quidem, quos no- 
vimus, recipimus, sed omnibus fores claudimus? 
Sit Christi pandocleum nostra domus : repetamus ab 
illis mercedein, non argentum, sed ut faciant domum 
nostram Christi receptaculum : cireumcursemus un- 
dique, trahamus, venatum abripiamus * majus bene- 
ficium accipimus, quam damus. Non jubeo tnactare 
vitulum : da panem egenü, vestem nudo, tectum 
hospiti. Ne autein hec prztexas, Est domnicilium ec- 
clesie commune ; illuc mittito, et tu suscipies. 
Nam ille etiam eorum, qux» a famulis acta fue- 
rant, mercedem habuit. lta erant instituti illius 
pucri : currebant , nec. murinurabant sicut nostri ; 
illos enitn pios reddiderat : in bellum traxit, nec mur- 
murabant; ita philosophi erant. Ümniuin enim curam 
gerebat ul sui ipsius : ac fere, ut Jub dicebat : Si- 
militer frmati sumus in eodem ventre (Job 53. 6). 
Domesticorum cura habenda. — Maque et nos cure- 
mus salutem nostram, et inaguam habeamus dome- 
sticorum sollicitudinem, ut sint probi et vigiles : sit 
etiam domesticus noster in iis, quxe ad Deum spe- 
ctant, institutus, Non erit postea virtus nobis diffici- 


. lis, si illos probe itstituamus. Sicut enim in bello, 


cum milites sunt bene ordinati , dux facile pugnat ; 
contra vero , si non ita sit : nautis item consentien- 
tibus , gubernator nullo negotio gubernacula regit : 
ita si sint fainuli recte instituti, nou facile exacerba- 
beris , non ebjurgabis , non. irasceris , non convicia- 
beris. Fieri quoque potest, ut famulos reverearis , 
si sint admirabiles : ipsique te juvabunt , et ad bona 
hortabuntur. Ab his autem ominibus omnia Deo pla- 
cita erunt, et sic tota domus implebitur benedictione, 
et sic ea , quxe Deo placent, facientes , magno frue- 
mur superno przsidio : quod non omnes assequi con- 
tingat, gratia et benignitate Domini nostri Jesu 
Christi , quicum Patri et Spiritui sancto gloria , im- 
perium , honor, nunc et semper, et in secula sz:cu- 
lorum, Amen. 


δι9 

δ΄. Ηάντα τὰρ ταῦτα δεῖ τὸν ξενίζοντα ἔχειν * τὸ πρόθυ- 
μον, τὸ φαιδρὸν, τὸ ἄφθονον. Ἢ γὰρ τοῦ ξένου Ψυχὴ 
ἐρυθριᾷ xat αἱἰοχύνεται" χἂν μὴ μεθ᾽ ὑπερθολῆς ἐπιδείξῃ 
χαρὰν, ὡς ἀλογηθεὶς ἀπαλλάσσεται, χαὶ λοιπὸν χεῖρον 
γέγονε * τοῦ μὴ ὑποδέξασθαι τὸ οὕτως ὑποδεχθῆναι. Διὰ 
«οὔτο προσχυνεῖ, διὰ τοῦτο τῷ λόγῳ δέχεται, διὰ τοῦτο 
«fj καθέδρᾳ. Τίς γὰρ ἂν ἡπορήθη, εἰδὼς ὅτι τοῦτο ἔργον 
αὐτῷ ἦν; ᾿Αλλ᾽ οὐχ ἐπὶ ξένης ἐσμὲν ἡμεῖς; ᾿Αλλ᾽ ἐὰν 
θέλωμεν, δυνησόμεθα αὐτὸν μιμήσασθαι. Πόσοι ξένοι 
εἰσὶ τῶν ἀδελφῶν : “Ἔστιν οἴχημα χοινὸν ἡ ἐχχλησία, ὃν 
ξενῶνα χαλοῦμεν" περιεργάζεσθε xat ὑμεῖς, χαθέζεσθε 
παρὰ τὰς θύρας, τοὺς ἐρχομένους ὑποδέχεσθε" χἂν μὴ 
εἰς τὰς οἰχίας ὑμῶν βούλησθς, ἀλλ᾽ ἑτέρως τὰ πρὸς τὰς 
χρείας αὐτοῖς [545] χορηγοῦντες. Ti γάρ; ἡ Ἐχχλησία 
οὐχ ἔχει; φησίν. Ἔχει" ἀλλὰ τί τοῦτο πρὸς ὑμᾶς; μὴ 
40 ἀπὸ τῶν χοινῶν τῆς Ἐχχλησίας τρέφεσθαι χρημάτων 
αὐτοὺς, τοῦτο ὑμᾶς ὠφελῆσαι δύναται; μὴ γὰρ, ἂν 
ἕτερος εὔχηται, σὺ οὐχ ὀφείλεις εὔχεσθαι ; διὰ τί μὴ λέ- 
γεῖς τί γάρ ; οὐχ εὔχονται οἱ ἱερεῖς ; ἐγὼ τί εὔχομαι ; 
'AXX ἐγὼ, φησὶ, δίδωμε τῷ μὴ δυναμένῳ χαταχθῆναι 
ἐχεῖ. Δὸς x&v ἐχείνῳ' τὸ γὰρ σπουδαζόμενον ἡμῖν τοῦτό 
ἂστι, τὸ ὅλως δοῦναι. "Axousov, τί φησιν ó Παῦλος" 
Ἵνα ταῖς ὄγτως χήραις éxapxécq, καὶ μὴ βαρῆται ἡ 
'ExxAnc(a. Ὅπως βούλει ποίησον, μόνον ποίησον. 
Ἐγὼ δὲ οὐ λέγω, Ἵνα μὴ βαρῆται ἡ Ἐχχλησία, ἀλλ᾽, 
Ἵνα μὴ σὺ βαρῇ * τῷ γὰρ λογισμῷ τούτῳ οὐδὲν ἐργάσῃ, 
πάντα ἐπιτρέπων αὐτῇ. Διὰ τοῦτο χοινὸν οἴχημά ἔστιν 
ὑπὸ τῆς Ἐχχλησίας ἀφωρισμένον, ἵνα μὴ ταῦτα λέγῃς. 
'AXX ἔχει δαπανήματα ἡ Ἐχχλησία, φησὶ, χρήματα 
ἔχει καὶ προσόδους. Εἰπέ μοι, ἀναλώματα δὲ οὐχ ἔχει; 
δαπάνην δὲ οὐχ ἔχει χαθημερινήν ; Ναὶ, φησί, Τί οὖν 
οὐ βοηθεῖς τῇ μετρίᾳ; Αἰσχύνομαι μὲν ταῦτα λέγων " 
πλὴν ἀλλ᾽ οὐδὲν ἀναγχάζω. Εἴ τις νομίζει χρηματισμὸν 
εἶναι τὰ λεγόμενα, ποιήσει ἑαυτῷ ξενοδοχεῖον ἐπὶ τῆς 
οἰχίας - στῆσον ἐχεῖ χλίνην, στῆσον ἐχεῖ τράπεζαν xal 
λυχνίαν. Πῶς γὰρ οὐχ ἄτοπον, εἰ μὲν στρατιῶται ἔλ- 
θοιεν, ἔχειν ὑμᾶς ἀποτεταγμένα οἰκήματα, xot πολλὴν 
ποιεῖσθαι τὴν ἐπιμέλειαν, χαὶ πάντα παρέχειν αὐτοῖς, 
ἐπειδὲ) τὸν πόλεμον ὑμῖν ἀμύνουσι τοῦτον τὸν αἰσθητόν " 
τοὺς δὲ ξένους μὴ ἔχειν ὅπου xatsapelvotev; Νίχησον 
τὴν Ἐχκχλησίαν. Βούλει ἐντρέψαι ἡμᾶς ; Τοῦτο ποίησον" 
ὑπερδαλοῦ τῇ φιλοτιμίᾳ ἔχε οἴχημα, ἔνθα Χριστὸς 
παραγίνεται" εἰπέ" Τοῦτο τὸ χελλίον τοῦ Χριστοῦ * ἡ 
οἰχία αὕτη αὐτῷ ἀφώρισται. Κἂν καταγώγιον ἧ καὶ εὖ- 
«Ξλὲς, οὐχ ἀπαξιοῖ Γυμνὸς καὶ ξένος ὁ Χριστὸς περίεισι, 
μόνον σχέπης δεόμενος " x&v τούτῳ πάρεχε b* μὴ ὠμὸς 
ἔσο μηδὲ ἀπάνθρωπος, μηδὲ ἐν μὲν τοῖς βιωτιχοῖς οὕτω 
σφοδρὸς ἔσο, ἐν δὲ τοῖς πνευματιχοῖς ψυχρός. Ἔστω xal 
τῶν οἰχετῶν ὁ πιστότερος τοῦτο ἐγχεχειρισμένος, xal 
«οὺς ἀναπήρους, τοὺς πτωχοὺς, τοὺς ἀστέγους εἰσαγέτω. 
Ταῦτα λέγω πρὸς ἐντροπήν. "Ebex μὲν γὰρ ἄνω ἐπὶ τῆς 
οἰχίας αὐτοὺς δέχεσθαι" εἰ δὲ μὴ βούλει, χἂν χάτω, xàv 
ἔνθα αἱ ἡμίονοι, xàv ἔνθα οἱ οἰχέται, δέξαι τὸν Χριστόν. 
Τάχα φρίττετε ἀχούοντες. Τί οὖν, ὅταν μηδὲ ταῦτα 
ποιῆτε; Ἰδοὺ παραινῶ, ἰδοὺ λέγω" "Ἔστω ὑμῖν τοῦτο 
περισπούδαστον. ᾿Αλλ᾽ οὐ βούλεσθε οὕτως ; Οὐχοῦν 


χεται, καὶ χεῖρον γέγονε 


4 Quidam, χαρὰν ἀλογεῖται xai E 
v touto πάρεχε. 


b Unus cod., σχέπης δεῖται αὐτός" 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XLV. 


530 


ἑτέρως ποιήσατε. Εἰσὶ πολλοὶ πένητες xal πενιχραί(" 
ἀφορίσατε δι᾽ ὅλου μένειν Exel τινα ἔστω x&v. φύλαξ 
τῆς οἰχίας ὁ πένης " ἔστω σοι τειχίον καὶ περίφραγμα, 
ἀσπὶς καὶ δόρυ. “Ἔνθα ἐλεημοσύνη, οὐ τολμᾷ προσελθεῖν 
ὁ διάθδολος, οὐδὲ ἄλλο τι τῶν δεινῶν. Μὴ δὴ περιίδωμεν 
τοσοῦτον χέρδος. Νῦν δὲ ὀχήματος μὲν τόπος ἐστὶν ἀφ- 
ὡρισμένος, xat βαστερνίοις ἕτερος " τῷ δὲ Χριστῷ πλα- 
νωμένῳ οὐδὲ εἷς. Ὁ "A6paàp. ἔνθα αὐτὸς ἔμενε τοὺς 
ξένους ὑπεδέχετο" xal ἡ μὲν γυνὴ ἐν τάξει θεραπαινίδος 
εἰστήχει, ἐχεῖνοι δὲ ἐν τάξει δεσποτῶν. Οὐχ δει, ὅτι 
τὸν Χριστὸν ἐδέχετο οὐχ fibt, ὅτι ἀγγέλους " ὡς εἴ γε 
ἤδει, πάντα ἂν ἐχένωσεν. Ἡμεὶς δὲ [544] χαίπερ εἰδότες, 
ὅτι τὸν Χριστὸν δεχόμεθα, οὐδὲ τοσαύτην ἐπιδειχνύμεθα 
τὴν σπουδὴν, ὅσην ἐχεῖνος 6 νομίζων ἀνθρώπους δέχε- 
σθαι. ᾿Αλλ᾽ ἐπιθέται εἰσὶ, φησὶ, πολλοὶ χαὶ ἀγνώμονες. 
Καὶ τούτου σοι μείζων ὁ μισθὸς, ὅταν διὰ τὸ ὄνομα τοῦ 
Χριστοῦ δέχῃ. Εἰ μὲν γὰρ οἷδας ὄντας ἐπιθέτας, μὴ 
δέχου εἰς τὴν olxlav* εἰ δὲ οὐχ οἷδας, τί ἁπλῶς χατηγο- 
ρεῖς ; Διὰ τοῦτο λέγω εἰς τὸ ξενοδοχεῖον ἀπιέναι. Ποία 
δὲ ἀπολογία, ὅταν μηδὲ o0; ἴσμεν, μηδὲ τούτους δ:χώ- 
μεθα, ἀλλ᾽ ἀποχλείωμεν πᾶσι τὰς θύρας : "Ἔστω τὸ τοῦ 
Χριστοῦ πανδοχεῖον ἡμῶν ἡ olxía* ἀπαιτῶμεν αὐτοὺς 
τὸν μισθὸν, μὴ ἀργύριον, ἀλλὰ τὸ ποιῆσαι ἡ μῖν δοχεῖον 
τοῦ Χριστοῦ τὴν οἰχίαν " περιτρέχωμεν πανταχοῦ, ἕλ- 
χωμεν, ἁρπάζωμεν τὴν θήραν " μείζονα εὐεργετούμεϑα 
ἣ εὐεργετοῦμεν. Οὐ χελεύω χκαταθῦσαι μόσχον" ἄρτον 
δὸς πεινῶντι, ἱμάτιον γυμνῷ, σχέπην τῷ ξένῳ. Ἵνα δὲ 
gp! ταῦτα προφασίζῃ, Ἔστιν οἴχημα κοινὸν τὸ τῆς 
Ἐχχλησίας " ἐχεῖ χατἀδαλε, xal σὺ ὑπεδέξω" ἐπεὶ xol 
τῶν διὰ τῶν οἰχετῶν γινομένων ἐχεῖνος εἶχε τὸν μισθόν. 
Οὕτως ἧσαν πεπαιδευμένοι καὶ οἱ παῖδες αὐτοῦ " ἔτρεχον 
xai οὐχ ἐγόγγυζον χαθάπερ οἱ ἡμέτεροι * εὐλαδεῖς γὰρ 
αὐτοὺς ἦν πεποιηχώς. Εἰς πόλεμον εἶλχε, xat οὐχ ἐγόγ- 
γυζον᾽ οὕτως ἦσαν φιλόσοφοι. Πάντων γὰρ ὁμοίως 
ἐπεμελεῖτο ὥσπερ ἑαυτοῦ μονονουχὶ γὰρ χατὰ τὸν Ἰὼδ 
ἔλεγεν, ὅτι 'ομοίως ἐπιλάσθημεν ἐν τῇ αὐτῇ γαστρί. 

Τοίνυν χαὶ ἡμεῖς φροντίζωμεν ἑαυτῶν τῆς σωτηρίας, 
xai πολλὴν ποιώμεθα τῶν οἰκετῶν τὴν ἐπιμέλειαν, ὅπως 
ἔσονται χρηστοὶ xax ἐπιμελεῖς c " xal ἔστω xai ὁ οἰχέτης 
ἡμῶν πεπαιδευμένος τὰ τοῦ Θεοῦ. Οὐχ ἔσται δύσχολος 
ἡμῖν ἡ ἀρετὴ λοιπὸν, ἐὰν ἐχείνους ῥυθμίσωμεν. Καθ- 
ἀπερ ἐν πολέμῳ στρατιωτῶν ὄντων εὐτάχτων, ὁ στρατ- 
ηγὸς ῥᾳδίως πολεμεῖ, τοὐναντίον δὲ γίνεται, ὅταν μὴ 
«οὔτο ἧ " καὶ ναυτῶν δὲ ὁμονοούντων, ὁ χυδερνήτης εὖ- 
κόλως τοὺς οἴαχας μεταχειρίζεται" οὕτω xal ἐνταῦθα, 
ἐὰν οὕτως ὦσι πεπαιδευμένοι οἱ οἰχέται, οὐ παροξυν- 
θήσῃ ῥᾳδίως, οὐκ ἐγχαλέσεις, οὐχ ὀργισθήσῃ, οὐ 
λοιδορήσεις. Ἔστιν ὅπου xai ἐντραπήσῃ τοὺς οἰχέτας, 
&àv ὦσι θαυμαστοὶ, καὶ συναντιλήψονταί aot, xa παραι- 
νέσουσι τὰ χρηστά. ᾿Απὸ δὲ τούτων πάντων πάντα ἔσται 
τὰ τῷ Θεῷ δοχοῦντα, xal οὕτω πᾶσα ἡ οἰχία εὐλογίας 
πληρωθήσεται, χαὶ τὰ τῷ Θεῷ ἀρέσχοντα διαπραττό- 
μενοι, πολλῇς ἀπολαύσομεν τῆς ἄνωθεν συμμαχίας, ἧς 
γένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι χαὶ φιλᾶν- 
θρωπίᾳ τοῦ Κυρίον ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ 
Πατρὶ ἅμα τῷ ἀγίῳ Πνεύματι δόξα, χράτος, τιμὴ, νῦν 
χαὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾿Αμήν. 

€ Koi ἐπιμελεῖς deest in. quibusdam. 


921 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIHIEP. CONSTANTINOP. 


(545] OMIAIA Mq*. 


Τῇ δὲ ἐπιούσῃ ἡμέρᾳ εἰσήει ὁ HavAoc σὺν ἡμῖν πρὸς 
Ἰάκχωδον, πάντες τε παρεγένοντο οἱ πρεσδύτεροι.- 
Καὶ ἀσπασάμενος αὐτοὺς, ἐξηγεῖτο καθ᾽ Éy éxa- 
στον ὧν ἐποίησεν ὁ Θεὺς ἐν τοῖς ὄθγεσι διὰ τῆς 
διαχογίας αὐτοῦ. 

α', Οὗτος ὁ ἀδελφὸς fjv τοῦ Κυρίου xaX ἐπίσχοπος τῶν 
Ἱεροσολύμων 8, ἀνὴρ μέγας xai θαυμαστός. Πρὸς τοῦ- 
toy εἰσέρχεται Παῦλος, ὥσπερ καὶ πρὸ τούτον xai πρὸς 
αὐτὸν πέμπεται" xal ὅπως ἄχουε. Τῇ δὲ ἐπιούσῃ 
ἡμέρᾳ, φησὶν, εἰσήει ὁ Παῦλος σὺν ἡμῖν πρὸς 'Idxo- 
Cor. "Opa τὸ ἄτυφον. Πάντες τὸ παρεγένοντο οἱ zpe- 
σδύτεροι" καὶ ἀσπασάμενος αὑτοὺς, ἐξηγεῖτο καθ' ἕν 
ἕκαστον ὧν ἐποίησεν ὁ Θεὸς ἐν τοῖς ἔθγεσι διὰ τῆς 
διακονίας αὑτοῦ. Πάλιν αὐτοῖς τὰ τῶν ἐθνῶν διηγεῖται, 
οὐ χενοδοξῶν, μὴ γένοιτο, ἀλλὰ τοῦ Θεοῦ θέλων τὴν φιλ- 
ανθρωπίαν ἐνδείξασθαι, χαὶ πολλῆς αὐτοὺς ἐμπλῆσαι 
χαρᾶς. Ὅρα γοῦν πῶς ἀχούσαντες χαὶ ἐδόξαζον τὸν 
Θεόν. Οὐχ ἐχεῖνον ἐπήρουν οὐδὲ ἐθαύμαζον " ἀλλὰ Τὸν 
Θεὸν ἐδόξαζον" οὕτω γὰρ διηγήσατο ὡς ἀνατιθέμενος 
αὐτῷ. Οἱ δὲ ἀχούσαντες ἐδόξαζον τὸν Θεὸν, εἰπόν- 
tec αὑτῷ" Osupsic, dósApà, πόσαι μυριάδες εἰσὶν 
Ιουδαίων τῶν πεπιστευκότων" χαὶ πάντες ζηλωταὶ 
τοῦ γόμου ὑπάρχουσι. Κατηχήθησαν δὲ περὶ σοῦ, 
ὅτι ἀποστασίαν διδάσχεις ἀπὸ Μωῦσέως τοὺς κατὰ 
tá ἔθνη πάντας ᾿Ιουδαίους, .16γων μὴ περιτέμνειν 
αὑτοὺς τὰ τέχνα, μηδὲ τοῖς ἔθεσι περιπατεῖν. "Opa 
καὶ αὐτοὶ μεθ᾽ ὅσης ὑποστολῆς b φασιν. Οὐχ ὡς ἐπίσχο- 
Tog αὐθεντιχῶς διαλέγεται, ἀλλ᾽ αὐτὸν παραλαμδάνουσι 
χοινωνὸν τῆς γνώμης " ὥσπερ ἂν εἰ εὐθέως xal ἀπὸ 
προοιμίων ἀπολογούμενοι, ὅτι Οὐχ ἐδουλόμεθα. Ὁρᾷς 
τοῦ πράγματος τὴν ἀνάγχην, Θεωρεῖς πόσαι, φησὶ, 
μυριάδες εἰσὶν Ιουδαίων cov πεπιστευχότων ; Καὶ 
οὐχ εἶπον, Πόσας μυριάδας χατηχήσαμεν, ἀλλ᾽ Εἰσί. 
Καὶ οὗτοι, φησὶ, πάντες ζηλωταὶ τοῦ γόμου ὑπάρ- 
χουσι. Δύο αἰτίαι, χαὶ τὸ πλῆθος, χαὶ ἡ γνώμη. Οὔτε 
Tip εἰ ὀλίγοι ἦσαν, χαταφρονῆσαι ἐχρῆν, οὔτε εἰ πολ- 
Àot, xaX μὴ πάντες τοῦ νόμου ἀντείχοντο, περὶ πολλοῦ 
ποιεῖσθαι. Εἶτα xa τρίτη αἰτία“ Καὶ aütol πάντδο 
κατηχήθησαν, φησὶ, περὶ σοῦ, ὅτι ἀποστασίαν δι- 
δάσχεις ἀπὸ Μωῦσέως τοὺς κατὰ τὰ ἔθνη πάντας 
Ιουδαίους, λέγων μὴ περιτέμγειν αὐτοὺς τὰ τέχνα, 
μηδὲ τοῖς ἔθεσι περιπατεῖν. Οὐχ εἶπον, "Ἤχουσαν- 
ἀλλὰ, Κατηχήθησαν, τουτέστιν, ἐδιδάχθησαν καὶ ἐπί- 
στευσᾶν, ὅτι ἀποστασίαν ἀπὸ Μωῦσέως διδάσκεις, 
«έγων μὴ περιτέμνειν αὐτοὺς τὰ τέχνα, μηδὲ τοῖς 
&0sci περιπατεῖν. Ἰοῦτο εἰπὼν, ἐπήγαγε 4: Τί οὖν 
ἐστι; Πάντως δεῖ xAn0oc συνε.1θεῖ»" ἀκχούσονται 
γὰρ, ὅτι ἐλήλυθας. Τοῦτο οὖν ποίησον ὅ σοι .έγο- 
μιν. Ὥς συμθουλεύοντες ταῦτα λέγουσιν, οὐχ ὡς ἐπι- 
. κάττοντες. Εἰσὶν ἡμῖν ἄνδρες τέσσαρες, εὐχὴν ἔχον- 
τες dp' ἑαυτῶν. Τούτους [546] παραλαδὼν ἀγνί- 
σθητι σὺν αὐτοῖς, καὶ δαπάνησον ἐπ' αὐτοῖς, tva 
ξυρήσωνται τὴν κεραλὴν, καὶ γνῶσι πάντες, ὅτι 
ὧν κατήχηνται περὶ σοῦ, οὐδέν ἐστιν, dAAà στοι- 
χεὶς καὶ αὐτὸς φυλάσσων τὸν νόμον. "Ἔργῳ τὴν 
ἀπολογίαν ποιῆσαι αὐτῷ συμθουλεύουσιν, οὐ λόγῳ. Ἵνα 
ξυρήσωνται, φησὶ, xal γγῶσι πάντες, ὅτι ὧν xat- 
ἤχηνται περὶ σοῦ, οὐδέν ἐστιν. Οὐχ εἶπον, ὅτι Δι- 
δάσχεις, ἀλλὰ Κατήχηνται, πάλιν τὸ ἐδιδάχθησαν διὰ 

5 Tres codd., Οὗτος ἐπίσχοπος ἦν τῶν Ἱεροσολύμων. Ν Co- 


dex unus, συστο)ῆς. “ Hac, τοῦτο εἰπὼν ἐπήγαγε, desunt in 
eodeni cod. rm 


- ,», 


τούτου δηλῶν, xai ὅτι Στοιχεῖς, τουτέστιν, kx xepi- 
σίας καὶ αὐτὸς φυλάττεις. Οὐ γὰρ δὴ τοῦτο μόνον ἦν à 
σπουδαζόμενον, εἰ μὴ ἑτέρους διδάσχει, ἀλλ᾽ ὅτι χαὶ εἰ- 
τὸς τηρεῖ, Τί οὖν, ἂν τὰ ἔθνη μάθωσιν, οὐ σχανδαλιήϊ.- 
σονται, φησί; Πῶς ; ὅπου χαὶ ἡμεῖς οἱ τῶν Ἰουδαίων 
διδάσχαλοι ἐπέμψαμεν πρὸς αὐτούς. Περὶ δὲ τῶν xszi 
στευκότων ἐθγῶν ἡμεῖς ἐπεστείλαμεν, κρίναντες 
μηδὲν τοιοῦτον τηρεῖν αὐτοὺς, εἰ μὴ φυλάσσεσθαι 
αὐτοὺς τὸ εἰδωλόθυτον καὶ τὸ αἷμα καὶ τὸ πνικτὶν 
καὶ πορνείαν. Ἐνταῦθα ἐντρεπτιχῶς. Ὃ δὲ λέγει, τοῦτό 
ἐστιν’ Ὥσπερ ἡμεῖς ἐχείνοις ἐπετάξαμεν, xalco γι 
Ἰουδαίοις χηρύττοντες, οὕτω xal σὺ, καίτοι ἔθνεσι xs 
ρύττων, σύμπραξον ἡμῖν. "Opa τὸν Παῦλον - οὐ λέγει, 
Καὶ μὴν δύναμαι Τιμόθεον παραγαγεῖν, ὃν περιέτεμον 
xax μὴν δύναμαι πεῖσαι τῷ λόγῳ " ἀλλ᾽ ἐπείσθη αὐτο, 
χαὶ πάντα ἐποίησε " καὶ γὰρ οὔτω συνέφερεν. Οὐ γὰρ t» 
ἴσον εἰς ἀπολογίαν χαταστῆναι, καὶ οὐδενὸς εἰδότος ποιΐ- 
σαι ταῦτα. ᾿Ανύποπτον ἦν τὸ καὶ δαπανᾶσθαι. Τότε 
zapaAa6ov ὁ IlavAoc τοὺς ἄγδρας, καὶ τῇ ἐχομένῃ 
ἡμέρᾳ σὺν αὑτοῖς ἁγνισθεὶς εἰσήει elc τὸ ἱερὸν, διαγ- 
γέλλων τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ἡμερῶν τοῦ ἁγνισμοῦ, 
Suc οὗ προσηνέχθη ὑπὲρ ἑνὸς ἑκάστου αὑτῶν ἡ 
προσφορά. Διαγγέ. λων, τουτέστι, χαταγγέλλων - ὥστε 
αὐτὸς ἣν ὁ δῆλον ἑαυτὸν ποιῶν. Ὡς δὲ ἔμε.1.λον αἱ ἑπτὰ 
ἡμέραι συντε.ϊεῖσθαι. 

β΄. Ὅρα πῶς μάλιστα δὴ αὐτοῖς ἐγχρονίζει. Οἱ ἀπὸ τῆς 
᾿Ασίας Ἰουδαῖοι, θεασάμενοι αὐξὸν ἐν τῷ ἑερῷ, συν- 
ἔχεον πάντα τὸν ὄχιῖον, καὶ ἐπέδαλλον ἐπ᾽ αὐτὸν τὰς 
χεῖρας, κράζοντες " "Αγδρες ᾿Ισραηλῖται, βοηϑθεῖτε" 
οὗτός ἐστιν ὁ ἄνθρωπος ὁ κατὰ τοῦ λαοῦ καὶ τοὶ 
γόμου καὶ τοῦ τόπου τούτου πάντας πανταχοῦ 6- 
δάσκων" ἔτι τε xal "EAAnrac εἰσήγαγεν eic τὸ ie- 
ρὸν, καὶ κεχοίγωχξ τὸν ἅγιον τόπον τοῦτον. "Ops τὸ 
ἦθος αὐτῶν πανταχοῦ ταραχῶδες, καὶ ἁπλῶς βοώντων 
ἐν τῷ μέσῳ. 'Hcav γὰρ ἑωρακότες Τρόριμον τὸν 
'Egécior ἐν τῇ aóAe. σὺν αὑτῷ, ὃν ἀν ὀμιζον ὅτι εἰς 
τὸ ἱερὸν εἰσήγαγεν ὁ Παῦλος. Ἐκινήθη τε ἡ xóle 
ὅλη, καὶ ἐγένετο συνδρομὴ τοῦ λαοῦ *. καὶ ἐπιλαῦό- 
pevov τοῦ Παύλου, εἶχον αὑτὸν ἔξω τοῦ ἱεροῦ" 
καὶ εὐθέως ἐχιλείσθησαν αἱ θύραι. "Ανδρες Ἰσραη- 
Aitat, βοηθεῖτε, φησίν. Οὗτός ἐστιν ὅ ἄνθρωκος ὁ 
κατὰ τοῦ Jaov καὶ τοῦ γόμου καὶ τοῦ τόκου τοὐ- 
του. Ἃ μάλιστα αὐτοὺς ἐθορύδει ὁ ναὸς xal ὁ νόμο, 
ταῦτα προφέρουσι ἐχεῖνοι, Καὶ οὐδὲν ἐνεκάλεσε τοῖς ἀπο 
στόλοις ὁ Παῦλος παθὼν καίτοι τοσαῦτα, ὅτι αὑτοὶ aiv 
τούτων γεγόνασιν αὐτῷ" οὕτως ἦν μεγαλόψυχος. Kal 
&lAxov αὑτὸν, φησὶν, ἔξω τοῦ ἱεροῦ" καὶ ἐπ.λείσθησαν 
αἱ θύραι. Εδούλοντο γὰρ αὐτὸν ἀνελεῖν [547] καὶ διὰ 
τοῦτο ἔξω εἶλχον, ὥστε μετὰ πλείονος ἀδείας τοῦτο ποι- 
ficat. Ζητούντων δὲ αὐτὸν dxoxceirat, ἀνέδη φάσις 
τῷ χιλιάρχῳ τῆς σπείρας, ὅτι διη συγκέχυται 'lapov- 
cadüp: ὃς ἐξαυτῆς πωραλαδὼν ctpatubtac xal 
&xacorcápyovc, κατέδραμεν ἐπ᾽ αὐτούς. Οἱ δὲ ἰδόν- 
τες τὸν xc.liapxor καὶ τοὺς στρατιώτας, ἐπαύσαντο 
τύπτοντες τὸν Παῦλον. Τότε ἐγγίσας ὁ χιλίαρχος, 
ἐπτδιλάξετο αὐτοῦ, xal ἐχέϊλευσε δεθῆναι ἀλύσεσι 
δυσί" καὶ ἐπυνθάνοτο, τίς ἂν δἵη xal τί ἐστι πεποι- 
ηχώς. Δ.λ1οι δὲ dla ἐδόων ἐν τῷ ὄχλῳ. Καὶ -ἰνος 
ἕνεχεν μέλλων αὐτὸν ἐξετάζειν, ἐχέλευσε δεθῆναι ἁλύ- 
σεσι δυσί; Παραμυθούμενος τὸν θυμὸν τοῦ 6f aov. 


Μὴ δυνάμενος δὲ γνῶναι có ἀσφαιζές διὰ τὸν θόρυ- 


931 


PARERE 





IN ACTA APOSTOLORUM. IlOMIL. XLVI. 


322 


Om. eu) 


HOMILIA XLVI. 


Cap. 91. v. 18. Sequenti autem. die. introibat Pau. 
lus nobiscum ad Jacobum , omnesque presbyteri ad- 
erant. 19. Quos cum salutasset, narrabat per singula, 
qu& Deus fecisset in gentibus per ministerium ipsius. 
1. flic frater erat Domini et episcopus Jerosoly- 

morum, vir inagnus et mirabilis. Ad hunc ingreditur 

Paulus, sicut et ante etiam ad illum mittitur : et quo- 

modo, audi. Sequenti autem. die, inquit , introibat 

Paulus nobiscum ad Jacobum. Vide quam sit a fastu 

alienus. Omnesque presbyteri aderant. (Quos. cum sa- 

lutasset, narrabat per. singula, que fecerat. Deus. in 
gentibus per ministerium ipsius. Iterum illis quz ad 

gentes spectabant enarrat , non vau:e glori: studio , 

absit ; sed ut Dei clementiam ostenderet , et multa 

ipsos impleret la:titia. Vide ergo quómodo audientes 

Deum glorificarent. Non illum extulerunt. vel mirati 

sunt , sed Deum glorificabaut : ita entm narrabat , ut 

illi rem adscriberet. 20. At illi cum audissent, magni- 

ficabant Deum, dixeruntque ei : Vides, (rater, quot sunt 

millia in Judeis, qui crediderunt ; et omnes &mulato- 
ressunt legis. Audierunt autem de te, quia discessionem 
doceas a Moyse eos, qui inter gentes sunt , omnes Ju- 

daos , diceus eos non debere circumcidere filios. suos , 

neque his consuetudinibus incedere. Vide cum quanta 

εἰ hi modestia loquantur. Non quasi episcopus cum 
auctoritate loquitur, sed illum in consilii socium as- 
siumunt; ac si statim et ab initio rationem redderent, 
dicerentque : Non vellemus. Vides rei necessitatem ? 

Vides, inquiunt, quot sint millia in Judaeis qui credide- 

runi? Nec dicunt. Quot millia instituerimus, sed Sunt. 

Et hi , inquiunt , omnes emulatores sunt. legis. Due 

caus:x sunt, et multitudo et propositum. Neque enim, 

si pauci fuissent, contemnendi eraut; neque si multi, 
et non omnes legem retinuisseut , magnopere curan- 
dum erat. Accedit et tertia causa : « Et hi omnes 
edocti sunt de te , inquit , quod discessionem doceas 
a Moyse eos omnes, qui inter gentes sunt, Judzos , 
dicens non debere eos circumcidere filios suos neque 
in consuetudinibus illis incedere. » Non dicunt , Au- 
dieruut; sed, Edocti sunt, id est, instituti sunt et cre- 
diderunt , quod discessionem a Moyse doceas, dicens 
non debere eos circumcidere filios suos, neque in con- 
suetudinibus illis incedere. Post hzec subdidit : 92. Quid 
ergo est ? Utique oportet convenire mullitudinem : au- 
dient enim te venisse. 25. Hoc ergo fac, quod tibi dici- 
mus. Quasi consilium dantes hoc dicunt, non quasi 
imperantes. « Sunt nobis viri quatuor votum haben- 
tes super se. 24. Ilis assumptis sanctifica te cum illis, 
et impende in illis , ut radant capita , et sciant om- 
nes, quia αὐ de te audierunt falsa sunt , sed am- 
bulas et ipse custodiens legem. » Consulunt ut re et 
opere, non sermone defensionem paret. Ut radant, 

inquit , e£ sciant omnes , quia que edocti sunt. de te , 

falsa sunt. Non dixerunt, Tu doces , sed Audierunt, 

rursum hoc verbo significans , edocti sunt , et quod 

Ambulas, id est, ex abundanti ipse serves. Non enim 

hoc solum quarebatur , an alios duceret , scd etiain 


an ipse servaret. Quid ergo, si gentes didicerint , 
inquit, annon offendentur ? Quare, cum. nos Jud:ei 
doctores illum ad gentes miseritnus ? 95. « De iis au- 
tem , qui erediderunt ex gentibus, nos scripsimus , 
decernentes ne quid hujusmodi observent , sed absti- 
neant ab iis, quz immolata sunt idolis , a sanguine 
et suffocato et fornicatione. » Hic monendo loquitur: 
vult autem dicere, Ut nos ipsis pracepimus , etsi 
Jud:vis przedicantes : sic et tu , etsi gentibus pr:edi- 
ces, cooperare nobiscum. Observa Paulum : non 
dicit, Possum utique Timotheum adducere , quem 
circumcidi , et possum hoc sermone persuadere ; sed 
obtemperavit eis, et omnia fecit : etenim sic expe- 
diebat. Non enim idem erat rationem verbis reddere, 
et nemine conscio lioc. facere. Suspicione carebat , 
quod etiam impenderet. 26. Tunc Paulus assumptis 
tiris, postera die purificatus cum illis , intravit in tem- 
plim , annuntians. ezpletionem dierum | purificationis , 
donec offerretur pro uno quoque eorum oblatio. Annun- 
tians, hoc est, declaraus : itaque ipse erat qui sese 
manifestum faciebat. 27. Cum autem septem dies jam 
implendi essent. 

2. Videquomodo potissimum in illis moratur. Ji 
qui erant ex Asia Judei, cum vidissent eum in templo, 
concitaverunt totam turbam, et injecerunt in illum ma- 
nus, clamantes : 28. Viri Israelite , adjuvate : hic est 
homo , qui adversus populum et legem et locum hune 
omnes ubique docens, insuper et gentiles. induxit in 
templum , et violavit sanctum locum istum. Vide mores 
eorum ubique turbulentos, ipsosque in medio temere 
clamantes. 29. Viderant. enim Trophimum | Ephesium 
in civitate cum ipso, quem cstimaverant quod in tem- 
plum introduzisset Paulus. 50. Commotaque est civitas 
lota , et facta. est concursio populi : et apprehendeutes 
Paulum, trahebant eüm extra temp!'um : et statim clau- 
sm sunt januc. Viri Israelite , adjuvate ,. inquiunt. 
Hic est homo qui adversus populum et legem et locum 
istum. Qua illos maxime turbabant, templum et le- 
gem, hic proferunt illi. Neque Paulus hzc patiens 
de his ctsi tautis apostolos accusavit, quod ipsi in 
causa horum essent: adeo erat magnanimus. Et 
trahebant eum , inquit , extra templum : et clause sunt 
janue. Volebant. enim illum interficere; ideo foras 
illum trahebant, ut cum majore licentia hoc facerent. 
91. Quarentibus autem. illis eum occidere , nuntiatum 
est tribuno cohortis, quod tota con[underetur Jerusalem ; 
92. Qui statim assumptis militibus et centurionibus de- 
currit ad illos. Qui cum vidissent. tribunum et milites , 
cessaverunt percutere Paulum. 535. Tunc. accedevs tri. 
bunus apprehendit eum, et jussit eum alligari catenis 
duabus : et interrogabat quis esset et quid. fecisset. ὅλ, 
Alii autem aliud. clamabant in turba. Et cur examina- 
turus eum jussit ligari catenis duabus? Ut populi 
furorem mitigaret. E! cum non posset cerium. cogno- 
scere yr& tumultu , jussit duci eum. in. castra. 35. Et 
cum venisset ad gradus , contingit ut portaretur α wA - 
tibus propter vim populi : SS. sequebotur. eXow RN - 


525 
"tudo populi, clamans : Tolle eum. Quid. est, Tolle 
eum? Mos erat Jud:wis , contra eos, quos damnarent, 
ita loqui , ut et contra Christuin fecerunt, dicentes , 
Tolle illum; hoc est, de numero viventium dele. 
Quidam vero dicunt , id esse quod apud nos ex Tto- 
mana consuetudine dicitur : Immitte illum in signa. 
51. Et cum capissel in castra induci Paulus, dicit t- 
buno : Si licet mihi loqui ad te. Cum gestaretur in 
gradibus, petit quiddam tribuno diccre. Et vide quam 
mansuete : Si mihi licet loqui ad te, inquit. Qui dizit, 
Grace nosti ? 38. Nonne tu es /Egyptius , qui ante hos 
dies tumultum concitasti , et eduxisti in desertum qua- 
(wor millia virorum sicariorum? Hic /Egyptius hoino 
erat, quxzedani ionovaus et seditiosus. Hac de re sese 
purgat Paulus, et dictis suis tollit suspicionem. Verum 
superius lecta repetamus. Sunt nobis, inquit, viri 
quatuor votum habentes super se : his assumptis purifica 
te cum illis. Ad hxe non obnititur Paulus, sed mo- 
rem gerit. Unde pilam est hoc non necessario fa- 
ciendum fuisse ( ideoque persuadent illi), sed hoc 
per oeconomiam et indulgentiam f3ctum esse. Non 
erat ergo hoc pr:edicationis impedimentum, siquidem 
et apostoli hzc illis statucbant. Hoc itaque dispen- 
sans , ipse tainen Petrum deinceps incusat ; nec sine 
causa hoc fecit : nam quod bic fecerat ipse, huc ibi 
Petrus tacens et stabiliens dogma suum. Non dice- 
bant : Non oportet gentiles docere; neque , Sufficiat 
quod non pr:zedicetur illic : sed oportet quid amplius 
facere , ut persuadeantur illi te legetn custodire. At- 
temperatio est res illa, ne timeas. Et vide : non 
prius persuadent illi , quam reprzsentent et oecono- 
miam et lucrum. Et quod Jerosolymz fieret, tolera- 
bile erat. lloc igitur hic facito , ut illud extra civita- 
tem hanc tibi facere liceat. Tunc Paulus , inquit, 
assumptis viris sequenti die. Non distulit, sed opere 
monsirans se persuasum esse, assuniit eos quibus- 
cun se purificaturus erat : tanti fervoris est. Gecono- 
mia hujusmodi. Et quomodo, inquies, Judxi Asiatici 
viderunt illum in templo? Verisimile est eos aliquot 
diebus istliiC versatos esse. Vide autem rem ex dis- 
pensatione quadam factam esse. Postquam enim per- 
8uasi fuerant Jud:ei, tunc insurgunt in illum : et ere 
quidem , ut ne illi eliam in ipsum inscrgerent. Adju- 
vate , inquiunt, viri Jsraelitg. Ac si quis captu diffi. 
cilis in eorum manus incidisset , Adjuvate , inquiunt. 
llic est , qui ubique omnes docet. Non Hic solum , in- 
quiunt, sed Ubique. Tum etiam accusatio major a 
presentibus, Ad hzc, inquiunt, Profanavit templum , 
siros gentiles inducens. Atqui etiam Christi tempore 
ascenderunt adoraturi ; sed hi loquuntur de iis , qui 
non adorandi causa veniebant. Et assumentes, inquit, 
Pawlun , trahebant illum foras. Perpende, a templo 
ejiciunt illum : neque enim ultra legibus vel tribu- 
nalibus opus habebant ; ideoque illum percutiebant : 
sic per omnia feroces et petulantes suut. llle vero 
tunc quidem non sese purgavit, sed postea ; et jure 
quidem : tunc enim ne audissent quidem. Et cur cla- 
mabant , Tolle eun ? Timebant, ne effugeret. Sed 
vide, cum quanta modesta Paulus cuim. tribuno lo- 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


δι 
quatur. Quid enim dicit? Si mihi licet aliquid tibi 
dicere? lia erat humilis, ut. ubique modeste agere 
sciret. Nonne tu es, inquit, AEgypiius ille. 

9. Vide malignitatem diaboli. Deceptor erat et 
prestigiator Agyptius ille, et sperabat se per illum 
rem obscuraturum esse , et hos illius scelerum con- 
sortes reddere, et Christum nempe et apostolos. 
Sed nihil potuit, imo hinc splendidior veritas faeta 
est , nihil ex diaboli machinis 1558, imo magis ille- 
strata. Nam si przstigiatores non fuissent , ac deinde 
hi vicissent, forto suspicio fuisset : cum autem illi 
apparuissent, li vicerunt. Hoc autem mirum est. 
ldeo apparere non prohibentur, ut et sic magis 
fulgeant : ut etiam alibi dicit, Ut qui probati suut, 
manifesti fiant ( 1. Cor. 11. 19 ). Tale quidpiam et 
Gamaliel dicebat : Ante hos dies surrexit Theudas 
( Act. 5. 36 ). Sicarios vero quidam dicunt esse gcnus 
lawonum , sic appellatos a gladiis, quos gestabant , 
sicas dictos l:omanis : alii vero putant , ex una Ju- 
d:eorum secta fuisse, 

Magorum presiigia apostolorum miraculis majorem 
vim contulere. Secie Judaeorum. —Tres namque suut 
apud ipsos sectze , Phariseorum , Sadduczeoruin , et 
Essenorum qui et Sancti vocantur (hoc enim sibi 
vult hoc nomen Esseni ) , idque ob vite sanctitatem. 
lidem vero et Sicarii dicti, quod csseut zelotz. Ne 
ergo duleamus quod secte sint, cum et pseudochristi 
fuerint , qui Christo insidiari voluerunt , et. antehac 
ei postea, ut obscurarent illum. Sed veritas fulget 
et spleudet ubique. Hoc et pro, hetarum zvo factum 
est : fuerunt. pseudopropheta, et veri ex compara- 
tione m»gis cffulgebant. Etenim morbus sanitatem 
conspicuam facit, et tenebrae lecem, tranquillits- 
temque tempestas. Non possunt gentiles dicere, quod 
illi deceptores et przstigiatores fuerint : illi eoim 
convicti sunt. Hoc etiam Moysi accidit : concessit 
Deus ut magi essent, ne magus putaretur esse Moy- 
ses : permisit ut docerent omnes , quantum magia 
poterat comminisci ; ultra autem non deceperunt , 
sed ipsi sese victos confessi sunt. Nihil nobis noceat 
deceptores; imo nos meliores reddunt, si quis atten- 
dere velit. Quid igitur, inquies, si illorum gloriz 
consortes simus ? Non apud nos gloriam habent, sed 
apud eos, qui judicio non valent. Ne multum cure- 
mus populi auram, ne ultra quam oportet illam se« 
ctemur. Deo vivimus, non hominibus; in czlo cog- 
versaniur , non in terra : illic bravia et praemia labo- 
rum nostrorum jacent, inde laudes exspectamws, 
inde coronas. Eatenus curemus homines, quatepus 
ne ansam illis prebearnus. Quod si nobis non prz- 
bentibus , illi voluerint temere et frustra accusare, 
rideamus, non ploremus. Tu provide bona coram 
Deo et hominibus : si te bona provideute, ille inces- 
$at, ne cures. Habes exempla in Scripturis. Num- 
quid enim hominibus suadeo an Deo ( Gal. 4. 10)? 
inquit ; ac rursum : Hominibus suademus, Deo autem 
manifesti sumus ( 2. Cor. 5. 11 ). Et Christus de iis 
qui e(fendebatur dicebat : Sine illos, duces sunt. ceci 
cecorum ( Matth. 15. 14) ; ac rursum : Ve vobis, 


$23 
δον, ἐκέλευσε ἄγεσθαι αὑτὸν elc τὴν zapeu6oAdv. 
Ὅτε δὲ ἐγέγετο ἐπὶ τοὺς ἀναδαθμοὺς, συνέξη fa. 
στάξοσθαι αὑτὸν ὑπὸ τῶν στρατιωτῶν διὰ τὴν βίαν 
τοῦ ὄχιου" ἠχοιούθει γὰρ τὸ πιϊηῆθος τοῦ «Ἰαοῦ 
πράζον, Alps αὐτόν. Τί ἐστιν, Alpe αὐτόν; Ἔθος ἦν 
᾿Ἶουδαίοις χαθ᾽ ὧν ἂν ἀπεφαίνοντο τοῦτο λέγειν, ὡς xal 
ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ τὸ αὐτὸ φαίνονται ποιοῦντες χαὶ λέγον- 
τες, Apor αὐτόν" τουτέστιν, Ἐχ τῶν ζώντων ποίησον 
ἀφανῆ. Τινὲς δὲ, ὃ παρ᾽ ἡμῖν λέγουσι χατὰ τὴν Ῥωμαΐῖ- 
xhv συνήθειαν, Ἐν τοῖς σίγνοις αὐτὸν ἔμδαλε, τοῦτο 
εἶναι τὸ, Αἶρε αὐτόν. Μέλλων δὲ εἰς τὴν παρεμδο.λὴν 
εἰσάγεσθαι ὁ Παῦ.ἰος, .16γει τῷ χιλιάρχῳ' Εἰ ἔξεστί 
μοι εἰπεῖν τι πρὸς σέ; Ἐπὶ τοὺς ἀναδαθμοὺς φερό- 
μένος, ἀξιοῖ πρὸς τὸν χιλίαρχον εἰπεῖν τι. Καὶ ὄρα πῶς 
ἐπιειχῶς Εἰ ἔξεστί μοι εἰπεῖν τι πρὸς σέ; φησίν. Ὁ δὲ 
ἔφη 'EAAnrictl γινώσχεις ; Οὐχ ἄρα σὺ εἶ ὁ Αἰγύ- 
σίτιος, ὁ πρὸ τούτων τῶν ἡμερῶν ἀναστατώσας, καὶ 
ἐξαγαγὼν εἰς τὴν ἔρημον τοὺς τετρακισχιλίους ἄν- 
δρας τῶν σικαρίων ; Οὗτος ὁ Αἰγύπτιος & ἄνθρωπός τις 
νεωτεροποιὸς γέγονε xal σ-απιαστῆς. Πρὸς δὴ τοῦτο 
ἀπολογεῖται ὁ Παῦλος, χαὶ δι᾽ ὧν εἶπεν ἀπάγει tfc ὑπο- 
Ψίας αὐτόν. Ἴδωμεν δὲ ἄνωθεν τὰ ἀνεγνωσμένα. Εἰσὶν 
ἡμῖν ἄνδρες, φησὶ, τέσσαρες εὐχὴν ἔχοντες ἐφ᾽ éav- 
τῶν" τούτους παρα.αδὼν, ἀγνίσθητι σὺν αὐτοῖς. 
Πρὸς δὴ τοῦτο οὐχ ἀντιπίπτει ὁ Παῦλος, ἀλλὰ πείθεται. 
Ὅθεν δῆλον, ὅτι οὐ προηγουμένως ἔδει τοῦτο ποιεῖν (διὸ 
xal πείθουσιν αὐτόν), ἀλλ᾽ ὅτι οἰχονομία τὸ πρᾶγμα, xal 
συγχατάθασις fv. Οὐχ ἄρα ἐγχοπὴ τοῦ χηρύγματος 
τοῦτο ἦν, ὅπου γε χαὶ αὑτοὶ ἐνομοθέτουν ἐχείνοις τὰ 
τοιαῦτα. Τοῦτο τοίνυν οἰχονομῶν xa αὐτὸς Πέτρῳ Evxa- 
λεῖ ὕστερον᾽ xal οὐχ ἁπλῶς αὐτὸ ποιεῖ, “Ὅπερ γὰρ 
ἐνταῦθα ἐποίησεν αὐτὸς, τοῦτο Πέτρος ἐχεῖ σιγῶν χαὶ 
ἱστῶν αὐτοῦ τὸ δόγμα. Καὶ οὐχ εἴπον, ὅτι Οὐ χρὴ τοὺς 
χατὰ τὰ ἔθνη διδάσχειν, οὐδὲ ᾿Αρχεῖ τὸ μὴ χηρῦξαι 
Excel: ἀλλὰ δεῖ χαὶ πλεῖόν τι ποιῆσαι, ἵνα πεισθῶσιν 
ἐχεῖνοι, ὅτι φυλάττεις τὸν νόμον. Συγχατάδασις τὸ πρᾶ- 
Ὑμά ἔστι, μηδὲν φοδηθῇς. Καὶ ὄρα, οὐ πρότερον πεῖί- 
θουσιν αὐτὸν b, ἕως τοῦ εἰπεῖν τὴν οἰκονομίαν πρῶτον 
xaX τὸ χέρδος. Καὶ τὸ ἐν Ἱεροσολύμοις δὲ τοῦτο πο'εἶν, 
φορητόν. Ποίησον τοίνυν τοῦτο ἐνταῦθα, ἵνα ἐξῇ σοι ἕξω 
ποιεῖν ixcelvo. Τότε παραλαδὼν, qvo, ὁ IlavAoc 
τοὺς ἄγδρας τῇ ἐχομένῃ ἡμέρᾳ. Οὐχ ἀνεθδάλετο, ἀλλ᾽ 
ἔργῳ δειχνὺς τὴν πειθὼ, παραλαμδάνει μεθ᾽ ὧν ἔμελλεν 
ἁγνίζεσθαι. Τοιοῦτόν τί ἔστι θερμὸν ἡ οἰχονομία. Καὶ 
πῶς, Qr,atv, οἱ ἀπὸ τῆς ᾿Ατίας Ἰουδαῖοι εἶδον αὐτὸν ἐν τῷ 
ἱερῷ; Εἰχὸς ἣν αὐτοὺς ἡ μέρας τινὰς ἐχεῖ διατρίδειν. Ὅρα 
δὲ πῶς χαὶ οἰχονομία τὸ γενόμενον [548] ἦν μετὰ γὰρ 
τὸ πεισθῆναι τοὺς Ἰουδαίους, τότε ἐπιτίθενται" εἰχότως, 
tva. μὴ κἀκεῖνοι συνεπιθῶνται. Βοηθεῖτεα, φησὶν, dvópsc 
᾿σραηλίται. “Ὡς τινος δυσθηράτου xal δυσχειρώτου 
ταῖς ἐχείνων ἐμπεσόντος χεραοὶ, Βοηθεῖτα, λέγουσι. 
Πάντας πανταχοῦ οὗτός ἐστιν ὁ διδάσκων. Οὐχ ἐν- 
ταῦθα μόνον, φησὶν, ἀλλὰ Πανταχοῦ. Εἶτα χαὶ ἡ χατ- 
ηγορία μείζων ἀπὸ τῶν παρόντων. "Ert. δὲ, φησὶ, xal 
κεχοιγώνῃχξ τὸ ἱερὸν, ἄνδρας "EAAnvac εἰσαγαγών. 
Καὶ μὴν xaX ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ ἀνέδησαν προσχυνήσοντες" 
ἀλλὰ τοὺς οὐχ ἂν ἑλομένους προσχννῇσαι οὗτοι λέγουσι. 
Kal ἐπιλαδόμενοι τοῦ Παύλου, φησὶν, εζῖχον αὑτὸν 
ἔξω. Σχόπει" ἀπὸ τοῦ ἱεροῦ ἐχθάλλουσιν αὐτόν" οὐχέτι 
γὰρ νόμων ἐδέοντο οὐδὲ διχαστηρίων" διὸ xaX ἔτυπτον 
αὐτόν" οὕτω διὰ πάντων φαίνονται θρασεῖς ὄντες χαὶ 
ἰταμοί. Ὁ δὲ τότε μὲν οὐχ ἀπελογήσατο, ὕστερον δέ " 


* Οὗτος ὁ Αἰγύπτιος, in uno deest. b Idem cod., οὐ πρότε» 


gov nagatv2;atv αὐτον. 


IN ACTk APOSTOLORUM. HOMIL. XLVI. 


521 


εἰχότως" τότε γὰρ οὐδ᾽ ἂν ἤχουσαν. Kal τί δήποτε Expa- 
tov. Alps αὐτόν; Ἑφοθοῦντο, μὴ διαφύγῃ. ᾿Αλλ᾽ ὅρα 
μεθ' ὅσης ὑποστολῆς διαλέγεται ὁ Παῦλος τῷ χιλι- 
άρχῳ. Τί γάρ φησιν ὁ ; Εἰ ἔξεστί μοι δἰπεῖν τι 
πρὸς σέ; Τοσοῦτον ἣν ταπεινὸς, ὅτι χαὶ μετριά- 
(ety. ἔδει πανταχοῦ. Οὐχ ἄρα σὺ εἷ, φησὶν, ὁ Al- 
γύπτιος; 

γ΄. Ὅρα χαχουργίαν διαδόλου. ᾿Απατεὼν ἦν ἐχεῖνος xal 
γόης ὁ Αἰγύπτιος, χαὶ προσεδόχησε συσχιάζειν διὰ τού- 
που χαὶ χοινωνοὺς ποιεῖν τῶν ἐχείνῳ προσηχόντων ἐγ- 
χλημάτων xoi τὸν Χριστὸν xal τοὺς ἀποστόλους * ἀλλ᾽ 
οὐδὲν ἴσχυσεν, ἀλλ᾽ ὅμως ἔτι λαμπροτέρα γέγονεν f) 
ἀλήθεια, οὐδὲν παραδλαδεῖσα τοῖς τοῦ διαδόλου μηχα- 
νήμασιν, ἀλλὰ xai μᾶλλον λάμψασα. Ei μὲν γὰρ μὴ 
ἦσαν γόητες, εἶτα οὗτοι ἐχράτουν, τάχα ἄν τις ἐπελά- 
ὄετο" ὅτε δὲ xal ἐχεῖνοι ἐφάνησαν, οὗτοι χρατοῦσι, 
τοῦτό ἔστι τὸ θανμαστόν. Διὸ χαὶ φανῆναι οὐ χωλύονται, 
(va καὶ οὕτω μᾶλλον λάμψωσιν" ὥσπερ οὗτος καὶ 
ἀλλαχοῦ λέγει" "Iva οἱ δόχιμοι φανεροὶ γένωνται. 
Τοιοῦτό τι ἦν, ὃ καὶ Γαμαλιῆλος ἔλεγεν, ὅτι Πρὸ τού- 
των τῶν ἡμερῶν ἀγέστη Θευδᾶς. Τοὺς δὲ σιχαρίους, 
οἱ μὲν γένος τι λῃστῶν φασιν αὐτοὺς εἶναι, οὕτω χα- 
λουμένους ἀφ᾽ ὧν ἐπεφέροντο ξιφῶν, σικῶν λεγομένων 
παρὰ Ῥωμαίοις " οἱ δὲ τῆἧς μιᾶς αἱρέσεως τῆς παρ᾽ 
Ἑόραίοις. 

Τρεῖς γάρ εἶσι παρ᾽ αὐτοῖς αἱρέσεις αἱ γενικαὶ, Φα- 
ρισαῖοι, Σαδδουχαῖοι, καὶ ἘἜσσηνοὶ, οἱ xat "O3tot λέγον- 
ται (τοῦτο γάρ ἐστι τὸ Ἑσσηνοὶ ὄνομα) διὰ τὸ τοῦ βίου 
σεμνόν * οἱ αὐτοὶ δὲ χαὶ Σικάριοι διὰ τὸ εἶναι ζηλωταί. 
Μὴ τοίνυν ἀλγῶμεν, ὅτι αἱρέσεις εἰσὶν, ὅπου xal ψευδό» 
χριστοι xaX τῷ Χριστῷ ἐπιθέσθαι ἠθέλησαν καὶ πρὸ τού- 
του xal μετὰ τοῦτο, ὥστε συσχιάσαι. ᾿Αλλ’ ἡ ἀλέθεια 
λάμπει καὶ διάδηλός ἐστι πανταχοῦ. Τοῦτο χαὶ ἐπὶ τῶν 
προφητῶν γέγονε" γεγόνασι ψευδοπροφῆται, xal ἀπὸ 
συγχρίσεωυς μᾶλλον ἔλαμψαν. Καὶ γὰρ 1) νόσος τὴν ὑγεί- 
av φανερὰν δείχνυσι, καὶ τὸ σχότο; τὸ φῶς, xal τὴν γαλὴ- 
γὴν ὁ χειμών. Οὐχ Ew εἰπεῖν τοὺς Ἕλληνας, ὅτι 
πλάνοι xal γόητες ἦσαν" ἐχεῖνοι γὰρ ἡλέγχθησαν. Τοῦτο 
καὶ ἐπὶ Μωῦϊσέως γέγονε * συνεχιυρησεέν ὁ Θεὸς τοὺς μά- 
γους, ἵνα μὴ μάγος ὑποληφθῇ Moore: εἴασεν αὐτοὺς δι- 
δάϑαι πάντας μέχρι πόσου μαγεία [249] αντάσαι δύναται" 
κεραιτέρω δὲ οὐκ ἠπάτησαν, ἀλλ᾽ αὐτοὶ τὴν ἧτταν ὧμο- 
λόγησαν. Οὐδὲν ἡ μᾶς βλάπτουσιν οἱ ἐπιθέται * μᾶλλον δὲ 
χαὶ ποιοῦσι βελτίους, ἄν τις θέλῃ προσέχειν τὸν νοῦν. 
Τί οὖν, φησὶν, ὅταν χοινωνῶμεν αὑτοῖς τῆς δόξης; Οὐ 
παρ᾽ ἡμᾶς, ἀλλὰ παρὰ τοὺς οὐχ ἔχοντας χρίσιν. Μὴ σφό- 
δρα μελέτω τῆς δόξης ἡμῖν τῆς τῶν πολλῶν, μηδὲ πέρα 
τοῦ δέοντος αὐτῆς φροντίζωμεν. Θεῷ ζῶμεν, οὐκ ἀνθρώ - 
ποις" ἐν οὐρανῷ πολιτενόμεθα, οὐκ ἐπὶ τῆς γῆς Exet 
τὰ βραδεῖα χαὶ τὰ ἔπαθλα χεῖται τῶν ἡμετέρων πόνων" 
ἐχεῖθεν προσδοχῶμεν τοὺς ἐπαίνους, ἐχεῖθεν τοὺς στε- 
φάνους. Μέχρι τοσούτου φροντίζξωμεν τῶν ἀνθρώπων, 
μέχρι τοῦ μὴ διδόναι xal παρέχειν αὐτοῖς λαδήν. "Av δὲ 
ἡμῶν μὴ παρέχοντων ἐχεῖνοι θέλωσιν ἀπλῶς xa εἰκῇ 
χατηγορεῖν, γελῶμεν, μὴ δαχρύωμεν d. Σὺ προνόει χαλὰ 
ἐνώπιον Κυρίον xal ἀνθρώπων" ἂν σοῦ προνοοῦντος 
χαλὰ ἐχεῖνος σχώπτῃ, μηχέτι φρόντιζε. "ἔχεις τὰ Ómo- 
δείγματα ἐν ταῖς Γραφαῖς. "Aprt γὰρ ἀγθρώπους xeíi- 
θω, ἣ τὸν Θεόν; φησί" xal πάλιν, ᾿Αγθρώπους πεί- 
θομεν, Θεῷ δὲ περαγερώμεθα. Καὶ ὁ Χριστὸς οὕτως 
ἐπὶ τῶν σχανδαλιζομένων ἔλεγεν" "Agec αὐτοὺς, ὁδη- 
Tol εἶσι tvgAol τυφιῶν" καὶ πάλιν, Οὐαὶ ὑμῖν, ὅταν 


* [n quibusdam τί γάρ φησὶν dees&, ὁ Six τ τῶλα NN. 
Yero, tnal4, qc gtN, ὁσλρυώνλε. 


525 
"tudo populi, clamans : Tolle eum. Quid est, Tolle 
eum? Mos erat Jud:wis , contra eos, quos damnarent, 
ita loqui , ut et cuntra Christuimn fecerunt , dicentes, 
Tolle illum; hoc est, de numero viventium dele. 
Quidam vero dicunt , id esse quod apud nos ex ko- 
mana consuetüdine dicitur : Imwitte illum in. signa. 
51. Εἰ cum cepisset in castra induci Paulus, dicit t- 
buno : Si licet mihi loqui ad te. Cum gestaretur in 
gradibus, petit quiddam tribuno diccre. Et vide quam 
mansuele : δὲ mihi licet loqui ad te, inquit. Qui dixit, 
Grace nosti ? 98. Nonne tu es Aigyptius , qui ante hos 
dies tumultum concitasti , et eduxisti in desertum qua- 
tuor millia virorum sicariorum? Hic /Egyptius homo 
erat, quzedam iunovans et sceditiosus. Hac de re sese 
purgat Paulus, et dictis suis tollit suspicionem. Verum 
superius lecta repetunus. Sunt nobis, inquit, viri 
quatuor votum habentes super se : his assumptis purifica 
te cum illis. Ad hxc non obnititur Paulus, sed mo- 
rem gerit. Unde pilam est hoc non necessario fa- 
cienduin fuisse ( ideoque persuadent illi), sed hoc 
per oeconomiam et indulgentiam f3ctum esse. Non 
erat ergo hoc pr:edicationis impedimentum, siquidem 
et apostoli hzc illis statucbant. Hoc itaque dispen- 
sans, ipse tainen Petrum deinceps incusat ; nec sine 
causa hoc fecit : nam quod hie fecerat ipse, huc ibi 
Petrus tacens et stabiliens dogma suum. Non dice. 
bant : Non oportet gentiles docere ; neque , Sufficiat 
quod non praedicetur illic : sed oportet quid amplius 
facere , ut persuadeantur illi te legemn custodire. At- 
teniperatio est res illa, ne timeas. Et vide : non 
prius persuadent illi , quam reprasentent et c»cono- 
miam et lucrum. Et quod Jerosolymz lleret, tolera- 
bile era!. Hoc igitur hic facito , ut illud extra civita- 
tem hauc tibi facere liceat. Tunc Paulus , inquit, 
assumptis viris sequenti die. Non distulit, sed opere 
monsirans se persuasum esse , assumit eos quibus- 
cum se purificaturus erat : tant fervoris est Qecono- 
mia hujusmodi. Et quomodo, inquies, Judzi Asiatici 
viderunt illum in templo? Verisimile est eos aliquot 
diebus isthic versatos esse. Vide autem rem ex dis- 
pensatione quadam factam esse. Postquam enim per- 
suasi fuerant Jud;ri, tunc iusurgunt in illum : et ere 
quidem , ut ne illi etiam in ipsum inscrgerent. Adju- 
vate , inquiunt, viri Jsraelitg. Ac si quis captu. diffi- 
cilis in eorum manus incidisset , Adjuvate , inquiunt. 
llic est , qui ubique omnes docet. Non Hic solum , in- 
quiunt, sed Ubique. Tum etiam accusatio major a 
praesentibus, Ad hac, inquiunt, Profanavit templum , 
viros gentiles inducens. Atqui etiam Christi tempore 
ascenderunt adoraturi ; sed hi loquuntur de iis , qui 
non adorandi causa veniebant. Et assumentes, inquit, 
Paulum , trahebant illum foras. Perpende, a templo 
«jiciunt illum : neque enim ultra legibus vel tribu- 
nalibus opus habebant ; ideoque illum percutiebant : 
sic per omnia feroces οἱ petulantes sunt. llle vero 
tunc quidem non sese purgavit, $ed postea ; et jure 
quidem : tunc enim ne audissent quidem. Et cur cla- 
mabant , Tolle eun ? Timebant, ne effugeret. Sed 
vide, cum quanta modesta Paulus cum tribuno lo- 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIHIEP. CONSTANTINOP. 


eu 
quatur. Quid enim dicit? Si mihi licet aliquid tibi 
dicere ? lta erat humilis, ut. ubique modeste agere 
sciret. Nonne tu es, inquit, Agyptius ille. 

9. Vide malignitatem diaboli. Deceptor erat et 
preestigiator /Egyptius ille, et sperabat se per illum 
rem obscuraturum esse, et hos illius scelerum con- 
sortes reddere, et Christum nempe et apostolos. 
Sed nihil potuit, imo hinc splendidior veritas facta 
est , nihil ex diaboli machinis 1:52, imo magis illo- 
strata. Nam si prastigiatores non fuissent , ac deinde 
hi vicissent, forto. suspicio fuisset : cum autem ili 
apparuissent , li vicerunt. Hoc autem mirum est. 
ldeo apparere non prohibentur, ut et sic magis 
fulgeant : ut etiam alibi dicit, Ut qui probati sunt, 
manifesti fiant ( 14. Cor. 11. 19 ). Tale quidpiam et 
Gamaliel dicebat : Ante hos dies surrexit T heudas 
( Act. 5. 96 ). Sicarios vero quidam dicunt esse gcnus 
laronum , sic appellatos a gladiis, quos gestabant, 
sicas dictos l:omanis : alij vero putant, ex una Ju- 
d:eorum secta fuisse, 

Magorum prestigia apostolorum miraculis majorem 
vim contulere, Secte Judaeorum. —Tres namque suut 
apud ipsos secte , Phariseorum , Sadduczeoruin , et 
Essenorum qui et Sancti vocantur (hoc enim sibi 
vult hoc nomen Esseni ) , idque ob vita sanctitatem. 
lidem vero et Sicarii dicti, quod cssent zelotze. Ne 
ergo duleamus quod secte sint, cum et pseudochristi 
fuerint , qui Christo insidiari voluerunt , et antehac 
ei postea, ut obscurarent illum. Sed veritas fulget 
et spleidet ubique. Hoc et pro,hetarum aevo. factum 
est : fuerunt. pseudopropheta, et veri ex compara. 
tione magis effulgebant. Etenim morbus sanitatem 
conspicuam facit, et tenebre lecem, tranquillits- 
temque tempestas. Non possunt gentiles dicere, quod 
illi deceptores et prastigiatores fuerint : illi euim 
convicti sunt. Hoc etiam Moysi accidit : concessit 
Deus ut magi essent, ne magus putaretur esse Moy- 
ses : permisit ut. docerent omnes , quantum magia 
poterat comminisci; ultra autem non deceperust, 
sed ipsi sese victos confessi sunt. Nihil nobis noceat 
deceptores; imo nos meliores reddunt, si quis atten- 
dere velit. Quid igitur, inquies, si illorum gloriz 
consortes simus ? Non apud nos gloriam habent, sed 
apud 608, qui judicio non valent. Ne multum cure- 
mus populi auram, ne ultra quam oportet illam se- 
ctemur. Deo vivimus, non hominibus; in cxlo con- 
versamur , non in terra : illic bravia et premia labe- 
rum nostrorum jacent, inde laudes exspectamms, 
inde coronas. Eatenus curemus hoinines, quatenus 
ne ansam illis prsbeamus. Quod si nobis non pra- 
bentibus , illi voluerint temere et frusua accusare, 
rideamus, non ploremus. Tu provide bona coram 
Deo et hominibus : si te bona provideute, ille inces- 
8at, ne cures. Habes exempla in Scripturis. Nam- 
quid enim hominibus suadeo an Deo ( Gal. 1. 10)? 
inquit ; ac rursum : Hominibus suademus, Deo autem 
manifesti sumus ( 2. Cor. 5. 11 ). Et Christus de iis 
qui e(fendebatur dicebat : Sine los, duces sunt. ceci 
cecorum ( Matth. 15. 14); ac rursum : Ve vobis, 


$23 
δον, ἐχόλευσε ἄγεσθαι αὐτὸν εἰς τὴν zapsu6oAdnv. 
Ὅτε δὲ ἐγένετο ἐπὶ τοὺς ἀναδαυμοὺς, cevrét 8a. 
στάξυσθαι αὐτὸν ὑπὸ τῶν στρατιωτῶν διὰ τὴν βίαν 
τοῦ ὄχιου" ἠχοιλούθει γὰρ τὸ πιἪλῆθος τοῦ «Ἰαοῦ 
πράζον, Alps αὑτόν. Τί ἐστιν, Alpe αὐτόν; Ἔθος ἣν 
Ἰ͵ουδαίοις χαθ᾽ ὧν ἂν ἀπεφαίνοντο τοῦτο λέγειν, ὡς xal 
ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ τὸ αὐτὸ φαίνονται ποιοῦντες χαὶ λέγον- 
τε:, Apov αὐτόν" τουτέστιν, "Ex τῶν ζώντων ποίησον 
ἀφανῆ. Τινὲς δὲ, ὃ παρ᾽ ἡμῖν λέγουσι χατὰ τὴν Ῥωμαῖ- 
χὴν συνήθειαν, Ἐν τοῖς σίγνοις αὐτὸν ἔμδαλε, τοῦτο 
εἶναι τὸ, Alpe αὐτόν. Μέλλων δὲ εἰς τὴν παρεμδο.λὴν 
εἰσάγεσθαι ὁ Παῦ.ἱἰος, .16γει τῷ χιλιάρχῳ" Εἰ ἔξεστί 
μοι εἱπεῖν τι πρὸς σέ; Ἐπὶ τοὺς ἀναδαθμοὺς φερό- 
μενος, ἀξιοῖ πρὸς τὸν χιλίαρχον εἰπεῖν τι. Καὶ ὅρα πῶς 
ἐπιειχῶς" Ei ἔξεστί μοι εἰπεῖν τι πρὸς σέ; φησίν. Ὁ δὲ 
ἔφη 'EAAnrictl γινώσχεις ; Οὐχ ἄρα σὺ εἶ ὁ Αἰγύ- 
πτιος, ὁ πρὸ τούτων τῶν ἡμερῶν áraccacócuc, καὶ 
ἐξαγαγὼν εἰς τὴν ἔρημον τοὺς τετρακισχιλίους ἄν- 
δρας τῶν σικαρίων ; Οὗτος ὁ Αἰγύπτιος & ἄνθρωπός τις 
νεωτεροποιὸς γέγονε xal σπτπασιαστῆς. Πρὸς δὴ τοῦτο 
ἀπολογεῖται ὁ Παῦλος, χαὶ δι᾿ ὧν εἶπεν ἀπάγει τῆς ὑπο- 
Ψίας αὐτόν. Ἴδωμεν δὲ ἄνωθεν τὰ ἀνεγνωσμένα. Εἰσὶν 
ἡμῖν ἄγδρες, φησὶ, τέσσαρες εὐχὴν ἔχοντες ἐφ᾽ δαυ- 
τῶν" τούτους παρα.αδὼν, ἀγνίσθητι σὺν αὐτοῖς. 
Πρὸς δὴ τοῦτο οὐχ ἀντιπίπτει ὁ Παῦλος, ἀλλὰ πείθεται. 
Ὅθεν δῆλον, ὅτι οὐ προηγουμένως ἔδει τοῦτο ποιεῖν (διὸ 
xai πείθουσιν αὐτόν), ἀλλ᾽ ὅτι οἰχονομία τὸ πρᾶγμα xal 
συγχατάθασις ἦν. Οὐχ ἄρα ἐγχοπὴ τοῦ χηρύγματος 
τοῦτο hv, ὅπου Ys xal αὐτοὶ ἐνομοθέτουν ἐχείνοις τὰ 
τοιαῦτα. Τοῦτο τοίνυν οἰχονομῶν xa αὐτὸς Πέτρῳ ἐγχα- 
λεῖ ὕστερον" xaX οὐχ ἁπλῶς αὐτὸ ποιεῖ, Ὅπερ γὰρ 
ἐνταῦθα ἐποίησεν αὐτὸς, τοῦτο Πέτρος ἐχεῖ σιγῶν xat 
ἱστῶν αὐτοῦ τὸ δόγμα. Καὶ οὐχ εἴπον, ὅτι Οὐ χρὴ τοὺς 
χατὰ τὰ ἔθνη διδάσχειν, οὐδὲ ᾿Αρχεῖ τὸ μὴ χηρῦξαι 
ἐχεῖ" ἀλλὰ δεῖ xal πλεῖόν τι ποιῆσαι, ἵνα πεισθῶσιν 
ἐχεῖνοι, ὅτι φυλάττεις τὸν νόμον. Συγχατάθδασις τὸ πρᾶ- 
γμά ἔστι, μηδὲν φοδηθῇς. Καὶ ὅρα, οὐ πρότερον πεί- 
θουσιν αὐτὸν b, ἕως τοῦ εἰπεῖν τὴν οἰχονομίαν πρῶτον 
xa τὸ χέρδης. Καὶ τὸ ἐν Ἱεροσολύμοις δὲ τοῦτο ποιεῖν, 
qoprsóv. Ποίησον τοίνυν τοῦτο ἐνταῦθα, ἵνα ἐξῇ σοι ἕξω 
ποιεῖν ἐχεῖνο, Τότε παραϊλαδὼν, φτσὶν, ὁ Παῦ.1ος 
τοὺς ἄγδρας τῇ ἐχομένῃ ἡμέρᾳ. Οὐχ ἀνεδάλετο, ἀλλ᾽ 
ἔργῳ δειχνὺς τὴν πειθὼ, παραλαμδάνει μεθ᾽ ὧν ἔμελλεν 
ἁγνίζεσθαι. Τοιοῦτόν τί ἔστι θερμὸν ἣ οἰχονομία. Καὶ 
πῶς, qnoi, οἱ ἀπὸ τῆς ᾿Ατίας Ἰουδαῖοι εἶδον αὐτὸν ἐν τῷ 
ἱερῷ; Εἰχὸς fjv αὐτοὺς ἡμέρας τινὰς ἐχεῖ διατρίδειν. Ὅρα 
δὲ πῶς καὶ οἰχονομία τὸ γενόμενον [548] ἦν" μετὰ γὰρ 
τὸ πεισθῆναι τοὺς Ἰουδαίους, τότε ἐπιτίθενται" εἰχότως, 
tva. μὴ χἀκεῖνοι συνεπιθῶνται. Βοηθεῖτε, φησὶν, ἄνδρες 
Ισραηιίται. “Ὡς τινος δυσθηράτου xai δυσχειρώτου 
ταῖς ἐχείνων ἐμπεσόντος χερσὶ, Βοηθεῖτε, λέγονσι. 
Πάντας πανταχοῦ οὗτός ἐστιν ὁ διδάσκων. Οὐχ ἐν- 
ταῦθα μόνον, φησὶν, ἀλλὰ Πανταχοῦ. Εἶτα χαὶ ἡ xaz- 
ηγορία μείζων ἀπὸ τῶν παρόντων. “τι δὲ, φησὶ, xal 
κεχοιγνώγνῃηκε τὸ ἱερὸν, ἄγδρας "EAAnvac εἰσαγαγών. 
Καὶ μὴν xal ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ ἀνέδησαν προσχυνήσοντες" 
ἀλλὰ τοὺς οὐχ ἂν ἑλομένους προσχνυνῇσαι οὗτοι λέγουσι. 
Kal ἐπιλαδόμενοι τοῦ Παύ.ϊλου, φησὶν, εἶχον αὐτὸν 
ἔξω. Σχόπει" ἀπὸ τοῦ ἱεροῦ ἐχδάλλουσιν αὐτόν" οὐχέτι 
γὰρ νόμων ἑδέοντο οὐδὲ διχαστηρίων" διὸ χαὶ ἔτυπτον 
αὐτόν: οὕτω διὰ πάντων φαίνονται θρασεῖς ὄντες xal 
ἰταμοί. Ὁ δὲ τότε μὲν οὐχ ἀπελογήσατο, ὕστερον δέ" 


* Οὗτος ὁ Αἰγύπτιος, in uno deest. b [dem eod., οὐ pótt- 


gov nagatva22ctv αὑτον. 


IN ACTk APOSTOLORUM. IHOMIL. XLVI. 


521 


εἰχότως' τότε γὰρ οὐδ᾽ ἂν ἤχουσαν. Kal τί δήποτε Expa- 
ζον. Alps αὐτόν; Ἑφοθοῦντο, μὴ διαφύγῃ. 'AXX δρα 
ps0' ὅσης ὑποστολῆς διαλέγεται ὁ Παῦλος τῷ χιλι- 
ἄρχῳ. Τί γάρ φησιν * ; El ξξεστί μοι δἰπεῖν τι 
πρὸς σέ; Τοσοῦτον ἣν ταπεινὸς, ὅτι χαὶ μετριά- 
(ety. ἔδει πανταχοῦ, Οὐχ ἄρα σὺ εἶ, φησὶν, ὁ Al- 
γύπτιος; 

γ΄. Ὅρα χαχουργίαν διαδόλου. ᾿Απατεὼν ἦν ἐχεῖνος xal 
γόης ὁ Αἰγύπτιος, χαὶ προσεδόχησε συσχιάζειν διὰ τού- 
που χαὶ χοινωνοὺς ποιεῖν τῶν ἐχείνῳ προσηχόντων ἐγ- 
χλημάτων xal τὸν Χριστὸν xal τοὺς ἀποστόλους * ἀλλ᾽ 
οὐδὲν ἴσχυσεν, ἀλλ᾽ ὅμως ἔτι λαμπροτέρα γέγονεν ἡ 
ἀλήθεια, οὐδὲν παραδλαδεῖσα τοῖς τοῦ διαδόλου μηχα- 
νήμασιν, ἀλλὰ χαὶ μᾶλλον λάμψασα. El μὲν γὰρ μὴ 
ἦσαν γόητες, εἶτα οὗτοι ἐχράτουν, τάχα ἄν τις ἐπελά- 
ὕετο" ὅτε δὲ xal ἐχεῖνοι ἐφάνησαν, οὗτοι χρατοῦσι, 
τοῦτό ἐστι τὸ θανμαστόν. Διὸ xaX φανῆναι οὐ χωλύονται, 
ἴνα xal οὕτω μᾶλλον λάμψωσιν" ὥσπερ οὗτος καὶ 
ἀλλαχοῦ λέγει" "Ira οἱ δόχιμοι φανεροὶ γένωνται. 
Τοιοῦτό τι ἦν, ὃ καὶ Γαμαλιῆλος ἔλεγεν, ὅτι Πρὸ τού- 
των τῶν ἡμερῶν ἀνέστη Θευδᾶς. Τοὺς δὲ σιχαρίους, 
οἱ μὲν γένος τι λῃστῶν φασιν αὐτοὺς εἶναι, οὕτω χα- 
λουμένους ἀφ᾽ ὧν ἐπεφέροντο ξιφῶν, σικῶν λεγομένων 
παρὰ 'Ῥωμαίοις " οἱ δὲ τῆς μιᾶς αἱρέσεως τῆς παρ᾽ 
'E6pa lot. 

Τρεῖς γάρ εἶσι παρ᾽ αὑτοῖς αἱρέσει: αἱ Yevixal, Φα- 
ρισαῖοι, Σαδδουκαῖοι, xai 'Ἔ σσηνοὶ, οἱ xat Ὅτιοι λέγον- 
ται (τοῦτο γάρ ἐστι τὸ Ἐσσηνοὶ ὄνομα) διὰ τὸ τοῦ βίου 
σεμνόν " οἱ αὐτοὶ δὲ xal Σιχάριοι διὰ τὸ εἶναι ζηλωτα!. 
Μὴ τοίνυν ἀλγῶμεν, ὅτι αἱρέσεις εἰσὶν, ὅπου xal ψευδό- 
χριστοι xal τῷ Χριστῷ ἐπιθέσθαι ἡ θέλησαν χαὶ πρὸ τού- 
του xal μετὰ τοῦτο, ὥστε συσχιάσαι. ᾿Αλλ’ dj ἀλήθεια 
λάμπει καὶ διάδηλός ἐστι πανταχοῦ, Τοῦτο xal ἐπὶ τῶν 
προφητῶν γέγονε" γεγόνασι ψευδοπροφῆται, xal ἀπὸ 
συγχρίσειυς μᾶλλον ἔλαμψαν. Καὶ γὰρ fj νόσος τὴν ὑγεί- 
αν φανερὰν δείχνυσι, xat τὸ σχότο; τὸ φῶς, χαὶ τὴν γαλή- 
viv ὁ χειμών. Οὐχ ἕνι εἰπεῖν τοὺς Ἕλληνας, ὅτι 
πλάνοι xal γόητες ἦσαν" ἐχεῖνοι γὰρ ἡλέγχθησαν. Τοῦτο 
χαὶ ἐπὶ Μωῦσέως γέγονε * συνεχώρησεν ὁ Θεὸς τοὺς μά- 
γους, ἵνα μὴ μάγος ὑποληφθῇ Μωῦσῆς" εἴασεν αὐτοὺς δι- 
δάϑαι πάντας μέχρι πόσου μαγεία [549] ςαντάσαι δύναται" 
κεραιτέρω δὲ οὐκ ἢπάτησαν, ἀλλ᾽ αὐτοὶ τὴν ἧτταν ὧμο- 
λόγησαν. Οὐδὲν ἡμᾶς βλάπτουσιν οἱ ἐπιθέται " μᾶλλον δὲ 
xai ποιοῦσι βελτίους, ἄν τις θέλῃ προσέχειν τὸν νοῦν. 
Τί οὖν, φησὶν, ὅταν χοινωνῶμεν αὑτοῖς τῆς δόξης Οὐ 
παρ᾽ ἡμᾶς, ἀλλὰ παρὰ τοὺς οὐκ ἔχοντας χρίσιν. Μὴ σφό- 
6pa μελέτω τῆς δόξης ἡμῖν τῆς τῶν πολλῶν, μηδὲ πέρα 
τοῦ δέοντος αὐτῆς φροντίζωμεν. θεῷ ζῶμεν, οὐχ ἀνθρώ - 
ποις" ἐν οὐρανῷ πολιτενόμεθα, οὐκ ἐπὶ τῆς γῆς ἐχεῖ 
τὰ βραδεῖα xat τὰ ἔπαθλα χεῖται τῶν ἡμετέρων πόνων᾽ 
ἐχεῖθεν προσδοχῶμεν τοὺς ἐπαίνους, ἐχεῖθεν τοὺς στε- 
φάνους. Μέχρι τοσούτου φροντίζωμεν τῶν ἀνθρώπων, 
μέχρι τοῦ μὴ διδόναι καὶ παρέχειν αὐτοῖς λαδήν. "Av δὲ 
ἡμῶν μὴ παρέχοντων ἐχεῖνοι θέλωσιν ἁπλῶς xa εἰκῇ 
χατηγορεῖν, γελῶμεν, μὴ δαχρύωμεν d. Σὺ προνόει χαλὰ 
ἐνώπιον Κυρίου xal ἀνθρώπων" ἂν σοῦ προνοοῦντος 
χαλὰ ἐχεῖνος σχώπτῃ, μηχέτι φρόντιζε. Ἔχεις τὰ ὅπο- 
δείγματα ἐν ταῖς Γραφαῖς. "Apt. γὰρ ἀνθρώπους πεί- 
θω, ἣ τὸν Θεόν; φησί" καὶ πάλιν, ᾿Αγθρώπους πεί- 
θομδν, Θεῷ δὲ πεφανερώμεθα. Καὶ ὁ Χριστὸς οὕτως 
ἐπὶ τῶν σχανδαλιζομένων ἔλεγεν "Agsec αὐτοὺς, ὁδη- 
yol εἰσι τυφ.1οἱ τυφιλῶν" xai πάλιν, Οὐαὶ ὑμῖν, ὅταν' 


* [n quibusdam τί γάρ φησιν deest, d Sic τανε. vessa VS. 
Yero, inale, vc. gsv, Sou ts. 


ν 


295 


xa.lóc ὑμᾶς εἴπωσιν πάντες ol ἄνθρωποι ** xaY ná- 
λιν Λαμψάτω cà ἔργα ὑμῶν, ὅπως ἴδωσιν ol ávÓpu- 
σοι, καὶ δοξάσωσι τὸν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς 
οὐραγοῖς. El δὲ ἀλλαχοῦ λέγει" Ὃς ἐὰν cxavóéaAtoq 
éva τῶν μικρῶν τούτων͵ συμφέρει αὐτῷ ἵνα χρεμα- 
σθῇ ubJAoc ὀνιχὸς περὶ τὸν tpüxynJor αὑτοῦ, καὶ 
καταποντισθῇ ἐν τῷ πελάγει τῆς θαλάσσης" μὴ 
θαυμάσῃς ᾿ οὐ γάρ ἔστι ταῦτα ἐναντία b, ἀλλὰ xa σφό- 
6pa. συνάδοντα,. Ὅταν μὲν γὰρ παρ᾽ ἡμᾶς γένηται, οὐαὶ 
ἡμῖν" ὅταν δὲ μὴ παρ᾽ ἡμᾶς, οὐχέτι. Καὶ πάλιν" Οὐαὶ 
ὑμῖν, 0i οὖς τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ βιασφημεῖται. 
Τί οὖν, ἂν ἐγὼ μὲν ποιῶ τι τῶν δεόντων, ἕτερος δὲ βλασ- 
φημῇ; Οὐδὲν πρὸς σὲ, ἀλλὰ πρὸς ἐχεῖνον " δι᾽ ἐχείνον 
γὰρ ἐδλασφημήθη. Καὶ πῶς ἕνι πρᾶξαί τι τῶν δεόντων, 
xaX δοῦναι τοῖς ἄλλοις λαδήν ; Πόθεν βούλεσθε, ἀπὸ τῶν 
νῦν ὄντων, f] ἀπὸ τῶν παλαιῶν τὰ παραδείγματα ὑμῖν 
ἀγάγω; Ἵνα μὴ ψοφοδεεῖς ὦμεν, βούλεσθε αὐτὸ δὴ τοῦτο 
τὸ νῦν μετὰ χεῖρας εἴπωμεν ; Ἰουδάϊζεν ὁ Παῦλος ἕν 
Ἱεροσολύμοις, ἀλλ᾽ ἐν ᾿Αντιοχείᾳ οὐχ ἔτι ἰουδάϊζε xoi 
ἐσχανδαλίζοντο, ἀλλ᾽ οὐ διχαίως ἐσχανδαλίζοντο ἐχεῖνοι. 
Λέγεται Νέρωνος χαὶ οἰνοχόον χαὶ παλλαχίδα ἀσπάσαι " 
πόσα οἴεσθε xaz' αὐτοῦ εἰρηχέναι αὐτοὺς διὰ τοῦτο: 
᾿Αλλ᾽ οὐ δικαίως. Εἰ μὲν γὰρ ἐπὶ ἀσελγείχᾳ ἡσπάσατο, ἣ 
ἐπὶ πονηροῖς πράγμασιν, εἰκότως" εἰ δὲ ἐπὶ βίῳ ὀρθῷ, 
τίνος ἕνεχεν; Εἴπω τι xal τινι τῶν ἐμοὶ συνήθων συμ- 
6áv. Ἑπέπεσεν ὀργὴ ποτε τοῦ Θεοῦ, xal σφόδρα νέος 
ὧν ἐκχεῖνος, καὶ ἕν τῇ τοῦ διαχόνου τάξει τυγχάνων, 
ἐπεὶ τότε ὁ ἐπίσχοπος ἔτυχεν ἀπὼν xax! ἐχεῖνον τὸν xat- 
ρὸν, χαὶ τῶν πρεσδυτέρων οὐδεὶς ἐφρόντιζεν, ἀλλ᾽ ἀπλῶς 
ἐποίησαν φωτισθῆναι ἀθρόον ἐν μιᾷ νυχτὶ μυριάδας 
πολλὰς, xal ἀπλῶς ἐδαπτίζοντο πάντες οὐδὲν εἰδότες" 
τούτους ἐχεῖνος λαδὼν χατ᾽ ἰδίαν ὁμοῦ ἑκατὸν xat διαχο- 
σίους, διελέγετο, ἄλλο μὲν [550] οὐδὲν, τὰ δὲ τῶν μυστη- 


τος ρίων μόνον ὡς μηδὲ τοῖς ἁἀμυνήτοις συγχωρεῖν παρεῖναι. 


Τοῦτο αὐτὸν ποιοῦντα ἐνόμισαν πολλοὶ τῆς ς ἀρχῆς 
ἐρῶντα τοῦτο ποιεῖν. ᾿Αλλ᾽ οὐχ ἐφρόντισεν ἐχεῖνος τῶν 
νομιζόντων’ οὐχ ἐξέτεινε μέντοι ἐπὶ χρόνον τὸ πρᾶγμα, 
ἀλλ᾽ εὐθέως ἐπαύσατο. Τί οὖν: ἐχεῖνος τοῦ σχανδάλου 
αἴτιος ; Οὐχ ἔγωγε οἶμαι. El μὲν γὰρ οὐχ οὔσης αἰτίας 
τοῦτο ἐποίει, εἰχότως ἐχείνῳ τὴν αἰτίαν ἐπέγραφον, xat 
εἰ πάλιν ἐπεξέτεινεν. “Ὅταν γὰρ τῶν τῷ Θεῷ δοκούντων 
γωλύηται διὰ τὸ ἑτέρου σχάνδαλον, καταφρονεῖν δεῖ" 
τότε δὲ φροντίζειν, ὅταν μηδὲν ἀναγχαζώμεθα bv ἐκεῖνον 


* Verba, xal πάλιν... ἄνθρωποι, quibus carent editi, ex tri- 
bus codd. recepta sunt, Eptr. b Ünus cod., θαλάσσης. Οὐχ 
ἔστι ταῦτα ἐναντία. * ΑἸ, παρεῖναι. ᾿Ενόμισαν αὐτὸν πολλοὶ τῆς, 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP, 


526 
προσχρούειν θεῷ * ἐπεὶ, εἰπέ μοι, ἂν μεταξὺ διαλεγομέ- 
νων ἡμῶν χαὶ τοὺς μεθύοντας σχωπτόντων σχανδαλίζη- 
ταί τις, ἐγὼ παύσωμαι λέγων ; "Axougov τοῦ Χριστοῦ 
λέγοντο: . Μὴ καὶ ὑμεῖς βούλεσθε ὑπάγειν ; O5. 
τως οὔτε χαταφρονεῖν οὔτε σφόδοα ἀντιποιεῖσθαι τῆς 
τῶν πολλῶν ἀσθενείας χρῆ. Ἢ οὐχ ὁρῶμεν καὶ τοὺς 
ἰατροὺς τοῦτο ποιοῦντας, xal, ὅταν μὲν ἐγχωρῇ, ye 
ριζομένους τοῖς χάμνουσιν. ὅταν δὲ ἡ χάρις dj ἐκείνω 
βλάδην ἐργάξηται, οὐχ ἔτι φειδομένους; Πανταχοῦ τὸ 
μέτρον τιμᾷν χαλόν 4, 

Ἐδλασφήμησαν πολλοὶ χατηχήσεως ἕνεχεν χόρης 
τινὸς εὑμόρφου παρθένου μεινάσης, παρέδαλον πρὸς aü- 
τὴν, xai τοὺς χατηχοῦντας ἐλοιδόρησαν. Τί οὖν ; ἀποστῆ- 
ναι ἐχείνους ἔδει διὰ τοῦτο; Οὐδαμῶς * οὐδὲν γὰρ εἶργά- 
ζοντο ἐναντίον, ἀλλὰ χαὶ σφόδρα δοχοῦν πρᾶγμα 19. 
Νὴ τοίνυν, εἰ σχανδαλίζονταί τινες, ἴδωμεν, ἀλλ᾽ εἰ &- 
καίως, xa εἰ μὴ μετὰ τῆς ἡμετέρας βλάδης. El βρῶμα 
σκανδαλίζει, φησὶ, τὸν ἀδειῖςφόν μου, οὗ μὴ φάγω 
χρέα &lc τὸν αἰῶνα. Εἰκότως" οὐδὲν γὰρ ξόλαπτε τὸ μὴ 
φαγεῖν" εἰ μέντοι σχανδαλίζει αὐτὸν, ὅτι βούλομαι 
ἀποτάξασθαι, οὐχ ἕτι φροντίζειν δεῖ. Καὶ τίνα, φησὶ, 
τοῦτο σχανδαλίζει ; Πολλοὺς, ἔγωγε οἶδα. Ὅταν τοίνυν 
ἀδιάφορον j| τὸ χώλυμα, γινέσθω" ἐπεὶ, εἰ μέλλοιμεν 
πρὸς τοῦτο μόνον ὁρᾷν, πολλῶν ἔχομεν ἀποστῆναι" 
ὥσπερ οὖν xaX τοὐναντίον, εἰ μέλλοιμεν xataqpovsiv, 
πολλοὺς ἀπολλύναι" ἐπεὶ χαὶ Παῦλος προενόησε σχανδά- 
λου" χαὶ πῶς, ἄχους" "Iva μὴ τῇ dópótntt, φησὶ, καύτῃ 
τῇ διαχογουμένῃ ὑφ᾽ ἡμῶν" οὐδὲν γὰρ ξόλαπτε τὸ τὴν 
ὑπόνοιαν ἐξελεῖν. Ὅταν δὲ εἰς τοιαύτην ἐμπέσωμεν 
ἀνάγχην, ὥστε μεγάλα γενέσθαι χαχὰ διὰ τὸ ἑτέρου 
σχάνδαλον, χαταφρονῶμεν ἐχείνου. 'Exsivoc μὲν γὰρ 
ἑαυτῷ αἴτιος, ἡμεῖς δὲ οὐχ ἔτι ὑπεύθυνοι - οὖ γὰρ ἑνὴν 
ἀδλαδῶς αὐτοῦ φείσασθαι. Ἐσχανδαλίσθησαν πολλοὶ, 
ὅτι εἰς ἱερὰ χατέχειντό τινες πιστοὶ, ἐπειδὴ * οὐχ ἔδει 
καταχεῖσθαι" ἀλλὰ χαχῶς" οὐδεμία γὰρ ἀπὸ τούτου 
βλάδη. Ἐσχανδαλίζοντο, ὅτι ἤσθιε μετὰ τῶν ἐθνιχῶν ὁ 
Πέτρος" ἀλλ᾽ ἐχεῖνος μὲν ἐφείσατο, αὐτὸς δὲ οὐχ En. 
Πανταχοῦ προσήχει ἡμᾶς τοῖς τοῦ Θεοῦ νόμοις χαταχο- 
λουθοῦντας, πολλὴν σπουδὴν ποιεῖσθαι, ὥστε μηδεμίαν 
ἀφορμὴν παρέχειν σχανδάλο", ἵνα xat αὐτοὶ ἀνεύϑυνοι 
ὦμεν, xal τῆς παρὰ τοῦ θεοῦ φιλανθρωπίας ἀξιωθῶμεν, 
χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Μονογενοῦς αὐτοῦ, μεθ᾽ οὗ 
τῷ Πατρὶ, ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι 605a, χράτος,, τιμὴ, 
νῦν xal ἀεὶ, xat εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾿Αμήν. 


d Unus cod., μέτρον εἰδέναι χαλόν. 6 Ἑπειδή deest ἰδ 


aliis. 





[551] OMIAIA MZ'. 


Εἶπε δὲ ὁ Παῦλος" Ἐγώ εἶμι ἄγθρωπος Ἰουδαῖος, 
Ταρσεὺς τῆς Κιλικίας, οὐκ ἀσήμου πόλεως zxoAL- 
tnc* δέομαι δέ σου, ἐπίτρεψόν μοι λαλῆσαι zpéc 
τὸν Aaov. ᾿Επιτρέψαντος δὲ αὐτοῦ, ὁ IlavAoc 
ἑστὼς ἐπὶ τῶν ἀγαδαθμῶν κατέσεισε τῇ χειρὶ τὸν 
Jaór. 11ο.11ὴς δὲ σιγῆς γεγομένης, προσεφώνησε 
τῇ E6paíó: διαλέκτῳ, Aépov. 


α΄. "Opa αὐτὸν, ὅταν πρὸς τοὺς ἔξω διαλέγηται, οὐ παραι- 
τούμενον xal τοῖς ἀπὸ τῶν νόμων χεχρῇσθαι βοηθήμα- 
aw. Ἐνταῦθα αὐτὸν ἀπὸ τῆς πόλεως ἐντρέπει. Οὕτω 
καὶ ἔμπροσθεν ἔλεγε" Τύψαντες ἡμᾶς δημοσίᾳ áxa- 
ταχρίτους ἀνθρώπους, Ῥωμαίους ὑπάρχοντας, ἔδα.1ον 
εἰς φυλακήν. Ἐπειδὴ γὰρ ἐπυνθάνετο, Σὺ εἶ ὁ Αἰγύ- 


acioc ; Ἐγώ εἰμι, φησὶν, ἄνθρωπος ᾿Ιουδαῖος. Οὕτως. 


εἰπὼν, εὐθέως αὐτὸν ταύτης ἀπήγαγε τῆς ὑποψίας. Εἶτα 
ἵνα μὴ νομισθῇ τὸ ἔθνος Ἰουδαῖος, λέγει τὴν θρησχειῖαν" 


καὶ γὰρ χαὶ ἀλλαχοῦ ἔννομον ἑαυτὸν Χριστοῦ χαλεῖ. Τί 
τοῦτό ἐστι; Παῦλος ψεύδεται; "Amaye *. TE οὖν; οὐχ 
ἠρνήσατο; Μὴ γένοιτο" Ἰουδαῖος γὰρ fjv καὶ Χριστιανὸς 
ὅσα ἔδει φυλάττων, ἐπεὶ χαὶ τῷ νόμῳ μάλιστα πάντων 
αὐτὸς ἐπείθετο, τῷ Χριστῷ πιστεύων, χαὶ πρὸς Πέτρον 
διαλεγόμενός φησιν Ἡμεῖς φύσει Ιουδαῖοι. Δέομαι 
δέ σου, ἐπίτρεψόν μοι λαλῆσαι πρὸς τὸν Aaóy. Καὶ 
τοῦτο τεχμήριον, ὅτ! οὐ ψεύδεται, εἴ γε πάντας ἐπήγετο 
μάρτυρας. Σχόπει αὐτὸν πάλιν μετὰ ἐπιειχείας διαλεγό- 
μενον. Καὶ τοῦτο δὲ τεχμήριον πάλιν μέγιστον τοῦ μῆ- 
δενὸς εἶναι ὑπεύθυνον, τὸ οὕτως ἕτοιμον εἶναι πρὸς 
ἀπολογίαν, καὶ βούλεσθαι εἰς λόγον χαταστῆναι τῷ δήμῳ 
τῶν Ἰονδαίων. 


* κε, Παῦλος ψεύδεται ; ἄπαγε, desunt ἰὼ quibusdam 
codicibus. 


595 


cum benedixerint vos omnes homines ( Luc. 6. 26) ; et 
rursus, Luccant opera vestra, ut videant. homines , et 
glorificent Patrem vestrum qui in celis est. ( Matth. 5. 
16 ). Si vero alibi dicat : Si quis scandalizaverit unum 
ex his pusillis , expedit ei ut suspendatur mola asinaria 
a collo ejus, et demergatur in. profundum maris; ne 
mireris : non enim sunt hxc contraria, imo valde 
consonant. Nam si apud nos fiant, vxe nobis ; sin non 
apud nos fiant , non item. Et iterum : Ve vobis , per 
quos nomen Dei blasphematur ( Bom. 9. 24). Quid 
ergo, si ego facio quod decet, et alius blasphemat ? 
Nihil ad te, sed ad illum : nam per illum blasphe- 
matur. Et qui fleri potest, ut quod decet faciamus , 
et aliis ausam demus ? Unde vultis a presentibus vel 
a veleribus vobis exempla afferam. Ne ostentato- 
res simus vultisne id quod pre manibus habemus, 
dicamus ? Judaizabat Paulus Jerosolymz, non An- 
tiochiz ; judaizabat, et illi offendebantur. At non 
jure offendebautur. Dicitur salutasse Neronis pocil- 
latorem et concubinam. Quanta putatis contra illum 
propter hoc dixisse illos? Sed non juste : nam si 
lasciviae causa salutasset, vel ob mala opera, merito: 
Siu ob viam rectam , quare? Dicam aliquid , quod et 
mihi et familiari cuidam meo accidit. Cum aliquando 
ira Dei incideret , et ille admodum juvenis esset at- 
que in diaconorum ordine, absente tuuc episcopo, 
cum presbyterorum nullus curaret, sed una nocte 
confertim et temere baptizarent multa hominum 
millia, et simpliciter baptizarentur omnes nihil 
scientes : hos ille privatim accipiens et centenos et 
ducentenos alloquebatur , de alia nulla re, quam de 
mysteriis tantum disserens, iia ut non concederet 
accedere non initiatos. Hunc putarunt multi anibien- 
tem principatum hoc lacere. At ille eorum opiniunem 
nihili faciens non tamen perrexit diutius id agere, sed 
cessavit statim. Quid ergo ? num ille offendiculi cau- 
sa fuit ? Non puto certe. Nam si nulla de causa id fe- 
cisseL, inerito illum reprehendisseut , atque etiam si 
iterum perrexisset. Nam cum prohibentur ea quie 
Deo placita sunt, propter aliorum offendiculum , 
contemnendum est: tuuc autem eurandum, cum 
non cogiinur proplcr illum offendere Deum. Etenim 





IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XLVII. 


526 
dic , qu:eso, si nobis dissereniibus et ebriosos Inces- 
sentibus quidam offenderetur, num ego 1:oqui desi- 
nerem ? Audi Christum dicentem : Num et vos vultis 
abire (Joan. 6. 68) ? Sic nec contemnere nec curare 
nimium oportet multorum infirmitatem. Annon vide- 
mus eliam medicos hoc facere , et quando licet infir- 
mis gratiosos esse, quando auteni gratia illis perni- 
ciosa esset, non ulira illis parcere ? Ubique modum 
servare bonum est. 

Historia virginis cujusdam. — Multi puelle. vir- 
gini formose conviciabautur ob catcchesin ; ad- 
oriebantur illam simulque eos, qui ipsam institue- 
bant. Quid ergo? num ideo illos abscedere oport.- 
bat? Minime : nihil enim agebant contrarium, sed 
rem valde gratam Deo. Ne itaque attendamus, si 
quidam offendantur, sed si juste, el si non ad damnum 
nostrum. Si cibus, inquit, offendit fratrem meum, non 
comedam carnes in alernum (1. Cor. 8. 15). Jure; 
nihil enim nocebat non comedere : si vero offendatui 
ille, quod renuntiare velim, non jam curandum. Ei 
quemnam, jnquies, id offendit? Multos, ut scio. 
Quando igitur indifferens est, abstineatur. Nam :i 
volumus ad hoc unum spectare, a multis absti— 
nendum erit : sicnt e diverso si contemnamus, 
multi peribunt. Nam et Paulus prx:cavit offendiculum, 
et quomodo audi: Ne hac plenitudine, inquit, que 
ministratur a nobis (9. Cor. 8. 20). Nihil enim noce- 
bat suspicionem tollere. Quando autem in tantam in- 
ciderimus necessitatem, ut propter alterius offendicu- 
lum magna eveniant mala : ipsum contemnamus. 
lile quidem sibi in causa est; nos vero jam noxii non 
sumus : non potuit enim sine damno illi parci. Multi 
offensi sunt, quod in templo cubarent quidam fideles, 
quasi non liceret ; sed male : nihil enim hinc damni. 
Offendebantur, quod cum etlinicis comederet Petrus; 
sed ille abstinuit, hic vero non item. Ubique nos 
decet leges Dei sequentes, magnam curam habere, ne 
quam offendiculi occasionem prasbeamus, ut el nos 
innoxii simus, et Dei clementiam consequamur, gra- 
tia et benignitate Unigeniti ejus, quicum Patri et san- 
ceto Syiritui gloria, imperium, honor, nunc et semper, 
et in secula seculorum. Amen. 





HOMILIA XLVII. 


Cap. 91. v. 39. Dixit autem Paulus : Ego homo sum 
quidem Judeus a Tarso Cilicie, non ignobilis civita- 
lis civis : rogo autem le, permitte mihi loqui ad po- 
pulum. 40. Et cum ille permisisset, Paulus stans. in 
gradibus, annuit manu ad. plebem, et magno silentio 
[acto, alloquutus est lingua Hebrea, dicens. 


1. Vide illum, quando externos alloquitur, non re- 
cnsare etiam legalibus uti adjumeptis. Hic illum ex 
civitatis nomine refreuat. Sic αἱ antea dicebat : Ver- 
berantes nos indicta causa, homines Romanos conjece- 
run! in carcerem ( Act. 16. 37). Quia enim sciscita- 
tatur : Tu es Zgyptius ille? Ego sum , inquit, homo 
Judaeus. Sic loquutus, illum statim a suspicione ab- 


duzit. Deinde ne putaretur ex gente Judaus, dixit 
religionem : etenim,et alibi se sub lege Christi dicit 
esse. Quid hoc est? (a) [Paulusne mentitur? Absit.] 
Quid igitur? non negavit? Absit : Judxus enim erst 
et Christianus, quzecumque oportebat servans : quia 
et lcgi ipse maxime parebat, Christo credens, et Pc- 
trum alloquens dicit : Nosnatura Judei (Gal. 4. 45). 
Rogo te, permitte me loqui ad populum. Hoc etiam 
indicium est, quod non mentiatur ; siquidem omues 
adducebat testes, Considera rursus illum cum mau: 
suctudine disserentem. Et hoc rursus argumentum est 
maximum, quod nulli esset crimini obnoxius, quod 


(a) Uneiais clausa -lesuat in quibusdam codicibus 


331 
sic paratus esset ad dandam rationem, velletque sisti 
ad respondenduin Judzeis. 

Puulus vinctus concionatur. — Vide instructum vi- 
rum, vide aconomiam : nisi tribunus venisset, nisi 
ligasset, sermone ad defensionem opus non habuisset, 
neque tantum impetrasset silentium. Permittente au- 
tem illo, Paulus * stans in gradibus. A loco major fa- 
cilitas, et quod iu editiore gradu loqueretur atque 
ligatus. Quid huic spectaculo par, videre Paulum 


duabus catenis vinctum concionantem ? quomodo tur- ᾿ 


batus, quomodo confusus nom est, tantum populum 
videns exasperatum, adstante prazside? l'rimo furo- 
rem illorum sedavit, deinde alloquitur : et vide qu:sm 
prudenter. Nam id quod in Epistola ad Ileorzos fecit, 
hoc et hic facit : primo cognatione vocis ipsos allicit, 
binc mansuetudine. Ideo hoc declarans, dicit : Multo 
facto silentio, alloquutus est lingua Hebrea, dicens : 
(Cap. 92.)1. Viri fratres et patres, audite quam vobis 
nunc reddo rationem. Vide etiam adulationis expertem 
sermonem et modestia plenum. Non enim dixit, Do- 
mini, sed, Fratres ; quod maxin:e amabant, ac si di- 
ceret : Non alienus sum a vobis, ncc contra vos. Viri 
[ratres et patres, inquit. lloc honoris, illud geriani- 
tatis, Audite meam, quam nunc vobis reddo, rationem. 
Non dixit doctrinam vel concionem , sed , Rationem Ὁ 
se quasi supplicem constituit, 9. Cum audissent autem 
quia Hebraea lingua loqueretur sibi, magis prestiterunt 
silentium. Viden' ut cepit eos patria lingua, quam re- 
verentia quadam prosequebantur? Vide etiam quo- 
modo sic orsus viam sermoni paret et dicat : 3. Ego 
enim sum vir Judaeus, natus in. Tarso Cilicie, nutritus 
autem in hac civitate, secus pedes Gamulielis, eruditus 
(uzia veritatem patrie legis, emulator Dei, sicut et vos 
omnes estis hodie. Ego quidem sum, inquit, vir Judeus ; 
quod omnium maxime audire cupiebant. Natus Tarsi 
Cilicie. Ne vero cogitarent alienam gentem, religio- 
nem addidit. Ν utrius in hac civitate. Magnum suum 
ostendit erga religionem studium, quandoquidem tam 
clara , tam remota patria relicta, hic voluit educari 
propter legem. Vide quomodo jam olim in honore 
habebat legem, lllud vero non solun, ut sese purget, 
dicit illis; sed ut ostendat se non humano scopo ad 
praedicationem adductum, sed divina virtute * non 
enim sic eruditus repente factus est. Nar si e vulgo 
fuisset, id licuisset suspicari : δὶ autem ex numero 
eorum qui moxime omnium legi h:ererent, non erat 
verisimile illum sine causa el nulla urgente necessi. 
tate immutatum fuisse, Αἱ fortasse dixerit quispiam : 
Nihil ad rem facit, quod isthic educatus sit : quid enim, 
si ob negotiationem vel aliam causam buc venisti? Ne 
id ergo putaretur, addidit, Ad pedes Gamalielis. Nec 
solum dixit, apud Gamaliclem, sed, Ad pedes Gama- 
lielis : perseverantiam, assiduitatem , studium au- 
diendi declarans, et multam erga virum illum reve- 
rentiam. Erudilus secundum accurationem patrie legis ; 
nou »impliciter legis, sed, Et patrie, adjicieus : osten- 
dens se olim talem fuisse, nec simpliciter scire legem. 


! Haec, permittente autem illo, Paulus, desunt in uno Cod. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


. terram, audivi vocem dicentem mihi : Saule, Sant 


H:ec vero videntur quidem pro illis dici, sed contra 
illos sunt, quandoquidem et sciens illum reliqcit. 
Deinde ne rursum quis objiciat, quid ergo si legem 
quidcm accura'e nosti, neque tamen illam vindicat 
neque amas? Amulator , inquit, legis ; id est, nos 
modo sciens, scd etiam magno erga illam zelo affe- 
ctus. Deiude postquam magna de se encomia protulit, 
communem jam sermonem profert, dicens : Sicut et 
t'05 omnes estis hodie. Ostendit enim illos non humano 
scopo hoc facere, sed zelo divino. Hoc vero dicit, 
gratiam illorum captans, et eorum mentein praeoces- 
pans ac detinens in iis, in quibus nihil damni erat. 
Postea indicia profert, dicens : 4. Qui hanc viam per- 
sequutus sum usque ad. mortem, alligans εἰ tradens ἴῃ 
custodias viros ac mulieres, 5. sicut. princeps sacer- 
dotum mihi testimonium reddit, et omnes majores παῖε. 
Ut nemo dicat, Et unde hoc manifestum ? testes ad- 
ducit principem sacerdotum et majores natu. Et dicit 
quidem demulcens, AEmulator sicut et vos ; id est, par 
vobis : ostendit autem per opera se illos superasse. 
Non enim moras trahebam, ut caperem, sed et sacer- 
dotes excitaham οἱ peregrinationes suscipiebam ; et 
non viros tantum aggrediebar sicut vos, sed etiam 
mulieres ; et omnes alligans et in carceres conjiciens. 
Indubitatum est boc testimonium, sine defensione 
sunt res Judzorum. Vide quot testes adducit : senio- 


:TC$, principem sacerdotum, eos qui in civitate. 


2. Vide autem ejus et defensionem non ex timore, 
sed potius vide decentem et instituentem. Nisi enim 
lapides fuissent auditores, dictis attendissent. Hacte- 
nus enim illos habuit testes; reliqua vero sine testi- 
bus sunt. Α quibus. et. epistolas accipiens, ad fratres 
Damascum pergebam , ut adducerem. inde vinctos 
Jerusalem ut punirentur. 6. Factum est. autem , eunte 
me et appropinquante Damasco, media die subito de 
celo circumfulsit me lux copiosa, 7. et decidens ia 
quid me persequeris? 8. Ego autem respondi : (un ει, 
Domine? Dixitque ad me : Ego sum Jesus Nasaremu, 
quem tu persequeris, Hzc certe fide admodum digna 
laberi oportebat ex iis, qux» pracesserant; neque 
enim mutatus fuerit. Quid igitur, inquies, si sese ja- 
ctat? Nequaquam *. Cur enim, queso, sese repente ia 
tantum zelum injecisset ? quod honorem exspectaret ? 
Atqui contraria passus est. Quod quietem speraret ? 
Neque hoc sane. An alia de causa? Nihil ratiocipie 
inveniri potest. Hzc illis colligenda et inferenda re- 
linquens, res ipsas narrat οἱ dicit : Me apprepin- 
quante Damasco, media die subito de celo circumulsit 
me lux copiosa, et decidi in terram. Vide quanta Jucis 
copia. Quodque non ex jactantia loquatur, testes sunt 
qui aderant, qui manu deduxerant, qui lucem vide- 
runt. 9. Qui autem mecum erant, lumen quidem vide- 
runt, el exterriti sunt ; vocem autem non audierunt ejus, 
qui loquebatur mecum. Ne stupeas, si hic ita, alibi au- 
tem sic loquatur ; Steterunt. vocem quidem audientes, 
neminem autem videntes (Act. 9. 7). Non sunt. enim 


* Vox, nequaquam, in quibusdam deest. 


921 

"Opa τεταγμένον ἄνδρα, ὅρα οἰχονομίαν" el μὴ 
χιλίαρχος ἦλθεν, εἰ μὴ ἔδησεν, οὐχ ἂν ἐδεήθη λόγου πρὸς 
ἀπολογίαν, οὐχ ἂν τοσαύτης ἀπέλανσε σιγῆς. ᾿Επιτρέ- 
Vaycoc δὲ αὐτοῦ, ὁ Παῦ.1ος * ἑστὼς ἐπὶ τῶν ἀναδα- 
θμῶν. Καὶ ἀπὸ τοῦ τόπου πολλὴ ἡ εὐχολία, τὸ καὶ 
ὑψηλὸν ὄντα δημηγορεῖν χαὶ δεδεμένον. Τί τούτου ἴσον 
τοῦ θεάματος, δυσὶν ἀλύσεσι δεδεμένον ἰδεῖν Παῦλον 
δημηγοροῦντα ; πῶς οὐκ ἐταράχθη, πῶς οὐ συνεχύθη, 
τοσοῦτον δῆμον ἐχπεπολεμωμένον ὁρῶν τοῦ ἄρχοντος 
ἐφεστῶτος ; Πρότερον ἀπέστησεν αὐτοὺς τοῦ θυμοῦ, εἶτα 
διαλέγεται" xal Opa πῶς φρονίμως. Ὅπερ γὰρ ἕν τῇ 
πρὸς 'E6palouz ἐπιστολῇ ἐποίησε, τοῦτο xai ἐνταῦθα - 
πρῶτον τῇ συγγενείᾳ τῆς φωνῆς αὐτοὺς ἐπισπᾶται" εἶτα 
αὐτῷ τῷ ἡμέρῳ" διὸ xal τοῦτο δηλῶν ἐπάγει" Πο.ιλῆς 
δὲ σιγῆς γενομένης, προσεφώνησε, φησὶ, τῇ 
'Εὐραῖδι διαλέκτῳ Aéyur * "Ἄνδρες dósAgol καὶ πα- 
tépsc, ἀχούσατέ μου τῆς πρὸς ὑμᾶς νῦν ἀποιλογίας. 
"Opa xaY χολαχείας ἀπηλλαγμένον τὸν λόγον xai τὸ 
ἐπιειχὲς ἔχοντα. Οὐ γὰρ εἶπε, Δεσπόται, οὐδὲ Κύριοι, 
ἁλλὰ, ᾿Αδειῖφοί" ὃ μάλιστα ἐπόθουν, ὡσεὶ ἔλεγεν " Οὐχ 
ἀλλότριος ὑμῶν ἐγὼ, οὐδὲ xa0' ὑμῶν. Ἄνδρες ἀδειϊφοὶ 
xal πατέρες. φησί. Τοῦτο τιμῆς, ἐχεῖνο γνησιότητος. 
[552] ᾿Ακούσατέ μου τῆς πρὸς ὑμᾶς νῦν ἀποιϊογίας. 
Οὐχ εἶπε, Διδασχαλίας, οὐδὲ, Δημηγορίας, ἀλλὰ, "Axo- 
JAoríac * ἐν τάξει ἱκέτου ἑαυτὸν καθίστησιν. ᾿Αχούσαν- 
τες δὲ, ὅτι τῇ ᾿Εδραῖδι διαλέχτῳ προσεφώγει αὐτοῖς, 
μᾶ.1.λον» παρέσχον ἡσυχίαν. Ὁ» ρᾷς, πῶς αὐτοὺς εἷλε 
τὸ ὁμόφωνον ; εἶχον γάρ τινα αἰδῶ πρὸς τὴν γλῶτταν 
ἐχείνην. Ὅρα δὲ χαὶ πῶς προοδοποιεῖ τῷ λόγῳ οὕτως 
ἀρχόμενος χαὶ λέγων" ᾿Εγὼ μέν εἰμι ἀνὴρ ᾿ἸΙουδαῖος, 
γεγεγγημέγος ἐν Ταρσῷ τῆς Κιλιχίας, ἀνατεθραμ- 
μένος àv τῇ πόιλει ταύτῃ παρὰ τυὺς πόδας Γαμακῖι- 
1)4ov, πεπαιδευμένος δὲ χατὰ ἀχρίδειαν τοῦ πατρῴου 
γόμου, ζηλωτὴς ὑπάρχων τοῦ Θεοῦ, καθὼς πάντες 
ὑμεῖς ἔστε σήμερον. ᾿Εγὼ μέν εἶμι, φησὶν, ἀνὴρ Iov- 
δαῖος" ὃ μάλιστα πάντων ἐπόθουν ἀχοῦσαι. Γαγεγγημέ- 
voc ἐν Ταρσῷ τῆς Κιλικίας. "Iva μὴ πάλιν νομίσωσι 
τὸ ἔθνος ἄλλο, τὴν θρησχείαν ἐπήγαγεν. Αγατεθραμ- 
μένος δὲ ἐν τῇ πόιει ταύτῃ. Τὴν πολλὴν αὐτοῦ δεί- 
xvuct σπουδὴν τὴν περὶ τὴν λατρείαν, ὅπου γε xal πα- 
τρίδα τηλιχαύτην ἀφεὶς τοσοῦτον ἀφεστῶσαν, ἐνταῦθα 
εἴλετο τραφῆναι διὰ τὸν νόμον. "Opa πῶς ἄνωθεν προσ- 
εἶχε τῷ νόμῳ. Ταῦτα δὲ οὐ πρὸς ἐχείνους ἀπολογούμε- 
vo; μόνον φησὶν, ἀλλὰ δειχνὺς, ὅτι οὐχ ἀνθρωπίνῳ 
σχοπῷ πρὸς τὸ χήρυγμα ἤχθη, ἀλλὰ θείᾳ δυνάμει " οὐ 
γὰρ ἂν οὕτω πεπαιδευμένος ἀθρόον μετέστη. Εἰ μὲν 
γὰρ ἦν τις τῶν πολλῶν, εἰχὸς fjv τοῦτο ὑποπτεῦσαι" εἰ 
δὲ τῶν μάλιστα πάντων χατεχομένων ὑπὸ τοῦ νόμου, 
οὐχ ἦν εἰχὸς ἁπλῶς xal οὐδεμιᾶς ἀνάγχης ἰσχυρᾶς ob- 
σὴς μεταθέσθαι αὐτόν. ᾿Αλλ’ ἴσως εἴποι τις ἄν" Οὐδὲν 
τοῦτο ποιεῖ, ὅτι ἐνταῦθα ἀνετράφη᾽ τί γὰρ εἰ χατὰ ἐμ- 
πορίαν ἣ xac' ἄλλην τινὰ αἰτίαν ἐνταῦθα γέγονας ; Ἵνα 
τοίνυν μὴ διὰ τοῦτο νομισθῇ, ἐπήγαγε, Παρὰ τοὺς πό- 
δας Γαμαμλιήλου" καὶ οὐχ ἀπλῶς εἶπε, Παρὰ Γαμα- 
λιήλον, ἀλλὰ, Παρὰ τοὺς πόδας, τὴν xapzeplav, τὴν 
προσεδρείαν, τὴν σπουδὴν τὴν περὶ τὴν ἀχρόασιν, τὴν 
πολλὴν πρὸς τὸν ἄνδρα αἰδῶ δειχνύς. Πεπαιδευμέγος 
κατὰ ἀχρίδειαν τοῦ πατρῴου νόμου. Οὐχ ἁπλῶς νόμου, 
ἀλλὰ Τοῦ πατρῴου προστίθησι" δειχνὺς ὅτι ἄνωθεν 
τοιοῦτος ἦν, xai οὐχ ἁπλῶς εἰδὼς τὸν νόμον. Ταῦτα δὲ 
δοχεῖ μὲν ὑπὲρ ἐχείνων λέγεσθαι, xa! ἐχείνων δὲ ἦν, 
εἴ γε xaY εἰδὼς αὐτὸν εἴασεν. Εἶτα, ἵνα μὴ πάλιν τις 


ber e ἐπιτρέψαντος δὲ αὐτοῦ, ὁ Παῦλος, unus non ha- 
οἱ. 


PATROL. GR. LX. 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XLVII. 


938. 
ἐπενέγχῃ τί οὖν, εἰ οἷδας μὲν ἀχριδῶς τὸν νόμον, οὐχ 
ἐχδιχεῖς δὲ οὐδὲ φιλεῖς; Ζηιϊωτὴς, φησὶν, ὑπάρχων " 
τουτέστιν, οὐχ ἁπλῶς εἰδὼς, ἀλλὰ χαὶ σφόδρα ζηλῶν 
ὑπὲρ αὐτοῦ. Εἶτα, ἐπειδὴ μεγάλα περὶ αὐτοῦ ἐγχώμια 
εἶπε, κοινοῖ τὸν λόγον λοιπὸν, ἐπάγων, Καθὼς πάντες 
ὑμεῖς ἐστε σήμερον. Δείχνυσι γὰρ αὐτοὺς οὐκ ἀνθρω- 
mivtp σχοπῷ ποιοῦντας, ἀλλὰ ζήλῳ θείῳ. Τοῦτο δὲ λέγει, 
χαριζόμενος αὑτοῖς καὶ προχαταλαμδάνων αὑτῶν τὴν 
διάνοιαν, καὶ κατέχων ἐν οἷς βλάδος οὐδὲν ἦν. Εἶτα xa 
τεχμήρια παράγει, λέγων: Ὃς ταύτην τὴν ὁδὸν 
ἐδίωξα ἕως θανάτου, δεσμεύων καὶ παραδιδοὺς εἰς 
φυλακὰς ἄνδρας τε καὶ γυναΐῖχας, ὡς καὶ ὁ ἀρχιερεὺς 
paptupsi μοι. καὶ πᾶν τὸ πρεσδυτέριον. ἵνα μηδεὶς 
εἴπῃ Καὶ πόθεν τοῦτο δῆλον ; μάρτυρας παράγει αὖ- 
τὸν τὸν ἀρχιερέα xaX τοὺς πρεσδυτέρους. Καὶ λέγει μὲν 
λεαίνων, Ζη.ωτὴς ὑπάρχων [555] χαθὼς ὑμεῖς, τουτ- 
ἐστιν, ἴσος ὑμῖν" δείχνυσι 6b διὰ τῶν ἔργων, ὅτι ὑπὲρ 
αὐτοὺς fjv. Οὐ γὰρ δὴ περιέμενον ὥστε συλλαδεῖν, ἀλλὰ 
καὶ τοὺς ἱερέας διήγειρον, xaX ἀποδημίας ἐπτελλόμην᾽ 
χαὶ οὐδὲ μέχρις ἀνδρῶν ἐχώρουν χαθάπερ ὑμεῖς, ἀλλὰ 
xal γυναιχῶν᾽ καὶ δεσμεύων πάντας, xaX εἰς δεσμωτήρια 
ἐμδάλλων. ᾿Αναμφισδήτητος tj μαρτυρία, ἀναπολόγητα 
τὰ τῶν Ἰουδαίων. "Opa πόσους παράγει μάρτυρας, τὸ 
πρεσδυτέριον, τὸν ἀρχιερέα, τοὺς ἐν τῇ πόλει. 

β΄. Βλέπε δὲ αὑτοῦ χαὶ τὴν ἀπολογίαν οὐ δειλίας οὖσαν, 
ἀλλὰ διδαστχαλίας μᾶλλον xai χατηχήσεως. Εἰ γὰρ μὴ 
λίθοι ἦσαν οἱ ἀχούοντες, προσεῖχον ἂν τοῖς λεγομένοις. 
Μέχρι γὰρ τούτου μάρτυρας εἶχεν αὐτοὺς, τὰ δὲ λοιπὰ 
ἀμάρτυρα. Παρ' ὧν καὶ ἐπιοτοιὰς δεξάμενος, πρὸς 
τοὺς ἀδειφοὺς elc Δαμασχὸν ἐπορευόμην, ἄξων καὶ 
τοὺς ἐκεῖσε ὄντας δεδεμέγους εἰς ᾿Ιερουσαὴμ, ἵνα 
τιμωρηθῶσιν. ᾿Ἐγένετο δὲ πορευομένῳ μοι καὶ ἐγγί- 
(ovrt τῇ Δαμασχῷ, περὶ μεσημύρίαν ἐξαίφνης ἐκ 
τοῦ οὐραγοῦ περιαστράψαι φῶς ἱκανὸν περὶ ἐμὲ, 
Éxscóv τε εἰς τὸ ἔδαφος, καὶ ἤχουον φωνῆς Aeyob- 
σης uow Σαοὺ.1, Σαοὺ.1, τί με διώχεις ; Ἐγὼ δὲ 
àxsxplünv: Τίς εἶ, Κύριδ; Εἶπέ τὸ πρός με" Ἐγώ 
εἰμι Ιησοῦς ὁ Ναζωραῖος, ὃν σὺ διώχεις. Μάλιστα 
μὲν οὖν χαὶ ταῦτα ἀξιόπιστα ἔδει εἶναι ἀπὸ τῶν προ- 
λαδόντων * οὐ vào ἂν μετεστράφη. Τί οὖν, εἰ χομπάζει; 
φησίν; Οὐδαμῶς b. Διὰ τί γὰρ τοσοῦτον ἐξαίφνης ἔῤ- 
ὀιψε ζῆλον ; εἰπέ μοι. Τιμὴν προσδοχῶν ; Καὶ μὴν τὰ- 
νπντία ὑπέμεινεν " ἀλλ᾽ ἄνεσιν; Οὐδὲ τοῦτο ἀλλὰ τί 
ἕτερον; 'AXÀ' οὐδὲν ἀπὸ λογισμῶν εὑρεῖν δυνατόν. 
Ταῦτα τοίνυν ἀφεὶς αὑτοῖς συλλέγειν, τὰ πράγματα 
διηγεῖται. ᾿Εγγίζοντί μοι, φησὶ, τῇ Δαμασχῷ, περὶ 
μεσημθρίαν é&algrnc ἐκ τοῦ οὐραγοῦ περιαστράψνπι 
φῶς ἱκανὸν περὶ ἐμὲ, ἔπεσόν τε εἰς τὸ ἔδαφος. "Opa 
πόση ἡ ὑπερδολὴ τοῦ φωτός. Καὶ ὅτι οὐ χομπάζω, ol . 
συνόντες μαρτυροῦσιν, οἱ χειραγωγοῦντε:, ol τὸ φῶς 
θεασάμενοι. Οἱ δὲ σὺν ἐμοὶ ὄντες τὸ μὲν φῶς ἐθεά- 
σαντο, καὶ ἔμφοδοι ἐγένοντο, τὴν δὲ φωγὴν οὐχ 
ἤχουσαν τοῦ «λαλοῦντός μοι. Μηδὲν ξενισθῇς, εἰ 
ἐνταῦθα μὲν οὕτως, ἑτέρωθι δὲ λέγει, ὅτι Εἰστήκεισαν 
τὴν μὲν φωνὴν ἀχούονγτες, μηδένα δὲ θεωροῦντες. 
Οὐχ ἔστι τοῦτο ἐναντίον. Φωναὶ γὰρ δύο ἧσαν, ἡ Παύλου 
χαὶ ἡ τοῦ Κυρίου τὴν φωνὴν τοίνυν ἐχεῖ τοῦ Παύλου 
λέγει, ἐνταῦθα δὲ xaX προσέθηχεν εἰπὼν, Τὴν ρωνὴν 
οὐκ ἤκουσαν τοῦ .1αλοῦντός μοι. θΟὐχοῦν τὸ, Μηδένα 
θεωροῦντες, οὗ τοῦ ἰδεῖν, ἀλλὰ τοῦ μὴ ἀχοῦσαι δηλω- 
τιχόν ἐστιν. Οὐ γὰρ εἶπεν ὅτι τὸ φῶς οὐχ ἔθλεπον " 
ἀλλὰ, Μηδένα θεωροῦντες εἱστήκεισαν ' τουτέστι, λα- 


b Οὐδαμῶς deex νὰ quiso. 


331 
sic paratus esset ad dandam rationem, velletque sisti 
ad respondenduin Judzeis. 

Puulus vinctus concionatur. — Vide instructum vi- 
rum, vide oconomiam : nisi tribunus venisset, nisi 
ligasset, sermone ad defensionem opus non habuisset, 
neque tantum impetrasset silentium. Permittente au- 
tem illo, Paulus * stans in gradibus. A loco wajor fa- 
cilitas, et quod in editiore gradu loqueretur atque 
ligatus. Quid huie spectaculo par, videre Paulum 


duabus catenis vinctum concionantem ? quomodo tur- 


batus, quomodo confusus nom est, tantum populuin 
videns exasperatum, adstante przside? l'rimo furo- 
rem illorum sedavit, deinde alloquitur : et vide qusm 
prudenter. Nam id quod in Epistola ad llenrzos fecit, 
hoc et hic facit : primo cognatione vocis ipsos allicit, 
binc mansuetudine. Ideo hoc declarans, dicit : Multo 
facto silentio, alloquutus est lingua. Hebrea, dicens : 
(Cap. 92.)1. Viri (ratres εἰ patres, audite quam vobis 
nunc reddo rationem. Vide etiam adulationis expertem 
sermonem et modestia plenum. Non enim dixit, Do- 
mini, sed, Fratres ; quod maxin:e amabant, ac si di- 
ceret : Non alienus sum a vobis, ncc contra vos. Viri 
[ratres et patres, inquit. Hoc honoris, illud gertuani- 
tatis, Audite meam, quam nunc vobis reddo, rationem. 
Non dixit doctrinam vel concionem, sed , Rationem : 
se quasi supplicem constituit. 9. Cum audissent autem 
quia Hebrea lingua loqueretur sibi, magis preastiterunt 
silentium. Viden' ut cepit eos patria lingua, quam re- 
verentia quadam prosequebantur? Vide etiam quo- 
modo sic orsus viam sermoni paret et dicat : 3. Ego 
enim sum vir Judaeus, natus in. Tarso Cilicie, nutritus 
autem in hac civitate, secus pedes Gamulielis, eruditus 
[uxta veritatem patrie legis, emulator Dei, sicut et vos 
omnes estis hodie. Ego quidem sum, inquit, vir Judeus ; 
quod omnium maxime audire cupiebant. Natus Tarsi 
Cilicie. Ne vero cogitarent alienam gentem, religio - 
nem addidit. Nutritus in hac civitate. Magnum suum 
ostendit erga religionein studium, quandoquidem tam 
clara, tam remota patria relicta, hic voluit educari 
propter legem. Vide quomodo jam. elim in honore 
liabebat legem. lllud vero non solum, ut sese purget, 
dicit illis; sed ut ostendat se non humano scopo ad 
praedicationem adductum, sed divina virtute * non 
enim sic eruditus repente factus est. Nam si e vulgo 
fuisset, id licuisset suspicari : si autem ex numcro 
eorum qui maxime omnium legi h:ererent, non erat 
verisimile illum sine causa et nulla urgente necessi- 
(ate mutatum | fuisse, Αἱ fortasse dixerit quispiam : 
Nihil ad rem facit, quod isthic educatus sit : quid enim, 
si ob negotiationem vel aliam causam huc venisti? Ne 
id ergo putaretur, addidit, Ad pedes Gamalielis. Nec 
solum dixit, apud Gamaliclem, sed, Ad pedes Gaima- 
lielie : perseverantiam, assiduitatem, studium au- 
diendi declarans, et multam erga virum illum reve- 
rentiam. Erudilus secundum accurationem patrie legis ; 
nou »impliciter legis, sed, Et patrie, adjicieus : osten- 
dens sc olim talem fuisse, nec simpliciter scire legem. 


! Hzc, permittente autein illo, Paulus, desunt in uno Cod. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIHIEP. CONSTANTINOP. 


. terram, audivi vocem dicentem mihi : Saule, Sent 


$78 


H:ec vero videntur quidem pro illis dici, sed contra 
illos sunt, quandoquidem et sciens illum reliqcit. 
Deinde ne rursum quis objiciat, quid ergo si legem 
quidem accura'e nosti, neque tamen illam vindicat 
neque amas? Emulator, inquit, legis ; id est, nos 
modo sciens, scd etiam magno erga illam zelo affe- 
ctus. Deiude postquam magna dese encomia protulit, 
communem jam sermonem profert, dicens : Sicut e 
tos omnes estis hodie. Ostendit enim illos non humano 
scopo hoc facere, sed zelo divino. Hoc vero dicit, 
gratiam illorum captans, et eorum mentem praeoccs- 
pans ac detiuens in iis, iu quibus nihil damwui erat. 
Postea indicia profert, dicens : 4. Qui hanc viam per- 
sequutus sum usque ad. mortem, alligans εἰ tradens in 
custodias viros ac mulieres, 5. sicut princeps sacer- 
dotum mihi testimonium reddit, εἰ omnes majores nets. 
Ut nemo dicat, Et ande hoc manifestum ? testes 34. 
ducit principem sacerdotum et majores natu. Et dicit 
quidem denulcens, Aimulator sicut et vos ; id est, par 
vobis : ostendit autem per opera se illos superasse. 
Non enim moras trahebam, ut caperem, sed et sacer- 
dotes excitaham οἱ peregrinationes suscipiebam ; et 
non viros tantum aggrediebar sicut vos, sed etiam 
mulieres ; et omnes alligans et in carceres conjiciens. 
Indubitatum est hoc testimonium, sine defensione 
sunt res Judazorum. Vide quot testes adducit : senio- 


re$, principem sacerdotum, eos qui in civitate. 


2. Vide autem ejus et defensionem non ex timore, 
sed potius vide docentem et instituentem. Nisi enim 
lapides fuissent auditores, dictis attendissent. Hacte- 
nus euim illos habuit testes; reliqua vero sine testi- 
bus sunt. Α quibus. el. epistolas accipiens, ad fratres 
Damascum pergebam , ut adduccrem. inde vinctos 
Jerusalem ut punirentur. 6. Factum est. autem , eunte 
me et appropinquante Damasco, media die subito de 
celo circum[ulsit me lux copiosa, 7. et decidens in 
quid me persequeris? 8. Ego autem respondi : (un εἰ, 
Domine? Dixitque ad me : Ego sum Jesus Nasaremu, 
quem tu persequeris, Hzc certe fide admodum digna 
haberi oportebat ex iis, qux pracesserant; neque 
enim mutatus fuerit. Quid igitur, inquies, si sese j- 
ctat? Nequaquam *. Cur enim, queso, sese repente ia 
tantum zelum injecisset ? quod honorem exspectaret ἢ 
Atqui contraria passus est. Quod quietem sperare? 
Neque hoc sane. An alia de causa? Nihil ratiocinie 
inveniri potest. Hzc illis colligenda et inferenda re- 
linquens, res ipsas narrat οἱ dicit : Me apprepia- 
quante Damasco, media die subito de celo circumulsit 
me luz copiosa, el decidi in terram. Vide quanta Jucis 
copia. Quodque non ex jactantia loquatur, testes sunt 
qui aderant, qui manu deduxerant, qui lucem vide- 
runt. 9. Qui autem mecum erant, [umen quidem wide- 
runt, et exterriti sunt ; vocem autem non audierunt ejus, 
qui loquebatur mecum. Ne stupeas, si hic ita, alibi au- 
tem sic loquatur ; Steterunt. vocem quidem audientes, 
neminem aulem videntes (Act. 9. 7). Non sunt. enim 


* Vox, nequaquam, in quibusdam deest. 


921 

"Opa τεταγμένον ἄνδρα, Opa οἰχονομίαν᾽ εἰ μὴ 
χιλίαρχος ἦλθεν, εἰ μὴ ἔδησεν, οὐχ ἂν ἐδεήθη λόγου πρὸς 
ἀπολογίαν, οὐχ ἂν τοσαύτης ἀπέλανσς σιγῆς. ᾿Επιτρέ- 
vay coc δὲ αὑτοῦ, ὁ IHlavAoc * ἑστὼς ἐπὶ τῶν dra6a- 
θμῶν. Καὶ ἀπὸ τοῦ τόπου πολλὴ 1d εὐχολία, τὸ καὶ 
ὑψηλὸν ὄντα δημηγορεῖν χαὶ δεδεμένον. Τί τούτου ἴσον 
τοῦ θεάματος, δυσὶν ἁλύσεσι δεδεμένον ἰδεῖν Παῦλον 
δημηγοροῦντα ; πῶς οὐκ ἐταράχθη, πῶς οὐ συνεχύθη, 
τοσοῦτον δῆμον ἐχπεπολεμωμένον ὁρῶν τοῦ ἄρχοντος 
ἐφεστῶτος ; Πρότερον ἀπέστησεν αὐτοὺς τοῦ θυμοῦ, εἶτα 
διαλέγεται" xal ὅρα πῶς φρονίμως. Ὅπερ γὰρ ἐν τῇ 
πρὸς "E6palouz ἐπιστολῇ ἐποίησε, τοῦτο xai ἐνταῦθα" 
πρῶτον τῇ συγγενείᾳ τῆς φωνῆς αὐτοὺς ἐπισπᾶται" εἶτα 
αὐτῷ τῷ ἡμέρῳ * διὸ xal τοῦτο δηλῶν ἐπάγει" IoAAnc 
δὲ σιγῆς γενομένης, xpocsporvncs, φησὶ, τῇ 
'Εὐραΐδι διαλέκτῳ Aéyor * "Avüpsc ἀδειφοὶ καὶ πα- 
τέρες, ἀχούσατέ μου τῆς πρὸς ὑμᾶς νῦν ἀποιλογίας. 
"Opa καὶ χολαχείας ἀπηλλαγμένον τὸν λόγον χαὶ τὸ 
ἐπιειχὲς ἔχοντα. Οὐ γὰρ εἶπε, Δεσπόται, οὐδὲ Κύριοι, 
ἀλλὰ, Ἀδειῖφοί" ὃ μάλιστα ἐπόθουν, ὡσεὶ ἔλεγεν " Οὐχ 
ἀλλότριος ὑμῶν ἐγὼ, οὐδὲ χαθ᾽ ὑμῶν. Ἄλγδρες ἀδειϊφοὶ 
xal πατέρες. φησί. Τοῦτο τιμῆς, ἐχεῖνο γνησιότητος. 
[552] ᾿Ακούσατέ μου τῆς πρὸς ὑμᾶς νῦν ἀποιϊογίας. 
Οὐχ εἶπε, Διδασχαλίας, οὐδὲ, Δημηγορίας, ἀλλὰ, "Axo- 
JAoríac * ἐν τάξει ἱχέτου ἑαυτὸν καθίστησιν. ᾿Αχούσαν- 
τες δὲ, ὅτι τῇ ᾿Εὐραΐδι διαλέκτῳ προσεφώγει αὐτοῖς, 
uaAAor παρέσχον ἡσυχίαν. ρᾷς, πῶς αὐτοὺς εἷλε 
τὸ ὁμόφωνον ; εἶχον γάρ τινα αἰδῶ πρὸς τὴν γλῶτταν 
ἐχείνην. "Opa δὲ xaX πῶς προοδοποιεῖ τῷ λόγῳ οὕτως 
ἀρχόμενος χαὶ λέγων" ᾿Εγὼ μέν εἶμι ἀνὴρ ᾿Ιουδαῖος, 
γεγεγγημέγος ἐν Ταρσῷ τῆς Κιλικίας, ἀνατεθραμ- 
μένος ἐν τῇ πόλει ταύτῃ παρὰ τυὺς πόδας l'agaAc- 
140v, πεπαιδευμένος δὲ χατὰ ἀκρίδδιαν τοῦ πατρῴου 
γόμον, ζηϊωτὴς ὑπάρχων τοῦ Θεοῦ, καθὼς πάντες 
ὑμεῖς ἐστε σήμερον. ᾿Εγὼ μὲν εἶμι, φησὶν, ἀγὴρ Ἰου- 
δαῖος" ὃ μάλιστα πάντων ἐπόθουν ἀχοῦσαι. Γεγεγγημέ- 
γὸς ἐν Ταρσῷ τῆς Κιλικίας. Ἵνα μὴ πάλιν νομίσωσι 
τὸ ἔθνος ἄλλο, τὴν θρησχείαν ἐπήγαγεν. ᾿Αγατεθραμ- 
μένος δὲ ἐν τῇ πόιει ταύτῃ. Τὴν πολλὴν αὐτοῦ δεί- 
κνυσι σπουδὴν τὴν περὶ τὴν λατρείαν, ὅπου γε xal πα- 
τρίδα τηλιχαύτην ἀφεὶς τοσοῦτον ἀφεστῶσαν, ἐνταῦθα 
εἵλετο τραφῆναι διὰ τὸν νόμον. "Opa πῶς ἄνωθεν προσ- 
εἶχε τῷ νόμῳ. Ταῦτα δὲ οὐ πρὸς ἐχείνους ἀπολογούμε- 
νος μόνον φησὶν, ἀλλὰ δειχνὺς, ὅτι οὐκ ἀνθρωπίνῳ 
σχοπῷ πρὸς τὸ χήρυγμα ἤχθη, ἀλλὰ θείᾳ δυνάμει " οὐ 
γὰρ ἂν οὕτω πεπαιδευμένος ἀθρόον μετέστη. Εἰ μὲν 
γὰρ ἦν τις τῶν πολλῶν, εἰχὸς ἣν τοῦτο ὑποπτεῦσαι" εἰ 
δὲ τῶν μάλιστα πάντων χατεχομένων ὑπὸ τοῦ νόμον, 
οὐχ fjv εἰχὸς ἁπλῶς xal οὐδεμιᾶς ἀνάγχης ἰσχυρᾶς οὔ- 
Ong μεταθέσθαι αὐτόν. ᾿Αλλ' ἴσως εἴποι τις ἄν" Οὐδὲν 
τοῦτο ποιεῖ, ὅτι ἐνταῦθα ἀνετράφη᾽ τί γὰρ εἰ χατὰ ἐμ- 
πορίαν ἣ κατ᾽ ἄλλην τινὰ αἰτίαν ἐνταῦθα γέγονας ; Ἵνα 
τοίνυν μὴ διὰ τοῦτο νομισθῇ, ἐπήγαγε, Παρὰ τοὺς πό- 
δας l'ayaAu|Aov* xai οὐχ ἁπλῶς εἶπε, Παρὰ Γαμα- 
λιήλον, ἀλλὰ, Παρὰ τοὺς πόδας, τὴν καρτερίαν, τὴν 
προσεδρείαν, τὴν σπουδὴν τὴν περὶ τὴν ἀχρόασιν, τὴν 
πολλὴν πρὸς τὸν ἄνδρα αἰδῶ δεικνύς. Πεπαωιδευμέγνος 
κατὰ ἀχρίδειαν τοῦ πατρῴου νόμου. Οὐχ ἁπλῶς νόμου, 
ἀλλὰ Τοῦ πατρῴου προστίθησι" δεικνὺς ὅτι ἄνωθεν 
τοιοῦτος ἦν, xa οὐχ ἀπλῶς εἰδὼς τὸν νόμον. Ταῦτα δὲ 
δοχεῖ μὲν ὑπὲρ ἐχείνων λέγεσθαι, xax! ἐχείνων δὲ ἦν, 
εἴ γε καὶ εἰδὼς αὑτὸν εἴασεν. Εἶτα, ἵνα μὴ πάλιν τις 


ναι eo ἐπιτρέψαντος δὲ αὐτοῦ, ὁ Παῦλος, unus. non ha- 
et. 


PATROL. GR. LX. 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XLVII. 


923. 
ἐπενέγχῃ᾽ τί οὖν, εἰ οἶδας μὲν ἀχριθῶς τὸν νόμον, οὐχ 
ἐχδιχεῖς δὲ οὐδὲ φιλεῖς; Ζηιωτὴς, φησὶν, ὑπάρχων " 
τουτέστιν, οὐχ ἁπλῶς εἰδὼς, ἀλλὰ χαὶ σφόδρα ζηλῶν 
ὑπὲρ αὐτοῦ. Εἶτα, ἐπειδὴ μεγάλα περὶ αὐτοῦ ἐγχώμια 
εἶπε, κοινοῖ τὸν λόγον λοιπὸν, ἐπάγων, ζ(αθὼς πάντες 
ὑμεῖς ἐστε σήμερον. Δείχνυσι γὰρ αὐτοὺς οὐκ ἀνθρω- 
πίνῳ σχοπῷ ποιοῦντας, ἀλλὰ ζήλῳ θείῳ. Τοῦτο δὲ λέγει, 
χαριζόμενος αὑτοῖς καὶ προχαταλαμδάνων αὑτῶν τὴν 
διάνοιαν, καὶ χατέχων ἐν οἷς βλάδος οὐδὲν fjv. Εἶτα χαὶ 
τεχμήρια παράγει, λέγων: Ὃς ταύτην τὴν ὁδὸν 
ἐδίωξα ἕως θανάτου, δεσμεύων καὶ παραδιδοὺς εἰς 
φυλακὰς ἄνδρας τε καὶ γυναῖκας, ὡς καὶ ὁ ἀρχιερεὺς 
μαρτυρεῖ μοι, καὶ πᾶν τὸ πρεσθυτέριον. Ἵνα μηδεὶς 
εἴπῃ" Καὶ πόθεν τοῦτο δῆλον ; μάρτυρας παράγει αὖ- 
τὸν τὸν ἀρχιερέα xaX τοὺς πρεσδυτέρους. Καὶ λέγει μὲν 
λεαίνων, Ζηωτὴς ὑπάρχων [355] χαθὼς ὑμεῖς, τουτ- 
ἐστιν, ἴσος ὑμῖν" δείχνυσι δὲ διὰ τῶν ἔργων, ὅτι ὑπὲρ 
αὐτοὺς ἦν. Οὐ γὰρ δὴ περιέμενον ὥστε συλλαδεῖν, ἀλλὰ 
καὶ τοὺς ἱερέας διήγειρον, χαὶ ἀποδημίας ἐπτελλόμην᾽ 
xaX οὐδὲ μέχρις ἀνδρῶν ἐχώρουν χαθάπερ ὑμεῖς, ἀλλὰ 
χαὶ γυναιχῶν᾽ χαὶ δεσμεύων πάντας, χαὶ εἰς δεσμωτήρια 
ἐμδάλλων. ᾿Αναμφισδήτητος ἡ μαρτυρία, ἀναπολόγητα 
τὰ τῶν Ἰουδαίων. "Opa πόσους παράγει μάρτυρας, τὸ 
πρεσδυτέριον, τὸν ἀρχιερέα, τοὺς Ev τῇ πόλει. 

p". Βλέπε δὲ αὑτοῦ χαὶ τὴν ἀπολογίαν οὐ δειλίας οὖσαν, 
ἀλλὰ διδασχαλίας μᾶλλον χαὶ χατηχήσεως. Εἰ γὰρ μὴ 
λίθοι ἦσαν οἱ ἀκούοντες, προσεῖχον ἂν τοῖς λεγομένοις. 
Μέχρι γὰρ τούτου μάρτυρας εἶχεν αὐτοὺς, τὰ δὲ λοιπὰ 
ἀμάρτυρα. Παρ' ὧν καὶ ἐπιστολὰς δεξάμενος, πρὸς 
τοὺς ἀδειφοὺς slc Δαμασχὸν ἐπορευόμην, ἄξων καὶ 
τοὺς ἐχεῖσε ὄντας δεδεμένους εἰς ᾿Ιερουσαιὴμ, ἵνα 
τιμωρηθῶσιν. Ἐγένετο δὲ πορευομένῳ μοι καὶ ἐγγί- 
ζοντι τῇ Δαμασχῷ, περὶ μεσημύρίαν ἐξαίφνης ἐκ 
τοῦ οὐρανοῦ περιαστράψαι φῶς ἱκανὸν περὶ ἐμὲ, 
ἔπεσόν τε εἰς τὸ ἔδαφος, xal ἤχουον φωνῆς «1εγού- 
σῆς μοι" Σαοὺ.1, Σαοὺ.1, τί us διώχεις ; ᾿Εγὼ δὲ 
ἀπεχρίθην᾽ Τίς εἶ, Κύριε; Εἶπέ τὸ πρός με * ᾿Εγώ 
εἶμι Ιησοῦς ὁ Ναζωραῖος, ὃν σὺ διώχεις. Μάλιστα 
μὲν οὖν χαὶ ταῦτα ἀξιόπιστα ἔδει εἶναι ἀπὸ τῶν προ- 
λαδόντων * οὐ γὰο ἂν μετεστράφη. Τί οὖν, εἰ χομπάζει: 
φησίν; Οὐδαμῶς b. Διὰ τί γὰρ τοσοῦτον ἑξαίφνης ἔῤ- 
ῥιψε ζῆλον ; εἰπέ μοι. Τιμὴν προσδοχῶν ; Καὶ μὴν τὰ- 
ναντία ὑπέμεινεν * ἀλλ᾽ ἄνεσιν; Οὐδὲ τοῦτο" ἀλλὰ τί 
ἕτερον; ᾿Αλλ᾽ οὐδὲν ἀπὸ λογισμῶν εὑρεῖν δυνατόν. 
Ταῦτα τοίνυν ἀφεὶς αὐτοῖς συλλέγειν, τὰ πράγματα 
διηγεῖται. Εγγίζοντί μοι, φησὶ, τῇ Δαμασχῷ, περὶ 
μεσημθρίαν &Calgrnc ἐκ τοῦ οὐραγοῦ περιαστράψπι 
φῶς ἱκανὸν περὶ ἐμὲ, ἔπεσόν τε εἰς τὸ ἔδαφος. "Opa 
πόση fj ὑπερδολὴ τοῦ φωτός. Καὶ ὅτι οὐ χομπάζω, ol . 
συνόντες μαρτυροῦσιν, οἱ χειραγωγοῦντε:, ol τὸ φῶς 
θεασάμενοι. Οἱ δὲ σὺν ἐμοὶ ὄντες τὸ μὲν φῶς ἐθεά- 
σαγτο, xal ἔμφοδοι ἐγένοντο, τὴν δὲ φωνὴν οὐκ 
ἤχουσαν τοῦ «λαλοῦντός μοι. Μηδὲν ξενισθῇς, εἰ 
ἐνταῦθα μὲν οὕτως, ἑτέρωθι δὲ λέγει, ὅτι Εἰστήκεισαν 
τὴν μὲν φωνὴν ἀκούοντες, μηδένα δὲ θεωροῦντες. 
Οὐχ ἔστι τοῦτο ἐναντίον. Φωναὶ γὰρ δύο ἧσαν, fj Παύλου 
χαὶ ἡ τοῦ Κυρίου * τὴν φωνὴν τοίνυν ἐχεῖ τοῦ Παύλου 
λέγει, ἐνταῦθα δὲ xal προσέθηχεν εἰπὼν, Τὴ» ρωγὴν 
οὐκ ἤκουσαν τοῦ AaAoUrróc μοι. Οὐχοῦν τὸ, Μηδένα 
θεωροῦντες, o0 τοῦ ἰδεῖν, ἀλλὰ τοῦ μὴ ἀχοῦσαι δηλω- 
τιχόν ἐστιν. Οὐ γὰρ εἶπεν ὅτι τὸ φῶς οὐχ ἔδλεπον * 
ἀλλὰ, Μηδένα θεωροῦντες εἱστήκεισαν * τουτέστι, λα- 


b Οὐδαμὼς ees, à qus. 
ἝΝ 


$25 


λοῦντα, Εἰχότως δὲ τοῦτο ἐγένετο * αὐτὸν γὰρ ἔδει τῆς 
φωνῆς χαταξιωθῆναι ἐχείνης. El γὰρ ἤχουσαν χἀχεΐνοι, 
οὐχ ἂν τοσοῦτον ἐγένετο τὸ θαῦμα. ᾿Επειδὴ τοίνυν ol 
παχύτεροι ὄψει πείθονται μᾶλλον, διὰ τοῦτο χαὶ ἐχεῖνοι 
τὸ φῶς εἶδον μόνον, ὅπερ ἱχανὸν Tfjv αὐτοὺς πεῖσαι" 
ὅθεν xaX ἔμφοδοι γίνονται. “Αλλως δὲ [554] οὐ περὶ αὐτοὺς 
τὸ φῶς τοσοῦτον εἰργάσατο, ὅσον περὶ τοῦτον " χαὶ γὰρ 
ἐπήρωσεν σὐτοῦ τὰς ὄψεις, διὰ τῶν εἰς τοῦτον συμὄαι- 
νόντων χἀχείνοις διδοὺς ἀναδλέψαι ", εἴ γε ἤθελον. Ἐμοὶ 
γοῦν δοχεῖ χαὶ οἰχονομιχῶς ἐχείνους μὴ πιστεῦσαι, ὥστε 
εἶναι μάρτυρας ἀξιοπίστους. ΕἾπέ τε, φησὶ, πρὸς ἐμέ " 
Ἐγώ εἶμι "Incovc ὁ Ναζωραῖος, 0x σὺ διώχεις. Καλῶς 
xai ἡ πόλις πρόσχειται, ὥστε ἐπιγνῶναι αὐτούς. Καὶ οἱ 
ἀπόστολοι οὕτως ἔλεγον * Ἰησοῦν τὸν ἀπὸ Ναζαρέθ. 
Ὅρα, xal αὐτὸς μαρτυρεῖ, ὅτι ἐδιώχετο. Οἱ δὲ σὺν 
ἐμοὶ ὄντες τὸ μὲν φῶς ἐθεάσαντο, καὶ ἔμφοθδοι ἐγέ- 
γοντο, τὴν δὲ ρωγὴν οὐχ ἤχουσαν τοῦ AaAobrróc 
μοι. Εἶπον 06 * Τί ποιήσω, Κύριε; 'O δὲ Κύριος 
εἶπε πρός με" ᾿Αγνγαστὰς πορεύου εἰς Δαμασκὸν, 
xàxsi σοι 2λαηθήσεται τί σε δεῖ ποιῆσαι. Ὡς δὲ 
οὐκ ἐνγέδλεπον ἀπὸ τῆς δόξης τοῦ φωτὸς ἐκείνου, 
χειραγωγούμενος ὑπὸ τῶν cvrórtur μοι, ἤλθον εἰς 
Δαμασκόν. ᾿Αγαγίας δέ τις ἀνὴρ εὐλαδὴς κατὰ τὸν 
νόμον, μαρευρούμεγος ὑπὸ πάντων τῶν ἐν Δαμα- 
σκῷ Ἰουδαίων, ἐλθὼν πρός με καὶ ἐπιστὰς, εἶπέ 
μοι" Σαοὺ. ἀδελρὲ, ἀνάδλεψον. Κἀγὼ αὑτῇ τῇ 
ὕρᾳ dvéCAeya εἰς αὐτόν. Εἴσε.ῖθε, φησὶν, εἰς τὴν 
πόλιν, κάἀχει σοι «λαληθήσεται τί σε δεῖ ποιῆσαι. 
Ἰδοὺ πάλιν ἄλλος μάρτυς. Καὶ ὅρα πῶς αὐτὸν χαὶ ἀξιό- 
αιστον ποιεῖ. ᾿Αγαγίας δέ τις, φησὶν, ἀγὴρ εὐλωδὴς 
κατὰ τὸν νόμον, μαρτυρούμενος ὑπὸ πάντων τῶν 
᾿Ιουδαίων,, εἰσειιθὼν πρός p& καὶ ἐπιστὰς, εἶπέ μοι" 
᾿Αγάδλεψον. Οὕτως οὐδὲν ἀλλότριόν ἐστι. Κἀγὼ 
αὐτῇ τῇ ὥρᾳ ἀνέδλεψα. Εἶτα ἣ διὰ τῶν πραγμάτων 
μαρτυρία. Καὶ ópa διὰ προσώπων χαὶ πραγμάτων 
αὐτὴν πλεχομένην, προσώπων οἰχείων τε χαὶ ἀλλοτρίων. 
Πρόσωπα boi ἱερεῖς, οἱ πρεσθύτεροι, ol συνοδεύοντες" τὰ 
πράγματα ἃ ἐποίει, ἃ ἔπαθε" χαὶ πράγματα πράγμασι 
μαρτυρεῖ, οὐχὶ πρόσωπα μόνον. Ἢ xai ἑτέρως " ἀλ- 
λότριος ὁ ᾿Ανανίας * εἶτα τὸ πρᾶγμα αὐτὸ, ἡ ἀνάδλεψις" 
εἶτα προφητεία μεγάλη. Ὃ δὲ εἶπε, φησῖν' Ὃ Θεὸς 
τῶν πατέρων ἡμῶν προεχειρίσατό σὲ γνῶναι τὸ θέ- 
ἴημα αὑτοῦ, καὶ ἰδεῖν τὸν δίχαιον. Καλῶς εἶπε, Τῶν 
πατέρων, ἵνα δείξῃ αὐτοὺς οὐχ ὄντας Ἰουδαίους, ἀλλὰ 
ἁλλοτρίους τοῦ νόμου, καὶ φθόνῳ, οὐχὶ ζήλῳ ποιοῦντας. 
l'rovai, φησὶ, τὸ θέλημα αὐτοῦ, καὶ ἰδεῖν τὸν δί- 
xatov. Οὐχοῦν αὐτοῦ θέλημα τοῦτο. Ὅρα πῶς ἐν τά- 
ξει διηγήσεως διδασχαλία ἐστί, Καὶ ἀκοῦσαι φωγὴν 
ἐχτοῦ στόματος αὐτοῦ, ὅτι ἔστ! μάρτυς αὑτοῦ πρὸς 
πάγτας ἀνθρώπους, ὧν ἑώραχας καὶ ἤχουσας. Kal 
ἰδεῖν, φησὶ, κὸν δίκαιον " τέως τοῦτο λέγει. EL ὃὲ δί- 
χαιος, οὗτοι ὑπεύθυνοι. Καὶ ἀχοῦσαι φωνὴν ἐκ τοῦ 
στόματος αὐτοῦ. "Opa πῶς τὸ πρᾶγμα ἐπαίρει. "Ort 
ἔσῃ, φησὶ, μάρτυς αὐτοῦ. Οὐχοῦν διὰ τοῦτο οὐ προ- 
δώσεις τὴν ὄψιν, χαὶ τὴν ἀχρόασιν, ὧν τε ἑώραχας ὧν 
τε ἤχουσας * δι᾽ ἑχατέρων τῶν αἰσθήσεων αὐτὸν πιχτοῦ- 
ται, Kal vor τί μέλλεις; ᾿Αγαστὰς Báxticai, καὶ 
ἀπόλουσαι τὰς ἁμαρτίας σου, ἐπικαλεσάμενος τὸ 
ἔγομα αὑτοῦ. 

γ΄. Ἐνταῦθα μέγα ἐφθέγξατο. Οὐ γὰρ εἶπεν, Εἰς τὸδνομν 
αὑτοῦ βάπτισαι " ἀλλ᾽, ᾿Επικαλεσάμενος τὸ [555] ὄνομα 
τοῦ Χριστοῦ. Τοῦτο δὲ δειχνύντος ἐστὶν αὐτὸν Θεὸν 


* Unus ΟΟΩΘΣ, χἀχείνης ἔδωχεν ἀναθδλέψαι. b Ποόσωπα 
&c2sf la uno, ͵ un in 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCTIEP. CONSTANTINOP. 


330 


ὄντα * * οὗ γὰρ ἕνι ἕτερόν τινα ἐπιχαλέσασθαι, εἰ μὴ 
τὸν Θεόν. Εἶτα δείχνυσι xai ἑαυτὸν οὐκ ἀναγκασθέντα 
δι᾽ ὧν λέγει Ὁ δὲ Κύριος εἶπε πρός us " Πορεύου εἰς 
Δαμαο κὸν, xáxei σοι 1α.1ηθήσεται τί ce δεῖ ποιῆσαι. 
Οὐδὲν ἀμάρτυρον, ἀλλὰ πόλεως ὁλοχλήρου μαρτυρίαν 
Καράγει, ἢ γε καὶ εἶδεν αὐτὸν χειραγωγούμενον. "Opa 
δὲ xai τὴν προφητείαν ἐξελθοῦσαν, ἣν ἤχουσε μάρτυρα 
αὑτὸν ἔσεσθαι τοῦ Κυρίου. Μάρτυς γὰρ ὄντως αὑτοῦ 
γέγονε, καὶ μάρτυς ὡς χρὴ, καὶ δι᾽ ὧν ἔπραξε, καὶ &' 
ὧν εἶπε, Τοιούτους καὶ ἡμᾶς εἶναι χρὴ μάρτυρας, καὶ 
μὴ προδιδόναι, ἃ ἐνεπιστεύθημεν " οὐ περὶ δογμάτων 
λέγω μόνον, ἀλλὰ xal περὶ βίου. "Opa γάρ * ὅτι εἶδεν͵ 
ὅτι ἤχουσε, μαρτυρεῖ πᾶσιν ἀνθρώποις, καὶ οὐδὲν αὐτὸν 
ἐχώλυσε. Καὶ ἡμεῖς ἠχούσαμεν, ὅτι d ἔστιν ἀνάστασις 
xaX μυρία ἀγαθά " οὐχοῦν ὀφείλομεν τοῦτο μαρτυρῆσαι 
πᾶσιν ἀνθρώποις. Καὶ μὴν μαρτυροῦμεν, φησὶ, x3 
πιστεύομεν, Πῶς, τἀναντία πράττοντες ; Εἰπὲ δή μοι" 
εἴ τις ἑαυτὸν ἔλεγε Χριστιανὸν, εἶτα ἀποστὰς τὰ Ἶου 
δαϊχὰ ἐφρόνει, ἄρα Ὦρχεσεν ἂν ἡ μαρτυρία αὕτη; 
Οὐδαμῶς * ἀπὸ γὰρ τῶν ἔργων τὴν μαρτυρίαν ἐζήτουν 
ἄν. Οὕτω δὴ xol ἡμεῖς, εἰ λέγομεν ὅτε ἀνάατασίς ἐστι 
χαὶ μυρία ἀγαθὰ, εἶτα χαταφρονοῦμεν αὑτῶν, xal τὰ 
ἐνταῦθα προτιμῶμεν, τίς ἡμῖν πιστεύσει ; οὗ γὰρ οἷς 
λέγομεν, ἀλλ᾽ οἷς πράττομεν προσέχουσιν ἅπαντες. 
Μάρτυς ἔσῃ, φησὶ, πρὸς πάντας ἀνθρώπους - οὐχὶ 
πρὸς τοὺς οἰχείους μόνον, ἀλλὰ xal πρὸς τοὺς ἀπίστους" 
οἱ γὰρ μάρτυρες τοῦτό εἶσιν, οὐχὶ τοὺς εἰδότας πείθου- 
σιν, ἀλλὰ τοὺς οὐχ εἰδότας. Γενώμεθα ἀξιόπιστοι μάρ- 
τυρες. Πῶς δὲ ἐσόμεθα ἀξιόπιστοι: "Amb τοῦ βίου. 
Ἐπέθεντο ἐχείνῳ Ἰουδαῖοι " ἐπιτίθενται ἡμῖν τὰ πάθη 
χελεύοντα ἐξομόσασθαι τὴν μαρτυρίαν. ᾿Αλλὰ μὴ πει- 
θώμεθα * μάρτυρές ἐσμὲν παρὰ τοῦ Θεοῦ πεμφϑέντες. 
Κρίνεται παρὰ ἀνθρώποις τισὶν ὁ Θεὸς, ὅτι οὐχ ἔστι 
Θεός - ἔπεμψεν ἡμᾶς μαρτυρήσοντας αὐτῷ. Μαρτυρῆ- 
σωμεν xai πείσωμεν τοὺς διχάζοντας * ἂν μὴ μαρτυρή- 
σωμεν, καὶ τῆς ἐχείνων πλάνης ἡμεῖς ἐσμεν αἴτιοι. El 
δὲ ἐν διχαστηρίῳ, ἔνθα βιωτιχὰ πράγματα ; Οὐχ dv τις 
δέξαιτο μάρτυρα μυρίων γέμοντα χαχῶν * πολλῷ μᾶλ- 
λον ἐνταῦθα, ἔνθα περὶ τοιούτων πραγμάτων ἡ σχέψις 
ἐστίν. Ἡμεῖς λέγομεν, ὅτι ἠχούσαμεν τοῦ Χριστοῦ, xat 
πιστεύομεν οἷς ἐπηγγείλατο * λέγουσιν ἐχεΐἕνοι" Δείξατε 
τοῦτο διὰ τῶν ἔργων " ὁ γὰρ βίος ὑμῶν τὰ ἑναντί: 
μαρτυρεῖ, ὅτι οὐ πιστεύετε. 

Τοὺς χρηματιζομένους, τοὺς ἁρπάζοντας, ποὺς πλεον- 
ἐχτοῦντας βούλεσθε ἴδωμεν; τοὺς πενθοῦντας, τοὺς 
χοπτομένους, τοὺς οἰχοδομοῦντας, τοὺς πάντα πραγμα- 
τευνομένους, ὡς οὐχ ἀποθανουμένους: El τοίΐνων ὅτι 
ἀποθανεῖσθς οὐ πιστεύετε, πράγματι οὕτω δήλῳ xal 
φανερῷ, πῶς ὑμῖν πιστεύσομεν μαρτυροῦσιν - Εἰσὶ γὰρ, 
εἰσὶ πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων, οἵ οὕτω διάχεινται, ὡς οὐχ 
ἀποθανούμενοι. Ὅταν γὰρ ἐν γήρᾳ μαχρῷ ἄρχωνται 
οἰχοδομεῖν xal γεωργεῖν, πότε λογισμὸν λήψονται θανά- 
του; Οὐ μικρὰ ἡ χόλασις ἡμῖν χληθεῖσι μὲν εἰς μαρ- 
τυρίαν, μὴ δυνηθεῖσι δὲ μαρτυρῆσαι ἃ εἴδομεν [550]. 
Εἴδομεν xai ἡμεῖς ὀφθαλμοῖς τοὺς ἀγγέλους, xal 
σαφέστερον τῶν ἑωραχότων. Οὐχοῦν μαρτυρήσωμεν 
τῷ Χριστῷ" οὐ γὰρ δὴ ἐχεῖνοι μάρτυρες μόνον, ἀλλὰ 
χαὶ ἡμεῖς. Διὰ τοῦτο ἐχεῖνοι λέγονται μάρτυρες, ὅτι 
χελενόμενοι ἐξομόσασθαι πάντα ὑπομένουσιν, ἵνα 
th» ἀλήθειαν εἴπωσι" xal ἡμεῖς, ὅταν ὑπὸ τῶν παθῶν 
χελευώμεθα ἐξομόσασθαι, μὴ ἡττώμεθα. Ὁ χρυσὸς 
λέγει" Eixk, ὅτι ὁ Χριστὸς οὐκ ἔσξι Χριστός" μὴ οὖν 
Éxous σὺ ὡς Θεοῦ, ἀλλὰ χαταφρόνησον τῶν ἐχείνοηυ 


4 Ἴἴτοβ codV,, τὸ buys αὐτοῦ Bronew αὐτὸν Θ 
brevius, sed bene. ἃ às, AS Vaexuoguu t Qu δντὰ, 


δ29 
hxc contraria. Dux» namque voces erant, Pauli et 
Domini : de voce autem Pauli illic loquitur ; hic vero 
etiam addidit, Vocem non audierunt loquentis mihi. 
Igitur illud, Neminem videntes, non ad visum spectat, 
sed significat non audisse. Neque enim dixit, Lucem 
non viderunt ; sed, Neminem videntes steterunt, id est, 
neminem loquentem. Jure autem ita factum est : 
illum enim oportebat illa voce dignari. Si enim et illi 
audissent, non tantum fuisset miraculum. Quia igitur 
crassiores visione magis persuadentur, ideo et illi 
luccm tantum viderunt, quod poterat illis persuadere: 
unde et exterriti sunt. Alioquin vero non tantum 
operata est lux in illis, quantum in hoc : hunc enim 
exczcavit, per ea , qu:e ipsi contigerunt , dans illis 
locum respiciendi, si voluissent. Mihi itaque videtur 
ex divina providentia fuisse, quod illi non crediderint, 
ut. essent testes fide digni. Dixit ad me, inquit, Ego 
sum Jesus Nazarenus, quem tu persequeris. Bene et ci- 
vitas memoratur, ut nosse possent illi. Et apostoli 
quoque sic dicebant : Jesum a Nazareth. Vide : ille 
quoque testatur, quod persequutionem passus sit. Qui 
autem mecum erant, lumen quidem viderunt, et exterriti 
sunt, vocem autem non. audierunt. 10. Et dixi, Quid 
[aciam, Domine ? Dominus autem dixit ad me : Surgens 
vade Damascum, et ibi dicetur tibi , quid te oporteat [a- 
cere. 11. Et cum non viderem pre claritate [uminis 
illius, ad manum deductus a comitibus, veni Damascum. 
12. Ananias autem quidam, vir pius sccundum legem , 
testimonium habens ab omnibus qui erant Dumasci Ju- 
dais, 15. veniens ad me et adstans. dixit mihi : Saule 
[rater, respice. Et ego cadem hora respexi in. eum. In- 
gredere, inquit, in civitatem, el ibi dicelur tibi, quid te 
oporieat (acere, Eccc rursus alium testem : et vide 
quomodo illum fide dignum faciat. Ananias autem qui- 
dam, inquit , vir pius secundum legem, testimonio pro- 
batus ab omnibus δια αἷς, ingressus ad me et adstaus, 
dixit mihi : Respive. lta nihil alienum. Et ego eadem 
lora respexi. Sequitur hinc testimonium per res ipsas. 
Et vide, quoimodo ex personis et rebus nectatur; ex 
personis tam propriis quam extraneis. Personz sunt 
sacerdotes, seniores, vix: comites; res vero et opera, 
qui fecil, quie passus est : et opera operibus dant 
testimonium, non persona: tantum. Vel etiam aliter : 
extraneus erat Ananias; deinde ponitur res ipsa , vi- 
sus restitutio ; postea prophetia magna. 14, At ille 
dixit : Deus patrum nostrorum praordinavit te, ut co- 
gnosceres voluntatem ejus, et videres justum. Recle 
dixit, Patrum, ut ostenderet eos non esse Judzos, 
sed alienos a lege, οἱ invidia, non zelo agere. Ut 
scias, inquit, voluntatem ejus, et. vide justum. Ergo 
hec voluntas ejus est. Vide ut doctrina ordine 
narrationis dicatur. Et audires vocem er ore ejus : 
45. quia eris testis illius ad omnes homines eorum, σα 
vidisti et audisti. Et videres, inquit, justum : nunc hoc 
licit. Si justus, illi rei sunt. Et audires vocem ex ore 
illius. Vide ut rem extollit. Quia eris, inquil, tesis 
illius. ldco crgo non prodes visum et auditum, ea 
nempe qua vidisti et audisti : per utrumque sensum 
ilium fidum facit. 16. Et nunc quid moraris? Exsurge 


IN ACTA APOSTOLORUM. IIOMIL. XLVIIf. 


330 
el baptizare, et. ab(ue peccata. tua, invocato. nomiue 
ipsius. 

9. Hic rem magnam loquitur. Non cnim dixit, In 
nomine ejus baptizare, sed, Invocato nomine Christi. 
lloc autem declarat, illum esse Deum : neque alium 
licet invocare, nisi Deum. Deinde ostendit se non 
esse coactum dum dicit : Dominus dixit ad me : Vade 
in Damascum, el ibi dicetur tibi, quid te oporteat facere. 
Nihil siue testimonio, sed civitatis totius testimoniuin 
profert , quze etiam viderat eum manu ductum. Vide 
ctiam prophetiam egressam, quam audivit, se testem 
fore Domini. Revera enim testis illius fuit, et qualem 
esse oportebat, et operibus et verbis. Tales οἱ nos 
oportet esse testes, nec prodere ea, qux nobis con- 
credita sunt, non tantum circa dogmata, scd etiam 
cirea vitam. Vide enim : quod viderit οἱ audicrit, 
testatur omnibus hominibus, et nihil illum prohibuit, 
Et nos audivimus quod sit resurrectio et quod innu. 
mera bona : ergo debemus hoc omnibus hominibus 
testificari, Atqui testificamur , inquies , et credimus. 
Quomodo, contraria facientes ? Dic, quaxso , niihi : si 
quis se diceret Christianum, deinde deficiens saperet 
Judaica, an sufficeret hoc testimonium ? Nequaquam : 
nam ex operibus testimonium quzrerent. lta et nos, 
si dicamus esse resurrectionem et innumera bona, 
deindeque illa contemnamus, et terrena sectemur , 
quis credet * non enim iis, qn: dicimus, scd iis, quae 
facimus , attendunt. omnes. Testis eris , inquit, apud 
omnes homines ; non apud domesticos tantum, sod 
etiam apud infideles; testium enim cst persuadere, 
non scientibus, sed nescientibus. Simus flde digni 
testes. Quomodo tales erimus ? A vita. Insidiabautur illi 
Judzi; insidiantur nobis animi affectus, jubentes 
abjurare testimonium. Sed ne obtemperemus : testes 
sumus a Deo missi. Judicatur apud homines quosdam 
Deus non csse Deus : misit nos, qui sibi testificemur. 
Testificemur ergo et persuadeamus contendentibus : 
si non testificemur , illorum erroris nos in causa su- 
mus. Si autem in foro judiciali, ubi res sxculares 
tractantur , nemo admiserit testem, innumeris nota- 
tum flagitiis : βουνὸ miuus hic, ubi tantz res tra- 
ctantur. Nos dicimus, quod audivimus a Christo, et 
credimus jis, qux ipse promisit : dicunt illi : Ilzcc 
ostendile per opera; vita namque vestra contraria 
testificatur, quod nempe non credatis. 

Contra avaros et rapaces. — Vultisne videamus eos, 
qui pecunias colligunt, rapaces, avaros, eos qui 
plangunt, qui lugent, zdificant, omniaque nego- 
tiantur quasi numquam morituri ? Si ergo non cre- 
ditis vos esse inorituros, licet res ita certa et mani- 
festa sit , quomodo vos testificantes credemus ? Suut 
enim, sunt, inquam, multi homines ita affecti, ac 
si numquam essent morituri. Nam cum in gravi 
senectute incipiant zedificare, et agros colere , quan- 
donam de morte cogitabunt ? Non parvum est nobis 
supplicium in testimonium vocatis, non posse 40: 
vidimus testificari. Vidimus nos oculis angelos , ct 
clarius quam ii, qui vcre viderunt. Ergo testifice- 
mur Christo : non enim illi soli testes ,«e& ws eX3Nw. 


$25 


λοῦντα. Εἰχότως δὲ τοῦτο ἐγένετο * αὐτὸν γὰρ ἔδει τῆς 
φωνῆς χαταξιωθῆναι ἐχείνης. El γὰρ ἤχουσαν χἀχεῖνοι, 
οὐχ ἂν τοσοῦτον ἐγένετο τὸ θαῦμα. ᾿Επειδὴ τοίνυν ol 
παχύτεροι ὄψει πείθονται μᾶλλον, διὰ τοῦτο χαὶ ἐκεῖνοι 
τὸ φῶς εἶδον μόνον, ὅπερ ἱχανὸν ἦν αὐτοὺς πεῖσαι" 
ὅθεν χαὶ ἔμφοδοι γίνονται, Ἄλλως δὲ [554] οὐ περὶ αὐτοὺς 
τὸ φῶς τοσοῦτον εἰργάσατο, ὅσον περὶ τοῦτον " xal γὰρ 
ἑπήρωσεν ab 100 τὰς ὄψεις, διὰ τῶν εἰς τοῦτον συμὄαι- 
νόντων χἀχείνοις διδοὺς ἀναδλέψαι *, εἴ γε ἤθελον. Ἐμοὶ 
γοῦν δοχεῖ χαὶ οἰχονομιχῶς ἐχείνους μὴ πιστεῦσαι, ὥστε 
εἶναι μάρτυρας ἀξιοπίστους. Εἶπέ cs, φησὶ, πρὸς ἐμέ " 
Ἐγώ εἶμι Ἰησοῦς ὁ Ναζωραῖος, ὃν σὺ διώκεις. Ἰαλῶς 
xai 1 πόλις πρόσχειται, ὥστε ἐπιγνῶναι αὐτούς. Καὶ οἱ 
ἀπόστολοι οὕτως ἔλεγον * ᾿Ιησοῦν τὸν ἀπὸ Ναζαρέθ. 
Ὅρα, xai αὐτὸς μαρτυρεῖ, ὅτι ἐδιώχετο. Οἱ δὲ σὺν 
ἐμοὶ ὄγτες τὸ μὲν φῶς ἐθεάσαντο, καὶ ἔμφοθδοι ἐγέ- 
voyro, τὴν δὲ puri οὐκ ἤχουσαν τοῦ AaAoUvróc 
μοι. Εἶπον 66 Τί ποιήσω, Κύριε; Ὃ δὲ Κύριος 
εἶπε πρός με * 'Avactüc πορεύου εἰς Δαμασκὸν, 
κἀχεῖ σοι “2λαηθήσεται τί σε δεῖ ποιῆσαι. Ὥς δὲ 
οὐχ ἐνέδλεπον ἀπὸ τῆς δόξης τοῦ φωτὸς éxelvov, 
χειραγωγούμενος ὑπὸ τῶν συνόγτων μοι, ἦλθον εἰς 
Δαμασκόν. 'Avaríac δέ τις ἀνὴρ εὐὑλαδὴς κατὰ τὸν 
νόμον, μαρτυρούμενος ὑπὸ πάγτων τῶν ἐν Δαμα- 
σκῷ ᾿Ιουδαίων, ἐλθὼν πρός με καὶ ἐπιστὰς, εἶπέ 
μοι" Σαοὺ.1 ἀδειϊρὲ, ἀνάθδιλεψον. Κἀγὼ αὐτῇ τῇ 
og ἀνέδλεψα εἰς αὐτόν. Εἴσε.ῖθε, φησὶν, εἰς τὴν 
πόλιν, xáxsi σοι «1ωληθήσεται τί σε δεῖ ποιῆσαι. 
Ἰδοὺ πάλιν ἄλλος μάρτυς. Καὶ ópa πῶς αὐτὸν χαὶ ἀξιό- 
αιστον ποιεῖ, ᾿Αγαγίας δέ τις, φησὶν, ἀνὴρ εὐμαθὴς 
κατὰ τὸν νόμον, μαρτυρούμενος ὑπὸ πάντων τῶν 
Ιουδαίων, εἰσειϊθὼν πρός ue καὶ ἐπιστὰς, εἶπέ μοι" 
᾿Ανγάδλεψον. Οὕτως οὐδὲν ἀλλότριόν ἔστι. Κἀγὼ 
αὐτῇ τῇ ὥρᾳ ἀνέθλεψα. Εἶτα ἡ διὰ τῶν πραγμάτων 
μαρτυρία. Καὶ ópa διὰ προσώπων xal πραγμάτων 
αὑτὴν πλεχομένην, προσώπων οἰχείων τε χαὶ ἀλλοτρίων, 
Πρόσωπα οἱ ἱερεῖς, οἱ πρεσθύτεροι, οἱ συνοδεύοντες" τὰ 
πράγματα ἃ ἐποίει, ἃ ἔπαθε" χαὶ πράγματα πράγμασι 
μαρτυρεῖ, οὐχὶ πρόσωπα μόνον. Ἢ xai ἑτέρως " ἀλ- 
λότριος ὁ ᾿Λνανίας * εἶτα τὸ πρᾶγμα αὐτὸ, ἡ ἀνάδλεψις" 
εἶτα προφητεία μεγάλη. Ὁ δὲ εἶπε, φησίν" Ὃ Θεὸς 
τῶν πατέρων ἡμῶν προεχειρίσατό σε γνῶναι τὸ θέ- 
ἴημα αὑτοῦ, καὶ ἰδεῖν τὸν δίχαιον. Καλῶς εἶπε, Τῶν 
πατέρων, ἵνα δείξῃ αὐτοὺς οὐχ ὄντας Ἰουδαίους, ἀλλὰ 
ὁἁλλοτρίους τοῦ νόμου, καὶ φθόνῳ, οὐχὶ ζήλῳ ποιοῦντας. 
l'rovat, φησὶ, τὸ θέλημα αὐτοῦ, καὶ ἰδεῖν τὸν δί- 
xatov. Οὐκοῦν αὐτοῦ θέλημα τοῦτο. Ὅρα πῶς ἐν τά- 
ξει διηγήσεως διδασχαλία ἐστί, Καὶ ἀχοῦσαι φωγὴν 
ἐχτοῦ στόματος αὑτοῦ, ὅτι Ee μάρτυς αὑτοῦ πρὸς 
πάντας ἀνθρώπους, ὧν ἑώρακας καὶ ἤχουσας. Kal 
ἰδεῖν, φησὶ, τὸν δίχαιον " τέως τοῦτο λέγει. EL δὲ δί- 
xat0;, οὗτοι ὑπεύθυνοι. Καὶ ἀχοῦσαι φωνὴν ἐκ τοῦ 
στόματος αὐτοῦ. “Ὅρα πὼς τὸ πρᾶγμα ἐπαίρει. Ὅτι 
ἔσῃ, φησὶ, μάρτυς αὐτοῦ. Οὐκοῦν διὰ τοῦτο οὐ προ- 
δώσεις τὴν ὄψιν, καὶ τὴν ἀχρόασιν, ὧν τε ἑώρακας ὧν 
τε ἤχουσας * δι᾽ ἑχατέρων τῶν αἰσθήσεων αὐτὸν πιττοῦ- 
ται. Καὶ νῦν τί μέλλεις; ᾿Αγναστὰς βάπτισαι, καὶ 
ἀπόλουσαι τὰς ἁμαρτίας σου, ἐπικαλεσάμενος τὸ 
ἔγομα αὐτοῦ. 

γ΄. Ἐνταῦθα μέγα ἐφθέγξατο. Οὐ γὰρ εἶπεν, Εἰς τὸδνομν 
αὑτοῦ βάπτισαι" ἀλλ᾽, 'Επικαλεσάμενος τὸ [355] ὄνομα 
τοῦ Χριστοῦ. Τοῦτο δὲ δειχνύντος ἐστὶν αὐτὸν Θεὸν 


4 Ums codex, χἀχείνης ἔδωχεν ἀναδλέψαι. Ὁ Ποόσωπα 
acce [auno us a 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCTIIEP. CONSTANTINOP. 


330 


ὄντα € * οὐ γὰρ ἕνι ἕτερόν τινα ἐπιχαλέσασθαι, εἰ μὴ 
τὸν Θεόν. Εἶτα δείχνυσι χαὶ ἑαυτὸν οὐκ ἀναγκασθέντα 
& ὧν λέγει " Ὁ δὲ Κύριος εἶπε πρός με " Πορεύου eic 
Δαμασκὸν, κἀκεῖ σοι 1α.1ηθήσεται τί σὲ δεῖ ποιῆσαι. 
Οὐδὲν ἀμάρτυρον, ἀλλὰ πόλεως ὀλοχλήρου μαρτυρίαν 
da páyer, f, γε καὶ εἶδεν αὐτὸν χειραγωγούμενον. "Opa 
δὲ χαὶ τὴν προφητείαν ἐξελθοῦσαν, ἣν ἤχουσε μάρτυρα 
αὑτὸν ἔσεσθαι τοῦ Κυρίον. Μάρτυς γὰρ ὄντως αὐτοῦ 
γέγονε, xai μάρτυς ὡς χρὴ, καὶ δι᾽ ὧν ἔπραξε, καὶ &' 
ὧν εἶπε. Τοιούτους καὶ ἡμᾶς εἶναι χρὴ μάρτυρας, καὶ 
μὴ προδιδόναι, ἃ ἐνεπιστεύθημεν " οὐ περὶ δογμάτων 
λέγω μόνον, ἀλλὰ xal περὶ βίου. "Opa γάρ * ὅτι εἶδεν, 
ὅτι ἤχουσε, μαρτυρεῖ πᾶσιν ἀνθρώποις, καὶ οὐδὲν αὐτὸν 
ἐχώλυσε. Καὶ ἡμεῖς ἠχούσαμεν, ὅτι ἃ ἔστιν ἀνάστασις 
xai μυρία ἀγαθά " οὐχοῦν ὀφείλομεν τοῦτο μαρτυρξσει 
πᾶσιν ἀνθρώποις. Καὶ μὴν μαρτυροῦμεν, φησὶ, καὶ 
πιστεύομεν. Πῶς, τἀναντία πράττοντες ; Εἰπὲ δή μοι" 
εἴ τις ἑαυτὸν ἔλεγε Χριστιανὸν, εἶτα ἀποστὰς τὰ "lov 
δαϊχὰ ἐφρόνει, ἄρα fopxesev ἂν ἡ μαρτυρία αὕτη; 
Οὐδαμῶς * ἀπὸ γὰρ τῶν ἔργων τὴν μαρτυρίαν ἐζήτουν 
ἄν, Οὕτω δὴ xal ἡμεῖς, εἰ λέγομεν ὅτε ἀνάατασίς ἔστι 
χαὶ μυρία ἀγαθὰ, εἶτα χαταφρονοῦμεν αὐτῶν, καὶ τὰ 
ἐνταῦθα προτιμῶμεν, τίς ἡμῖν πιστεύσει ; οὐ γὰρ οἷ; 
λέγομεν, ἀλλ᾽ οἷς πράττομεν προσέχουσιν ἅπαντες. 
Μάρτυς ἔσῃ, φησὶ, πρὸς πάγτας ἀνθρώπους " οὐχὶ 
πρὸς τοὺς οἰχείους μόνον, ἀλλὰ χαὶ πρὸς τοὺς ἀπίστου;" 
οἱ γὰρ μάρτυρες τοῦτό εἶσιν, οὐχὶ τοὺς εἰδότας πείθου- 
σιν, ἀλλὰ τοὺς οὐχ εἰδότας. Γενώμεθα ἀξιόπιστοι μάρ- 
τυρες. Πῶς δὲ ἐσόμεθα ἀξιόπιστοι; ᾿Απὸ τοῦ βίου. 
Ἐπέθεντο ἐχείνῳ Ἰουδαῖοι * ἐπιτίθενται ἡμῖν τὰ πάθη 
χελεύοντα ἐξομόσασθαι τὴν μαρτυρίαν. ᾿Αλλὰ μὴ xtt- 
θώμεθα * μάρτυρές ἐσμεν παρὰ τοῦ Θεοῦ πεμφϑέντες. 
Κρίνεται παρὰ ἀνθρώποις τισὶν ὁ Θεὸς, ὅτι οὐχ ἔστι 
Θεός * ἔπεμψεν ἡμᾶς μαρτυρήσοντας αὐτῷ. Μαρτυρῆ- 
σωμεν χαὶ πείσωμεν τοὺς διχάζοντας " ἂν μὴ μαρτυρή- 
σωμεν, xai τῆς ἐχείνων πλάνης ἡμεῖς ἔσμεν αἴτιοι. Εἰ 
δὲ ἐν διχαστηρίῳ, ἔνθα βιωτιχὰ πράγ ματα, οὖχ dv τι; 
δέξαιτο μάρτυρα μυρίων γέμοντα χαχῶν * πολλῷ μᾶλ- 
λον ἐνταῦθα, ἔνθα περὶ τοιούτων πραγμάτων à σκέψις 
ἐστίν. Ἡμεῖς λέγομεν, ὅτι ἠχούσαμεν τοῦ Χριστοῦ, xax 
πιστεύομεν οἷς ἐπηγγείλατο * λέγουσιν ἐχεῖνοι" Δείξατε 
τοῦτο διὰ τῶν ἔργων " ὁ γὰρ βίος ὑμῶν τὰ ἐναντία 
μαρτυρεῖ, ὅτι οὐ πιστεύετε. 

Τοὺς χρηματιζομένους, τοὺς ἁρπάζοντας, τοὺς πλεον- 
ἐχτοῦντας βούλεσθε ἴδωμεν; τοὺς πενθοῦντας, τοὺς 
χοπτομένους, τοὺς οἰχοδομοῦντας, τοὺς πάντα πραγμα- 
τευομένους, ὡς οὐκ ἀποθανουμένους. El τοίνων ὅτι 
ἀποθανεῖσθε οὐ πιστεύετε, πράγματι οὕτω δήλῳ χαὶ 
φανερῷ, πῶς ὑμῖν πιστεύσομεν μαρτυροῦσιν ; Εἰσὶ γὰρ, 
εἰσὶ πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων, οἵ οὕτω διάχεινται, ὡς οὐχ 
ἀποθανούμενοι, Ὅταν γὰρ ἐν γήρᾳ μαχρῷ ἄρχωνται 
οἰχοδομεῖν χαὶ γεωργεῖν, πότε λογισμὸν λήψονται θανά- 
του; Οὐ μιχρὰ ἡ χόλασις ἡμῖν xXn8ctot μὲν εἰς μαρ- 
τυρίαν, μὴ δυνηθεῖσι δὲ μαρτυρῆσαι ἃ εἴδομεν [556]. 
Εἴδομεν χαὶ ἡμεῖς ὀφθαλμοῖς τοὺς ἀγγέλους, xal 
σαφέστερον τῶν ἑωραχότων. Οὐχοῦν μαρτυρήσωμεν 
τῷ Χριστῷ" οὐ γὰρ δὴ ἐχεῖνοι μάρτυρες μόνον, ἀλλὰ 
χαὶ ἡμεῖς, Διὰ τοῦτο ἐχεῖνοι λέγονται μάρτυρες, ὅτι 
χελευόμενοι ἐξομόσασθαι πάντα ὑπομένουσιν, ἵνα 
τὴν» ἀλήθειαν εἴπωσι" xol ἡμεῖς, ὅταν ὑπὸ τῶν παθῶν 
χελευώμεθα ἐξομόσασθαι, μὴ ἡττώμεθα. 'O χρυσὸς 
λέγει" Εἰπὲ, ὅτι ὁ Χριστὸς οὐκ ἔσξι Χριστός" μὴ οὖν 
ἄχουε σὺ ὡς Θεοῦ, ἀλλὰ χαταφρόνησον τῶν ἐχείνοηυ 


9'fres codi, τὸ ὄνονα αὐτοῦ δείννοσον αὐτὰν Θεὸν δντὰ 
brevius, sed beno, à Ἄλλα, duris vaetuooguxy ὅτι. ' 


523 
hxc contraria. Dux: namque voces erant, Pauli et 
Domini : de voce autem Pauli illic loquitur ; hic vero 
etiam addidit, Vocem non audierunt loquentis mihi. 
Igitur illud, Neminem videntes, non ad visum spectat, 
sed significat non audisse, Neque enim dixit, Lucem 
non viderunt ; sed, Neminem videntes steterunt, id est, 
neminem loquentem. Jure autem ita factum est : 
illum enim oportebat illa voce dignari. Si enim et illi 
audissent, non tantum fuisset miraculum. Quia igitur 
crassiores visione magis persuadentur, ideo et illi 
luccm tantum viderunt, quod poteratillis persuadere: 
unde et exterriti sunt. Alioquin vero non tantum 
operata est lux in illis, quantum in hoc : hunc euin 
excmcavit, per ea , qux ipsi contigerunt , dans illis 
locum respiciendi, si voluissent. Mihi itaque videtur 
ex divina providentia fuisse, quod illi non crediderint, 
ut essent testes fide digni. Dixit ad me, inquit, Ego 
sum Jesus Nazarenus, quem tu persequeris. Bene et ci- 
vitas memoratur, ut nosse possent illi. Et apostoli 
quoque síc dicebant : Jesum a Nazareth. Vide : ille 
quoque testatur, quod persequultionem passus sit. Qui 
autem mecum erant, lumen quidem viderunt, el exterriti 
sunt, vocem. autem non audierunt. 10. Et dixi , Quid 
faciam, Domine ? Dominus autem dixit ad me : Surgens 
vade Damascum, et ibi dicetur tibi , quid [6 oporteat fa- 
cere, 11. Et cum non viderem pre claritate luminis 
illius, ad manum deductus a comitibus, veni Damascum. 
42. Ananias autem quidam, vir pius sccundum legem , 
testimonium habens ab omnibus qui erant Damasci Ju- 
dais, 15. veniens ad me et adstans dixit mihi : Saule 
(rater, respice. Et ego cadem hora respexi in eum. In- 
grcdere, inquit, in civitatem, et ibi dicetur tibi, quid te 
oporieat facere. Ecce rursus alium testem : et vide 
quomodo illum fide dignum faciat. Ananias autem qui- 
dam, inquit , vir pius secundum legem, testimonio pro- 
batus ab omnibus Judecis , ingressus ad me el adslaus , 
dixit mihi : Respive. lta nihil alienum. Et ego eadem 
hora respexi. Sequitur hinc testimonium per res ipsas. 
Et vide, quomodo ex personis et rebus nectatur; ex 
personis tam propriis quam extraneis. Personz sunt 
sacerdotes, seniores, vix: comites ; res vero et opera, 
qui fecit, qui& passus est : et opera operibus dant 
testimonium, non personas tantum. Vel etiam aliter ; 
extraneus erat Ananias ; deinde ponitur rcs ipsa , vi- 
sus restitutio ; postea prophetia magna. 14, At ille 
dixit : Deus patrum nostrorum praordinavit te, ut co- 
gnosceres voluntatem ejus, et videres justum. Recte 
dixit, Patrum , ut ostenderet eos non esse Judxos, 
scd alienos a lege, et invidia, non zelo agere. Ut 
scias, inquit, voluntatem ejus, εἰ vide justum. Ergo 
hzc voluntas ejus est. Vide ut doctrina ordine 
narrationis dicatur. Et audires vocem er ore ejus: 
15. quia eris tesiis illius ad omnes homines corum, qu& 
vidisti et audisti. Et videres, inquit, justum : nunc hoc 
Jicit. Si justus, illi rei sunt. Et audires vocem ex ore 
illius. Vide ut rem extollit. Quia eris, inquit, testis 
illius. ldco crgo non prodes visum et auditum, ea 
nempe qua vidisti et audisti : per utrumque sensum 
ilium fidum facit. 16. Et nunc quid moraris? Exsurge 


IN ACTA APOSTOLORUM. IIOMIL. XLVII. 


330 
el baptizare, et. ablue peccata. (ua, invocato nomine 
ipsius. 

9. Hic rem magnam loquitur. Non cnim dixit, In 
nomine ejus baptizare, sed, Invocato nomine Christi. 
lloc autem declarat, illum esse Deum : neque alium 
licet invocare, nisi Deum. Deinde ostendit se non 
esse coactum dum dicit : Dominus dixit ad me : Vade 
in Damascum, el ibi dicetur tibi, quid te oporteat facere. 
Nihil sine testimonio, sed civitatis totius testimonium 
profert , quze etiam viderat eum manu ductum. Vide 
ctiam prophetiam egressam, quam audivit, se testem 
fore Domini. Revera enim testis illius fuit, et qualem 
esse oportebat, et operibus et verbis. Tales ct nos 
oportet esse testes, nec prodere ea, qux nobis con- 
credita sunt, nou tantum circa dogmata, sed etiam 
circa vitam. Vide enim : quod viderit ct audierit, 
testatur omnibus hominibus, et nihil illum prohibuit, 
Et nos audivimus quod sit resurrectio et quod innu. 
mera bona : ergo debemus lioc omnibus bominibus 
testificari, Atqui testificamur , inquies , et credimus. 
Quomodo, contraria facientes ? Dic, quxso , mili : si 
quis se diceret Christianum, dcinde deficiens saperet 
Judaica, an sufficeret hoc testimonium ? Nequaquam : 
nam ex operibus testimonium quzrerent. ]ta et nos, 
si dicamus esse resurrectionem et innumera bona, 
deindeque illa coutemnamus, et terrena sectemur , 
quis credet * non enim iis, qn: dicimus, scd iis, qu: 
facimus , attendunt omnes. Testis eris , inquit, apud 
omnes homines; non apud domesticos tantum, scd 
etiam apud infideles; testium enim cst persuadere, 
non scientibus, sed nescientibus. Simus flde digni 
testes. Quomodo tales erimus ? A vita, Insidiabantur illi 
Judzi; insidiantur nobis animi affectus, jubentes 
abjurare testimonium. Sed ne obtemperemus : testes 
sumus a Deo missi. Judicatur apud homines quosdam 
Deus non csse Deus : misit nos, qui sibi testificemur. 
Testificemur ergo et persuadeamus contendentibus : 
si non testificemur , illorum erroris nos in causa su» 
mus. Si autem iu foro judiciali, ubi res szculares 
tractantur , nemo admiserit testem, innumeris nota- 
tum flagitiis : muMo miuus hic, ubi tante res tra- 
citantur. Nos dicimus, quod audivimus a Christo, et 
credimus iis, qux ipse promisit : dicunt illi : lx 
ostendite per opera; vita namque vestra contraria 
testificatur, quod neinpe non credatis. 

Contra avaros et rapaces. — Vultisne videamus eos, 
qui pecunias colligunt, rapaces, avaros, eos qui 
plangunt, qui lagent, adiflcant, omniaque nego- 
liantur quasi numquam morituri ? Si ergo non cre- 
ditis vos esse imorituros, licet res ita certa et mani- 
festa sit , quomodo vos testificantes credemus ? Suut 
enim, sunt, inquam, multi homines ita affecti, ac 
si numquam essent morituri. Nam cum in gravi 
senectute incipiant zedificare, et agros colere , quan- 
donam de morte cogitabunt ? Non parvum est nobis 
supplicium in testimonium vocalis, non posse qux 
vidimus tesüficari. Vidimus nos oculis angelos , ct 
clarius quam iij, qui vere viderunt. Ergo testifice- 
inur Christo : non enim illi soli testes, sed nos e&aw«. 


951 
liii dicuntur martyres seu testes, quia jussi abjurare, 
omnia patiuntur , ut veritatem dicant : el nos quan- 
do ab animi motibus abjurare jubemur , ne succum- 
bamus. Aurum dicit : Dic Christum non esse Chri- 
stum : ne audiaà quasi Deum, sed ejus jussa contemne. 
Concupiscenti:& mal idipsum dicunt; sed tu ne 
obtemperes , sed sta fortiter, ne el de nobis dicatur: 
Deum confitentur. scire, factis autem negant (Tit. 1. 
16). lloc enim non est testium , sed adversariorum. 
Quod alii negent , nibil mirum; quod autem nos, 
qui in testimonium vocamur, negemus , id grave et 
onerosum est: hoc maxime rebus nostris noxium 
est. In testimonium illis eveniet (Luc. 91. 15), inquit : 
sed si non resiliamus, si consistamus. Si omnes 
velimus Christo testificari, cito multis gentilibus 
persuadeb imus. 

4. Magna res est vita, dilecti : licet quis valde 
ferus sit, saltem aperte non damnabil nos propter 
dogma ! ; sed clam admittet, laudabit et admirabi- 
tur. Et undenam, inquies, erit vita optima? Non 
aliunde, quam ex divina operatione. Quid ergo si 
gentiles sint tales? llli si quando tales sint , id alii 
ex natura, alij ex vana gloria habent. Vis discere , 
qui sit virtutis splendor , quantum valeat ad persua- 
4lendum ? Multi hxretici , etsi dogmata corrupta lia- 
berent , ita invaluere, ut multi homines ex vitz il- 
lorum reverentia dogma illorum non examinaverint : 
alii qui illos ob dogma improbabant, ob vitam 
reverili sunt ; non bene certe, sed id tamen passi 
sunt. Hoc fidei nostr: honestatem diffamavit; hoc 
omnia subvertit, quod nemo ullam vitz: rationem 
habeat; hoc fidem pessumdat. Dicimus Christum 
esse Deum, innumera alia proferimus , et hoc cum 
aliis , quod persuaserit omnibus , ut recte viverent ; 
sed hoc in paucis cernere est. Resurrectionis dogma 
Iz dit vitz improbitas, necnon immortalitatis animze 
el judicii ; multaque alia aurahit, fatum , necessi- 
tatem, negationem providenü:z. Anima enim in malis 
innumeris immersa , hzc sibi excogitare satagit , ue 


* Graecus textus habet, κἂν φανερῶς οὐ παταγι διὰ τὸ δόγμα, 
quz, deleta, ut series postulare videtur , negatione οὐ, δὶ. 
gnificabunt : δέοεῖ aperte condemnet propter dogma. 


UM MM— € E; 


S. JOANNIS CIRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


934 
moesta sit cogitans judicium fore , et in nobis situm 
esse virtutis et nequitiz studium. 

Vita improba fidem corrumpit. — Talis vita innu- 
mera operatur mala, homines feras reddit, imo feris 
irrationabiliores : nam qux in diversarum ferarum 
natura sunt, illa szpe in uno homine colligit , et 
totum subvertit. Ideo fatum introduxit diabolus : idee 
sine providentia mundum regi dixit : ideo naturas 
ponit bonas et malas : idcirco malum sine principio 
et materiale supponit : idcirco nihil non agit , ut vi- 
tam nostram corrumpat. Neque enim fieri potest , ut 
is , qui tali modo vivit, vel a pravis dogmatibus re- 
siliat , vel in sana lide maneat ; sed necessario ἢ πὸ 
assumct. Non puto enim quempiam reperiri ex iis, 
qui non rccte vivunt, qui non millia satanica me- 
ditetur ; verbi gratia, fatum esse , res omnes temere 
ferri, permixtim et confuse omnia jacere. Ideo, 
obsecro, vite probz» curam habeamus, ne mala 
suscipiamus dogmata. Cain in ultionem accepit , ut 
ingemisceret , et tremeret. Tales sunt improbi , in- 
numerorum sibi malorum conscii: sepe ex somno 
exsiliunt, turbulent: sunt cogitationes eorum, turbati 
oculi , omnia suspicione plena , terrore, gravi er- 
spectatione , metu plena anima, formidine et timore 
subversa, inhabilis est. Nihil tali anima mollios, 
nihil insipientius. Sicut furiosi non stant in semet- 
ipsis, sic et illa instabilis. Quandonam ergo illa in 
sensum tante caliginis veniat, quam optandum esset, 
wanquillitate serenitateque fruentem , posse suam 
agnoscere nobilitatem ? Dum autem omnia illam ter- 
rent et turbant, somnia, verba , habitus, et. suspi- 
ciones, quando poterit in se respicere, sic turbata 
et perplexa? Illius ergo metum solvamus, vincula 
dirumpamus. Nam si non esset poena, qua pana 
hac gravior non fuerit, in timore semper vivere, 
numquam confidere , numquam quiescere ?* Hxc om- 
nia accurate scientes, iu tranquillitate nos servemus, 
et virtutem colamus, ut et sana dogmata et vitam bo- 
nàm habentes, sine offendiculo vitam przscntem 
transigamus, et. promissa diligentibus ipsum bona 
consequamur , gratia et benignitate Unigeniti ejus , 
quicum Patri et Spiritui sancto gloria, imperium, ho- 
DOr, nunc et semper, et in secula saeculorum. Amen. 





HOMILIA XLVIII. 


Cap. 22. v. 17. Factum est. autem. revertenti. mihi 
in Jerusalem, et oranti in templo, fieri me in exstasi, 
18. et videre illum dicentem mihi : Festina, et exi 
velociter ex Jerusalem, quoniam non recipient testi- 
monium tuum de me. 19. Et ego dizi : Domine, ipsi 
sciunt, quia ego eram concludens in carcerem, et 
cedens per synagogas eos, qui credebant in te ; 90. 
el cum funderetur. sanguis Stephani. testis. tui, ego 
adsiabam, et consentiebam neci ejus, et custodiebam 
vestimenta interficientium illum. 

1. Vide quomodo se in pericula conjiciat. Subdit 
enim : Factum est autem revertenti mihi in Jerusalem; 

id est, post-visionem illam rursus in Jerusalem veni. 


Et oranti in. templo, fieri me in exstasi, et videre illum 
dicentem mihi : Festina, et exi velociter ex Jerusalem, 
quoniam non recipient testimonium tuum de me. Vide: 
neque hoc sine testimonio agitur, sed ab eventu est 
testimonium. Dixerat, Nom recipient. testimonium 
tuum : et non receperunt. Certe ex ratiocinio conje- 
ctandum erat, quod essent recepturi. Ego enim eram 
concludens in carcerem et cedens, inquit. Ideo igitur 
recipere oportebat; et tamen non receperunt. Ideo 
hoc in exsiasi discit, se non recipiendum esse. [Iic duo 
probat : et quod uon possint excusari; nam prater 
decorum et przter rationem ipsum persequebantur ; 
et quod Deus esset Christus, ea quxe prater exspe- 


$51 
προσταγμάτων. Αἱ ἐπιθυμίαι αἱ πονηραὶ τὸ αὐτὸ 
Aéqoustv: ἀλλὰ σὺ μὴ παραπεισθῇς, ἀλλὰ στῆθι γενναίως, 
(va μὴ καὶ περὶ ἡμῶν λαληθῇ᾽ Θεὸν ὁμοιογοῦσιν 
εἰδέναι, τοῖς δὲ ἔργοις ἀἁργοῦνται. Τοῦτο γὰρ o0 
μαρτύρων, ἀλλὰ τὸ ἐναντίον. Καὶ τὸ μὲν τοὺς ἄλλους 
ἀρνεῖσθαι, οὐδὲν θαυμαστόν" τὸ δὲ ἡμᾶς τοὺς εἰς μαρ- 
τύριον χληθέντας ἑξάρνους γενέσθαι, βαρὺ xoi φορτι- 
χόν' τοῦτο μάλιστα βλάπτει τὰ ἡμέτερα. Εἰς μαρτύριον 
αὐτοῖς ἀποδήσεται, φησῖν" ἀλλ᾽ ὅταν οὐχ ἀποπηδήσω- 
μεν, ὅταν ἐνστῶμεν. Εἰ πάντες ἑδουλόμεθα μαρτυρεῖν 
τῷ Χριστῷ, ταχέως ἂν ἐπείσαμεν τῶν Ἑλλήνων τοὺς 
πολλούς. 

Μέγα βίος, ἀγαπητοί. χἂν σφόδρα θηριώδης Tj τις, 
χἂν φανερῶς οὐ χαταγινώσχῃ διὰ τὸ δόγμα, ἀλλ᾽ ἀπο- 
δέχεται λάθρα, ἀλλ᾽ ἐπαινέσεται, ἀλλὰ θαυμάσεται. Καὶ 
πόθεν, φησὶν, ἄν γένοιτο βίος ἄριστος ; Οὐδαμόθεν, ἀλλ᾽ 
ἣ ἀπὸ θείας ἐνεργείας. Τί οὖν, ὅταν καὶ Ἕλληνες ὥσι 
τοιοῦτοι ; Ἐχεῖνοι εἴ που xal εἶεν τοιοῦτοι, οἱ μὲν φύσει, 
οἱ δὲ διὰ χενοξοξίαν. Βούλει μαθεῖν, ὅση ἡ τοῦ βίου 
λαμπρότης, ὅσην ἔχει τὴν πειθώ; Πολλοὶ τῶν αἱρετιχῶν 
οὕτως ἴσχυσαν, καὶ τὰ δόγματα καίτοι αὐτοῖς ὄντα δι- 
εῳθαρμένα, οἱ πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων αἰδοῖ τῇ περὶ τὸν 
βίον οὐχ ἔτι τὸ δόγμα ἑξήτασαν᾽ ἄλλοι δὲ xal χαταγινώ- 
ἄχοντες αὐτῶν διὰ τὸ δόγμα, ἠδέσθησαν διὰ τὸν Blov- οὐ 
χαλῶς μὲν, πλὴν ὅμως τοῦτο ἔπαθον. Τοῦτο τὰ σεμνὰ 


«ἧς πίστεως τῆς ἡμετέρας διέδαλε, τοῦτο τὰ πάντα ἀν- 


ἐτρεψε, τὸ μηδένα λόγον εἶναι βίου μηδενὶ, τοῦτο τῇ 
πίστει λυμαίνεται. Λέγομεν, ὅτι Θεός ἐστιν ὁ Χριστὸς, 
μυρία καὶ ἕτερα παράγομεν, μετὰ δὲ τῶν ἄλλων xal 
τοῦτο, ὅτι ἔπεισεν ἅπαντας ὀρθῶς ζῇν" ἀλλὰ τοῦτο ἐν 
ὀλίγοις ἐστί. Τὸ τῆς ἀναστάσεως δόγμα λυμαίνεται ἡ 
τοῦ βίου φαυλότης, τὸ τῆς ἀθανασίας τῆς ψυχῆς, τὸ τῆς 
κρίσεως" πολλὰ καὶ ἕτερα ἐπισπᾶται, εἱμαρμένην, ἀν- 
ἀγχην, τὸ ἀπρονόητον. Ῥυχὴ γὰρ βαπτισθεῖσα. μυρίοις 
xaxole, ὥσπερ τινὰς παραμυθίας ταύτας ἐπινοεῖν ἑαυτῇ 
πειρᾶται, ἵνα μὴ λυπῆται λογιζομένη, ὅτι χρίσις ἐστὶ, 
xal ὅτι ἐφ᾽ ἡμῖν χεῖται τὰ τῆς ἀρετῆς xal τὰ τῆς 
χαχίας. 

Mupía ὁ βίος ἐργάζεται χαχὰ, θηρία τοὺς ἀνθρώπους 
ποιεῖ, xat θηρίων ἀλογωτέρους" ἅπερ γὰρ ἐν ἑκάστῃ 
φύσει τῶν θηρίων ἐστὶ, ταῦτα πολλάκις εἰς ἕνα ἄνθρω- 
πον συνήγαγε, xai τὸ πᾶν ἀνέτρεψε. Διὰ τοῦτο τὴν 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. ΧΕΥΠΕ, 


992 


εἱμαρμένην εἰσήγαγεν ὁ διάθολος, διὰ τοῦτο &mpovót- 
τον ἔφησεν εἶναι τὸν χόσμον [551], διὰ τοῦτο φύσεις 
ἀγαθὰς χαὶ χαχὰς, διὰ τοῦτο χαχὸν ἄναρχον χαὶ ὑλιχὸν 
ὑποτίθεται, διὰ τοῦτο πάντα πράττει ἃ ἵνα διαφθείργ, 
τὸν βίον ἡμῶν. Οὔτε γὰρ ἀπὸ διεφθαρμένων δογμάτων 
δυνατὸν ἀνενεγχεῖν βίου ὄντα τοιούτου, οὗτε μένειν ἐν 
ὑγιαινούσῃ πίστει" ἀλλ᾽ ἀνάγχῃ πολλῇ ταῦτα παραδέξα- 
σθαι. Οὐ γὰρ οἶμαι ἔγωγε ταχέως τινὰ τῶν οὐκ ὀρθῶς 
ζώντων εὑρίσχεσθαι, μὴ μυρία σατανιχὰ βουλευόμενον, 
ὅτι γένεσίς ἐστιν, ὅτι ἁπλῶς τὰ πράγματα ἄγεται, ὅτι 
φύρδην xat χεχυμένως πάντα διοιχεῖταει. As) παραχαλῶ, 
φροντίξζωμεν βίου χαλοῦ, ἵνα μὴ παραδεχώμεθα δόγματα 
πονηρά. Ὁ Κάϊν ἔλαδε τιμωρίαν στένειν χαὶ τρέμειν. 
Τοιοῦτοί εἶσιν οἱ πονηροὶ, καὶ συνειδότες ἑαυτοῖς μυρίὰ 
χαχὰ, πολλάχις ἐξ ὕπνων ἐξάλλονται, θορυδώδεις αὖ- 
τῶν οἱ λογισμοὶ, τεταραγμένοι οἱ ὀφθαλμοὶ, ὑποψίας 
γέμει πάντα, χαταπλήττεται πάντα, χαλεπῆς προσδὺ- 
χίας, δειλίας ἀνάμεστος αὑτῶν 1) Ψυχὴ, φόδῳ συστρε- 
φομένη xat τρόμῳ ἀδρανὴς γίνεται. Οὐδὲν τῆς τοιαύτης 
ψυχῆς μαλαχώτερον γένοιτο ἂν, οὐδὲν ἀνοητότερον. Καθ- 
ἀπερ οἱ μαινόμενοι οὐχ ἐστήχασιν ἐν ἑαυτοῖς" οὕτως 
οὐδὲ ἡ τοιαύτη ἐν ἑαυτῇ Écvnxe. Πότε οὖν αὕτη εἰς 
συναίσθησιν ἔλθῃ τοσαύτην ἔχουσα σχοτοδινίαν, ἣν ἀγα- 
πητὸν γαλήνης ἀπολαύουσαν xai εὐδίας, δυνηθῆνοει 
ἐπιγνῶναι τὴν οἰχείαν εὐγένειαν ; Ὅταν δὲ πάντα αὐτὴν 
Exqo6f καὶ ταράττῃ, xal ὄνειροι καὶ ῥήματα xai σχή- 
ματα χαὶ ὑποψίαι ἀπλῶς, πότε δυνήσεται εἰς ἑαυτὴν 
ἰδεῖν, οὕτως ἐχτεταραγμένη xa τεθορυδημένη ; Λύωμεν 
τοίνυν αὐτῆς τὸ δέος, διαῤῥήξωμεν τὰ δεσμά. Εἰ γὰρ μὴ 
χόλασις ἦν, ποίας ταῦτα χολάσεως οὐ χείρω, ὑπὸ φόδῳ 
ζῇν ἀεὶ, μηδέποτε θαῤῥεῖν, μηδέποτε ἀνέεσθαι ; Ταῦτα 
δὴ πάντα μετὰ ἀχριδείας εἰδότες, ἐν γαλήνῃ ἑαυτοὺς 
διατηρῶμεν, xal ἀρετῆς ἐπιμελώμεθα, ἵνα xa ὑγιῆ 
δόγματα ἔχοντες χαὶ βίον ὀρθὸν, ἀπροσχόπτως τὴν παρ- 
οὔσαν ζωὴν διανύσωμεν, καὶ τῶν ἐπηγγελμένων ἀγα- 
θῶν τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτὸν ἐπιτυχεῖν δυνηθῶμεν, χάριτι 
xai φιλανθρωπίᾳ τοῦ Μονογενοῦς αὐτοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ 
Πατρὶ, ἅμα τῷ ἁγίῳ αὐτοῦ Πνεύματι, δόξα, χράτος, 
τιμὴ, νῦν χαὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. 
'Apfv. 


8 Πράττει deest in | codicibus plerisque. 


b 
a Commel. et Savil. Abest etiam 


ED Ab. ct —— ————————————M————————————— 


O0MIAIA ΜΗ΄. 


Ἐγένετο δέ μοι ὑποστρέφοντι εἰς ᾿Ιερουσαιλὴμ, εὑ- 
χομένου τῷ ἱερῷ, γενέσθαι μὲ ἐν ἐκστάσει, 
καὶ ἰδεῖν λέγοντά μοι αὐτόν" Σπεῦσον, καὶ ἔξδ.1θε 
ἐν τάχει ἐξ Ἱερουσαλὴμ, διότι oo παραδέξονταί 
σου τὴν μαρτυρίαν περὶ ἐμοῦ. Κἀγὼ εἶπον" Κύριδ, 
αὐτοὶ ἐπίστανται, ὅτι ἐγὼ ἤμην gvAaxitur καὶ 
δέρων κατὰ τὰς συναγωγὰς τοὺς πιστεύοντας 
ἐπὶ σέ" καὶ ὅτε ἐξεχεῖτο τὸ αἷμα Στεφάνου τοῦ 
μάρτυρός σου, καὶ αὐτὸς ἥμην ἐφεστῶς, καὶ συν- 
ευδοχῶν τῇ ἀναιρέσει αὐτοῦ, φυλάσσων τὰ ἱμάτια 
τῶν ἀναιρούγτων αὐτόν. 

α'. Ὅρα πῶς ἑαυτὸν εἰσωθεῖΐ εἰς τοὺς χινδύνους. Ἐπ- 
άγει γάρ: ᾿Εγένετο δέ μοι ὑποστρέφοντι εἰς Ἵερου- 
σαλήμ' τουτέστιν, Ἦλθον μετὰ τὴν ὄψιν ἐχείνην εἰς 
Ἱερουσαλὴμ πάλιν 358]. Καὶ προσευχομένου μου ἐν 
tQ ἱερῷ, γεγέσθαι μὲ ἐν ἐκστάσει, καὶ ἰδεῖν λέγοντα 
μοι" Σπεῦσον, καὶ ἔξελθε ἐν τάχει, διότι οὗ πυρα- 


δέξονταί σου τὴν μαρτυρίαν περὶ ἐμοῦ. Ὅρα, οὐδὲ 
ποῦτο ἀμάρτυρον, ἀλλ᾽ ἀπὸ τῆς ἐχδάσεως ἡ μαρτυρία. 
Εἶπεν ὅτι Οὐ δέξονταί cov τὴν μαρτυρίαν" καὶ οὐχ 
ἐδέξαντο. Καὶ μὴν ἀπὸ λογισμῶν ἔδει ὑποπτεῦσαι, ὅτι 
πάντως δέξονται. Ἐγὼ γὰρ ἥμην ὁ φυκαχίζων καὶ 
δέρων, φησίν. Ὥστε διὰ τοῦτο ἔδει αὐτοὺς δέξασθαι" καὶ 
ὅμως οὐχ ἐδέξαντο. Διὸ xal τοῦτο ἐν τῇ ἔχστάσει μαν- 
θάνει τὸ μὴ παραδεχθῆναι. Ἐνταῦθα δύο κατασχευάζει, 
ὅτι τε ἀναπολόγητα αὑτοῖς ἐστέν’ οὐ γὰρ χατὰ τὸ εἰχὸς 
αὐτὸν ἐδίωχον οὐδὲ χατὰ λόγον Δ΄ χαὶ ὅτι Θεὸς ἦν ὁ 
Χριστὸς τὰ παρὰ προσδοχίαν προφητεύων, xat οὐχόρῶν 
εἰς τὰ γενόμενα, ἀλλὰ τὰ μέλλοντα προειδώς. Πῶς οὖν 
λέγει, Ἐγώπιον ἐθνῶν καὶ βασιλέων υἱῶν τε "1lopan 


ἃ Alius κατὰ λογισμόν. 


555 
βαστάσει τὸ ὄνομά μου ; Βαστάσει, εἶπεν, οὐ πάντως 
πείσει" ἄλλως δὲ Ἰουδαῖοι ἀλλαχοῦ μὲν ἐπείθοντο, ἐν- 
ταῦθα δὲ οὐχί. “Ὅπου μάλιστα ἔδει πεισθῆναι, εἰδότας 
αὐτοῦ τὴν προτέραν προθυμίαν, ἐνταῦθα οὐχ ἐπείθοντο. 
Καὶ ὅτε ἐξεχεῖτο τὸ αἷμα Στεφάγου τοῦ μάρτυρός 


σου, καὶ αὐτὸς ἤμην ἐφεστὼς, καὶ συγευδοχῶγ τῇ 


ἀγαιρέσει αὐτοῦ. Ὅρα ποῦ πάλιν ὁ λόγος τελευτᾷ, εἰς 
τὸ ἰσχυρὸν κεφάλαιον. Δείχνυσι γὰρ, ὅτι αὑτὸς ἣν ὁ 
ἐλαύνων, καὶ οὐχ ἐλαύνων 8 μόνον, ἀλλὰ xai μυρίαις 
χερσὶν ἀναιρῶν τὸν Στέφανον. Ὑπέμνησεν αὐτοὺς 
μιαιφονίας χαλεπῆς. Τότε δὴ μάλιστα οὐχ ἤνεγχαν, 
ἐπειδὴ τοῦτο ἤλεγχεν αὐτούς" xal ἤδη ἡ προφητεία 
ἐπληροῦτο. Ὁ ζῆλος τοίνυν πολὺς, xal ἡ κατηγορία 
σφοδρὰ, καὶ οἱ μάρτυρες τῆς ἀληθείας τοῦ Χριστοῦ 
παῤῥησίᾳ διαλεγόμενοι. ᾿Αλλ᾽ οἱ Ἰουδαῖοι οὐχ ἢνέσχοντο 
λοιπὸν πάσης ἀχοῦσαι τῆς δημηγορίας, ἀλλ᾽ ὑπὸ τοῦ θυμοῦ 
σφόδρα ἐμπρησθέντες b ἑδόων. Καὶ εἶπε πρός ps Πο- 
ρεύου, ὅτι ἐγὼ εἰς ἔθγη paxpáv ἀποστε.Ἰῶ σε. Hxovov 
δὲ αὐτοῦ ἄχρι τοῦ «ι1όγου τούτου, καὶ ἐπῆραν τὴν 
φωνὴν αὐτῶν, 1έγοντες" Αἷρε ἀπὸ τῆς γῆς τὸν τοιοῦ- 
τον" οὐ γὰρ χαθῆκεν αὐτὸν ζῇν. Κραζόντων δὲ αὐτῶν 
καὶ ῥιπεούντων τὰ ἱμάτια, καὶ κονιορτὸν βα.1.λόντων 
elc τὸν ἀέρα, ἐκέλευσεν ὁ χιλίαρχος εἰσάγεσθαι αὖ- 
τὸν εἷς τὴν παρεμδοιλὴν, εἰπὼν μάστιξιν" drecd- 
ζὥσθαι αὑτὸν, ἵνα γνῷ, δι' ἣν αἰτίαν οὕτω χατεδόων 
αὐτοῦ. KaX τὸν χιλίαρχον δέον ἐξετάσαι, εἰ ταῦτα οὔ- 
τως ἔχοι, ἣ χαὶ αὐτοὺς ἐχείνους᾽ ὁ δὲ μηδὲν πλέον 
ποιήσας, μάστιξιν ἀνετάζειν αὐτὸν ἐπαγγέλλεται. 
Ἐχέλευσε γὰρ αὑτὸν, φησὶν, εἰσάγεσθαι εἰς τὴν 
παρεμθοιλὴν, εἰπὼν μάστιξιν ἀγνετάζεσθαι αὑτὸν, 
ira γνῷ, δι᾽ ἣν αἰτίαν οὕτω * κατεδόων αὐτοῦ. Kal 
μὴν παρ᾽ ἐχείνων ἔδει μαθεῖν τῶν χαταδοώντων, καὶ 
ἐρωτῆσαι εἴ τινος τῶν εἰρημένων ἐπελαμόάνοντο" ἀλλ᾽ 
ἁπλῶς τῇ ἐξουσίᾳ χρᾶται, xal ἐχείνοις πρὸς χάριν ποιεῖ" 
οὐ γὰρ τοῦτο ἑζήτει, ὅπως διχαίως τι πράξειεν, ἀλλ’ 
ὅπως παύσεις τὸν ἐχείνων θυμὸν ἄδιχον ὄντα [559]. 
Ὡς δὲ προσέτειγον αὑτὸν τοῖς ἱμᾶσιν, εἶπε πρὸς τὸν 
ἑστῶτα ἑκατόνγταρχον" Εἰ ἄνθρωπον Ῥωμαῖον καὶ 
dxacáxpicoy ἔξεστιν ὑμῖν μαστίζειν ; Οὐχ ἐψεύσατο 
Παῦλος, μὴ γένοιτο, Ῥωμαῖον ἑαυτὸν εἰπών Ῥωμαῖος 
γὰρ fjv διὸ χαὶ ὁ χιλίαρχος ἀχούσας φοθεῖται. Kal τίνος, 
φησὶν, ἕνεχεν ἐφοδήθη ; Εἰ ἔξεστιν ὑμῖν ἕτερον, ἔδεισεν 
ἂν, μὴ ἁλῷ xol μείζονα δίχην δῷ. Καὶ ὄρα,οὐχ ἁπλῶς 
φῆσιν, ἀλλ᾽, Εἰ ἔξεστιν ὑμῖν ; Δύο τὰ ἐγχλήματα, xal τὸ 
ἄνεν λόγον, χαὶ τὸ ἹΡωμαῖον ὄντα. Μεγάλην εἶχον ταύτην 
τότε προνομίαν οἱ ἀξιούμενοι οὕτω χαλεῖσθαι" χαὶ οὐ 
πάντες τούτου ἐτύγχανον ἀπὸ γὰρ ᾿Αδριανοῦ φασι 
πάντας Ῥωμαίους ὀνομασθῆναι, τὸ δὲ παλαιὸν οὐχ 
οὕτως ἦν. Ἢ χαὶ Ῥωμαῖον ἑαυτὸν sUnev, ἵνα διαφύγῃ 
τὴν τιμωρίαν’ εὐκαταφρόνητος γὰρ ἂν ἐγένετο μαστι- 
χθείς * νῦν 65 τοῦτο εἰπὼν, εἰς πλείονα αὐτοὺς ἐμδάλλει 
φόδον. Εἰ δὲ ἐμάστιξαν, καὶ παρέτρεψαν ἂν τὸ πρᾶγμα, 
3| xaX ἀπέχτειναν αὐτόν" νῦν δὲ οὐχ οὕτω γίνεται. Ὅρα 
πῶς ὁ Θεὸς συγχωρεῖ χαὶ ἀνθρωπίνως πολλὰ γενέσθαι, 
xaX ἐπ᾽ αὑτῶν xal τῶν λοιπῶν. Ὁ δὲ χιλίαρχος ἀποχρι- 
θεὶς, ὅτι Πο.11λοῦ xspaAalov τὴν πολιτείαν ταύτην 
ἐχτησάμην, δείχνυτιν ὑποπτεῦσαι πρόφατιν εἶναι τὸ 
εἰπεῖν ἑαυτὸν Ῥωμαῖον τὸν Παῦλον’ xai ἴσως τοῦτο 
ὑπέλαθεν ἀπὸ τῆς λιτότητος Παύλου τῆς φαινομένης. 
᾿Αχούσας δὲ ὁ ἑχατόνταρχος, προσε.θὼν τῷ χι- 


* Καὶ οὐκ ἐλαύνων deest in. quibusdam. b Unus, ἐμπλη- 
σϑέντες. * Hic quadam dceraut in Morel., qug ex caeteris 
supplentur. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIHIEP. CONSTANTINOP. 


$3 


"λιάρχῳ ázüyrevAe, 1έγων" "Opa τί μέλλεις ποιεῖν" 
ó γὰρ ἄνθρωπος οὗτος Ῥωμαῖός ἐστι. Προσελθὼν 
δὲ ὁ χιλίαρχος εἶπεν αὑτῷ" Λέγε μοι, εἰ σὺ Ῥωμαῖος 
εἴ; Ὃ δὲ ἔφη" Ναί. Ἀπεχρίθη ὁ χιλίαρχος: ᾿Εγὼ 
πο.1λοῦ κεφαλαίου τὴν “ποιλιτείαν ταύτην éxcncád- 
μην». Ὁ δὲ Παῦλός φησιν" ᾿Εγὼ δὲ καὶ γεγένγνημαι. 
Εὐθέως δὲ ἀπέστησαν ἀπ᾿ αὐτοῦ οἱ μέλλοντες ἀν- 
δτάζειν αὐτόν. Καὶ ὁ χιλίαρχος δὲ ἐροδήθη ἐπιγνοὺς, 
ὅτι 'Ρωμαϊῖός ἐστι, καὶ ὅτι ἦν αὐτὸν δεδεχώς. ᾿Εγὼ 
δὲ, φησὶ, καὶ γεγέγγημαι."Αρα καὶ πατρὸς ἣν ᾿Ρωμαίον. 
Τί οὖν ἀπὸ τούτου γίνεται; Λύσας κατήγαγεν αὐτὸν 
πρὸς τοὺς Ἰουδαίους. Οὕτως οὐχ fjv ψεῦδος τὸ εἰπεῖν 
ἑαυτὸν Ῥωμαῖον, ὅτι xal ἀπώνατο ἀπ᾽ αὐτοῦ λυθεὶς τοῦ 
δεσμοῦ" xal πῶς, Xxovs*. Τῇ δὲ ἐπαύριον βουλόμενος 
γγῶγαι τὸ ἀσφαλὲς, τὸ τί κατηγορδίται ὑπὸ τῶν 
Ἰουδαίων, ἔλυσεν αὑτὸν, καὶ ἐχέλευσε συνελθεῖν 
τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ πᾶν τὸ συνέδριον" καὶ καταγα- 
Tor τὸν IlavJor, ἔστησεν sic αὐτούς. ᾿Ατενίσας δὲ 
Παῦλος τῷ συνεδρίῳ εἶπεν. Οὐχέτι πρὸς τὸν χιλίαρ- 
Xov, ἀλλὰ πρὸς τὸ πλῆθος χαὶ τὸν δῆμον πάντα διαλέ- 
γεται. Καὶ τί φησιν ; “ἀγδρες dósAgol, ἐγὼ πάσῃ συν- 
εἰδήσει ἀγαθῇ πεποιλίτευμαι τῷ Θεῷ ἄχρε ταύτης 
τῆς ἡμέρας. Ὃ λέγει, τοῦτό ἐστιν" Οὐ σύνοιδα ἐμαυτῷ 
τι ἠδιχηχὼς ὑμᾶς, οὐδὲ ἄξιον τῶν δεσμῶν τούτων πράτ- 
των. Τί οὖν ὁ ἀρχιερεύς ; Δέον χατανυγῆναι ἐφ᾽ οἷς εἰς 
χάριν αὐτῶν ἀδίχως ἐδέδετο, ὁ Ob xal προσεπιτίθησι, 
χαὶ χελεύει τύπτεσθαι αὐτόν" ὃ xat δῆλον ἐξ ὧν ὑπήγα- 
γεν. Ὁ δὲ ἀρχιερδὺς ᾿Αγανίας τοῖς παρεστῶσιγ 
αὐτὸν ἐπέταξε τύπτειν αὑτοῦ τὸ στόμα. Kal γε' 
ἐπιειχὴς ὁ ἀρχιερεύς. Τότε ὁ Παῦλος πρὸς αὐτὸν εἶπε" 
[360] Τύπεειν c6 μέ.1..1ὲι ὁ Θεὸς, τυῖχε x&xoriauévs. 
Καὶ σὺ κάθῃ κρίνων us κατὰ τὸν γόμον, καὶ παρα- 
γομῶν κελεύεις μὲ εὐπτεσθαι; Οἱ δὲ παρεσεῶτες 
εἶπον" Τὸν ἀρχιερέα τοῦ Θεοῦ «Ἰοιδορεῖς ; Ἔφη τε ὁ 
Παῦλος" Οὐχ fis, ἀδελφοὶ, ὅτι ἐστὶν ἀρχιερεύς" 
γέγραπται γάρ' "Apxovra τοῦ AaoU σου οὐκ ἐρεῖς 
καχῶς. 

β΄. Τινὲς μὲν οὖν φασιν, ὅτι εἰδὼς εἰρωνεύεται" ἐμοὶ δὲ 
δοχεῖ, ὅτι οὐδὲ ὅλως fict, ὅτι ἐστὶν ἀρχιερεύς" ἢ γὰρ ἂν χαὶ 
ἐτίμησε" διὸ xal ἀπολογεῖται ὡς χατηγορίας οὔσης, xal 
iná cv" Apxorca τοῦ λαοῦ σου οὐχ ἐρεῖς κακῶς. Τί οὖν, 
φησίν εἰ γὰρ μὴ ἄρχων fjy, ἄλλον ἁπλῶς ὑδρίζειν ἕξει; 
Οὐδαμῶς, ἀλλὰ xat ὑδριζόμενον μᾶλλον ἐνεγκεῖν. "AG 
δὲ ζητῆσαι, πῶς ἀλλαχοῦ ὁ αὐτὸς λέγων, Λοιδορούμενοι 
δὺ.λογοῦμεν, διωκόμενοι ἀγεχόμεθα, ἐνταῦθα τούναν- 
τίον ποιεῖ d, χαὶ οὐ λοιδορεῖται μόνον, ὀλλὰ χαὶ ἐπαρᾶ- 
ται; "Anaye, οὐδέτερον τούτων φαίνεται πεποιηχώς" 
ἀλλὰ τῷ ἀχριθῷς σχοποῦντι παῤῥησίας μᾶλλόν ἐστι τὰ 
ῥήματα fj θυμοῦ" ἄλλως δὲ οὐχ ἐδούλετο εὐκαταφρόνητος 
φανῆναι τῷ χιλιάρχῳ. Εἰ γὰρ αὐτὸς μὲν ἐφείσατο μα- 
στίξχι ὡς δὴ τοῖς Ἰουδαίοις ἐχδίδοσθαι μέλλοντα, τὸ ὑπὸ 
τῶν οἰχετῶν τύπτεσθαι, μᾶλλον ἄν ἔχεῖνον θρασύτερον 
εἰργάσατο" διὰ τοῦτο οὐδὲ πρὸς τὸν παῖδα ἀποτείνεται, 
ἀλλὰ πρὸς αὐτὸν τὸν ἐπιτάξαντα, τοῦτο χατασχευάζων. 
Τὸ δὲ, Τοῖχε κεχογιαμένδ, xal σὺ κάθῃ κρίνων ps 
κατὰ τὸν vópov, εἶπε, μονονουχὶ τοῦτο αὐτῷ λέγων᾽ 
Ὑπεύθυνος ὧν χαὶ μυρίων πληγῶν ἄξιος. Ὅρα γοῦν 
πῶς σὐτοῦ χατεπλάγησαν τὴν παῤῥησίαν ὁ δῆμος. Δέον 
γὰρ ἀνατρέψαι τὸ πᾶν, παροινοῦσι € μᾶλλον. Αὐτὸς δὲ 
χαὶ τὸν νόμον ὑπαναγινώσχει, ἐπειδὴ, βούλεται δεῖξαι, 
ὅτι οὐ διὰ τὸ φοδηθῆναι, οὐδὲ διὰ τὸ μὴ ἄξιον εἶναι ἀχοῦ- 


ἃ Ποιεῖ deest in. uno cod. ὁ Savil. el unus cod. παρα- 


y0!)0t., 


$59 
clationem erant prophetizans, nec ea qux tunc fle- 
bant respiciens, sed futura przvidens. Quomodo igitur 
dicit, Coram genibus el regibus et filiis Israel portabit 
nomen meum? Portabit, inquit, nec omnino persua- 
debit : alioquin vero Jud:i alibi persuedebantur, 
hic vero minime. Cum oportuisset maxime persua- 
deri, videntes ejus pristinum fervorem, tunc non 
persuadebantur. Et cum | funderetur sanguis Stephani 
testis (wi, ego adstabam, el consentiebam neci ejus. 
Vide rursum quo sermo desinat, nempe in vali- 
dum caput. ἴρ56 enim erat qui persequebatur, nec 
persequebatur modo, sed et mille manibus occidebat 
Stephanum. Gravem csdem illis in memoriam re- 
vocat. Tunc vero ininime ferebant, quia hoc redar- 
guebat illos ; et jam prophetia implebatur. Zelus igi- 
tur magnus, el accusatio vehemens erat, el testes 
veritatis Christi fidenter loquebantur. Sed Jud»i non 
tulerunt deinceps totam audire concionem, ac furore 
suecensi clamabant. 91. Et dixit ad me : Vade, quia 
cgo ad gentes procul mittam te. 338. Audiebant. autem 
eum usque ad hunc sermonem, et levaverunt vocem suam 
dicentes : Tolle de terra hujusmodi : non enim fas est 
eum vivere. 25. Clamantibus autem illis, et projicienti- 
bus vestimenta sua, el pulverem jactantibus in. aerem, 
24. jussit tribunus induci eum in castra , et. flagellis 
cedi, et torqueri eum, ul. sciret. propter quum causam 
sic contra illum clamarent. Cum oportuisset ut tribunus 
examinaret, an res se ita haberet, illosque ipsos in- 
terrogaret : is nibil horum faciens, jubet illum fla. 
gellis czedi. Jussit, inquit, illum induci in castra et 
flagellis cedi, ut sciret propter quam causam sic contra 
illum clamarent. Atqui ab illis ediscendum erat qui 
occlamabant, et interrogandum, num aliquid ex ejus 
dictis incusandum haberent. Verum ille temere pote- 
state sua utitur, ct illorum gratiam captat : non enim 
curabat ut juste ageret, sed ut illerum injustum furo- 
rein placaret. 25. Et cum adstrinztasent eum loris, di- 
xit adstanti sibi centurioni : Si hominem Romanum et 
indemnatum licet vobis flagellare? Non est mentitus 
Paulus, se dicens Romanum hominem ; absit ; Ro- 
manus cnim erat : ideo tribunus re audita timuit. Et 
cur, inquies, timuit? Etsi nulla alia de causa, timuit, 
ne deprehenderetur et majorem daret ponam. Et 
vide : non simpliciter loquitur ; sed, Si licet vobis. 
Duo crimina, ct quod sine causa, ct quod Romanus 
ille esset. Magnam habebant pr:ierogativam qui sic 
dignabantur appellari ; neque omnium hoc erat pri- 
ilegium ; ab Hadriano enim dicunt omnes Romanos 
cesse dictos ; prisce autem non ita fuerat. Vel etiam 
Romanum se dixit, ut poenam effugeret : contem- 
ptior enim futurus erat, si flagellatus fuisset ; nunc 
autem hoc dicto majorem illis incutit metum. Si vero 
flagellassent, rem totam forte subvertissent, vel etiam 
occidissent illum; nunc autem non ita evenit. Vide 
quomodo Deus concedat multa humano more fieri,et 
m his et in aliis. Tribunus vero respondens, Ego 
multa summa civilitatem consequutus sum , ostendit se 
suspicari, Paulum se Romanum simulasse ; οἱ ita 
forte suspicabatur ex vilitàte, qua in Paulo appare: 


IN ACTÀ APOSTOLORUM. IIOMIL. XLVIH. 


$36 
bat. 26. Quo audito centurio, accedens ad tribunum 
nuntiavit illi, dicens : Vide quid facturus es : hic enim 
homo Romanus est. 27. Accedens autem tribunus, dizit 
illi : Dic mihi, num tu Romanus es? Dixit ille, Etiam. 
28. lespondit tribunus : Ego mulia summa civilitajem 
hanc consequutus sum. Paulus vero ait : Ego autem et 
natus sum. 29. Protinus autem discesserunt ab illo, qui 
eum Lorturi erant. Tribunus quoque timuit, postquam 
rescivit. quia Romanus esset, et quod illum alligasset. 
Ego autem, inquit, el natus sum. Igitur ex patre Ko- 
mano erat. Quid ergo postea factum est? Solutum 
duxit ad Jud»os. Ergo non falso dixerat se Romanum 
esse, unde lucratus est, ut a vinculis solveretur; οἱ 
quomodo audi : 50. Postera autem die volens scire di- 
ligentius qua de causa accusaretur a Judeis, solvit eum, 
ei jussit sacerdotes convenire el omne concilium, et pre- 
ducens Paulum statuil inter illos, (Uap. 95.) 1. Inten- 
dens autem in concilium Paulus, dixit, Non jam tribu- 
num, sed totam multitudinem et populum al]oquitur. 
Et quid dicit? Viri fratres, ego omni conscientia bona 
conversatus sum anle Deum usque in hodiernum diem. 
ld est, Non mihi conscius sum quod vos l:eserim, 
vel quid his vinculis dignum fecerim. Quid ergo prin- 
ceps sacerdotum? Cum oportuisset compungi, quod 
in ipsorum gratiam injuste ligatus fuisset, ille aliud 
adjicit, et jubet eum verberari, quod sic declaratur: 
2. Princeps autem. sacerdotum Ananias precepit ad- 
stantibus sibi perculere os ejus. Bonus certe et mitis 
princeps sacerdotum. 5. Tunc Paulus dixit ad eum : 
Percutiet te Deus, paries dealbate. Et tu sedens judicas 
me secundum legem, et contra legem jubes me percuti ? 
4. Qui autem adstabant dixerunt. ei ; Summum sacer- 
dotem Dei maledicis? 5. Dixit autem Paulus : Nescie- 
bam, fratres, quod. princeps sit sacerdotum : scriplum 
est enim : Principem populi tui non maledices (Exod. 
22. 28). 

9. Quidam dicunt illum scientem per ironiam lo. 
quutum esse : mihi autem videtur ipsum omnino 
nescivisse quod esset princeps sacerdotum : alioquin 
illum honorasset. Ideo sese purgat accusatus, et ad- 
dit : Principem populi tui non maledices. Quid ergo, 
inquies? si enim princeps non esset , alium contu- 
melia aflicere oportebat ? Minime ; imo contumelia 
afficientem ferre par erat. Jure hic quieratur, quo- 
modo is, qui alibi dicit, Cum maledicimur, benedici- 
mus; cum persequutionem palimur, sustinemus (1. Cor. 
4. 12); hic contrarium facit, nec modo conviciatur, 
sed etiam maledicit? Absit : neutrum horum fecisse 
deprehenditur; sed si quis accurate consideret, li- 
bere loquentis magis sunt verba, quam irati : alio- 
quin vero nolebat tribuno contemptibilis videri. Si 
enim ille a flagellando abstinuit, utpote ipsum Judzis 
traditurus, quod a famulis czederetur, magis illum 
audacem reddidisset : ideo non ministrum, sed ipsum 
jubentem aggreditur. Hlud vero, Paries dealbate, in- 
quit, tu sedens judicas me secundum legem, ac ai dice- 
ret : lteus cum sis, et multis plagis dignus. Vide 
ergo, quomodo ex ejus dicendi libertate populus per- 
culsus fucrit. Cum cnim oporiuisset totum subver- 


S55 
tere, potius dcbacchantur. llle vero legem ipsam 
legit, ut ostendat se non ex metu, nec quod indignus 
esset qui audiret, hzc dixisse, sed legi obtempe- 
rasse. Et omnino persuasus sum nescivisse illum, 
quod princeps sacerdotum esset, quod post longum 
tempus rediisset, nec frequenter Jud:eos convenisset, 
videretque eum in medio aliorum multorum :; non 
enim manifestus erat princeps sacerdotum inter mul- 
tos et diversos adstans. lta mihi videtur illos alloqui, 
ostendens se legi obtemperare ; ideoque sese purgat. 
Sed superius dieta repetamus. Oranti mihi in templo, 
inquit, accidit ut in exstasi fierem. Ut ostendat. non 
plantasiam fuisse, ideo addidit illud, Oranti mihi. 
Festina et exi cito, inquit, quia testimonium tuum non 
recipient. Hic ostendit, se non periculorum metu ab 
illis effugisse, sed quia non suscepturi erant testimo- 
nium suum. Cur vero dixit, Jpsi sciunt, quod ego eram 
alligans ? Non Christo contradicens, absit; sed volens 
discere tam mirabile opus. Vade, inquit, quia ego ad 
gentes procul mittamte. Vide : non docuit eum Christus, 
quid oporteret facere; sed dixit tantum ut abiret, ille- 
que obsequitur : adeo morigerus erat. Et levaverunt 
vocem suam, inquit, dicentes : Tolle eum; non enim 
convenit ut vivat. O audaciam ! Certe vos vivere non 
convenit, non item de hoc dicatur, qui in omnibus 
Deo obsequitur. O scelesti et homicidze! Et excutien- 
tea vestes, iuquit, pulverem mittebant. Ut graviorem 
excitarent seditionem, hoc faciebant, aut ut prin- 
cipem terrerent. Et vide : non dicunt causam, quia 
nibil dicendum habebant, sed clamore se terro- 
rem incutere putant : atqui ab accusatoribus ediscen- 
dum erat. Et tribunus timuit, inquit, cognoscens quod 
Romanus esset. Non erat ergo mendacium, quod Pau- 
lus diceret sefRRomanum esse. Et solvit eum a vinculis, 
inquit, εἰ adducens statuit. eum in concilium. Hoc 
oportebal facere, neque velle flagellare, sed re- 
linquere eum , qui nihil vinculis dignum fecis- 
set. Et solvit eum, inquit, et ad illos adduzit. Hoc 
maxime ἦ anxios reddidit Judxos. Intendens autem 
Paulus ix. concilium, inquit, dixit : Viri fratres. Hic 
se fidentem ostendit, et imperterritum. Sed vide 
illorum petulantiam ; subjunxit enim : Princeps au- 
tem. sacerdotum Ananias. precepit ul. percuteretur 08 
ejus. Cur percutis? quid enim contumeliosum dixit ? 
O impudentiam ! o audaciam! Tunc Paulus diait illi : 
Percutiet. te Deus, paries dealbate. Papze, libertatem! 
Ob hypocrisin et iniquitatem illum traducit : ideo 
etiam reprimitur. Ipse vero dubius ne audet quidem 
loqui; sed qui juxta illum erant, ejus libertatem 
non tulerunt. lta videbant hominem mortem non 
curantem, et non sustinuerunt. Nesciebam, inquit, 
quod summa sacerdos sit. Ergo ex ignorantia incre- 
patio fuit : nisi enim hoc esset, illo accepto abiisset, 
nec tacuisset, atque ipsum illis tribunus tradidisset. 

9. Hic porro ostendit se libenter hzc pati : atque 
ita rationem reddit cum illis , legi se obsequi , non 
illis demonstrans; nam illos admodum damnabat. 


. * In tribus Codd. legitue : Hoc oportebat facere ab ini- 
tio. « Soliuum ad illos. adduxit. » Hoc ) Marine, etc. m 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


$536 


Propter legem igitur rationem reddit, non propter 
populum ; et jure quidem : nam eum, qui se nihil 
leserat, et innocentem occidere iniquum erat. Igitur 
quod ab illo dictum est, non contumelia erat ; nisl 
quis dicat Christum contumeliam proferre, cum ait : 
Va vobis scribis et Phariscmis, quia similes estis parieti- 
bus dealbatis (Matth. 25. 27). Etiam, inquies ; sed si 
antequam verberaretur hoc dixisset, non fuisset irse, 
sed fiduciz. Verum causam dixi, quod nollet despe- 
ctui haberi. Atqui sape Christus Judzos contumelia 
affecit, ipse contumelia affectus , ut cum dicit : Ne 
puletis quod ego accusem vos (Joan. 5. 45). At hoc 
contumelia non est, absit. Vide ergo cum quanta man- 
suetudine illos alloquatur. Nesciebam , inquit , quod 
summus sacerdos Dei esset. Hoc dixit, neque hic stetit; 
sed ostendens se non ironice loqui, addit : Principem 
populi tui non maledices. Viden' quomodo illum prin- 
cipem adhuc confitetur? 

Mansuetudo commendatur. — Discamus ergo et nos 
mansuetudinem, ut in utrisque simus perfecti. Multa 
enim accuratione opus est, ut discatur quid hoc, qnid 
illud sit : accuratione autem opus est, quia vicina 
sunt virtutibus vitia , dicendi libertati audacia, man- 
suetuJiui ignavia. Cavendum autem est, ne quis vitium 
tenens virtutem se putet habere ; ut si quis opinetur 
se jungi dominz, dum jungitur ancillae. Quid est ergo 
mansuetudo , et quid est ignavia ? Cum alios l1zs«$ 
non defendimus, sed tacemus, illud est ignavia t 
quando autem male affecti tolerainus , illud est man- 
suetudo. Quid est loquendi libertas? lllud ipsum, 
cum pro aliis decertamus. Quid audacia ? Quando nos 
ipsos ulcisci volumus. Itaque simul junguntur ma- 
gnanimitas et dicendi libertas; itemque audacia et 
ignavia. Qui enim pro seipso non dolet, vix pro aliis 
dolebit; qui vero seipsum non ulciscitur , vix alios 
non ulciscetur. Cum enim mores sunt a passionibus 
puri, virtutem admittunt. Ut corpus a febri liberum 
robur accipit, sic anima passionibus non corrupta , 
fortitudinem accipit. Magn: fortitudinis indicium est 
mansuetudo : generosa et virili anima admodumque 
sublimi opus babet mansuetudo. Án parum esse putas , 
male affici et pati , et non exasperari? Nec aberra- 
verit , qui curam proximi sui fortitudinem vocaverit : 
qui enim tantum valuit , ut tantam passionem vincc- 
ret, aliam quoque aggredi audebit. Exempli causa , 
duz passiones sunt timor et ira : si iram compescue- 
ris, timorem certe vinces; iram autem vincis , $i 
mansuetus sis : igitur et timorem vinces , si fortis 
fueris. Rursus si iram non viceris, audax eris ; si 
autem hoc vitium non superaveris, neque timorem 
superare poteris : itaque formidolosus eris ; idipsum- 
que accidit, ac si corpus ita debile fuerit et male 
temperatum , ut nullum possit ferre laborem : statim 
vel a frigore vel a calore abripitur : tale namque est 
id , quod est male temperatum; quod autem bene 
temperatum est, omnia sustinet. Rursum magnani- 
mitas virtus est , illique vicina est prodigalitas : asco- 
nomia virtus est, ipsique vicina est parcimonia et 
sordities. Age ergo,rursum virtutes colligamus. 


855 


eat, ταῦτα οὕτως εἶπεν, ἀλλὰ τῷ νόμῳ xal ἐνταῦθα πει- 
θόμενος. Καὶ σφόδρα πείθομαι μὴ εἰδέναι αὐτὸν, ὅτι 
ἀρχιερεύς ἐστι, διὰ μαχροῦ μὲν ἐπανελθόντα χρόνου, μὴ 
συγγινόμενον δὲ συνεχῶς Ἰουδαίοις, ὁρῶντα δὲ xal 
kxalvov ἐν τῷ μέσῳ μετὰ πολλῶν χαὶ ἑτέρων" οὐχέτι γὰρ 
δῆλος ἦν ὁ ἀρχιερεὺς πολλῶν ὄντων καὶ διαφόρων. Οὕτω 
μοι xal τοῦτο πρὸς αὐτοὺς ἀποτείνασθαι δοχεῖ, δειχνὺς, 
ὅτι νόμῳ πείθεται, xal διὰ τοῦτο ἀπολογεῖται. ;Ἴδωμεν 
δὲ ἄνωθεν τὰ εἰρημένα. Προσευχομένου μου, φησὶν, 
ἂν τῷ ἱερῷ, ἐγένετο γενέσθαι μὲ ἐν ἐκστάσει. ἵνα 
δηλώσῃ, ὅτι οὐχ ἀπλῶς φαντασία ἦν, διὰ τοῦτο προῦ- 
ἐθηχε τὸ, Προσευχομένου μου. Σπεῦσον καὶ δξε.10ε 
ἐν τάχει, qnqV, διότι οὐ παραδέξονταί σου τὴν μαρ- 
ευρίαν. Ἐνταῦθα δείχνυσιν, ὅτι οὐχὶ φοδούμενος αὐτῶν 
τοὺς χινδύνους ἔφυγεν, ἀλλ᾽ ὅτι οὐχ ἐδέχοντο τὴν μαρτυ- 
ρίαν αὐτοῦ. Διὰ τί δὲ εἶπεν, ὅτι Αὐτοὶ ἐπίστανται, ὅτι 
ἀγὼ ἥμην δεσμεύων ; O0x ἀντιλέγων τῷ Χριστῷ, μὴ 
γένοιτο * ἀλλὰ βουλόμενος μαθεῖν τὸ οὕτω παράδοξον. 
Πορεύου, φησὶν, ὅτι ἐγὼ εἰς ἔθγη μαχρὰν ἐξαποστε.1ῶ 
σε. "Opa: οὐχ ἐδίδαξεν αὐτὸν ὁ Χριστὸς, τί δεῖ ποιεῖν, 
ἄλλ᾽ εἶπε μόνον ἀπελθεῖν, καὶ πείθεται" τοσοῦτον ἦν 
καταπειθής Καὶ ἐπῆραν τὴν [901] φωνὴν αὐτῶν, 
φησὶ, .όγοντας" Alpe αὐτόν" οὐ γὸρ καθῆκεν αὑτὸν 
ζῇν. "0 τῆς θρασύτητος! καὶ μὴν ὑμᾶς οὐ καθήκει ζῇν, 
οὐχὶ τοῦτον τὸν πάντα πειθόμενον τῷ Θεῷ. Ὧ μιαροὶ 
xa ἀνδροφόνοι. Καὶ τὰ ἱμάτια ἐκτιγάσσοντες, φηδὶ, 
κονιορτὸν ECaAov. Ὥστε χαλεπωτέραν γενέσθαι τὴν 
στάσιν τοῦτο ποιοῦσιν, ἣ καὶ φοδῆσαι βουλόμενοι 5 τὸν 
ἄρχοντα. Καὶ ὄρα" οὐ λέγουσι τὴν αἰτίαν, ἐπειδὴ μηδὲν 
εἶχον εἰπεῖν, ἀλλὰ τῇ βοῇ χαταπλήξειν οἴονται" καὶ μὴν 
παρὰ τῶν χατηγόρων ἐχρῆν μαθεῖν. Καὶ ὁ χιλίαρχος 
ἐφροδήθη, φησὶν, ἐπιγνοὺς, ὅτι 'Ρωμαῖϊῖός ἐστιν. Οὐχ 
ἄρα ψεῦδος ἦν τὸ Ῥωμαῖον ἑαυτὸν εἶναι τὸν Παῦλον 
εἰπεῖν. Καὶ ἔλυσεν αὐτὸν ἀπὸ τῶν δεσμῶν, φησὶ, 
καὶ καταγαγὼν ἔστησεν εἰς τὸ συνέδριον. Τοῦτο 
ἔδει ποιῆσαι παρὰ τὴν ἀρχὴν, χαὶ μήτε δῆσαι, μῆτε 
βουληθῆναι μαστίξαι, ἀλλὰ χαταλιπεῖν μηδὲν τοιοῦτό 
τι ποιήσαντα, ὥστε καὶ δεσμεῖσθαι. Καὶ ἔλυσεν αὐτὸν, 
φησὶ, καὶ καταγαγὼν εἰς αὑτοὺς ἔστησε. Τοῦτο μά- 
λισταν ἠπόρησαν οἱ Ἰουδαῖοι. 'Acevícac δὲ Παῦλος 
«Q συνεδρίῳ, φησὶν, εἶπεν" "Αγδρες ἀδειφοί. 'Ev- 
ταῦθα τὴν παῤῥησίαν αὐτοῦ δείχνυσιν, τὸ ἀχατάπλῃ- 
xtoy *, ᾿Αλλ᾽ ὅρα xaX ἐχείνων τὸ ἰταμόν ἐπήγαγε γάρ᾽ 
Ὃ δὲ ἀρχιερεὺς ᾿Ανανίας τύπτειν αὑτοῦ τὸ στόμα 
ἐπέταξε. Διὰ τί τύπτεις ; τί γὰρ εἶπεν ὑδριστιχόν; "D 
εἧῆς ἀναισχυντίας ὦ τῆς θρασύτητος 1 Τότε ὁ IIavAoc 
πρὸς αὑτὸν, φησὶν, εἶπε" Τύπτειν σε μέλλει ὁ Θεὸς, 
τοῖχε κεκογιαμένε. Βαδαὶ τῆς παῤῥησίας! εἰς ὑπόχρισιν 
αὐτὸν καὶ παρανομίαν διασύρει" διὰ τοῦτο γοῦν xal 
καταστέλλεται. Καὶ αὐτὸς μὲν ἀπορῶν οὐξὲν τολμᾷ εἰ- 
«πεῖν, ἀλλ᾽ οἱ παρ᾽ αὐτὸν, οὐχ ἐνεγχόντες αὑτοῦ τὴν 
παῤῥησίαν. Οὕτως εἶδον ἄνθρωπον θανατῶντα, xal οὐχ 
ὑπέμειναν. Οὐκ ἤδειν, φησὶν, ὅτι ἀρχιερεύς ἐστιν. 
"Apa ἀγνοίας ἡ ἐπιτίμησις ἦν εἰ γὰρ μὴ τοῦτο ἦν, 
χἂν λαδὼν αὐτὸν ἀπῆλθε, xal οὐκ ἐσίγησε, xàv ἐξέδω- 
κεν αὐτοῖς αὑτὸν ὁ χιλίαρχος. 

ἙἘνταῦθα δείχνυσιν, ὅτι ἐχὼν πάσχει ἃ πάσχει" xal 
οὕτως ἀπολογεῖται πρὸς αὐτοὺς τῷ νόμῳ πειθόμενος 


& Τὴν στάσιν φοθῆσαι βονλόμενοι, síc unus cod. b Tres 
codd. compendio : Τοῦτο ἔδει ποιῆσαι παρὰ τὴν ἀρχήν. Δελυ- 
εἰσήγαγεν. Τοῦτο μάλιστα ἠπόρησαν. Verba, παρὰ τὴν 

᾿ μήτε δῆσαι, quibus carent. editi, ex uno cod. 


tuta sunt, Epir.. € Savil. τὸ ἐντριπτιχόν. 


IN ACTA APOSTOLORUM. IIOMIL. XLVIII. 


298 
οὐχὶ αὐτοῖς ἐνδείξασθαι ϑουλόμενος" ἐπεὶ ἐχείνων xat 
χατεγνώχει σφόδρα, Διὰ τὸν νόμον τοίνυν ἀπολογεῖται, 
ἀλλ᾽ οὐ διὰ τὸν δῆμον" εἰκότως " τὸ γὰρ τὸν οὐδὲν ἐδικη- 
xáca ἀναιρεῖν, χαὶ ταῦτα ἀθῶον ὄντα, παράνομον ἦν, 
Οὐκοῦν οὐδὲ ὕδρις τὸ παρ᾽ αὐτοῦ εἰρημένον, εἰ μὴ καὶ 
τὰ τοῦ Χριστοῦ ὕδριν εἴποι τις ἂν, ὅταν λέγῃ" Οὐαὶ 
ὑμῖν͵ Γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι, ὅτι παρομοιάξετα 
to!yoic xexoviapévoic. Ναὶ, φησίν" ἀλλ᾽ εἰ πρὸ τοῦ 
τυπτηθῆναι εἶπεν, οὐχ ἣν θυμοῦ, ἀλλὰ παῤῥησίας. ᾿Αλλ᾽ 
εἶπον τὴν αἰτίαν, ὅτι οὐχ ἐδούλετο καταφρονηθῆναι. 
Καὶ μὴν ὁ Χριστὸς πολλαχοῦ Ὀδρισεν Ἰουδαίους αὐτὸς 
ὑδρισθεὶς, ὡς ὅταν λέγῃ" Mi] δοχεῖτε, ὅτι ἐγὼ κατ- 
ηγορήσω ὑμῶν, ᾿Αλλ᾽ οὐχ ἔστι τοῦτο ὕδρις, μὴ γένοιτο. 
Ὅρα γοῦν, πρὸς ἐχείνους μεθ᾽ ὅσης ἐπιεικείας διαλέγε- 
ται. Οὐκ ἥδειν, ὅτι [562] ἀρχιερεύς ἔστι, φησὶ, τοῦ 
Θεοῦ. Τοῦτο εἶπε, χαὶ obx ἔστη, ἀλλὰ δειχνὺς, ὅτι οὐκ 
εἰρωνεύεται, ἐπάγει" "Apyorca τοῦ JAaoU σου οὐκ ἐρεῖς 
xaxac. Βλέπεις, πῶς xal ἄρχοντα αὐτὸν ἔτι ὁμολογεῖ ; 

Μάθωμεν τοίνυν χαὶ ἡμεῖς τὴν ἐπιείχειαν, ἵνα ἐν 
ἑχατέροις ὦμεν ἀπηρτισμένοι, Πολλῆς γὰρ ἀχριδείας 
δεῖ, ὥστε μαθεῖν τέ μὲν τοῦτο, τί δὲ ἐκεῖνο" ἀχριδείας 
δὲ δεῖ͵, ὅτι παρυφεστᾶσιν αὐταῖς αἱ χαχίαι, τῇ μὲν παῤ- 
ῥησίᾳ θρασύτης, τῇ δὲ ἐπιειχείᾳ ἀνανδρία" xat δέον 
περισχοπεῖν, μὴ τὴν χαχίαν τις χατέχων, δόξῃ τὴν ἀρε- 
τὴν ἔχειν" ὥσπερ ἂν εἴ τις δοχῶν τῇ δεσποίνῃ συγγένο- 
σϑαι, ἀγνοοίη τῇ θεραπαινίδι συνών. Τί οὖν ἐστιν ἐπιεί- 
x£ta, καὶ τί ἀνανδρία; “ὑταν ἑτέροις μὲν ἀδιχουμένοις 
μὴ ἀμύνωμεν, ἀλλὰ σιγῶμεν αὐτοὶ, τοῦτο ἀνανδρίας 
ἐστίν" ὅταν δὲ αὐτοὶ καχῶς πάσχοντες φέρωμεν,, τοῦτο 
ἐπιείχεια. Τί παῤῥησία; Πάλιν τὸ αὐτὸ, ὅταν ὑπὲρ 
ἑτέρων ἀγωνιζώμεθα. Τί δαὶ θρασύτης; Ὅταν ὑπὲρ 
ἡμῶν αὐτῶν ἀμύνεσθαι βουλώμεθα. "Ὥστε μεγαλοψυχία 
ὁμοῦ καὶ παῤῥησία, καὶ θρασύτης πάλιν xal ἀνανδρία. 
Ὁ γὰρ ὑπὲρ ἑαυτοῦ μὴ ἀλγῶν, δνυσχόλως ὑπὲρ ἑτέρων 
ἀλγήσει" ὁ δὲ ἑαυτῷ μὴ ἀμύνων, δυσχόλως ἑτέροις οὐχ 
ἀμυνεῖται. Ὅταν γὰρ χαθαρὸν fj τὸ ἦθος ἡμῖν πάθους, 
δέχεται xal ἀρετήν. Καθάπερ χαθαρὸν σῶμα πυρετοῦ 
δέχεται ἰσχὺν, οὕτω δὴ χαὶ ἡ Ψυχὴ, ἂν μὴ τοῖς πάθεσι 
προσδιαφθαρῇ, δέχεται ἰσχύν. Μεγάλης ἰσχύος γνώρισμά 
ἔστιν ἐπιείχεια " γενναίας χαὶ νεανιχῇς δεῖ ψυχῇς xal 
ὑψηλῆς σφόδρα τῇ ἐπιειχείᾳ 4. Ἢ μιχρὸν οἴει τὸ παθεῖν 
χκαχῶς, xai μὴ ἀγριαίνειν ; Καὶ οὐχ ἄν τις ἁμάρτοι τὴν 
κηδεμονίαν τὴν ὑπὲρ τῶν πλησίον ἀνδρείαν εἰπών ** ὁ 
γὰρ τοσοῦτον ἰσχύσας, ὡς δυνηθῆναι τοσούτου περιγενέ- 
σθαι πάθους, ἰσχύσει χαὶ ἑτέρου κατατολμῇσαι. Οἷον, 
δύο πάθη ἐστὶ ταῦτα, δειλία χαὶ θυμός" ἂν τοῦ θυμοῦ 
χατάσχῃς, εὔδηλον ὅτι xal δειλίας" τοῦ θυμοῦ δὲ xpa- 
τεῖς, ἐπιειχὴς v * οὐχοῦν xal τῆς δειλίας ἂν χρατήσῃιε, 
ἔσῃ ἀνδρεῖος. Πάλιν, ἂν μὴ περιγένῃ τοῦ θυμοῦ, γέγονας 
θρασύς τούτου δὲ μὴ περιγενόμενος, οὐδὲ φόδου περι- 
γενέσθαι δύνασαι " οὐχοῦν xal δειλὸς ἔσῃ * xal ταντὸν 
γίνεται, οἷον ἂν εἰ σῶμα ἀσθενὲς οὕτως εἴη καὶ δύσχρα- 
τον, ὡς πρὸς οὐδένα πόνον ἀντέχειν " τοῦτο ταχέως xal 
ὑπὸ ψυχροῦ ἁλίσχεται χαὶ ὑπὸ θερμοῦ" τὸ γὰρ δύσχρα- 
«ον τοιοῦτον, τὸ δὲ εὔχρατον πάντα ὑφίσταται. Πάλιν, 
ἔστι μεγαλογνυχία ἀρετὴ, καὶ παρυφέστηχεν αὐτῇ ἀσωτία" 
ἔστιν οἰχονομία ἀρετὴ xaX τὸ οἱχονομιχὸν εἶναι᾽ παρυφ- 
ἐστηχεν ἡ φειδωλία χαὶ ἡ μιχρολογία. Φέρε οὖν πάλιν τὰς 
ἀρετὰς συναγάγωμεν. 


4 Commel. et Montf., γένν. x. νέαν. ψυχῆς x. Od. σφ. 5 
ἐπιείκεια δεῖ, quie ex duobus codd. saniora fecimus. Ebr. 
e Unus codex ἀνδρείαν προσειπών. 


$21 

Οὐχοῦν o) μεγαλόψυχος ὁ ἄτωτος. Πῶς; Ὁ γὰρ ὑπὸ 
μυρίων ἁλισχόμενο; παθῶν, πῶς ἂν εἴη μέγας τὴν ψυ- 
χήν; Οὐ γὰρ χρημάτων ἐστὶ τοῦτο χαταφρονεῖν, ἀλλ᾽ 
ὑφ᾽ ἑτέρων ἐπιτάττεσθαι παθῶν " ὥσπερ ἂν εἴ τις ὑπὸ 
λῃστῶν ἐπιτάττοιτο ἐχείνοις ὑπαχούειν, οὐχ ἂν εἴη ἐλεύ- 
θερος" o0 γὰρ Ex τοῦ χρημάτων χαταφρονεῖν γίνεται τὸ 
ἀναλίσχειν, ἀλλ᾽ ἐχ τοῦ μὴ δεόντως εἰδέναι διοιχεῖν " 
ἐπεὶ εἴ γε ἐνῆν xal ἔχειν χαὶ [505] ἀπολαύειν ἐχείνων, 
οὕτως àv ἠθέλησεν. Ὁ δὲ εἰς δέον ἀναλίσχων τὰ ypf- 
ματα, οὗτός ἐστι μεγαλόψυχος " μεγάλη γὰρ ὄντως ψυχὴ 
ἡ μὴ πάθει δουλεύουσα, ἡ μηδὲν ἡγουμένη τὰ χρήματα 
εἶναι. Πάλιν, ἡ οἰκονομία χαλόν" οὕτω xaX ὁ οἰχονομι- 
χὸς ἂν εἴη ἄριστος ὁ cl; δέον ἀναλίσχων, xaX μὴ ἁπλῶς 
ἀνοιχονομήτω;. Ἢ δὲ φειδωλία οὐχ ἔστι ταυτόν. 'Exci- 
νος μὲν γὰρ πάντα εἰς τὸ δέον ἀναλίσχει" οὗτος δὲ, οὐδὲ 
ἀναγκαίας ἀπαιτούσης χρείας, τῆς οὐσίας ἄπτεται τῶν 
χρημάτων. 'O οἰχονομιχὸς τοίνυν τοῦ μεγαλοψύχου 
γένοιτο ἂν ἀδελφός. Οὐχοῦν ὁμοῦ τὸν μεγαλόψυχον 01- 
σομεν xai τὸν οἰχονομιχὸν, καὶ τὸν ἄσωτον χαὶ τὸν μι- 
χρολόγον " ἀμφότεροι γὰρ ἀπὸ μιχροψυχίας τοῦτο πά- 
σχουσιν, ὥσπερ οὖν χἀχεῖνοι ἀπὸ μεγαλοψυχίας. Μὴ δὴ 
μεγαλόψυχον χαλῶμεν τὸν ἀναλίσχοντα ἁπλῶς, ἀλλὰ 
τὸν εἰς δέον ἀναλίσχοντα * μηδὲ τὸν οἰχονομιχὸν μιχρολό- 
γον χαὶ φειδωλὸν, ἀλλὰ τὸν ἀχαίρως φειδόμενον τῶν 
χρημάτων. Πόσα ὁ πλούσιος ἐχεῖνος ἀνάλωσεν, ἔνδι- 
δυσχόμενος πορφύραν χαὶ βύσσον ; ᾿Αλλ᾽ οὐχ ἣν μεγα- 
λόψυχος" ὑπὸ γὰρ ὠμότητος χατείχετο ἡ ψυχὴ αὐτοῦ, 
καὶ ὑπὸ μυρίων ἡδονῶν᾽ ἡ δὲ τοιαύτη πῶς ἂν εἴη μεγάλη ; 
Μεγαλόψυχος $v ὁ 'A6paàip, εἰς ὑποδοχὴν ἀναλίσχων 
τῶν ξένων, τὸν μόσχον χατασφάττων, χαὶ ἔνθα ἐχρῆν, οὐ 
μόνον χρημάτων, ἀλλ᾽ οὐδὲ τῆς ψυχῆς τῆς αὐτοῦ φειδό- 
μενος. "Av τοίνυν ἴδωμέν τινα τράπεζαν παρατιθέντα 
πολυτελῆ ^, πόρνας ἔχοντα χαὶ παρασίτους, μὴ μεγαλόψυ- 
χον χαλέσωμεν τοῦτον, ἀλλὰ σφόδρα μιχρόψυχον. Ὅρα 
γὰρ ὅσοις δουλεύει χαὶ ὑπόχειται πάθεσι, γαστριμαργίᾳ, 


ἡδονῇ ἀτόπῳ, χολαχείᾳ“ τὸν δὲ τοσούτοις χατεχόμενον. 


χαὶ μηδὲ ὃν τούτων δυνάμενον διαφυγεῖν, πῶς ἄν τις 
4 Tres ἴη55., τράπεζαν ἔχοντα παντελῆ. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


338 
μεγαλόψυχον καλοίη; Ὥστε αὑτὸν τότε μάλιστα xaM- 
copev μιχρόψυχγον, ὅταν μάλιστα ἀναλίσχῃ ὅσῳ γὰρ ἂν 
μειζόνως ἀναλίσχῃ, τοσούτῳ δηλοῖ τὴν τυραννίδα τῶν 
παθῶν ἐχείνων᾽ εἰ γὰρ μὴ σφόδρα αὐτοῦ ἐχράτουν, οὐχ 
ἂν σφόδρα ἀνάλωσε. 

Πάλιν ἂν ἴδωμέν τινα τούτων μὲν μηδενὶ μηδὲν παρ- 
ἐχοντα, πένητας δὲ τρέφοντα χαὶ τοῖς δεομένοις ἐπιχου- 
ροῦντα, αὐτὸν δὲ τράπεζαν ἔχοντα εὐτελῆ, τοῦτον σφόδρα 
χαλῶμεν μεγαλόψυχον " μεγάλης γὰρ ὄντως ψυχῆς, τῆς 
μὲν οἰκείας χαταφρονεῖν ἀναπαύσεως, τῆς δὲ ἑτέρων 
φροντίζειν. Εἰπὲ γάρ μοι, εἴ τινα ἴδοις, τῶν μὲν τυράν- 
νων χαταφρονοῦντα πάντων, xai οὐδὲν ἡγούμενον τὰ 
ἐχείνων ἐπιτάγματα, τοὺς δὲ ὑπ᾽ ἐχείνων τυραγννουμέ- 
νους ἐξέλχοντα χαὶ τοὺς χκαχῶς πάσχοντας * ἄρα οὐχ ἂν 
μέγα ἡγήσαιο τοῦτο ; Τοῦτο δὴ χἀνταῦθα λογιζώμεθα. 
Τύραννός ἐστι τὰ πάθη ἐὰν οὖν καταφρονήσωμεν αὐτῶν, 
μεγάλοι ἐσόμεθα " ἂν δὲ καὶ ἑτέρους ἐξελχύσωμεν, 
πολλῷ μείζους " εἰχότως. Οἱ γὰρ οὐχ ἑαυτοῖς ἀρχοῦντες 
μόνον, ἀλλὰ xai ἑτέροις, μείξους τῶν μηδέτερον ut- 
ούντων. "Av δὲ ἐπιταττόμενός τις ὑπὸ τυράννου τὸν μὲν 
τῶν ὑπηχόων τύπτῃ, τὸν δὲ ἕλχῃ, ἄλλον δὲ ὑδρέξῃ, ipe 
τοῦτο μεγαλοψυχίας ἐροῦμεν ; Οὐ δῆτα“ [564] καὶ vo- 
ούτῳ πλέον, ὅσῳ ἂν μέγας fj. Οὕτω χαὶ ἐφ᾽ ἡμῶν’ v 
μὲν γὰρ πρόκειται ἡ ψυχὴ εὐγενής τις οὖσα xal ἕλεν. 
0£pa: ταύτην b δὲ ὁ ἄσωτος τύπτεσθαι ἐχέλευσεν ὑπὸ 
τῶν παθῶν" τὸν οὖν ἑαυτὸν τύπτοντα, τοῦτον μεγαλόψυ- 
yov φήσομεν; Οὐδαμῶς. Οὐχοῦν μάθωμεν τίς μὲν ἡ 
μεγαλοψυχία, τίς δὲ ἡ ἀσωτία, τίς ἡ οἰχονομία καὶ τίς 
ἡ μικρολογία, τίς fj ἐπιείκεια xal ἀνανδρία, τίς καῤῥη- 
σία χαὶ τίς θρασύτης" ἵνα ταῦτα ἀπ' ἀλλήλων διελόντες, 
δυνηθῶμεν εὐαρέστως τῷ Κυρίῳ τὸν παρόντα βίον δι- 
ἀγαγεῖν, καὶ τῶν μελλόντων ἐπιτυχεῖν ἀγαθῶν, χάριτι 
καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Μονογενοῦς αὐτοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ 
Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, δόξα, χράτος, τιμὴ, νῦν 
καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. "Apfv. 


. 5 Sic Savil. et tres mss.; Montf, ταύτῃ, perperam. 
IT. 





OMIAIA M8'. 


Γνοὺς δὲ ὁ IlabAoc, ὅτι τὸ ἕν μέρος ἐστὶ Σαδδου- 
καίων" τὸ δὲ ἕτερον Φαρισαίων, ἔχραξεν àv τῷ 
συνεδρίῳ * "Avópsc ἀδε.1:οὶ, ἐγὼ Φαρισαῖός εἶμι, 
υἱὸς Φαρισαίου * περὶ &AzlÓoc καὶ ἀναστάσεως 
γεχρῶν ἐγὼ χρίνομαι. Ταῦτα δὲ αὐτοῦ JAaAmncav- 
τος, ἐγένετο στάσις τῶν Σαδδουκαίων xal dapi- 
σσαίων, καὶ ἐσχίσθη τὸ πιῆθος. Σαδδουκαῖοι μὲν 
γὰρ λέγουσι, μὴ εἶναι ἀνάστασιν, μηδὲ ἄγγειον, 
μήτε πνεῦμα" Φαρισαῖοι δὲ ὁμολογοῦσι τὰ ἀμφό- 
τερα. 

α'. Πάλιν ἀνθρωπίνως διαλέγεται, χαὶ οὐ πανταχοῦ τῆς 
χάριτος ἀπολαύει, ἀλλὰ καὶ παρ᾽ ἑαυτοῦ τι συγχωρεΐ- 
ται εἰσφέρειν " ὃ δὴ καὶ ποιεῖ, χαὶ ἐν τούτῳ χαὶ ἐν τῷ 
μετὰ ταῦτα ἀπολογεῖται, βουλόμενος σχίσαι τὸ πλῆθος 
τὸ χαχῶς ὁμονοοῦν χατ᾽ αὐτοῦ. Καὶ οὗ ψεύδεται οὐδὲ ἐν- 
ταῦθα, Φαρισαῖον ἑαυτὸν λέγων * * Φαρισαῖος γὰρ ἦν ἐχ 
προγόνων. Διὰ τοῦτο xal οὕτως ἀπολογεῖται * Φαρι- 
ξαῖος ἐγώ εἰμι, υἱὸς Φαρισαίου, καὶ περὶ ἐλπίδος 
καὶ ἀναστάσεως γεχρῶν' ἐγὼ κρίνομαι. Ἐπειδὴ γὰρ 
ἐχεῖνοι οὐχ ἐδούλοντο εἰπεῖν διὰ τί χρίνουσιν αὐτὸν, 
ἀναγχάζεται λοιπὸν αὑτὸς ἐξειπεῖν. Φωρισαῖοι δὲ, φη- 

2 f[anc , Φαρισαῖον ἑαντὸν λέγων, et iufra, μὴ θεομαχῶμεν, 
Quid un uon babent. 


σὶν, ὁμολογοῦσι τὰ ἀμφότερα. Καὶ μὴν τρία ἐστί * 
φῶς οὖν λέγει Ἀμφότερα; Ἢ ὅτι πνεῦμα καὶ ἄγγελος 
ἕν ἐστιν, ἣ ὅτι οὐ μόνον ἡ λέξις περὶ δύο, ἀλλὰ καὶ περὶ 
τριῶν λαμδάνεται. Καταχρηστιχῶς οὖν οὕτως εἶπε, xal 
οὗ χυριολογῶν. Καὶ ὅρα * ὅτε μετ᾽ αὐτῶν ἕστη, τότε ἀπο" 
λογοῦνται ὑπὲρ αὐτοῦ. ᾿Εγέγετο γὰρ, φησὶ, κραυγὴ 
μεγάλη καὶ ἀναστάντες τῶν γραμματέων τοῦ μέ- 


ρους τῶν Φαρισαίων, διεμάχοντο Aérortsc * Οὐδὲν 


κακὸν δὑρίσχομεν ἐν τῷ ἀνθρώπῳ τούτῳ. ΞΚἰ δὲ 
πνεῦμα ἐλάλησεν αὑτῷ ἣ ἄγγειος, μὴ θεομαχῶμεν. 
Καὶ διὰ τί μὴ πρὸ τούτου ὑπὲρ αὐτοῦ ἀπελογήσαντο; 
Ὅτι αὐτοῖς οὕπω συνεμίγνυτο, οὐδὲ δῆλον fjv, πρὶν 
ἀπολογήσεται, Φαρισαῖος ἄνωθεν Gv. Ὁρᾷς, ὅταν τὰ 
πάθη ὑποχωρήσῃ, πῶς ἡ ἀλήθεια εὑρίσκεται ; Ὃ δὲ λέ- 
γουσι, τοῦτό ἐστι’ [565] ποῖον ἔγχλημα, εἰ ἄγγελος αὐτῷ 
ἐλάλησεν, εἰ πνεῦμα, καὶ ὑπ᾽ αὐτοῦ κατηχηθεὶς, οὕτω 
τὰ περὶ ἀναστάσεως ἐχδιδάσχει ; Οὐκοῦν αὐτοῦ ἀποστῶ- 
μεν, μὴ αὐτῷ πολεμοῦντες χαὶ θεομάχοι εὑρεθῶμεν. 
“Ὅρα συνετῶς αὐτοὺς ὑπεραπολογουμένους, xat τὸν Παὺῦ- 
λον οὐδεμίαν αὐτοῖς διδόντα λαθήν. Πο.1.λῆς δὲ γενομέ- 
rnc στάσεως, φοδηθεὶς ὁ χιλίαρχος, μὴ διασπασθῇ ὅ 


$31 


Quis sil vere magnanimus. — Non ergo magnanimus 
est prodigus. Quomodo ? Qui mille capitur animi mor- 
bis, quomodo magni fucrit animi ? Neque enim ille 
pecunias contemnet, sed etiam aliis subjicietur animi 
morbis ; ut si quis latronibus parere cogatur, liber 
non erit : non enim ex divitiarum contemptu flt pecu- 
niarum profusio, sed quod ignoretur , quo pacto recte 
dispensandum sit : nam si licerct et illas retinere et 
illis (rui, id utique vellet. Qui vero, ut oportet, pecu- 
nias insumit, 15 magnanimus est : magnus enin vere 
est ille animus , qui affectui non servit, qui nihil 
putat esse pecunias. Rursus oeconomia bonum est : 
et eeconomus ille optimus fucrit, qui ut oportet in- 
sumit, qui non temere spargit. Àt de parcimonia et 
tenacitate non idem dicendum. llle namque omuia , 
ut oportet insumit ; hic vero ne instante quidem ne- 
cessitate pecunias profert. OEconomus ergo magna- 
nimi frater fuerit. igitur simul ponemus magnanimum 
et ceconomum ; simul prodigum et tenacem : utrique 
enim ex pusillitate animi hoc patiuntur; sicut οἱ 
illi ex magnanimitate. Ne igitur magnanimum appel- 
lemus eum, qui temere impendit, sed eum, qui 
erogat ut oportet; neque oeconomum dicamus parcum 
et tenacem , sed eum, qui iutempeslive pecuniis par- 
cit. Quanta dives ille insumpsit, qui induebatur pur-— 
pura et bysso ( Luc.16. 19 ) ? Sed non erat magna- 
nimus : anima namque ejus et crudelitate et mille 
voluptatibus detinebatur ; hzc autem quomodo magna 
fuerit? Magnanimus erat Abraham, qui ad hospitali- 
tatem pecunias insumebat , vitulum mactabat, et ubi 
opus erat, non modo pecuniis, sed etiam animx sux 
non parcebat. Si ergo viderimus quempiam lautam 
mensam apponentem, meretrices et parasitos haben- 
tein , ne magnanimum illum vocemus , sed admodum 
sordidum. Vide namque, quot morbis animi serviat, 
gule, absurde voluptati, adulationi : qui vero his 


IN ACTA APOSTOLORUM. IIOMIL. XLIX. $28 


addictus est, ut ne unum quidem corum elfugere 
possit, quomodo quis magnanimum vocet? Itaque 
illum hinc potius pusillanimum vocabimus ; quanto 
plura enim profuderit, tanto magis ostendit vitiorum 
illorum tyrannidem : nisi enim illi valde impera- 
rent, non tanta insumeret. 

Eleemosyna commendatur. — Rursum si viderimus 
quempiam nihil horum talibus erogantem , sed pau- 
peres pascentem , egenos juvantem , cum frugalem 
sibi paret mensam, hunc admodum magnanimum 
dicamus : magni quippe est animi suam despicere 
quietem , et alienam curare. Dic enim mihi, si quem 
videres tyrannos omnes despicientem, illorumque 
jussa nihili facientem , eos autem qui ab illis oppri- 
muntur eripientem : annon hoc magnum putares ? 
Hoc et hic cogitemus. Animi affectus et merbi tyran- 
ni sunt ; si illos despexerimus, magni erimus; si au- 
tem alios eripiamus, longe majores : et merito qui- 
dem. Nam qui non modo sibi sufficiunt , sed etiam 
aliis, majores sunt illis, qui neutrum faciunt. Si vero 
quis a tyranno jussus ex subdiüs alium verberel , 
alium trahat, alium contumelia afficiat, an lioc ma- 
gnanimi esse dicamus ? Haudquaquam, et tanto mi- 
nus, quanto major ille fuerit. lta res in przsenti 
est ; nunc enim proponitur anima nobilis et libera ; 
hanc prodigus jussit percuti a pravis affectibus : 
eumue qui seipsum percutit , magnanimum dicemus ? 
Nequaquam. Ergo discamus , quid sit magnanimitas, 
quid prodigalitas; quid mansuetudo, quid ignavia ; 
quid diceudi libertas , quid audacia : ut hzc inter se 
distinguenles, possimus Domino placentes przsentem 
vitam transigere , et futura consequi bona , gratia et 
benignitate Unigeniti ejus , quicum Patri et Splritui 
sancto gloria, imperium , honor , nunc ct semper, 
et in secula seculorum. Ames. 





HOMILIA XLIX. 


Ca». 95. v. 6. Sciens autem Puulus , quod una 
pars esset Sadduciorum , et altera. Phariseorum, 
exclamavit in concilio : Viri [ratres, ego Phariseeus 
sum, Pharisei filius ; de spe et resurrectione mor- 
tuorum ego judicor. 7. ΕἸ cum hoc dixisset, facta 
est dissensio inter Pharisaos et Sadduccos el discissa 
est multitudo. 8. Sadducai enim dicunt, non esse 
resurrectionem , neque angelum , neque spiritum : 
Pharisaei autem utraque confitentur, 

1. Rursum bumano more disserit, nec semper 
gratia fruitur ; sed etiam aliquid a seipso permittitur 
afferre ; id quod sane facit : et in hoc et in sequenti 
rationem reddit , ut scindat multitudinem contra se 
male conjunctam. Neque mentitur, cum se dicit Pha- 
rismum: Pharisxeus enim erat ex progenitoribus. 
Idco ita sese defendit: Phariseus ego sum , Pharisci 
filius, et de spe ac resurrectione mortuorum ego judi- 
cor. Quia enim illi nolebant dicere cur illum judica- 
rent, cogitur jam ille id enuntiare. Pharisaei autem, 
inquit, utraque confitentur. Atqui tria sunt: cur ergo 


dicit Utraque? Nel quod spiritus et angelus unum 
sint ; vel quia dictio illa non solum de duobus , sed 
etiam de tribus accipitur. Itaque latiore usu et non 
proprie sic loquutus est, Et vide: quando cum illis 
fuit, tunc ejus causam defendendam suscipiunt. 9 
« Factus est, inquit, clamor magnus ; et surgentes 
scribe ex parte Pharisz:orum, pugnabant dicentes : 
Nihil mali invenimus in homine hoc. Quod si spiri- 
tus loquutus est ei vel angelus, ne repugnemus 
Deo. » Et cur non antehac illum defenderunt ? Quia 
illis nondum commixtus erat, neque, antequam sese 
defenderet, notum erat ipsum a majoribus esse Pha- 
riseum. Vides, quando animi affectus abscedunl , 
quomodo veritas reperiatur? Hoc vero siguificant 
illi : Quod crimen , si angelus loquutus est ei, aut si 
spiritus, et ab illo institutus sic de resurrectione do- 
ceat? Ergo abscedamus ab illo, ne, si cum illo pu- 
gnemus, Deum etiain impugnemus. Vide illos pruden- 
ter defensionem parantes, Paulo nullam ipsis ausam 
przbente. 10. « At cuui magna dissensio facta esset, 


599 S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. $10 


timens tribunus, ne discerperetur Paulus ab eis, jus- 
sit exercitum descendere ; rapereque ipsum de medio 
eorum ac deducere in castra. » Timet demum tribu- 
nus, ne discerpatur, quia dixerat se Romanum esse: 
unde non sine periculo res erat. Viden' illum jure 
fassuin esse se esse Romanum ? alioquin neque nunc 
metu retentus fuisset. Exercitus vero demum abri- 
pit eum. Ut autem viderunt. scelesti omues conatus 
suos irritos esse, per se omnia faciunt : volebant 
quidem et antehac , sed cohibiti fuerant : ita uum- 
quam subsistit nequitia , tot rebus impedita : quam- 
vis quxe non dispensata erant, ut et furorem seda- 
rent, et ea discerent, per qux resipiscerent! Nihilo- 
winus instant. Magna certe est defensio illa, quod 
lomo, quem mox discerpturi erant, raptus tanta pe- 
ricula effugerit. « 11. Sequenti autern nocte assistens 
ei Dominus, ait : Constaus esto : sicut enim testilica- 
tus es de me in Jerusalem , sic te oportet et Roma 
testilicari. 12. Facta autein die collegerunt se quidam 
ex Judzeis, et devoverunt se dicentes, neque mandu- 
eaturos neque bibituros, donec occiderent Paulum. 
15. Erant autem plus quam quadraginta viri, qui 
lianc conjurationem fecerunt. Devoverunt seipsos, » 
inquit. Viden' quam sint violenti el ulciscendi cupidi 
in nequitia, Quid est, Se devoverunt ? Id est, Dixerunt 
$c esse extra fidem in Deuin, nisi quod decreverant , 
contra Paulum implerent. Ergo semper sunt ana- 
thematizati illi : neque enim occiderunt Paulum. Et 
quadraginta simul conveaiunt. Talis autem gens est : 
quando in bonum conveniendum est, neque duo con- 
currunt; quando autem in malum, populus totus. Et 
socios assumunt etiam principes ; ideo hoc signifi- 
cans addit : 14. « Qui accesserunt ad principes sa- 
cerdotum et seniores , et dixerunt : Devotione devo- 
vimus nos nihil gustaturos, donec occidamus Pau- 
lum. 45. Nunc ergo vos notum facite tribuno cum 
concilio, ut producat illum ad vos, tamquam aliquid 
certius cognituros de eo : nos vero priusquam ap- 
propinquet, parati sumus interficere illum. 16. Cum 
audisset autem filius sororis Pauli insidias , venit 
el intravit in castra, nuntiavitque Paulo. 17. Vo- 
cans autem Paulus ad se unum ex centurionibus, 
ait : Adolescentem hunc perduc ad tribunum : habet 
enim aliquid illi indicandum. 18. Et ille quidem as- 
sumens eum, duxit ad tribunum. » Rursum humana 
servatur providentia. Et vide: nullum Paulus sinit 
hoc discere, neque centnrionem , ne res manifesta 
ficret. « Et veniens centurio nuntiavit tribuno, di- 
cens : Vinctus Paulus rogavit me hunc adolescen- 
tem perducere ad te, habentem aliquid loqui tibi. 
19. Apprehendens autem tribunus manum illius, se- 
cessit cum eo seorsum , et interrogavit eum : Quid 
est, quod habes indicandum mihi? 90. llle autem 
dixit: Judai conspirarunt ut. rogarent te, ut cra- 
stina die producas Paulum in concilium , quasi ali- 


quid accuratius sciscitaturi ab illo. 21. Tu vero ne - 


minorem gesseris illis : insidiantur enim ex iis viri 
plures quadraginta, qui seipsos devoverunt, non 
manducare vel bibere, doncc interficiant euin ; et 


nunc parati sunt exspectantes proniissum tuum. 92. 
Tribunus igitur dimisit adolescentem , pr:ecipiens, 
Nemini dixeris, quod hzc ad me retuleris. » 

2. Bene tribunus jubet occultari, ne. cui notum 
fiat. Et tunc dicit centurionibus, quid oporteat 
fieri; et mittitur C:esaream , ut illic theatro in ma- 
jore disserat, et in frequentia splendidiore : πα 
possent dicere Judzii : Si vidissemus Paulum , credi- 
dissemus, si audissemus docentem. lc ergo illis 
excusatio sublata est. Et adstans, inquit, Dominus 
dixit ei : Constans esto ; sicut enim testificatus es miht 
in Jerusalem, ita oporte! te etism Rome  testifécari. 
Vide, etiam postquam apparuit ei, iterum permit- 
üt eum humano more servari. Et jure Paulum ad- 
miremur, quomodo non turbatus fuerit , neque éixe- 
rit : Quid hoc est * num deceptus sum a Christo! 
Sed nihil hujusmodi cogitavit , vel accidit ei, sed so- 
lum credidit; neque tamen quia credidit, dormita- 
vit, sed quz humana sapientia provideri poterant, 
non prztermisit. Et perpende, quoimodo illi necessi- 
L:tem quamdam sibi imposucrint, cum sese devove- 
runt. Ecce jejunium homicidii mater. Sicut Ilerodes 
per juramentum necessitatem sibi imposuit, sic et 
isti. Tales enim sunt diaboli venandi artes; pietatis 
nimirum specie laqueos tendit. Atqui oportuit acce- 
dere, incusare, judices cogere: hzc enim non suut 
sacerdotum, sed latrouum ; hzc non principum, sed 
facinorosorum. Et vide nequitiam ingentem : non sa- 
tis habent, quod sese mutuo corrumpant, sed etiam 
principem una corrumpere satagunt : ideoque provi- 
sum est, ut ille etiam disceret ipsorum insidias. Ipsi 
vero non solum ex eo, quod nibil dicendum babe- 
rent, sed etiam ex eo, quod clam molirentur, argue- 
runt se nihili esse. Verisimile autem est illos, post- 
quam Paulus amandatus est, summos sacerdotes 
adiisse, et re infecta pudore suffusos abscessisse. 
Jure autem hoc facit tribunus: nolebat enim ve. 
gratificari vel annuere. Et quomodo, inquies , credi- 
dit vera esse, qux ab adolescente nuntiabantur ἢ Ex 
jis, quz jam evenerant, conjectabat, quia et hoc fac- 
turos illosesse verisimile erat. Et vide nequitiam : 
quasi nec2ssitatem summis sacerdotibus intulerunt. 
Et ne mireris : nam si tantum in se susceperunt illi, 
et omne periculum acceptarunt, multo magis illos 
idipsum facturos esse verisimile erat. Viden', quo- 
modo externorum sententia innocens erat Paulus, 
ut οἱ Christus apud Pilatum? Sed vide nequitiam a 
seipsa expugnatam : nam tradiderunt illum, ut dam 
narent occiderentque: et contrarium evenit; ipse 
namque salvus evadit, et innocens reperitur. Nisi 
enim ita accidisset, discerptus fuisset : si non ita, 
periisset et damnatus fuisset. Non solum autem ab 
hoc impetu liberat ipsum tribunus ; sed etiam juvat, 
ut sine periculo cum tanta militum turma evadat. 
Et quomodo, audi : subjungit enim : 23 « Et accer- 
sitis duobus quibusdam centurionibus , dixit : Prze- 
parate mihi milites duceutos, ut proficiscantur 
Caesaream , et equites septuaginta, et lancearios du- 
centos, a tertia hora noctis ; 24. ct jumeuta prepa- 


559 


Ilav Aoc ὑπ᾽ αὐτῶν, ἐκέλευσε τὸ στράτευμα χαταδὰν 
ἁρπάσαι αὐτὸν ἐκ μέσου αὐτῶν, ἀγαγεῖν ce εἰς 
τὴν παρεμδολήν. Φοδεῖται λοιπὸν ὁ χιλίαρχος, μὴ 
διασπασθῇ, ἐπειδὴ εἶπεν, ὅτε Ῥωμαῖός ἐστιν " ὅθεν xal 
οὐχ ἀχίνδυνον ἦν τὸ πρᾶγμα. Ὁρᾶς, ὅτι δικαίως ὧμο- 
λόγησεν ἑαυτὸν Ῥωμαῖον εἶναι; ἢ γὰρ ἄν οὐδὲ νῦν 
ἐφοδήθη. Καὶ τὸ μὲν στράτευμα λοιπὸν ἁρπάζει αὐτόν. 
. Ὡς δὲ εἶδον οἱ μιαροὶ πάντα ἀνήνυτα, δι᾽ ἑαυτῶν τὸ 
πᾶν ποιοῦσι, βουληθέντες μὲν χαὶ πρὸ τούτου, χωλυ- 
θέντες δὲ * οὕτως οὐδαμοῦ ἵσταται d$ καχία τοσούτοις 
ἐγχοπτομένη " χαίτοι πόσα χονομήθη, ὥστε xal τοῦ 
θυμοῦ χκαθυφεῖναι, xal μαθεῖν δι᾽ ὧν ἐδύναντο ἀνενεγ- 
κεῖν. 'AXX οὐδὲν ἧττον ἐφίστανται. Ἱχανὴ γοῦν ἐκείνη 
ἡ ἀπολογία, τὸ μέλλοντα διασπᾶσθαι τὸν ἄνθρωπον ἀρ- 
πάζεσθαι, xal τοσούτους * χινδύνους διαφυγεῖν * Τῇ δὲ 
ἐπιούσῃ γυχτὶ ἐπιστὰς αὐτῷ ὁ Κύριος, elxs* Θάρσει" 
ὡς γὰρ διεμαρτύρω τὰ περὶ ἐμοῦ εἰς Ἱερουσαλὴμ, 
οὕτω σε δεῖ καὶ εἰς Ρώμην μαρτυρῆσαι. l'evogé- 
γης δὲ ἡμέρας, ποιήσαντες οἱ Ἰουδαῖοι συστροφὴν, 
ἀνεθεμάτισαν ἑαυτοὺς μὴ φαγεῖν μηδὲ πιεῖν, ἕως 
οὗ ἀνέλωσι τὸν IlavAcv. Ἦσαν δὲ xAsiove τεσσα- 
ράχοντα οἱ ταύτην τὴν συνωμοσίαν πεποιηχότες. 
᾿Αγβθεμάτισαν ἑαυτοὺς, φησίν. Ὁρᾷς πῶς εἰσι σφο- 
δροὶ xai ἀμυντιχοὶ b. περὶ τὴν xaxíav ; Τί ἐστιν, Av- 
εθεμάτισαν ; ᾿Αντὶ τοῦ, Ἔξω εἶναι τῆς εἰς Θεὸν πίστεως 
εἶπον, εἰ μὴ τὸ δόξαν κατὰ Παύλου ποιήσαιεν. "Apa 
διαπαντός; εἰσιν ἀνατεθεματισμένοι ἐχεῖνοι * οὐ γὰρ 
ἀπέχτειναν τὸν Παῦλον. Καὶ τεσσαράχοντα ὁμοῦ συνέρ- 
χονται *. Τοιοῦτον γὰρ τὸ ἔθνος, ὅταν μὲν ἐπὶ ἀγαθῷ 
δέῃ συμφωνῆσαι, οὐδὲ δύο συντρέχουσιν " ὅταν δὲ ἐπὶ 
καχῷ, δῆμος ὁλόχληρος. Καὶ λαμθάνουσι χοινωνοὺς xal 
τοὺς ἄρχοντας * διὸ καὶ τοῦτο δηλῶν ἐπήγαγεν᾽ Οἵτιγες 
προσελθόντες τοῖς ἀρχιερεῦσι καὶ τοῖς πρεσδυτέ- 
ροις εἶπον * ᾿Αγαθέματι ἀνεθεματίσαμεν ἑαυτοὺς 
μηδενὸς γεύσασθαι, ἕως οὗ ἀποχτείγωμεν τὸν Παῦ- 
Jor. Νῦν οὖν ὑμεῖς ἐμφανίσατε ἑαυτοὺς τῷ χιιλλιάρ- 
χῳ ἐν τῷ συνεδρίῳ, ὅπως αὑτὸν καταγάγῃ πρὸς 
ὑμᾶς, ὡς μέλλοντας διαγιγώσχειν ἀκχριδέστερον τὰ 
περὶ αὑτοῦ" ἡμεῖς δὲ, πρὸ τοῦ ἐγγίσαε αὐτὸν, ἕὅτοι- 
μοί ἐσμὲν τοῦ áveAeir αὑτόν. ᾿Αχούσας δὲ ὁ υἱὸς 
τῆς dóslgnc Παύλου τὸ ἔνεδρον, παραγενόμενος 
καὶ εἰσελθὼν εἰς τὴν παρεμδοιλὴν, ἀπήγγει.16 τῷ 
Παύλῳ. Προσκαλεσάμεγος δὲ ὁ IlavAoc ἕνα τῶν 
ἑχατοντάρχων, ἔφη Τὸν γεαγίαν τοῦτον ἀπάγαγε 
πρὸς τὸν χιλίαρχον " ἔχει γάρ τι ἀπαγγεῖλαι αὐτῷ. 
Ὃ μὲν οὖν παραλαδὼν αὐτὸν, ἤγαγε πρὸς τὸν χι- 
Alugxor. Πάλιν δι᾽ ἀνθρωπίνης σώζεται προμηθείας. 
Καὶ ὅρα" ὁ Παῦλος οὐδένα ἀφίησι μαθεῖν, οὐδὲ τὸν 
ἑχατόνταρχον, ὥστε μὴ τὸ πρᾶγμα γενέσθαι διόδηλον. Καὶ 
ἐλθὼν ὁ [560] ἑκατόνταρχος, ἀγήγγει.16 τῷ χιλιάρχῳ, 
λέγων" ὋὉ δέσμιος IlavAoc zpocxadscápsvós pe, 
ἠρώτησε τοῦτον τὸν γεανίαν ἀγαγεῖν πρὸς σὲ, 
ἔχοντά τι AadAncal σοι. ᾿Επιιαδόμενος δὲ τῆς χει- 
ρὸς αὐτοῦ ὁ χιλίαρχος καὶ ἀναχωρήσας κατ᾽ ἰδίαν, 
ἐπυνθάνετο * Τί ἐστιν, ὃ ἔχεις ἀπαγγεῖλαί poi; 
Εἶπε δὲ, ὅτι Ιουδαῖοι συνέθεντο τοῦ ἐρωτῆσαί σε, 
ὅπως αὔριον τὸν IlavAor καταγάγῃς εἰς τὸ συν- 
ἔδριον ὡς με.λλόντων τι ἀχριδέστερον πυνθάνεσθαι 
παρ᾽ αὑτοῦ. Σὺ οὗν μὴ πεισθῇς αὑτοῖς * ἐν- 
εδρεύουσι γὰρ ἐξ αὑτῶν ἄνδρες πιλδίους τεσσαρά- 

* Unus cod., τὸ διασωθῆναι μέλλοντα διασπᾶσθαι τὸν ἄνθρωπον 


xai τούς. bSic tres codd. et Savil. ; Mon. ζημιωτικοί. Eprr. 
* Σννέρχονται in. quibusdam deest. 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. XLIX. 


940 
κοντα, οἵτινες ἀνεθεμάτισων δαυτοὺς μήτε φαγεῖν 
μήτε πιεῖν, ἕως οὗ ἀνέλωσι τὸν Παῦνλον * καὶ γῦν 
ὅτοιμοί εἶσι προσδεχόμενοι τὴν παρὰ σοῦ ἐπαγγε- 
Alay, *O μὲν οὖν χιλίαρχος ἀπέλυσε τὸν νεανίαν, 
παραγγείλας μηδενὶ ἐκλαλῆσαι, ὅτι ἐνεφράγισας 
ταῦτα πρός με. 

β'. Καλῶς ὁ χιλίαρχος χελεύει χρύψαι, ὥστε μὴ γε- 
νέσθαι δῆλον. Καὶ τότε λέγει τοῖς ἑχατοντάρχοις, ὅτε xal 
γενέσθαι ἐχρῆν' χαὶ πέμπεται λοιπὸν ἐν Καισαρείᾳ, ἵνα 
χἀχεῖ διαλεχθῇ ἐπὶ μείζονος θεάτρου χαὶ λαμπροτέρου 
τοῦ ἀχροατηρίου * ἵνα μὴ ἔχωσι λέγειν οἱ Ἰουδαῖοι, ὅτι 
εἰ εἴδομεν Παῦλον, ἐπιστεύσαμεν ἂν, εἰ ἠχούσαμεν αὐ- 
τοῦ διδάσχοντος. Καὶ αὕτη οὖν αὐτοῖς ἐντεῦθεν ἡ ἀπο- 
λογία ἐχχόπτεται. Καὶ ἐπιστὰς, φησὶν, ὁ Κύριος εἶπον 
αὐτῷ * Θάρσει" ὡς γὰρ διεμαρεύρω τὰ περὶ ἐμοῦ slc 
᾿ερουσαλὴμ, οὕτω c6 δεῖ καὶ εἰς Ρώμην μωρτυρῆ- 
σαι. "Opa, xaX μετὰ τὸ φανῆναι, πᾶλιν ἀφίησιν αὐτὸν 
ἀνθρωπίνως σωθῆναι. Καὶ ἄξιον ἐκπλαγῆναι τὸν Παῦλον, 
πῶς οὐχ ἐθορυδήθη, οὐδὲ εἶπε" Τί δὴ τοῦτό ἐστιν; ἄρα μὴ 
ἠπάτημαι παρὰ τοῦ Χριστοῦ; ᾿Αλλ᾽ οὐδὲν τοιοῦτον ἐνενόη- 
σεν, οὐδὲ ἔπαθεν, ἀλλὰ μόνον ἐπίστευσεν οὐ μὴν ἐπειδὴ ἐπί- 
στευσεν, ὕπνωσεν,, ἀλλὰ τὰ ἐνόντα ἐξ ἀνθρωπίνης σοφίας 
συνιδεῖν οὐ προῆχε. Καὶ σχόπει πῶς ἀνάγχην τινὰ d 
ἑαυτοῖς ἐχεῖνοι περιέθηχαν διὰ τοῦ ἀναθεματισμοῦ. Ἰδοὺ 
νηστεία ἀνδροφονίας μήτηρ. Καθάπερ ὁ Ἡρώδης ἀνάγ- 
χὴν τὴν ἀπὸ τοῦ ὄρχου ἑαυτῷ ἐπέθηκεν * οὕτω δὴ καὶ 
οὗτοι. Τοιαῦτα γὰρ τὰ διαδολικὰ 0fpaspa * προσχήματι 
δῆθεν εὐλαδείας τὰς παγίδας ᾿ τίθησι, Καὶ μὴν ἐχρῆν 
προσελθεῖν, ἐχρῆν αἰτιάσασθαι, δικαστήριον συγχροτῇ- 
σαι" ταῦτα γὰρ οὐχ ἱερέων, ἀλλὰ λῃστάρχων, ταῦτα 
οὖχ ἀρχόντων, ἀλλὰ λυμεώνων. Καὶ ὅρα χαχίας ὑπερ- 
δολήν. Οὐ μόνον ἀλλήλους διαφθείραντες ἀρχοῦνται, 
ἀλλὰ καὶ τὸν ἄρχοντα συνδιαφθεῖραι ἐπιχειροῦσι * διὰ 
τοῦτο ῳχονομήθη ὥστε χἀχεῖνον μαθεῖν αὐτῶν τὴν ἐπι- 
69uXfjv. Αὐτοὶ δὲ οὐ μόνον Ex τοῦ μηδὲν ἔχειν εἰπεῖν, 
ἀλλὰ καὶ ἐχ τοῦ λάθρα ἐπιχειρεῖν ἤλεγξαν ἑαυτοὺς οὐ- 
δὲν ὄντας. Εἰχὸς δὲ xal μετὰ τὸ ἀποσταλῆναι αὐτὸν, 
προσελθεῖν τοὺς ἀρχιερεῖς αἱτοῦντας, καὶ καταισχυνθῆ- 
ναι ἀπράχτους ἀπολυθέντας. Εἰχότως δὲ τοῦτο ποιεῖ ὁ 
χιλίαρχος * οὐ γὰρ δὴ ἐδούλετο οὔτε χαρίσασθαι οὔτε 
ἐπινεῦσαι. Καὶ πῶς, φησὶν, ἐπίστευσεν ἀληθῇ εἶναι τὰ 
ἐπαγγελθέντα παρὰ τοῦ νεανίου ; Ἐχ τῶν ἤδη γενομέ- 
νων ἐστοχάσατο, ὅτι χαὶ τοῦτο εἰχὸς ἣν αὐτοὺς ποιῇσαι. 
Καὶ ὅρα τὴν xaxoupytev: [567] ὥσπερ ἀνάγχην καὶ τοῖς 
ἀρχιερεῦσιν ἐπέστησαν. Καὶ μὴ θαυμάσῃς ** εἰ γὰρ 
τοσοῦτον εἴλοντο αὐτοὶ, xal τὸν χίνδυνον ἀνεδέξαντο 
πάντα, πολλῷ μᾶλλον xa ἐχείνους τοῦτο ποιῆσαι εἰχὸς 
ἦν. "Opde, πῶς διὰ τῆς ψήφου τῶν ἔξω ἀθῶος γίνεται 
ὁ Παῦλος, ὡς xai ὁ Χριστὸς παρὰ Πιλάτου ; ᾿Αλλ᾽ ὄρα 
xai τὴν χαχίαν ὑφ’ ἑαυτῆς ἀναιρουμένην. Tlapébuxav 
μὲν γὰρ αὐτὸν, ὥστε καὶ ἀνελεῖν καὶ καταδιχάσαι * γί- 
νεται δὲ τοὐναντίον, xal σώζεται, καὶ ἀθῶος εὑρίσχεται. El 
γὰρ μὴ οὕτω, κἂν διεσπάσθη * εἰ μὴ οὕτω, χἂν ἀπώλετο, 
χἂν χαζεδικάσθη. Οὐ μόνονδὲ ἐχείνης αὐτὸν τῆς ὁρμῆς ἔξαι- 
ρεῖται ὁ χιλίαρχος, ἀλλὰ καὶ ὑπηρέτης αὑτῷ γίνεται, ὥστε 
ἀχινδύνως διασωθῆναι μετὰ τοσαύτης παρατάξεως" καὶ 
ὅπως, ἄχουε" ἐπάγειγάρ’ Καὶ προσκαλεσάμενος δύο τι» 
γὰς τῶν éxatortápyur, εἶπε" 'Ecouuácaté μοι στρα- 
τιώτας διακοσίους, ὅπως πορευθῶσ!ν εἰς Καισάρειαν, 
xal ἱππεῖς ἑδδομήκχοντα, καὶ δεξιολάδους διακχο- 


4 Quidam. σοφίας, οὗ προέδωκαν ἀνάτχην τοιά.. * 
θανμ in uno eode. 


3H 


σίους, ἀπὸ τρίτης ὥρας τῆς νυχτὸς, κτήγη ce πα- 
ραστῆσαι, ἵνα ἐπιδιδάσαγτες τὸν Παῦ. ἴον, ἀγάγωσι 
πρὸς Φήλικα τὸν ἡγεμόνα" γράψας éxwcoAnr, πε- 
ριέχουσαν τὸν τύπον τοῦτον" Κλαύδιος Λυσίας τῷ 
κρατίστῳ ἡγεμόνι dif Ae χαίρειν. Τὸν ἄγδρα τοῦτον 
συ.11ηφθέντα ὑπὸ τῶν ᾿Ιουδαίων, καὶ μέλλοντα 
ἀναιρεῖσθαι ὑπ' αὑτῶν, ἐπιστὰς σὺν τῷ στρατεύ- 
ματι ἐξειλόμην μαθὼν, ὅτι Ῥωμαῖός ἔστι" βου.1όμε- 
voc δὲ γγῶγαι τὴν αἰτίαν, 0c ἣν ἐνεχάλουν αὐτῷ, 
κατήγαγον» αὐτὸν εἰς τὸ συνέδριον αὑτῶν. "O» 
εὗρον ἐγχαλούμεγον περὶ ζητημάτων τοῦ γόμου 
αὑτῶν, μηδὲν ἄξιον θαγράτου ἣ δεσμῶν ἔγχλημα 
ἔχογτα. Μηγυθείσης δέ μοι ἐπιδουλῆς μέ.2.1ειν 
ὄσεσθαι εἰς τὸν ἄγδρα ὑπὸ τῶν ᾿Ιουδαίων ἐξ αὐτῶν, 
ἔπεμιια πρὸς σὲ, παραγγείίζας καὶ τοῖς κατηγόροις 
JAérstv τὰ πρὸς αὑτὸν ἐπὶ σοῦ. "Effuco 5" "Opa καὶ 
τὴν ἐπιστολὴν ἀπολογίαν ἔχουσαν μὲν ὑπὲρ αὐτοῦ 
(οὐδὲν γὰρ, φησὶν, sbpor ἄξιον θανάτου ἔγχιημα 
ἔχοντα), κατηγορίαν δὲ χατ᾽ ἐχείνων ἣ κατὰ τούτου " 
οὕτως ἐθανάτων. Καὶ πρῶτον μέν φησιν, ὅτι MéAJAovta 
ἀναιρεῖσθαι ὑπὸ τῶν ᾿Ιουδαίων ἐξειλόμην " εἶτα 
προστίθησιν, ὅτι Καὶ κατήγαγον αὐτὸν πρὸς αὑτούς" 
xaY οὐδ᾽ οὕτως εὗρόν τι ἐγχαλέσαι ἐχεῖνοι - xal δέον 
ὑπὲρ τοῦ προτέρου χαταπλαγῇναι xal καταισχυνθῆναι, 
πάλιν ἐπιχειροῦσιν ἀνελεῖν, ὥστε πάλιν λαμπρότερον γε- 
γέσθαι τὸν ὑπὲρ αὐτοῦ λόγον. Καὶ τί δήποτε τοὺς κατ- 
ἡγόρους πέμπει; Ἵνα ἐν τῷ διχαστηρίῳ, ἔνθα ταῦτα 
ἀχριθδέστερον γυμνάζεται, ἀθῶος γένηται. Ἴδωμεν 
τοίνυν ἄνωθεν τὰ εἰρημένα. ᾿Εγὼ, φησὶ, Φαρισαῖός 
εἶμι. Τοῦτο εἶπεν, ὥστε αὐτοὺς ἐπισπάσασθαι. Εἶτα ἵνα 
μὴ δόξῃ κολαχεύειν, ἐπάγει" Περὶ ἐλπίδος xal ἀναστά- 
σεως γεχρῶν ἐγὼ κρίνομαι. ᾿Ἀπὸ τῆς κατηγορίας αὖ- 
«ὧν xai τῆς διαδολῆς συνίστησιν ἑαυτόν * Σαδδουκαῖοι 
μὲν γὰρ λέγουσι μὴ εἶναι ἄγγελον, μήτε πνεῦμα. Οὐδὲν 
ἀσώματον ἴσασι Σαδδουχαῖοι, τάχα οὐδὲ τὸν Θεὸν, πα- 
χεῖς τινες ὄντες * ὅθεν οὐδὲ ἀνάστασιν βούλονται εἶναι 
πιστεύειν. Kal ἀνγαστάντεν, φησὶ, γραμματεῖς τοῦ 
“έρους τῶν Φαρισαίων, διεμάχοντο Aérorcec: Οὐδὲν 
καχὸν εὑρίσχομεν ἐν τῷ ἀνθρώπῳ τούτῳ. 

[508] γ΄. Ὅρα’ ἀχούει καὶ ὁ χιλίαρχος, ὅτι αὐτὸν ἀπήλ- 
λαξαν ἐγχλημάτων οἱ Φαρισαῖοι, χαὶ ἐψηφίσατο ὑπὲρ 
αὑτοῦ, xal μετὰ πλείονος παῤῥησίας ἀρπάζει αὐτόν. Καὶ 
αὑτὰ δὲ εἰρημένα Παύλῳ φιλοσοφίας ἔγεμε. Τῇ δὲ ἐπιούσῃ 
ψυχτεὶ ἐπιστὰς αὐτῷ ὁ Κύριος εἶπε * Θάρσει, Παῦ.1ε" 
ὡς γὰρ διεμαρτύρω τὰ περὶ ἐμοῦ δὶς ᾿Ιερουσαλὴμ, 
οὕτω σὲ δεῖ καὶ εἰς Ῥώμην μαρτυρῆσαι. “Ὅρα πόση 
1j παράχλησις * πρῶτον αὐτὸν ἐπαινεῖ, εἶτα οὐχ ἀφίησιν 


οὐδὲ τὸ ἄδηλον τῆς ἀποδημίας φοδηθῆναι τῆς ἐπὶ Ῥώ-. 


μὴν * ὡς εἰ ἔλεγεν * Οὐχ ἀπελεύσῃ μόνον χαχεῖ, ἀλλὰ 
καὶ τοσαύτῃ χρήσῃ παῤῥησίᾳ. Ἐντεῦθεν οὐχ ὅτι σωθή- 
σεται ἐδηλοῦτο, ἀλλ᾽ ὅτι xal ἐπὶ μεγάλοις μαρτυρήσει b 
στεφάνοις ἐν τῇ μεγάλῃ πόλει. Διὰ τί δὲ οὐ πρὶν fi 
ἐμπεσεῖν εἰς τὸν χίνδυνον, ἐφάνη αὐτῷ ; Ὅτι ἀεὶ ἐν ταῖς 
θλίψεσι παρακαλεῖ ὁ Θεὸς (τότε γὰρ ποθεινότερος φαί- 
νεται), xal ἐν τοῖς χινδύνοις ἐγγυμνάζει ἡμᾶς. ΓΆλλως 
δὲ τότε μὲν ἐν ἀνέσει ἦν, ἀφεθεὶς τῶν δεσμῶν - νῦν δὲ 
ἔμελλεν αὐτὸν διαδέχεσθαι δεινά. Ὅτι ἀνεθεματίσαμεν 
ἑαυτοὺς, φησὶ, μὴ φαγεῖν μηδὲ πιδῖν. Βαθδαὶ, πόση 
μανία ! ἑαυτοὺς τῷ ἀναθέματι ὑποδάλλουσιν ἀλογίστως. 
Ὅπως καταγάγῃ αὐτὸν, φησὶ, πρὸς ὑμᾶς, ὡς pé4- 
ἔοντας ἀχριδέστερον διαγιγώσχειν τὰ περὶ αὐτοῦ. 
Τί λέγεις ; οὐχὶ δεύτερον πρὸς ὑμᾶς ἐδημηγόρησεν ; 
* Morel. ἔῤῥωσθε, b ]n uno μαρτυρήσει deest. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIEP, CONSTANTINOP. 


942 


οὐχὶ Φαρισαῖον ἑαυτὸν εἶπε; τί οὖν τὸ περιττὸν, Οὕτως 
οὐδὲν ἑφοδοῦντο, οὐ διχαστήρια, οὐ νόμους * οὕτως οὐδὲν 
αὐτοῖς ἀτόλμητον fjv. Καὶ τὴν γνώμην εἰσηγοῦνται, xat 
τὴν πρᾶξιν ἐπαγγέλλονται. Ἀχούσας δὲ ὁ υἱὸς τῆς 
ἀδε.1: ῆς Παύλου τὸ ἔνεδρον. Τοῦτο τῆς τοῦ Θεοῦ οἶχο- 
νομίας ἦν λοιπὸν, τὸ μὴ συνιδεῖν αὑτοὺς ὅτι ἀχούσεται. 

Τί οὖν ὁ Παῦλος; υὐχ ἐθορυδήθη. ἀλλὰ συνεῖδεν, ὅτι Θεοῦ 
ἐστιν ἔργον τοῦτο᾽ xal τὸ πᾶν ἐπ᾽ αὐτὸν ῥίψας, εἶχεν ἐξ 
ἔργου τὴν σωτηρίαν. Καὶ σχόπει πῶς εἰς ἀγαθὸν πάντα ὁ 
Θεὸς ᾧχονόμησεν. Εἶπεν ὁ νεανίας τὴν ἑἐπιδουλὴν, ἐπι- 
στεύθη, χαὶϊοὕὔτω λοιπὸν διασώζεται Παῦλος. Καὶ εἰἀφέθη, 
φησὶ, τῆς αἰτίας, διὰ τί τοὺς χατηγόρους ἔπεμψαν; Ὥστε 
ἀκριδεστέραν γενέσθαι τὴν ἐξέτασιν' ὥστε μᾶλλον χαθαρ- 
θῆναι € τὸν ἄνδρα. Τοιαῦται αἱ τοῦ Θεοῦ οἰκονομίαι" δι᾽ ὧν 
βλαπτόμεθα, διὰ τούτων ὠφελούμεθα. Οὕτω καὶ Ἰωσὴς 
ἐπεδουλεύετο ὑπὸ τῆς δεσποίνης * χαὶ ἐδόχει μὲν 
ἐπιβουλεύειν, ἐπιδουλεύουσα δὲ ἐν ἀσφαλείᾳ χατέστησεν 
αὐτόν " τῆς γὰρ οἰχίας, ἔνθα τὸ θηρίον ἐχεῖνο ἐτρέ- 
φετο, πολλῷ τὸ δεσμωτήριον ἡμερώτερον ἦν. Ἐχεῖ μὲν 
γὰρ ὧν, εἰ καὶ ἐν θεραπείᾳ ἣν, ἀλλ᾽ ἐν φόδῳ διηνεκεῖ, μή 
ποτε ἐπίθηται ἡ δέσποινα, καὶ δεσμωτηρίου χαλεπώτε- 
pov ὁ φόδος αὑτῷ ἐπέχειτο " μετὰ δὲ τὴν χατηγορίαν ἐν 
ἀδείᾳ λοιπὸν χαὶ ἡσυχίᾳ ἦν, ἀπαλλαγεὶς ἐχείνου τοῦ θη- 
ρίου xai τῆς ἀσχημοσύνης xal τῆς ἐπιδουλῆς * βέλτιον 
γὰρ αὐτῷ ἦν τεταλαιπωρημένοις ἀνθρώποις συνεῖναι, f) 
μαινομένῃ δεσποίνῃ. Ἐνταῦθα μὲν οὖν παρεμυθεῖτο 
ἑαυτὸν, ὅτι διὰ σωφροσύνην ἐνέπεσεν ἐχεῖ δὲ ἐδεδοίχει, 
μὴ περὶ τὴν ψυχὴν λάδῃ τὴν πληγήν᾽ οὐδὲν γὰρ ἐπαχθέ- 
exepoy ἐρωμένης [569] νέῳ μὴ βουλομένῳ, οὐδὲν ἐναγέ- 
στερον, οὐδὲν βαρύτερον * πάντων δεσμῶν τοῦτο χαλε- 
πώτερον. Ὥστε οὐχ εἰς δεσμωτήριον ἐνέπεσεν, ἀλλὰ 
δεσμωτηρίου ἀπηλλάγη " ἐξεπολέμωσεν αὐτῷ τὸν δεσπό- 
τὴν, ἀλλὰ χατήλλαξε τὸν Θεὸν, οἰχειότερον αὐτὸν χατ- 
ἔστησε τῷ ὄντως Δεσπότῃ τῷ ἀληθινῷ * ἐξέδαλε τῆς 
ἐπιστασίας τῆς ἐν τῇ oixla, ἀλλ᾽ ᾧχείωσε τῷ Δεσπότῃ" 
Πάλιν οἱ ἀδελφοὶ ἐπώλησαν, ἀλλ᾽ ἀπήλλαξαν αὐτὸν συν- 
οἰχούντων ἐχθρῶν, φθόνου χαὶ βασχανίας πολλῖςς, ἐπὶι- 
δουλῆς χαθημερινῆς, μαχρὰν χατέστησαν αὐτὸν τῶν 
μισούντων. Τί γὰρ τούτου χεῖρον, ὅταν τις ἀδελφοῖς 
φθονοῦσι συνοιχεῖν ἀναγχάζηται, ὅταν δι᾽ ὑποψίας ἧ, 
ὅταν ἐπ:δουλεύηται ; Ὥστε ἕτερα μὲν ἐποίουν xal οὗτοι 
χἀχείνη, ἕτερα 6b ᾧχονομεῖτο ὑπὲρ τοῦ διχαίον μεγά; 
λα. Ὅτε $v ἐν τιμῇ, τότε ἦν ἐν κινδύνῳ * ὅτε ἣν ἐν ἀτι- 
μἱᾳ ἃ, τότε ἣν ἐν ἀσφαλείᾳ * οὐχ ἔμνημόνενον αὐτοῦ οἱ 
εὐνοῦχοι * xai χαλῶς, ἵνα λαμπροτέρα γένηται τῆς 
ἐξόδου ἡ ὑπόθεσις * ἵνα μὴ χάριτι ἀνθρωπίνῃ, ἀλλ᾽ 
οἰχονομίᾳ θείᾳ τὸ πᾶν λογίζηται * ἵνα εὐχαίρως εἰς 
χρείαν καταστὰς ἐξαγάγῃ * ἵνα μὴ εὐεργετῶν, ἀλλ᾽ 
εὐεργετούμενος αὑτὸν ἐχδάλῃ τοῦ δεσμιυτηρίου ὁ Φα- 
pau. Οὐχ ἔδει δοῦλον γενέσθαι τὸ δῶρον, ἀλλ᾽ εἰς 
ἀνάγχην καταστῆναι τὸν βασιλέα " ἔδει φανερὰν αὐτοῦ 
γενέσθαι τὴν σοφίαν. Διὰ τοῦτο λανθάνει ὁ εὐνοῦχος, 
ἵνα μὴ λάθῃ Αἴγυπτος, ἵνα μὴ ἀγνοήσῃ αὐτὸν ὁ βασι- 
λεύς. Εἰ τότε ἐξηνέχθη, ἴσως ἂν καὶ ἐπεθύμησεν ἀπελ» 
θεῖν εἰς τὴν αὐτοῦ * διὰ τοῦτο μυρίαις ἀνάγχαις χατ- 
ἐχεται, πρῶτον τῇ δεσποτείᾳ, δεύτερον τῷ δεσμωτηρίῳ, 
τρίτον ἐν τῇ βασιλείᾳ, ἵνα ταῦτα οἰχονομηθῇ. Καθάπερ 
οὖν τινα γενναῖον πῶλον ἐχπηδῆσαι βουλόμενον πρὸς 
τοὺς αὐτοῦ, κατεῖχεν ὁ Θεὸς ἐχεῖ δι᾽ αἰτιῶν ἐνδόξων. 
Ὅτι γὰρ ἐπεθύμει τὸν πατέρα ἰδεῖν xal ἀπαλλάξαι τῇς 
ὀδύνης, δῆλον ἐχ τοῦ χαλέσαι αὐτὸν ἐκεῖ. 

δ΄. Βούλεσθε xai ἑτέρας ἴδωμεν ἐπιδουλὰς, ὅτι ὑπὲρ 

* Morel., καθαρῆναι, male. 4« Morel., ἐν ἀϑυμίᾳ. 


EIL 


rate, ut imponcntes Paulum, salvum perducant ad 
Felicem pr:esidem : 26. scribens epistolam conii- 
nentem hzc ; Claudius Lysias optimo przsidi Felici 
salutem. 27. Virum hunc comprehensum a Judxis, 
et incipientem iuterfici ab eis, superveniens cum 
exercitu eripui, cognito quod Romanus esset ; 28. 
velensque scire causam, quam objiciebant illi, deduxi 
eum in concilium eorum. 29. Quem comperi accu- 
sari de quiestionibus legis ipsorum , nihil vero di- 
gnum morte aut vinculis habentem criminis, 30. Et 
cum mihi perlatum esset de insidiis, quas parave- 
rant illi Judaei, misi eum ad te, przcipiens accusa- 
toribus, ut qux contra illum habent, dicant apud te : 
Vale. « Vide epistolam qua ipse defenditur. (Nihil 
cnim, inquit, inveni diynum morte habentem ) ; ac- 
cusationem autem potius contra illos, quain contra 
bunc, Sic illum occidebant, scd primo, inquit , eri 
pui illum mox interficiendum a Judzxis. Deinde ad- 
dit : Deduxi eum αὐ illos; et neque sic illi aliquid 
accusandum habuere: et cum oportuisset illos ex 
priori conatu deterreri el erubescere, rursus occi- 
dere tentant , ut clarior causa illius evadat. Et cur 
accusatores mittit ? Ut in tribunali, ubi hzc aecura- 
tius examinabantur, insons declararetur. Sed supe- 
rius dicta repetamus. Ego, inquit, Phariseus sum. 
Moc dixit, ut illos attraheret. Deinde, ne videretur 
adulari , subdit : De spe etresurrectione mortuorum 
ego judicor. Ab accusatione et calumnia eorum sese 
commendat ; Sadduezi namque dicunt non esse an- 
gelum , neque spiritum. Nihil incorporeum agno- 
scunt Sadduexi, forte neque Deum; adeo crassi 
erant : unde neque resurrectionem credere volunt. 
Εἰ surgentes, inquit, scribe er parte Phariseorum , 
pugnabant dicentes : Nihil malum invenimns in homine 
isto. 

9. Vide : audit tribunus, quod Phariszi illum a cri- 
mine liberent, et pro illo sententiam tulit, ac cum 
majore fiducia abripit. Ea vero, qua dieta sunt a 
l'aulo, philosophix plena erant. Sequenti vero. nocte 
adstans illi Dominus dixi: : Dono animo esto , Paule : 
ut enim testificatus es mihi in Jerusalem , ita opertet te 
et Rome testificari. Vide quanta consolatio : primo 


laudat illum; deinde non sinit eum occultam sibi adhuc 


Romam profeetionem formidare : ac si diceret : Non 
mmodo illuc ibis, sed etiam tanta uteris loquendi fidu- 
cia. llinc vero non declaratur ei, quod salvus futurus 
sit, sed quod in magna urbe pro magna corona testi- 
ficaturus sit, Cur autem non, priusquam incideret in 
periculum, apparuit illi? Quia Deus semper in tribula- 
tionibus consolatur (tunc enim desiderabilior appa- 
ret ), et in perienlis nos exercet. Alioquin autem tunc 
in quiete erat liber a vinculis : nune. autem illum 
gravia exceptura erant. Quia devovimus nos, inquiunt, 
non manducare meque bibere. Papx, quanta insania! 
Sese anathemati siue ratione obnoxios reddunt. Ut 
deducat, inquiunt, illum ad vos, ut accuratius cognitu- 
ros causam ejus. Quid dicis? annon bis vobis concio- 
natus est? annon Phariseum se dixit? cur aliud 
superílue quxritis? lta nihil metuebant, non tribuna- 


IN ACTA APOSTOLORUM. IIOMIL. XLIX. 


| 94$ 
lia, non leges : ita nihil apud illos intentatum erat. Et 
scutentiam inducunt, et actionem denuntiant. Cum 
audiseet autem filius sororis Pauli insidias. loc ex d:- 
vina dispensatione, quod nescirent id audiendum esse. 

Pauli firmitas. — Quid ergo Paulus? Non turbatus 
est, sed intellexit divinum opus esse : et totum in il- 
lum eonjiciens, ex ea re salutem nactus est. Et vide, 
quomodo Deus omnia in bonum provideat. Insidias 
numtiat adoleseens, ereditum cst ci, et sic postea ser- 
vatur Paulus. Et si a causa illa, inquies, absolutus 
est, cur miserunt accusatores ? Ut accuratius examen 
fieret; wt magis ile purgaretur. Tales sunt Dei 
dispensatienes : ex quibas ledimur, ex iis juvamur. 
sic et Joseph insidiis impetebatur a domina; et dum 
illa videretur illi insidiari, in securMate eonstituit : 
carcer enim longe mitior erat domo (Gen. $9), iu 
qua fera illa nutriebatur. lllic enim cum esset, etsi 
ministraretnr ipsi, at in metu semper era!, nc domina 
se aggrederetur , et carcere gravior illi metus insta- 
bat : post accusationem autem in securitate demum 
et quiete degebat, ab illius ferz et turpitadme οἱ 
insidiis liberatus : jucundius cnim ipsi erat cum 
vrumnos's hominibus degere, quam cum furente do- 
mina. lsthic ergo scipsüm eonsolabatur, quod proptcr 
castitatem eo incidisset; illic vero timebat , ne in 
anima plagam aeciperet : muliere quippe amante nibil 
nolenti juveni molestius, nihil scelestius, nihil gra- 
vius : omnibus hoc vinculis onerosissimum est. Itaque 
non in carcerem incidit , sed a carcere liberatus es! : 
inimicum illi reddidit herum, sed conciliavit Deum : 
familiariorem ipsum reddidit vero domino, ejecit illum 
ex prefeetura domus sux, sed domino domesticum 
reddidit. Rursum fratres vendiderunt, sed liberarunt 
eum a contubernalibus inimicis, ab invidia et livore 
multo, a quotidianis insidiis; illum proeul ab odien- 
tibus se amandarunt. Quid enim hac re deterius, 
quando quis cum fratribus invidis habitare cogitur , 
quando suspectus est, eL insidiis appetitur? Itaque 
alia faciebant et illi et illa, alia οἱ magna pro justo 
apparabantur. Cum in honore degebat, tuuc in peri- 
culo erat; cum in ignominia, tunc im securitate : 
non memores ejus erant eunuchi ; et bene : ut splen- 
didior ficret exitus causa, utque non humanz grati:, 
sed divin: providentixz totum adscriberetur : ut tem- 
pestive illum ad usum constituens educeret ; ut Pharao 
non beneficium dans , sed ab eo aceipiens , ipsum ex 
carcere ejiceret. Nen oportebat servile donum esse, 
sed regem necessitate cogi : oportebat illius sapien- 
tiam manifestam esse. Ideo obliviscitur eunuchus, ut 
ne lateat Egyptum, ut ne illum rex ignoret. Si tunc 
eductus fuisset, forte voluisset in terram suam re- 
verti: ideoque mille necessitatibus retinetur : primum 
dominio, deiude careere, tertio in regno, ut h:ee 
dispensarentur. Sieut ergo generosum equum ad sues 
exsilire volentem, Deus eum isthic gloriosas ob cau- 
sas retinuit. Quod enim patrem videre optaret, et a 
dolore liberari, palam est ex eo , quod ipsum isthue 
acciverit. 

4. Vultis alias quoque videamus insidias, quod pro 


$43 
uobis fiant, non modo quod mercedem habeant, sed 
etiam in ipso tempore pro nobis faciant? Hujus patri 
patruus ipsius insidiatus est, et eum a patria expulit : 
quid ergo? Ipsum quoque procul a periculo constituit; 
pam in tuto ille fuit : reddidit eum magis philoso- 
phum, fecit ut videret somnium. Sed servivit in aliena 
terra? Verum ad suos profectus sponsam accipit ilie, 
et dignus videtur socero. Sed decepit et ille? Sed il- 
ind in bonum cessit , ut multorum filiorum pater fie- 
ret. Sed voluit insidiari Ὁ At hoc etiam in bonum ce- 
dit, ut demum ad terram suam rediret : nam si in re 
prospera fuisset, non ita patriam desiderasset. Sed 
mercedem illi abstulit? At major deinde fuit. Sie ubi- 
que quanto magis insidiis impetcebantur, tanto magis 
res ipsorum florebant. Nisi majorem duxisset, non 
cito fuisset to€ filiorum pater; sed in orbitate * mul- 
tum teinporis exegisset , et luxisset ut uxor sua. llla 
namque merito lugebat, eo quod non essel mater; 
ipse vero consolationem habet : ideo ipsam repellit. 
Rursus si non illum a mercede privasset, non optas- 
set videre terram suam, neque philosophia viri appa- 
ruissel , nec magis illi familiares facti fuissent. Vide 
namque quid dicant : Derorando devoravit nos εἰ ar- 
gentum nostrum (Gen. 31. 15). Itaque hoc amoris causa 
fuit. Ancillas demum habuit pro uxoribus, et dilige- 
batur ab illis, cui possessioni nutla conferri poterit : 
nihil enim pretiosius quam amari ab uxore, et amare 
illam. Et uxor, inquit, viro consentiens (Eccli. 95. 2). 
llanc unam inter beatitudines ponit Sapiens : in hoc 
enim omnes divitie, omnis felicitas consistit : sicut 
si illud non sit, alia nibil juvant , sed subversa suut, 
et insuavitate confusioneque plena. Igitur et nos hoc 
prx omnibus qu:eramus. Qui pecunias quxrit, non 
hoc quaerit. Hzc quxramus, qua firma esse possunt. 


bit Morel. et quidam alii legunt, peregrinatione , pro, or- 
ate. 





S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


344 


Uxor qugeuam ducenda, — Ne quxramus nuptias ex 
opulentis, ne opes nimix uxori suadeant ut altum sa- 
piat, ne sensus ille causa sit corruptionis. Non vides 
quid fecerit Deus? quomodo illam subdiderit ? Cur 
ingratus es? cur sine sensu? Quod tibi ex natura con- 
cessit, hoc tu ne corrumpas auxilium. Non ut opu- 
lentam quzrere oportet, sed ut vite consortem ad li- 
beros procreandos. Non ideo uxorem dedit Deus, ut 
pecunias afferret, sed ut adjutrix esset. Qux vero pe. 
cunias affert, etiam insidiatur ! [et domina fit pro con- 
juge; imo hestia pro muliere ], altumque sapere vuk 
ob divitias. Nihil turpius viro, qui ita ditescere velit. 
Nam si ipsa pecuniarum cupiditas tentationibus plena 
est, de hujusmodi divitiis quid dicemus ? Ne enim at- 
tendas, si raro accidat, si casu, si przeter rationem : 


' neque enim aliis rebus, quibus fruuntur aliqui, et in- 


sperato obtinent, attendendum est; sed quid secun- 
dum rationem sit videamus, annon mille molestiis res 
plena sit. Nos solus ipse in iguominia eris, sed etiam 
filios deturpas, pauperes relinquens, si contigerit te 
priorem mori ; hincque multas das uxori occasiones, 
ut alterum quzrat maritum. Ánnon vides, banc fuisse 
multis secundarum nuptiarum causam, ut non con- 
temnerentur, et ut quzrerent alios qui rem suam cu- 
rarent? Ne igitur, quxso, propter opes tanta operc- 
remur mala; sed omnia relinquamus , et animam 
quaxramus bonam, ui et caritatem assequamur. He 
sunt magnz divitiz, hic magnus thesaurus, b:ec in- 
numera bona : quibus utinam nos omnes fruamur et 
sccundum leges Dei vivamus, ut et futura bona possi- 
mus adipisci, gratia et benignitate Domini nostri Jesu 
Christi, quicum Patri et Spiritui sancto gloria, impe- 
rium, honor, nunc et semper, et in szcula saxculo- 
rum. Amen. 


! οὐ uncinis clauduntur, desunt in Montf., et e Cod. 
suppleta sunt. 





HOMILIA L. 


Car. 25. v. 51. Milites ergo, ut preceptum erat. sibi, 
assumentes Paulum, duxerunt per noctem Antipatri- 
dem. 352. Et postera die relictis equitibus ut cum eo 
irent, reversi sunt adcastra. 35. Αἱ illi cum venissent 
Caesaream , et tradidissent epistolam praesidi , statue- 
runt ante illum et Paulum. 

1. Quasi regem quemdam satellitibus stipatum, 
transmittant. cum tanta multitudine et in nocte, 
timentes. iram et impetum populi. Postquam igitur 
ejecerunt illum ex civitate, tunc desistunt. Neque 
tribunus cum tanta illum misisset securitate, nisi et 
ipsum innoxium putasset , et illorum sanguinariuin 
animum novissct. « 24. Cum autem legisset, et inter- 
rogasset de qua provincia esset, audissetque quod cx 
Cilicia : ὅδ. Audiam te, inquit, cum accusatores tui 
venerint : jussitque illum in praetorio Herodis custo- 
diri, » Jain proillo rationem dederat Lysias ; attanien 
adbuc illic illum Judzi adoriuntur, et praoccupant 
£uditorem, et iterum in vincula conjicitur : audi 
quomodo : (Cap. 24.) 1. Post quinque autem dies 


descendil. princeps sacerdotum Ananias cum senioribus 
εἰ Tertullo quodam oratore, qui adierunt preesidem 
adversus Paulum. Vide quomodo ncque ita destite- 
runt, sed veniunt, licet mille occurraut obices, ut 
illic confundantur. « 2. Et citato illo ccepit accu- 
sare Tertullus, dicens : Cum in multa pace agamus 
per te, et. multa bona opera fiant in hac gente per 
tuam providentiam, 5. semper et ubique suscipimus, 
optime Feliz, cum omni gratiarum actione. 4. Ne 
diutius autem te protraham, oro, breviter audias nos 
pro tua clementia. » Atqui vos hoc fecistis : quid 
igitur opus erat oratore? Vide quomodo hic quoque 
statim ab exordio illum ut novatorem seditiosum vuk 
traducere, laudibus vero judicem przeoccupat. Deinde, 
quasi multa dieenda labeat, prztercurrit, et hoe 
unum dicit : :Ne diutius autem. te. protraham. Vide 
quomodo puniendi desiderium judici immittat, quasi 
comprehensuro eum, qui orbem subverteret , el 
quasi de przclaro opere sentiunt. « 5. Inveniimus 
liunc hominem pestiferum, et concitautem scditiones 


949 
ἡμῶν γίνονται, οὗ μόνον τῷ μισθὸν ἔχειν, ἀλλὰ xal τῷ 
d) αὑτῷ τῷ χαιρῷ τὰ ὑπὲρ ἡμῶν ποιεῖν: Ἑ πεθούλευσςε 
τῷ τούτου πατρὶ Ó θεῖος ὁ τούτου, καὶ τῆς πατρίδος 
ἐξήλασε᾽ τί οὖν; Καὶ αὐτὸς μαχρὰν τοῦ χινδύνου αὐτὸν 
χατέστησεν᾽ ἐν ἀσφαλείχ γὰρ χαὶ αὐτὸς γέγονεν" ἐποίησε 
φιλοσοφώτερον, ἐποίησεν ἰδεῖν τὸ ὄναρ. ᾿Αλλ᾽ ἐδούλευσεν 
bv ἀλλοτρία; ᾿Αλλὰ παρὰ τοῖς αὑτοῦ ἀπελθὼν λαμ- 
6&vec« ^ νύμφην, xaX ἄξιος φαίνεται τῷ κηδεστῇ. ᾿Αλλ᾽ 
4Tátnot χἀχεῖνος; ᾿Αλλὰ χαὶ τοῦτο εἰς ἀγαθὸν γέγονεν, 
ἵνα πολλῶν παίδων γένηται πατήρ. ᾿Αλλ᾽ ἐδονλήθη 
ἐπιδουλεῦσαι: ᾿Αλλὰ χαὶ τοῦτο εἰς ἀγαθὸν, ἕνα εἰς τὴν 
αὑτοῦ λοιπὸν ἐπανέλθῃ" εἰ γὰρ ἣν ἐν εὐπραγίᾳ, οὐχ ἂν 
οὕτως ἐπεθύμει τῆς ἑαυτοῦ. ᾿Αλλ᾽ ἀφεῖλε τὸν μισθόν; 
᾿Αλλὰ πλεῖον γέγονεν. Οὕτω πανταχοῦ ὅσῳ ἐπεθου- 
λεύοντο, τοσούτῳ τὰ τούτων ἤνθει, Εἰ μὴ τὴν πρεσθυ- 
“ἔραν Elaó6sv, οὐχ ἂν τεχέως ἐγένετο τοσούτων παίδων 
πατὴρ, ἀλλ᾽ ἐν ἀπαιδίᾳ πολὺν ἂν εἴλχυσε χρόνον, χαὶ 
ἐπένθησεν ἂν χαθάπερ χαὶ ἡ [570] γυνή. Ἐχείνη μὲν 
γὰρ εἰχότως ἑπένθει, ἅτε μὴ γενομένη μήτηρ᾽ οὗτος 
δὲ ἔχει παραμυθίαν ὅθεν αὐτὴν χαὶ διαχρούεται. Πάλιν 
εἰ μὴ αὐτὸν ἀπεστέρησε τῶν μισθῶν, οὐχ ἂν ἐπεθύμη- 
σεν ἰδεῖν τὴν αὐτοῦ, οὐκ ἂν ἐφάνη fj φιλοσοφία τοῦ &v- 
δρὸς, οὐχ ἂν μᾶλλον ᾧχειώθησαν αὐτῷ. Ὅρα γὰρ τί 
φασι’ Καταδρώσει κατέφαγεν ἡμᾶς καὶ τὸ ἀργύριον 
ἡμῶν. “Ὥστε τοῦ φίλτρον τοῦτο γέγονεν αἴτιον. Δούλας 
εἶχε λοιπὸν ἀντὶ γυναιχῶν, χαὶ ἐφιλεῖτο παρ᾽ αὐτῶν, οὗ 
οὐδὲν ἴσον χτῇμα γένοιτο ἄν᾽ οὐδὲν γὰρ, οὐδὲν τοῦ οὕτω 
φιλεῖσθαι παρὰ γυναιχὸς χαὶ φιλεῖν τιμιώτερον. Καὶ 
γυνὴ, φησὶν, ἀνδρὶ cvpzspigspouérn. Ἕν τοῦτο τῶν 
μαχαριστῶν τίθησιν ὁ σοφός" τούτον γὰρ ὄντος πᾶς 
πλοῦτος, πᾶσα εὐπραγία περίεστιν" ὥσπερ οὖν μὴ 5v- 
«τος, τῶν ἄλλων οὐδὲν ὄφελος, ἀλλὰ πάντα ἀνατέτραπται, 
χαὶ ἀηδίας ἐστὶ μεστὰ χαὶ συγχύσεως. Οὐχοῦν χαὶ ἡμεῖς 
τοῦτο πρὸ πάντων ζητῶμεν. Ὃ χρήματα ζητῶν, οὐ 
ζητεῖ τοῦτο. Ταῦτα ζητῶμεν, ἃ δύναται πάγια εἶναι. 

* Unus λαμδάνειν. b Morel. et quidem alii, ἐν ἀποξημίᾳ. 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. L., 


214 

Μὴ γάμον ζητῶμεν ἀπὸ εὐπόρων, ἵνα μὴ «c οὐσίας 
1j ἀμετρία φρόνημα τέχῃ τῇ γυναιχὶ, ἵνα μὴ τὸ φρόνημα 
διαφθορᾶς αἴτιον fj. Οὐχ ὁρᾷς τί ἐποίησεν ὁ Θεός - πῶς 
αὐτὴν ὑπέταξε ; Διὰ τί ἀγνώμων el; διὰ τί ἀναίσθητος ; 
Ὅπερ ἐχαρίσατό σοι ἀπὸ τῆς φύσεως, τούτου σὺ μὴ 
διαφθείρῃς τὴν βοήθειαν. Ὥστε οὐχ εὔπορον δεῖ ζητεῖν, 
ἀλλ᾽ ὥστε χοινωνὸν βίου λάδωμεν εἰς χατάττασιν παι- 
δοποιίας. Οὐχ ἵνα χρήματα εἰσφέρῃ γυνὴ, διὰ τοῦτο 
αὐτὴν ἔδωχεν ὁ Θεὸς, ἀλλ᾽ ἵνα f] βοηθός. Ἢ δὲ χρήματα 
εἰσφέρουσα, xai &m(6ouXoc [ xat δέσποινα ἀντὶ γυναι- 
χὺς γίνεται" f| τάχα θηρίον ἀντὶ γυναιχὸς ], ἀξιοῦσα 
μεγάλα διὰ τὸν πλοῦτον φρονεῖν. Οὐδὲν αἰσχρότερον ἀν- 
δρὸς οὕτω βουλευομένου πλουτεῖν. Εἰ γὰρ αὐτὸ τὸ πλου- 
τεῖν πειρασμῶν γέμει, τὸ οὕτω πλουτεῖν ποῦ θήσομεν: 
Μὴ γὰρ, εἴ τις σπανιάχις χαὶ παρὰ τὸ συμόαϊνον xai 
παρὰ λόγον ἐπέτυχε, τοῦτο ἴδῃς " οὐδὲ vào ἐν col, ἄλ- 
λοις πράγμασιν οἷς ἀπολαύουσί τινες, xaX Ex παραδόξου 
ἐπιτυγχάνουσι, προσέχειν δεῖ * ἀλλ᾽ αὐτὸ τὸ κατὰ λόγον 
ἴδωμεν, εἰ μὴ μυρίας ἀηδίας γέμει τὸ πρᾶγμα. Οὐχ 
αὐτὸς μόνος ἐν ἀδοξίᾳ γίνῃ, ἀλλὰ χαὶ παῖδας χαται- 


σχύνεις, πένητας ἀφεὶς, εἰ συμθαΐη προαπελθεῖν, καὶ 


αὐτῇ πολλὰς δίδως “ ἀφορμὰς τοῦ δευτέρῳ πάλιν προσ- 
ομιλῇσαι νυμφίῳ. Ἢ οὐχ ὁρᾷς, ὅτι πολλαῖς αὕτη γέγο- 
νεν ἡ πρόφασις δευτέρηγυ γάμου, τὸ μὴ χαταφρονεῖρθαι, 
τὸ ζητεῖν τοὺς ἐφισταμένους τοῖς ὑπάρχουσι; Μὴ δὴ 
ποσαῦτα ἐργαζώμεθᾳ χαχὰ διὰ χρήμᾳτα ἀλλὰ πάντα 
ἀφῶμεν ἀ, καὶ Ψυχὴν ζητῶμεν χαλὴν, ἵνα xal ἀγάπης 
ἐπιτύχωμεν. Οὗτος ὁ πλοῦτος ὁ πολὺς, οὗτος ὁ μέγας 
θησαυρὸς, ταῦτα τὰ μυρία ἀγαθά - ὧν γένοιτο πάντα 
ἡμᾶς ἀπολαῦσαι δεόντως. καὶ χατὰ τοὺς νόμους τοῦ θεοῦ 
ζῆσαι, ἵνα χαὶ τῶν μελλόντων ἀγαθῶν δυνηθῶμεν ἐπι- 
τυχεῖν, χάριτι χαὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν 
Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύ- 
ματι δόξα, χράτος, τιμὴ, νῦν χαὶ ἀεὶ, xai εἰς τοὺς 
«ἰῶνας τῶν αἰώνων. μήν. 


€ Aiius, αὐτῇ μνρίας δίδως, “1 Unus, ἀφίωμεν. 





[571] OMIAIA Ν΄. 


Οἱ μὲν οὖν στρατιῶται κατὰ τὸ διατεταγμένον αὑτοῖς 


γαλαδόντες τὸν IlavAor, ἤγαγον διὰ νυχτὸς εἰς 
τὴν ᾿Αγτικατρίδα. Τῇ ce ἐπαύριον ἐάσαντες τοὺς 
izxzxeic πορεύεσθαι σὺν αὐτῷ, ὑπέστρεψαν εἰς τὴν 
παρεμδο.λήν" οἵτινες ἐλθόντες εἰς τὴν Καισάρειαν, 
καὶ ἀναδόντες τὴν ἐπιστολὴν τῷ ἡγεμόνι, παρ- 
ἔστησαν xal τὸν IlavAov. 

α'. Καθάπερ βασιλέα τινὰ δορυφόροι παρέπεμπον μετὰ 
τοσούτου πλήθους xat ἐν νυχτὶ, φοθούμενοι τοῦ δήμου 
τὴν ὀργὴν τῆς ὁρμῆς. Ἐπεὶ οὖν τῆς πόλεως αὐτὸν ἐξ- 
ἐδαλον, τότε ἀφίστανται. Οὐχ ἂν δὲ ὁ χιλίαρχος μετὰ 
τοσαύτης αὑτὸν ἀσφαλείας ἐξέπεμψεν, εἰ μὴ καὶ αὐτὸς 
οὐδὲν ἣν αὐτοῦ κατεγνιυὼς, xaX ἐχείνων ἥδει τὸ φονιχόν. 
᾿Αγαγγοὺς δὲ, καὶ ἑπερωτήσας éx ποίας ἐπαρχίας 
ἐστὶ, καὶ πυθόμεγος, ὅτι ἀπὸ Κιλικίας, Διαχούσο- 
pal σου, ἔφη, ὅταν καὶ οἱ κατήγοροί σου παραγέ- 
γωνται" ἐκέλευσέ τε αὐτὸν ἐν τῷ πραιεωρίῳ ᾿Ηρώ- 
δου φυλάσσεσθαι. "Hón ἀπελογήσατο ὑπὲρ αὑτοῦ ὁ 
Λυσίας" ἀλλ᾽ ὅμως χαὶ Ext οἱ Ἰουδαῖοι ἐπιτίθενται, xal 
προχαταλαμθδάνουσι τὸν ἀχροατὴν, xaX πάλιν εἰς δεσμὰ 
βάλλεται, xal ἄχουε πῶς" ἐπάγει γάρ᾽ Μετὰ δὲ πέντε 
ἡμέρας κατέδη ὁ ἀρχιεροὺς ᾿Ανανίας μετὰ xpsc6v- 
τέρων καὶ ῥήτορος Τερτύ.1.1υυ turóc, οἵτινες ἐνεφρά- 
γησαν τῷ ἡγεμόνι κατὰ τοῦ Παύλου. Ὅρα πῶς οὐδ᾽ 
οὕτως ἀπέστησαν, ἀλλ᾽ ἔρχονται μυρίοις χωλύμασι καί» 

PaT»oL. Gn. LN. 





τοι χωλυόμενοι, ὥστε xàxel χαταισχυνθῇῆναι. Κληθέγε: 
τος δὲ αὐτοῦ, ἤρξατο κατηγορεῖν ὁ TéprvAAoc , Aé- 
Tor Πολλῆς εἰρήνης τυγχάνοντες διὰ σοῦ, καὶ 
κατορθωμάτων γιγνομένων τῷ ἔθγει τούτῳ διὰ τῆς 
σῆς προνοίας, πάντη c8 xal πανταχοῦ ἀποδδχύ- 
μεθα, κράτιστε Φηλιξι μετὰ πάσης εὐχαριστίας. 
"Iva δὲ μὴ ἐπὶ πλέον σε ἐγκόπτω, xapaxaAo ἀκοῦ- 
σαι συντόμως ἡμῶν τῇ σῇ ἐπιεικείᾳ. Καὶ μὴν ὑμεῖς 
τοῦτο πεποιήχατε * ῥήτορος οὖν τί ἔδει; Ὅρα πῶς xal 
οὗτος εὐθέως Ex προο:μίων ὡς νεωτεροποιὸν xal στα- 
σιαστὴν βούλεται παραδοῦναι, χαὶ τοῖς ἐπαίνοις προχα- 
ταλαμδάνει τὸν διχχστήν. Εἶτα ὡς πολλὰ ἔχων εἰπεῖν; 
παρατρέχει, χαὶ μόνον τοῦτο λέγει 8 * Ἵνα δὲ μὴ ἐπι- 
σλέον σε ἐγκόπτω. Ὅρα πῶς εἰς ἐπιθυμίαν ἐμδάλλει 
χολάσεως τὸν διχαστῆν᾽ εἴ γε ἔμελλε τὸν τὴν οἰχουμένην 
ἀνατρέποντα χαθέξειν, χαὶ ὡς ἐπὶ χατορθώματι φρο- 
“Μῦσι μεγάλῳ. Εὐρόγτες γὰρ τὸν ἄνδρα τοῦτον Jot- 
μὸν, καὶ κινοῦντα στάσεις πᾶσι τοῖς Ιουδαίοις τοῖς 
κατὰ τὴν οἰκουμένην, πρωτοστάτην t8 τῆς τῶν 
Ναζωραίων αἱρέσεως. ὃς xal τὸ ἱερὸν ἐπείρασε βεθὴ - 
":λώσαι" ὃν καὶ ἐχρατήσαμεν, καὶ κατὰ vóe 1? pét&por 
ψόμον ἠθελήσαμεν κρίναι. HapsA0óv δὲ Λυσίας ó 
χιλίαρχος μετὰ ποι.ϊῆς βίας ἐκ cor χειρῶν ἡμῶν 

* Καὶ μόνοντοῦτο )έγει deest in uno. ᾿ 


23 


"» 


$45 


ἐπήγαγε, κελεύσας τοὺς κατηγόρους αὐτοῦ ἔρχεσθαι 
ἐπὶ σοῦ" παρ᾽ οὗ δύνασαι αὐτὸς ἀνακρίνας περὶ 
πάγτων τούτων ἐπιγνῶναι, ὧν ἡμεῖς κατηγοροῦμεν 
αὑτοῦ. Τοῖς κατὰ τὴν οἰκουμένην, φησὶν, Ἰουδαίοις 
[972] στάσεις κινοῦντα. Ὥς λυμεῶνα λοιπὸν καὶ χοι- 
νὸν ἐχθοὸν τοῦ ἔθνους διαῤάλλουσι πρωτοστάτην τε τἧς 
τῶν Ναζωραίων [αἱρέσεω;. ᾿Εδόκει τοῦτο ἐπονείδιστον 
εἶναι, τὸ τῶν Ναζωραίων |: διὸ xal τοῦτο παρῆγον, xat 
ἀπὸ τούτου πάλιν διέδαλλον αὐτόν: dj γὰρ Ναξαρὲθ εὖ- 
τελὴς fjv. Καὶ εὑρόντες, φησίν. Ὅρα, πῶς χαχούργως 
ὡς διαφυγόντα συχηφαντοῦσι, xal μόλις 8. ἐπιτυχόντες, 
χαίτοι ἑπτὰ ἡμέρας εἶχεν ἐν τῷ ἱερῷ. "Ov. καὶ ἐκρατή- 
σαμεν, καὶ κατὰ τὸν ἡμέτερον vóuor ἠθειήσαμεν 
χρῖναι. "Ὅρα πῶς xal τὸν νόμον ὑόρίζουσιν * εἴ γε μὴ 
τοῦτο νόμου fv, τὸ τύπτειν, τὸ ἀναιρεῖν, τὸ ἕνεδρα ποιεῖν. 
Εἶτα xat τοῦ Λυσίου χατηγορία, Παρδ.θὼν δὲ Λυσίας 
ὁ χιλίαρχος μετὰ xoAARc βίας ἐκ τῶν χειρῶν ἡμῶν 
ἀπήγαγεν" οὐ προσῆχον αὐτῷ, φησὶ, πρᾶγμα ποιῶν 
ὅμως ἐποίησε. Παρ᾽ οὗ δύνασαι αὑτὸς draxplrac περὶ 
τούτων πάντων γγῶγναι, ὧν ἡμεῖς κατηγοροῦμεν αὖ- 
τοῦ. Συνεπέθεντο δὲ χαὶ οἱ Ἰουδαῖοι, φάσκοντες 
ταῦτα οὕτως ἔχειν. Τί οὖν ὁ Παῦλος ; ἄρα ἐπὶ τούτοις 
σιγᾷ ; Οὐδαμῶς" ἀλλά παῤῥησιάξεται πάλιν χαὶ ἀποχρί- 
νεται" xal τοῦτο τοῦ ἡγεμόνος βουληθέντος “ ἐπήγαγε 
γάρ' ᾿Απεχρίθη δὲ Παῦἴἰος νγεύσαγτος αὐτῷ τοῦ ἡγε- 
μόνος Aérew * "Ex zoJAQv ἐτῶν ὄγτα σε κριτὴν δί- 
xauy τῷ ἔθγει τούτῳ ἐπιστάμενος, δὐθυμότερον τὰ 
περὶ ἐμαυτοῦ ἀποιλογοῦμαι, δυναμένου cov γγῶγαι, 
ὅτε οὐ πλείους εἰσί μοι ἡμέραι δεκαδύο, ἀφ᾽ ἧς 
ἐἀνέθην προσκυγήσων ἐν 'IspovcaAóg. Καὶ οὔτε ἐν 
tQ ἱερῷ εὗρόν μὲ πρός τινα διαλεγόμενον f) ἐπισύ- 
στασιν ποιοῦντα ὄχιων, οὔτε ἐν ταῖς συναγωγαῖς, 
οὔτε κατὰ τὴν πόλιν" οὔτε παραστῆσαι νῦν δύ- 
varcat, περὶ ὧν νῦν κατηγοροῦσί μου. Οὐχ ἔστι 
ταῦτα χολαχείας τὰ ῥήματα, τὸ μαρτυρῆσαι τῷ δικαστῇ 
διχαιοσύνην * ἀλλ᾽ ἐχεῖνα μᾶλλον, τὸ εἰπεῖν. Hod4nc 
εἰρήνης τυγχάνοντες διὰ σοῦ. Τί οὖν ἀδίχως στασιά- 
ζετε; Σχόπει δέ᾽ ἐχεῖνοι πρὸς ἀδιχίαν παρώρμων, οὗ- 
τος τὸ δίχαιον ἐζήτει" διὸ καὶ ἔλεγεν’ Εὐθυμότερον 
tà περὶ ἐμαυτοῦ ἀποιϊογοῦμαι" εἶτα καὶ ἀπὸ τοῦ 
χρόνου ἰσχυρίζεται: "Ex xoAAor ἑτῶν γὰρ, φησὶν, 
ὄγτα c8 χριτὴν» ἐπιστάμενος. Καὶ τί τοῦτο πρὸς ἀπό- 
δειξιν συνετέλει: μέγα" δείχνυσι γὰρ, ὅτι χαὶ αὐτὸς 
οἷδε μηδὲν ὧν χατηγορεῖται πεποιηχότα. Εἰ δὲ ἐπισύ- 
στασίν ποτε ἐχίνησεν, ἐγίνωσχεν ἂν χριτὴς ὧν, χαὶ τὸ 
τοιοῦτον αὐτὸν οὐχ ἐλάνθανεν. Εἶτα ἐπειδὴ ὁ κατήγορος 
οὐδὲν εἶχε δεῖξαι ἐν “Ἱεροσολύμοις, ὅρα τί φησι" Τοῖς 
κατὰ τὴν οἰχουμένην πᾶσιν Ἰουδαίοις, ψεῦδος ἐπὶ 
ψεύδει συντιθείς b. Διὰ τοῦτο ὁ Παῦλος ἐντεῦθεν αὐτὸν 
ἀφέλχων, Προσκυνήσων ἀνέδην, λέγει" μονονουχὶ 
ἀπολογούμενος διὰ τούτου, ὅτι τοσοῦτον ἀπέχω τοῦ στά- 
σεις χινεῖν * χαὶ τούτῳ ἐνδιατρίδει τῷ διχαίῳ ὅπερ ἣν 
ἰσχυρόν" ἐπάγει γάρ᾽ Καὶ οὔτε ἐν τῷ ἱερῷ, οὔτε ἐν 
τῇ πόλει, οὔτε ἐν τῇ συγαγωγῇ εὗρόν ue πρός τινα 
διαλεγόμενον. Ὅπερ ἦν xal ἀληθές. Κἀχεῖνος μὲ» 
Πρωτοστάτην φησὶ, καθάπερ ἐπὶ μάχης xa συστά- 
σεως οὗτος δὲ ὅρα πῶ; ἐπιειχῶς ἀποχρίνεται " Ὃμο- 
Aoq δὲ τοῦτό σοι, ὅτι κατὰ τὴ ὁδὸν, ἣν λέγουσιν 
αἵρεσιν, οὕτω «“1ατρεύω τῷ πατρῴῳ [515] Θεῷ, πι- 
στεύων πᾶδι τοῖς κατὰ νόμον, καὶ ἐν τοῖς προ;»ἡ- 
ταις γεγραμμένοις. ἐλπίδα ἔχων εἰς τὸν Θεὸν, ἣν 


^ Alii διαφυγόντα ἀεὶ διέβαλλον, xal μόλις. b Ψεῦδος ἐπὶ 
ψεύδει συντιθείς deest in uno. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI! ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


346 


xal αὐτοὶ προσδέχονται, ἀνάστασιν μέ.1.1διν ἔσε- 
σθαι δικαίων τε xal ἀδίχων. 

“β΄. "Opa* ἐχώριζον αὐτὸν ἐχεῖνοι " οὗτος συνεισάγει, 
χαὶ οἰχειοῖ ἑαυτὸν τῷ νόμῳ δι᾽ ὧν ἀπολογεῖται. Καὶ βε- 
θαιῶν ὃ εἶπε, πάλιν ἐπάγει" Ἐν τούτῳ δὲ καὶ αὐτὲς 
doxà, ἀπρόσκοπον συνείδησιν» ἔχων πρός τε τὸν 
Θεὸν καὶ πρὸς τοὺς ἀνθρώπους διαπαντός. Ac ἑτῶν 
δὲ πιδιόνων παρεγενόμην, ἐλεημοσύνας -.τοιήσων 
εἰς τὸ ἔθνος μου καὶ προσφορὰς, ἐν οἷς εὗρόν pa 
ἡγγνισμέγον ἐν τῷ ἱερῷ οὐ μετὰ ὄχιλου, οὐδὲ μετὰ 
θορύδου τινός. Τί οὖν ἀνέδης ; τί ἦλθες ; Προσκυνῆ- 
σαι; ἐλεημοσύνας, φησὶ, ποιῆσαι" ὥστε τοῦτο οὐχ ἦν 
στασιώδους. Εἶτα xai ἐχδάλλει αὐτῶν τὸ πρόσωτον, 
λέγων ἀδιορίστως: Ἐν οἷς εὗρόν μέ τινες τῶν ἀπὸ 
τῆς ᾿Ασίας ᾿Ιουδαῖοι " οὖς ἔδει ἐπὶ σοῦ παρεῖναι, 
καὶ κατηγορεῖν εἷ τι ἔχοιεν πρός με᾽ ἣ αὑτοὶ οὗτοι 
εἰπάτωσαν, τί εὗρον ἐν ἐμοὶ ἀδίχημα, στάντος μου 
ἐπὶ τοῦ συνεδρίου" ἣ περὶ μιᾶς ταύτης φωνῆς ἧς 
ἐχέκραξα ἑστὼς ἐν αὐτοῖς, ὅτε Περὶ ἀναστάσεωρ 
v&xpior ἐγὼ σήμερον κρίνομαι ὑφ᾽ ouo. Τοῦτο πε- 
ριουσία δικαιωμάτων, μὴ φεύγειν τοὺς χατηγόρους, ἀλλ᾽ 
ἕτοιμον εἶναι πᾶσι διδόναι λόγον. Περὶ ἀναστάσεως 
γεχρῶν ἐγὼ σήμερον, φησὶ, χρίγομαι. Καὶ οὐδὲν εἶπεν 
ὧν εἶχεν εἰχότως εἰπεῖν c, ὅτι ἐπεθούλευσαν, ὅτε χατ- 
ἐσχον αὐτὸν, ὅτι ἔνεδρον ἐποίησαν (ταῦτα γὰρ παρ᾽ Exsi- 
νων λέγεται γενέσθαι" παρὰ δὲ τούτου, xa κινδύνου 
ὄντος, 09x ἔτι)" ἀλλὰ σιγᾷ, χαὶ μόνον ἀπολογεῖται, xal- 
τοι μυρία ἔχων εἰπεῖν. Τοῦτο αὐτὸν xal ἐν Katcaptía 
ἐποίει λαμπρὸν, τὸ μετὰ τοσαύτης ἐλθεῖν παρατάξεως. 
Ἐν οἷς εὗρόν ue, φησὶν, ἡγγισμένον ἂν τῷ ἱερῷ. 
Πῶς οὖν ἐδεδήλωσεν : οὐ γὰρ ἦν τοῦ αὐτοῦ καὶ ἁγνί- 
ζεσθαι καὶ προσχυνεῖν, xat διὰ τοῦτο ἔρχεσθαι καὶ βε- 
δηλοῦν. Τοῦτο xa δικαιολογίας ὑποψίαν ἔχει τὸ μὴ εἰς 
μαχρὸν ἐμπίπτειν τὸν λόγον ἐᾷν d. Καὶ χαρίζεται τῷ 
διχαστῇ. 'Epot δὲ δοχεῖ χἀχείνῳ συστέλλειν τὴν ἀπολο- 
vlav. ᾿Αλλ᾽ ἴδωμεν ἄνωθεν τὰ εἰρημένα, Ἐπειδὴ πρὸ 
τούτου μαχρὰ ἐδημηγόρησεν ὁ Τέρτυλλος, δειχνὺς ὅτι 
ἐγχόπτεται, οὐχ εἶπεν, "Axoucoy τοῦ πράγματος " ἀλλ᾽, 
Ἵνα o5 μὴ ἐπὶ πλεῖον ἐγχόπεω, zapaxaJAo ἀκοῦσαί 
cs ἡμῶν τῇ σῇ ἐπιδιχείᾳ. Τάχα θεραπεύων οὕτω τὸν 
λόγον χατασχευάζει" ἣ xoi ἀληθῶς τοῦτο ἐπιειχείας 
τεχμήριον, εἰ παρὸν πολλὰ εἰπεῖν, ὑπὲρ τοῦ μὴ ἐν» 
οχλεῖν ὀλίγα τις λέγοι. Εὕρομεν γὰρ τὸν ἄνδρα τοῦτον 
“οιμόν" ὃς, φησὶ, καὶ τὸ ἱερὸν ἐπδίρασε βεθηκλῶσαι. 
Οὐχοῦν οὐχ ἐδεδήλωσε. Τί οὖν, εἰ ἀλλαχοῦ τοῦτο ἐποίη- 
σεν; θὺυδαμῶς “ fj γὰρ ἂν xal εἶπε νῦν δὲ ᾿Επείρασε 
μὲν λέγει, τὸ ὃὲ πῶς, οὐ προστίθησι. Καὶ τὰ μὲν κατὰ 
Παύλου οὕτως ἐπῆρεν" ὅρα δὲ τὰ αὑτῶν πῶς ἑλαττοξ. 
Ὅν καὶ ἐκρατήσαμεν, [514] φησὶ, xal ἠθελήσαμεν 
κρίναι κατὰ τὸν ἡμέτερον γόμον. Παρειλθὼν δὲ Λυσίας 
χιλίαρχος, μετὰ &oAAnc βίας ἐκ τῶν χειρῶν ἡμῶν 
ἀπήγαγεν. Ἐνταῦθα δείχνυσιν, ὅτι χαὶ ἐπηρεάζονται 
εἰς δικαστήρια ἐρχόμενοι ξένα, καὶ ὅτι οὐχ ἂν ἠνώχλη- 
σαν αὑτὸν, εἰ μὴ ἐχεῖνος ἠνάγχασε, xa ὡς; οὐ προσῆχον 
αὐτῷ ἥρπασε τὸν ἄνδρα - xaX γὰρ τὰ ἀδιχήματα πρὸς 
ἡμᾶς ἦν, καὶ τὸ δικαστήριον παρ᾽ ἡμῖν ἔδει γενέσθαι. 
Ὅτι γὰρ τοῦτό ἔστιν, ὅρα τὸ ἑξῆς Merà ποι.λῆς, 
φησὶ, βίας. Βία γὰρ τοῦτό ἐστι. Παρ' οὗ δύνασαι 
γγῶγαι. Οὐδὲ κατηγορῆσαι τολμᾷ" συγγνωμονιχὸς γὰρ 
ἀνὴρ ἦν" οὐδὲ ἀπλῶς παρέρχεται. Εἶτα πάλιν, ἵνα μὴ 
δόξῃ ψεύδεσθαι. αὐτὸν ἐφίστησιν ἑαυτοῦ χατήγορον τὸν 


* Hzec, εἰχότως εἰπεῖν, desont in nno cod. 4 "Edv deest. in 
quibusdam mss. 


345 


omnibus Judsis in universo orbe, et auctorem sedi- 
tionis secte Nazarenorum, 6. qui etiam templum 
violare conatus est : quem et apprehensum voluimus 
secundum legem nostram judicare. 7. Superveuiens 
autem tribunus Lysias, cum vi magna eripuit eum 
' de manibus nostris, 8. jubens accusatores ejus ad te 
vcnire ; a quo poteris ipse judicans de omnibus illis 
cognoscere, de quibus nos accusamus eum. Conci- 
tantem, » inquit, « seditiones omnibus Judsis in 
universo orbe. » Ut pestiferum et communem gentis 
hostem illum calumniantur, ac secte Nazarenorum 
principem: (a) (Hoc maximum crimen videbatur quod 
esset Nazarenus.] ideo hoc produxerunt, et ea de re 
iterum calumniabantur eum ; Nazaret enim vilis crat. 
Et invenientes, inquit. Vide, quam versute illum ut 
profugum calumnientur, vix. illum assequuti, cum 
septem diebus in templo fuerit. Quem et apprehensum 
voluimus secundum legem nostram judicare. Vide quo- 
modo et legeni contumelia afficiant : nisi fortasse se- 
cundum legem erat, verberare, occidere, insidiari. 
Sequitur Lysize accusatio. Superveniens autem Lysias 
tribunus cum vi magna eripuit eum ex manibus nostris. 
Non conveniebat illi, inquit, rem hanc facere, quam 
tamen fecit. Ez quo poteris judicans de his omnibus 
cognoscere, de quibus nos accusamus illum. 9. Adjece- 
runt autem et Judei, dicentes luec ita se habere. Quid 
ergo Paulus? nuin ad liec. tacet ? Minime, sed libere 
l quitur iterum et respondet, idque volente praeside; 
subdidit enim : « 10. Respondit autem Paulus , an- 
nuente sibi przside ut diceret : Ex multis annis te 
esse justum judicem genti huic sciens , bono animo 
pre me satisfaciam. 11. Potes enim cognoscere, quia 
non plus sunt mihi dies, quam duodecim, ex 
quo ascendi adorare in Jerusalem : 12. et neque in 
templo invenerunt me cum aliquo disputantem aut 
concursum facientem turbz, neque in synagogis, 15. 
neque in civitate : neque probare p^ssunt ea, de 
quibus nunc me accusant. » Non sunt liec adulatio- 
nis verba, testificari judici justitiam ; sed illa potius, 
Cum in. multa pace agamus per te. Cur ergo injuste 
seditiones agitis? Perpende autem, illi ad injustitfam 
pellebaut, hic justitiam qu:erebat : ideo dicebat : 
Bono animo pro me salis(aciam ; deinde a tempore 
confirmat : Et multis anuis, inquit, te judicem sciens. 
Et quid hoc ad demonstrationem conducebat ? Mul- 
tum : ostendit. enim ipsum quoque scire, nihil se 
eorum (ccisse, de quibus accusabatur. Si vero se- 
ditionem concitasset, ipse judex nosset , neque il'um 
tanta res lateret. Deinde quia acensator nihil probare 
potuerat Jerosolymis, vide quid dicat : Omnibus qui 
in toto orbe sunt Judais, mendacium niendacio ad- 
den: ". Ideo Paulus ide illum deturbans, ait : Ado- 
raturus ascendi ; quasi se sic purgans : Tantum abe«xt, 
ut seditiones excitein ; et in hoc moratur ratioci:io, 
quod certe validum erat ; addit enim : Neque in tem- 
plo, neque in civitate, neque in synagogis invenerunt me 


* [Ilud, mendacium , mendacio addens, dcest in uno. 


(a) Οὐ inter uncinos clausa suut non leguntur in Nontf., 
&ique e savilio sup leta sunt, 


IN ACTA APOSTOLORUAX. 1IOXIL. L. 


346 


cum aliquo disputantem. Quod etiam verum erat. Et 
ille quidem illum Principem dicit, quasi in pugna aut 
tumultu; hic vero vide quam mansuete respondeat : 
« 14. Confiteor autem tibi quod secundum viam, 
quam vocant hazresim, sic patrio Deo servio, credens 
omnibus, qu: in lege et prophetis scripta sunt ; 15. 
spem habens in Deum, quam et ipsi amplectuntur, 
futuram resurrectionem justorum et injustorum. » 
2. Vide: ipsum illi separabant, hic vero se adjun- 
git legi sese purgando. Et quod dixerat confirmans, - 
iterum adjicit : 16. In hoc el ipse studeo sine offendi- 
culo conscientiam habere ad Deum et ad homines sem- 
per. 17. Dost annos autem plures, eleemosynas facturus 
in gentem meam, veni, et. oblationes. 48. In quibus 
imvenerunt me purificatum in templo , non cum turba, 
neque cum tumultu. Cur ergo ascendisti ? cur venisti ? 
Adoraturus, eleemosynas, inquit, facturus, Itaque id non 
crat seditiosi. Deinde illorum dejicit personam, di- . 
cens sine discrimine : 7n quibus me invenerunt 19. 
quidam ἐς Asia Judei, quos oportebat apud te praesto : 
esse, el accusare , si quid haberent adversum me : 20. 
aut hi ipsi dicant , si quid invenerunt. in me iniquitatis, 
cum stem in concilio, 21. nisi de hac una voce, qua cla- 
mavi. inter eos stans : de resurrectione mortuorum ego 
hodie judicor a vobis. {186 cst copiosa justificatio, non 
fugere ab accusatoribus, sed paratum esse ad red- 
dendam oninibus rationem. De resurrectione mortuo- 
rum ego, inquit, hodie judicor a vobis. Et nihil dixit 
eorum, quz jure poterat dicere : quod insidiati sunt, 
detinuerunt ipsum, insidias struxerunt (h»c cnim 
ab ipsis facta narrantur; ab hoc autem , licet in pe- 
riculo versante, non item), sed tacet, et solum sese 
purgat, et si innumera dicere potuisset. Hoc illum in 
Cxsarea clarum reddebat, quod cum tanto agmine 
venisset, In quibus invenerunt me, inquit, purificatum 
in templo. Quomodo ergo violavit? non enim ejus- 
dem hominis erat, purificari, adorare, et ideo vc- 
nire, et violare. lloc autem ad justificatioremn 
conferre videatur, quod non in longum incidat ser- 
monem. Et gratificatur judici. Mihi autem videtur 
etiam hoc defensionem suam contrabere. Sed supe- 
rius dicta repetamus. Quia antehac multum concio- 
natus erat Tertullus, ostendens sc compendio studere, 
non dixit, Audi rem ; sed, Ne te diutius morer, f0go 
audias nos pro tua humanitate. Forte ut gratiam. ejus 
aucupetur sic sermenem apparat : vel etiam man- 
suetudinis signum est, cum quis plura dicere valens, 
pauca dicit, ut. ne molestiam pariat. Invenimus, in- 
quit, hunc virum pestiferum : qui, inquit, et templum 
wolare tentavit. Ergo non violavit. Quid igitur, si alibi 
koc fecit? Minime : alias enim dixisset; jam vero, 
Tentavit, dicit ; quo autem modo, non addit. Ei qu:e 
Paulum quidem spectabant , sic extulit; vide autem 
quomodo qu:e sua sunt minuat. Quem apprehenaimus, 
inquit, et voluimus. judicare secundum. legem nostram. 
Superveniens aulem Lysias tribunus. cum multa vi ex 
manibus nostris abripuit. Hic ostendit, sibi molcstum 
esse ad extranea tribunalia venire, et quod non ip4 
molesti fuissent, nisi ipse coegisset, quadque nan 


8 
ad illum perüneret virum abripere : nam Ipjuriz 
contra nos crant, οἱ judicium apud nos fieri oporte- 
p.t. Quod autem res sic habeat, sequentia vide : Cum 
ulta vi, inquit. Vis enim erat. À quo poteris cogno- 
scere. Ncque aceusare audet : erat enim vir clemens: 
neque sine causa pretercurrit. Deinde iterum, ne 
mentiri videretur, ipsam Paghtm sui ipsius accusa- 
torem inducit. A guo potes, inquit, de his omnibus 
dijudicans cognoscere. Accedunt. postea dictorum te- 
stes : Adjecerunt autem et Judei, dicentes. hec ita se 
habere. Accusatores suut et testes ct accusatores. At 
P'aulus respondet : Scieus ex multis annis [6 esse. ju- 
stum judicem. Non ergo peregrinus est neque alienus 
neque novaltor, si a multis annis novit jadicem. Et 
recte addidit iltud, Justum, αἱ ne ad summum ponti- 
ficem respiceret, vel δὰ populum , vel ad accusato- 
rem. Vide, quomodo non processit ad contumeliam, 
et-i necessitas essét. Credens, inquit, omnibus, qua 
in lege sunt. Hoc dixit, ostendens nullum hominem, 
qui credat resurrectionem futaram, talia. facturum 
esse ; quam et illi exspectant. Non dixit de liis, quod 
credant iis, qua in. prophetis scripta sunt ( neque 
enim credebant); $ed bic omnibus credebat , non 
illi: quomodo autem, longum esset nunc dicere. 
Tanta dixit, et nusquam Ciristi meminit, llic autem 
ut dixit, Credens, etiam ea, qua Cliristum spectabant, 
complectitur; sed iuterim in resurrectionis sertnone 
moratur, quod dogma ipsis commune erat, et omnem 
seditionis suspicionem aufert. Deinde ascensus causa 
sequitur. Eleemosynas, inquit, et oblationes facturus in 
gentem mean, veni, idque per annos plures. (ynomodo 
ergo turbasset eos, quibus eleemosynam daturus 
tantum iter susceperat ? Nou cum turba, iuquit , nec 
cum tumultu, Ubique seditionem inflciatur. Recte au- 
tem advocat accusatores qui ab Asia, diceus : Quos 
oportebat apud te accusare, si. quid haberent adversum 
me. lta contidebat, se inundum esse 4 crimine, ut 
etiam provoccet eos. Et von eos solum, qui ab Asia 
erant, verum etiam eos, qui ex Jerusalem, accusato- 
res non rejicit ; sed hus quoque evocat adjiciens : Áut 
hi ipsi dicant. Etenim. ideo ab initio avgre ferebant, 
quod resurrectionem pra dicaret. Et. bene sic facie- 
bat : hoc enim ostenso, facile et Christum et resurre- 
ctionem ejus inducebat. Quid invenerunt, inquit , in 
me injusiitie, cum starem in concilio? [n concilio, in- 
quit , ostendens illos nihil invenisse, non privatim 
inquisitione facta, sed multitudine prxsente el accu- 
rate dijudicante. 

$. Quod autem hic vera. sint, testificantur ii, qui 
de lioc accusant. Ideo dicebat : In hoc autem studeo, 
a! sine offendiculo conscientiam habeam erga Deum et 
erga homines. Perfecta enim h:ec virtus est, quando 
bominibus occasiones non damus, et apud. Deum 
studemus esse sine offendiculo. Qua clamavi in conci- 
lio, inquit. Violentiam illorum ostendit cum dicit , 
Clamasi ; ac si diceret : Non possunt dicere me elee- 
mosytze obtentu hzc fecisse : non enim cum turba , 
neque cum tumultu hoc faciebam : alioquin vero in- 


8. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


Ed 


218 
quisitione hac de re facta, nihil plus inveniebatur. 
Vidisti in periculis mansuetudinem ? vidisti linguam 
honesta loquentem , et quomodo unum tantum quz- 
rat, ut sibi objecta refutet, nec illos criminibus 
obruat, nisi cum ad defensionem cogeretur ἢ ut et 
Christus dic bat : Ego d&monium non habeo , sed ho- 
nurifico Patrem meum , et vos inhonorastis me ( Joan. 
8. 49). Hunc et nos imitemur : quia et ipse Christi 
imitator erat. Si ille nihil iis, qui ad czedem vene- 
rant, asperum dixit, qua nos venia digni erimus , in 
conviciis el contumeliis efferati, qui scelestos sce- 
lestissimosque vocamus inimicos nostros ? quam de- 
fensionem liabebinius, qui inimicos omnino haheamus? 
Annon audis eum , qui honorat , seipsum bonorare ? 
Nos autem nos ipsos coutumclia afficimu-. Aceusas, 
quod contumelia affectus sis :: cur igitur ipse in hoc 
crimen incidis ? cur teipsum coufodi; ἢ Mane passione 
vacuus, mane invulneratus : ne, dum vis alterum fe- 
rire, tfipsum malis involvas. Non suflicit nobis alius 
animi tumultus, nemine concitante motus, ut ahsurdz 
conenpiscenti:e, meerores, tristitiz et similia, ut alia 
nohis accumulemus ? 

Coniumelie quomodo ferende. — Et quomodo pos- 
sibile est, inquies, contumcliss ferre? (Quomodo, 
quaeso , impossibile est? vulnus nobis a verbis nasci- 
tur ? cicatrices in corporibus suut ? quale igitur nobis 
damnum accidit ? ltaque si velimus, ferre possumu«. 
Ponamus nobis legem ne doleamus , et sustinebi- 
mus : nobis ipsis dicamus : Non est inimiciti:e, infir- 
mitatis est : vere enim infirmitatis est. Nam «quod 
non sit ex inimicitia vel nialignitate, voluit eiiam ille 
se cohibere, quamvis in iultis sit Iaz:sus. Si hoe 
consideremus solum , quod ex infirmitate sit, fere- 
mus , et ignoscemus quidem illi , conabimurque ue 
et ipsi cadamus. Nam omnes, qui prasentes sunt, 
interrogabo : num ita philosophari potestis , ut cen- 
tumelias feratig? Utique puto. Ergo ille invitus te 
contumelia affecit, non volens, scd ab affectu coa- 
etus : te contine. Non vides dz:moniacos ? Sicut ille 
non tam ex inimicitia , quam ex infirmitate hoc sus- 
tinet : sic et nos nou. tun a contumcliarum  uatura 
movemur , quam a nobis ipsis. Etenim quomodo in- 
sauientes easdem contumelias inferentes toleramu; ἢ 
Rursus si amici suut ii, qui contumelias inferunt, τοὶ 
si majores, ferimus : quomodo ergo non absurdum 
fnerit, com tres sint , nempe amici , insani ct majo- 
res, ferre illos; pares autem vel minores non ferre ? 
Sepe dixi : Moments ea res est et subita abreptio : 
parum toleremus, et totum perfecimus. Quanto magis 
contumeliam infert, tanto infirmior est. Nostin' quando 
oporteat dolere ? Quando nobis contumeliain inferen- 
tibus ille tacebit; tunc enim ille quidem fortis, nes 
autem infirmi sumus : si vero contrarium efficiatur , 
etiam gaudere oportct : coronatus es, proclamatus 
e$; non in »gonem ductus , non solis radioram , 
pulveris molestia affectus, non consertis manibus vel 
ansis datis; sed voluntate tantum , et sedens vel 
stans, magnam accepisti coronam ; uec modo ma 


547 


Ἡαῦλον 4. Ilap' ob, φησὶ, δύνασαι dvaxplvac περὶ 
“«ἀντων τούτων ἐπιγνῶναι. Εἶτα χαὶ μάρτυρες τῶν 
εἰρημένων" Συνεπέθεντο δὲ xal οἱ Ἰουδαῖοι ράσκον- 
tsc tavra οὕτως ἔχειν. Οἱ κατήγοροι, αὐτοὶ xaX μάρ- 
τυρες xai χατήγοροι. ᾿Αλλ᾽ ὁ Παῦλος, 'Ex ποιλὼν 
ἐτῶν ὄντα c8 χριτὴν ἐπιστάμενος δέχαιον, ἀποχρίνε- 
ται. Οὐχ ἄρα ξένος τίς ἐστιν, οὐδὲ ἀλλότριος, οὐδὲ νεω- 
τεροποιὸς, εἴ γε Ex πολλῶν ἑτῶν οἷδε τὸν διχαστήν. Νδι 
καλῶς ἐπήγαγε τὸ, Δίχαιον, ἵνα μὴ πρὸς τὸν ἀρχιερέα 
ἴδῃ, μηδὲ πρὸς τὸν δῆμον, μηδὲ πρὸς τὸν χατήγορον. 
Ὅρα, πῶ; οὐ προήχθη εἰς ὕδριν" χαίτοι γε xat ἀνάγ- 
κης οὔσης. Πιστεύων, φησὶ, πᾶσι τοῖς κατὰ vópor. 
Τοῦτο εἶπε, δειχγὺς͵ ὅτι οὐχ ἂν ἄνθρωπος, πιστεύων 
ἀνάστασιν ἔσεσθαι, τοιαῦτα πράξειέ ποτε, ἣν καὶ αὐτοὶ 
οὗτοι ἐχδέχονται. Οὐχ εἶπε περὶ τούτων, ὅτι πιστεύουσι 
«οἷς ἐν τοῖς προφήταις γεγραμμένοις (οὐδὲ γὰρ ἐπί- 
στευον)" ἀλλ᾽ οὗτος πᾶσιν ἐπίστευεν, οὐχ ἐχεῖνοι " πῶς 
δὲ, μαχροῦ ἂν εἴη λόγου τανῦν λέγειν. Τοσαῦτα εἶπε, 
καὶ οὐδαμοῦ τοῦ Χριστοῦ μέμνηται. Ἐνταῦθα δὲ, Πι- 
στεύων, εἰπὼν, χαὶ τὰ χατὰ τὸν Χριατὸν εἰσήγαγεν, 
ἀλλὰ τέως τῷ τῆς ἀναστάσεως ἐνδιατρίδει λόγῳ, ὃ χοι- 
νὸν ἣν αὐτοῖς δόγμα, χαὶ πάσης στάσεως ὑποψίαν ἀν- 
(ipti. Εἴτα χαὶ ἡ αἰτία τῆς ἀνόδου. 'EAenyoc vac, φη- 
cl, καὶ προσφορὰς ποιήσων εἰς τὸ ἔθνος μου, παρ- 
ἐγεγόμην, καὶ τοῦτο δι᾽ ἐτῶν πλειόνων. ὼς ἂν οὖν 
ἑτάραξεν, οἷς ὥστε ἐλεημοσύνην ποιῆσαι τοσαύτην ἦλθεν 
ὁδόν; Οὐ μετὰ ὄχιλου, φησὶν, οὐδὲ μετὰ θορύδου. 
Πανταχοῦ τὴν στάσιν ἀναιρεῖ. Καλῶς δὲ xal προσχα- 
λεῖται τοὺς κατηγόρου; τοὺς ἀπὸ src ᾿Ασίας b, λέγων" 
Οὖὗς δεῖ ἐπὶ σοῦ κατηγορεῖν, εἶ τι ἔχοιδν πρός pe. 
Οὕτως ἐθάῤῥει χαθαρὸς εἶναι πρὸς ἃ κατηγορεῖτο, 
ὅτι xaX προσχαλεῖται αὐτούς. Οὐ τοὺς ἀπὸ τῆς ᾿Ασίας 
δὲ μόνον, ἀλλὰ χαὶ τοὺς ἐξ Ἱερουσαλὴμ οὐχ ἐκδάλλει 
χατηγόρους, ἀλλὰ xai τούτους προσχαλεῖται πάλιν, 
ἐπάγων: Ἔ αὐτοὶ οὗτοι εἰπάτωσαν. Καὶ γὰρ διὰ 
κοῦτο ἐξ ἀρχῇς διεπονοῦντο, ὅτι τὴν ἀνάστασιν ἐχή- 
ρυττε. Καὶ χαλῶς οὕτως ἐποίει " τούτου γὰρ δειχθέντος, 
εὐχόλως xal τὰ τοῦ Χριστοῦ ἐπεισήγετο, ὅτ' ἀνέστη. Τί 
δὗρον, φησὶν, ἐν ἐμοὶ ἀδίχημα, στάντος μου ἐπὶ τοῦ 
συνεδρίου; Ἐν τῷ συνεδρίῳ εἶπε" δειχνὺς, ὅτι οὐ- 
δὲν εὗρον οὐχὶ κατ᾽ ἰδίαν τῆς ἐξετάσεω; γενομένης, ἀλλὰ 
παρόντος τοῦ πλήθους χαὶ ἀχριδῶς ἀναχρίνοντος. 
[375] γ΄. Ὅτι δὲ ταῦτα ἀληθῆ λέγω, μαρτυροῦσιν οἱ 
περὶ τούτου ἐγχαλοῦντες. Διὰ τοῦτο xa ἔλεγεν" Ἐν τούτῳ 
δὲ abtóc ἀσχῶ, ἀπρόσχοπον συνείδησιν ἔχων πρός 
τὸ τὸν Θεὸν καὶ τοὺς ἀνθρώπους. Ἢ τελεία γὰρ αὕτη 
ἀρετὴ, ὅταν μηδὲ ἀνθρώποις διδῶμεν λαδὰς, καὶ παρὰ 
Θεῷ σπουδάζωμεν εἶναι ἀπρόσχοποι. Ἧς ἐκέχραξα, 
φησὶν, ἐν τῷ συνεδρίῳ. Kat τὴν βίαν αὐτῶν δηλοῖ ἐχ 
ποῦ εἰπεῖν, 'Exéxpata, ὡσανεὶ ἔλεγεν - Οὐχ ἔχουσιν εἰ- 
φεῖν, ὅτι Προσχήματι ἐλεημοσύνης ταῦτα ἐποίεις " οὐ 
γὰρ μετὰ ὄχλου οὐδὲ μετὰ θορύδου τοῦτο ἐποίουν “" ἄλ- 
λως τε, xai ἐξετάσεως γενομένης περὶ τούτου, οὐδὲν 
«doy εὑρίσχετο. Εἶδες ἐπιείχειαν, χινδύνων ὄντων; 
εἶδες εὔφημον γλῶτταν, χαὶ πῶς ἕν ζητεῖ μόνον ἀπολύ- 
σασθαι τὰ ἑαυτοῦ, οὐχὶ χἀχείνους ἐγχλήμασι περιδαλεῖν, 
πλὴν εἴ που ἀναγχάζοιτο, ἀπολογούμενος ; ὥσπερ xal ὁ 
Χριστὸς ἔλεγεν: Ἐγὼ δαιμόνιον, obx. ἔχω, 0.10 τιμῶ 
κὸν Πατέρα μου" ὑμεῖς δὲ ἀτιμάζετέ με. Τοῦτον μι- 
μώμεθα xai ἡμεῖς, ἐπειδὴ καὶ αὐτὸς Χριστοῦ μιμητὴς 


6 Unus cod. xotí; ας, 
male. * Τοῦτο inis | 


IN ACTA APOSTOLORUM. 1IOMIL. L. 


948 
ἦν. Εἰ τοῖς μέχρι φόνου xal σφαγῆς χωρήσασιν οὐδὲν 


᾿ εἶπεν ἐχεῖνος ἐπαχθὲς, τίνος ἂν εἴημεν ἡμεῖς συγγνώ- 


μῆς ἄξιοι, ἐν λοιδορίᾳ xal ὕδρεσιν ἐχθηριούμενο:, μια- 
ροὺς xai παμμιάρους ἀποχαλοῦντες τοὺς ἐχθροὺς τοὺς 
ἡμετέρους ; τίνα δὲ ἀπολογίαν ἕξομεν ἐχθροὺς ὅλως 
ἔχοντες ; Οὐχ ἀχούεις, ὅτι ὁ τιμῶν, ἑαυτὸν τιμᾷ ; ᾿Ημεῖς 


᾿δὲ ἑαυτοὺς ὑδρίζομεν. Ἐγχαλεῖς, ὅτι ὑδρίσθης * τί οὖν 


περιπίπτεὶς τῷ ἐγχλήματι; τί σαυτὸν πληγῇ περιδάλ- 
A:te; Μεῖνον ἀπαϑῆὴς, μεῖνον ἄτρωτος " μὴ, βαυλόμενος 
ἕτερον πλῆξαι, σαυτὸν περιδάλῃς τῷ χαχῷ. Οὐ γὰρ àp- 
xst ἡμῖν ὁ ἕτερος θάρυδος τῆς Ψυχῆς ὁ μηδενὰς χινοῦν- 
τος χινούμενος " οἷον, αἱ ἐπιθυμίαι αἱ ἄτοποι, αἱ λῦπαι 
χαὶ αἱ ἀθνυμέαι χαὶ ὅσα τοιαῦτα 7 ἀλλὰ xal ἑτέρας ἐπι- 
σωρεύομεν. | 
Καὶ πῶς δυνατὸν ὑδριζόμενον φέρειν, erat; Πῶς δὲ 
οὐ δυνατὸν, εἰπέ μοι; τραῦμα ἡμῖν τίχτεται ἀπὸ τῶν 
ῥημάτων ; μώλωπες περὶ τὰ σώματα ; ποία τοίνυν γί- 
νεται ἡμῖν βλάδη; Ὥστε, ἂν βουλώμεθα, δυνάμεθα ἐν- 
εγχεῖν 4, Θῶμεν ἑαυτοῖς νόμον μὴ ἀλγεῖν, xaX οἴπομεν " 
εἴπωμεν πρὸς ἡμᾶς αὐτούς" U9x ἔστιν ἔχθρας, ἀσθε- 
νείας ἐστίν ἀσθενείας χαὶ γὰρ ὄντως ἐστίν" ἐπεὶ ὅτι 
ἔχθρας οὐχ ἔστιν οὐδὲ καχοηθείας, ἐδούλετο xàxelvog 
κατασχεῖν, εἰ xai μυρία ἠδιχημένος ἣν. "Av τοῦτο ἐννοή- 
σωμεν μόνον, ὅτι ἀσθενείας ἐσπὶν, οἴσομεν, xat συγ- 
Ὑνωσόμεθα μὲν ἐχείνῳ, πειρασόμεθα δὲ μὴ περιπεσεῖν 
καὶ αὐτοί, Ἐπεὶ ἐρωτῶ πάντας τοὺς παρόντας ᾿ ἄρα, 
ἂν ἐθελήσητε, οὕτω φιλοσοφεῖν δύνασθε 5, ὥστε φέρειν 
τοὺς ὑδρίζοντας ; Ἔγωγε οἶμαι. Οὐχοῦν ἄχων σε ὕδρισε 
χαλοὺ βουλόμενος, ἀλλὰ ἀναγχαζόμενος ὑπὸ τοῦ πάθους" 
ἐπίσχες. Οὐχ ὁρᾷς τοὺς δαιμονῶντας ; “ὥσπερ ἐχεῖνος 
οὐχ ἀπὸ ἔχθρας τοσοῦτον, ὅσον ἀπὸ ἀσθενείας, τοῦτο 
ὑπομένει" οὕτω xai ἡμεῖς οὐχ ἀπὸ τῆς φύσεως τῶ» 
ὕόρεων κινούμεθα, [576] ὅσον ἀφ᾽ ἡμῶν αὐτῶν ἐπεὶ πῶς 
τῶν μαινομένων τὰ αὐτὰ ὑδριζόντων φέρομεν ; Πάλιν εἰ 
qot εἶεν οἱ ὑδρίζοντες ἣ χαὶ μείζους, χαὶ οὕτω φέρομεν" 
πῶς οὖν οὐχ ἄτοπον, τριῶν μὲν τούτων ὄντων, xal φρίλων 
xai μαινομένων xaX μειζόνων, φέρειν, ὁμοτίμων δὲ ἣ 
χαὶ ἡττόνων μὴ φέρειν; Πολλάχις εἶπον " ῥοπὴ τίς ἐστι 
καὶ συναρπαγὴ τὸ πρᾶγμα" χαρτερήσωμεν μιχρὴν, καὶ 
«b πᾶν ἡνύσαμεν. “Ὅσῳ ἂν ὑδρίζῃ μείζονα, τοσούτῳ 
μᾶλλόν ἐστιν ἀσθενής. Οἶδας πότε ἀλγεῖν χρὴ ; Ὅταν 
ὑδρισάντων ἡμῶν ἐχεῖνος σιγήσῃ" τότε γὰρ αὑτὸ: μὲν 
ἰσχυρὸς, ἡμεῖς δὲ ἀσθενεῖς" ἂν δὲ τοὐναντίον γένηται, 
καὶ χαίρειν δεῖ" ἐστεφανώθης, ἀνεχηρύχθης" οὐχ εἰς 
ἀγῶνα καταχθεὶς, οὐδὲ ἡλίου χαὶ ἀχτῖνος xal χόνεως 
ἐπάχθειαν ἐνεγχὼν, οὐδὲ συμπλαχεὶς, xai λαδὰς δοὺς, 
ἀλλὰ θελήσας μόνον, xai χαθήμενος ἣ ἑστὼς, ἕλαδες 
μέγαν τὸν στέφανον" χαὶ οὐχ ἀπλῶς μέγαν f, ἀλλὰ 
πολλῷ μείζονα ἐχείνων οὐ γάρ ἐστιν ἴσον ἐχθρὸν βαλεῖν 
ἀντίπαλον, xai τῶν τῆς ὀργῆς περιγενέσθαι βελῶν. 
Ἐνίχησας οὐδὲ λαδὴν δοὺς, χατέδαλες τὸ πάθος τὸ ἐν 
σοὶ, ἀπέσφαξας τὸ θηρίον χεχινημένον, xal λυττῶντα 
τὸν θυμὸν ἐπεστόμισας, χαθάπερ τις ἄριστος νομεύς * 
ἐμφύλιος ἔμελλεν ἡ μάχη εἶναι, οἰχεῖος 6 πόλεμος. Ka- 
βάπερ γὰρ οἱ τείχει προσχαθήμενοι χαὶ πολιορχοῦντες 
ἔξωθεν, ἐμφυλίοις περιδάλλουσι πολέμοις, χαὶ τότε περι- 
γίνονται " οὕτω δὴ xal ὁ ἐννόρίζων, ἂν μὴ τὸ ἐν ἡμῖν 
ἐγείρῃ πάθος, οὐ δυνήσεται περιγενέσθαι ἐὰν μὴ ἡμεῖς 
ἑαυτοὺς ἐμπρήσωμεν, ἐχεῖνος οὐδεμίαν ἰσχὺν ἔχει. 


e |lec. est scriptura Sailil. 


d Morel. δυνάμεθα ἐγκαλεῖν. 
f tec. 


Montf , ἄρα ἂν οὕτω φιλοσοφεῖν δύνησθε. Eni. 
οὐχ ἀπ) ῶς μέγαν, 3024, ἀσόνλ δὰ SS NS, 


δὲ9 
"Ἔστω παρ᾽ ἡμῖν ὁ τῆς ὀργῆς σπινθὴρ, ὥστε εὐχαΐίρως 
ἀνάπτεσθαι, μὴ καθ᾽ ἡμῶν αὐτῶν, μηδὲ ἵν᾽ ἡμᾶς μυρίοις 
περιδάλῃ χαχοῖς. Οὐχ ὁρᾶτε ἐν ταῖς οἰκίαις τὸ πῦρ ἀπο- 
τεταγμένον, χαὶ οὗ πανταχοῦ ἐῤῥιμιμένον, οὔτε ἐν χόρ- 
τῳ, οὔτε ἐν ἱματίοις, οὔτε ἁπλῶς; ὥστε μὴ ἀνέμου 
ἐμπνέοντος ἐξάπτεσθαι" ἀλλὰ xàv θεράπαινα λύχνον 
ἔχῃ, χἂν ὁ μάγειρος ἀναχαίῃ, παραγγελία πολλὴ, μὴ 
παρ᾽ ἄνεμον, μηδὲ σανίδος ἐγγὺς, μηδὲ ἐν νυχτὶ τοῦτο 
ποιεῖν" ἀλλ᾽ ὅταν χαταλάδῃ ἡ νὺξ, ἐχοιμίσαμεν αὐτὸ, 
δεδιότες μή ποτε, χαθευδόντων ἡμῶν καὶ οὐδενὸς ὄντος 
ποῦ ἐπιχουροῦντος, ἀναφθῇ, xal πάντας ἐμπρήσῃ; Τοῦτο 
χαὶ ἐπὶ τοῦ θυμοῦ γινέσθω" μὴ πανταχοῦ διεσπάρθω 
τῶν ἡμετέρων λογισμῶν, ἀλλ᾽ ἕν τινι βάθει τῆς διανοίας, 
ὥστε μὴ τὸν ἄνεμον τὸν ἀπὸ τῶν ῥημάτων τοῦ δι᾽ ἑναν- 
τίας εὐχόλως ἐφιχνεῖσθαι, ἀλλὰ παρ᾽ ἡμῶν δέχεσθαι τὸν 
ἄνεμον, τῶν εἰδότων συμμέτρως αὐτὸ χινεῖν χαὶ ἀσφα- 
λῶς. "Av ἔξωθεν ἄνεμον δέχηται οὐχ οἷδε τὸ μέτρον, 
ἀλλὰ πάντα ἐμπρήσει" πολλάχις xaX καθευδόντων ἡμῶν 
ὁ ἄνεμος οὗτος ἐμπεσεῖται, χαὶ τὰ πάντα καταχαύσει. 
Ἔστω οὖν ἡμῖν ὥστε φῶς ἀνάπτειν μόνον" ἀνάπτει 
γὰρ φῶς ὁ θυμὸς, ὅταν προσηχόντως γένηται xat 
λαμπάδας ἔχωμεν κατὰ τῶν ἀδιχούντων ἑτέρους, χατὰ 
τοῦ 61166109. Μὴ πανταχοῦ χείσθω, μηδὲ ἐῤῥίφθω 
σπινθῇρ, ἀλλ᾽ ἐν τέφρᾳ φυλάττωμεν ἐν τοῖς λογισμοῖς 
τοῖς “ταπεινοῖς χοιμίζωμεν * αὐτόν. Οὐ πάντοτε αὐτοῦ 
δεόμεθα, ἀλλ᾽ ὅταν χατεργάσασθαί τι δέῃ, χαὶ [3771] 
ποιῆσαι ἁπαλόν - ὅταν πώρωσιν μαλάξαι δέῃ, ὅταν 
«Ὡς Ψυχῆς καταγνῶναι. 

δ΄. Πόσα θυμοὶ καὶ ὀργαὶ δεινὰ χατειργάσαντοϊ Καὶ 
τὸ δὴ χαλεπὸν, ὅταν διαναστῶμεν, οὐκ ἔτι τοῦ συνελθεῖν 
ἐσμεν χύριοι, ἀλλ᾽ ἑτέρους ἀναμένομεν' ἕχαστος αἰσχύνε- 
ται χαὶ ἐρυθριᾷ ἐπανελθὼν χαταλλάξαι τὸν ἕτερον. "Opa, 
διαστῆναι μὲν xal διασχισθῆναι οὐχ αἰσχύνεται, ἀλλὰ 
τοῦ χαχοῦ γίνεται ἀρχηγός" ποοσελθεῖν δὲ καὶ τὸ ἐσχι- 
σμένον ῥάψαι αἰσχύνεται - χαὶ ταυτὸν συμθαίνει, οἷον 
ἂν εἴ τις ἀποχόψαι μὲν τὸ μέλος μὴ ὀχνοίη, συναγαγεῖν 
ài αἰπτχύνοιτο. Τί λέγει:, ἄνθρωπε ; ἠδίχησας μεγάλα, 
χαὶ αὗτος αἴτιος ἐγένου τῆς μάχης : Οὐχοῦν δίκαιος ἂν 
εἴης πρότερος ἀπελθεῖν χαὶ χαταλλαγῆναι, ἅτε τὴν al- 
τίαν αὐτὸς παρχσχών. ᾿Αλλ᾽ ἠδίχησαν b, χἀχεῖνος αἴτιός 
ἔστιν, Οὐχοῦν xaX διὰ τοῦτο, ἵνα μᾶλλόν σε θαυμάσωσιν, 
ἴνα πρὸς τῷ προτέρῳ xal ἐν τῷ δευτέρῳ τὰ πρωτεῖα 
ξχῆς, ὥσπερ οὐ τοῦ γενέσθαι τῆς ἔχθρας αἴτιος, οὕτως 
οὐδὲ τοῦ ἐχταθῆναι ἐπὶ πλέον τὴν ἔχθραν" ἴσως χαὶ 
ἐκεῖνος μυρία συνειδὼς ἑαυτῷ αἰσχύνεται καὶ ἐρυθριᾷ, 
᾿λλλ᾽ ἀπονενόηται; Ταύτῃ μάλιστα μὴ ὀχνήσῃς προσ- 
δραμεῖν" καὶ γὰρ διπλοῦν παρ᾽ αὐτῷ τὸ πάθος, χαὶ ἀπό- 
vous καὶ ὀργή. Σὺ τὴν αἰτίαν εἶπας, 6v ἣν ὀφείλεις πρό- 
τερος ἀπελθεῖν, ὁ ὑγιαίνων, ὁ δυνάμενος βλέπειν * ἐχεῖ- 
νος γὰρ ἐν σχότῳ ἐστί τοιοῦτον γὰρ ἡ ὀργὴ χαὶ ἡ ἀλα- 


S. JOANNIS CHRYSOSTONI! ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


350 
σιν, ὡς οὐ νοσούντων σφόδρα, τῶν δὲ χαταχειμένων 
οὐχέτι. Ἢ οὐ δοχεῖ σοι ἀῤῥωστίας εἶναι χαλεπώτερον 
ἀπόνοια χαὶ θυμός οὐχ ὁ μὲν πυρετῷ τινι ἔοικε σφοδρῷ, 
ἡ δὲ φλεγμαίνοντι σώματι xax οἰδαίνοντι; Ἐννόησον ὅσον 
ἐστὶ πυρετὸν ἔχειν καὶ οἴδημα" ἄπελθε, σδέσον τὸ πῦρ" 
δύνασαι γὰρ τῇ χάριτι τοῦ Θεοῦ: ὥσπερ ὕδατι κατά- 
στειλὸν τὴν φλεγμονήν. Τί οὖν, ἂν αὐτῷ τούτῳ πλέον 
ἐπαίρεται, φησίν : Οὐδὲν καρὰ σέ" oU μὲν γὰρ τὸ σαυ- 
τοῦ ἐποίησας, ἐχεῖνος δὲ ἑαυτῷ λογιζέσθω" μὲ, xata qe 
νωσχέτω ἡμῶν τὸ συνειδὸς, ὅτι ἡμῶν ἐλλειπόντων m 
τῶν δεόντων τοῦτο γίνεται. Ψώμιξε, φησὶ, τὸν ἐχθρόν 
σους" τοῦτο γὰρ ποιῶν ἄνθρακας πυρὸς σωρδύ- 
σεις ἐπὶ τὴ» xepaAtv αὐτοῦ. Καὶ ὅμως, καὶ τούτου 
ὄντος, χελεύει ἀπελθεῖν xai χαταλλαγῆναι καὶ εὑεργε- 
telv, οὐχ ἵνα ἄνθραχας πυρὸς σωρεύωομεν, ἀλλ᾽ ἵνα 
εἰδὼς ἐχεῖνος τοῦτο χαταστέλληται, ἵνα τρέμῃ, ἵνα go- 
δῆται τὰς εὐεργεσίας μᾶλλον τῶν ἐχθρῶν καὶ τὰς φιλίας 
ἣ τὰς ἐπιδουλάς. Οὐ γὰρ οὕτως ἐχθρὸς μντησιχαχῶν 
βλάπτει τὸν μισοῦντα, ὡς ὁ ὠφελῶν xal εὐεργετῶν. 
Μνησιχαχῶν γὰρ, καὶ ἑαυτὸν χἀχεῖνον ξδλαψεν ἴσως 
μιχρόν τι" εὐεργετῶν δὲ, ἄνθρακας πυρὸς ἐσώρευσεν ἐπὶ 
τὴν χεφαλὴν αὐτοῦ. Οὐχοῦν οὐ δεῖ [578] ποιεῖν, φησὶν, 
ἵνα μὴ σωρεύωμεν ἄνθρακας ; ᾿Αλλ᾽ ἑτέρως ἐπὶ τὴν 
χεφαλὴν τὴν σὴν ἄνθραχας σωρεύειν θέλεις ; xai γὰρ 
τοῦτο 4 ποιεῖ μνησιχαχία, ᾿Αλλ᾽ ἐπὶ πλεῖον ἐχτείνειν; 
Οὐδαμῶς * οὐ γὰρ σὺ τοῦτο ποιεῖς, ἀλλ᾽ ἐχεῖνος ὁ θηριώ» 
δης. El γὰρ εὐεργετοῦντός σου καὶ τιμῶντος xaX χαταλ- 
λάττοντος, μένει φυλάττων ἐχεῖνος τὴν ἀπέχθειαν, ἑαυ- 
τῷ τὸ πῦρ ἀνῆψεν, αὐτὸς ἔφλεξεν αὑτοῦ τὴν χεφαλήν" 
σὺ δὲ ἀναίτιος εἷ. Μὴ γίνου τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπότερος, 
ἐπεὶ μυρία πείσῃ δεινά" μᾶλλον δὲ, οὐδ᾽ ἂν θέλῃς δυνή- 
cp, οὐδὲ χατὰ μιχρόν. Πῶς γάρ; “Ὅσον ἀπέχει d οὐ- 
paróc ἀπὸ τῆς γῆς, φησὶ, τοσοῦτον ἀπέχουσιν al 
JovJal μου ἀπὸ τῶν BovAOr ὑμῶν" καὶ πάλιν" E! 
ὑμεῖς, φησὶ, πονηροὶ ὄντες οἴδατε δόματα ἀγαθὰ 
διδόναι τοῖς τέχνοις ὑμῶν, πόσῳ μᾶλλον ὁ Πατὴρ 
ὑμῶν ὁ οὐράνιος δώσει ὑμῖν; ᾿Αλλὰ σχῆψις ταῦτα xal 
πρόφασις. Μὴ δὴ σοφιζώμεθα τὰ προστάγματα τοῦ 
Θεοῦ. Καὶ πῶς σοφιζόμεθα, φησίν; Εἶπε - Τοῦτο 
σοιῶν, ἄγθρακας πυρὸς σωρεύσεις ἐπὶ τὴν κα;ρα λὴν 
αὐτοῦ * σὺ δὲ λέγεις" Φοδοῦμαι τὸν ἐχθρὸν, ὅτι μεγάλα. 
μὲ ἠδίχησεν. Οὐ ταῦτα λέγεις; Πῶς δὲ ὅλως ἔσχες 
ἐχθρόν; ᾿Αδιχήσαντα φοδῇ, σαυτὸν δὲ οὐ φοδῇ ; Εἴθε 
σαυτοῦ ἐφρόντιξες, Μὴ ποίει σχοπῷ τοιούτῳ μᾶλλον 
δὲ χἂν τοιούτῳ ποίησον σχοπῷ, ᾿Αλλ᾽ οὐ ποιεῖς. Οὐ λέγω 
σοι, ὅτι ἄνθραχας πυρὸς σωρεύσεις, ἀλλὰ xol ἕτερόν τι 
πλέον λέγω * μόνον ποίγσον. Ταῦτα γὰρ πάντα, ἵνα σε 
ἐχχαλέσηται, φησὶν ὁ Παῦλος, ἐλπίδι τῆς τιμωρέα; λῦσαι 
τὴν ἔχθραν. Ἐπειδὴ θηριώδεις ἐσμὲν, xal οὐκ ἂν ἄλλως 
ἀνασχοίμεθα τὸν &y0phv φιλῆσαι, εἰ μή τινα προσδοχῶ- 
μὲν τιμωρίαν, καθάπερ τινὶ θηρίῳ δίδιοσι ταύτην τὴν 


ζονεία. Σὺ δὲ ὁ τούτων ἀπηλλαγμένος καὶ ὑγιαίνων τυλᾶζαν" ἐπεὶ τοῖς ἀποστόλοις οὐ τοῦτό φῆσιν, ἀλλὰ τέ; 


πρόσελθε, πρὸς τὸν χάμνοντα ὁ ἰατρός. Μή τις λέγει τῶν 
ἰατρῶν, Ἐπειδὴ ἀσθενεῖ οὐκ ἀπέρχομαι; ᾿Αλλὰ διὰ 
τοῦτο μάλιστα βαδίζουσιν, ὅταν ἴδωσι μὴ δυνηθέντα ἐλ- 
θεῖν. Τῶν μὲν γὰρ δυναμένων xa ἐλάττονα φροντίζου- 


* Sic optime Sav. et codd ; Montf. νπομίζωμεν Εοιτ. b Alius 
δ y)umat 


Ὅπως γένησθε ὅμοιοιτοῦ Πατρὸς ὑμῶν τοῦ ἐν obpa- 
γοῖς. "AX; δὲ οὐχ ἔστιν εὐεργετοῦντα καὶ εὐεργετού- 
μενον μεῖναι ἐχθρόν. Διὰ τοῦτο ταῦτα ἔθηχε. Τί ἐν τοῖς 
λόγοις φιλοσοφῶν, ἐν τοῖς ἔργοις οὐδὲ τὸ μέτρον φυλάτ- 


€ Hiec, ψώμιζε, φησὶ, τὸν ἐχθρόν aov, desunt in uno codice. 
ὁ Ποιεῖ deest in quibusdam. 


δι 
gnam , sed illis longe majorem * : non pat est enim 
inimieym oppugnantem ferire, et tela irx vincere. 
Vicisti nulla data ansa, morbum animi tuum deje- 
cisti , cominotam feram jugulasti , ei furorem. com- 
pressisti, ut pastor quidam optimus : civile bellum 
futurum erat, domestica pugna. Nam sicut ii, qui 
menia foris obsident , civile bellum excitant, et 
ita vincunt : sic qui contumeliam infert , si passio- 
nem in nobis non excitet, vincere non poterit ; nisi 
nos ipsi nos incendamus, ille nullam vim habet. Sit 
enim nobis irz scintilla , ut opportune accendatur , 
non contra nos ipsos, ne nos innumeris afficiat malis. 
Non videtis in domibus ignem reconditum , nec ubi- 
que projectum , non in feno , non in vestibus, non 
temere , ne flante vento iucendatur ; sed sive ancilla 
lucernam habeat, sive cocus accendat , denuntiatur 
illis, ne ad ventum, ne prope tabulam, ne noctu lioc 
faciant ; sed adveniente nocte ignem sopimus, veriti 
ne forte dormientibus nobis et nem;ne curante ac- 
cendatur, et omnes exurat ? Hoc in ira quoque fiat : 
ne omnino in cogitationibus nostris dispergatur , sed 
in quodam mentis profundo ponatur , ut ne ventus a 
verbis adversarii facile adveniat, sed a nobis susci- 
piatur ventus, scientibus illum temperate et tuto mo- 
vere. Si deferis ventum accipiat, nescit modum, sed 
omnia accendet : 58:06 nobis dormientibus ventus ille 
incidet et omnia comburet. Sit ergo nobis tantum ,. 
ut lucem accendat : lucem enim accendit ira, quando 
decenter movetur : et faces habeamus contra eos, qui 
᾿ alios Isedunt , contra diabolum. Ne ubique jaceat, nec 
projiciatur scintilla, sed in cinere servemus : in hu- 
milibus cogitationibus sopiamus illam. Non sempcr 
illa opus habemus, sed quando operari quid opor:et ct 
emollire , quando pertinaciam superare, quando ani- 
main redarguere. 

4. Reconciliatio quomodo querenda.—Quanta ira fu- 
rorque mala pepererunt ! Quodque gravius est, quaudo 
 Surgimus, non ultra simul convenire poterimus , sed 
alios exspectamus : unusquisque coufunditur et cru- 
bescit rediens ad reconciliandum alium. Vide, dividi 
et discindi non erubescit, sed fit mali dux ; accedere 
autem et scissum consuere erubescit, Atque idipsum 
contigit, ac si quis menibrum quidem abscindere non 
gravetur , conjungere autem erubescat, Quid dicis, 
homo ? multum Lzsisti , et ipse auctor fuisti puguae? 
Itaque. jure prior eas et reconcilieris , utpote qui in 
causa fueris. At l»sus es, et ille in causa est ? Et 
ideo igitur , ut magis admirationi habearis , ut et in 
primo et iu seeundo primas habeas. Non fuisti inimi- 
citi:e causa, ita nec causa esto quod ea ulterius ex- 
tendalur: fortassis ct itle multorum sibi conscius 
erubescit. Sed arrogans est? Idee inaxime nc segnis 
&is ad accedendum : nam doplex est apud illum pas- 
$io, arrogantia οἱ ira. Tu quidem causam dixisti , 
propter quam prior accedere debes , quia sanus es , 
quia videre, potes : ille namque in tenebris est ; talis 
quippe cst ira et arrogantia. Tu vero ab illis liber et 


! Quidam legunt, magnam accepisti coronam , illis longe 
malozen ,o:uissis interpositis. 


IN ACTA APOSTOLORUM. IlIOMIL. L. 


My 
sanus accede ad agrum medicus. Num quis medi. 
corum dixerit, Quia infirmus est, non vado? Imo 
ideo maxime vadunt , cum videant illum non posse 
venire. Nam cos, qui incedere valent , minus curant, 
quod non nimium zgrotent ; decumbentes vero non 
item. Annon videtur tibi infirmitate graviorem esse 
arrogantiam et iram ? annon illa *ehementi febri , 
liec vero tumenti et inflato corpori similis est? Co- 
già quantum sit febrim et humorem habere : va: 
de, exstingue ignem : potes enim per gratiam Dei : 
quasi aqua. compesce ardorem. Quid ergo, inquies , 
si hoc ipso magis extollatur ? Nihil ad te: tu enim 
quod in te erat fecisti , ille sibi ipsi imputet : modo 
ne condemnet nos conscientia nostra, quod illud fiat 
nobis qux: requirebantur omittentibus. Pasce inimi- 
cum (uum , inquit, hoc enim faciens carbones ignis 
accumulas super caput ejus ( Rom. 12. 20). Et tamen 
cum res ita habeat, jubet abire, reconciliari et be- 
nefacere , non ut carbones iguis accumulemnus ; sed 
ut ille hoc sciens compescatur, ut tremat formidet- 
que magis beneficia: quam inimicitias , et amicitias 
magis quam insidias. Non enim inimicus ultionem 
meditans ita lzdit se odientem, ut qui adjuvat et be- 
nefacit. Etenim qui ultionem meditatur , et se lzit 
et illum forte parum ; qui autem benefacit, carbones 
ignis accumulat super caput ejus. Ergo id facere non 
debeinus , ne accumulemus carbones? Sed alione 
modo vis carbones congerere super caput tuum ? 
etenim hoc facit ultionis cupiditas. Sed magis vis 
extendam ? Minime : non enim tu hoc facis, sed illius 
feritas. Si enim te benefaciente et bonoraute et con- 
ciliare studente, ille maneat servans inimicitias, sibi 
ipsi ignem accendit ; ipse suum exussit caput: tu 
vero inculpatus es. Ne sis magis misericors quam 
Deus, quia innumera patieris malis mala ; imo si vo- 
lueris , non poteris , ne minimum quidem. Quomodo 
cnim ? Quantum distat celum a terra , inquit, tantum 
distant consilia mea a consiliis vestris ( 1sai. 55. 9) ; 
et rursum : Si vos, inquit, cum sitis mali, nostis bona 
dare [iliis vestris ; quanto magis Pater vester calcstis 
dabit vobis (Matth, 7. 14)? Sed hzc obtentus sunt. 
Ne igitur sophistice interpretemur mandata Dei. Et 
quomodo sophistice interpretamur ? Dixit, Hoc (a- 
ciens, carbones ignis congeris super capul ejus ; wi vero 
dicis, Tüneo inimicum , quia me valde I;sit. Annou 
hoc dicis? Quomodo inimicum habes? Times euro 
qui te 3511, teipsum vero non times? Utinam tui 
curam haberes! Ne illud hoc scopo facias ; imo sil- 
tem hoc scopo facias. Sed non facis. Nun dico tihi 
quod carbones ignis congeres, sed etiam aliud majus 
Jico : tantum fac. Hiec enim omuia ut te provocet 
Psulus dicit, exspectatione poenz solvere ininmici- 
tiam. Quoniam ferini sumus, neque aliter adducere - 
mur ad inimicum diligendum, nisi supplicium cx- 
spectaremus, quasi cuidam ferze hane massam tradit, 
Nam apostolis non hoc Christus dicit, sed quid? Ut 
sitis similes Patri vestro, qui est in celis (Mcuh. 5.48). 
Alioquin vero fieri non potest, ut qui beneflcia conf. rt 
et qui accipit, mancant. inimici. Idcirco hic posult. 


E 


951 
Cur dum verbis philosopharis, in opere modum 
non servas? Bene, non pascis illum, me earbones 
ignis congeras : ergo parcis ? ergo diligis, et ex tali 
scopo boc faeis? Seit Deus, utrum tali $copo di- 
cas: certe apud nos sophistam agis. Curam geris 
inimici, et times ne puniatur? Ergo iram exsünxisti : 
qui enim sic diligit, ut ejus utilitatem sux praeferat 

non habet inimicum. Hoc dicere possis: Usquequo 
ludemus in rebus non ludicris et veniam non haben- 
tihws? Quapropter rogo [ fraternitatem nostram di- 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIHIEP. CONSTANTINOP. 


leetam ἃ Domino Deo et Salvatore nostro Jesu Christa, 
oro et obsecro vos , obtentus hujusmodi rescinden- 
te$, ne contemnamus leges Dei [ neque praecepta ejus 
spernamus), ut possimus Domino placentes przesen- 
tem vitam (ransigere, et promissa consequi bona, 
gratia et benignitate Domiui nostri Jesu Cliristi, qui- 
cum Patri gloria, imperium, honor, cum sanctissimo, 
bono et vivifleo Spiritu, nunc et semper , et in sze- 
cula sseulorum. Amen. 


a ÓáÓ———— PMÍrÓI —— ——MM————————————————— tiii, tuna! 
HOMILIA 1... 


Cap. 24. v. 99. Distulit. autem. illos Felis , certis- 
sime sciens de via hac , dicens : Cum Lysias tribunus 
descenderit , dignoscam res vestras. 25. Jussitque 
centurienem custodire Paulum , ipsumque requiem 
habere , neminemque familiarium prohiberi , quomi- 
nus ministraret ei , vel accederet ad eum. 

4. Vide quanta fiat probatio, primo quidem a 
multis , deinde multo tempore , uf ne dici posset ju- 
dicium raptim factum fuisse. Quia enim memoravcrat 
l.ysiam erator , dicens illum vi abduxisse Paulum , 
opportune subdit Felieis verba , et ait : Distulit autem 
illos Feliz , certissime sciens de via hac ; id est , wm- 
pestive remisit; non opus habens discere, sed ut 
repel'eret Judzos. Dimittere propter illos. nolebat ; 
punire non poterat; impudens enim fuisset. Ideo 
differt , dicens : Cum Lysias tribunus descenderit , di- 
gnoscam res vestras. Jussiique centurionem custodire 
Paulum , ipsumq.e requiem habere , neminemque fami- 


liarium prohiberi , quominus ministraret ei, vel acce-. 


deret ad eum. Pequiem habere , inquit. Sic illum a 
criminibus liberum judieat. Cur ergo detinet euin ? 
In Jud;vorum gratkun , vel etiam sperans se pecunias 
nccepturum esse. ldeirco Paulum evocat ; quod au- 
tem ideo evocaverit , iudicat nobis scriptor , subjuu- 
geus ac dicens : 24. Post aliquot autem dies veniens 
Felix cum Drusilla uxore sua , qua erat Judea , voca. 
vit Paulum , et audivit ab eo fidem , que est in. Chri- 
stum Jesum. 25. Disputante autem illo de justitia et 
caslitate εἰ de judicio (uturo , tremefactus Feliz respon- 
dit : Quod nunc attinet , vade; tempere autem oppor- 
(uno. accers«m te : 96. simnl sperans fore ut pecunia illi 
dareiur α Paulo ut solveret eum : propter quod et fre- 
quenter accersens eum , loquebatur cum. 60. Vide quo- 
medo qua scripta sunt, vcrilatem pra» se ferant. 
Aecersebat eum frequenter, non admirans ilum, 
neque dicta laudans, nec quod vellet credere ; sed 
quid 3 Exspectans , inquit, ut pecunig sibi dareutur. 
Vide quomodo non occultet. hic judicis sententiam. 
Atqui si damnasset , non hoc fecisset , neque voluis- 
set audire damnaiuimn et seelestum. Et vide Paulum 

etsi cum principe loquentem, nihil eorum dicere, 
quz videbantur posse animum ejus demulcere ; sed 
que illum terrebant , ejusque mentem concutiebant. 
Disputans , inquit , de justitia , de castitate et de judi- 
cio (utmro. Tremefaetus est Feliz. Tanta vis erat Pauli 
verborum , ut principem terrerent. Et hic. quideim 
successorem accipit, et hunc vinctum relinquit, 


quamvis non oportebat, et finis imponendus erat; 
sed ille in Judzorum gratiam reliquit illum. llli vero 
Sic urgebant, ut iterum apud judicem instarent; 
quamvis apud nullum umquam apostolorum sic urse- 
rint , sed postquam in illos incesserant , destiterint, 
lta provisum est , ut Jerosolyma recederet , cum ta- 
libus feris decertans ; et tamen | illi rogant ipsum eo 
adduci judicandum. Sed hic rursum apparuit Dei 
providentia , qui id judicem faeere non permisit : 
verisimile certe erat ipsum nuper ad principatum 
evectum , id facturum in illorum gratiam esse; sed 
non concedit Deus, Postquam autem descenderant , 
impudentius et vehementius accusationes iutentant : 
eumque non possent illum ex legalibus capere , rur- 
$us pro more 500 C:xsarem indueunt , ut Christo ob- 
Jecerunt. Paulum enim se defendere de objectis con- 
tra Cesarem peccatis, palam erat, unde hzc 
declarane pergit : 27. Biennio autem expleto , actepit 
successorem Feliz  Porcium Festum. Volens. autem 
gratiam preslare Judaeis Feliz , reliquit Paulum vin- 
ctum. (Cap. 25.) 1. Festus. ergo suscepta provincia , 
post triduum. ascendit. Cesarea Jerosolymam. 9. Adie- 
runtque illum principes sacerdotum et primi Judaeorum 
adversus. Paulum, εἰ rogabant. eum ; 5. postulantes 
gratiam adversus eum , ut juberet perduci eum in Jeru- 
salem , insidias tendentes wt interficerent eum ἐπ via. 
4. Festus vero respondit , ui servaretur quidem Paulus 
Casarec , se vero brevi illo profecturum. 5. Qui vere 
inter vos , inquit , potentes sunt , descendentes. simul , 
si quod est crimen , accusent eum. 6. Demoratus autem 
inter eos diebus plus quam decem , descendit Cesaream , 
ei postero die sedit. pro tribunali , jussitque Paulum 
adduci. 7. Qui cum perductus. esset, circumateterunt 
eum , qui a Jerusalem descenderani Judei , multas εἰ 
graves cawsas objicientes Paulo , quas non poterant 
probare : 8. Paulo rationem reddente , quoniam neque 
in legem Judaeorum , neque in templum , neque in Cee- 
sarem peccuti. 9. Festus autem volens. gratiam. pra- 
stare Judwis , respondens Paulo , dixit : Vis Jerosoly - 
»am descendere , et ibi de his judicari apud me? Vide 
quomodo et ille Ju.lzis gratificatur , universo populo 
et civitati. Ideo rursus illum terrefacit, humauis 
utens armis : et audi quoniodo. 10. Dixit autem Pan- 
lus : Ad tribunal Cesaris sto ; ibi me oportet judicari. 
Judeis nihil nocui , sicut tu melius nosti. 1}. δὲ enim 
nocui , aut dignum morte aliquid (cci , non -ecuso mori : 
δὲ vcro. nihil est corum , que hi accusunt ime, mento 


$51 


τεις ; Καλῶς, οὐ ψωμίζεις αὐτὸν, ἵνα μὴ ἄνθραχας πυρὸς 
σωρεύσῃς " οὐχοῦν φείδῃ; οὐχοῦν φιλεῖς, xal σχοπῷ 
«οιούτῳ ποιεῖς ; Οἶδεν ὁ Θεὸς, εἰ σχοπῷ τοιούτῳ λέγεις " 
καὶ μὴν πρὸς ἡμᾶς σοφίζῃ xaX σχήπτῃ τὸν λόγον. Προ- 
νοεῖς τοῦ ἐχθροῦ xal φοδῇ μὴ χολασθῇ ; Οὐχοῦν ἔσδεσας 
tv ὀργῆν" ὁ γὰρ οὕτω φιλῶν, ὡς τὴν οἰκείαν ὠφέλειαν 
παριδεῖν ὑπὲρ τῶν ἐχείνῳ συμφερόντων, οὐχ ἔχει 
ἐχθρόν. “ἔχοις ἂν τοῦτο εἰπεῖν" Μέχρι τίνος παίζομεν 
ἐν οὐ παιχτοῖς, οὐδὲ ἔχουσι συγγνώμην; Διὸ παραχαλῶ 
ἃ τῇ ἡμετέρᾳ ἀδελφότητι, ἢγαπημένοι ὑπὸ τοῦ Κυρίον 


8 Qore hic et paulo post uncinis clauduntur, absunt a plu- 
rimis codd. Epi. ΄ 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. LI. 


552 
xaX Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ὑμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, xai δέο- 
μα: ὑμῶν χαὶ ἀντιδολῶ], τὰς προφάσεις ταύτας περι- 
χόψαντες, μὴ κχαταφρονῶμεν τῶν τοῦ Θεοῦ νόμων, 
ἰ μηδὲ τῶν αὐτοῦ ἐντολῶν παροψώμεθα)], tva δυνη- 
θῶμεν εὐαρέστως τῷ Κυρίῳ τὴν παροῦσαν ζωὴν δι- 
ἀγαγεῖν, xal τῶν ἐπηγγελμένων ἀγαθῶν ἐπιτυχεῖν, 
χάριτι χαὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ 
Χριστοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι 
δόξα, χράτος, τιμὴ b, νῦν xal ἀεὶ, xai εἰς τοὺς αἰῶνας 
τῶν αἰώνων. ᾿Αμήν. 


^ Sie codd. et Erasm. Editi, τῷ πατρὶ δόξα, x., τ., σὺν τῷ 
παναγίῳ xai ἀγαθῷ xai ζωοποιῷ Πνεύματι. Epi. 





| [579] OMIAIA ΝΛ’. 


'Avs6d.leco δὲ, φησὶ, ὁ Φῆ.:ιξ αὑτοὺς, ἀκριδέστερον 
εἰδὼς τὰ περὶ τῆς ὁδοῦ, εἰπών" “Ὅταν Λυσίας ὃ 


χιλίαρχος καταδῃ, διαγγώσομαι τὰ xa ὑμᾶς. 


Διαταξάμενός τὰ τῷ éxacorcápys τηρεῖσθαι τὸν 
IlavJAov, ἔχειν τε ἄνεσιν», καὶ μηδένα κωλύειν τῶν 
ἰδίων ὑπηρετεῖν ἣ προσέρχεσθαι αὐτῷ. 

a'. Ὅρα πόση γίνεται α βάτανος, πρῶτων μὲν ὑπὸ 
“πολλῶν, εἶτα xal ἐν χρόνῳ μαχρῷ, ὥστε μὴ εἰπεῖν, ὅτι 
συντρπάγη τὸ διχαστήριον. Ἐπειδὴ γὰρ ἐμνημόνευσε 
Λυσίον ὁ ῥήτωρ, εἰπὼν, ὅτι μετὰ βίας ἀφείλετο αὐτὸν, 
ἐπήγαγεν εὐχαίρως τὰ περὶ τοῦ Φήλιχος, xal φησιν" 
᾿Αγεδάλετο δὲ ὁ Φῆλιξ αὐτοὺς, ἀκριδέστερον εἰδὼς 
τὰ περὶ τῆς ὁδοῦ" τουτέστιν, ἐπίτηδες ὑπερέθετο" οὐ 
δεόμενος μαθεῖν, ἀλλὰ διαχρούσασθαι βουλόμενος τοὺς 
Ἰουδαίους. ᾿Αφεῖναι οὐχ ἤθελε δι᾽ ἐχείνους" χολάσαι πά- 
λιν, οὐκ ἦν δυνατόν’ ἀναίσχυντον γὰρ ἦν. Διὸ xai 
ὑπερτίθεται, εἰπών' Ὅταν Λυσίας ὁ χιλίαρχος 
καταδῇ, διαγνώσομαι τὰ καθ᾽ ὑμᾶς. Διαταξάμενός 
τε τῷ ἑκατογτάρχῃ τηρεῖσθαι τὸν IlavAor, ἔχειν" τε 
ἄνεσιν, καὶ μηδένα κω.ϊύειν τῶν ἰδίων ὑπηρετεῖν ἣ 
προσέρχεσθαι αὐτῷ. "Exew «8, φησὶν, ἄνεσιν. Οὔ- 
τῶς αὑτὸν xal αὐτὸς ἀφῆκεν ἐγχλημάτων. Τί οὖν xat- 
ἐχει ἀ-εἰς ; Ἑχείνοις χαριζόμενος, ἣ xat ἔτι προσδοχῶν 
χρήματα λήψεσθαι. Διὸ χαὶ μεταχαλεῖται τὸν Παῦλον " 
χαὶ ὅτι ἐπὶ τούτῳ μετεχαλέσατο, δῆλον ἡμῖν τοῦτο ποιεῖ 
ὁ συγγραφεὺς ἐπάγων, xal λέγων" Μετὰ δέ τινας 
ἡμέρας παραγενόμενος ὁ di.u& σὺν Apovc(AA4m τῇ 
γυναικὶ, οὔσῃ Ιουδαίᾳ. μετεπέμψατο τὸν Παῦλον, 
καὶ ἤκουσεν αὑτοῦ περὶ τῆς εἰς Χριστὸν Ἰησοῦν 
πίστεως. Διαλεγομένου δὲ αὐτοῦ περὶ δικαιοσύνης 
καὶ ἐγχρατείας καὶ τοῦ κρίματος τοῦ μέλλοντος 
ἔσεσθαι, ἔμφοδος γενόμενος ὁ Φῆλιξ ἀπεχρίθη; Τὸ 
γῦν ἔχον πορεύου" καιρὸν δὲ μεταλαδὼν μετακα.16- 
σομαί σε" ἅμα καὶ ἐλπίζων, ὅτι χρήματα δοθήσεται 
αὑτῷ ὑπὸ τοῦ Παύλου, ὅπως λύσῃ αὑτόν. Διὸ xal 
πυκνότερον αὐτὸν μεταπεμπόμενος ὡμίλει αὐτῷ. “Ὅρα 
πῶς τῆς ἀληθείας ἔχεται τὰ γραφόμενα. Μετεπέμπετο δὲ 
αὐτὸν συνεχῶς, οὐχὶ θαυμάζων αὐτὸν, οὐδὲ ἐπαινῶν τὰ λε- 
γόμενα, οὐδὲ πιστεῦσαι βουλόμενος, ἀλλὰ τί; Προσδοχῶν, 
φησὶ, χρήματα δοθήσεσθαιαὑτῷ. Σχόπει, πῶς οὐ χρύπτει 
ἐνταῦθα τοῦ δικαστοῦ τὴν γνώμην’ χαΐτοι εἰ χατεγνώχει, 
οὖχ ἂν τοῦτο ἐποίησεν, οὐδ᾽ ἂν ἠθέλησεν ἀχοῦσαι πσρὰ 
χαταδίχου xai πονηροῦ. Καὶ ὅρα τὸν Παῦλον, καίτοι 
πρὸς ἄρχοντα διαλεγόμενον, μηδὲν τούτων λέγοντα, ὧν 
εἰχὸς ἀνεῖναι αὐτοῦ τὴν ψνχὴν, ἀλλὰ τοιαῦτα, ἐξ ὧν xal 
ςφοδεῖται, καὶ κατασείεται τὴν διάνοιαν. Δια.λεγόμενος 
γὰρ, φησὶ, περὶ δικαιοσύνης καὶ ἐγκρατείας καὶ τοῦ 
, μέλλοντος κρίματος ἔσεσθαι, "Eppotoc ὁ Φῆλιξ 
* Alius βάσανος ὑπὸ τῶν πολλῶν ἐν χρόνια 


ἐγένετο. Τοταύτη fv fj ἰσχὺς τῶν Παύλου ῥημάτων, ὅτε 
xaX φοδοῦτι τὸν ἄρχοντα. Καὶ οὗτος μὲν λαμθάνει διά» 
ὅοχον, [580] xai ἀφίησι τοῦτον δέσμιον, xalzot γε οὐκ 
ἔδει, ἀλλὰ τέλος ἐπιθεῖναι, ἀλλὰ χαριζόμενος ἐχείνοις 
χατέλιπεν αὐτόν. Οὗτοι δὲ οὕτως ἐνέχειντο, ὡς πάλιν 
ἐντυχεῖν, καΐτοι οὐδενὶ τῶν ἀποστόλων οὕτως ἐπετέθησαν, 
ἀλλ᾽ ἐπιτιθέμενοι, πάλιν ἀφίσταντο. Οὕτως οἰχονομιχῶς 
ἀφίσταται τῶν Ἱεροσολύμων πρὸς τοιαῦτα θηρία ἔχων, 
xai ὅμως ἀξιοῦσιν αὑτὸν πάλιν ἀχθῆναι ἐχεῖ διχασόμε- 
νον. ᾿Αλλὰ xai ἐνταῦθα λοιπὸν ὠχονόμησεν ὁ Θεὸς, οὐχ 
ἐπιτρέπων τῷ ἄρχοντι" εἰχὸς γὰρ αὐτὸν νεωστὶ τῆς 
ἀρχῆς ἑπιδάντα xal θελῆσαι χαρίσασθαι" ἀλλ᾽ οὐκ 
ἀφίησιν ὁ Θεός. Ἐπειδὴ δὲ κατῆλθον, λοιπὸν ἀνατσχύν- 
τως xai μειζόνω; ἐποιοῦντο τὰς χατηγορίας" χαὶ οὐχ 
ἰσχύσαντες ἀπὸ τῶν νομιχῶν ἐλεῖν, πάλιν ἐπὶ τὸ εἰωθὸς 
αὐτοῖς ἔθος, τὰ χατὰ Καίσαρα ἐχίνουν b, ὅπερ xal ἐπὶ 
τοῦ Χριστοῦ ἐποίουν. Τὸ γὰρ τὸν Παῦλον ἀπολογεῖσθαι 
περὶ τῶν εἰς Καίσαρα ἁμαρτημάτων, δῆλον τοῦτο ἦν, 
ὅθεν xai αὐτὸ ἑρμηνεύων ἐπάγει’ Διδείας δὲ z4mpo- 
θείσης, &Aa66 διάδοχον ὁ dnA£ Πόρχιον Φῆστον. 
Θέλων δὲ χάριν καταθέσθωι τοῖς Ἰουδαίοις ὁ d£, 
κατέλιπε τὸν IlavAor δεδεμένον. Φῆστος οὖν ἐπιδὰς 
τῇ ἐπαρχίᾳ, μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἀγέθη εὶς 'Iepocó-. 
Avua ἀπὸ Καισαρείας. ᾿Ενεφάνισαν τε αὐτῷ ol 
ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρῶτοι τῶν ᾿Ιουδαίων χατὰ τοῦ 
Παύλου, καὶ παρεκάλουν αὐτὸν, αἰτούμενοι χάριν» 
παρ᾽ αὐτοῦ, ὅπως μεταπέμψηται αὐτὸν εἰς Ἱερου- 
σαλὴμ, ἔνεδρον ποιοῦντες ἀνδιλεῖν αὐτὸν κατὰ τὴν 
ὁδόν. Ὃ μὲν οὖν Φῆστος ἀπεκρίθη τηρεῖσθαι τὸν 
IlavAor ἐν Καισωρείᾳ, δαυτὸν δὲ μέ,1.1λειν ἐν τάχει 
ἐχπορεύεσθαι. Οἱ οὖν δυνατοὶ ἐν ὑμῖν, φησὶν, συγ- 
καταθδάντες, εἴ τί ἐστιν ἐν τῷ ἀνδρὶ τούτῳ, xat- 
ηγορείτωσαν αὐτοῦ. Διατρίψας δὲ ἐν αὐτοῖς ἡμέρας 
πιλείους ἣ δέχα, καταδὰς δὶς Καισάρειαν, τῇ 
ἐπαύριον καθίσας ἐπὶ τοῦ βήματος, éxé.Aevos τὸν" 
Παῦλον ἀχθῆναι. Hapayeropérov δὲ αὑτοῦ, περι - 
ἔστησαν οἱ ἀπὸ ᾿Ιεροσοζλύμων καταδεθηχότες 'Iov- 
δαῖοι. πο.1.:λὰ καὶ βαρέα αἱἰτιώματα φέροντες κατὰ 
τοῦ Παύλου, ἃ οὐκ ἴσχνον ἀποδεῖξαι, ἀπο.ιλογουμέ- 
vov αὑτοῦ, ὅτι Οὔτε εἰς τὸν νόμον τῶν "Iovóalov , 
οὔτε εἰς τὸ ἱερὸν, οὔτε εἰς Kulcapá τι ἥμαρτον. 'O 
Φῆστος δὲ τοῖς ᾿Ιουδαίοις θέλων χάριν καταθέσθαι, 
ἀποχριθεὶς τῷ Παύλῳ, εἶπε" Θέλεις εἰς "Ιεροσόλυμα 
ἀναθὰς, ἐκεῖ περὶ τούτων χρίγεσθαι ἐπ᾽ ἐμοῦ ; "Opa 
κῶς καὶαὺύτὸς τοῖς Ἰουδαίοις ς χαρίζεται, δήμῳ ὁλοχλήρῳ, 
xai πόλει. Διὰ τοῦτο πάλιν χαὶ αὐτὸν ἐκροδεῖ, ἀνθριυνκ 


' ,ἐνείχουν. « AL Ec! Geri, eh tn 


$55 
πίνῳ χρησάμενος ὅπλῳ᾽ xaX ἄχουε πῶς. Εἶπε δὲ ὁ Παῦ- 
λος" Ἐπὶ τοῦ βήματος Καίσαρος ἑσεώς εἰμε, οὗ ue δεῖ 
κρίνεσθαι. Ἰουδαίους οὐδὲν ἠδίχησα. ὡς καὶ σὺ 
κάλλιον ἐπιγινώσκεις. El μὲν γὰρ ἀδικῶ, xul ἄξιον 
θανάτου πέπραχά τι, οὐ παραιτοῦμαι τὸ ἀποθανεῖν" 
εἰ δὲ οὐδέν ἐστιν ὧν οὗτοι κατηγοροῦσί μου, οὐδείς 
με δύναται αὐτοῖς χαρίσασθαι. Καίσαρα &xixaAoU- 
μαι. ᾿Αλλ᾽ εἴποι ἄν τις ἐνταῦθα * Καὶ τίνος ἕνεχεν ἀχού- 
ca; ὅτι Καὶ ἐν Ρώμῃ cs δεῖ μαρτυρῆσαι τὰ περὶ 
ἐμοῦ, ὡς ἀπιστῶν ταῦτα ἐποίει ; Μὴ γένοιτο, ἀλλὰ xal 
σφόδρα πιστεύων. Μᾶλλον οὖν πειράζοντο; ἦν τὸ θαῤῥεῖν 
ἐχείνῃ τῇ ἀποφάσει, xat εἰς μυρίους ἑαυτὸν 4 ἐμδάλ- 
λειν χινδύνους, καὶ λέγειν" Ἴδωμεν εἰ δύναται ὁ Θεὸς 
[381] καὶ οὕτως ἐξελέσθαι με. ᾿Αλλ᾽ οὐ ποιεῖ τοῦτο Παῦ- 
λος, ἀλλὰ τὰ καθ᾽ ἑαυτὸν πάντα εἰσφέρει, τὸ πᾶν ἐπιτρέ- 
πων τῷ Θεῷ ᾿ ἡρέμα δὲ xal καθάπτεται τοῦ ἄρχοντος 
οὕτως ἀπολογούμενος" μονονουχὶ γὰρ τοῦτο λέγει" Εἰ 
μὲν ἀδικῶ, καλῶς εἰ δὲ οὐχ ἀδιχῶ, τί με ἐχδίδως ; Οὐ- 
δεὶς δύναταί pe, φησὶ, χαρίσασθαι. Εἰς φόδον αὑτὸν 
ἐνέδαλεν ὥστε μηδὲ ἐχόντα χαρίσασθαι, ἀλλὰ xaX πρὸς 
ἐχείνους ἔχειν ἀπολογίαν τὴν ἔφεσιν. Τότε ὁ Φῆστος 
συ.1.:λαλήσας μετὰ τοῦ συμδουλίου, ἀπεχρίθη " Καί- 
capa ἐπικάχλησαι, ἐπὶ Καίσαρα πορεύσῃ. 

θ΄. "Opa, ἀναχοινοῦται τῷ ᾿Αγρίππᾳ, ὥστε καὶ ἑτέρους 
γενέσθαι πάλιν ἀχροατὰς, χαὶ τὸν βασιλέα, xat τὸν 
στρατὸν, χαὶ τὴν Βερνίχην. Εἶτα δὲ πάλιν ἀπολογία. 
Ἡμερῶν δὲ διαγενομένων, ᾿Αγρίππας ὁ βασιλεὺς 
xal Βερνίχη κατήντησαν εἰς Καισάρειαν dc xacó- 
μδνοι τὸν Φῆστον. Ὡς δὲ πιϊείους ἡμέρας διέτρι- 
ὅον ἐχεῖ, ὁ Φῆστος τῷ Bacisi ἀνέθετο τὰ κατὰ τὸν 
Παῦλον, Aévur: Ἁνήρ τίς ἐστι xataAsAeiupévoc 
πὸ Φήνλικος δέσμιος " περὶ οὗ, γενομένου μου εἰς 
Ἱεροσόλυμα. ἐνεράνισαν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρεσδύ- 
tepo, τῶν Ἰουδαίων, αἰτούμενοι xat? αὐτοῦ δίχην. 
Πρὸς o0c ἀπεχρίθην, ὅτι Οὐκ ἔστιν ἔθος Ῥωμαίοις 
χαρίζεσθαί va. ἄγθρωπον εἰς ἀπώλειαν, πρὶν ἣ ὁ 
κατηγορούμενος κατὰ πρόσωπον ἔχοι τοὺς κατηγό- 
povc, τόπον τὸ ἀποιλογίας Aá6o. περὶ τοῦ ἐγχιλήμα» 
τος. Συνελθόντων οὖν αὑτῶν ἐνθάδε, ἀναδο.ιὴν 
μηδεμίαν ποιησάμενος, τῇ ἑξῆς καθίσας ἐπὶ τοῦ 
βήματος, ἐκέλευσα ἀχθῆναι τὸν ἄνδρα. Περὶ οὗ 
σταθέγντες οἱ κατήγοροι οὐδεμίων αἰτίαν ἐπέφερον, 
ὧν ὑπενόουν ἐγώ" ζητήματα δέ τινα περὶ τῆς ἰδίας 
δεισιδαιμονίως εἶχον πρὸς αὐτὸν, καὶ περί τινος 
Ἰησοῦ τεθγηχότος, ὃν ἔφασκεν ὁ IavJloc ζῇν. 
'᾿Απορούμενος δὲ ἐγὼ περὶ τὴν τούτου ζήτησιν, 
KAsyov, εἰ βού.οιτο πορεύεσθαι εἰς ἱἹερουσαιϊὴμ, 
xàxsi χρίγεσθαι περὶ τούτων. Τοῦ δὲ Παύζλου ἐπι- 
xaAscapérov τηρηθῆγναι αὐτὸν &lc τὴν τοῦ Σεδαστοῦ 
διάγγωσιν, ἐκέλευσα τηρεῖσθαι αὐτὸν, ἕως ἂν πέμ- 
ψω αὐτὸν πρὸς Καίσαρα. 'ATplxzac δὲ πρὸς τὸν 
Φῆστον ἔφη" Ἑθδουλόμην καὶ αὑτὸς τοῦ ἀνθρώπου 
ἀκοῦσαι. Ὁ δὲ, Αὔριον, φησὶν, ἀχούσῃ αὐτοῦ. "Opa 
κατηγορίαν Ἰουδαίων πάλιν, οὐ παρὰ τοῦ Παύλον, ἀλλὰ 
παρὰ τοῦ ἄρχοντος. Ἐγεφάνισαν,, φησὶν, οἱ ápxiepeic 
καὶ οἱ πρεσδύτεροι τῶν ᾿Ιουδαίων, αἰτούμενοι xat? 
αὐτοῦ δίχην. Πρὸς οὖς ἐγὼ ἀπεχρίθην. "Opa χαὶ τί 
ἀποχρίνεται εἰς αἰσχύνην αὐτῶν" ὅτι Οὐχ ἔστιν ἔθος 
"Ρωμαίοις xapltsc0al τινα ἄνθρωπον sic ἀπώλλδιαν" 
«ουτέστι, πρὶν f] λόγου αὐτῷ μεταδοῦναι ἀδύνατον τὸ 
χαρίζεσθαι ἁπλῶς. Κατὰ τὸ εἰωθὸς δὲ ποιῆσας, οὐχ εὖ - 
pt» αἰκίαν" ὅθεν xaX ἀπορεῖτα' ἐπὶ τούτῳ. Καὶ δῆλον 

* Lnus (Ἀ. Β.] ἐπιδάλλειν, male. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. 


90i 
τοῦτο δι᾽ ὧν ἐπήγαγε, λέγων' Ἀπορούμενος δὲ ἐγὼ 
aspl τὴν τούτων ζήτησιν. Οὕτως εἶπε, σνακιάζων τὸ 
οἰχεῖον ἀμάρτημα. Καὶ ἐχεῖνος μὲν συσχιάζει, ᾿Αγρίπ- 
vac δὲ ἐπιθυμεῖ ἰδεῖν αὐτόν. "Opa ἀεὶ τοὺς ἄρχοντας 
διαχρονομένους τὴν ἐπάχθειαν τὴν Ἰουδαϊκὴν, καὶ παρὰ 
«ὸ δίχαιον ἀναγχαζομένους πολλάκις ποιεῖν, καὶ προ- 
φάσεις [982] ἐπιζητοῦντας τῆς ἀναδολῆῇς " οὐ γὰρ δὴ 
ἀγνοῶν ἀνεθδάλετο, ἀλλ᾽ εἰδώς. Ὃ δὲ ᾿Αγρίππας οὗ μό- 
νὸν οὐ διαχρούεται, ἀλλὰ xal ἀχοῦσαι βούλεται" ὃ χαὶ 
θαυμάσαν ἄξιον, πόθεν εἰς ἐπιθυμίαν κατέστη τοῦ βού- 
λεσθαι ἰδεῖν ἄνθρωπον, εἰ χαὶ ἀδίχως, ὅμως κατηγορού- 
μενον. Οὕτως fjv χαὶ τοῦτο οἰχονομίας. Διὸ καὶ ἡ γυνὴ 
αὐτοῦ συναχούει, καὶ τῆς ἀκροάσεως οὐκ ἀπολιμπάνε- 
ται. Καὶ οὐδὲ ἁπλῶς ἀχροᾶται, ἀλλὰ μετὰ πολλῆς τῆς 
τιμῆς. Τοσαύτην ἔσχε τὴν ἐπιθυμίαν" οὐ γὰρ dv, εἰ μὴ 
ἐπεθύμησεν, ἐξήτησεν ἂν ἀχοῦσαι, οὐδ᾽ ἂν καὶ τὴν γυ- 
ναῖχα χοινωνὸν ἐποιήσατο τῆς ἀχροάσεως, εἰ μὴ μεγάλε 
περὶ αὐτοῦ ἐφαντάζετο. Ἐμοὶ δὲ δοχεῖ κἀχεΐνην τοῦτο 
ποθῆσαι. Καὶ ὄρα τὸν Παῦλον εὐθέως οὐ περὶ πίστεως 
μόνον οὐδὲ περὶ ἀφέσεως ἁμαρτημάτων, ἀλλὰ καὶ περὶ 
τῶν πραχτέων b διαλεγόμενον. ᾿Αλλ᾽ ἴδωμεν ἄνωθεν τὰ 
εἰρημένα. Τὸ νῦν ἔχον, φησὶ, πορεύου " καιρὸν δὲ Aa- 
δὼν, μετακαλέσομαί σε. Ὅρα τὴν πώρωσιν " τοιαῦτα 
ἀχούων, χρήματα προσεδόχα λήψεσθαι παρ᾽ αὐτοῦ. 
Καὶ οὐ τοῦτο μόνον δεινὸν, ἀλλὰ καὶ διαλεχθεὶς, οὐχ 
ἀφῆχεν αὐτὸν, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ πρὸς τῷ τέλει τῆς ἀρχῆς 
ἦν, χατέλιπεν αὐτὸν δέσμιον, ἵνα χαρίσηται τοῖς Ἴου- 
δαί:ις * ὥστε οὐ χρημάτων fipa μόνον, ἀλλὰ καὶ δόξης. 
Πῶς χρήματα, μιαρὲ, παρὰ ἀνθρώπον τὸ ἐναντίον 
κηρύττοντος ἐπιζητεῖς ; Ὅτι δὲ οὐχ ἔλαδε, δῆλον ἐξ ὧν 
εἴασε δεδεμένον, λύσας ἂν, εἴπερ ἔλαδε. TIegi ἐγχρατείας 
οὗτος διελέγετο, ἐχεῖνος δὲ χρήματα προσεδόχα λαδεῖν 
παρ᾽ αὐτοῦ ταῦτα διαλεγομένου. Καὶ αἰτῆσαι μὲν οὐχ 
ἐτόλμα" τοιοῦτον γὰρ dj χαχία, δειλὸν καὶ πάντα ὑπο- 
πτιεῦον «“" ἤλπιζε δέ" ὥστε εἰχότως αὐτοῖς ἐχαρίζετο, 
ἅτε τοσοῦτον ἄρξας ἐχεῖ. dijo voc οὖν ἐπιδὰς τῇ éxap- 
χίᾳ" ἐνεφάνισαν αὑτῷ 0 τὸ ἀρχιερεὺς καὶ οἱ πρῶτοι 
τῶν Ἰουδαίων κατὰ Παύλου, φησίν. Ἐὐῤθέως xe ἐν 
ἀρχῇ προσῆλθον οἱ ἱερεῖς, οὐκ ἂν ὀχνήσαντες καὶ εἰς 
Καισάρειαν ἐλθεῖν, εἰ μὴ ἔφθη ἀνελθών, ὅπου γε εὑ- 
θέως ἐπιδάντι προσέρχονται. Καὶ καταδὰς ἐν Ναισα- 
ρείᾳ, διατρίδει δέκα ἡμέρας. Τάχα, δοχῶ, ὥστε ἐγγε- 
νέσθαι τοῖς βουλομένοις αὐτὸν διαφθεῖραι. Παῦλος δὲ ἂν ἐν 
τῷ δεσμωτηρίῳ. Καὶ παρεκάλουν αὐτὸν, φησὶν, ὅπως 
μεταπέμψηται αὐτὸν εἰς Ἱερουσαλήμ. Καὶ διὰ τί 
χάριν ἥτηταν, εἰ δίκαιός ἐστιν ἀποθανεῖν ; 'A)À* οὕτω 
κἀχείνῳ δήλη ἐγένετο fj ἐπιδουλὴ, ὡς διαλεγόμενον el- 
πεῖν" Ἄνδρες οἱ συμπαρόντες, θεωρεῖτε τοῦτον, περὶ. 
οὗ τὸ πλῆθος ἐνέτυχόν μει τῶν Ἰουδαίων. Διὰ γὰρ 
τοῦ, Ἐγέτυχον, τὸ, Αἰτούμενοι χατ᾽ αὐτοῦ χάριν, δηλοῖ. 
Ὥστε ἤδη ἑἐδούλοντο αὐτὸν εἰς ἀπόφασιν ἐξενεγχεῖν, 
φοδούμενοι τὴν Παύλου γλῶτταν. Τί φοδεῖσθε ; τί ἐπεί- 
γεῖε; Τοῦτο γὰρ ἐμφαίνει τὸ, Φυ.λάτεεσθαι αὐεόν. Μὴ 
γὰρ φεύγει; Οἱ οὖν ἐν ὑμῖν, φησὶ, δυνατοὶ κατηγο- 
ρείτωσαν αὐτοῦ. Πάλιν κατήγοροι ἐν Kawapslz, xal 
κάλιν ἐξάγεται Παῦλος. Τῇ δὲ ἐπαύριον καθίσας, φὴη» 
civ, ἐπὶ τοῦ βήματος. 

γ΄. Ὅρα, εὐθέως ἐλθὼν ἐχάθισεν ἐπὶ τοῦ βήματος" 
οὕτως αὐτὸν ὥθουν μετὰ τοσαύτης σπουδῆς, οὕτως [585] 
ἐπείγουσιν. Ἕως μὲν οὖν οὐδέπω πεῖραν ἣν λαδὼν τῶν 


b Quidam τῶν πραχτικχῶν.  * Hac, δειλὸν xai κάντα URO- 


«190v, absunt a quibusdau. 


353 


potest me illis donare. Cesarem appello. Sed. dixerit 
quispiam : Cur cum audisset , Oportet te etiam Roma 
testificari de me ( Act. 25. 14 ), quasi non credens hzec 
faciebat * Absit ; sed et valde credens. Magis vero ten- 
tantis fuisset illius sententiz fidere, seseque in mille 
pericula conjicere , ac dicero : Videamus num possi! 
Deus etiam sic eripere me. Sed hoc non facit Paulus, 
verum qus penes se erant omnia adfert , totum Deo 
permittens. Sese vero defendens, leviter principem 
perstringit , ac si diceret : Si injuste egi, bene; si 
non injuste egi , cur me tradis * Nemo potest , inquit, 
sie donare. Metam illi incutit, ut non possit donare 
si velit, sed etiam apud illos pro excusatione habeat 
appellationem, 12. Tunc Festus cum concilio loquu- 
tus, respondit * Casarem appellasti ; ad Cesarem ibis. 

4 Vide , rem Agrippe communicat , ut etiam alii 
sint auditores , et rex et exercitus et Bernice. Deinde 
rursum defensio. « 13. Et cum dies aliquot transacti 
essent , Agrippa rex et Bernice descenderunt Czsa- 
ream ad salutandum Festum. 14. Et cum dies plu- 
res ibi demorarentur, Festus regi retulit de Paulo, 
dicens : Vir quidam est derelictus a Felice vinctus : 
45. de quo, cum essem Jerosolymis , adierunt me 
principes sacerdotum et seuiores Juds»orum, po- 
stulantes adversus illum damnationem. 16. Quibus 
respondi : Non est Romanis cousuetudo damnare 
aliquem hominem , priusquam is qui accusatur prze- 
seutes habeat accusatores , locumque defendendi 
accipiat ad abluenda crimina. 47. Cum ergo huc 
convenissent , sine ulla dilatione sequenti die sedens 
pro tribunali jussi adduci virum. 18. De quo, 
cum stetissent accusatores , nullam causam defere- 
bant, de quibus ego suspicabar; 19. quizstiones 
vero quasdam de sua superstitione habebant adver- 
sus euin , et de quodam Jesu defuncto , quem afüir- 
mabat Paulus vivere. 20. Hasitans autem ego de 
hujusmodi quastione, dicebam , num vellet ire Jcro- 
solymam, et ibi judicari de illis. 21. Paulo autein 
appellante , ut servaretur ad Augusti cognitionem , 
jussi. servari eum , donec mittam eum ad Cxsarem. 
92. Agrippa autem Fes!o dixit: Vellem et ipse 
hominein audire. Cras, inquit, audies illum. » Vide 
rursum accusationem Jud;vorum non ἃ l'aulo, sed a 
priucipe narratam. Adierunt me, inquit, principes 
sacerdotum et seniores Judaeorum , postulantes adversus 
eum. damnationem. Quibus ego respondi. Vide quid 
vespondeat ad illorum confusionem : Non est consue- 
tudo Romanis donare aliquem hominem , ut pereat ; id 
est, antequam rationem reddat , non potest vestri 
gratia tradi. Ut vero secundum morem fecit , causam 
non invenit : quare. hac de rc liesitat? ut. liquet 
ex sequentibus : Hesitans autem. ego. de. hujus- 
modi queestione. Sic loquitur, suum adumbrans pec- 
catum. Et ille quidem adumbrat , Agrippa vero cupit 
illum videre. Vide principes semper inimicitiam Ju - 
daicam repellere , et prxter jus szpe agere cogi , ac 
dilationis anias quaerere : non enin ignorans diffe- 
rebat , sed gnarus. Agrippa vero non modo non rc- 
pellit, sed et audire optat : quod adniiratione dignum, 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. L1. . 


850 
. unde in desiderium venerit videndi hominem accusa- 
tum licet injuste. lta et hoc per providentiam factum 
est. Quamobrem et uxor ejus simul audit, nec a 
concione abest. Nec solum audit, sed cum honore 
magno. Talem babuit cupiditatem : non enim audire 
petiisset , nisi id optasset , neque sociam admisisset 
uxorem , nisi magnum quidpiam de illo sensisset. 
Videtur autem mihi illam quoque h:ec desiderasse. 
Et vide Paulum statim non de fide solum et de re- 
missione peccatorum , sed eliam de rebus agendis 
disserentem. Sed superius dicta repetamus. In pre- 
senti , inquit , abi ; opportunitatem autem nactus, accer- 
sam te. Vide cxcitatem : hzc audiens sperabat se 
pecunias accepturum ab eo. Et non solum hoc grave ; 
sed etiam loquutus cum eo, non dimisit éum ; sed 
quia in principatus finem venerat , reliquit eum vin- 
ctum , ut gratificaretur Jud:eis : itaque non pecunias 
modo , sed et gloriam cupiebat. Cur, sceleste, pe- 
cunias quxris a viro contrarium praedicante ? Quod 
autem non receperit , palam est ex eo , quod vinctum 
reliquerit, soluturus si accepisset, De temperantia 
hic disputabat , et ille a viro talia loquente sperabat 
se pecuniam accepturum. Et petere quidem non au- 
debat : talis quippe est malitia, (a) [timida nempe et 
omnía suspecta habens] ; sperabat autem: itaque jure 
illis gratificabatur , uipote qui ibi tanto tempore im- 
perasset. Jgitur Festum , ubi provinciam suscepisset , 
adierunt. principes sacerdotum et primi Judeorum , 
adversus Paulum , inquit. Statim et a principio acces- 
serunt sacerdotes, qui non gravati fuissent Cazsa- 9 

, ream venire , nisi pr:venisset veniens ille , quando- 
quidem ubi adveuit , stati illum adierunt. Et cum 
descendisset. Casaream , morabatur ibi decem dies. 
Forte , opinor , ut prostaret eis, qui vellent ipsum 
corrumpere. Paulus vero erat in carcere. Et rogabant 
eum , inquit , ut ipsum transmitteret in Jerusalem. Et 
cur gratiam petierunt, si justum eral ut moreretur? 
Sed ita illi manifestze fuerunt insidi:e, ut diceret : 
Viri qui prasentes estis,videte hunc , de quo multitudo 
Judcorum me interpellavit. Per illud enim, Inter- 
pellavit , gratiam coutra illum petiisse significat. 
ltaque jam volebant illum ad sententiam feren- 
dam inducere, linguam Pouli timentes. Quid time- 
tis ? quid festinatis ? Palam est illum custodiri. Num 
fugiet ? Qui ergo ín vobis , inquit , potentes sunt , accu- 
sent illum. Rursum accusatores Caesarez , et rursum 
educitur Paulus. Sequenti die , inquit, sedens pro 
tribunali. 

9. Vide, statim veniens sedit pro tribuuali : sic 
illum et cum tanto studio inmipellebaut, sic ur- 
gebaut. Quamdiu ergo noudum expertus erit Jue 
dios et honorem illorum, recte respondit; post- 
quam aulem. venit. Jerosolymam, hic quoque gra» 
ficatur illis; sed cum dolo hoc facit; et quo- 
modo , audi : addit enim : Visne Jerosolymam ascen- 
dens, illic de his judicari a me? Ac si dicerot, Non illis 
(e trado, sed ipse judex ero. lloc vero dicit, rem 


(a) Qu: uncinis clauduntur, absunt a quibusJam. 


955 
illius arbitrio permnittens, ut hoc honore ipsum allice- 


ret; quia si lioc. imperasset , valde impudens visum ' 


fuisset, eum qui isthic convictus non fuisset , illo 
abducere. 

Pauli loquendi fiducia. — Paulus vero non dixit, 
Nolo : ne vehementiorem redderet judicem ; sed rur- 
sum libere loquitur his verbis : Ante tribunal Cesaris 
slo : ibi me oportet judicari. Magna loquendi fiducia. Et 
vide quomodo illos ratiocinio capit : quasi nimirum sic 
pro defensione sua loquatur. Me illi semel ejecerunt , 
et hinc me damnandum putant, quod ostendant ine 
in Cesarem peccasse : apud illum ipsum , qui l:esus 
est, judicari volo. His dictis subjungit : Judaeis nihil 
nocui , ut etiam tu melius nosli. Perstringit illum jam 
quasi Judzis gratificantem. Deinde postquam per- 
strinxerat , rursus solvit sermonem , addens : ] taque 
si quidem injuste egi, vel dignum aliquid morte feci , 


non recuso mori. Contra me sententiam fero, inquit. 


Iloc non est sese occidentis , sed valde dictis suis fi- 
dentis : nam cum loquendi fiducia adsit, oportet justitia 
ad confutandum. Si autem nihil est eorum , de quibus 
illi accusant, nemo potest me donare. Etiamsi velit, 
inquit , non poterit. Non dixit, Non dignus sum qui 
moriar, neque, Qui absolvar ; sed, Paratus sum judi- 
cari apud Casarem : simul somnii memor, fidentius 
provocat. Neque dixit, Tu, sed, Nemo; et addidit, 
Cesarem appello, ne illi eontumeliam inferre videatur. 
Tunc Festus loquutus cum concilio dixit : Cesarem 
appellas ; ad Cesarem ibis. Vidistin' quomodo grati- 
a icetur? Gratia enim erat, colloqui cum accusatori- 
bus , quod est corrupti animi, et ordinem turbautis. 


Vide iterum illius prorogatum judicium, et insidias ' 


praedicationis occasienem factas. Hzc enim dispen- 
santur, ut facile et cuin custodia Jerosolymam addu- 
ca'ur, nemine insidiante : non idem erat illuc sim- 
pliciter adveutare, et cum tali causa venire. Hoc etiam 
id effecit, ut Juda illuc convenirent. Deinde iterum 
tora sunt, dum ille Jerosolymis versatur : ut discas, 
eiiam cum tempus csset, insidias prz:valere non posse, 
Dco non concedente. Agrippa autem fric rex el Bernice 
descenderunt. Ceesaream. Mic Agrippa , qui ctiam Ie- 
rodes, alius est. post eum qui Jacobum occidit, 
ut sit quartus. Vide inimicos vel invitos couspi- 
rare, Ut vero magna afditorum frequentia esset , 
in desiderium incidit Agrippa ipsum audiendi : nec 
utcunique audivit, sed cum apparatu. Et vide defei- 
sionem, «quam przeses profert : Cum autem ipse appel- 
lasse ad Augustum, judicavi mittere illum : de quo quid 
cerium scribam domino, non habeo. Sic scribit Festus, 
et traducitur Judaica crudelitas : cum enim lioc praeses 
dicat, suspectum non est. Ideo autem dicit, ut «b eo 
ipso damnentur Jud:vi : postquam autem omnes con- 
demniarunt ipsos, tunc ultionem immittit Deus. Observa 
autem : damnavit Lysias , damnavit Felix , damnavit 
l'estus et ii qui gratificabantur cis, damnavit Agrippa. 
Quid ultra? Daunaverunt. eos. ipsi Pharis:wvi. Quod 
ille damnaverit, audi ipsum dicentem : Nullam cau- 
ὅπηι deferebant, ex quibus ego suspicabar. Certe attule- 
TUn!, sed non conviccrunt : iusidias namque et ficinus 


- 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


$56 


hanc suspicionem pariebant, inquisitio autem  nilul 
tale. Et de quodum Jesu, inquit, dejuncto. Jure dicit, 
De quodam, utpote qui magistratum gereret, neque 
hac curaret. Eadem de causa dicit : Hasitans ego de 
hujusmodi questione. Etenim talium rerum inquisitio 
talis judicis aures vere transcendebat. Et.si haesitas, 
cur Jerosolymam trahis? Ideo Paulus ejus judicium 
detrectans, Cxesaremque appellans, dicit : Ad tribunal 
Cesaris sto, ubi me oportet judicari ; etenkm de loe 
accusabant. Audis appellationem ? audis insidias Ju- 
daorum? audis seditionem? 

4. H»c omnia Agrippam ad audiendi desiderium 
coucitarunt. Et dat Festus gratiam, et fit postea 
Paulus clarior. Talia, ut dixi, insidiz* conciliarunt. 
Si liz:ec non fuissent , nullus principum ipsum audire 
dignatus esset , nullus cum tanto silentio. ΕΔ videtur 
quidem ille docere et sese defendere, sed potius cum 
dignitate magna concionatur. Ne ergo putemus rem 
gravem insidias esse. 

Nemo leditur nisi a seipso. Rapinam insectatur. — 
Modo nobis ipsis non insidiemur , nemo nobis insi- 
diari poterit ; imo insidiantur quidem, sed nihil nocent, 
sed maxiine prosunt. [taque penes nos est, et malo 
affici et non affici. Ecce testificor et magna tubaque 
clariore voce dico, et si liceret in allum locum ascenu- 
dere, non recusarem : Christianum non posse a quevi: 
liominein terra habitante ledi. Et quid dico, bomine? 
Ne ipse quidem diemon, vel tyrannus, vel diabolus 
potest, nisi se ipse lxdat. Si ergo quis nobis malum 
inferre velit , :ncasgum tentabit. Sicut enim angelum 
nullus in terra homo l:xdat , sic nec homo hominem. 
Sed neque ipse alium l:edere poterit, donce bonus 
erit. Quid ergo huic par csse possit, quem uullus lz- 
dere, qui nullum lzdere valeat? nam hoc non minus 
illo est, quod nullum la:dere velit. Ergo angelus qui- 
dam cst οἱ Deo similis. Talis enim et Deus est; sed 
ille natura, hic proposito. Neque ergo lzdi, neque 
|zdere potest. lllud vero, uou potest, ne putes imbe- 
cillitatis esse (contrarium enim imbecillitas est) ; ted 
non esse capacem dico. llla quippe natura nec damnum 
accipit, nec infert : nam hoc aliud damnum esset. 
Etenim non alio nos ipsos modo lzxdimus, quam alios 
Izidendo, et maxima peccata nostra ex damno nobis 
inportato fiunt. Ideo ergo Chris:ianus lzdi nequit, 
quod lzdere non possit. Quomodo alios lz:edent:s nos 
ipsos l::diumus, age,res singulas pervadentes, dictum 
exploremus. L:xdat quis, contumclia afficiat, rapiat : 
quem L:esit? nonne prius seipsum ? Nulli certe non 
manifestum est. Lzeso enim in pecuniis damnum est, 
huic in anima : nam hujus anima in perniciem et sup- 
plicium datur. Rursus iuvideat alter : quem is lasit? 
nonne, quz$o, seipsum? Talis est enim injustitize na» 
tura, qux si gignentem millies l:edat, alium vero 
parum ; imo huic etiam prosit. At nibil fide dignum 
dixerim. Esto igitur (in his enim maxime totum con» 
sistit) pauper tautillum habens pecuuiz, et necess:rie 
instructus cibo; alius vero dives et opulentus, po- 
testate valens, qui ea qux sunt pauperis rapiat , nu- 
dam illum reddat et famcelicum ; ille vero ex iis, quae 


ὅ55 


Ἰουδαίων, xa τῆς τιμῆς τῆς παρ᾽ αὐτῶν, ὀρθῶς ἀπεχρί- 
vato* ἐπειδὴ δὲ ἐγένετο ἐν τοῖς Ἱεροσολύμοις, χαὶ οὗτος 
χαρίξετα: αὐτοῖς “ οὐχ ἁπλῶς δὲ χαρίξεται, ἀλλὰ μετὰ 
ἀπάτης τοῦτο ποιεῖ " xal ὅπως, üxout: ἐπάγει γάρ“ 
Θέλεις εἰς Ιεροσόλυμα ἀγαδὰς, àxei περὶ τούτων 
κρίνεσθαι ὑπὲρ ἐμοῦ; ᾿Ὡσεὶ ἔλεγεν" Οὐχὶ αὐτοῖς δί- 
δωμέ σε, ἀλλ᾽ αὐτὸς χριτὴς ἔσομαι. Τοῦτο δὲ λέγει, x» 
αὑτὸν ποιεῖ χύριον, ἵνα τῇ τιμῇ αὐτὸν χαλάσῃ" ἐπειδὴ 
εἰ ἣν ἀπόφασις, καὶ πάνυ ἀναίσχυντον ἐδόχει, μηξὲν 
ἐνταῦθα ἐλεγχθέντα Exst θέλειν ἀπάγειν. 

Ὃ δὲ Παῦλος οὐχ εἶπεν, Οὐ βούλομαι, pf) ποτε καὶ 
σφοδρότερον ποιήσῃ τὸν δικαστὴν, ἀλλὰ πάλιν παῤῥη- 
σιάζεται, xal φησιν’ Ἐπὶ τοῦ βήματος Καίσαρος 
ἑστώς εἰμι, οὗ με δεῖ κρίνεσθαι. Μεγάλη ἡ παῤῥησία. 
Κα! ópa πῶς αὐτοὺς συλλογίζεται" μονονουχὶ γὰρ τοῦτο 
λέγει δι᾿ ὧν ἀπολογεῖται" Ἐξέδαλόν με ἅπαξ αὐτοὶ, καὶ 
τοῦτο νομίζουσι χαταχρίνειν, τῷ δειχνύειν, ὅτι εἰς Καί- 
capa fuaptov:* ἐπ᾽ αὑτοῦ βούλομαι κριθῆναι τοῦ ἣδι- 
χημένου. Οὕτως εἰπὼν, ἐπάγει' Ιουδαίους οὐδὲν 
ἠδίχησα, ὡς καὶ σὺ κάλλιον ἐπιγινώσκεις. καθήψατο 
αὐτοῦ λοιπὸν ὡς καὶ χαριζομένου. Εἶτα ἐπεὶ χαθήψατο, 
πάλιν ἐχλύει τὸν λόγον, ἐπάγων" Εἰ μὲν οὖν ἀδικῶ, ἣ 
ἄξιόν t! θανάτου πέπραχα, οὐ παραιτοῦμαι τὸ ἀπο- 
θωνεῖν. Κατ᾽ ἐμαυτοῦ τὴν ψῆφον ἐχφέρω, φησίν. Τοῦτο 
οὗ θανατῶντοςξ, ἀλλὰ σφόδρα θαῤῥοῦντός ἐστιν, οἷς 
ἐλάλει" μετὰ γὰρ τῆς παῤῥησίας καὶ τὴν διχαιολογίαν 
εἶναι δεῖ, ὥστε ἐντρέψαι. Εἰ δὲ οὐδέν ἔστιν ὧν κατ- 
ηγοροῦσί μου, οὐδείς με δύναται χαρίσασθαι. Kàv 
θέλῃ, φησὶν, οὐ δυνήσεται. Οὐχ εἶπεν, Οὐχ ἄξιός εἶμε 
ἀποθανεῖν, οὐδὲ, ᾿Απολυθῆναει, ἀλλ᾽, Ἕτοιμος χρίνεσθαι 
ἐπὶ Καίσαρος" ἅμα xal τοῦ ὀνείρατος μνησθεὶς, μᾶλλον 
ἐθάῤῥησεν ἐπιχαλέσασθαι. Καὶ οὐχ εἶπε, Σὺ, ἀλλ᾽, Οὐ- 
δείς " καὶ προσέθηχε, Καίσαρα ἐπικαιοῦμαι, ὥστε μὴ 
εἶναι εἰς ἐχεῖνον τὴν ὕδριν. Tóce ὁ Φῆστος συ.1.1α.1ή- 
cac μετὰ τοῦ evp6ovAlov, ἀπεχρέθη" Καίσαρα ἐπι- 
κέχιησαι" ἐπὶ Καίσαρα πορεύσῃ, Εἶδες πῶς χαρίζε- 
ται; Τοῦτο γὰρ χάρις ἐστὶ, τὸ συλλαλεῖν μετὰ τῶν 
χατηγόρων, ὃ διεφθαρμένης γνώμης ἐστὶ, καὶ συγχεού- 
σης τὴν τάξιν. "Opa πάλιν ἐχτεινομένην αὐτοῦ τὴν δί- 
χην, xat τὴν ἐπιδουλὴν ἀφορμὴν τοῦ χηρύγματος γινο- 
μένην. Ταῦτα γὰρ οἰχονομεῖται, ὥστε μετὰ εὐχολίας xal 
φυλαχῇς ἀπενεχθῆναι αὐτὸν εἰς τὰ ᾿ἱεροσόλυμα ὑπὸ 
μηδενὸς ἐπιδουλευόμενον" οὐ γὰρ ἣν ἴσον ἀπλῶς παρα- 
γενέσθαι, xal ἐπὶ αἰτίᾳ τοιαύτῃ. Τοῦτο xat συνελθεῖν 
ἐποίησεν Ἰουδαίους ἐχεῖ. Εἶτα πάλιν χρόνος γίνεται ἐν- 
διατρίδοντος αὑτοῦ τοῖς Ἱεροτολύμοις, ἵνα μάθῃ;:, ὅτι 
xal χρόνου γενομένον, οὐδὲν τὰ τῆς ἐπιθουλῇς αὐτῷ 
ἰσχύει, τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος;. Αγρίππας δὲ οὗτος 
ὁ BaciAeve xal Bsprixn χατήγτησαν εἰς Καισάρειαν. 
Οὗτος ὁ ᾿Αγρίππας ὁ xav Ἡρώδης, ἕτερός μοι δοχεῖ, ὡς 
εἶναι τέταρτον τοῦτον μετ᾽ ἐχεῖνον τὸν ἐπὶ Ἰαχώθδου. 
“Ὅρα τοὺς ἐχθροὺς συμπράττοντας ἄχοντας. Ὥστε δὲ 
μέγα γενέσθαι τὸ ἀχροατήριον, εἰς ἐπιθυμίαν ἐνέπεσεν 


:584] ὁ ᾿Αγρίππας τῆς ἀχροάσεω; " καὶ οὐχ ἁπλῶς * 


ἀχούει, ἀλλὰ -“ετὰ παρασχενῆς. Καὶ ἴδε τὴν ἀτολο- 
γίαν, ἣν ὁ ἄρχων «noi * Καὶ αὑτοῦ δὲ τούτου ἐκςικα- 
Aecagqérvov τὸν Σεδαστὸν, ἔκρινα πέμπειν αὐτὸν, 
περὶ οὗ dc'gaAéc τι τῷ κυρίῳ γράψαι ox ἔχω. Οὕτω 
γράφει ὁ Φῆστος, καὶ ἐχπομπεύεται f ὠμότης ἡ Ἰουδαϊχή" 

ταν γὰρ ταῦτα ὁ ἄρχων λέγῃ, ἀνύποπτός ἔστι. Διὰ τοῦτο 


* Locum apud Montf. quibusdam mutilum, ex uno cod. re- 
stituimus, nonnullaque infra ex variis subsidiis correximus. 
Yt. 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. 1.1. 


956 
δὲ λέγει b, ὥστε καὶ παρ' αὑτοῦ χαταγνωπθῆναι τοὺς Ἰου- 
δαίους" μετὰ δὲ τὸ πάντας αὐτῶν καταψηφίσασθαι , τότα 
Endet τὴν χόλασιν ὁ Θεός. Σχόπει δέ " χατέγνω Λυσίας, 
χατέγνω Φῆλιξ, κατέγνω Φῆστος xal οἱ χαριζόμενοι αὐ- 
τοῖς, χατέγνω ᾿Αγρίππας. Τί λοιπόν ; Κατέγνωσαν αὖ- 
τῶν xal οἱ Φαρισαῖο!. Καὶ ὅτι χατέγνω, ἄχουε αὐτοῦ λέ- 
γοντος * Οὐδεμίαν αἰτίαν éxépepor ὧν ὑπενόουν ἐγώ. 
Καὶ μὴν ἤνεγχαν, ἀλλ᾽ oüx ἤλεγξαν" ἡ μὲν γὰρ ἐπι- 
δουλὴ χαὶ τὸ τόλμημα, τοῦτο ὑποπτεύειν ἐδίδον ἡ δὲ 
ἐξέτασις οὐδὲν τοιοῦτον. Καὶ xepl τινος, φησὶν, Ἰησοῦ 
τεθνηχότος. Εἰχότως Περί τινος λέγει, ὅτε ἄνθρωπος 
ἐν ἀρχῇ ὧν, xai τούτων οὐ φροντίζων. ᾿Απὸ ταύτης τῆς 
αἰτίας * xaX τὸ, Απορούμενος ἐγὼ, εἶπεν, εἰς τὴν περὶ 
τούτων ἐξέτασιν. Kal γὰρ ὄντως τοιούτου δικαστοῦ 
ὑπερέδαινεν ἀχοὰς ἡ τῶν τοιούτων ζήτησις. Καὶ εἰ ἐν 
ἀπορίᾳ εἴ, τί εἰς Ἱεροσόλυμα ἕλχεις : Διὰ τοῦτο xal 
Παῦλος οὐχ ἀξιῶν ὑπ᾽ αὐτοῦ κρίνεσθαι, Καίσαρα ἐπι- 
χαλεῖται, λέγων " ᾽Επὶ τοῦ βήματος Καίσαρος ἑστώς 
εἶμι, οὗ με δεῖ χρίγεσθαι" καὶ γὰρ περὶ τούτον ἐνεχά- 
Àouv. ᾿Αχούεις ἔφεσιν; ἀχούεις ἐπιδουλὴν Ἰουδαίων ; 
ἀχούεις στάσιν ; 

δ΄. Ταῦτα πάντα τὸν ᾿Αγρίππαν εἰς ἐπιθυμίαν ἐξήγειρεν 
ἀχούοντα. Καὶ δίδωσιν ὁ Φῆστος τὴν χάριν, χαὶ γίνεται 
λοιπὸν λαμπρότερος ὁ Παῦλος. Τοιαῦτα, ὅπερ ἔφην, αἱ 
ἐπιδουλαὶ προεξένησαν. El μὴ ταῦτα ἦν, οὐδεὶς ἂν τού- 
των κατηξίωσεν ἀχοῦσαι αὑτοῦ τῶν ἀρχόντων, οὐδεὶς ἂν 
μετὰ τοσαύτης ἡσυχίας xat σιγῆς. Καὶ δοχεῖ μὲν διδάσχειν 
χαὶ ἀπολογεῖσθαι, δημηγορεῖ δὲ μᾶλλον μετὰ πολλῆς τῆς 
εὐταξίας. Μὴ δὴ χαλεπόν τι πρᾶγμα νομίσωμεν τὰς ἐπι» 
δουλάς. “Ἕως ἂν ἑαυτοῖς μὴ ἐπιδουλεύωμεν, οὐδεὶς ἡμῖν 
ἐπιδουλεῦσαι δυνήσεται" μᾶλλον δὲ ἐπιδουλεύουσι plv, 
οὐδὲν δὲ βλάπτουσιν, ἀλλὰ χαὶ ὠφελοῦσιν ἡμᾶς τὰ μέ- 
γιστα ᾿ ὥστε ἡμεῖς ἑαυτῶν χύριοι χαὶ τοῦ παθεῖν χαχῶς 
xai τοῦ μὴ παθεῖν, Ἰδοὺ διαμαρτύρομαι καὶ μεγάλῃ 
λέγω τῇ φωνῇ καὶ σάλπιγγος τρανότερον, xol εἰ ἣν ἐφ᾽ 
ὑψηλοῦ ἀναδάντα βοῆσαι d, οὐχ ἂν παρητησάμην, Ót: 
τὸν Χριστιανὸν οὐδεὶς ἀνθρώπων τῶν οἰχούντων τὴν γῆν 
βλάψαι δυνήσεται, Καὶ τί λέγω, ἀνθρώπων; Οὐδὲ αὐτὸς ὁ 
δαίμων, ὁ τύραννος, ὁ διάδολος, ἂν μὴ αὐτὸς ἑαυτὸν ἀδι- 
χήσῃ" χἂν ὁτιοῦν τις ἡμᾶς χαχὸν ἐργάσασθαι βουληθῇ, 
μάτην πειράπεται. Ὥσπερ γὰρ ἄγγελον οὐδεὶς ἂν βλάψειεν 
ἐπὶ γῆς ὄντα ἄνθρωπον, οὐδὲ οὕτως ἄνθρωπος ἄνθρωπον. 
᾿Αλλ᾽ οὐδὲ αὐτὸς ἕτερον βλάψαι δυνήσεται, ἕως ἂν f) ἀγα- 


ιθός. Τί οὖν ἂν τούτου γένοιτο ἴσον, ὅταν μήτε βλαδῇναι 


δύνηται, μῆτε βλόψαι ἕτερον ; Τοῦτο γὰρ ἐχείνου οὐκ 
ἔλαττον, τὸ μὴ βούλεσθαι βλάπτειν ἕτερον. [385]"Apa ἄγ- 
γελός τίς ἐστι xal ϑεῷ ὅμοιος. Τοιοῦτος γὰρ xat ὁ Θεός" 
ἀλλ᾽ ἐχεῖνος μὲν φύσει, οὗτος δὲ προαιρέσει. Οὔτε οὖν 
βλαθῆναι δύναται͵ οὔτε βλάψαι ἕτερον. Τὸ δὲ, οὐ δύναται, 
μὴ ἀδυναμίας νομίσῃς (τοὐναντίον γὰρ ἀδυναμία)" ἀλλὰ 
τὸ ἀνένδεχτον λέγω. 'H γὰρ φύςξις ἐχέίΐνη οὔτε βλάδης 
ἐστὶ δεχτιχὴ, οὔτε τοῦ ἀδιχεῖν ἕτερον ἐπεὶ xal τοῦτο 
ἑτέρα βλάδη. “Ἄλλως γὰρ ἑαυτοὺς οὐ βλάπτομεν, f) τῷ 
βλάπτειν ἕτερον, xai τὰ μείζονα τῶν ἁμαρτημάτων 
ἡμῶν Ex τῆς εἰς ἡμᾶς ἀδιχίας οὕτω γίνεται. Ὥστε καὶ 
διὰ τοῦτο ὁ Χριστιανὸς οὐ δύναται βλάπτεσθαι, ὅτι οὐδὲ 
β)άπτειν δύναται. Πῶς δὲ ἑτέρους βλάπτοντες ἑαυτοὺς 
βλάπτομεν, φέρε χαθ᾽ ἕχαστον τῶν πραγμάτων προ- 
χειρισάμενοι τὸν λόγον γυμνάσωμεν τὸ λεγόμενον. 
᾿Αδιχείτω τις, ὑδριζέτω, πλεονεχτείτω" τίνα ἄρα ξθλα- 
ψεν οὗτος ; οὐχ ἑαυτὸν πρότερον ; Παντί που δῆλον. Τῷ 

νΉς, διὰ τοῦτο δὲ λέγει, desunt in. uno codice. € Hec, 


ἀπὸ ταύτης τῆς αἰτίας, absunt a quibusdam iss. d Tres codd., 
ἦν ὑψηλὸν ἀναῦάντα βοῆσαι. 


951 
μὲν γὰρ εἰς χρήματα tj ζημία, αὐτῷ δὲ εἰς quyfjv* xat 
γὰρ εἰς ἀπώλειαν καὶ sl; χόλασιν παραδίδοται coU 
τοιούτου ἡ ψυχή. Πάλιν φθονείτω ἕτερος τίνα οὖν ὁ 
τοιοῦτος ἠδίκησεν ; οὐχ ἑαυτὸν, εἰπέ μοι; Τοιαύτη γὰρ 
ἡ τῆς ἀδικίας φύσις" τὸν τίχτοντα πρῶτον βλάπτει 
μνρία, μικρὰ δὲ ἕτερον, μᾶλλον δὲ οὐδὲ μικρὸν βλάπτει, 
ἀλλὰ xal ὠφελεῖ. ᾿Αλλ᾽ οὐδὲν ἀξιόπιστον εἴρηχα. “ἔστω 
τοίνυν (μάλιστα γὰρ ἐν τούτοις ἐστὶ τὸ πᾶν) πένης 
χρήματα ἔχων ὀλίγα χαὶ τῆς ἀναγχαίας εὐπορῶν τρο- 
qe, ἕτερος δὲ πλούσιος xal εὔπορος xai πολλὴν ἔχων 
δύναμιν, xat λαμδανέτω τὰ τοῦ πένητος λοιπὸν xai 
γυμνὸν ποιείτω xal παραδιδότω λιμῷ, αὑτὸς δὲ ἐντρυ - 
φάτω τοῖς ἐξ ἐχείνου ληφθεῖσιν ἀδίχω:" ὁ τοιοῦτος οὐ 
μόνον οὐδὲν αὐτὸν E6Xajev, ἀλλὰ χαὶ ὠφέλησεν, ἑαυτὸν 
δὲ οὐ μόνον οὐχ ὠφέλησεν, ἀλλὰ xai ἔδλαψε. Πῶς ; 
Ἰρῶτον μὲν ὑπὸ τοῦ συνειδότος μαστιζόμενος τούππονγ - 
ροῦ, xal καθ᾽ ἑχάστην ἡμέραν χεντούμενος, xal παρὰ 
πάντων χαταγινωσχόμενος" ἔπειτα ἐν τῷ μέλλοντι χρί- 
ματι. ᾿Αλλ᾽ ὅτι μὲν οὗτος βλάπτεται, δῆλον ἐντεῦθεν 
χατέστη᾽ πὼς δὲ ὠφελεῖται ἐχεῖνος, εἰπέ. Ὅτι τὸ χαχῶς 
παθεῖν χαὶ φέρειν γενναίως, μέγα χέρδος ἔχει" ἔστι 
γὰρ ἀμαρτημάτων λύσις τὸ παθεῖν χακῶς, ἔστι φιλο- 
σοφίας γυμνάσιον, ἔστι» ἀρετῆς διδασχαλία. Ἴζωμεν οὖν 
τίἰςὲν χαχοῖς, οὗτος ἢ ἐχεῖνο. . ᾿Εχεῖνος μὲν γὰρ ἂν ἢ φιλό- 
σοφος, γενναίως οἴσει" οὗτος δὲ χαθ᾽ ἐχάστην ἡμέραν ἐν 
τρόμῳ ἔσται καὶ ὑποψίᾳ’ τίς οὖν ἀδιχεῖται, οὗτος f 
ἐχεῖνος ; Μύθους λέγεις, φησίν “ὅτων γάρ τις μὴ ἔχῃ 
φαγεῖν, χαὶ ἀναγχάζηται ἀποδύρεσθα. xal ἀποδυσπε - 
τεῖν, ἣ προσελθὼν ἐπαιτεῖν χαὶ μὴ λάδῃ, οὐχὶ χαὶ τὴν 
ψυχὴν xai τὸ σῶμα προσαπολλύει; Μύθους σὺ λέγεις * 
ἐγὼ γὰρ ἐπιδειχνύω πράγματα. Εἰπὲ γάρ μοι, οὐδεὶς 
τῶν πλουτούντων ἀποδυσπετεῖ : Τί οὖν; μὴ ἡ πενία 
αἰτία τούτου ; ᾿Αλλὰ οὐ λιμώττει; Καὶ τί τοῦτο; Μεί- 
ζων ἡ δίχη, ὅταν μετὰ πλούτου τοῦτο ποιῇ. [586] Οὔτε 
γὰρ πλοῦτος γενναῖον ποιεῖ, οὔτε ἀσθενὴῇ πενία " ἐπεὶ 
οὐδεὶς ἂν τῶν ἐν πλούτῳ ζύντων μοχθηρὸν ἔζη βίον, 
οὐδ' ἂν ἑαυτῷ κατηράσατο οὐδεὶς τῶν ἐν πενίᾳ. Ὅτι δὲ 
ζντως μῦθοι τὰ παρ᾽ ὑμῶν, ἐχεῖθεν ὑμῖν ποιήσω φα- 
νερόν. Εἰπέ μοι, ὁ Παῦλος ἐν πενίᾳ fjv, ἣ ἐν πλούτῳ ; 
ἐλίμωττεν, f| οὐχί; Αὐτοῦ ἔστιν ἀχοῦσαι λέγοντος " 
Ἔν «λιμῷ καὶ δίψει. Οἱ προφῆται ἑλέμωττον, ἣ οὐχί ; 
Κἀκεῖνοι ἀπεδυσπέτουν. Πάλιν Παῦλόν μοι φέρεις, 
πόλιν τοὺς προφήτας, δέχα χαὶ εἴχοσιν ἀνθρώπους. 
᾿Αλλὰ πόθεν βούλει ; "Amb τῶν πολλῶν, φησὶ, δείξόν μοί 
τινας φέροντας γενναίως. ᾿Αλλὰ τὸ σπάνιον ἀεὶ τοιοῦτον, 
καὶ ὀλίγοι οἱ καλοί. Εἰ βούλει δὲ, xal xa0' ἑαυτὸ τὸ 
πρᾶγμα ἐξετάσωμεν. Ἴδωμεν τίνσς d φροντὶς μείζων 
χαὶ δριμντέρα, xat τένος εὐφορωτέρα. Οὐχ ὁ μὲν ὑπὲρ 
τῆς &vayxala; μεριμνᾷ τροφῆς, ὁ δὲ ὑπὲρ μυρίων 
πραγμάτων ταύτης ἀφέμενος; UO δέδοιχεν ὑπὲρ λιμοῦ 
ὁ πλούσιος, ἀλλ᾽ ὑπὲρ ἑτέρων δέδοιχε᾽ πολλάχις ὑπὲρ 
σωτηρίας αὐτῆς. Οὐχ ἔχει τὴν ἀμεριμνίαν τῆς τροφῆς 
ὁ πένης, ἀλλ᾽ ἔχει τὴν ἑτέραν ἀμεριμνίαν, τὴν ἀσφά- 
λξιαν, τὴν ἡσυχίαν, τὴν ἄδειαν. 

ε΄. "AXAtog δὲ, εἰ μὴ χακὸν τὸ ἀδιχεῖν, ἀλλὰ χαλὸν, διὰ 
«i αἰσχυνόμεθα; διὰ τί ἐγχαλυπτόμεθα; διὰ τί ὀνε:διζόμε - 
vot ἀγαναχτοῦμεν xal δυσχεραίνομεν ; Εἰ μὴ χαλὸν τὸ 
ἀδιχεῖσθαι διὰ τί ἐναδρυνόμεθα xal ἐγχαλλωπιζόμεθα 
τῷ πράγματι, xal διχαιολογούμεθα ἐν τούτῳ ; θέλεις 
μαθεῖν πῶς τοῦτο ἐχείνου βέλτιον ; "Opa τοὺς ἐν τούτῳ, 





S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ΑΒΟΙΠΕΡ. CONSTANTINOP. 


ὅρα τοὺς Ev ἐχείνῳ. Διὰ ^sl νόμοι; διὰ τί δικαστήρια: 
διὰ τί τιμωρίαι ; οὐχὶ δι᾽ ἐχείνους ὡ; νοσοῦντας xal 
κάμνοντας ; ᾿Αλλ᾽ ἡ ἡδονὴ πολλὴ, φησί, Μὴ εἴπωμεν τὰ 
μέλλοντα * τὰ παρόντα ἐξετάτωμεν. Τί χεῖρον ἀνδρὸς 
τοιαύτην ἔχοντος ὑποψίαν ; τί σφαλερώτερον ; τέ σαθ 
τερον ; οὐκ ἐν ναναγίῳ διαπαντός ἔστι ; Κἂν δέκχαιόν τι 
πράττῃ, οὐ πιστεύεται, ἀπὸ τῆς δυνάμεως χαταδιχα- 
ζήμενος παρὰ πάντων᾽ πάντας γὰρ τοὺς συνοικχοῦντας 
χατηγόρους ἔχει" οὐ φιλίᾳ χρήσασθαι δύναται * οὐδεὶς 
γὰρ ἂν ἕλοιτο ταχέως τοιαύτην δόξαν ἔχοντος ἀνθρώπου 
γενέσθαι φίλος, ὥστε μὴ χοινωνῆσαι αὐτῷ τῆς ὑπολή- 
ψεως. Καθάπερ θηρίον, οὕτω πάντες ἀποστρέφονται" 
χαθάπερ λυμεῶνα χαὶ ἐχθρὸν χαὶ ἀνδροφόνον χαὶ τῆς 
φύσεως πολέμιον, τὸν ἄδιχον ἄνθρωπον. "Av εἰς διχα- 
στήριον ἐμπέσῃ, οὐδὲ χατηγόρου δεῖται ὁ ἡἠδιχηχὼς, τῆς 
δόξης ἀντὶ παντὸς χατηγόρον καταξιχαζούσης abtóv. 
Ἂλλ᾽ οὐχ ὁ ἀδιχούμενος οὕτως, ἀλλὰ πάντας ἔχει 
προστάτας, συναλγοῦντας, χεῖρα ὁρέγοντας * ἐπ᾽ ἀσφσ- 
λείᾳ ἔστηχεν. Εἰ χαλὸν τὸ ἀδιχεῖν χαὶ ἀσφαλὲς, ὁμο- 
λογείτω τις εἶναι ἄδιχος" εἰ δὲ οὐ τολμᾷ, 48 δήποτε ὡς 
ἀγαθὸν μετέρχεται ; Ἴδωμεν δὲ πῶς xal ἐν ἡμῖν αὐτοῖς, 
ἂν γένηται τοῦτο, πόσα γίνεται χαχά. Εἰπὲ γάρ μοι, 
ἄν τι τῶν ἐν ἡμῖν τὸ οἰχεῖον ὑπερδὰν μέτρον τοῦ ἑἐτέ- 
ρου ἐφίηται, xal βουλνθῇ ἀφεὶς ὁ σπλὴν τὼν οἰχεῖον 
τόπον λαθεῖν τὸ ἀλλότριον μετὰ τοῦ οἰχείον, οὐχὶ νόσος 
ποὔτό ἔστι; Τὸ ὑγρὸν πάλιν τὸ ἐν ἡμῖν, Ó χυμὸς, εἰ 
πάντα πληρώσει, οὐχὶ ὕδερος τοῦτό tovc; Μετ᾿ ἐχείνου 
ἡ χολὴ πάλιν εὐρυχωρίαν ζητείτω, χαὶ πανταχοῦ δια- 
χείσθω τὸ αἷμα. [581] Τί δὲ ἐν τῇ ψυχῇ ὁ θυμὸς, ἢ 
ἐπιθυμία, xal τὰ ἄλλα πάντα, ἐὰν ὑπερδῇ τὸ μέτρον, 
οὐχὶ ἑαντὸν συνδιέφθειρεν ; Οὕτω χαὶ ἡ τροφήν ἐὰν ὑπὲρ 
ὃ δύναται πέπτεσθαι προσληφθῇ, νόσοις τὸ σῶμα περι- 
ἐόαλε. Πόθεν γὰρ αἱ ποδαλγίαι ; πόθεν al παρέσεις xol 
ὁ χλόνος τοῦ σώματος ; ἄρα οὐχ ἀπὸ τῆς τῶν τροφῶν 
ἀμετρίας Πάλιν ἐν τῷ σώματι ἐὰν πλεῖον βουλτϑῇ λα- 
δεῖν ὁ ὀφθαλμὸς, f| πλέον ἰδεῖν τοῦ ὡρισμένου θολήσειεν, 
ἣ μεῖζον ἀναλάδοι φῶς, ἔδλαψε μᾶλλον f| ὠφέλησε τὸ 
ὑπὲρ μέτρον. El δὲ ἔνθα ἀγαθόν τι τὸ φῶς ἐστι, ὁ ὁ 
θαλμὸς εἰ πλέον ἰδεῖν θελήσειεν ἀπόλλυται" ὅταν λαμ- 
πρότερον ἴδῃ, ἐννόησον ἐπὶ τοῦ χαχοῦ. 'H ἀχοὴ ἐὰν με- 
γάλην δέξηται φωνὴν, ἀπόπληχτος fj διάνοια γένεται" ὁ 
νοῦς ἐπειδὰν τὰ ὑπὲρ ἑαυτὸν λογίσηται, ἐχηλήττεται, 
χαὶ ὅπερ ἂν πλέον τοῦ δέοντος γένηται, παραπόλλυσι. 
Τοῦτο γὰρ πλεονεξία, πλέον ἔχειν τοῦ ὡρισμένου. Οὕτω 
δὴ καὶ ἐπὶ χρημάτων, ὅταν βουλώμεθα ἐπιτιθέναι φορτία 
πλείονα, εἰ xal μὴ αἰσθανόμεθα, χαλεπὸν ἐν ἑαυτοῖς 
τρέφομεν τὸ θηρίον, πολλὰ ἔχοντες, πολλῶν δεόμενοι, 
φροντίσι μυρίαις περιδάλλοντες ἑαυτοὺς, πολλὰς τῷ 
διαδόλῳ παρέχοντες λαβάς. Διὰ τοῦτο οὐδὲ χρεία χαμά- 
«ou ἐπὶ τῶν πλουτούντων τῷ διαβόλῳ " ἕτοιμοι γὰρ 
αὐτῷ πρὸς χαταφορὰν ἀπὸ τοῦ πλούτου μάλιστα γίνον- 
ται. ᾿Αλλ᾽ οὐχ ἐπὶ τῶν πενίᾳ συζώντων, ἀλλὰ πᾶν τὸ 
ἐναντίον. 00:0; αὐτὰ χαθ᾽ ἑαυτὰ ἀπόλλυσι τὰ πράγματα. 
Διὸ παρακαλῶ ἀπέχεσθαι τῆς τούτων ἐπιθυμίας, [va 
δυνηθῶμεν διαδράναι τὰς τοῦ πονηροῦ παγίδας, xal 
ἀρετῆς ἐπιλαδόμενοι τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν ἐπιτυχεῖν, 


. χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χρι- 


στοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ, ἅμα τῷ ἀγίῳ Πνεύματι, δόξο, 
χράτος, τιμὴ, νῦν χαὶ ἀεὶ, χαὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν 
αἰώνων. ᾿Αμῆν. 





OMIAIA NB'. 


Τῇ οὖν ἐπαύριον ἐλθόντος τοῦ ᾿Αγρίππα xal τῆς 
Beprüxnc μετὰ zoAAnc φαντασίας, xal &lcs.l06v- 
των εἰς τὸ ἀχροατήριον σύν τὸ τοῖς χιλιάρχοις x«l 
ἀνδράσι τοῖς κατ᾽ ἐξοχὴν οὖσι τῆς πόιεως, καὶ 
κεϊεύσαντος τοῦ Φήστου, ἤχθη ὁ IIav.loc. 
α΄. Ὅρα oiov συλλέγεται ἀχρολτήοιον τῷ Παύλῳ" Τοῖς 


κατ᾽ ἐξοχὴν, φησὶ, τὴς πόλεως" τοὺς δορυφόρους γὰρ 
πάντας συναγαγὼν ὁ Épycovy xat ὁ βασιλεὺς, οὕτως ἀπαν- 
τῶσι. Σὺ) αὐτοῖς δὲ χαὶ οἱ χιλίαρχοι χαὶ οἱ πρῶτοι τῆς 
πόλεως παραγεγόνασιν" τούτους γὰρ κατ᾽ ἐξοχὴν xaJat. 
Εἴτα χαὶ Παῦλος ἄγεται" καὶ Opa, πῶς αὐτοῦ ἀχθέντος 


se? 


injuste psi rapuit, in deliciis vivat : hic non modo 
pauperem non l:esit, sed ctiam ipsi profuit; sibi vero 
non modo non profuit, sed etiam damnum intulit. 
Quomodo ? Primo quidem a mala conscientia verbe- 
ratus, et quotidie cruciatus, ab omnibus damnates ; 
deindeque in futuro judicio. Sed quod hic lzdatur , 
binc palam est; quomodo autem ille utilitatew; acci- 
pit, dicas. Quia male affici et fortiter ferre; magnum 
habet lucrum : est enim peccatorum solutio, graviter 
affligi, est philosophie gymnasium, virtutis doctrina. 
Videamus ergo uter in malis sit, hic an ille. Ille qui- 
dem si philosophus sit, fortiter feret; hic vero quoti- 
die in tremore et suspicione erit : uter ergo l:editur, 
hic an ille? Fabulas narras, inquies : quando quis 
quod edat non habet, et lamentari mendicareque co- 
gitur, nec accipit, nonne simul et corpore et anima 
perit? 1m fabulas tu narras; ego res ipsas com- 
monstro. Die enim mihi , nullusne divitum fert cru- 
ciatum ? Quid igitur? an id ex paupertate provenit? 
Sed non esurit? Et quid hoc est? Major erit ultio, 
quando cum divitiis hoc fecerit. Neque enim ἀἰν 
fortem reddunt, neque paupertas imbecillum ; alioqui 
nullus opulentórum miseram ageret vitam, nullusque 
pauperum sibi malediceret. Quod vero sermones 
vestri vere fabula sint, liinc palam faciam. Paulusne 
jn divitiis erat, an in paupertate? fame laborabat, 
annon? Ipsum audire licet dicentem , 7n fame et siti 
(2. Cor. 11. 297). Prophet:e. esuriebant? annon? lili 
quoque in malis erant. Rursus Paulum mibi prefers, 
rursus prophetas, decem aut viginti homines. Sed 
unde vis? Ex multitudine, inquies, ostende mihi 
quosdam qui fortiter ferant. Sed rarum semper hoe 
est, pauci boni sunt. Si vis autem, rem in seipsa 
examinemus, Videamus cujus sollicitudo major sit οἱ 
gravior, cujus levior. Nonne hic pro necessario ali- 
mento sollicitus est, ille pro innumeris rebus ipsum 
cibum relinquit? Non famem timct dives, sed alia 
formidat ; sepe pro salute timet. Non vacat cibi sol- 
licitudine pauper, sed aliis vacat sollicitudinibus , 
securitatem habet, quietem, tranquillititem. 

5. Alioquin vero, si inju-te agere malum non est , 
sed bonum, cur confundimur? cur erubescinus ? cur 
probris affecti indignamur, :gre ferimus? Si non 
bonum est injuste affligi , cur ea de rc gaudemus et 
gloriamur, et nos justificamus ea de causa? Vis di- 
scere quomodo hoc illo sit melius? Vide ambos, hunc 
et illum. Cur leges sunt ? cur tribunalia ? cur suppli- 
cia? nenne propter illos ut zegrotantes? Sed. multa 
voluptas est, inquies. Futura pratereainus, pr:esentia 
exploremus, Quid miserius homine talem habente 
suspicionem ? quid ad ruendum proclivius? quid pu- 





IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. Lii 


oag 
tidius? annon semper in naufragio est? Si quid juste 
fecerit, non creditur, ob facultates ab omnibus dam- 
natus ; omnes enim contubernalcs accusatores habet : 
non amicitia uti potest ; nemo quippe facile velit tane 
glori: hominis amicus esse, ne ejus male sit fame 
consors. Illum ut feram omnes aversantur, ut perni- 
ciosum , inimicum , homicidam , natura hostem, in- 
justum hominem. Si ad tribunal incidat is qui injuria 
*ffecit, non opus erit accusatore, fama ipsum magis 
quam accusatore quopiam condemnante. At non ila 
se habet is, qui injuste affligitnr; sed omnes habet 
patronos, coudolentes, manum porrigentes ; in secu- 
ritate stat. Si bonum est et. tutum injuste agere, fa- 
teatur quis se injustum esse : sed si non audet, cur 
ergo hoc ut bonum aggreditur? Videamus porro, 
quomodo etiam in nobis ipsis si h:ec flant, quot inde 
mala. Dic,quzso, si quid in nobis, superato modo suo, 
alterum invadat, si splen, relicto loco suo, alienum 
velit cum suo arripere, annon hoe morbus erit ? lIu- 
midum item quod in nobis est si omnia impleat, 
nonue hydropisis erit? Praeterea bilis latitudinem 
quirat, et ubique diffundatur sanguis. Quid autem 
in anima ira, concupiscentia et reliqua omnia, si 
transgrediantiir mensuram, nonne se simul perdunt? 
lta et cibus: si plus quam concoqui possit sumatur, 
morbis corpus infestat. Unde namque podagrz ? uude 
paralysis et agitatio corporis? annon ex immoderato 
cibo? Rursus in corpore si plus velit oculus accipere, 
et plus videre quam definitum sit, vel si majoreim ac- 
cipiat lucem ; quod supra mensuram est mag:s nocet, 
quam prosit. Si vero, cum lux. bona sit, oculus, qui 
plus quam par sit vult videre, perit : quando quid 
splendidius respicit , cogita quantum sit malum. Au- 
ditus si magnam excipiat vocem, mens percellitur : 
mens si ea qu;e se superant cogitet, attonila cst, ct 
id uod modum exsuperat perdit. Hoc est enim ava- 
ri'ia quam πλεονεξίαν vocant, plus habere, quam con- 
stitutum 8:1. Sie et in pecuniis cuim volumus majorem - 
sarcinam impouerc, licet non sentiamus , gravem iB : 
nobis alimus feram, multa habentes, multis egentes, . 
innumeris nos curis implicanties, multas diabolo ansas 
przben'es. Idco in divitibus diabolus non opus liabet 
labore : nam captu faciles illi sunt a divitiis. At non 
sic in pauperibus, imo contrarium. lta res ipse per 
se perdunt. Quare rogo ab harum concujiscentia 
abstineamus , ut possimus. maligni laqueos effugere, 
et apprehensa virtute zterna consequi bona , gratia 
et benignitate Domini nostri Jesu Chri-ti , quicum 
Patri et Spiritui sancto gloria, imperium, honor, nunc 
et «emper, et in 5550} sceulorum. Amen. 


— e À Á—— M MM M ——— 


HOMILIA LII. 


Cap. 25. v. 93. Postera autem die cum. veaiss^t 
Agrippa et Bernice cum multa ambitione , et. iutrois- 
s$'nt in auditorium cum lribunis et viris principali- 
bus civitatis , jubente Festo , adductus est Paulus. 

4. Vide qualis. frequentia a Paulo cengregetur : 

Cum viris, inquil, principalibus. civitatis : omnibus 


enim convocatis satellitibus pra fectus et rex. acce- 
dunt. Cum ipsis etiam tribuni et. primores civitatis 
adfuerunt : hos enim principales vocat. Et vide, 
quomodo ipse ductus pra dicatur a Festo : ien modo 
enim illum crimine liberum dicit, sed etiam. defen- 
dit. Quid dicit? 94. Agrippa rex , ct omnes qui. simul 


909 
advestis no icum viri, videtis liunc, de quo omnis mul- 
titudo Judzorum | interpellaeit me Jerosoliania. οἱ hic, 
ncclamantes non oportere eum amplius visere. 25. Ego 
rero comperi nihil dignum morte eum. admisisse. lllo 
auteii appellaute ad. Augustum , | judicavi illum mitte- 
re. 90. De quo quid certum scribam domino, non habeo. 
Propter quod produzi eum ad tos , et mazime ad te, 
rez Agrippa , ul. interrogatione (acta , hubeam | quod 
scribam. 41. Sine ratione enim mihi videtur , müllere 
vinctum , et causas ejus non significare. Vide quomogu 
illus quidem accusat, hunc vero absolvit. O justitie 
copiosa argunenta ! Plurima facta perquisitione non 
invenit przses quomodo condemnet : illi vero morte 
dignum dicebant. Ideo dicebat ille : Ego vero comperi 
nihil dignum. morte eum adinisisse ; deinde adjicit : 
De quo quid certum scribam ad. dominum meum , non 
habeo. Et boc ex Pauli innocentia prodit, quod ju- 
dex nihil habeat de illo diceudum. Jdeo produzi eum, 
inquit, ad vos. Sine ratione enim milii videtur esse , 
mittere. vinctum , οἰ causas ejus non significare. Vide 
ju quantas angustias Jud;ei principes suos conjece- 
rint. Quid vero Agrippa ? De his volens aliquid di- 
scere !, Paulo dixit : (Cap. 26.4. Permittitur. tibi lo- 
qui pro temetipso. Ex multo audiendi desiderio illi 
rex dicere permittit. Paulus vero cum fiducia dein- 
ceps loquitur, nou adulando; sed ideo se beatum 
esse dicit , quod ei loquatur, qui omnia sciret : ct 
quod idco, audi qux ipse profert : Tunc Paulus ez- 
teutu manu cepit rationem. reddere. 2. De omnibus , 
quibus accusor a Judeis, rex Agrippa, aestimo ime bea- 
tum , apud te cum sim de[ensurus me hodie , 5. mazi- 
me te sciente omnes, que apud Judaeos sunt, consuetu- 
diues el questiones : propter quod obsccro patienter 
me audias. Profecto, si male sibi conscius fuisset, 
turbari oportebat, dum apud eum, qui omnia sciret , 
causam diceret ; sed illud est pur: couscienti:, non 
recusare judicem res gestas accurate scientem , sed 
ei gaudere. Unde ille se beatum putat , et dicit : 
Obsecro patienter me audias. Quia sermonem erat 
producturus et aliquid de seipso dicturus, ideo pra- 
occupans rogabat , dicens : δ. Et quidem vitam vieam 
a juventule, que ab initio fuit in gente mea in Jeroso- 
[ymis, noverutt omnes Judai, 5. qui prius noverant 
me ab initio, si veliut testimonium perhibere. quod sc- 
cundem accuratissimam. sectam nostre religionis vixe- 
ri Phariseus. ld est : Quomodo scditiosus fuerim , 
lam juvenis et testimonium habens omnium? Deiuide 
Id probat a secta, addit enim : Secundum accuratissi- 
mum religionis nostre sectam vixi. Et quia verisimile 
erat, quosdam dicturos esse: Quid ergo, si secia 
quidem mirabilis sit, tu vero malus ? vide quomodo 
huic occurrat objectioni : testes enim advocat oimn- 
nes Judaus , qui ejus vitam et conversationem no- 
raut.. Sciunt, inquit, omnes διαὶ, qui me prius 
noverunt, εἰ velint. testimonium ferre. 6. Et nunc. in 
spe repromissionis , qu& ad patres nostros (acia est a 
Deo, sto. judicio subjectus * 1. in quam duodecim tri- 


.* iiec , de. his volens aliquid. discere, desunt in uno 
d 


S. JOANNIS CIIRYSOSTO3MI ARCIHEP. CONSTANTINOP. 


560 


bus nostra, nocte ac die deseevientes, sperant deweuire . 
de qua spe, rez Agrippa, accusor a Juderis. 8. (uid? 
incredibile judicatur apud vos , si Deus mortuos susci- 
lut ? luas de resurrectione rationes pouit : alteram a 
prophetis ; ct nullum adducit prophetam , sed. illam 
Judieoriun esse opinionem dicit; alteram et fortio- 
rem ex rebus ipsis. Quam illam? Quod Christus a 
moriuis &uscitatus se alloquutus sit. Et illud ratio- 
ciniis probat, priscam insaniam $uam accurate nare 
rans : deinde etiam cum lande Judiorum. | Nocte ei 
dic colentes , inquit , sperant. devenire. Kaque etiausi 
inculpate vite non essem , super bis non oporteret 
judicari , rex. Agrippa. Subditur alia ratio. Quid ἢ 
incredibile judicatur a vobis, si Deus mortuos suscita? 
Nam, si hic non essct opinio , si in his dogmatibus 
educati non esseut, et. nunc ea efferrentur » forsan 
quis sermonem non recepisset. Deinde dicit, quo- 
modo persequebatur : quod ad probandum idoneum 
est. Et principes sacerdotum adducit testes et exter- 
nas civitates , et quod audierit dicentem sibi : Da- 
rum est. libi contra stimulum calcitrare. Deinde ostcu- 
dit Dei clementiam quod eliam cum persequeretur 
ipsum Saulus, ipsi apparuit : Nec mihi solum, in- 
quit , bene fecit, sed et aliis doctorem misit. 

2. Ostendit item proplieiiam quam audivit. /u hec 
apparui tibi, eripiens te de populo et gentibus, ad quas 
misi te. llacc omnia ostendens dicebat : 9. Et ego qui- 
dem eaislimaveram, me adversus nomen Jeou Nazareni 
debere πα contraria (acere. 10. Quod et feci Jereso- 
lymis, et multos. sanctorum ego in carceribus incfus, ἃ 
principibus sacerdotum potestate accepta : et cum ecci- 
derentur detuli sententiam : 11. εἰ per omnes synagoga; 
frequenter με πίονα eos, compellebam blasphemare : εἴ 
amplius insaniens in eos, persequebar usque in. externas 
cititates. 19. Inter heec dum irem Damascum cum po- 
testate et permissu principum sacerdotum, 15. die media 
in via vidi, rez, de celo supra splendorem solis circum 
flsisse me lumen, et eos qui mecum simul erant. 14 
Omnesque nos cum  decidissemus in terram, audivi vo- 
cei loquentem mihi Hebraica liugua : Saule, Seule, 
quid me persequeris? Durum est iibi contra stimul.4 
calcitrare. 15. Ego autem diai, Quis es, Domine? lie 
aulem dixit : Ego sum Jesus, quem. (u persequeris. 16. 
Sed exsurge et sta super pedes (uos : ad hoc enim ap- 
parui tibi, wt constituam te ministrum et. testem eoru 
que vidisti, et eorum quibus apparebo tibi, 1. eripiews 
te de populo et gentibus, in quas nunc ego mitto te, ape- 
rire oculos eorum, ut convertantur a tenebris ad [tcem, 
el de potestate satan ad Deum, wt accipiant remissio- 
nem peccatorum, el sortem inter sanctos per fidem, que 
est in me. Perpende, quam mansuete loquatur. Dews, 
inquit, dizit ad me : Apparui tibl, ut constituam te 
ministrum e! lesiem. eorum que vidisti, el eorum quibus 
apparebo tibi, eripiens te de populo et gentibus, in quos 
nuuc ego mitlo te, 48. ut apcrias oculos eorum, wt con- 
vertantur a tenebris ad lucem et G potestate sataue ad 
Deum, ut accipiant remissionem peccatorwn. ÀC «i di- 
cerei : llis credidi, hac visione me adduxit, et sie 


δὺ9 
ἀνακηρύττεται ὑπὸ τοῦ Φήστου" οὐ μόνον γὰρ αὐτὸν 
ἁφίησι τῶν ἐγχλημάτων, ἀλλὰ χαὶ ὑπεραπολογεῖται. Τί 
λέγων ; ᾿Αγρίππα βασιλεῦ, καὶ πάντες ol συμκπαρόν- 
τες ἡμῖν ἄνδρες, θεωρεῖτε τοῦτον, [988] περὶ οὗ 
πᾶν τὸ πλῆθος τῶν ᾿Ιουδαίων ἐνέτυχόν μοι ἕν τὰ 
Ἱεροσολύμοις καὶ ἐνθάδε, ἐπιδοῶνγτες μὴ δεῖν wr 
αὐτὸν μηκέτι. ᾿Εγὼ δὲ καταλαθόμενος μηδὲν ἄξιον 
θανάτου αὑτὸν πεπραχέναι, καὶ αὑτοῦ δὲ τούτου ἐπι- 
καλεσαμένου τὸν Σεδαστὸν, Éxpwa πέμπειν αὐτόν. 
Περὶ οὗ ἀσφαλές τι γράψαι τῷ κυρίῳ οὐκ ἔχω" διὸ 
προήγαγον αὑτὸν ἐφ᾽ ὑμῶν καὶ μάλιστα ἐπὶ σοῦ, 
βασιλεῦ 'Aypíaza, ὅπως τῆς àraxploeuc γεγομένης, 
σχῶ τι γράψαι. “Αλογον γάρ μοι δοκεῖ, πέμποντα 
δόσμιον μὴ καὶ τὰς κατ᾽ αὑτοῦ αἰτίας σημᾶγναι. Exó- 
πει, πῶς ἐχείνων μὲν κατηγορεῖ, τοῦτον δὲ gina, "fl 
τῆς τῶν δικαιωμάτων περιουσίας! ὅπως καταδιχάσῃ, 
οὐχ εὑρίσχει ὁ ἄρχων, μυρίας γενομένης ἐξετάσεως * 
ἐκεῖνο: δὲ τοῦτον ἄξιον θανάτου ἔφασχον εἶναι. Διὰ 
«οὔτο xal ἔλεγεν' ᾿Εγὼ δὲ κατα.λαδόμενος, φησὶ, μη- 
δὲν ἄξιον θανάτου πεπραχέναι αὑτόν" εἶτα ἐπήγαγε, 
λέγων" Περὶ οὗ ἀσφαλές τι γράψαι τῷ κυρίῳ οὐκ 
ἔχω. Καὶ τοῦτο τῆς τοῦ Παύλου χαθαρότητος τὸ μηδὲν 
ἔχειν τὸν δικαστὴν, ὅ τι εἴπῃ περὶ αὐτοῦ. Διὸ προήγα- 
Ὸ» αὑτὸν, φησὶν, ἐφ᾽ ὑμῶν" “Α.1ογον γάρ μοι δοκεῖ 
εἶναι, πέμποντα δέσμιον, μὴ καὶ τὰς κατ᾽ αὐτοῦ 
αἰτίας σημᾶγαι. Ὅρα εἰς οἵας ἐνέδαλον οἱ  "Iou- 
δαῖοι τοὺς ἄρχοντας αὐτῶν ἀπορίας μεγάλας. Τί οὖν ὁ 
᾿λγρίππας ; Ἐπὶ τούτοις βουλόμενός τι μαθεῖν 5, πρὸς 
τὸν Παῦλον ἔφη" ᾿Επιτρέπεταί σοι ὑπὲρ σεαυτοῦ .16- 
qeu. Τῇ πολλῇ περὶ τοῦ ἀχοῦσαι ἐπιθυμίᾳ ἐπιτρέπει 
αὐτῷ λέγειν ὁ βασιλεύς. Ὁ δὲ Παῦλος μετὰ παῤῥησίας 
φθέγγεται λοιπὸν, οὐ κολαχεύων, ἀλλὰ διὰ τοῦτο μα- 
χάριον ἑαυτὸν φάσχων εἶναι, ἐπειδὴ πρὸς πάντα εἰδότα 
τὸν λόγον ποιεῖται" xal ὅτι διὰ τοῦτο, ἄχουε ἃ δὴ xal 
προτείνεται λέγων" Τότε ὁ Παῦνλος ἀπειογεῖτο, éx- 
τείνας τὴν χεῖρα. Περὶ πάντων ὧν ἐγχαλοῦμαι ὑπὸ 
Ιουδαίων, βασιλεῦ ᾿Αγρίππα, ἤγημαι ἐμαυτὸν μα- 
κάριον, ἐπὶ σοῦ μέλλων ἀπολογεῖσθαι σήμερον, 
μάλιστα γνώστην ὄντα σε πάντων τῶν κατὰ "Iov- 
δαίους ἐθῶν καὶ ζητημάτων" διὸ δέομαί σου μαχρο- 
θύμως ἀκοῦσαί μου. Καίτοι γε, εἰ συνήδει ἑαυτῷ, φο- 
δηθῆναι ἐχρῆν παρὰ τῷ πάντα εἰδότι διχαζόμενον " ἀλλὰ 
καθαροῦ συνειδότος τοῦτό ἐστιν, τὸ μὴ παραιτεῖσθαι 
δικαστὴν τὸν ἀχριδῶς εἰδότα τὰ γεγενημένα, ἀλλὰ xal 
χαίρειν" ὅθεν xal μαχάριον ἑαυτὸν ἡγεῖται, xat λέγει 
Δέομαί σου μαχροθύμως ἀκοῦσαί μου. Ἐπειδὴ μέλ- 
λει λόγον ἐκτείνειν καὶ λέγειν τι περὶ ἑαυτοῦ, διὰ τοῦτο 
προλαδὼν παρεκάλεσε, καί φησι" Τὴν μὲν οὖν βίωσίν 
μου τὴν ἐκ γεότητος, τὴν ἀπαρχῆς γενομένην àv τῷ 
ἔθνει μου ἐν Ἱεροσολύμοις, ἴσασι πάντες οἱ "Iov- 
δαῖοι, προγινώσκχοντές us ἄγωθεν,, ἐὰν θέλωσι μαρ- 
τυρεῖν, ὅτι κατὰ τὴν ἀχριδεστάτην αἵρεσιν» τῆς ἡμε- 
τέρας θρησκείας ἔζησα Φαρισαῖος. Ὃ λέγει, τοὐτόξστι" 
Πῶς ἂν στασιαστὴς ἐγενόμην, ὁ νέος τοιοῦτος ὧν χαὶ μαρ- 
τυρούμενος ὑπὸ πάντων ; Elsa xa ἀπὸ τῆς αἱρέσεως 1 
πίστις οὗ εἶπεν’ ἐπάγει γάρ" Κατὰ τὴν ἀχριδεστάτην 
αἵρεσιν' τῆς θρησκείας ἔζησα. Καὶ ἐπεὶ πάλιν εἰχὸς 
ἣν τινας εἰπεῖν" Τί οὖν, εἰ ἡ μὲν [589] αἵρεσις θαυ. 
μαστὴ, σὺ δὲ πονηρός ; ὅρα πῶς τὸ ὑφορμοῦν θεραπεύει" 
μάρτυρας γὰρ καλεῖ πάντας τοὺς ᾿Ιουδαίους τοὺς γι» 
γώσχοντας τὸν αὐτοῦ βίον καὶ τὴν ἀναστροφήν. Ἴσασι 
» Puoidpét κάκην iw ME dic uua. ie vao exi, 
PaTrRoL. Ga. LX, 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. Lil. 


560 


γὰρ, φησὶ, πάντες Ἰουδαῖοι, προγινὠσκοντές ue 
ἄνωθεν, ἐὰν θέλωσι μαρευρεῖν. Καὶ vor àx' ἐλπίδι 
τῆς πρὸς τοὺς πατέρας ἡμῶν γενομένης ἐπαγγελίας 
ὑπὸ τοῦ Θεοῦ, ὄστηχα χριγόμεγος" elc ἣν τὸ δωδε- 
xágvJAor ἡμῶν, ἐν ἐκτενγείᾳ νύχτα καὶ ἡμέραν Aa- 
τρεῦον,, ἐλπίζει καταγτήσαι" περὶ ἧς ἐλπίδος ἐγχα- 
Ἵοῦμαι, βασιλεῦ ᾿Αγρίππα, ὑπὸ Ἰουδαίων. Ti; 
ἅπιστον κρίνεται παρ᾽ ὑμῖν, εἰ ὁ scc γνεχροὺς ἐγείο 
ρει; Δύο τίθησι περὶ ἀναστάσεως λογισμοὺς, ἕνα μὲν 
τὸν ἀπὸ προφητῶν" χαὶ οὐ παράγει προφήτην, ἀλλ᾽ 
αὐτὴν τῶν Ἰουδαίων τὴν δόξαν " ἄλλον δὲ τὸν xal ἰσχυ- 
ρότερον τὸν ἀπὸ πραγμάτων. Ποῖον δὴ τοῦτον ; "Oct 
διελέχθη αὐτῷ ὁ Χριστὸς, ἀναστὰς ἐκ νεχρῶν o, Καὶ 
χατασχευάζει χαὶ τοῦτον ἀπὸ λογισμῶν, τὴν προτέραν 
αὐτοῦ μανίαν διηγούμενος ἀχριδῶς " εἶτα xal μετὰ 
ἐγχωμίου τῶν Ἰουδαίων " Νύχτα xal ἡμέραν «λατρεῦον 
ἐλπίζει, φησὶ, καταντῆσαι. Ὥστε εἰ καὶ μὴ ἀλήπτου 
βίου ἤμην, ὑπὲρ τούτων οὐχ ἔδει χρίνεσθαι, βασιλεῦ 
᾿λγρίππα. Εἶτα καὶ ἄλλος λογισμός. Τί; ἄπιστον κχρί- 
veta: παρ᾽ ὑμῖν, εἰ ὁ Θεὸς γεχροὺς ἐγείρει; Ei γὰρ 
μὴ τοιαύτη δόξα fjv, εἰ γὰρ μὴ ἀνατεθραμμένοι ἧσαν ἐν 
τούτοις τοῖς δόγμασι, νῦν δὲ εἰσεφέρετο, ἴσως οὐχ ἂν 
ἐδέξατό τι; τὸν λόγον. Εἶτα λέγει͵ πῶς ἐδίωχε " χαὶ 
τοῦτο κατασχευαστιχόν' xal τοὺς ἀρχιερεῖς παράγει 
μάρτυρας, καὶ τὰς ἔξω πόλεις, χαὶ ὅτι ἤχουσς λέγοντος 
αὐτῷ" ZxAnpór σοι πρὸς κέντρα «1αχτίζειν. "Ἔπειτα 
δείχνυσι xal τοῦ Θεοῦ 4 τὴν φιλανθρωπίαν, ὅτι χαὶ διωχό- 
μενος ὥφθη, xai ὅτι Οὐχ ἐμὲ μόνον εὐεργέτησεν, ἀλλὰ 
καὶ ἑτέροις ἔπεμψε διδάσχαλον. 

β΄. Δείχνυσι δὲ καὶ τὴν προφητείαν, ἣν ἤχουσεν. Εἰς 
τοῦτο ὥ; θην σοι" ἐξαιρούμενός 08 ἐκ τοῦ «ἰαοῦ καὶ 
τῶν ἐθνῶν, elc οὖς ἐγώ c6 ἁποστέ.1Δ ἰω. Ταῦτα πάντα 
δειχνὺς, ἔλεγεν " ᾿Εγὼ μὲν οὖν ἔδοξα ἐμαυτῷ πρὸς τὸ 
ὄνομα Ἰησοῦ τοῦ Ναζωραίου δεῖν zoAJAà ἐναγτία 
πρᾶξαι. Ὃ xal ἐποίησα ἐν Ἱεροσοζύμοις, καὶ πο.1- 
JAobc τῶν ἁγίων ἐγὼ pvAaxaic xacéxAswa, τὴν παρὰ 
τῶν ἀρχιερέων ἐξουσίαν «ἰαδών" ἀναιρουμένων τὰ 
αὐτῶν κατήνεγχα ψῆφον" καὶ κατὰ πάσας τὰς συν- 
αγωγὰς πο.1λάχις τιμωρῶν αὐτοὺς, ἠνάγχαζον 
βλασφημεῖν" περισσῶς τὸ ἐμμαιγόμενγος αὑτοῖς, 
ἐδίωχον δως καὶ sic τὰς ἔξω πόιεις. Ἐν οἷς καὶ πο- 
ρενόμενος &lc τὴν Δαμασκὸν μετ᾽ ἐξουσίας καὶ ἐπι» 
τροπῆς τῆς παρὰ τῶν ἀρχιερέων, ἡμέρας μέσης κατὰ 
τὴ» ὁδὸν εἶδον, βασιλεῦ, οὐρανόθεν ὑπὲρ τὴν Aap- 
πρότητα τοῦ ἡλίου περιλάμψαν μὲ φῶς, καὶ τοὺς 
σὺν ἐμοὶ πορευομένους. Πάντων δὲ καταπεσόντων. 
ἡμῶν εἰς τὴν γὴν, ἤχουσα φωνὴν .ἰαοῦσαν πρός 
ps xal Aéyovcay τῇ ᾿'Εδραΐδι διαλέχτῳ" Σαοὺ.1, 
Σαοὺ.1, τί με διώχεις ; σκχιϊηρόν σοι πρὸς κέντρα .1α- 
κτίζειν. ᾿Εγὼ δὲ εἶπον" Τίς el, Κύριε; Ὁ δὲ εἶπεν" 
Ἐγώ εἶμι Ἰησοῦς, ὃν σὺ διώχεις. ᾿Α.1λὰ ἀνάστηθι, 
καὶ στῆϑι ἐπὶ τοὺς πόδας σου" εἰς τοῦτο γὰρ ὥρθην 
σοι, προχειρίσασθαί σε ὑπηρέτην καὶ [590] μάρτυρα 
ὧν τε εἶδες, ὧν τὸ ὀρθήσομαί σοι, ἐξαιρούμεγός σε 
ἐκ τοῦ «λαοῦ xal τῶν ἐθνῶν, εἰς οὖς ἐγώ cs ἀπο- 
στέλλω, ἀγοῖξαι ὀρθαλμοὺς αὐτῶν τοῦ ἀποσερέψαι 
ἀπὸ σκότους εἰς φῶς, καὶ τῆς ἐξουσίας τοῦ Σατανὰ 
ἐπὶ τὸν Θεὸν, τοῦ Aa6siv αὑτοὺς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν 
xal κιλῆρον ἐν τοῖς ἡγιασμένοις πίστει τῇ elc ἐμό. 
Σχόπει, πῶς ἡμέρως διαλέγεται. Ὃ ϑεὸς φησὶν, εἶπα 
πρός με, δεὶ. "Lefiew σοι προχειρίσασθαι σε ὑπηρ- 


6 'λναϑ P habent. ἃ Alius, λακχτίζειν" 
καὶ δεέκννι quidam non habent. ^ 
᾿ QA 


56] 


ἐτην καὶ μάρτυρα, ὧν τε εἶδες, ὧν vs ὀφθήσομαι 
σοι, ἐξαιρούμεγός c6 ἐκ τοῦ Aaov καὶ τῶν &rov, 
εἰς otc ἐγώ σε ἀποστέλλω, ἀνοῖξαι ὀφθαλμοὺς αὖ- 
τῶν, τοῦ ἀποστρέψαι ἀπὸ σκότους &lc φῶς, καὶ τῆς 
ἐξουσίας τοῦ Σατανὰ ἐπὶ τὸν Θεὸν, τοῦ «ἰαδεῖν a5- 
τοὺς ἄσεσιν ἁμαρτιῶν. cct ἔλεγε" Τουτοις ἐπείσθην, 
ταύτῃ τῇ ὀπτασίᾳ με ἐπηγάγετο, xal οὕτως ἔπεισεν, 
ὥστε μὴ ἀναδάλλεσθαι. Ὅθεν, βασιιεῦ '᾿Αγρίππα, οὐκ 
ἐγεγόμην ἀπειθὴς τῇ οὐρανίῳ ὀπτασίᾳ" ἀλλὰ τοῖς 
ἐγ Δαμασχῷ πρῶτον καὶ Ἱεροσολύμοις, εἰς πασάν 
τε τὴν χώραν τῆς Ἰουδαίας, καὶ τοῖς ἔθνεσιν ἀπαγ- 
γέλλω μετανοεῖν, καὶ ἐπιστρέφειν ἐπὶ τὸν Θεὸν, 
ἄξια τῆς μετανοίας ἔργα πράσσοντας. Ὁ τοίνυν χαὶ 
τοὺς ἄλλους παιδεύων περὶ βίου ἀρίστου, πῶς ἂν αὐτὸς 
στάσεως χαὶ φιλονεικίας, φησὶν, ἀρχηγὸς γέγονα; Ἕνεκα 
τούτων οἱ Ἰουδαῖοί μὲ συ.1.λαδόμενοι ἐν τῷ ἱερῷ, 
ἐπειρῶντο διαχειρίσασθαι. Ἑπικουρίας οὖν τυχὼν 
τῆς παρὰ τοῦ θεοῦ ἄχρι τῆς ἡμέρας ταύτης &cenxa, 
μαρτυρόμενος μικρῷ τὸ καὶ μεγάλῳ, οὐδὲν ἐκτὸς .16- 
qur ὧν τε οἱ προφῆται ἐλάλησαν με.1.1όὄγτων γί- 
γεσθαι, καὶ Μωῦσῆς" δὶ παθητὸς ὁ Χριστὸς, εἰ 
πρῶτος ἐξ ἀναστάσεως rsxpór φῶς μέ.1.:ὲι καταγ- 
γέλλειν τῷ τὸ λαῷ καὶ τοῖς ἔθνεσιν. "Opa, πῶς ἐχτὸς 
χολαχείας ἐστὶν ὁ λόγος αὐτοῦ, χαὶ τὸ πᾶν ἐπιγράφει 
τῷ Θεῷ. Εἶτα ἡ παῤῥησία. 'AJA' οὐδὲ νῦν ἀφίσταμαι" 
xai τὸ ἀσφαλές: " 'Amb γὰρ προφητῶν ἰσχυρίζομαι, El 
παθητὸς ὁ Χριστὸς, el πρῶτος ἐξ ἀναστάσεως γεχρῶν 
φῶς μέλλει xacayyéAAsw * ὡσεὶ ἔλεγεν, ὅτι Πρῶτος 
ὁ Χριστὸς ἀναστὰς, οὐκέτι ἀποθνήσκει. Δῆλον ἐχ 
«o0 πᾶσι καταγγεῖλαι τοῦτο xal εἰς ἑαυτοὺς προσδοχᾷν. 
Εἴτα τὴν παῤῥησίαν ὁ Φῆστος ἰδὼν, ἐπειδὴ πρὸς τὸν 
βασιλέα διελέγετο, μὴ μεθιστάμενος τοῦ πρὸς αὐτὸν 
ἀπούθλέπειν, ὥσπερ ἔπαθέ τι, xal φησι" Maírm, Παῦ.1. 
Ὅτι δὲ παθὼν τοῦτο λέγει, ἄχουε τῶν ἑξῆς" Ταῦτα δὲ 
αὑτοῦ διαλεγομένου, ὃ Φῆστος μεγάλῃ τῇ φωγῇ 
ὄφη  Μαίνῃ, llave, τὰ zoAJAd c6 γράμματα εἰς μα- 
ψγίαν περιτρέπει. Τί οὖν ὁ Παῦλος ; μετὰ ἐπιειχείας ἀπὸ» 
κρινόμενος, Οὐ μαίνομαι, φησὶ, κράτιστε doce, ἀ.1.1ὰ 
ἀληθείας καὶ σωφροσύνης ῥήματα áxogOérryopat. 
Εἶτα xai τὴν αἰτίαν διδάσχει, δι᾽ ἣν πρὸς τὸν βασιλέα 
τὸν λόγον ἀπέστρεψεν" ᾿Επίσταται γὰρ περὶ τούτων 
ὁ βασιλεὺς, πρὸς ὃν καὶ παῤῥησιαζόμενος JaAo " 
λανθάνειν γὰρ τούτων αὐτόν τι οὐ πείθομαι οὐδέν" 
εὖ γάρ ἐστιν ἐν γωνίᾳ πεπραγμένον τοῦτο. Πι- 
στεύεις, βασιλεῦ Ἀγρίππα, τοῖς προφήταις; Οἶδα, 
ὅτι πιστεύεις. Τοῦτο οὕτως εἶπε, μονονουχὶ διασύρων 
καὶ λέγων πρὸς αὐτούς Οἶδα, ὅτι πάντα οἷδεν ἀχριδῶς- 
χαὶ ἔδει μὲν πρώτους ὑμᾶς ταῦτα εἰδέναι (τὸ γὰρ ἐπαγό- 
μενον τοῦτο δηλοῖ, τὸ, Οὐ γάρ ἐστιν ἐν γωνίᾳ πεπραγ- 
μένον [5391] τοῦτο), ἀλλ᾽ οὐχ ἠθελήσατε. Πιστεύεις, 
βασιλεῦ ᾿Αγρίππα, τοῖς προφήταις ; Olóa ὅτι πι- 
στεύεις. Ὁ δὲ Ἀγρίππας πρὸς τὸν Παῦ.1ο» ἔφη" 
Ἐν ὀλίγῳ μὲ πείθεις Χριστιανὸν γενέσθαι. Ὃ δὲ 
Παῦλος εἶπεν " Εὐξαίμην ἂν τῷ Θεῷ, καὶ ἐν ὀλίγῳ, 
καὶ ἐν zoAAQ, οὐ μόνον σὲ, ἀ.λ:ὰ καὶ πάγτας τοὺς 
ἁχούογτάς μου σήμερον, γενέσθαι τοιούτους, ὁποῖος 
κἀγώ εἰμι, παρεχτὸς τῶν δεσμῶν τούτων. Ὅρα πῶς 
εὔχεται, λέγων * Εὐξαίμην ἂν ἔγωγε τῷ Θεῷ [οὐχ] * ἐν 
ὀλίγῳ, τουτέστι, παρὰ μιχρόν. Καὶ οὐχ ἁπλῶς εὔχεται, 
ἀλλὰ xaX ἐπιτεταμένως. Τοιούτους, φησὶ, γενέσθαι 
: Xdryrac, οὐ μόνον σὲ, ἀ.1.:λὰ xal πάντας, ὁποῖος 
χἀγώ εἰμι. Εἶτα καὶ προστίθησι" Παρεχτὸς τῶν δε- 
σμῶν τούτων οὐκ ἀποδυσπετῶν διὰ τὰ δεσμὰ, οὐδὲ 
αἰσχννόμενος διότι ἐδέδετο ( τοῦτο γὰρ ἦν αὐτῷ, εἴπερ 
τι ἄλλο, ἄξιον δόξης )" ἀλλὰ πρὸς τὴν ἐχείνων ὑπόληψιν 
ἀφορῶν, οὕτως εἶπε. Διὰ τοῦτο προσέθηχε τὸ, Παρ- 
&xtóc τῶν δεσμῶν τούτων. ᾿Αλλ ἴδωμεν ἄνωθεν τὰ 
εἰν [nclusam negationem babent tres mss., Commel. et Sav. 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


563 


ἀνεγνωσμένα. Τῇ οὖν ἐπαύριον εἷσε. θόντω» εἷς τὸ 
ἀἁχροατήριον, κελεύσαντος tov Φήστου, φησὶν, ἤχθη 
ὁ Παῦ.1ος. ᾿Απέστησαν λοιπὸν οἱ Ἰουδαῖοι τῇ ἐφέσει * 
χοησαμένου ἐχείνου, xat τοτε αὑτῷ λαμπρὸν τὸ θέατρον 
γίνεται" μετὰ πολλῆς γὰρ τῆς φαντασίας ὁ βασιλεὺς 
χαὶ πὰν τὸ πλῆθος τῶν Ἰουδαίων παρῆσαν οὐχ οἱ μὲν, 
οἱ δὲ o0. Τὸ πλῆθος τῶν Ἰουδαίων, φησὶ, συγέτυχόν 
μοι, ἔν τὸ "IepocoAípoic καὶ ἐγθάδε, ἐπιδοῶντες μὴ 
δεῖν αὐτὸν ζῇν μηχέτι. 

γ΄. Ὅρα τὴν μανίαν" ἐδόων, δεῖν αὐτὸν ἀποθανεῖν λέ- 
γόντες. Ἐντεῦθεν ξείχνυσιν, ὅτι διχαίως ἐπεχαλέσατο 
Καίσαρα. El γὰρ οὐδὲν μὲν εἶχον δεινὸν εἰπεῖν, Exelvo 
δὲ ἐμεμήνεσαν, εἰκότως ἐπ᾽ ἐχεῖνον ἔρχεται. “θπως τῆς 
ἀναχρίσδως ὑφ᾽ ὑμῶν γενομένης, σχῶ τί γράψαι, 
φησίν. Ὁρᾷς, πῶς βασανίζεται πολλάχις τὸ πρᾶγμα: 
Καὶ τῆς ἀπολογίας τοίνυν ταύτης Ἰουδαῖοι αἴτιοι, ἦν 
ἔμελλον μανθάνειν χαὶ οἱ ἐν τῇ Ῥώμῃ. Περὶ πάντων 
ὧν ἐγχαλοῦμαι, βασιλεῦ ᾿Αγρίππα, φησὶν, ἥγημαι 
ὁμαυτὸν μακάριον, μέλλων ἐπὶ σοῦ áxoAoreic Oa. 
Ὅρα πῶς χήρυχες ἄχοντες xal τῆς οἰχείας γίνονται 
xaxíag xai τῆς Παύλου ἀρετῆς χαὶ αὐτῷ τῷ χρατοῦντι᾽ 
ὥστε λαμπρότερον ἀπήγετο Παῦλος, ἣ εἰ χωρὶς δεαμῶν 
ἀπῆλθεν" οὐχέτι γὰρ ὡς πλάνος xai γόης τοσούτων 
αὐτὸν ἀφέντων διχαστῶν ἀπήγετο. Πάντα τοίνυν ἀπο- 
δυσάμενος παρ᾽ οἷς ἐτέχθη χαὶ ἐτράφη, οὐχ ἀπλῶς, ἀλλ᾽ 
οὕτω χαθαρὸς ὑποψίας ἐπιδαίνει τῆς Ῥώμης. Καὶ oüx 
ize: Τί δὴ τοῦτο; ἅπαξ ἐπεχαλεσάμην Καίσαρα" μν- 
ριάχις Explünv* μέχρι πότε; ἀλλὰ τί; Πάλιν ἕτοιμος 
ἐγένετο δοῦναι εὐθύνας xal ἐπὶ τοῦ μάλιστα εἰδότο; τὰ 
κατὰ Ἰουδαίους. Διὸ xal μετὰ πολλῆς τῆς παῤῥησίας 
ἀπολογεῖται, ἅτε οὐχ ὄντων χυρίων τῶν χαταδιχαζόντων 
αὐτόν" ὃς, καίπερ οὐχ ὄντων χυρίων, ἀλλὰ τῆς ἀπο- 
φάσεως ἐκείνης χρατούσης, ὅτι Πρὸς Καίσαρα xo- 
ρεύσῃ, δίδωσι λόγον ὅμως, xal πολλὰς τὰς εὐθύνας περὶ 
πάντων" οὐ περὶ τῶν μὲν, περὶ τῶν δὲ οὗ. Μονονουχὶ 
δὲ τοῦτο λέγει δι᾿ ὧν ἀποχρίνεται " [592]. Ἐγκαλοῦσιν 
ὑπὲρ στάσεως, ἐγχαλοῦσιν ὑπὲρ αἱρέσεως, καὶ ὅτι τὸν 
ναὸν ἐδεδήλωσα" περὶ πάντων ἀπολογοῦμαι" Τὴν μὲν 
οὖν βιωσίν μου τὴν ἐκ γεότητος ἴσασι πάντες ol 
ἸΙουδαῖοι" ὅτι μὲν οὐ τοῦ ἐμοῦ τρόπου τὸ στάσεις ποιεῖν, 
αὐτοὶ μάρτυρες οἱ χατήγοροι. Ὃ χαὶ πρὸ τούτου λέγει" 
Ζηϊωτὴς ὑπάρχων τῶν πατρικῶν μου παραδόσϑων, 
τοῦτο χαὶ ἐνταῦθα αἰνίττεται διὰ τοῦ εἰπεῖν, Τὴν ἐκ 
γεότητός μου βίωσιν. Καὶ ὅτε ὅλος ὁ δῆμος παρῆν, 
τότε χαλεῖ αὐτῶν τὴν μαρτυρίαν. Οὐχ ἐπὶ τοῦ δι 
ρίου δὲ τοῦ Λυσίου τοῦτο ποιεῖ μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοῦ΄ 
Φήστου * xai πάλιν ἐνταῦθα, ὅτε πλείους παρῆσαν" 
ἐχεῖ δὲ οὐ πολλῆς ἀπολογίας ἔδει, τῶν γραμμάτων ovi 
Λυσίου ἀφιέντων αὐτόν. Ἴσασι, φησὶ, πάντες "Jov- 
δαῖοι προγιγώσκχοντές μὲ ἄνωθεν. Καὶ οὐ λέγει, πο’ 
ταπὸς αὐτοῦ ὁ βίος, ἀλλὰ ἀφίησιν αὐτῶν τῷ συνειδότι, 
καὶ τὸ πᾶν ἐν τῇ αἱρέσει τίθησι, δειχνὺς ἐντεῦθεν οὐχ 
ἂν ἑλόμενος αὐτὴν, εἰ πονηρὸς ἦν xat μοχθηρός. Ὑπὲρ 
τῆς αἱρέσεως τοίνυν ταύτης, ἧς, φησὶν, ἔστηχα χρινό- 
μένος. Αὕτη xal παρ᾽ αὐτοῖς πρεσδεύεται, διὰ ταύτην 
ηὔχοντο, διὰ ταύτην λατρεύουσιν, ἵνα ταύτης εὐχωσι" 
ταύτην ἐγὼ χαταγγέλλω, χαὶ περὶ τῆς ἐλπίδος ταύτης 
ἐγχαλοῦμαι. "Apa μαινομένων ἐστὶ πάντα μὲν ὑπὲρ τοῦ 
τυχεῖν ταύτης ποιεῖν, τὸν δὲ εἰς ταύτην πιστεύοντα ἐλαύ- 
νειν. ᾿Εγὼ μὲν οὖν ἔδοξα ἐμαυτῷ πρὸς τὸ ὄνομα 
Ἰησοῦ τοῦ Ναζωραίου, φησὶ, δεῖν xoAAà ἐναντία 
πρᾶξαι" τουτέστιν, Ἔχρινα ταῦτα ποιεῖν, ὅτι οὐκ ἤμην 
τῶν μαθητῶν τοῦ Χριστοῦ, ἀλλὰ τῶν πολεμούντων αὐτῷ 
ὑπῆρχον. Ὅθεν χαι ἀξιόπιστος γίνεται μάρτυς, ὅτι ὁ 
μυρία ποιῶν, xal πολεμῶν τοὺς πιστεύοντας, καὶ πείθων 
βλασφημεῖν, καὶ πάντα χινῶν, πόλεις, ἄρχιντας, καὶ OU 

b Τῇ ἀφέσει unus. “ Unus Ζηλωτὴς ὑπάρχων, καὶ ὅτε ὅλοι, 


δ ae Tres mss., οὐχ ἐπὶ τοῦ ὃ,, ἀλλ᾽ ἐπὶ τοῦ Auo(ov* xal πάλιν, 
e. 


3561 
persuasit, ut non differrem. 19. Unde, rex Agrippa, 
non fui incredulus celesti visioni ; 90. sed iis, qui sunt 
Damasci primum et Jerosolymis, et in omnem regionem 
Jude, et gentibus anuuntiabam. ut. ponitentiam. age- 
rent, et. ronverterentur οὐ Deum, digna panitentie 
opera facientes. Qui igitur alios erudiebam circa vi- 
tam optiuam, quomodo seditionis et contentionis 
auetor fuissem ? 21. Hac ex causa me Juda, cum es- 
sem in templo, comprehensum tentabant interficere. 22. 
Auzilio autem adjutus Dei, usque in hodiernum diem 
slo, testificans minori atque majori, nihil extra dicens, 
quam ea, que prophete loquuti sunl futura esse, et 
Moyses, 95. si passurus Christus, εἰ primus ex resur- 
rectione moriuworum [umen annentiaturus est. populo et 
gentibus. Vide, ut sermo ejus adulatione careat, et 
totum adscribat Deo. Vide et dicendi libertatem, Sed 
neque nunc desisto ; firmitatem : A prophetis confir- 
mor, Án passurus fuerit Christus, an. primus ex resur- 
rectione mortuorum lumen sit annuntiaturus ; ac si di- 
ccret : Christus. primus resurgens, jam non moritur 
(Rom. 6. 9). Manifestum est ex eo, quod omnibus hoc 
denuntict, et in-semctipsis exspectent. Deinde Fe- 
stus, ut loqueiudi libertatem vidit, qua regi loqueba- 
tur, non averteus se ab aspectu ejus, ac si aliquid 
pateretur, dicit : Jnsanis, Paule. Quod autem aliquid 
passus hoc dicat, audi sequentia : 24. Hac autem illo 
disserente, Festus magna voce dixit : Insanis, Paule ; 
multe litere te ad insaniam convertunt. Quid. igitur 
Paulus ? Cum mansuetudine respondens ait : 25. Non 
insanio, optime Feste ; sed veritatis et sobrietatis verba 
loqucr. l'ostea etiam causam docet, propter quam ad 
regem sermonem converteret : 26. Scit enim de his 
rex, ad quem εἰ constanter loquor : latere enim eum ni- 
hil horum arbitror : non est enim in angulo hoc gestum. 
91. Credis, rez Agrippa, prophetis? Scio quod credis. 
Moc ita dixit, quasi traducens illos et dicens : Scio, 
quod omnia accurate sciat : et oportebat quidem vos 
h:ec scire primos (id enim sequentia declarant : Non 
est hoc in angulo gestum) ; sed noluistis. Credis, rex 
Agrippa, prophetis ? Scio, quod credis. 28. Agrippa 
autem αὐ Paulum dizit : In modico suudes me Chri- 
stianum fieri. 29. Et Paulus : Opto apud. Deum et in 
modico el in magno, non tantum te, sed etiam. omnes, 
qui audiunt me, hodie fieri tales, qualis et ego sum, ex- 
ceptis vinculis his. Vide quomodo precatur, dicens : 
Opto apud Deum in modico ; hoc est, ut ne parum qui- 
Jem ahsit. Et non solum orat, sed ferventer. Tales, 
inquit, fieri omnes, non modo te, sed omnes, qualis 
sum ego. Deinde ait, Exceptis vinculis his : non mo- 
leste ferens vincula, neque erubescens quod ligatus 
esset (hoc enim ipsi, si quid aliud, gloriosum erat) ; 
sed ad illorum opinionem respiciens, ita dixit. Ideo 
addidit, Exceptis vinculis his. Scd superius lecta re- 
petamus. Postera ergo die, ul in auditorium ingressi 
sunt, jubente Festo adductus est. Paulus. Destiterant 
iam Judzi, eo quod ille appellasset, et tunc ipsi 
splendidum adest theatrum : eum multo euim appa- 
ratu rex et omnis multitudo Judeorum adfuerunt : 
non alii aderant, alii aberant,sed emnes pr:esentes 


IN ACTA APOSTOLORUM. IlOMIL. LiL 


502 


erant. Muítitudo Judaeorum, inquit, interpellavil me Je - 
rosolymis el hic,clamantes non oportere hunc ultra vivere, 
$. Vide insaniam : clamabant, oportere illum mori 
dicentes. Hinc ostendit se jure (:esarem appellassc. 
Si enim nihil grave dicendum habebant, illique fure- 
bant, jure ad illum venit. U: interrogatione a vobis (a- 
cta habeam quod scribam, inquit. Vides qnomodo szpe 
causa examinatur ? Et defensionis hujus auctores 
sunt Jud:ei, quam cognituri erant etiam qui erant 
Romz. Super omnibus, de quibus accusor, rex Agrippa, 
existimo, inquit, me beatum, qui coram te rationem red- 
diturus sum. Vide quomodo vel inviti et nequitia sud 
et virtutis Pauli testes fiunt etiam apud regcm, ita 
ut magnificentius abduceretur Paulus, quam si absque 
vinculis abiisset. Non enim ultra ut deceptor et prz- 
stigiator a tot judicibus dimissus abducebatur. Oinni- 
bus ergo reliclis, apud quos natus educatusque fue- 
rat, non utcumque, sed omni suspicione liber Itomai 
migrat. Neque dixit : Quid hoc. est ? semel appellavi 
Cesarem, willies judicatus sum : usquequo? sed 
quid? lterum paratus erat reddere rationem apud 
eum, qui res Judaicas maxime nosset. Quare cum 
magna libertate sese defendit, quia ii, qui se con- 
demnabant, nullam jam habebant auctoritatem. Licet 
autem nihil possent, et sententia illa, qua dictum fue- 
rat, Ád Cesarem ibis, teneret, attamen dat ille ratio- 
nem multiplicem de omnibus, nec de quibusdam so- 
lum. Et responsione sua hzc fere dicit : Accusant de 
seditione, accusant de lizeresi et quod templum vio- 
laverim : de omnibus rationem reddo : Vüam meam 
a juventute sciunt omnes Judei : quod a moribus meis 
abhorreat seditiones excitare, accusatores ipsi testes 
sunt. Quod etiam antea dixit, A mulator paternarum 
mearum (raditionum, id et hoc loco subindicat : Vi- 
tam ab adolescentia mea. Et quando populus totus 
aderat, tunc illorum advocat testimonium. Neque $0- 
lum ad Lysi:x tribunal hoc fecit, etiam apud Festum : 
et rursus hic, cum plures aderant. Illic autem nou 
multa defensione opus erat, cum liter: Lysi:e ipsam 
dimitterent. Sciunt omnes Judei, inquit, qui jam olim 
me noverunt. Et non dixit, qualis sua vita; sed illu- 
rum conscientiz relinquit, et totum in sectam roji- 
cit : hinc ostendens se non illam delecturum fuisse, 
si malus fuisset ct improbus. Pro secta igitur hac, in- 
quit, sto judicium subiens. Hzc ab illis quoque defen- 
ditur, propter hanc precantur, propter banc Deum co- 
lunt, ut hanc cousequantur : hanc ego annuntio et de 
hacspe aceusor. Ergoinsanientium est, omnia facere ad 
illam assequendanm, et δου qui in illam credit persequi. 
Mihi autem visum est, inquit, adversus nomen Jesu Na- 
zareni oportere omnia contraria facere ; id est, Judicavi 
νος facienda esse, quia non eram ex discipulis Christi, 
sed ex impugnantibus eum. ldeo fide dignus testis 
est, quia dum millia faceret, ut fideles iinpugnaret, 
dum blasphernare suaderet, omniaque movéret, civi- 
tates, pnncipes, et per seipsum h:ec faceret, sic de- 
repente mutatus est. Deinde rursum testes, qui simul 
aderant : deinde ostendit se jure credidisse, a luce, 
a propbetis, ab eventibus, et ab iis quae nunc facta 


Β(δ 
sunt : subdit enim : Media die in via, et vidi lucem 
sue circum[ulgentem, et. eos, q«i mecum ibant. Vide 
ergo, quomodo et a prophetis, et ab his, ipsis fidem 
faciat. Ne enim videretur innovare, etsi magna dicere 
posset, rursum ad prophetas confugit, et ipsos ii- 
medio ponit. Hoc flde dignius erat: utpote quod 
nunc evenerat ; sed quia ipse solus viderat, rursum 
a prophetis confirmat. Et perpende illum non eodem 
modo in judicio, et in ecclesia disserere : nam illic 
quidem dixit, Occidistis ; hic vero nibil tale, ne am- 
plius furorem succenderet, scd idem ipsum ostendit, 
Uicens : Si passibilis Christus. Sic illos a crimine li- 
berat. igitur, id quod ego annuntio, num primus 
mortuorum resurrexerit, id ex prophetis demonstro : 
nam el prophet: boc annuntiant. Itaque sermonem 
meum accipite, ut qui est prophetarum. Quia autem 
visionem dixerat, demum cum libertate przeclara ge- 
sta narrat. Qu:zenam illa ? Ut aperias, inquit, oculos, 
el converias a. tenebris ad lucem, et a potestate satanas 
ad Deum. Ad hoc enim, inquit, apparui tibi, hoc est, 
non ut puuiam, sed ut apostolum te faciam. 
- Fidelium bona que. — Vide, mala qu: incredulos 
detinent ostendit, satanam et tenebras ; sicut fide- 
lium bona sunt lux, Deus, sors sanctorum. Nec $0- 
lum ad poenitentiam hortatur, sed ad mirabilem agen- 
dam vitam. Et vide ubique gentes sermoni permixtas ; 
nam qui aderant, ex gentibus erant. T'estificans, in- 
quit, tum parvo tum magno. Propter milites ita dixit. 
Deinde defendentis se ordine dimisso, doctoris ordinem 
accepit : ideo ait Festus illi : Insanis. Postea ne videre- 
tur ipse doctor esse, inducit prophetas et Moysem : Si 
passibilis , inquit , Chrisius, si primus ex resurrectione 
fnoriworum lucem annuntiaturus sit populo et gentibus. 
Festus magna voce dixit. Sic furoris e: irze vox erat. 
ἃ. Quid ergo Paulus? Non est in angulo gestum 
hoc , ait. Hic de cruce loquitur et de resurrectione, 
et quod dogma ubique terrarum pervaserit. Credis, 
inquit, rez Agrippa. Non dixit, Resurrectioni , sed, 
Prophetis. Deinde praeoccupat illum , et dicit : Scio, 
guod credis. Cui Agrippa : Im modico mihi suades fieri 
Chrisiianum. Non intellexit Paulas, quid sit, In 
sRodico; sed putavit hoc significare, Ex modico : 
ideo sic respondet ; ita idiota erat. Et non diit, 
Vellem, sed , Optarem, non solum te, sed etiam omnes 
audientes. Vide adulationis expertem sermonem. Op- 
turem , inquit, hodie omnes fieri tales , qualis ego sum 
exceptis vineulis his. Vide : qui gloriatur in vinculis , 
qui profert illa sicut catenam auream , illa nunc de- 
precatur. Et ne mireris : adhuc enim infirmiores 
erant, et illi attemperatus sermo erat. Nam quod vin- 
cula magni faceret, vide quomodo in Epistolis illa 
semper przponat aliis, dicens : Paulus vinetus Jesu 
Christi ( Ephes. 5. 1); et rursam, Ideo circumposita 
est mihi catena, sed verbum Dei non est alligetum ; et, 
Usque ad cincula quasi maltefactor (Coloss. &. 5, et ἃ, 
Tim. ἃ. 9). Vide, non modo vincula ponit ; sed etiam 
fjuasi mole(actor addidit, augens viuculurum glori&m. 
Duplex supplicium, quod ligatus esset , et quod ut 
malefactor. Nam si ita alligatus fuisset, quasi pro 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


bono opere , aliquam consolationem habuisset ; nune 
autem ut malefactor , et quasi in gravissimis depre- 
hensus : et tamen nihil hzec curabat. Talis est anims 
celesti amore sublimis effecta. Nam si ii, qui hoe 
turpi amore flagrant, nihil putant vel gloriosum vel 
pretiosum , sed ea solum, qu: concupiscentize suae 
inservire possunt, gloriosa et pretiosa judicant, et 
amasia fit eis omnia : multo magis ii, qui hoc amore 
capti sunt , nihili faciunt pretiosa. Quod si dicta non 
intelligamus, nihil mirum : in hac quippephilosophia 
imperiti sumus. Si quis enim igne Christi capiatur, 
talis efficitur , qualis fuerit homo solus in terra habi- 
lans : sic nihil curat, non gloriam, non ignominiam ; 
sed sicut is, qui solus habitaret , neminem curaret , 
sic neminem ille curat. Tentationes autem, flagella , 
carceres ita contemnit , ac si in alieno corpore bee 
pateretur, et ac si adamantino esset corpore ; ea au- 
tem, quze suavia in hac vita sunt, ita deridet, et erga 
illa insensibilis est, ut nos erga mortua corpora, vel 
ac siipsi mortui simus. Tantum porro abest, ut aliquo 
alfectu capiatur, quantum aurum igne probatum et 
purum a sordibus liberum est. Sicul enim musca in 
mediam flammam non inciderint , sed fugiunt : sic 
nec animi affectus ad liunc ignem accedere audent. 
Et horum vellem exempla ex nobis ipsis proferre ; 
quia vero inopes sumus, necesse est , ut ad illum ip- 
sum confugiamus. Vide autem, quomodo ille ipse erga 
totum mundum affectusesset. Mihi mundus crucifixus 
est, inquit, et ego mundo (Gal. 6. 14) ; id est, Mor- 
tuus sum mundo, et ille mihi mortuus est. Et rursum : 
Vivo autem jam non ego, vivil vero in me Christus (1d. 
9. 20). Hzc dicere solius est Pauli. Nos autem qui 
tantum ab illo abeumus, quantum calum a terra, nos 
abscondamus ac neque os aperire audeamus. Quod 
autem quasi in solitudine esset, et sic praesentia re- 
spiceret , audi illum dicentem : Non considerantibus 
nobis que videntur, sed que non videntur (9. Cor. ἃ. 
18). Quid dicis? Atqui contra quam dicis , res se ha- 
bet : nam invisibilia non videmus , et visibilia vide- 
mus. Quales habebas oculos,.tales sunt, qui a 
Christo dati : sicut enim hi visibilia quidem videat, 
invisibilia vero non vident : sic illi contra : nemo 
qui invisibilia videat, visibilia videt ; nemo qui visi- 
bilia videat, invisibilia videt. Annon etiam apud nos 
boc fit? Quando enim conversa mente ex invisibili- 
bus aliquid cogitamus, sublimes nobis sun? operatio- 
num oculi. Contemnamus gloriam; rideri magis, 
quam laudari velimus. Nam qui irridetur , nihil 1z- 
ditur; qui laudatur, multum. Ne magni faciamus ea, 
qua homines terrent; sed deiis utdepuerililusu tra- 
ctemus : neque enim, si quem videamus puerulos ex- 
terrentem , ipsum admiramur : nam quisquis terret, 
puerulos terret ; virum namque terrere non possit. 
Et quemadmodum qui terrent, vel supercilia surri- 
gunt, vel aliter vultum distorquent ; at si sanum et 
mansuetum oculum habeant, hoc facere non possint : 
sic et hi,perspicacitatem mentis distorquentes , hoc 
fsciunt. (taque mansuetam hominem et bons anima 
nemo exierpet , Sed illum veneramur omnes, hono- 


$65 


ἑαυτοῦ ταῦτα πράττων, οὕτως ἑξαίφνης μεταδέδληται. 
Νῖτα πάλιν οἱ μάρτυρες οἱ συνόντες " εἶτα δείκνυσιν Éau- 
τὸν δικαίως πεισθέντα, ἀπό τε τοῦ φωτὸς, ἀπό τε τῶν προ- 
φητῶν, ἀπό τε τῶν ἐχδάσεων, ἀπό τε τῶν νῦν- γεγενημέ- 
νων. Ἐπήγαγε γάρ᾽ Ἡμέρας μέσης κατὰ τὴν ὁδὸν, εἷ- 
δον περιλάμψανμε φῶς, καὶ τοὺς σὺν ἐμοὶ πορευομέ- 
γους. Ὅρα γοῦν, πῶς καὶ ἀπὸ τῶν προφητῶν, καὶ ἀπὸ 
τούτων αὐτοὺς πιστοῦται. Ἵνα γὰρ μὴ δόξῃ χαινοτομεῖν, 
xaítot ἔχων μεγάλα εἰπεῖν, πάλεν ἐπὶ τοὺς προφήἧτας 
καταφεύγει, xai τὰ αὐτῶν εἰς μέσον τίθησι 4. Τοῦτο 
μὲν οὖν ἀξιοπιστότερον ἅτε νῦν γενόμενον " ἀλλ᾽ ἐπειδὴ 
μόνος εἶδε, πάλιν αὐτὸ ἀπὸ προφητῶν πιστοῦται. Καὶ 
ὅρα αὐτὸν οὐχ ὁμοίως διαλεγόμενον ἐν διχαστηρίῳ, xal 
ἐν ἐχχλησίᾳ' ἐχεῖ μὲν οὖν λέγει, ὅτι χαὶ ᾿Ανείλετε " 
ἐνταῦθα δὲ οὐδὲν τοιοῦτον, ὥστε μὴ πλέον ἐχχαῦσαι 
τὸν θυμόν" ἀλλὰ τὸ αὐτὸ δείχνυσιν, εἰπὼν, El παθητὸς 
ὁ Χριστός. Οὕτως ἀφίησιν αὐτοὺς ἐγχλημάτων. Ὅπερ 
οὖν ἐγὼ χαταγγέλλω, εἰ ἀνέστη πρῶτος ἐκ τῶν νεχρῶν, 


&x τῶν προφητῶν δείχνυμι" xai γὰρ καὶ οἱ προφῆται. 


τοῦτο χαταγγέλλουσιν. Οὐχοῦν δέξασθε τὸν λόγον ὡς τὸν 
αὑτοῦ» ἧντα τῶν προφητῶν. Ἐπεὶ δὲ εἶπε τὴν ὄψιν, 
λοιπὸν χαὶ μετὰ ἀδείας χαὶ τὰ χατορθώματα λέγει. 
Ποῖα ταῦτα: Τοῦ ἀνοῖξαι αὑτῶν, φησὶν, [595] ὀρθω.- 
μοὺς, καὶ ἀποστρέψαι ἀπὸ σκότους εἰς φῶς, καὶ ἀπὸ 
τῆς ἐξουσίας τοῦ Σατανᾶ ἐπὶ τὸν Θεόν. Εἰς τοῦτο 
γὰρ ὥφθην σοι" τουτέστιν, οὐχ ὥστε χολάσαι, ἀλλ᾽ 
ὥστε ἀπόστολον ποιῆσαι. 

Ὅρα, τὰ συνέχοντα xaxà τοὺς ἀπίστους δείχνυσι, τὸν 
Σατανᾶν, τὸ σχότος, ὥσπερ χαὶ * τὰ ἀγαθὰ τῶν πιστῶν, 
τὸ φῶς, τὸν Θεὸν, τὸν χλῆρον τῶν ἁγίων. Καὶ οὐχ ἀπλῶς 
μετανοεῖν παραινεῖ, ἀλλὰ xal βίον ἐπιδείχνυσθαι θαυ- 
μαστόν. Καὶ ὅρα πανταχοῦ τὰ ἔθνη συμπλεχόμενα τῷ 
λόγῳ οἱ γὰρ παρόντες ἐξ ἐθνῶν ἧσαν. Μαρευρόμεγος, 
φησὶ, μικρῷ τε καὶ μεγάλῳ, τουτέστι χαὶ ἐπισήμῳ 
xai ἀσήμῳ d. Τοῦτο διὰ τοὺς στρατιώτας οὕτως εἶπεν. 
Εἶτα ἀφεὶς τὴν τάξιν τοῦ ἀπολογουμένου, τὴν τοῦ δι- 
δασχάλου ἔλαθε. Διὸ xal ὁ Φῆστός φησι πρὸς αὐτόν" 
Μαίνῃ. Εἶτα, ἵνα μὴ δόξῃ αὐτὸς διδάσκαλος εἶναι, ἐπ- 
άγει τοὺς προφήτας, τὸν Μωσέα᾽" Εἰ παθητὸς, φησὶν, ὅ 
Χριστὸς, εἰ πρῶτος ἐξ ἀναστάσεως νεκρῶν φῶς μέ.1- 
Je, καταγγέλλειν τῷ τὸ «λαῷ καὶ τοῖς ἔθνεσιν. Ὁ 
Φῆστος μεγάλῃ τῇ φωνῇ ἔφη. Οὕτω θυμοῦ fv xai 
ὀργῆς ἡ φωνή: 


&. Τί οὖν ὁ Παῦλος ; Οὐ γάρ ἔστι, φησὶν, ἐν γωνέᾳ᾽ 


πεπραγμένον τοῦτο. Ἔνταῦθα περὶ τοῦ σταυροῦ λέγει 
τοῦτο, περὶ τῆς ἀναστάσεως ^ καὶ ὅτι πανταχοῦ τῆς 
οἰκουμένης γέγονε τὸ δόγμα, Πιστεύεις, βασιλεῦ, 
φησὶν, ᾿Αγρίππα; Οὐχ εἶπε, Τῇ ἀναστάσει, ἀλλὰ, 
Τοῖς προφήταις. Εἶτα προκαταλαμθδάνει αὐτὸν, καί 
φησιν" Οἶδα, ὅτι πιστεύεις. Πρὸς ὃν καὶ ὁ ᾿Αγρίππας" 
Ἐν ὀλίγῳ μὲ πείθεις Χριστιανὸν γενέσθαι. Οὐχ ἐνόη- 
σεν ὁ Παῦλος τί ἐστιν, Ἐν ὀλίγῳ, ἀλλ᾽ ἐνόμισεν, ὅτι 
ἘΞξ ὀλίγου " διὸ καὶ πρὸς τοῦτο ἀποχρίνεται" οὕτως 
ἰδιώτης ἦν. Καὶ oüx εἶπεν, Οὐ βούλομαι, ἀλλ᾽ EO- 
χομαι, οὐ μόνον σὲ, ἀ.1.ὰ καὶ πάντας τοὺς ἀκούον- 
tac. Ὅρα χολαχείας ἀπηλλαγμένον τὸν λόγον. Εὔχο- 
μαι, φησὶ, σήμδρον γεγέσθαι πάντας τοιούτους, 
ὁποῖος καὶ ἐγώ εἶμι, παρεκτὸς τῶν δεσμῶν τούτων, 
"Oga: ὁ καυχώμενος ἐπὶ τοῖς δεσμοῖς, ὁ προφέρων αὑτοὺς 
χαθάπερ ἅλυσιν χρυσῆν, τούτοις ἀπεύχεται νῦν. Καὶ 
μὴ θαυμάσῃς" ἔτι γὰρ ἀσθενέστερον διέχειντο, xal συγ- 
χαταδατικώτερος ἦν ὁ λόγος αὐτῷ. Ἐπεὶ, ὅτι τὰ δε- 

ἃ Alius xoi τοῦτο μέσον τίθησι. b Legebatur αὐτόν, geniti- 
vum ex uno cod. recepimus. Eoir. “ Ἴ)περ καί deest In qui- 


busdam. d Verba, τουτέστι, . ἀσήμῳ, ab editis absentia, ex 
cold. recepta suut. Epir. 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. Ltl. 


58, 
σμὰ βέλτιον ἡγεῖτο, ἄχουε πῶς ἀεὶ ἐν ταῖς ἐπιστολαῖξ: 
πάντων προτίθησι τῶν ἄλλων, λέγων: Παῦλος δέσμιος 
Ἰησοῦ Χριστοῦ" xa πάλιν, Τούτου χάριν τὴν ἅλυσιν 
περίχειμαι, dA ὁ Aóyoc τοῦ Θεοῦ οὐ δέδεται" χαλὶ’ 
Ἄχρι δεσμῶν ὡς καχοῦργος. Ὅρα" οὐχὶ, Δεσμῶν; 
μόνον, ἀλλὰ καὶ, Ὡς χωκοῦργος, προσέθηχεν, αὔξων 
τὴν ἀπὸ τῶν δεσμῶν δόξαν. Διπλῇ δὲ ἡ τιμωρία, xaX 
ὅτι ἐδέδετο, xal ὅτι ὡς χαχοῦργος. Ei μὲν γὰρ οὕτως 
ἐδέδετο ὡς ἐπ᾽ ἀγαθῷ, ἔφερέ τινα ἂν παραμυθίαν τὸ 
πρᾶγμα" νῦν δὲ καὶ ὡς χαχοῦργος, χαὶ ὡς ἐπὶ cole 
δεινοῖς ἁλούς * χαὶ ὅμως οὐδενὸς τούτων “΄ ἐφρόντιζε. 
Τοιοῦτον ψυχὴ πτερωθεῖσα τῷ οὐρανίῳ ἔρωτι. El γὰῤ 
οἱ τὸν αἰσχρὸν τοῦτον ἐρῶντες ἔρωτα, οὐδὲν ἥγοῦνται 
οὔτε ἔνδοξον οὔτε τίμιον, ἀλλ᾽ f ἐχεῖνα, ὅσα ἂν αὐτοῖς 
πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν συντείνῃ, ταῦτα χρίνεται χαὶ ἕν- 
δοξα xai ἕντιμα, καὶ τοῦτο πάντα αὐτοῖς ἔστιν ἡ ἐρω- 
μένη, πολλῷ μᾶλλον οἱ τούτῳ ἁλόντες τῷ ἔρωτι, οὐδὲν 
ἡγοῦνται τὰ ἐπιτίμια. El δὲ οὐ νοοῦμεν τὰ λεγόμενα, 
[594] οὗ θαυμαστόν' ἄπειροι γάρ ἐσμεν τῆς φιλοσοφίας 
ταύτης. El γάρ τις ἁλῷ τῷ πυρὶ τοῦ Χριστοῦ, τοιοῦτος 
γίνεται, οἷος ἂν γένηται ἄνθρωπος μόνος ἐπὶ τῆς γῆς 
οἰχῶν' οὕτως οὐδενὸς αὐτῷ μέλει δόξης καὶ ἀτιμίας" 
ἀλλ᾽ ὥσπερ ἂν εἰ μόνος olxiov οὐδενὸς ὃν ἐφρόντισεν, 
οὕτως οὐδὲ τότε ὁ τοιοῦτος φροντίζει. Πειρασμῶν δὲ 
οὕτω καταφρονεῖ xal μαστίγων καὶ δεσμωτηρίων, 
ὥσπερ ἂν εἰ ἐν ἀλλοτρίῳ σώματι ταῦτα ἔπασχεν, YN 
ὥσπερ ἂν εἰ ἀδαμάντινον ἐχέχτητο σῶμα" τῶν δὲ ἡδέων. 
τῶν ἐν τῷ βίῳ οὕτω χαταγελᾷ, χαὶ ἀνεπαίσθητος αὖ- 
τῶν ἔστιν, ὥσπερ τῶν νεχρῶν σωμάτων ἡμεῖς, f) αὐτοῖ: 
ὄντες νεχροί. Τοσοῦτον δὲ ἀπέχει ἁλῶναι πάθει τινὶ;, 
ὅδον χρυσὸς πυρούμενος ὁ χαθαρὸς ἂν ἀπόσχοιτο χηλῖζ: 
δος. Ὥσπερ γὰρ μυῖαι εἰς μέσην φλόγα οὐχ ἂν ἐμ- 
πέσοιεν, ἀλλὰ φεύγουσιν, οὕτω xal τὰ πάθη οὐδὲ ἐγγὺς 
γενέσθαι τούτου τολμᾷ. Καὶ τούτων ἐδουλόμην μὲν à" 
ἡμῶν τὰ παραδείγματα παραγαγεῖν δύνασθαι * ἐπειδὴ 
δὲ ἀποροῦμεν, ἀνάγχη πρὸς αὑτὸν τοῦτον xavaguystv, 
Ὅρα γοῦν αὐτὸν πρὸς πάντα τὸν χόσμον πῶς διέχειτο, 
Ἐμοὶ κόσμος ἐσταύρωται, φησὶ, χἀγὼ τῷ κόσμῳ."- 
τουτέστι, Νεχρός εἶμι τῷ χόσμῳ, χἀχεῖνος ἐμοὶ νεχρός. 
Καὶ πάλιν" Ζῶ δὲ obxéti ἐγὼ, ζῇ δὲ ἐν ἐμοὶ Χριστός. 
Τοῦτο μόνον Παύλου λέγειν ἐστὶν, ἡμῶν δὲ τῶν ἐχείνου 
τοσοῦτον ἀπολειπομένων, ὅσον τῆς γῆς ὁ οὐρανὸς, ἐγ- 
χκαλύπτεσθαι, ὡς μηδὲ τὸ στόμα διᾶραι τολμᾷν. Ὅτι 
ὃὲ ὡς iv ἐρημίᾳ fjv, χαὶ οὕτως ἑώρα τὰ παρόντα, 
ἄχουε αὐτοῦ λέγοντος " Μὴ σχοπούντων ἡμῶν τὰ .1ε-. 
zópeva, ἀλλὰ τὰ μὴ βλεπόμενα. Τί λέγεις ; Καὶ μὴν. 
τὸ ἐναντίον οὗ λέγεις ἐστί' τὰ μὲν γὰρ ἀόρατα οὗ βλέ- 
πομεν, τὰ δὲ ὁρατὰ βλέπομεν. ᾿υποίους ἔσχες ὀφθαλ- 
μοὺς, τοιοῦτοί εἰσιν οἱ παρὰ τοῦ Χριστοῦ δεδομένοι"- 
καθάπερ γὰρ οὗτοι τὰ μὲν ὁρώμενα ὁρῶσι, τὰ δὲ οὐχ 
ὁρώμενα οὐχ ὁρῶσιν" οὕτως ἐχεῖνοι τοὐναντίον " οὐδεὶς 
τὰ ἀόρατα βλέπων, τὰ ὁρατὰ βλέπει’ οὐδεὶς τὰ ὀρώμενα͵ 
βλέπων, τὰ ἀόρατα βλέπει. Ἢ οὐχὶ καὶ παρ᾽ ἡμῖν. 
τοῦτο γίνεται; Ὅταν γὰρ τὸν νοῦν σνατρέψαντες λογι-. 
ζώμεθά τι τῶν ἀοράτων, μετέωροι τῶν ἐνεργειῶν ἡμῖν, 
γίνονται αἱ ὄψεις. Καταφρονήσωμεν δόξης, γελᾶσθαι. 
βουλώμεθα μᾶλλον, ἣ ἐπαινεῖσθαι. Ὁ μὲν γὰρ γελώ- 
μενος, οὐδὲν βλάπτεται" ὁ δὲ ἐπαινούμενος, μεγάλα. 
Μὴ μέγα φρονῶμεν ἐπὶ τοῖς ἐχφοδοῦσι τοὺς ἀνθρώπους, 
ἀλλ᾽ ὡς ἐπὶ τῶν παίδων τοῦτο πράττωμεν οὐδὲ γὰρ εἴ 
τινα ἴδοιμεν ἐχφοδοῦντα παιδία, θαυμάζομεν τοῦτον * 
εἰ γάρ τις φαθεῖ, παιδία. «o^ heu Qus que SA 


* Vnus, ἀγοὺς, αν eS τοῦτων. & VwWS, St VONQSY y 


"ki Xe 


$65 
δύναιτο φοδεῖν. Kal καθάπερ ol ἐχφοθοῦντες ἣ τὰς 
βλεφαρίδας ἔλχοντες ἄνω, ἣ ἄλλως τὸ πρόσωπον διαστρέ- 
φοντες τοῦτο ποιοῦσιν, ὑγιεινὸν δὲ ἔχοντες χαὶ ἥμερον 
τὸ ὄμμα, οὐκ ἂν δύναιντο τοῦτο ποιῆσαι" οὕτω δὴ xol 
οὗτοι, τὸ διορατιχὸν τῆς διανοίας διχστρέφοντες, τοῦτο 
ποιοῦσιν. Ὥστε ἣμερόν γε ἄνθρωπον καὶ χαλὸν τῇ ψυχῇ 
οὐδεὶς ἂν φοδηθείη, ἀλλ᾽ αἰδούμεθα πάντες, τιμῶμεν, 
ἐντρεπόμεθα. Οὐχ ὁρᾶτε, πῶς ὁ φοδερὸς xai μισητός 
ἐστι καὶ πᾶσιν ἡμῖν ἀπευχτός ; Τί γὰρ [595] τῶν δυνα- 
μένων φοθδεῖν μόνον οὐκ ἀποστρεφόμεθα ; οὐχὶ θηρία, 
οὐχὶ φωνὰς, οὐχὶ ὄψεις, οὐχὶ τόπους, οὐχνάέρα, οἷον τὸ 
σχότος ; 

e'. Μὴ δὴ; μέγα νομίζωμεν, εἰ ἄνθρωποι φοδοῦνται ἡμᾶς. 
Πρῶτον μὲν γὰρ οὐδεὶς ἡμᾶς ἄνθρωπος πτοεῖται" δεύ- 
τερον, τὸ καὶ πτοουμένους ἡμᾶς μὴ μέγα τοῦτο εἶναι. 
Μέγα ἀγαθὸν ἡ ἀρετή xol ὅρα πῶς μέγα. “Αθλια τὰ 
πράγματα νομίζοντες, δι᾽ ὧν συνέστηχεν, αὐτὴν θαυ- 
μάξομεν καὶ μαχαρίζομεν. Τίς γὰρ οὐκ ἂν μαχαρίσειε 
πὸν φιλόσοφον, καίτοι πενία, καὶ ὅσα τοιαῦτα, ἄθλια 
εἶναι δοκεῖ: Ὅταν οὖν διὰ τῶν ἀθλίων εἶναι δοχούντων 
λάμπῃ, ὅρα τὴν ὑπερδολήν. Μέγα φρονεῖς ἐπὶ δυναστείᾳ, 
ἄνθρωπε ; Καὶ ποία δυναστεία, εἰπέ μοι, ἐχειροτονήθη ; 
TlapxX ἀνθρώπων ἐγένου δυνατός * ἔνδοθεν χειροτόνησον 
σεαυτόν. Ἄρχων γὰρ οὐχ à χαλούμενάς ἔστιν, ἀλλ᾽ ὁ 
(ov. “Ὥαπερ γὰρ ἰατρὸν οὐκ ἂν ποιήσειε βασιλεὺς οὐδὲ 
ῥήταρα, οὕτως οὐδὲ ἄρχοντα’ οὐ γὰρ τὰ γράμματα ποιεῖ 
ἄρχοντα, οὐδὲ τὸ ὄνομα. Ἐπεὶ, εἰ βούλει, οἰκοδομείτω 
τις ἰατρεῖον, ἐχέτω χαὶ μαθητὰς, ἐχέτω χαὶ ὄργανα 
καὶ φάρμαχα, xai εἰσίτω πρὸς τοὺς χάμνοντας * ἄρα 
ἀρκεῖ ταῦτα ποιῆσαι ἰατρόν ; Οὐδαμῶς " ἀλλὰ δεῖ τῆς 
«ἔχνης. χαὶ ταύτης ἄνευ, οὐ μόνον ταῦτα οὐδὲν ὠφελεῖ, 


ἀλλὰ χαὶ βλάπτει" τὸν γὰρ οὐκ ἰατρὸν βέλτιον μηδὲ. 


ἔχειν φάρμαχα. Ὁ μὲν οὖν μὴ ἔχων οὔτε σώζει οὔτε 
ἀπόλλναιν᾽ ὁ δὲ ἔχων, ἀπόλλυσιν 4, οὐχ εἰδὼς, ὅπως 
χρήσηται" ἐπειδὴ οὐχ ἐν τῇ φύσει: τῶν φαρμάχων ἐστὶν 
ἡ αωτηρία μόνον, ἀλλὰ xa ἐν τῇ τέχνῃ τοῦ προσάγον- 
τος τούτου γὰρ μὴ ὄντος, πάντα διέφθαρται. Τοιοῦτος 
χαὶ ὁ ἄρχων ἐστίν' ἔχει ὄργανα, τὴν φωνὴν, τὸν θυμὸν, 
400g δημίους, τὰς ὑπερορίας, τὰς τιμὰς, τὰς δωρεὰς, 
τοὺς ἐπαένονς" ἔχει χαὶ φάρμαχα, τοὺς νόμους" ἔχει xal 
χάμνοντας, τοὺς ἀνθρώπους * ἔχει ἐργαστήριον, τὸ δι- 
χαστήριον᾽ ἔχει μαθητὰ;, τοὺς στρατιώτας" ἂν οὖν μὴ 
εἰδῇ τὴν ἐπιστήμην τὴν ἑἱατριχὴν, οὐδὲν τούτων ὄφελος. 
Ὃ διχαστὴς ἱατρὸς ψυχῶν ἐστιν, οὐχὶ σωμάτων. εἰ δὲ 
αὕτη ἡ σωμάτων τοσαύτης δεῖται ἐπιμελείας, πολλῷ 
μᾶλλον ἡ τῆς ψυχῆς, ἐπειδὴ χαὶ μείζων ψυχὴ σωμάτων. 
Οὐχ ἄρα τὸ ὅτομα ἔχειν ἄρχοντος ἄρχοντά ἐστιν εἶναι" 
ἐπεὶ xal ἄλλοι χαλοῦνται μεγάλα ὀνόματα᾽ οἷον Παῦλος, 
Πέτρος, Ἰάχωδος, Ἰωάννης " ἀλλ᾽ οὐχ ἀπὸ τῶν ὀνομά- 
των εἰσὶν ἅπερ χαλοῦνται, χαθάπερ οὐδὲ ἐγώ" ἀλλ' 
εἰμὶ τοῦ μαχαρίον μὲν ἐχεῖνον ὁμώνυμος, οὐ μὴν συν- 
ὠνυμος" οὐχ εἰμὶ Ἰωάννη;, ἀλλὰ χαλοῦμαι. Οὕτω χἀ- 
χεῖνοι οὐχ εἰσὶν ἄρχοντες, ἀλλὰ χαλοῦνται. Εἰσὶ δὲ 
ἐχεῖνοι ἄρχοντες xai χωρὶς τούτων, ὥσπερ χαὶ ἰατρὸς b, 


xlv μὴ χρῆται τῇ ἐπιστήμῃ, ἔχῃ δὲ αὐτὴν ἐν τῇ ψυχῇ » 


ἰατρός ἔστιν. Εἰσὶν &pyov:e; ἑαυτῶν ἄρχοντες. Τρία 
γὰρ ταῦτά ἔστι ψυχῇ, οἰκία, πόλις, οἰχουμένη" xat ὁδῷ 


* Hsc, ἔχων ἀπόλλ desunt in uno. b Alli, τούτων. 
Καὶ τῶν à LA enéc va, n un Alii, τούτων 


S. JOANNIS CHRAYXSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


966 


τὰ πράγματα προθαίνει. Δεῖ τοίνυν τὸν μέλλοντα ἕπι- 
στήσεσθαι οἰχίας, xal καλῶς αὐτὴν οἰχοδομήσειν, πρό» 
τερον τὴν Ψυχὴν τὴν ἑαυτοῦ ῥυθμίζειν" οἰχία γὰρ abtou 
ἐστιν᾽ εἰ δὲ τὴν ἑαυτοῦ μὴ δύναιτο, ἔνθα μία ψυχὴ, ἔνθα 
χύριος αὐτὸς, ἔνθα ἀεὶ σύνεστιν ἑαυτῷ, πῶς τοὺς ἄλ- 
λους οἰχοδομήσει; [396] 'O τὴν ψυχὴν τὴν ἑαυτοῦ 
ῥυθμίσαι δυνάμενος, xal τὸ μὲν ποιῶν ἄρχειν, τὸ δὲ 
ἄρχεσθαι, οὗτος καὶ oix(av δυνήσεται" ὁ δὲ οἰκίαν, καὶ 
πόλιν" ὁ δὲ πόλιν, xal οἰχουμένην. El δὲ ψυχὴν οὐχ ἂν 
δύναιτο, πῶς οἰχουμένην δυνήσεται ; Ταῦτά pot εξρη- 
ται, ἵνα μὴ ὦμεν ἑπτοημένοι πρὸς ἀρχὰς, ἕνα εἰδῶμεν, 
«( ποτέ ἐστιν ἀρχή" τοῦτο γὰρ οὐχ ἀρχὴ, ἀλλὰ κατά- 
γελως xal δουλεία, καὶ μυρία ἕτερα ἄν τις χαλέσειεν. 
Εἰπέ μοι, τί ἔστιν ἄρχοντος ἴδιον; ἄρα οὐχὶ τὸ c ὠφελεῖν 
«οὺς ἀρχομένους χαὶ εὐεργετεῖν ; Τί οὖν, ἂν τοῦτο μὴ 
γένηται; πῶς ἑτέρους ὠφελήσει ὁ ἑαυτὸν μὴ ὠφελήσας; 
ὁ μυρίας ἔχων τυραννίδας ἐν τῇ ψυχῇ τῶν παθῶν, κῶς 
τὰς ἑτέρων ἐχχόψει ; Οὕτω xal τρυφή" οὐχ αὕτη ἐστὶ 
τρυφὴ, ἀλλ᾽ ἑτέρα. "Ὥσπερ γὰρ ἄρχων ἐδείχθη οὐχ οὗ- 
«ος, ἀλλ᾽ ἕτερος οὕτω xal ὁ τρυφῶν ἕτερός ἔστι. Δοχεῖ 
μὲν yàp εἶναι τρυφὴ, τὸ τῆς ἡδονῆς ἀπολαύειν xol 
γαστρίξεσθαι" οὐχ ἔστι δὲ τοῦτο, ἀλλὰ τοὐναντίον, τὸ 
Ψυχὴν ἔχειν θαυμαστὴν καὶ ἐν ἡδονῇ εἶναι. “Ἔστω γάρ 
«ἰς ἐσθίων, πίνων, σπαταλῶν, ἔπειτα φροντιζέτω xal 
ἀθυμείτω" μὴ δύναται οὗτος εἶναι ἐν τρυφῇ ; Οὐκ ἄρα 
τὸ ἐσθίειν χαὶ πίνειν τρυφῇ, ἀλλὰ τὸ ἐν ἡδονῇ εἶναι. 
Ἔστω τις ξηρὸν λαμθάνων ἄρτον, xai ἐμπιπλάσθω 
μετ᾽ εὐφροσύνης" ἄρα τοῦτο ἡδονή ; Οὐχοῦν xa τρυφή. 
Ἴδωμεν οὖν, τίνι παραγίνεται αὕτη, τοῖς πλουτοῦσιν f) 
τοῖς μὴ πλουτοῦσιν ; Οὔτε τούτοις ἁπλῶς, οὔτε ἐχείνοις, 
ἀλλὰ «oig οὕτω χατασχευάζουσι τὴν ψυχὴν τὴν ἑαυτῶν, 
ὥστε μὴ πολλὰς ἔχειν ἀθυμιῶν ὑποθέσεις. Kal ποῖός 
ἔστιν οὗτος ὁ βίος; ἴσως ἐρεῖ τις 4" ὁρῶ γὰρ χεχηνότας 
ἅπαντας xal βουλομένους ἀχοῦσαι, τίς ἔστιν ὁ βίος οὖ- 
τος ὁ μὴ ἔχων ἀθυμίας. Οὐχοῦν ὁμολογείσθω παρ᾽ ὑμῶν 
πρῶτον, ὅτι τοῦτο ἡδονὴ, τοῦτο τρυφὴ. ὅταν ἀθυμία μὴ 
ἐνοχλῇ, xaX μὴ ἀπαιτῇ παρ᾽ ἐμοῦ χρέα καὶ οἶνον xal 
καρυχεύματα xai ἱμάτια σηριχὰ χαὶ πλῆθος τραπέζης. 
AXÀ' ἂν δείξω τούτων χωρὶς παρόντα τὸν βίον τὸν 
τοιοῦτον, ταύτην τὴν ἡδονὴν ἀγάπησον, τοῦτον τὸν Blov 
τὰ γὰρ πολλὰ ix τοῦ μὴ λογίζεσθαι δεόντως παραγίνο- 
ται ἡμῖν τῶν λυπηρῶν. Τίς οὖν πλείονα λυπηθήσεται, ὁ 
μηδενὸς αὐτῶν φροντίζων, ἣ ὁ φροντίζων ; ὁ φοδούμε- 
νος τὰς μεταδολὰς, ἣ ὁ μὴ φοδούμενος ; ὁ βασχανίαν, 
ὁ φθόνον, ὁ συχοφαντίας, ὁ ἑἐπιδουλὰς, ὁ ἀπώλειαν δε- 
δοιχὼς, ἣ ὁ τούτων Extóc ; ὁ πλειόνων δεόμενος, ἣ ὁ μη- 
δενός ; ὁ μυρίοις δουλεύων, ἣ ὁ μηδενί ; ὁ μυρίων χρείαν 
ἔχων, ἣ ὁ ἐλεύθερος ; ὁ ἕνα δεσπότην δεδοιχὼς, ἣ ὁ μυ- 
ρίους ; Οὐχοῦν μείζων ἡ ἡδονὴ ἐνταῦθα. Ταύτην τοίνυν 


 διώχωμεν, xal μὴ περὶ τὰ παρόντα ὥμεν ἑπτοημένοι" 


ἀλλὰ χαταγελῶμεν πάσης τῆς τοῦ βίου φαντασίας, καὶ 
πανταχοῦ τῆς συμμετρίας ὦμεν, ἵνα δυνηθῶμεν ἄλυπον 
τὸν βίον τοῦτον διαγαγεῖν, χαὶ τῶν ἐπηγγελμένων 
ἀγαθῶν ἐπιτυχεῖν, χάριτι xal φιλανθρωπίᾳ τοῦ Kuplou 
ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ 
Πνεύματι δόξα, χράτος, τιμὴ, νῦν χαὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς 
αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾿Αμήν. 


€ ]llud, ἄρα οὐχὶ τό, deest in quibusdam. ἅ Illud, ἴσ 
dod τις, deed in quibusdam. 1 dod 


$05 


ramus , reveremur. Annon videtis , quomodo is , qui 
terribilis est, omnibus sit invisus οἱ abominandus ? 
Quid enim ex iis, qux terrere possunt , non aversa- 
mur ? nonne feras, nonne vultus, nonne loca, nonne 
aerein, quales tenebra ? 

δ. Nonab hominibus timeri optandum. Quantum bo- 
num sit virius, — Ne igitur magnum putemus esse, si 
h mines nos timeant. Primum enim nullus vere homo 
nos timet : sccundum, non magnum est timeri. Ma- 
gnum bonum virtus est : et vide quomodo magnum. 
Etsi res illas, quibus constat, miseras existimemus , 
il'am tamen mirabilem beatamque prz:dicamus. Quis 
enim non beatum przdicet philosophum , etsi pau- 
perias οἱ similia misera esse videantur? Cum ergo 
per ea, qu: misera esse videntur, ille fulgeat , vide 
excellentiam. Altum sapis de potentia , o homo? Et 
qua potentia , quxeso, ordinata est? Ab hominibus 
potens factos es : intus ordina teipsum. Princeps 
enim cst, non qui vocatur, sed qui vere est. Sicut 
e.im rex neque medicum neque rhetorem faciet, sic 
neque principem ; neque enim vel literz vel nomen 
principem faciunt. Nam, si vis, exstruat quis medi- 
cine. officinam , habeat etiam discipulos, habeat in- 
$' rumenta et pharmaca , et invisat :egrotos : an haec 
possunt efficere medicum? Miuime; sed arte opus 
est , et sine illa non modo nibil hzc prosunt, sed 
eliam nocent : eum enim, qui medicus non est, me- 
lius est pharmaca non babere. Qui non habet, neque 
servà3t neque perdit ; qui sutem habet, pessumdat, 
nesciens illis. uti : siquidem non in pbarmacorum 
natura tantum salus est , sed etiam in arte utentis : 
qu:e si non adsit, oinnia pereunt. Talis et princeps 
est : babet instrumenta, vocem, iraimn, lictores, exsi- 
lia, honores, dona, laudes; habet et pharmaca, 
leges; habet agros, homines; habet officinam , tri- 
bunal ; habet discipulos, milites : at si non adsit ars 
medica , hzc nihil illi proderunt. Judex medicus est 
animarum, non corporum : si autem corporuin vale- 
(udo tanta eget cura, multo magis animarum, quia 
major anima corpore. Non ergo nomen habere prin- 
cipis, est esse principem : quandoquidem vocantur 
et alii magnis nominibus, verbi gratia Paulus, Pe- 
trus, Jacobus, Joannes ; sed non ex nominibus ii sunt 
qui vocantur : ut et ego sum quidem beati illius ho- 
monymus sive cognominis , non autem synonytnus : 
non sum Joannes, sed vocor. Sic et illi non sunt priu- 
cipes, sed vocantur. Sunt autem illi principes etiam 
Sine his : sicut et medicus licet arte sua non utatur , 
si illam iu anima habeat , medicus est. Sunt princi- 
pes sui ipsorum principes. Tria enim liec sunt ani- 
ma, domus, civitas, orbis ; et via quadam res pro- 
cedunt. Oportet igitur eum qui domui przficiendus , 
et ipsam recte zdificaturus est, primo animam suam 
componere : nam domus sua cst. Si vero suam rege- 


€ 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. LII. 


306 
re non possit, ubi una anima , ubi berus ipse, ubi 
semper secum est, quomodo alios zdiflcabit ? Qui 
potest animam componere suam , qui aliud regere , 
3liud regi curat, hic et domum regere poterit; qui 
domum, etiam civitatem; qui civitatem, etiam er- 
bem. Si animam regere non possit, quomodo orbem 
poterit ? llaec dixi, ut ne ad principatus inhiemus, ut 
videamus, quid sit principatus : hoc enim non est 
principatus, sed derisio, servitus, ct mille similia 
quis dixerit. Dic mibi, quid est principi proprium ? 
nonne subditis prodesse et bene facere? Quid ergo, 
si hoc non fiat? quomodo aliis proderit, qui sibi non 
prodest ? qui sexcentis animi motibus agitatur, quo- 
modo aliorum motus sedabit? Sic etiam delicia : 
non hzc sunt. deliciz , sed alia. Sicut enim demon- 
stratum est principem esse non hunc sed alium : sic 
qui deliciis gaudet , alius est. Videntur enim delicize 
esse, voluptati et gulze servire ; sed hoc non est , imo 
contrarium, nempe animam babere mirabilem, et sic 
in voluptate versari. Esto enim, comedat quis, bibat 
et lasciviat, deinde curam habeat ac moereat : an po- 
test bic in deliciis esse ? Non ergo comedere et bibere 
sunt delici:e , sed in voluptate esse. Esto, quis aridum 
manducet panem , et cum lzetitia impleatur : annon 
hoc voluptas est? Ergo et hzc ciborum delicim. Vi- 
deamus ergo , quibus hzc voluptas accidat , an divi- 
tibus, an non divitibus. Neque his, neque illis, sed 
iis , qui ita componunt animam suam , ut ne multas 
habeant moerorum causas. Et qualis est hec vita? 
dicet forte aliquis ; video enim vos omnes audiendi 
studio flagrantes, quz sit hzc vita, qu: nullum ha- 
beat merorem. Igitur in confesso sít apud vos primo 
hanc esse voluptatem, has delicias , quando moeror 
non turbat , nec petit a me carnes , vinum, condi. 
menta, sericas vestes , lautam mensam. At si osten- 
dero absque his talem haberi vitam , hanc volupta- 
tem , hanc vitam dilige: multa cnim nobis tristio 
aceidunt, eo quod non , ut par est, ea nobiscum re- 
putemus. Quis igitur magis dolebit, isne qui illa 
nihil curat , an is qui curat ? qui vicissitudines me- 
tuit , an qui non metuit? qui livorem , invidiam , sy- 
copliantias , insidias , perniciem timet , an qui nou 
timet ? qui multis, an qui nullo indiget ? qui innume- 
ris, an qui nulli servit ? qui multis opus habet, an 
qui liber est ? qui unum timet dominum, an qui sex- 
centos ? Ergo major hic voluptas est. Hanc itaque 
sectemur, neque przsentibus inhiemus ; sed deridea- 
mus omnem vite fastum, et ubique modum servemus, 
ut possimus hanc vitam sine moerore transigere, el 
promissa consequi bona, gratia et benignitate Domini 
nostri Jesu Christi, quicum Patri et Spiritui sancto 
gloria, imperium, honor, nunc et scmper , ct in sz- 
cula szculorum. Amen. 


861 





S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. ΟΟΝΘΤΑΝΤΙΝΟῦ. 





HOMILIA LIII. 


Cas. 96. v. 50. Et exsurrexit rez, praeses εἰ Ber- 
nice, et qui assidebant eis: $1. el cum secessissent, 
loquebantur ad invicem, dicentes : Nihil morte aut 
vinculis dignum fecit hic homo. $2. Agrippa autem 
Festo dixit : Dimitti poterat homo hic, si non appel- 
lasset Casarem. 

4. Vide quomodo rursum pro illo calculum ferunt: 
etiam postquam Festus dixerat, Insanis, absolvunt 
illum, non solum a morte, sed etiam a vinculis ; ac 
demum dimisissent nisi Caesarem appellasset. Verum 
hoc ex providentia factum est ; non solum autem hoc, 
sed etiam quod «um vinculis abiret. ldeo dicebat, 
Usque ad. vincula quasi male operans (2. Tim. 2. 9). 
Si enim Dominus ejus cum iniquis reputatus est 
(Marc. 15. 38), multo magis hic; sed sicut ille glo- 
riam non euravit, ita neque hic, Admirabile enim 
est, quod inter illos mixtus, nihil inde damni accepe- 
rit. ( Cap. 21.) « 1. Ut autem. decretum fuit , ut nos 
navigaremus in Italiam, tradiderunt Paulum et quos- 
dam alios vinctos centurioni, nomine Julio, cohortis 
Augusta. 9. Conscensa navi Adrumetina, navigaturi 
circa Asi» loca solvimus, perseverante nobiscum 
Aristarcho Macedone Thessalonicensi. 9. Sequenti 
autem die appulimus Sidonem. » Vide quousque co- 
mitatur Paulum Aristarchus. Bene etiam et utiliter 
adest Aristarchus, omnia in Macedonia narraturus. 
« llumaniter autem tractans Julius Paulum, permisit 
ad amicos ire, et curam sui agere. 4. Et inde cum 
Solvissemus, subnavigavimus Cyprum, eo quod essent 
venti contrarii. » Permisit, inquit, Julius, Paulum 
humaniter (ractans. Bene hoc permisit, ut ad notos 
profectus curaretur : verisimile enira est, eum male 
Labuisse ἃ vinculis, a metu, a raptationibus. Vide 
quomodo hoc non occultet, quod curam sui habuerit. 
Rursus tentationes, rursus venti contrarii. Vide per 
omnia vitam sanctorum sic contexi : effugerant tribu- 
nal, et incidunt in naufragium et tempestatem ; quod 
iudicans pergit : « 5. Et pelagus inter Ciliciam et 
Pamphyliam emensi, pervenimus Myram, quz est in 
Lycia. 6. Et ibi centurio nactus navem Alexaudiínam 
navigantem in ltaliam, transtulit nos in illam. » 
Nactus , inquit, navem Alexandrinam. Apposite in- 
venitur, ut illi quz Paulum spectabant in Asia 
nuntiarent, et hi in Lycia. Vide Deum nihil inno- 
vare, nihil mutare, sed permittere eum contrariis 
ventis navigare. Sed etiam sic miraculim operatur. 
Ut tuto navigent, non sinit eos in pelagus se immit- 
tere, sed semper juxta terram navigabant. « Et cum 
inultis diebus tarde navigareimus et vix devenissemus 
contra Cnidum, prohibente nos vento, subnavigaVi- 
mus Crete juxia Salmonen ; 8. et vix praterlegentes 
illam, pervenimus in locum quemdam vocatum, Boni 
portus, juxta quem prope civitas Lasxa. 9. Multo 
autem tempore peracto, ei cum jain aon esset tula 
navigatio, eo quod jejunium jam przteriisset, admo- 
nebat eos Paulus, 10. dicens : Video, viri, quod cum 
injeria ct multo damno nou solum oneris et navis, 


sed etiam animarum nostrarum incipit esse naviga- 
tie. 11. Centurio autem gubernatori et nauclero ma- 
gis credebat, quam iis , que dicebantur a Paulo. » 
Jejunium hoc opinor dici Jud:xcorum. Nam post Pen- 
tecosten exierant illinc post multum tempus, ut in 
ipsa fere hieme venerint in partes Cretz. Et hoe 
quoque non parvum miraculum, quod illi propter 
nunc servati sint. Viri, video quod cum injuria et 
multo damno, inquit, non solum oneris el nGWs, sed 
etiam animarum nostrarum incipit. esse navigatio, Ita- 
que Paulus jussit manere, et futura przdixit; illi 
vero festinantes, cum a loco prohiberentur, volebant 
in Phoenice üybernare. 

2. Vide, quxso, dispensationem : primo quidem 
navim solverunt, abieruntque ; deinde ut incidit ven- 
(0s, dederunt se ferenti, et vix servabantur. 43. « Et 
cum aptus portus nou esset ad hybernandum, plu- 
rimi statuerunt consilium navigare inde, si quomodo 
possent, pervecti Phoenicen, illic hybernare, portum 
Cretze respicientem ad africum et Chorum. 43. Aspi- 
rante autem austro, putantes propositum se tenere, 
cum solvissent Asso, przeterlegebant Cretam. 14. Ve- 
rum haud multo post coortus est contra ipsam ventus 
typhonicus, qui vocatur Euroaquilo; 15. cumque 
correpta esset navis, nec possel vento resistere, data 
navi flatibus ferebamur. 16. In insulam autem quam- 
dam devecti nomine Claudam, vix potuimus obtinere 
scaphau.. 17. Qua sublata, adjutoriis utebantur sub- 
cingentes navein, timentes ne in Syrtim inciderent, 
demissis velis ita ferebautur. 18. Cum autem vehe- 
menti tempestate jactaremur, sequenti die jactum 
fecerunt : 49, ac tertio die nostris manibus arma- 
menta navis projecimus. 20. Neque autem sole neque 
sideribus apparentibus per plures dies, et tempestate 
non exigua imminente, jam ablata erat omnis spes 
salutis nostrze, 21. Tunc stans Paulus in medio illo- 
rum dixit. » Vide: post tantam tempestatem non illis 
insultans h:ec loquitur, sed ut vel in posterum sibi 
credant. Unde et quze evenerant in testimonium as- 
sumit veritatis eorum, qui» dicturus erat. Et duo 
praedicit: et quod in insulam exscensuri essent, et 
quod navis peritura, vectores autem servandi essent 
(quod non conjectura erat, sed prophetia) ; quodque 
ipse Cesari sistendus esset. lllud autem quod dixit, 
Donavit tibi Deus. omnes, non arrogantiz erat, sed 
volentis vectores ad (idem adducere : nam non ut sibi 
gratiam haberent, sed αἱ dictis suis crederent, sic 
loquutus est. lllud vero, Donavit tibi Deus, Paulo 
dictum est ; ac si dixisset : Digni quidem morte sunt, 
quia non obedierunt ; verum in tui gratiam hoc fit. 
«21. Et cum multa inedia esset,» inquit, « stans 
Paulus in medio eorum dixit ; Oportebat quidem, o 
viri, audire me, nec solvere a Creta, ac vitare lianc 
injiriam et jacturam. 94. Et nunc hortor voa, ut 
bono animo sitis : jactura enim anim nulla erit ex 
vobis, sed tantum navis. 95. Adstitit enim mihi hae 
nocte ongelus Dci, cujus sum, et quem colo, 28, di- 


961 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. 1.1} 





[597] OMIAIA NI". 


, δὲ ὁ βασι.ϊλεὺς xal ὁ Dr, 7) 
pd DU aa per o Pob dva; can 
rec ἐλάλουν πρὸς ἀ.1.::ήἠλους, Aérort&c, ότι Οὐδὲν 
θανάτου ἄξιον 1) δεσμῶν πράσσει ὁ ἄνθρωπος 
οὗτος. ᾿Αγρίππας δὲ τῷ Φήστῳ ἔφη " 'AxoJAedvo 0a: 
ἐδύνατο ὁ ἄγθρωπος οὗτος, εἰ μὴ ἐπεκέχιζητο 
Καίσαρα. 
α΄. Ὅρα πῶς καὶ πάλιν ὑπὲρ αὑτοῦ ψηφίζονται * xal 
μετὰ τὸ εἰπεῖν, Μαίγῃ, ἀφιᾶσιν αὐτὸν, οὐ τοῦ θανάτου, 
ἀλλὰ χαὶ τῶν δεσμῶν * xal τέλεον ἂν ἀφῆχαν, εἰ μὴ 
Καίσαρα ἐπεχέχλητο. ᾿Αλλὰ τοῦτο οἰχονομιχῶς γέγονεν" 
οὗ μόνον δὲ τοῦτο, ἀλλὰ χαὶ τὸ μετὰ δεσμῶν ἀπελθεῖν. 
Διὰ τοῦτο Deve * Μέχρι δεσμῶν ὡς κακοῦργος. El 
γὰρ ὁ Κύριος αὐτοῦ μετὰ ἀνόμων ἐλογίσθη, πολλῷ μᾶλ- 
λον οὗτος : ἀλλ᾽ ὥσπερ ἐχεῖνος οὐχ ἐχοινώνησε τῆς 
δόξης, οὕτως οὐδὲ οὗτος. Τὸ γὰρ θαυμαστὸν τότε φαῖνε- 
ται, τὸ ἀναμεμιγμένον τούτοις μηδὲν παρ᾽ αὐτῶν βλά- 
πτεσθαι. Ως δὲ ἐχρίθη τοῦ dxozJAsir ἡμᾶς εἰς τὴν 
ἡταλίαν, παρεδίδουν τόν τε Παῦ.1ον xal τινας écé- 
povc δεσμώτας δκχατογτάρχῃ, ὀγόματι "lovAlo , 
σπείρας Σεδαστῆς. Ἐπιδάντες δὲ πλοίῳ ᾿Αδραμυ- 
τηνῷ, μέλλοντες πιεῖν τοὺς κατὰ τὴν ᾿Ασίαν τό- 
σους, ἀνήχθημεν, ὄγτος σὺν ἡμῖν 'Αριστάρχου 
Μακεδόνος 8sccaAorixéoc. Τῇ δὲ ἑτέρᾳ κατήχθη- 
pev εἰς Σιδῶνα. Ὅρα μέχρι ποῦ συνέρχεται τῷ Παύλῳ 
χαὶ ᾿Αρίσταρχος. Καλῶς χαὶ χρησίμως πάρεστιν ὁ ᾿Αρί- 
σταρχος, μέλλων ἅπαντα ἀπαγγέλλειν εἰς Μαχεδονίαν. 
Φι.λανθρώκπως τὸ ὁ ᾿Ιούζλιος τῷ Παύινλῳ χρησάμενος, 
ἐπέτρεψε πρὸς τοὺς φίλους πορευθέντα ἐπιμε.λείας 
ευχεῖν. Κἀχεῖθεν ἀναχθέντες ὑπεπιἪλεύσαμεν τὴν 
Koxpor διὰ τὸ τοὺς ἀνέμους εἶναι ἐναντίους. "Ex- 
ἔτρεψε, φησὶ, Ἰούλιος, φιλανθρώπως τῷ IlasAqo 
χρησάμενος. Καλῶς ποιῶν τοῦτο ἐπιτρέπει, ὥστε ἐπι- 
μελείας τυχεῖν ἀπελθόντα παρὰ τοὺς γνωρίμους * εἰχὸς 
γὰρ ἦν αὐτὸν ἀπὸ πολλῆς χαχώσεως εἶναι τῶν δεσμῶν, 
τοῦ φόδου, τοῦ ἄγεσθαι xal φέρεσθαι. "Opa πῶς οὐδὲ 
«οὔτο χρύπτει, ὅτι ἐδούλετο ἐπιμελείας τυχεῖν. Πάλιν 
πειρασμοὶ, πάλιν ἄνεμοι ἐναντίοι. Ὅρα διὰ πάντων 
οὕτω τὸν βίον τῶν ἁγίων ὑφαινόμενον " ἐξέφυγον τὸ 
δικαστήριον, xal περιπίπτουσι ναυαγίῳ χαὶ χειμῶνι * 
ὃ ναὶ δηλῶν, ἐπάγει " Τό τὰ πέλαγος τὸ κατὰ τὴν 
Κιλικίαν καὶ Παμφυλίαν διαπλεύσαντες, κατή.100 
μεν εἰς Μύρα τῆς Λυχίας. Káxsi εὑρὼν ὁ éxarórt- 
apxoc &Aoior 'AAsGavópiror πιλέον εἰς τὴν Ἰταλίαν, 
ἀνδδίδασεν ἡμᾶς εἰς αὐτό. Εὐρὼν πιλοῖον, φησὶν, 
'AAstavópivov. Εἰχότως εὑρίσχεται, ὥστε χἀχείνους 
ἀπαγγεῖλαι εἰς τὴν ᾿Ασίαν τὰ κατὰ τὸν Παῦλον xal τού- 
τους εἰς τὴν Λυχίαν. Ὅρα τὸν Θεὸν οὐδὲν χαινίζοντα 
οὐδὲ μεταδάλλοντα, ἀλλὰ ἀφιέντα αὐτὸν εἰς τοὺς ἀνέμους 
τοὺς ἀνεπιτηδείονς πλεῖν. ᾿Αλλὰ xai οὕτω θαῦμα ἐρ- 
γάζεται. Ὥστε γὰρ ἀσφαλῶς πλεῖν, οὐχ ἀφῆχεν αὐτοὺς 
[298] εἰς πέλαγος, ἀλλ᾽ ἀεὶ παρὰ γὴν ἔπλεον, Ἐν ἱκωναῖς 
δὲ ἡμέραις βραδυπιλοοῦντες, καὶ μόλις γενόμενοι 
χατὰ τὴν Κνίδον, μὴ προσεῶντος ἡμᾶς τοῦ ἀνέμου, 
ὑπεπιλεύσαμεν τὴν Κρήτην κατὰ ZaAyovny- μόλις τε 
zapaAeyópsvo: αὐτὴν, ἤλθομεν εἰς τόπον τινὰ xa- 
λούμενον Καλοὺς λιμένας, ᾧ ἐγγὺς ἣν πόλις Λασαία. 
ἹΙκαγοῦ δὲ χρόνου διαγεγομέγου, καὶ ὄντος ἤδη 
τοῦ πιλοὸς ἐπισφαλοῦς διὰ τὸ καὶ τὴν νηστείαν ἤδη 
nape An AvOévat, παρήγει ὁ Παῦ.λος, αὑτοῖς .1έγων * 
"Avópec, θεωρῶ, ὅει μετὰ ὕδρεως καὶ πολλῆς yle- 


8 Διὰ τοῦτο ἔλεγε deest in uno, * Unus ἐξέφνγε. 


οὗ μόνον τοῦ φορτίου καὶ τοῦ πιλοίου, ἀ..λὰ καὶ 
τῶν ψυχῶν ἡμῶν μέ.1.:διν ἔσεσθαι τὸν πλοῦν. Ὁ 
δὲ ἠκατόνταρχος: τῷ κυδερνήτῃ καὶ τῷ ναυχλήρῳ 
ἐπείθετο nàAAur, fj τοῖς ὑπὸ τοῦ IlasJAov Asyopds- 
votc. Τὴν νηστείαν ἐνταῦθα τὴν τῶν Ἰουδαίων λέγειν 
ἡγοῦμαι. Μετὰ γὰρ τὴν Πεντηχοστὴν ἐξῆλθον ἐχεῖθεν 
μετὰ πολὺν χρόνον, ὡς ἐν αὐτῷ σχεδὸν τῷ χειμῶνι 
παραγενέσθαι εἰς τὰ μέρη τῆς Κρήτης. Καὶ τοῦτο δὲ οὐ 
μιχρὸν θαῦμα, τὸ διασωθῆναι Ov αὐτὸν καὶ ἐχείνους. 
"Arópsc, θεωρῶ, ὅτι μετὰ ὕδρεως καὶ ποιλλῆς ζη- 
μίας, φησὶν, οὐ μόνον τοῦ φορτίου καὶ τοῦ πιλοίου, 
ἀλλὰ καὶ τῶν γυχῶν ἡμῶν μέ.1.1:διν ἔσεσθαι τὸν 
πιοῦν. Ὃ μὲν οὖν Παῦλος ἐχέλευσε μένειν, xol τὰ 
μέλλοντα προλέγει * ἐχεῖνοι δὲ ἐπειγόμενοι, xal ὑπὸ 
τοῦ τόπον χωλνόμενοι, ἤθελον εἰς Φοίνιχα rrapayti- 
μάσαι. 

β΄. Καὶ σχόπει τὴν οἰχονομίαν " πρῶτον μὲν fjpav τὸ 
σχάφος χαὶ ἐξήρχοντο, ἔπειτα ὡς ἐνέπεσεν ἄνεμος, ἐδί- 
δουν τῷ φέροντι, καὶ μόλις ἐσώζοντο. ᾿Ανευθέτου δὲ 
τοῦ λιμένος ὑπάρχοντος πρὸς παραχειμασίαν, ol 
£Aslouc ἔθεντο βου.λὴν ἀναχθῆναι ἐχεῖθεν, εἴ κως 
δύναιντο χαταγτήσαντες εἰς Φοίνιχα παραχειμάσαι, 
Juuéra τῆς Κρήτης βλέποντα κατὰ A(6a. καὶ κατὰ 
Χῶρον. Ὑποπνεύσαντος δὲ γότου, δόξαντες τῆς 
προθέσδως κδχρατηχέγαι, ἄραντες "Accor, παρε.16- 
γοντο τὴν Κρήτην. Μετ᾿ οὐ zoAv δὲ E6aAs κατ᾽ αὖ- 
τὴν ἄνεμος τυφωνιχὸς, ὁ καιούμεγνος Εὑροκιλύδων" 
cvrapzacOérctoc δὲ τοῦ zJolov καὶ μὴ δυναμένου 
ἀγτοφθαιϊμεῖν τῷ ἀνέμῳ, ἐπιδόντες ἐφερόμεθα. Νη- 
σίον δέ τι ὑποδραμόντες χαλούμεγνον Κιλαύδῃν, 
μόλις ἰσχύσαμεν περιχρατεῖς γενέσθαι τῆς σκάφης" 
ἣν dparrsc, βοηθείαις ἐχρῶντο ὑποζωνγύντες τὸ 
πλοῖον " ροδούμενοί τε μὴ εἰς τὴν Σύρτιν ἐχπέσωσει, 
χαλάσαντες τὰ ἱσεία οὕτως ἐφέροντο. Σφροδρῶς δὲ 
χειμαζομένων ἡμῶν, τῇ ἑξῆς éx6oAd ἐποιοῦντο " 
xal τῇ τρίτῃ αὐτόχειρες τὴν σκευὴν τοῦ πιιοίου ἐῤ- 
ῥίψαμεν. Μήτε δὲ ἡλίου μήτε ἄστρων ἐπιραινομέ- 
γων ἐπὶ zAs(orac ἡμέρας, χειμῶγός τὸ οὐκ ὀλίγου 
ἐπικειμένου, Aouxór περιῃρεῖτο πᾶσα ἐλπὶς τοῦ σώ- 
ζεσθαι ἡμᾶς. IIoAAnc δὲ ἁσικίας ὑπαρχούσης, τότε 
σταθεὶς ὁ Παῦλος ἐν μέσῳ αὐτῶν, εἶπεν. "Opa: μετὰ 
τὸν τοσοῦτον χειμῶνα οὐκ ἐπεμόδαίνων αὐτοῖς διαλέγε- 
ται, ἀλλὰ βουλόμενος χἂν εἰς τὸ μέλλον πιστευθῆναι. 
“Ὅθεν xai τὰ γεγενημένα παραλαμθάνει εἰς μαρτυρίαν 
τῆς τῶν ῥηθησομένων ἀληθείας. Καὶ δύο προλέγει, ὅτι 
τε εἰς νῆσον ἐχπεσεῖν δεῖ, xal ὅτι τὸ μὲν πλοῖον &mo- 
λεῖται, οἱ δὲ ἐνόντες σωθήσονται (ὅπερ οὐχ fjv στοχα- 
σμοῦ, ἀλλὰ προφητείας), καὶ ὅτι αὐτὸν Καίσαρι δεῖ 
παραστῆναι. Τὸ δὲ, Κεχάρισταί σοι ὁ Θεὸς ἅπαντας, 
ὅπερ εἶπεν, οὐχ [5299] ἀλαζονείας ἐστὶν, ἀλλὰ βουλομέ- 
vou προσαγαγέσθαι τοὺς ἐμπλέοντας * οὐχ ἵνα γὰρ αὐτῷ 
χάριν ἔχωσιν, ἀλλ᾽ ἵνα πείθωνται τοῖς ὑπ᾽ αὐτοῦ λεγο- 
μένοις, οὕτως εἶπε. Τὸ δὲ, Κεχάρισταί σοι ὁ Θεὸς, τῷ 
Παύλῳ εἴρηται. Τοῦτο μονονουχὶ λέγων αὐτῷ * ΓΑξιοι 
μὲν εἰσὶν ἀποθανεῖν, ἐπειδὴ παρήχουσαν “ πλὴν εἰς τὴν 
χάριν τὴν σὴν τοῦτο γίνεται. Ποιϊλῆς δὲ, φησὶν, dci- 
τίας ὑπαρχούσης, τότε σταθεὶς ὁ IlavAoc ἐν μέσῳ 
αὐτῶν εἶπεν" Ἔδει μὲν, ὦ ἄνδρες, πκειθαρχήσαντάς 
μοι, μὴ ἀνάγεσθαι ἀπὸ τῆς Κρ Gmel tg 

"— Rey ταύτην xal τὶν Ur 

& εὐθυμεῖν ^ ἁποῦ 


569 
ἔσται ἐξ ὑμῶν, πλὴν τοῦ πλοίου. Παρέστη γάρ μοι 
καύτῃ τῇ νυκτὶ ἄγγελος τοῦ Θεοῦ, οὗ εἰμι, ᾧ καὶ 
«λατρεύω, .1έγων * Μὴ go6ov, Παῦ.16 " Καίσαρί σε δεῖ 
παραστῆναι " καὶ ἰδοὺ κεχάρισταί σοι ὁ Θεὸς πάντας 
τοὺς πιλέοντας μετὰ σοῦ. Διὸ εὐθυμεῖτε, ἄγδρες ᾿ 
πιστεύω γὰρ τῷ Θεῷ, ὅτι οὕτως ἔσται καθ᾽ ὃν 
τρόπον AeAdAnral μοι. Εἰς νῆσον δέ τινὰ δεῖ ἡμᾶς 
ἐχπεσεῖν. Ὡς δὲ τεσσαρεσχαιδδκάτη γὺξ ἐγένετο, 
διαφερομένων ἡμῶν ἐν τῷ ᾿Αδρίᾳ κατὰ μέσον 
τῆς γυκτὸς, ὑπενόουν οἱ ναῦται προσάγειν τιγὰ 
αὑτοῖς χώραν * καὶ βοιλίσαντες, εὗρον ὀργυιὰς κ΄" 
βρωχὺ δὲ διαστήσαντες καὶ πάλιν βοιλίσαντες, 
εὗρον ὀργυιὰς ιδ' * φοξούμεγοί τε μή πὼς εἰς 
τραχεῖς τόπους ἐχπέσωμεν, ἐκ πρύμνης ῥίψανγ- 
τες ἀγκύρας τέσσαρας, εὔχοντο ἡμέραν γεγέσθαι. 
Τῶν δὲ ναυτῶν ζητούντων φυγεῖν ἐκ τοῦ zJAolov, 
καὶ χαλασάντων τὴν σκάφην εἰς τὴν θάλασσαν, 
προφάσει ὡς ἐκ πρώρας με.1.λόγτων ἀγχύρας ἐκτεί- 
vsu, εἶπεν ὁ Παῦλος τῷ éxatovrápym xal τοῖς 
στρατιώταις " ᾽Εὰν μὴ οὗτοι μείγωσιν' ἐν τῷ πιλοίῳ, 
ὑμεῖς σωθῆναι οὐ δύνασθε. Τότε οἱ στρατιῶται 
ἀπέκοψαν τὰ σχοινία τῆς σκάξης, καὶ εἴασαν αὖ- 
τὴν ἐχπεσεῖν. Ἔνταῦθα δείκνυσιν, ὅτι ἔμελλον οἱ ναῦ- 
ται φεύγειν ἀπιστοῦντες τῷ λεγομένῳ * ὁ δὲ ἑχατόντ- 
ἄρχος πιστεύει σὺν τοῖ; στρατιώταις ἃ. Διὸ xal φησιν" 
'Eàv οὗτοι φύγωσιν, ὑμεῖς σωθῆναι οὗ δύνασθε " 
οὐ διὰ τοῦτο εἰπὼν, ἀλλ᾽ ἵνα χατάσχῃ αὐτοὺς χαὶ ἡ 
προφητεία μὴ διαπέσῃ. Ὅρα χαθάπερ ἐν ἐχχλησίᾳ παι- 
δενομένους αὐτοὺς τοῦ Παύλου τὴν φιλοσοφίαν, οὖς xal 
ἐχ μέσων αὐτῶν σώζει τῶν χινδύνων. Καὶ οἰχονομιχῶς 
ἀπιστεῖται ὁ Παῦλος, ἵνα μετὰ τὴν πεῖραν τῶν πραγ- 
μάτων πιστευθῇ * ὅπερ οὖν xal γέγονε. Καὶ παραινεῖ 
τῶιν μεταλαδεῖν τροφῖΐς, xal πείθονται * xal αὐτὸς 
τοῶτος μεταλαμθάνει, οὗ λόγῳ, ἀλλὰ καὶ ἔργῳ πείθων 
ὡς οὐδὲν ἔδλαψεν ὁ χειμὼν, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτῶν τὰς 
Ψυχὰς xa ὠφέλησεν. Ἄχρι δὲ οὗ ἔμε.11εν ἡμέραν 
γίνεσθαι, παρεκάλει ὁ IlavAoc ἅπαντας μεταλαδεῖν 
τροφῆς, «έγων * Τεσσαρεσκαιδεκάτηνγ σήμερον 
ἡμέραν προσδοχῶντες, ἄσιτοι διατειλεῖτε μηδὲν 
προσιλαδόμεγοι. Διὸ παρακαλῶ ὑμᾶς μετακλαθεῖν 
tpognüc: τοῦτο γὰρ πρὸς τῆς ὑμετέρας σωτηρίας 
ὑπάρχει " οὐδενὸς γὰρ ὑμῶν θρὶξ τῆς xepadnc πε- 
csitat. Εἰπὼν δὲ ταῦτα, καὶ λαδὼν ἄρτον, εὐχαρί- 
στησε τῷ Θεῷ ἐνώπιον πάντων, καὶ κιάσας ἤρξατο 
[4100] ἐσθίειν. Εὔθυμοι δὲ γενόμενοι πάντες, καὶ αὖ- 
τοὶ προσδλάδοντο τροφῆς. Ἦμεν δὲ ἐν τῷ πιλοίῳ αἱ 
“πἄσαι ψυχαὶ διακόσιαι ἑδδομηκονταέξ. Κορεσθέντες 
δὲ τῆς τροφῆς, ἐκούφιζον τὸ πλοῖον, ἐκδα.λιλόμενοι 
τὸν σῖτον εἰς τὴν θάλασσαν. "Οτε δὲ ἡμέρα ἐγένετο, 
τὴν γὴν οὐχ ἐπεγίνωσκον * κόϊλπον δέ tiva κατ- 
gróovr ἔχοντα αἰγιαιὲν, εἰς ὃν ἐδου.εύσανγτο, εἰ δυ- 
γατὸν, ἐξῶσαι τὸ zAoiov. Καὶ τὰς ἀγκύρας περι- 
εἰόντες εἴων εἰς τὴν θάλασσαν, ἅμα drévrec τὰς 
ζευκτηρίας τῶν πηδαλίων * καὶ ἐπάραντες τὸν 
ἡρτέμονα, τῇ πνεούσῃ κατεῖχον εἰς τὸν αἰγια-- 
ἰόν. Περιπεσόγτες δὲ εἰς τόπον διθάλασσον, ἐπ- 
ὠχειῖαν τὴν ναῦν" καὶ ἡ μὲν πρῶρα ἐρείσασα, 
ἔμεινεν ἀσάλευτος, ἡ δὲ πρύμγα &losco ὑπὸ τῆς 
βίας τῶν κυμάτων. ᾿ 

Υ΄. Πάλιν πειρᾶται ὁ διάθδολος ἐμποδίσαι τῇ προφητεῖλ᾽ 
xaX ἐδουλεύοντό τινα; ἀνελεῖν, ἀλλ᾽ οὐχ εἴασεν ὃ Exa- 
φόνταρχος, ἵνα τὸν Παῦλον σώσῃ * οὕτως ἤδη ᾧχειωμέ- 


Us, mar:vzt σὺν τῷ Παύλῳ. 


5. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. - 


$14 


νος ἦν αὐτῷ. Τῶν δὲ στρατιωτῶν βου.λὴ ἐγένετο, Tra 
τοὺς δεσμώτας ἀποχτείνωσι, μή τις ἐκκοιυμδήσας 
διαφύγῃ. δὲ ἑκατόνταρχος βουλόμενος διασῶσαι 
τὸν Παῦλον, ἐκώλυσεν αὑτοὺς τοῦ βουλήματος, 
ὀκέλευσέ τε τοὺς δυναμένους κολυμδᾷν ἀποῤῥίψαν. 
τας πρώτους ἐπὶ τὴν γῆν ἐξιέναι, καὶ τοὺς Aoizobe 
οὖς μὲν ἐπὶ σανίσιν, οὖς δὲ ἐπί τινων τῶν' ἀπὸ τοῦ 


 &Jolov. Καὶ οὕτως ἐγένετο πάντας διασωθῆναι ἐπὶ 


τὴν τὴν. Καὶ διασωθέντες, τότε ἐπέγνωσαν, ὅτι 
Μελίτη ἡ νῆσος καλεῖται. 'Ορᾷς ὅσον γέγονεν ἀγαθὸν 
ἀπὸ τοῦ χειμῶνος ; Οὐχ ἄρα ἐγχαταλείψεως ἣν ὁ χει- 
μών. Καὶ πῶς, φησὶν, ἔφερον ἄσιτοι ὄντες χαὶ μηδενὸς 
μεταλαδόμενοι; Ὃ φόδος χατεῖχεν αὑτοὺς καὶ οὐχ εἴα 
εἰς ἐπιθυμίαν τροφῆς ἐμπεσεῖν, μέλλοντας ὑπὲρ τῶν 
ἐσχάτων χινδυνεύειν. Τὸ μὲν οὖν γενόμενον ἀπὸ τοῦ 
χαιροῦ ἐγένετο * τὸ δὲ θαῦμα μεῖζον, ὅτι ἐν καιρῷ 
τοιούτῳ ἐχ μέσων ἐσώθησαν τῶν χινδύνων, αὐτός τε 
χαὶ δι᾿ αὐτὸν οἱ λοιποί. Καὶ ἐπάραντες τὸν ἀρτέμο- 
γα, τῇ πνεούσῃ κατεῖχον εἰς τὸν αἰγια.ῖόν. Τοῦτο 
εἶπε, τὴν βίαν δεῖξαι βουλόμενος, ἣν ὑπέμενον χειμα- 
ζόμενοι * πολλάχις γὰρ οὐχ οὕτω ποιοῦσι. Διὸ καὶ xaz- 
ἦγαγον τὴν ὀθόνην, τουτέστι τὰ ἱστία (ὅταν γὰρ σφοδρὸς 
ἄνεμος ἧ, τοῦτο γένεται), ἐγχόπτοντες τοῦ πνεύματος; 
τὴν ῥύμην. Ταῦτα δὲ πάσχουσιν ἐν τῷ ᾿Αδρίᾳ, ἔνθα τὸ 
σὠξεσύαι χαλεπόν. Ἦμεν δὲ ἐν τῷ πιλοίῳ αἱ πᾶσαι 
y'vxal διακόσιαι ἑδδομηκονταέξ. Καὶ πόθεν δῆλον, ὅτι 
τοσοῦτο: ἦσαν οἱ συμπλέοντες ; Εἰκὸς ἦν αὐτοὺς ἐρωτᾷν 
τὴν αἰτίαν, δι᾽ ἣν πλέουσι, xal μαθεῖν πάντα. Οἱ & 
οὐδενὸς μετέλαδον, ὅτι οὐχ ἦν αὐτοῖς φροντὶς τροφῆς, 
ἅτε οὐ περὶ τῶν τυχόντων ὄντος τοῦ χινδύνου. Καὶ ópa 
πῶς οὐχ ἀπλῶς οὐδὲ ἡ παρολχὴ τοῦ πλοὸς γέγονς τῷ 
Παύλῳ, οὐδὲ ἄχαιρος ὁ πλοῦς, ἀλλὰ ποιεῖται αὐτὸν &- 
δασχαλίας χαιρόν. Οὐ μιχρὸν δὲ τοῦτο, εἴ γε πάντες 
οὗτοι ἐπίστευσαν. ᾿Αλλ᾽ ἴδωμεν ἄνωθεν τὰ εἰρημένα. 
Ἱἱκανοῦ δὲ χρόγου διαγενομένου, καὶ ὄντος ἤδη in 
σφαλοῦς τοῦ πιϊοὺς, παρήνει ὁ Παῦ.ῖος «λέγων αὐ- 
toic* "Avópsc, θεωρῶ, ὅτι μετὰ ὕδρεως καὶ ζημίας 
péAAsw: ἔσεσθαι τὸν πιοῦν. "Opa τὸ ἄτυφον - [va μὴ 
δόξῃ προφητεύειν, ἀλλ᾽ ὡς ἀπὸ στοχασμοῦ [401] λέγειν, 
Θεωρῶ, φησίν * οὐ γὰρ ἂν ἐδέξαντο, εὐθέως εἰ τοῦτο 
εἶπε. Πρότερον γοῦν προφητεύει, xal λέγει " Ὁ Θεὸς, 
ᾧ Jatpsóu, ἐνάγων αὐτούς. Πῶς οὖν οὐχ ἐγένετο μετὰ 
ζημίας ψυχῶν; Ἐγένετο ἂν, εἰ μὴ ὁ Θεὸς b διέσωσεν. 
Ὅσον γὰρ χατὰ τὴν φύσιν τοῦ πράγματος, ἀπώλοντο 
ἄν " ἀλλ᾽ ὁ Θεὸς ἐχώλυσεν. 'O δὲ ἑκατοντάρχης, 
φησὶ, τῷ χυδερνήτῃ naAdov ἐπείθετο ἣ τοῖς ὑπὸ 
τοῦ Παύλου .1εγομένοις. "Iva δειχθῇ, ὅτι οὐχ ἀπὸ 
στοχασμοῦ ταῦτα ἔλεγεν, ὁ χυδερνήέτης τὰ ἐναντία 
λέγει, καὶ ταῦτα ἔμπειρος ὧν * οὕτως οὐκ ἀπὸ στοχα- 
σμοῦ Tv τὰ λεγόμενα. 'Αγευθέτου δὲ τοῦ «λιμένος, 
φησὶν, ὑπάρχοντος. "Üpa καὶ ὁ τόπος διδάσχει μὴ ἀπὸ 
στοχασμοῦ εἶναι, ἀνεύθετος ὧν * μᾶλλον δὲ ἀπὸ στο- 
χασμοὺ φαίνονται λέγοντες ἐχείνων οἱ πλείους, οἵ χαὶ 
βουλεύονται ἀναχθῆναι ἐχεῖθεν " ἀλλ᾽ οὐδὲν αὐτοῖς 
πλέον Ex τούτον γίνεται * περιπίπτουσι γὰρ κλύδωνι, 
χαὶ ἐχδολὴν ὧν ἐπεφέροντο ποιοῦνται. Διὸ xal τοῦτο 
δηλῶν, ἐπήγαγε * Egoópoc δὲ χειμαζομένων ἡμῶν. 
αὐτόχειρες τὴν σχευὴν τοῦ z olov ἐῤῥίψαμεν. ἵνα 
μὴ ἔχωσι μετὰ ταῦτα ἀπειθεῖν, ταῦτα συγχωρεῖται. Καὶ 
λΛαλεπὸς χειμὼν ἐγείρεται, καὶ πολὺ τὸ σχότος γίνεται. 
Εἶτα ἵνα μὴ ἀπόλωνται, xal ὁ σἴτος ῥίπτεται xal πάντα᾽ 


b Verba, à λατρεύω... εἰ μή ὁ Θεός, ob ὁμοιοτέλεντον pras 
teritssa, € duobus codd. restituta sunt. Epir., 


$69 
cens : Ne timeas, Paule; Cawari te oportet sisti : et 
ecce donavit tibi Deus omues, qui navigant tecum. 
95. ideo bono animo estote, viri : credo enim Deo. 
quod sic erit quemadmodum dictum est mihi. 26. In 
insulam autem quamdam oportet nos incidere. 27. Ut 
autem quartadecima nox supervenit, navigantibus 
nobis in Adria circa medium noctis, suspicabantur 
nautz apparere aliquam regionem ; 28. qui demissa 
bolide repererunt orgyias viginti : ac pusillum inde 
digressi, rursum jacta bolide, repererunt orgyias 
quindecim; 29. Gimentesque ne in aspera loca inci- 
deremus, de puppi jactis anchoris quatuor, optabant 
diem oriri. 50. Nautis vero qu:erentibus fugere ex 
navi, cum demisissent scapham in mare, sub prze- 
textu ac si ex prora anchoras extensuri essent, 
9l. dixit Paulus centurioni et militibus : Nisi hi in 
navi manserint, vos salvi esse non potestis. 22. Tunc 
milites absciderunt funes scaphz, et passi suut eam 
decidere. » flic ostendit fugam facturos esse nautas 
dicto non credentes ; centurio autem credit cum mi- 
litibus. Ideo ait : Si hi fugerint, vos salvi esse non 
potestis. Non ea de causa dixit, sed ut retineret eos, 
ne prophetia excideret. Vide illos quasi in ecclesia 
doceri philosophiatn a Paulo, quos ex mediis pericu- 
lis eripit. Et per providentiam non creditur Paulo, 
ut post rerum experientiam ipsi credatur, ut factuin 
est. Ac rursum hortatur, ut sumant cibum, et ob- 
temperant; ipseque primus sumit, non verbo, sed et 
opere suadens nihil nocituram esse tempestatem , 
imo illorum animabus profuturam. « $5. Et cum dics 
inciperet oriri, hortabatur Paulus omnes sumere ci- 
bum, dicens : Dies decimus quartus est quod exspe- 
ctantes jejuni permanetis, nihil accipientes. 34. Pro- 
pter quod hortor vos ut sumatis cibum : hoc enim ad 
salutem vestram pertinet : nullius enim vestrum 
capillus de capite cadet. 55. Et cum hxc dixisset , 
.sumpto pane gratias egit Deo in conspectu omnium : 
et cum f[regisset, coepit edere. 56. Cum porro jam 
omnes bono animo essent, sumpserunt et ipsi cibum. 
ΟἽ. Eramus vero in navi omnes anime ducente se- 
ptuaginta sex. 38. Satiati autem cibo, alleviabant 
navem, ejicientes triticum in mare. 39. Cum autem 
dics fuit, terram non agnoscebant: sinum vero quem- 
dam animadverterunt littus habentem, in quod cogi- 
tabant, si possent, impingere navem. 40. Et cum 
anchoras sustulissent, committebant se mari, simul 
laxatis juncturis gubernaculorum ; et sublato arte- 
mone ad aurz flatum tendebant ad littus. 44. Et cum 
jncidissent in locum bimarem, impegerunt navem : 
et prora quidem infixa, manebat immobilis, puppis 
vero solvebatur a vi fluctuum. » 

9. Rursus tentat diabolus prophetixe eventum im- 
pedire : volebant quosdam interficere, sed non per- 
misit centurio, ut Paulum servaret : ita illum jam 
diligebat. « 42. Militum autem concilium erat, ut 
vinctos occiderent, ne quis enatans effugeret. 45. At 
centurio volens servare Paulum, eorum consilium 
impedivit, jussitque omnes qui natare possent, abji-- 


cere &e primos , et in terram evadere, 44. cateros. 


IN ACTA APOSTOLORUM. lIIOMIL. LJ. 


$10 


autem partim in tabulis, partim quibusdam navis 
fragmentis. EL sic factum est, ut omues incolumes 
evaderent in terram. (Cap. 28.) 1. Et cum evasis- 
sent, tunc cognoverunt, quod Melite insula vocare» 
tur. » Viden' quantum bonum ex tempestate evene- 
rit? Non igitur, quod derelicti essent, tempestas 
accidit. Et quomodo, inquies, ferebant jejuni, cum 
nullum cibum sumerent? Timor tenebat illos, ncc 
sinebat in appetitum cibi incidere de extremis peri- 
elitaturos. lgitur quod factum est, a tempore fuit : 
majus autem miraculum, quod tali tempore ex peri- 
culis erepti sint, tum ipse tum propter ipsum reliqui. 
Et sublato artemone, ad veni flatum. contendebat. ad 
littus. Hoc dixit, violentiam ostendere volens, quam 
jaetati sustinebant : szepe namque non ila faciunt. 
Ideo deduxerunt carbasa, id est, vela (cum enim 
vehemens ventus est, hoc fleri solet), ut venti vio- 
lentia reprimatur. Hoc vero patiuntur in Adria, 
ubi servari difficile erat. Eramus autem in navi anima 
omnes ducente sepluaginta sex. Et unde palam e.4, 
quod tot essent qui simul navigabant? Verisimile est 
illos interrogasse cur navigarent, et didicisse omnia. 
Nihil cibi sumebant, quia cibi nulla cura erat cum 
non leve instaret periculum. Et vide quomodo non 


infructuosa navigationis tarditas et intempcstivitas 


Paulo fuerit, sed illam in doctrin: tempus verterit. 
Non parum illud erat, si quidem hi omncs credidis- 
sent, Sed superiora repetamus. Multo autem jam ela- 
pso lempore, cum essel jam periculosa navigatio, admo- 
nebat eos Paulus, dicens : Viri, video quod cum injuria 
el damno futura sit navigatio. Vide quam sit alienus a 
fastu » ne prophetare videatur, sed quasi ex conje- 
ctura dicere : Video, inquit : non enim suscepissent, 
statim si h»c dixisset. Prius igitur prophetat et 
dicit : * [Deus, cui servio, inducens illos. Quomodo 
igitur sine jactura animarum res gesta est? Jactura 
facta esset nisi servasset Deus.] Quantum enim ad 
naturam rei, omncs periissent, sed Deus impedivit. 
Centurio. autem, inquit, gubernatori magis credidit, 
quam iis que a Paulo dicebantur. Ut ostenderetur eum 
non ex conjectura hzc dixisse, gubernator contraria 
dicit, cum rei peritus esset : sic non ex conjectura 
hzc dicebantur. Et cum aptus, inquit, non essct pon- 
tus. Vide, locus ipse docet illa non ex conjectura 
dicta fuisse, cum aptus non esset: imo plurimi ex 
illis ex conjectura loquuti videntur, qui inde solven- 
dum suadebant ; sed nihil ipsis profuit; inciderunt 
enim in tempestatem, el jacturam eorum quz vehe- 
bant faciunt. ldeo hzc ita declarat : Cum autem vehc- 
menli tempestate jaclaremur, propriis manibus arma- 
menia navis projecimus. Ne posuiac. essent increduli, 
hzec fieri permittuntur. Gravisque tempestas excita- 
tur, multeque tenebre (iunt. Deinde ne perirent, 
etiam triticum et omnia ejiciuntur : hoc euim sibi 
vult. illud, Armamenia navis ejecimus. Cum autem 
mulia. inedia. esset, dixit Paulus : Oportebat morem 


1200 eorum omnium ιν uncipis clauduntur non 4} "ἢ 
e! *ini nd ud, Deus servavit. Locum iagt 


$11 
gerentes. mihi. vitare jacturam. Vides, quomodo nen 
parum ad audiendum conferrent tempestas et tene- 
br? Et vide, quomodo morem gerat centurio, ita ut 
scapham amittat et perdat. Quod si naut$ nondum 
crediderunt, sed postea, ne mireris; hoc enim genus 
liominum petulans est et durum ad credendum. 

Pauli prudentia. — Tu vero etiam hinc mihi per- 
pende Pauli prudentiam. Neque enim increpat vel 
exasperatur, sed mansuete ait, Sic oportebat. Sciebat 
enim in calamitate increpantem non esse acceptum ; 
sed postquam maxima calamitatis pars pr:eteriit, tunc 
esse acceptum. Tunc ergo instat, cum omnis salutis 
spes sublata est : tunc utilia przdicit. Ut autem de- 
cima quarta noz advenit, inquit, timentes optabent 
advenire diem. Ne quis diceret nihil evenisse, hoc 
dicit, ostendens omnia facta esse. Quod autem facta 
sint, timor ostendit : Optabant enim, inquit, diem ad- 
venire timentes. Et locus difficilis erat: etenim per 
Adriam hxc contingunt : et erat magna inedia : Hic 
decimus quar(us dies est, quod. exspectantes jejuni per- 
maneiis. Ergo undique in media morte erant: ideo 
subdit, Obsecro vos, μὲ sumatis cibum; hoc enim ad 
vestram salutem fuerit; hoc est, Ne forte fame per- 
eatis, cibum sumite. Sumpto autem pane , inquil, 
gratias egit Deo. 

4. Vide quod ille gratias agit de iis qu:e accide- 
rant, hoc non modo illos confirmavit, sed etiam ani- 
mos indidit. Eramus, inquit, omnes anime in navi du- 
cente septuaginta sex. De his dicebat, Jactura anime 
nullius erit in vobis. Hoc certo scientis est anim. di- 
cere salvos futuros esse. Satiati autem cibo allevia- 
bant navim, ejicientes triticum. Viden'? ad sumendum 
cibum persuadentur tantum : sed sic jam totum rcji- 
ciebant in Paulum, ita ut et. triticum cjicerent. Vide 
illes humana facientes, nec prohibentem Paulum. 
Quando autem dies fuit, inquit, laxaverunt juncturas. 
Solvitur navis in die, ne illi metu dissolvantur : ut 
videas proplietiam opere completam. Militum autem 
concilium fuit, ut vinctos occiderent. Vides, quod etiam 
in boc Paulo graüam habuerint ? propter illum enim 
centurio non permisit ut occiderentur. Ita mihi vi- 
dentur illi ex confesso scelesti fuisse, ita ut vellent 
ipsos occidere : sed prohibiti, non fecerunt ; sed alii 
quidem natarunt, alii in tabulis ferebantur, et omnes 
ita salutem nacti suut, ac. prophetia flnem accepit, 
etiamsi non a tempore clara esset : neque enim ante 
multos annos illam przenuntiarat, sed rerum naturam 
sequens : insperata enim erant omnia, eL per pro- 
priam salutem discebant quis esset Paulus. Sed di- 
xerit quispiam, Cur non etiam navim servavit? Ut 
discerent quantum periculum evascrint : quod non 
humani auxilii totum esset, sed Dei manus sine nave 
servantis. Itaque justi etsi in tempestate sint, etsi in 
mari vel in pelago, nihil grave patiuntur, imo et alios 
secum servant. Si navi periclitante et naufragiu n 
passa vincti a Paulo servati sunt : cogita, quid sit 
virum sanctum habere domi : multe namque tem- 
pestates nos jactant , et liis longe graviores ; sed po- 
test Deus et nos servare, modo credatuus sanctis sicut 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIIEP. CONSTANTINOP. 


912 
llli, si faciamus qu:e illi precipiunt. Neque enim 
simpliciter servantur, sed etiam ipsi fidem attulerunt, 
Etiamsi vinctus sit sanctus, majora operatur, quam 
ii qui soluti sunt. Et hoc considera hic factum *. So- 
lutus centurio vincto illo babebat opus : gubernator 
peritus eo, qui non gubernator erat, egebat; imo 
vero gubernatore. Non euim talem scapham guber- 
nabat, sed orbis Ecclesiam, ab illo edoctus qui et 
maris dominus est, non liumana arte, sed et spiri- 
tuali sapientia. In hac scapha multa naufragia, multi 
fluctus, spiritus nequitiz, Intus pugne, foris timores 
(2. Cor. 1. 5). Itaque vere gubernator ille erat. Vide 
autem totam vitam nostram, quomodo talis sit. Alí- 
quando enim clementia fruimur, aliquando tempe- 
state jactamur ; modo ob ineonsiderantiam et igna- 
viam in mille mala incidimus : imo hoc magis fit, 
quia Paulum non audiinus, ubi festinamus aliquo ire, 
quo ille non jubet. Nobiscum enim etiam nunc navi- 
gii sed non ut tunc vinctus : hortatur etiam nunc 
eos, qui in hoc mari navigant, dicitque : Attendite 
vobis ipsis : ingredientur enim post discessum meum 
lupi graves in vobis (Act. 20. 28. 29); et rursum : In 
novissimis temporibus | instabunt tempora gravia , et 
erunt homines sui amantes , avari , arrogantes (2 Tim. 
ὅδ. 1. 2). Hic enim omnium gravissimus spiritus cst. 
D. Fides tutus portus.—Maneamus igitur ubi ille ja- 
bet, in fide, in tuto portu : ipsum magis audiamus, 
quam gubernatorem qui est in nobis, rationem in- 
quam. Ne faciarmus ea qux hic suggerit, nec qus» 
nauclerus, sed qua Paulus : multas similes subiit 
tempestates. Ne experientia discamus ; sed ante 
experientiam vitemus et injuriam et jacturam. Audi 
quid dicat : Qui volunt divites fieri, incidunt ín tenta- 
tionem (1. Tim. 6. 9). Credamus ergo ei : nam vide 
quid acciderit iis, qui non crediderunt. Et rursum 
alibi dicit, quid naufragia pariant. Qui naw(ragave- 
runt circa fidem ( Id. 1. 19 ), inquit. Tu vero mane 
in iis, qux didicisti et credidisti. Credamus Paulo: 
licet in media tempestate simus, omnino ἃ periculis 
liberabimur; etiamsi quatuordecim diebus jejuni 
manserimus, etsi spes salutis exciderit, etsi in tene- 
bris et caligine versemur, credentes ei a periculis 
liberabimur. Navim esse putemus totum orbem, et in 
illa improbos et sexcentis flagitiis obnoxios; et alios 
quidem priucipes. alios vero custodes, alios justos, 
ut Paulus, alios vinctos et peccatis constrictos : ita- 
que si Paulo credamus, non vincti peribimus, sed 
solvemur : nos quoque illi donabit Deus. An negss 
peccata οἱ affectus grave vinculum esse δ non enim 
s0lz manus vinctze sunt, sed totus homo. Dic enim 
mihi, si quis multas pecunias possidens non eroget 
vel expendat, sed retineat : nonne gravius quam 
vinctus quivis parcimonia insolubili vinculo ligatue ? 
Quid, si quis fato se subjiciat, nonne hic aliis ligatus 
est vinculis ? quid, si observationibus ? quid, si sym- 
bolis? nonne hec omni vinculo sunt graviora ? qnid, 
$i absurd: cuidam concupiscentie vel amori? Quis 


! Jllud, et hoc considera hic factum, deest in quibusdam, 


511 


τοῦτο γάρ ἔστι, Tiv σχευὴν τοῦ xJolov ἐῤῥίψαμεν. 
IHoAA«c δὲ ἅσιτίας ὑπαρχούσης, εἶπεν ὁ IlavAoc* 
"Ἔδει πειθαρχήσαντάς μοι χερδῆσαι τὴν ζημίαν. 
Εἶδες, πῶς οὐ μιχρὰ πρὸς τὴν ἀχρόχσιν συνεδάλετο xal 
ὁ χειμὼν καὶ τὸ σχότος ; Καὶ ὅρα πῶς πείθεται ὁ Exa- 
τόνταρχος, ὥστε χαὶ τὴν σχάφην ἀφεῖναι χαὶ ἀπολέσαι. 
Εἰ δὲ οἱ ναῦται οὐδέπω ἐπείσθησαν, ἀλλ᾽ ὕστερον πεί- 
θονται, μὴ θαυμάσῃς ^ καὶ γὰρ τὸ γένος τὸ τούτων ἔτα- 
μόν πώς ἐστι xal σχληρὸν πρὸς τὸ πείθεσθαι. 

Σὺ δέ μοι σχόπει τὴν σύνεσιν xaX ἐντεῦθεν τοῦ ΠΠαύ- 
λου. Οὐ γὰρ ἐπιτιμᾷ καὶ τραχύνεται, ἀλλ᾽ ἡμέρως, Οὔ- 
τως ὄὅδει, φησίν. "Hsc γὰρ, ὅτι οὐχ ἔστιν εὐπαράδε- 
χτὸς ἐγχαλῶν τις ἐν συμφορᾷ, ἀλλ᾽ ὅταν xal τὰ πλείο» 
va παρατρέχῃ τῆς συμφορᾶς, τότε εὐπαράδεχτος γίνε- 
ται. Τότε τοίνυν ἐπιτίθεται, ὅτε πᾶσα ἡ ἐλπὶς τοῦ σω- 
θῆναι περιῃρέθη * τότε καὶ τὰ χρηστὰ προλέγει. Ὡς δὲ 
τεσσαρεσκαιδεχάτη γὺξ àyérsto, φησὶ, φοδρύμενοι 
ῃῦχογεο ἡμέραν γενέσθαι. ἵνα μὲ τις εἴπῃ, ὅτι οὖ- 
δὲν γέγονε, τοῦτο ἐπήγαγε, δειχνὺς πάντα γεγονότα. 
Ὅτι δὲ γέγονε, χαὶ ὁ φόδος μαρτυρεῖ * Ηὔχοντο γὰρ, 
φησὶν, ἡμέραν γενέσθαι φοθδούμενγοι. Καὶ ὁ τόπος χα- 
λεπός * χατὰ γὰρ τὸν ᾿Αδρίαν ταῦτα συμθαίνει * " xal 
ἡ ἀσιτία ἡ πολλή “ Τεσσαωρεσκαιδεκάτην γὰρ σήμε- 
por ἡμέραν προσδοχῶντες ἄσιτοι διατε.λδῖτα. “Ὥστε 
ἐξ ἁπάντων ἐν μέσην ἦσαν θανάτον * διὸ xol ἐπάγει " 
Παρακχα.Σῶ ὑμᾶς προσιλαδεῖν τροφῆς. Τοῦτο γὰρ πρὸς 
τῆς ὑμετέρας σωτηρίας ὑπάρχει " τουτέστι, Μή ποτε 
λιμῷ διαφθαρῆτε, τροφῆς μεταλάδετε. Λαδὼν δὲ ἄρτον, 
φησὶν, δοὐχαρίστησε τῷ Θεῷ. 

δ΄. Ὅρα, τὸ εὐχαριστῇσαι αὐτὸν ἐπὶ τοῖς γεγενημένοις 
ob μόνον αὐτοὺς ἐπέῤῥωσεν, ἀλλὰ καὶ εὐθύμους ποιεῖ. 
Ἧμεν δὲ, φησὶ, πᾶσαι αἱ ψυχαὶ ἐν τῷ πλοίῳ διακό- 
cai ἑδδομηκονταέξ, Περὶ τούτων ἔλεγεν" 'Azo604 
ψυχῆς οὐδεμία ἔσται ἐξ ὑμῶν. [402] Τοῦτο πεπλη- 
᾿ροφορημένης ψυχῆς, τὸ εἰπεῖν, ὅτι σωθήσονται. Κορε- 
σθέντες δὲ τῆς τροξῆς ἐχούφιζον τὸ πλοῖον àx6aA- 
JAópsvot τὸν σῖτον. Ὁρᾷς ; πρὸς τὸ λαδεῖν τροφὴν 
“πείθονται μόνον᾽ ἀλλ᾽ οὕτω λοιπὸν τὸ πᾶν ἔῤῥιψαν ἐπὶ 
τὸν Παῦλον, ὡς xai τὸν σῖτον ἐχθαλεῖν. "Opa αὐτοὺς xai 
«τὰ ἀνθρώπινα ποιοῦντας, χαὶ οὐ χωλύοντα τὸν Παῦλον. 
Ὅτε δὲ, φησὶν, ἡμέρα ἐγένετο, ἀγῆκαν τὰς ζευχτη- 
ρίας. Διαλύεται τὸ πλοῖον ἐν ἡμέρᾳ, ἵνα μὴ τῷ φόδῳ 
διαλυθῶσιν, ἵνα ἴδῃς ἔργῳ τὴν προφητείαν. Τῶν δὲ 
στρατιωτῶν βου.1ὴ ἐγένετο, tva τοὺς δεσμώτας áxo- 
κτείγωσιν. 'Opdc ὅτι xaX χατὰ τοῦτο τῷ Παύλῳ tya- 
ρίσθησαν; διὰ γὰρ αὐτὸν οὐχ εἴασεν αὑτοὺς ἀναιρεθῆῇ- 
ναι ὁ ἐχατόνταρχος. Οὕτω μοι δοχοῦσιν ὡμολογημένοι 
εἶναι χαχοὶ ἐχεῖνοι, ὥστε ἑλέσθαι αὐτοὺς χαὶ ἀνελεῖν" 
ἀλλ᾽ οὐδὲν πλέον γέγονε, τοῦ βουλήματος χωλυθέντυς, 
ἀλλ᾽ οἱ μὲν ἐξεχολύμδησαν b, οἱ δὲ ἐπὶ σανίδων ἐφέροντο, 
καὶ πάντες οὕτως ἐσώθησαν, χαὶ ἡ προφητεία τέλος 
ἐλάμὄανεν, εἰ χαὶ μὴ τῷ χρόνῳ σεμνὴ τις οὖσα * οὐ γὰρ 
πρὸ πολλῶν ἑτῶν αὐτὴν προεῖπεν, ἀλλὰ τῇ φύσει τῶν 
πραγμάτων ἑπόμενος" ἀνέλπιστα γὰρ ἦν πάντα, xol 
διὰ τῆς οἰχείας σωτηρίας ἐμάνθανον τίς ὁ Παῦλος 
fjv. ᾿Αλλ᾽ εἴποι ἄν τις * Διὰ τί μὴ xal τὸ πλοῖον 
διέσωσεν ; Ἵνα μάθωσιν οἷον χίνδυνον διέφυγον * ὅτι οὐκ 
ἀνθρωπίνης βοηθείας ἦν τὸ πᾶν, ἀλλὰ «f; τοῦ Θεοῦ 
χειρὸς χωρὶς πλοίου σωζούσης. Ὥστε οἱ δίχαιοι χᾶν ἐν 
χειμῶνι Gat, x&v. ἐν θαλάσσῃ. xàv ἐν πελάγει, οὐδὲν 
πάσχουσι δεινὸν, ἀλλὰ χαὶ ἑτέρους συνδιασώζουσιν. E! 
κλοῖον χινδυνεῦον χαὶ νανάγιον ὑπομένον, χαὶ δεσμῶται 
διὰ Παῦλον ἐσώθησαν, ἐννόησον, τί ἐστιν ἅγιον ἄνδρα 


* Ταῦτα συμθαίνει deest in uno eod. b Ali ἐκολύμθουν, 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. {1}. 


5.2 
εἶναι ἐν οἰκίᾳ" πολλοὶ γὰρ ol χειμῶνες xa ἡμῖν ἐφ- 
ἰστανται, καὶ πολλῷ τούτων χαλεπώτεροι, ἀλλὰ δύναται 
χαὶ ἡμᾶς χαρίσασθαι, μόνον ἐὰν πειθώμεθα τοῖς ἁγίοις 
χαθάπερ ἐκεῖνοι, ἂν ποιῶμεν ἃ προστάττουσιν. Οὐ γὰρ 
ἁπλῶς σώζονται, ἀλλὰ xal αὐτοὶ “πίστιν εἰσήνεγχαν. 
Κἂν δέσμιος 7,6 ἅγιος, τῶν λελυμένων μείζονα ἐργά- 
ζεται. Καὶ σχόπει τοῦτο ἐνταῦθα γεγενημένον “5. Ὁ λε- 
λυμένος ἑκατόνταρχος αὑτοῦ ἐδεῖτο τοῦ δεδεμένου " ὁ 
ἐπιστήμων χυδερνήτης τοῦ μὴ χυδερνήτου ἔχρῃζε, μᾶλ- 
λον δὲ τοῦ ὄντως χυδερνήτου. Οὐ γὰρτοιοῦτον ἐχυθδέρνα 
σχάφος, ἀλλὰ τῆς οἰχουμένης τὴν Ἐχχλησίαν, παρ᾽ 
ἐχείνου μαθὼν τοῦ χαὶ θαλάσσης Δεσπότου, οὐχ ἀνθρω- 
πίνῃ τέχνῃ, ἀλλὰ πνευματιχῇ σοφίᾳ. Ἐν τῷ σχάφει 
τούτῳ πολλὰ ναυάγια, πολλὰ χύματα, πνεύματα πονη- 
ρίας, "Ἔσωθεν μάχαι, ἔξωθεν φόδοι" ὥστε ὃ ὄντως 
χυδερνήτης ἐχεῖνος fjv. "Opa δὴ τὸν βίον ἡμῶν ἅπαντα 
πῶς τοιοῦτός ἐστι, Ποτὲ μὲν γὰρ φιλανθρωπίας ἀπο- 
λαύομεν, ποτὲ δὲ χειμῶνος, ποτὲ χαὶ παρ᾽ οἰχείαν 
ἀδουλίαν, xal παρὰ τὸ ῥᾳυυμεῖν δὲ μυρίοις ἐμπίπτο- 
μεν καχοῖς" μᾶλλον δὲ τοῦτο γίνεται, παρὰ τὸ μὴ ἀχούειν 
Παύλου, ὅταν ἐπειγώμεθά που ἀπελθεῖν, ἔνθα μὴ χε- 
λεύει. Συμπλεῖ γὰρ χαὶ νῦν ἡμῖν, ἀλλ᾽ οὗ δεδεμένος, 
καθάπερ τότε᾽ παραινεῖ καὶ νῦν, χαὶ λέγει τοῖς ἐν τῇ 
θαλάττῃ ταύτῃ [405] Προσέχετε ἑαντοῖς" εἰσε.1δύ- 
σονται γὰρ μετὰ τὴν ἄριξίν μον «“ὔὐκοι βαρεῖς εἰς 
ὑμᾶς" καὶ πάλιν, Ἐν ὑστέροις καιροῖς ἐνστήσονται 
καιροὶ yxaAesol, καὶ ἔσονται οἱ ἄνθρωποι φέλαντοι, 
φιμλάργυροι, ἀλαζόνες. Τοῦτο πάντων χαλεπώτερον τῶν 
πνευμάτων. 
e'. Μένωμεν οὖν ἔνθα χελεύει ἐπὶ τῆς πέστεως, ἐπὶ τοῦ 
λιμένος τοῦ ἀσφαλοῦς " αὐτοῦ μᾶλλον ἀχούωμεν, ἣ τοῦ 
κυδερνήτου τοῦ ἐν ἡμῖν, τουτέστι τοῦ λογισμοῦ. Μὴ 
ἅπερ ἂν ὑποδάλλῃ οὗτος, ποιῶμεν, μὴ ἅπερ ὁ ναύ- 
χληρος, ἀλλὰ ἅπερ ἂν ὁ Παῦλος" μυρίους τοιούτους διῆλθε 
χειμῶνας. Μὴ τῇ πείρᾳ μανθάνωμεν, ἀλλὰ πρὸ τῆς 
πείρας χερδάνωμεν xal ὕόριν xal ζημίαν. “Αχουσὸν 
τί φησιν" Οἱ βουλόμενοι πιιουτεῖν, ἐμπίπτουσιν slc 
πειρασμόν. Πειθώμεθα τοίνυν αὐτῷ, ἐπεὶ xai ἐχεῖνοι μὴ 
πεισθέντες, ὁρᾶτε τί ἔπαθον. Καὶ πάλιν ἑτέρωθι λέγει, τί 
ποιεῖ νανάγια᾽ Oftirsc, φησὶν, ἐναυάγησαν περὶ τὴν 
«ἰστιν. Σὺ δὲ μένε ἐν οἷς ἔμαθες xal ἐπιστώθης. Πειθώ- 
μεθα Παύλῳ" χἂν ἐν μέσῳ ὦμεν χειμῶνι, πάντως ἀπαλ- 
λαγησόμεθα τῶν χινδύνων, xÀv τεσσαρεσχαίδεχα ἡμέραις 
ἄσιτοι διαμένωμεν, χἂν ἡ ἐλπὶς τῆς σωτηρίας ἐχπέσῃ, 
χἂν ἐν σχότῳ ὦμεν χαὶ γνόφῳ, πεισθέντες αὐτῷ, 
ἀπαλλαγησόμεθα τῶν κινδύνων, Πλοῖον εἶναι νομίζωμεν. 
τὴν οἰχουμένην πᾶσαν, χὰν τούτῳ τοὺς χαχούργους χαὶ 
μυρία ἔχοντας δεινὰ, τοὺς μὲν ἄρχοντας, τοὺς δὲ φύλα- 
χας, τοὺς δὲ δικαίους, οἷος Πἰαὔλος, τοὺ; δὲ δεσμίους, 
ταῖς ἁμαρτίαις δεδεμένους" ἂν μὲν οὖν Παύλῳ πειθώ- 
μεθα, οὐ δεδεμένοι ἀπολλύμεθα, ἀλλὰ καὶ λυόμεθα" 
χαριεῖται χαὶ ἡμᾶς αὐτῷ ὁ θεός. Ἢ οὐχ οἴει δεσμὸν 
εἶναι χαλεπὸν τὰ ἁμαρτήματα xai τὰ πάθη ; οὐ γὰρ δὴ 
χεῖρες μόνον εἰσὶ δεδεμέναι, ἀλλ᾽ ὁ πᾶς ἄνθρωπος. 
Εἰπὲ γάρ μοι, ὅταν τις χρήματα πολλὰ χεχτημένος μὴ 
ἀναλίσχῃ μηδὲ δαπανᾷ, ἀλλὰ χατέχῃ, οὐχὶ παντὸς δε- 
σμίου χαλεπώτερον τῇ φειδωλίᾳ δεσμεῖται δεσμῷ ἀῤῥα- 
vtt; Τί δαὶ, ὅταν τις εἱμαρμένῃ ἑαυτὸν ὑποδάλλῃ, 
οὐχὶ πάλιν ἄλλοις οὗτος δεσμοῖς δέδεται ; Τί δαὶ, ὅταν 
παρατηρήσεσι ; τί δαὶ, ὅταν συμδόλοις ; οὐχὶ παντὸς 
δεσμοῦ ταῦτα χαλεπώτερα: τί δαὶ, ὅταν ἐπιθυμίᾳ 
ἀλόγῳ καὶ ἔρωτι ; Τίς διαῤῥήξει τούτους ὁμῖν τοὺς δε- 
σμούς ; Τοῦ Θεοῦ χρεία ὥστε λυθῆναι. Καὶ ἕν μὲν τού- 
των ἀρχεῖ χίνδυνον ἐμποιῆσαι" ὅταν δὲ χαὶ δεσμὰ καὶ 
χειμὼν, ἐννόησον ὅσον τὸ τῶν χινδύνων. Τί γὰρ οὐχ 


σχόπει τοῦτο ἐπῶλι. eue, C SSSSSS 


373 


ixavóy διαφθεῖραι; οὐχ ὁ λιμὸς, ὁ χειμὼν, f) xaxla τῶν 
ἐμπλεόντων, τὸ τοῦ χαιροῦ ἀνεπιτήδειον ; ᾿Αλλὰ πρὸς 
χαῦτα πάντα ἔστη ἡ λαμπρότης ΠῺαύλου. Οὕτω δὴ χαὶ 
νὖν' χατέχωμεν παρ᾽ ἑαντοῖς τοὺς ἁγίονς, xaY οὐχ 
ἔσται χειμών" μᾶλλον δὲ. χἂν ἧ χειμὼν, ἔσται εὐδία καὶ 
γαλήνη πολλὴ, χαὶ ἀπαλλαγὴ τῶν χινδύνων ἐπειδὴ τὸν 
ἅγιον εἶχε φίλον ἡ χήρα ἐχείνη, xaX ὁ θάνατος ἐλύθη τοῦ 
πα! δίου, χαὶ τὸν παῖδα πάλιν ζῶντα ἀπελάμδανεν. Ἔνθα 
πόδες ἁγίων ἐπιδαίνουσιν, οὐδὲν ἔσται λυπηρόν᾽ χἂν 
γένηται, πρὸς δοχιμὴν χαὶ πρὸς μείζονα δόξαν τοῦ Θεοῦ. 
Ἔθισον τὸ ἔδαφος τῆς οἰχίας ὑπὸ τοιούτων πατεῖσθαι 
ποδῶν, xaX οὐ πατήσει δαίμων ἐχεῖ " χαὶ μάλα εἰχότως. 
[404] "Ὥσπερ γὰρ ἔνθα ἂν εὐωδία 3j, οὐχ ἕξει χώραν 
δυσωδία " οὕτω xat ἔνθα μύρον ἐστὶ τὸ ἅγιον, ἀποπνί- 
γεται δαίμων, εὐφραίνει τοὺς συνόντας, διαχέει ψυχὴν, 
ἀνίησιν. Ἕνθα ἄχανθαι, ἐχεῖ θηρία * ἔνθα φιλοξενία, οὐκ 
εἰσὶν ἄχανθαι" ἡ γὰρ ἐλεημοσύνη εἰσελθοῦσα παντὸς 
δρεπάνου τομώτερον ἀναιρεῖ τὰς ἀχάνθας, παντὸς πυρὸς 
σφοδρότερον. Μὴ φοδηθῇς" αἰδεῖται τὰ ἴχνη τῶν ἁγίων, 
καθάπερ λέοντας ἀλώπεχες. Δίκαιος γὰρ, φησὶν, ὡς 
λέων πέποιθεν. Εἰσαγάγωμεν τούτους τοὺς λέοντα: εἰς 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI AnuHIEP. CONSTANTINOP. 


S7 


τὴν οἰχίαν, xal πάντα φυγαδεύεται τὰ Oppla, οὗ βοών- 
τῶν αὐτῶν μεγάλα, ἀλλ᾽ ἀπλῶς φθεγγομένων. Οὐ γὰρ 
βρυχηθμὸς λέοντος οὕτω φυγαδεύει τὰ θηρία, ὡς εὐχὴ 
διχαίου φυγαδεύει δαίμονας " ἂν φθέγξηται μόνον, xat- 
ἐπτήχαᾶσι. Καὶ ποῦ νῦν τοιοῦτοι, φησὶ, εἰσί; Πανταχοῦ, 
ἂν πιστεύωμεν ἡμεῖς, ἂν ζητῶμεν, ἂν περιεργαξώμεθα. 
Ποῦ ἐζήτησας, εἰπέ μοι; πότε τοῦτο ἔργον ἔσχες ; πότε 
πρᾶγμα τοῦτο ἔθου ; Εἰ δὲ οὐ ζητεῖς, μἢ θαυμάσῃς, ὅτι 
οὐχ εὑρίσχεις ^ Ὁ γὰρ ζητῶν εὑρίσκει, οὐχ ὁ μὴ ζητῶν. 
ἤἌχουσον τοὺς Ev ταῖς ἐρημίαις ὄντας " ἀπάγαγε χρυσίον 
καὶ ἀργύριον" πανταχοῦ τῆς οἰχουμένης εἰσί, Κἂν μὴ 
ἐν τῇ οἰχίᾳ δέξῃ, ἄπελθε σὺ πρὸς αὐτὸν, συγγένον τῷ 
ἀνδρὶ, πρὸς τὸ οἴκημά γένου τὸ ἐχείνου, ἵνα δυνηθῇς 
ἐπιτυχεῖν, xal τῆς παρ᾽ αὑτοῦ εὐλογίας ἀπολαῦσαι. 
Μεγάλη γὰρ ἡ παρὰ τῶν ἁγίων εὐλογία, ἧς ἐπιτυγχό- 
νειν σπουδάζωμεν, ἵνα διὰ τῶν εὐχῶν τούτων βοτθούμε- 
vot, τῆς παρὰ τοῦ αὐτοὺς ἐνδυνα μοῦντος Θεοῦ φιλανθρω- 
πίας ἀπολαύσωμεν, χάριτι χαὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ μονο- 
γενοῦς αὐτοῦ Υἱοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ 
Πνεύματὶ δόξα, χράτος, τιμὴ, νῦν xal ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς 
αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾿Αμήν. 





OMIAIA ΝΔ'. 


Οἱ δὲ βάρδαροι παρεῖχον οὐ τὴν τυχοῦσαν φιιλαν- 
θρωπίαν ἡμῖν. Ardyarcec γὰρ πυρὰν, προσε.16- 
Corto πάντας ἡμᾶς, διὰ τὸν ὑετὸν τὸν ἐφεστῶτα 
xàl διὰ τὸ ψῦχος. Συστρέψαγντος δὲ τοῦ IIavAov 
φρυγάγων πιλῆθος, καὶ ἐπιθέντος ἐπὶ τὴν πυρὰν, 
ἔχιδνα éx τῆς θέρμης διεξελθοῦσα, καθήψατο τῆς 
χειρὸς αὐτοῦ. 
α΄. * Πῶς παρεῖχον τὴν φιλανθρωπίαν οἱ Báp6apo:, Ep- 

μηνεύει' ᾿Αγάψαντες γὰρ, φησὶ, πυρὰν, προσε.14- 

ὄδοντο πάντας ἡμᾶς. Ἐπεὶ οὐδὲν ὄφελος ἀλλαχόθεν τῆς 
σωτηρίας ἦν, τοῦ χειμῶνος μέλλοντος αὐτοὺς διαφθεί- 
pstv,. ἀνάπτουσι τὴν πυράν. Εἶτα ὁ Παῦλος λαδὼν φρύ- 
γανα ἐπετίθει ἐπὶ τὴν mopáv: ὃ καὶ δηλῶν b ἐπάγει λέγων" 

Συστρέψαντος δὲ τοῦ Παύλου φρυγάνων “π.ῆθος. 

Ὅρα αὐτὸν ἐνεργοῦντα, xal οὐδαμοῦ θαυματουργοῦντα 

ἁπλῶς, ἀλλ᾽ ἀπὸ χρείας" χαὶ ἐν τῷ χειμῶνι γὰρ αἰτίας 

οὔσης προεφήτευσεν, ἀλλ᾽ οὐχ ἁπλῶς, χαὶ ἐνταῦθα 
κάλιν φρύγανα συλλέγει χαὶ ἐπιτίθησιν. Ὅρα οὐδὲν 
τετυφωμένον ποιοῦντα οὐδὲ περιττὸν, ἀλλ᾽ ὥστε διασω- 
θῆναι αὐτοὺς, χαὶ θέρμης τινὸς ἀπολαῦσαι. [405] Εἶτα 
ἔχιδνα ἐχ τῆς θέρμης ἐξελθοῦσα, τῆς χειρὸς αὐτοῦ 
ἅπτεται" χαὶ ὅτι ἥψατο, δῆλον ποιεῖ τοῦτο ἐχ τῆς 
ἐπαγωγῆς, λέγων: Ὡς δὲ εἶδον οἱ βάρθαροι τὸ 
θηρίον κρεμάμενον ἐκ τῆς χειρὸς αὐτοῦ, ἔλεγον 
πρὸς ἀλλήλους" Πάντως φονούς ἔστιν ὁ ἄνθρωπος 
οὗτος, ὃν διασωθέντα ἐκ τῆς θαλάσσης ἡ δίχη ζῇν 
obx εἴασε. Καλῶς xai τοῦτο συνεχωρήθη, ὥστε xal 
ἰδεῖν αὐτοὺς καὶ φθέγξασθαι ταῦτα, ἵνα ὅταν γένηται, 
μὴ ἀπιστῆται τὸ θαῦμα. "Opa τὴν φυσιχὴν χρίσιν διηρ» 
θρωμένην χαὶ παρὰ βαρδάροις, χαὶ αἰδεσίμως αὐτοὺς 
πρὸς ἀλλήλους λέγοντας, xal μηδὲ χαταγινώσχοντας 
ἁπλῶς. Οὕτω καὶ οὗτοι πρότερον βλέπουσιν, ἵνα μᾶλλον 
θχαυμάσωσιν. Ὁ μὲν οὖν ἀποτιναξάμενος τὸ θηρίον 
εἷς τὸ πῦρ, ὅπαθεν οὐδὲν κακόν" οἱ δὲ προσεδόχων 
αὐεὸν péllsw πίμπρασθαι, ἣ καταπίπτειν ἄφνω 
vexpór. Ἐπὶ xoAb δὲ αὐτῶν προσδοκώντων καὶ 
θεωρούντων μηδὲν ἄτοπον εἰς αὐτὸν γινόμενον, 
μεταδα.1.ἰόμενοι ἔλεγον θεὸν αὐτὸν εἶναι. Ot ἐνόμ.- 
ζον αὐτὸν πίμπρασθαι, τουτέστι διαῤῥήγνυσθαι, οὗτοι 
θεασάμενοι, ὅτι οὐδὲν χαχὺν ἔπαθε, λέγουσιν, ὅτι θεός 


* Quidam sic incipiunt : Παρεῖχον, φησὶ, οὗ τὴν τυχοῦσαν 
«.). ἡμῖν οἱ βάρδαροι, ἀνάψαντες πυράν ἐπεὶ οὐδέν s. διαφϑεί. 
“““- Εἶτα 6 Π. b Vocem δηλῶν, qua carent editi, habet cod. 


Ebr. 


ἐστι. Πάλιν ἄλλη τούτων ὑπερδολὴ τιμῆς, ὥσπερ xal 
τῶν ὄχλων τῶν ἐν Λυχαονίᾳ. Ἐν δὲ τοῖς περὶ τὸν 
τόπον ἐχεῖγον χωρία ὑπῆρχε τῷ πρώτῳ τῆς νήσου, 
ὀνόματι Ποπλίῳ" ὃς ἀναδεξάμενος ἡμᾶς τρεῖς ἡμέ- 
ρας φιλο:ρόνως ἐξένισεν. Ἰδοὺ πάλιν ἄλλος φιλόξενος 
ὁ Πόπλιος, καὶ πλούσιος xal εὐπορώτατος. Οὗτος οὐδὲν 
ἰδὼν, ἀλλ' ἀπὸ τῆς συμφορᾶς μόνης ἐλεήσας αὐτοὺς, 
ὑπεδέξατο xal ἐθεράπευσεν. ᾿Εγένετο δὲ τὸν πατέρα 
τοῦ IlozA(ov πυρετοῖς xal δυσεντερίᾳ συνεχόμενον 
καταχείσθαι' πρὸς ὃν ὁ IIavAoc εἰσελθὼν καὶ προσ- 
δυξάμενος, ἐπιθεὶς τὰς χεῖρας αὑτῷ, ἰάσατο αὑτόν». 
Ὥστε ἄξιος ἣν τοῦ παθεῖν χαλῶς" διὸ καὶ ἁμοιδὴν αὑτῷ 
ἀποδιδοὺς τῆς ἀποδοχῆς ἰάσατο αὐτόν. Τούτου δὲ 
qeropévov, xal οἱ Aotzol οἱ ἔχοντες ἀσθενεῖς ἐν τῇ 
γήσῳ, προσήρχοντο καὶ ἐθεραπεύοντο" οἵ καὶ xoJ- 
4aic τιμαῖς ἐτίμησαν ἡμᾶς, καὶ ἀναγομένοις ἐπέθεντο 
tá πρὸς τὴν χρείαν" τουτέστι, xa ἡμῖν ἔδωχαν ἀναγο- 
μένοις τὰ πρὸς τὴν χρείαν χαὶ τοῖς ἄλλοις. Ὅρα αὐτοὺς 
οὐδὲ τοῦ χειμῶνος ἀπαλλαγέντας μένοντας ἀτημελήτους, 
ἀλλὰ καὶ τὴν ὑποδοχὴν φιλότιμον γενομένην δι᾽ αὐτόν" 
τρεῖς γὰρ μῆνας ἦσαν ἐχεῖ τρεφόμενοι πάντες. Καὶ ὅτι 
τοσοῦτον χρόνον ἐποίησαν, ἄχουε πῶς τοῦτο ἑρμηνεύων 
ἐπάγει" Μετὰ δὲ τρεῖς μῆνας ἀγήχθημεν ἐν πλοίῳ 
&apaxsxeuuaxócti ὃν τῇ γήσῳ 'AJAetaróplr, παρα- 
σήμῳ Διοσκούροις. Καὶ καταχθέντες εἰς Συραχού- 
σᾶς, ἐπεμείναμεν ἡμέρας τρεῖς. "00sv. περιδ.1 θόντες 
κατηντήσαμεν elc 'Ρήγιον" καὶ μετὰ μίαν ἡμέραν 
ἐπιγενομένου νότου, δευτεραῖοι ἤλθομεν εἰς Ποτιό- 
JAovc οὗ εὑρόντες dÓsApobc, παρεκ.ήθημεν ἐπ᾿ 
αὐτοῖς ἐπιμεῖγαι ἡμέρας ἑπτά" καὶ οὕτως εἰς τὴν 
Ῥώμην ἤλθομεν. Κἀχεῖθεν οἱ dósAcol ἀχούσαντες 
τὰ περὶ ἡμῶν, é£nJAQor εἰς ἀπάντησιν ἡμῖν͵ ἄχρις 
Azzíov φόρου, καὶ Τριῶν ταδεργῶν. Οὗς ἰδὼν ó 
IlavAoc, εὐχαριστήσας cà Θεῷ, EAa68 θάρσος. Ὅρα 
διὰ Παῦλον πάντα γινόμενα ταῦτα, ὥστε πιστεῦσαι τοὺς 
δεσμώτας, τοὺς στρατιώτας, τὸν ἐχατόνταρχον. El γὰρ 
αὐτολίθινοι ἦσαν, χαὶ δι᾽ ὧν συμδουλεύσαντος ἤχουσαν, 

χαὶ δι᾽’ [406] ὧν προειπόντος, χαὶ δι' ὧν θαυματουργή- 
σαντος, xal δι᾽ ὧν θρέψαντος ἀπέλαυσαν, μεγάλα ἂν 

ἐφαντάσθησαν περὶ αὐτοῦ. "Opa ὅταν ὀρθὴ χρίσις T, xal 

μὴ προχατειλημμένη πάθει τινὶ, πῶς εὐθέως λαμβάνει 

τὰς χρίσεις τὰς ὀρθὰς χαὶ τὰς ψήφους διεγνωσμένας. 

Ἤδη καὶ τῆς Σιχελίας τὸ χέρυγμα ἥψατο οὕτω δι- 


5. ὁ 
μος vobis vincula. disrumpet ? Deo. opus est ut sol- 
vantur. Et unum quidem liorum sufficit ad periculum 
creondum : cuin autem vincula et tempestas, cogita 
quanta sint pericula. Quid enim non sufficit ad per- 
dendum? nonne sufficit fames ? nonne tempestas ? 
nonne vectorum nequitia ? nonne tempus inopportu- 
num ? Verum ad hxc omnia stetit clarissimus Paulus. 
[ta et nunc : retineamus nobiscum sanctos, et non 
erit tempestas ; imo eliam, si sit tempestas, erit sere- 
nitas et tranquillitas magna, ac liberatio a perlculis. 
Etenim vidua illa sanctum habebat amicum, et mors 
filii soluta est, puerumque redivivumn accepit. Ubi 
pedes sanctorum versantur, nihil accidit triste : sin 
accidat, ad probationem et ad majorem Dei gloriam 
accidit. Fac ut domus pavimentum frequenter ab 
hujusmodi calcetur pedibus, nec ibi calcabit d:emon; 
et merito quidem. Sicut enim ubi fragrantia, ibi fce- 
tor locam non habet: sic ubi unguentum sanctum, 
ibi suffocatur demon, simul agentes lztiflcat, recreat 
animam. Ubi spins, ibi ferze : ubi hospitalitas, ibi 
spinz non sunt : nam ingressa eleemosyna falce acu- 
tior spinas succidit, et igne veheinentius exurit eas. 





IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. LIV. τὰ 


Ne timeas : timent sanctorum vestigia sicut leouem 
vulpes. Jus;us enim, inquit, ut leo confidit (Prov. 98. 
1). Hos introducamus leones in domum, et ferz om- 
nes fugabuntur, non illis occlamantibus sed simpli- 
citer loquent.bus. Non enim rugitus leonis bestias sie 
fugat, ut justi precatio dzemonas : si loquatur tan- 
tum, formidant illi. Et ubinam, inquies, nunc talcs 
liomines sunt? Ubique, si nos credamus, si quxra- 
mus, si curiose pervestigemus. Ubi qu:zesivisti, quxe- 
$0? quandonam hoc curasti? Si non quzras, ne mi- 
reris, si non reperias : nam Qui querit, invenit (Matth. 
1. 1), non qui non qu:rit. Audi eos qui in solitudi- 
nibus sunt : abjice aurum et argentum; ubique 
terrarum sunt. Si non domi recipias, illum adi, cum 
illo versare, ad ejus domum accede, ut possis illo 
frui ejusque benedictione. Magna quippe est sancto- 
rum benedictio, quam assequi curemus, ut eorum 
precibus adjuti, Dei [qui illos roborat] misericordia 
fruamur, gratia et benignitate Unigeniti ejus |Fi- 
lii], quieum Patri et Spiritui sancto gloria, impe- 
rium, bonor, nunc et semper, et in szecula s:culorum. 
Amen. 





HOMILIA LIV. 


Ca». 98. v. 1. Barbari vero prastabant non modicam 
humanitatem nobis. ἃ. Accensa enim pyra, reficie- 
bant nos omnes, propler imbrem qui imminebat, el fri- 
gus. 5. Cum congregassel autem Paulus sarmentorum 
multitudinem et imposuisset in. ignem, vipera a ca- 
lore cum processisset, momordit manum ejus. 

4. Quomodo hiumnanitatem przstarent barbari, in- 
terpretatur : Accensa, inquit, pyra reficiebant nes [om- 
nes). Quia enim nulla ex evasione utilitas fuiáset, cum 
frigus illos interempturum esset, accendunt pyram. 
Hinc Paulus accepta sarmenta in rogum infert, ut 
ille subjungit : Cum congregasset autem. Paulus sar- 
mentorum multitudinem. Vide illum operantem; et nua- 
quam frustra mirabilia patrantem, sed ob necessitatem: 
nam in tempestate quoque non sinecausa prophetavit, 
et hie rursum sarmenta eolligit et imponit. Vide illum 
non ad fastum vel superflue agentem, sed ut illi serva- 
rentur calore quodam fruentes. Deinde vipera ex calore 
egressa manum ejus invasit : et quod invaserit, palam 
est ex sequentibus. 4. Ut vero viderunt barbari pen- 
dentem bestiam de manu ejus, inter se dicebant : Utique 
homicida est homo hic , quem servatum de mari ultio 
non sinii vivere. Bene hoc permissum est, ut talia. illi 
viderent et loqnerentur, ut futuro miraculo fidem non 
negarent. Vide naturale judicium a barbaris prola- 
tum , ipsosque boneste inter se loquentes , nec sim- 
pliciter damnantes, [ta hic prius vident, ut magis 
mirentur. 5. « At ille excussa bestia in ignem , nihil 
mali passus est : 6. illi vero existimabant eum in tu- 
morem convertendum et subito easurum mortuum. 
Diu autem illis expectantibus, et videntibus nibil illi 
msli accidere, mutata sententia, dicebant ipsum esse 
deum. » Qui existimabant illum In tumorem conver- 
tendum, id est, dirumpendum : videntes hi eum uihil 


mali passum, dicunt esso denm. Rursus supra modum 
illum honorant, ut turb:e ille in Lycaonia. 7. In locis 
aulem vicinis erant pradia principis insule nomine 
Publii; qui nos suscipiens, triduo nos. benigne hospitio 
recepit. Ecce ilerum alius l:ospitalis Publius dives et 
opulentus : qui cum nihil vidisset , sed ob solam ca- 
lamitatem misertus illorum, hospitio excepit et fovit. 
8. Contigit autem, patrem Publii febribus ac. dysenteria 
vexatum decumbere : ad quem Paulus ingressus oravit, 
inpositisque illi manibus curavit eum. Quia dignus erat 
beneficio, vicem illi hospitalitatis rependens, curavit 
patrem. 9. Qwo (facte, omnes qui in insula habebant 
infirmitates , accedebant et. curabantewr : 40. qui etiam 
multis honoribus nos honoraveruut , et solventibus im- 
posuerunt que necessaria erant : id. est , et nobis sol- 
ventibus necessaria dederunt et aliis. Vide illos a 
tempestate liberatos, nen fuisse neglectos ; sed etiam 
propter Paulum liberali hospitio susceptos : per tres 
enim menses alimenta omnibus suppeditata sunt. Quod 
enim tantum temporis ibi manserint , audi quomodo 
postea narret : 11. « Post menses autem tres, navi- 
gavimus in navi Alexandrina , qu: in. insula hiema- 
verat, cui erat insigne Castor et Pollux. 12. Et cum 
venissemus Syracusas, mansimus ibi triduo, 13. Inde 
eirceumlegentes devenimus Rhegium : οἱ post unum 
diem flante austro , secunda die venimus Puteolos : 
44. ubi inventis fratribus, rogati sumus manere apud 
eos septem dies; et sic venimus Romam. 15. Et inde 
eum audissent fratres , occurrerunt nobis usque ad 
Appii forum et Tres tabernas. Quos cum vidisset 
Paulus, agens gratias Deo, accepit fiduciam. » Vide 
quomodo propter Paulum hxc omnia flant, ut crede- 
rent vincti, milites, centurio. Nam etsi lapidci fuis- 
sent, et per ca qux consulentem audierant , et yer 


$16 
ea qux praedixerat , perque miracula qui patrarat , 
et ex alimentis sibi suppeditatis, imagna de illo con- 
cepissent. Vide quando rectum judicium est, ne* 
afectu preoccupatum, quemodo statim rectas et 
probatas sententias accipiat. Jam in Siciliam perve- 
nerat przdicatio ; jam usque Puteolos pertigerat, ubi 
repertis quibusdam fratribus apud illos manent. 
Deinde alii, fama permoti, ipsis occurrerunt : tantus 
erat fratrum affectus, qui non turbati sunt, quod 
Paulus esset in vinculis, sed obviam venerunt. Vide 
autem illum humanum quidpiam passum esse. Fidu- 
ciam, inquit, accepit videns fratres. Quamvis tot signa 
fecisset, accepit tamen ex aspectu fiducize augmen- 
tum. Hinc discimus illum bumano etiam more conso- 
lationem accepisse , et contra. 16. Cum astem venis- 
semus Thomam , permiesum est Paulo manere seorsum 
cum milite se custodiente. Viden' ? permissum est illi, 
ut seorsim maneret. Non parvum est et hoc argimen- 
tum illum in magna adiniratione fuisse : non enim cum 
aliis ipsum annumerabant. Post tres autem dies con- 
vocavit primos Judeorwum. Post widuum accivit primos 
Judxoruin , ne aures illorum przeoccuparentur. Et 
quid commune cum illis habuit ? non enim illi accu- 
saturi ipsum erant. At ille non hoc curabat , sed hoe 
docere volebat, ut ne ex dictis offenderentur. 

2. Judzi ergo tot videntes miracula, persequeban- 
tur, pellebant ; barbari vero , qui nihil viderant , ex 
sola calamitate misericordes erant. Omnino, inquic- 
bant, homicida est hic homo. Non simpliciter pronun- 
tiaut , sed , Omnino, dicunt ; id est , ut videre licet. 
Et ultio , inquiunt , ipsum vivere non sinit. Ergo pro- 
videntim rationem habebant, et magis philosophi 
erant, quam ipsi philosophi. Hi enim ea , quz sub 
luna fiunt, providentia frui non sinunt : illi vero ubi- 
que putabant Deum esse presentem , et quod licet 
multa quis effugerit, non usque in finem tamen effu- 
giet. Et vide, quomodo non insurgant in illum omni- 
no, sed propter calamitatem interim revereantur ; 
neque illa divulgant , sed inter se dicunt : nam vin- 
cula hanc injiciebant suspicionem : vincti enim erant. 
Erubescant ii qui dicunt, Ne benefacias eis, qui in 
carceribus sunt; pudorem nobis afferant barbari : 
non enim sciebant quinam illi essent, sed ex calami- 
tate ipsos esse homines didicerunt ; ideoque cum hu- 
mauitate illos exceperunt. Multum autem illis exspe- 
clantibus , inquit ; id est, diu exspectabant eum 
nioriturum. llle vero bestiam excussit in ignem, et 
manum nibil passam monstravit. lloc videntes stu- 
pefacti et mirati sunt. Neque statim deprehensum est 
signum , sed aliquamdiu exspectarunt homines, ne 
videretur phantasia esse : sic non erat fallacia , non 
fraus. In vicinis autem locis erant predia primi insu- 
le, nomine Publii : qui nos suscipiens, benigne hosyi- 
tio excepit. Bene sic loquitur : benignitatis quippe 
magna est ducentas septuaginta animas hospitio ex- 
cipere. Cogita quantum sit hospitalitatis lucrum. Non 
quod nee necessitas esset, neque quod invitus agat, 
sed quod lucrum putet , per tres dies hospitio illos 
excepit. Ideoque talis hospitalitatis mercedem jure 


$. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


accipit, imo longe dono majorem : nam patrem ejes 
curat a dysenteria male patientem ; nec modo ipsum, 
sed multos etiam alios infirmos curat, qui vicem re- 
pendunt honoribus, commeatu ; quod hic declaratur: 
Qui multis honoribus nos prosequuti sunt , et solsenti- 
bx3 imposuerunt qua necessaria erant. Non. mercedem 
recepit, absit ; sed impletur id quod scriptum est: 
Dignus est operarius cibo suo (Matth, 10. 10). Palam 
autem est eos , qui sic illum exceperunt , verbum 
praedicationis accepisse : neque enim trimestri tem- 
pore disseruisset , nisi illi vere credidissent et fru- 
ctum exhibuissent. Itaque hine iudicium est, magnum 
fuisse credentium numerum. ΕἸ solvimus , inquit, ín 
nabi Alexandrina , qu& hiemaverat in. insula, cujus 
insigne Castorum. ld fortasse in illa pictum erat ; ita 
erant idolis dediti. Vide illos moras trahentes, et 
rursum festinantes. Paulo autem permissum fuit seor- 
sum manere. Demum ita venerabilis erat Paulus , ut 
seorsum manere permitteretur. Neque id mirum est: 
nam si antehac benigne illum exceperunt, multo ma- 
gis nunc. Et flante austro , inquit , postridie venimus 
Puteolos, ubi inventis fratribus, rogati sumus aped 


, illos manere septem diebus : et sic Romam venimus. Et 


inde ut fratres audierunt denobis, ezierunt in occursum 
nobis usque ad Appii forum et Tres tabernas. Quod pe- 
riculum metuentes exierint , vel hoc satis pro illis 
spondet. Vide quomodo in tanta navigatione ad nul- 
Jam appellunt civitatem, sed ad insulam ; et hiemem 
totam transigunt in navigatione : his ita dispositis, ut 
qui simul navigabant , ad fidem deducerentur. Per- 
missum est ei , inquit, τὲ permaneret solus cum milite 
ipsum custodiente, Et opportune certe, ut nemini li- 
ceret ipsum insidiis appetere : neque enim isthic lice- 
bat seditiones movere. Itaque non illum custodicbat, 
sed curabat, ne illi aliquid molestum sccideret : non 
enim licebat in tanta civitate, ubi imperator erat, 
quem appellaverat Paulus, aliquid preter ordinem 
fleri. Ita semper per ea, quz videntur contra nos 
esse, pro nobis omnia fiunt : custos enim Paulo erat. 
Et convocatis primis Judaorum , cum illis disserit : 
qui ct.contradicere verentur, atque ab illo increpan- 
tur et nihil audent dicere; nihil enim jam contra 
illum tentare licebat illis. Hoc enim mirabile est, 
quod non per ea, qus videntur ad securitatem 
conferre, sed per contraria pro nobis omnia flant. 
Quod ut discas, hinc perpende. Jussit Pharae 
pueros in flumen conjici. Nisi projecti fuissent pueri, 
nisi id jussisset Pharao, non servatus fuisset Moyses, 
non in regia educatus. Cum servabatur, nonin honore 
erat ; cum expositus fuit, tum in honore fuit. Hoc 
vero faciebat Deus, ut et potentiam et sapientiam 
suam ostenderet. Minatus est Judzus , dicens : Num 
occidere me vis (Exod. 2. 44)? et hoc illi profuit. Ita- 
que ex providentia factum est, ut visionem illam 
videret in deserto, ut tempus congruens implere- 
tur, ut philosopharetur in solitudine, et seeure vive- 
ret. Et in omnibus quz a Judzis ipsi parantar insidiis 
idipsum fit: tunc clarior efficitur : ut e:iam Aarvoni 
contigit. Insurrexerunt in illum, et clariorem reddi- 


$15 


τες ἐπιμένουσι παρ᾽ αὐτοῖς. Εἴτα xai ἄλλοι χατὰ φέμην 
αὐτοῖς ἀπαντῶτι" τοσαύτη ἦν ἡ προθυμία τῶν ἀδελφῶν, 
ὅτι οὐχ ἐθορύδησεν αὐτοὺς τὸ ἐν δεσμοῖς εἶναι τὸν Παῦ- 
λον ἃ, ἀλλ᾽ ἐξῆλθον εἰς ἀπάντησιν. "Opa δέ μοι αὐτὸν 
καὶ ἀνθρώπινόν τι παθόντα. Θάρσος γὰῤ, φησὶν, ἔλωδεν 
Ἰδὼν τοὺς ἀδειϊρούς. Καίτοι τοσαῦτα σημεῖα ἐργα- 
σάμενος, ἀλλ᾽ ὅμως ἔλαδε καὶ ἀπὸ τῆς ὄψεως προσθή- 
χὴν. ᾿Απὸ τούτον μανθάνομεν, ὅτι ἀνθρωπίνως xai 
παρεχαλεῖτο, xai τοὐναντίον. "Ore δὲ ἤλθομεν cic Ῥώ- 
μην, ἐπετράχη τῷ Παύνλῳ μένειν καθ' ἑαυτὸν σὺν 
τῷ φρυλάσσοντι αὐτὸν στρατιώτῃ. Ὁρᾷς ; συνεχωρήθη 
αὑτῷ xa0' ἑαυτὸν μένειν. Οὐ μικρὸν xal τοῦτο τεκμήριον 
«οῦ πάνυ θαυμασθῇναι αὐτόν" οὐ γὰρ δὴ μετὰ τῶν ἅλ- 
λων ἡρίθμουν αὐτόν. 'Eyéreco δὲ μετὰ τρεῖς ἡμέρας 
συγχαιϊέσασθαι αὑτὸν τοὺς ὄντας ξῶν ᾿Ιουδαίων 
πρώτους. Μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἐκάλεσε τοὺς πρώτους 
«iv Ἰουδαίων, ὥστε μὴ κροληφθῆναι αὐτῶν τὰς ἀχοάς. 
Καὶ τί χοινὸν πρὸς ἐχείνους εἶχεν ; οὐ γὰρ ἂν αὐτοὶ 
ἔμελλον χατηγορήσειν αὐτοῦ. ᾿Αλλ ὅμως οὗ τούτου 
ἐφρόντιζεν, ἀλλὰ τοῦτο διδάξαι xal μὴ πρθοτῆναι αὐτοῖς 
«à λεγόμενα. 

β΄. Οἱ μὲν οὖν Ἰουδαΐοι τοσαῦτα ὁρῶντε: θαύματα, 
ἐδίωχον, ἤλαυνον * οἱ δὲ βάρδαροι οὐδὲν θεασάμενοι, ἀπὸ 
μόνης τῆς συμφορᾶς φιλάνθρωποι ἦσαν. Πάντως, φησὶ, 
φονεύς ἐστιν ὁ ἄνθρωπος οὗτος. Οὐχ ἁπλῶς ἀπο- 
φαίνονται, ἀλλὰ, πάντως, φασί" τουτέστιν, ὡς ἕνεστιν 
ἰδεῖν. Καὶ ἡ δίχη, φησὶ, ζῇν οὐχ εἴασε αὑτόν. "Apa 
καὶ τὸν περὶ προνοίας λόγον εἶχον, καὶ πολλῷ τῶν φιλο- 
σόφων οὗτοι οἱ βάρδαροι φιλοσοφώτεροι ἐτύγχανον. Αὐ- 
τοὶ μὲν γὰρ οὐχ ἀφιᾶσι προνοίας ἀπολαύειν τὰ ὑπὸ σε- 
λήνην᾽ οἱ δὲ πανταχοῦ νομίζουσι παρεῖναι τὸν Θεὸν, καὶ 
ὅτι, χἂν πολλά τις διαφύγῃ, o0 διαφεύξεται εἰς τέλος. 
Καὶ ὅρα, πῶς οὐχ ἐπιτίθενται διόλου, ἀλλ᾽ αἰδοῦνται 
τέως διὰ τὴν συμφοράν᾽ οὐδὲ ἐχπομπεύουσιν, ἀλλὰ πρὸς 
ἀλλήλους λέγουσι" τὰ γὰρ δεσμὰ τοῦτο ἐδίδασχεν ὑπο- 
πτεύειν᾽ χαέτοι δεσμῶται ἧσαν. Αἰσχυνέσθωσαν οἱ λέ- 
γοντε;, Μὴ εὖ ποίει τοὺς ἐν ταῖς φυλαχαῖς" αἰσχυνθῶμεν 
τοὺς βαρδάρους᾽ οὐ γὰρ ἔδεσαν τίνες ἧσαν ἐχεῖνοι, ἀλλ᾽ 
ἀπὸ τῆς συμφορᾶς τέως, ὅτι ἄνθρωποι ἧσαν, ἐμάνθανον" 
διὸ xal φιλανθρωπίας ἠξίωσαν αὐτούς. Ἐπὶ πολὺ δὲ, 
φησὶ, προσδοκώντων αὑτῶν, τουτέστιν, ὡς πολὺν χρό- 
vov ἀνέμενον ἀποθανεῖσθαι. Ὁ δὲ τό τε θηρίον ἐξετίνα- 
ξεν εἰς τὸ πῦρ, χαὶ τὴν χεῖρα ἔδειξε παθοῦσαν μηδέν. 
Τοῦτο ἰδόντες καὶ ἐξεπλάγησαν xai ἐθαύμασαν. Οὐχ 
ἐγένετο δὲ τὸ σημεῖον εὐθὺς, ἀλλὰ τῷ χρόνῳ ἐνδιέτρι- 
ψαν οἱ ἄνθρωποι, ὥστε μὴ δόξαι φαντασίας [407] εἶναι" 
οὕτως οὐκ ἦν ἀπάτη, οὐκ ἦν συναρπαγή. ᾿Εν δὲ τοῖς 
περὶ τὸν τόπον ἐκεῖνον ὑπῆρχδ χωρία τῷ πρώτῳ τῆς 
γήσου, ὀνόματι Ποπλίῳ": ὃς ἀναδεξάμενος ἡμᾶς 
φιλοφρόνως ἐξένισε. Καλῶς οὕτως εἶπε᾽ φιλοφροσύνης 
γὰρ μεγάλης, διακοσίας ἑδδομήχοντα τὸ ξενίσαι Ψυχάς. 
Ἐννόησον τῆς φιλοξενίας ὅσυν τὸ χέρδος" οὐχ ὡς ἀνάγχης 
οὔσης οὐδὲ ὡς ἄχων, ἀλλ᾽ ὡς χέρδος τιθέμενος, τρεῖς 
ἡμέρας ἐξένισεν αὑτούς. Διὸ xoi ἀμοιδὴν τῆς τοιαύτης 
φιλοξενίας εἰχότως λαμδάνει, καὶ πολλῷ μείζονα f] ἔδωχε" 
τὸν γὰρ πατέρα αὐτοῦ θεραπεύει ὑπὸ δυσεντερίας χακῶς 
πάσχοντα᾽ οὐ μόνον δὲ αὐτὸν, ἀλλὰ καὶ πολλοὺς ἔχοντας 
ἀσθενείας τῶν αὐτῶν ἀξιοῖ" ὅν χαὶ ἀμειδόμενοι, τιμαῖς 
αὐτὸν καὶ χορηγίαις δωροῦνται. Τοῦτο δὲ δῆλον ποιῶν 
ἐπάγε: " Οἱ καὶ πολλαῖς τιμαῖς ἐτίμησαν ἡμᾶς, xal 
ἀναγομένοις ἐπέθεντο τὰ πρὸς τὴν χρείαν. Οὐχὶ 


ἃ Verbis, αὐτοὺς... Παῦλον, carebat Morel. 
PaTRnoL. Gn. LX. 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. LIV. 
ἐδραμε xoi ἐν Ποξτιόλοις͵ ἔνθα xal ἀδελφούς τινας εὑρόν- 


5-6 
μισθὸν ἔλαδε, μὴ γένοιτο " ἀλλὰ τὸ γεγραμμένον πληροῦ- 
ται" Ἄξιος ὁ ἐργάτης τῆς τροφῆς αὐτοῦ ἐστιν. Οἱ δὲ 
οὕτως αὐτοὺς ὑποδεξάμενοι, εὔδηλον ὅτι χαὶ τὸν λόγον 
ἐδέξαντο τοῦ χηρύγματος" οὐ γὰρ ἂν ἐν τριμήνῳ τοσσῦτα 
διελέχθη, μὴ σφόδρα αὐτῶν πιστευσάντων xal καρποὺς 
ἐπιδειξχμένων * ὥστε ἀπὸ τούτου τεχμήριον μέγα τοῦ 
πλήθους τῶν πιστεὺυτάντων ἔστιν ἰδεῖν. Kal ἀνήχθημεν., 
φησὶ, ἐν πλοίῳ ᾿Αλεξανδρίνῳ παραχεχειμαχότι ἐν τῇ 
γήσῳ, παρασήμῳ Διοσχούροις. Ἴσως τοῦτο ἣν γεγραμ- 
μένον ἐν αὐτῷ οὕτως ἦσαν χατείδωλοι. "Opa ἐνδιατρί- 
ὄοντα:, χαὶ πάλιν σπεύδοντας b. Τῷ δὲ Παύλῳ ἐπετράπη 
μόνειν χαθ᾽ ἑαυτόν. Λοιπὸν αἰδέσιμος οὕτως fv ὁ Παῦ- 
oe, ὡς καὶ συγχωρεῖσθαι καθ᾽ ἑαυτὸν εἶναι. Καὶ ξένον 
οὐδέν" εἰ γὰρ χαὶ πρὸ τούτον φιλανθρώπως ἐχρήσαντο 
αὐτῷ, πολλῷ μᾶλλον νῦν. Καὶ ἐπιγενομένου, φησὶ, 
γότου, δευτεραῖοι ἤλθομεν εἰς IlotióAove, οὗ εὑ- 
ρόντες dósAgobc, παρεχιζήθημεν ἐπ᾽ αὐτοῖς ἐπι- 

μεῖγαι ἡμέρας ἑπτά" καὶ οὕτως εἰς τὴν Ῥώμην 
f400pev. Κἀκεῖθεν οἱ dócAgol ἀχούσαντες τὰ περὶ 
ἡμῶν, ἐξηῖθον εἰς ἀπάντησιν ἡμῖν ἄχρις ᾿Απκπίου 
φόρου καὶ Τριῶν ταδεργῶν. Ὅτι φοθηθέντες τὸν 
χίνδυνον E&53007, xaX ταῦτα ἰχανὰ ἐχείνους πιστώσασθαι. 

Ὅρα πῶς οὐδαμοῦ πόλει παρέθαλον ἐν τοσούτῳ πλῷ, 
ἀλλὰ νήσῳ, xaX τὸν χειμῶνα ὁλόχληρον διήγαγον πλέον- 
teg, ἐχείνων ῥυθμιζομένων εἰς τὴν πίστιν τῶν gupe 
πλευσάντων, λέγω. Ἐπετράπη, φησὶ, μένειν καθ᾽ &au- 

τὸν σὺν τῷ φυλάσσοντι αὐτὸν στρατιώτῃ. Μάλα εἰχότως, 
ὥστε μὴ ἐξεῖναι μηδὲ ἐχεῖ ἐπιδουλὴν τινα αὐτὸν ὑπο» 
στῆναι" οὐ γὰρ ἐνῆν στατιάται λοιπόν. Ὥστε οὐχ ἐχεῖνον 
ἐφύλασσεν, ἀλλ᾽ ὥστε μὴ γενέσθαι τι τῶν ἀηδῶν" οὐ 
γὰρ ἐξῆν λοιπὸν xal πόλεως οὔσης τυταύτης, καὶ βασι- 
λέως ὄντος, xal ἐφέσεως οὔτης. γενέσθχι τι παρὰ τὴν 
ἀχολουθίαν. Οὕτως ἀεὶ διὰ τῶν 'δοχούντων εἶναι χαθ᾽ 
ἡμῶν, ὑπὲρ ἡμῶν πάντα γίνεται" φύλαξ γὰρ ἣν τοῦ 

Παύλου. Καὶ συγχαλέσας τοὺς πρώτους τῶν Ἰουδαίων, 
διαλέγεται! αὐτοῖς " ol χαὶ ἀντιλέγοντες ἀναχωροῦσι, 
xal ὑδρίξονται παρ᾽ αὐτοῦ, καὶ οὐδὲν τολμῶσιν εἰπεῖν" 

οὐ γὰρ [408] τῇ ἐξδυσίᾳ αὐτῶν ἐπετρμέπετο λοιπὸν τὰ 
xaz' αὐτόν. Τὸ γὰρ θαυμαστὸν τοῦτό ἐστιν, ὅτι οὐ διὰ 
τῶν δοχούντων εἶναι πρὸς ἀσφάλειαν, ἀλλὰ χαὶ διὰ τῶν 
ἐναντίων πάντα ὑπὲρ ἡμῶν γίνεται. Καὶ ἵνα μάθῃς, 
σκόπει ἐντεῦθεν. Ἐχέλευσεν ὁ Φαραὼ ῥίπτεσθαι εἰς τὸν 

ποταμὸν τὰ βρέφη. Εἰ μὴ ἐῤῥίφη τὰ βρέφη, εἰ μὴ ἡ 
πρόσταξις τοῦ Φαραὼ ἐγένετο 3, οὐχ ἂν ἐσώθη Μωῦσῆς, 
obx ἂν iv βασιλείοις ἐτράφη. Ὅτε ἐσώζετο, οὐχ ἦν ἐν 
τιμῇ" ὅτε ἐξετέθη, τότε ἐγένετο ἐν τιμῇ. Τοῦτο δὲ ἐποίει 
ὁ Θεὸς, τὸ εὔπορον αὐτοῦ δειχνὺς xal εὐμήχανον. Ἠπεί- 
λησεν αὐτῷ ὁ Ἰουδαῖος λέγων" Μὴ ἀγεβλεῖν ps σὺ 


. θέλεις ; καὶ τοῦτο αὐτὸν ὥνησεν. "Apa οἰχονομιχῶς γέ- 


y0ov&v, ὥστε τὴν ὄψιν αὐτὸν ἐχείνην ἰδεῖν τὴν ἐν τῇ 
ἐρήμῳ, ὥστε τὸν προσήχοντα χρόνον πληρωθῆναι, ὥστε 
αὐτὸν ἐμφιλοσοφῆσαι τῇ ἐρήμῳ, xax ἐν ἀσφαλείᾳ ζῇν. 
Καὶ ἐν πάσαις ταῖς xav' αὐτοῦ τῶν Ἰουδαίων ἐπιδουλαῖς 
ταυτὸν γίνεται’ τότε λαμπρότερος καθίσταται, οἷον χαὶ 
ἐπὶ τοῦ ᾿Ααρών * ἐπανέστησαν αὐτῷ, χαὶ λαμπρότερον 
αὑτὸν ἐποίησαν" ἐντεῦθεν γὰρ αὐτῷ χαὶ τὸ ἱερατιχὸν 
ποιχίλεται ἔνδυμα, χαὶ ἡ χίδαρις περιτίθεται, xal ὁ 
λοιπὸς τῆς στολῆς χόσμος, ὥστε ἀναμφισδήτητον ο εἶναι 
τὴν χειροτονίαν, ὥστε χαὶ εἰς τὸ ἑξῆς θαυμάζεσθαι ἀπὸ 
«iv πετάλων τοῦ χαλχοῦ. Ἴστε πάντως τὴν ἱστορίαν" διὸ 
καὶ παρατρέχω τὸ διήγημα. Καὶ εἰ βούλεσθε, πάλιν 


j Verba, xal πάλιν “ 
ires mss. Ens. * M 
eth... dvéveto. 


il« dederunt Savil, €t 
4 Multi verbis, εἰ 
ygav, ὥστε ivay gt 


57] 
ἄνωθεν τὰ χὐτὰ ξπέλθωμεν, Ὁ Καῖν τὸν ἀδελφὸν ἀνεΐλεν, 
ἀλλὰ ταύτη μᾶλλον ὠφέλησεν" ἄχονσον γὰρ τί qro*: 
Φωνὴ αἥματος τοῦ ἀδειφοῦ σου foi πρός με" xaX 
πάλιν ἀλλαχοῦ, Αἴματι, φησὶ, κρεῖττον AaAoUrti παρὰ 
τὸν "A684. ᾿Απήλλαξεν αὐτὸν τῆς ἀδηλίας τοῦ μέλλον- 
τος, τὸν μισθὸν ηὔξησε * τὴν ἀγάπην ἐμάθομεν πάντες, 
1.; ὁ Θεὸς ἐσχε πρὸς αὐτόν. Τί γὰρ ἐδίχητα!, δεξάμενος 
τάχιον τὴν τελευτήν; Οὐδέν " τί γὰρ, εἰπέ μοι, οἱ βράδιον 
τελευτῶντες χερδαίνουσιν; Οὐδέν " οὐδὲ γὰρ παρὰ τὸ 
πωλὰ ζῇν ἔτη f] ὀλίγα ἡ εὐημερία. ἀλλὰ παρὰ τὸ εἰς 

ἐον χεχρῆσθαι τῇ ζωῇ. Οἱ τρεῖς παῖδες ἐνεδλήθησαν 
εἰς χάμινον, χαὶ διὰ τούτου γεγόνασι λαμπρότεροι" ὃ 
Δανιὴλ εἰς λάχχον, xal ἐντεῦθεν περιφανέστερος 
κατέστη. 


γ΄. Ὁρᾷς πανταχοῦ τοὺς πειρασμοὺς μεγάλα τέχτοντας 
ἀγαθὰ καὶ ἐνταῦθα, μήτι γε bxst* ἐπὶ δὲ τῆς χαχίας 
“αὐτὸν γίνεται, οἷον ἂν εἴ τις χάλαμον ἔχων παρατάτ- 
τοιτὸ πρὸς πῦρ᾽ ὁ γὰρ τοιοῦτος δοχεῖ μὲν πλήττειν τὸ 
πῦρ, αὐτὸ δὲ λαμπρότερον ποιεῖ, χαὶ ἑαυτὸν ἀναλίσχει. 
Τροφὴ γὰρ γίνεται ἢ χαχία χαὶ ὑπόθεσις λαμπρότητος 
τῇ ἀρετῇ" τῇ γὰρ ἀδικίᾳ εἰς δέον τοῦ Θεοῦ χρωμένου. τὰ 
ἡμέτερα λάμπει μᾶλλον. Πάλιν ὁ διάθολος ὅταν ἐργάζη- 
ταί τι τοιοῦτον, λαμπροτέρους ποιεῖ τοὺς ὑπομένοντα:. 
Τί οὖν, φησὶν, ἐπὶ τοῦ ᾿Αδὰμ οὐ γέγονε τοῦτο, ἀλλ᾽ 
ἀτιμότερος γέγονε ; Μάλιστα μὲν χἀχείνω ὁ Θεὸς εἰς 
δέον ἐχρήσατο εἰ δέ πού τι ἔπαθεν, αὐτὸς ἑαυτὸν ἐδέ- 
χησε" τὰ μὲν γὰρ παρ᾽ ἑτέρων εἰς ἡμᾶς γινόμενα 
μεγάλων ἡμῖν ἀγαθῶν αἴτια γίνεται, τὰ δὲ παρ᾽ ἡμῶν 
αὑτῶν οὐχέτι. Ἐπειδὴ γὰρ ἀδιχούμενοι μὲν ὑφ᾽ ἑτέρων, 
ἀλγοῦμεν, ὑπὸ δὲ ἡμῶν αὐτῶν οὐχέτι, δείχνυσιν ὁ Θεὸς, 
ὅτι ὁ μὲν παρ᾽ ἑτέρου ἀδίχως πάσχων, εὐδοχιμεῖ, ὁ δὲ 
[409] ἑαυτὸν ἀδιχῶν, βλάπτεται" xal μάλα εἰχότω: ἃ, 
ἵνα ἐχεῖνο μὲν γενναίως φέρωμεν," τοῦτο δὲ μηχέτι" 
ἄλλως τε τὸ πᾶν ἐχεῖ τοῦ ᾿λδὰμ γέγονε. Διὰ τί γὰρ 
ἐπείθου τῇ γυναιχί; διὰ τί γὰρ ἐναντία συμδουλεύουσαν 
οὐχ ἀπεχρούσω; Σὺ πάντως γέγονας αἴτιος, ἐπειδὴ εἰ ὁ 
διάδολος Tv, ἔδει χατὰ τοῦτο τοὺς πειραζομένους πάν- 
τας ἀπόλλυσθαι" εἰ δὲ μὴ ἀπόλλυνται, παρ᾽ ἡμᾶς ἡ αἰτία. 
᾿Αλλ᾽ ἔδει, φησὶ, πάντα: τοὺς πειραζομένους χατορθοῦν, 
ἣ εἰ παρ᾽ ἡμᾶ; ἡ αἰτία, ἔδει xal χωρὶς τοῦ διαδόλου ἀπόλ. 
λυσθαι ; Τοῦτο xal γίνεται" xal γὰρ πολλοὶ χαὶ χωρὶς τοῦ 
διαόλου ἀπόλλυνται" οὐ γὰρ δὴ πάντα αὐτὸς χατασχευάζει, 
ἀλλὰ πολλὰ καὶ ἀπὸ μόνης γίνεται τῆς νωθείας τῆς ἡμε- 
τέρας" εἰ δέ που xáxstuog αἴτιος, ἡμῶν τὴν ἀρχὴν παρεχόν. 
των. Εἰπὲ γάρ μοι, πότε ὁ διάδολος ἴσχυσεν ἐπὶ τοῦ Ἰούδα - 
Ὅτε εἰσῆλθε, φησὶν, εἰς αὐτὸν ὁ Σατανᾶς. ᾿Αλλ᾽ ἄχου- 
σὺν τὴν αἰτίαν’ ὅτ: χλέπτης ἦν, xa τὰ βαλλόμενα 
ἐθάσταζεν, Αὐτὸς ἔδωχεν αὐτῷ εὐρυχωρίαν τῆς εἰσ- 
δου" ὥστε οὐχ ὁ διάδολος τὴν ἀρχὴν ἐντίθησιν, ἀλλ᾽ 
ἡμεῖς αὐτὸν δεχόμεθα xal χαλοῦμεν. ᾿Αλλ᾽ εἰ μὴ ἐχεῖ- 
νὸς, φησὶν, ἦν, οὐχ ἂν μεγάλα ἐγένετο τὰ δεινά. ᾿Αλλ᾽ 
ἀπαραίτητος ἡμῖν ἔμελλεν εἶναι ἡ χόλασις" νῦν μὲν γὰρ, 
ἀγαπητὲ, τὰ τῆ; χολάσειυς ἡμῖν ἡμερώτερα, εἰ δὲ δ'" 
ἑαυτῶν εἰργαζόμεθα τὰ δεινὰ, ἀφόρητος ἣν ἡ τιμωρία, 
Εἰπὲ γάρ μοι, εἰ ταῦτα, ἃ ἥμαρτεν ὁ 'λδχμ,, χωρὶ; συμ- 
δουλῇς ἥμαρτε, τίς αὐτὸν ἂν ἑξήρπασε τῶν χινδύνων ; 


lee, xai μάλα εἰχότως el mox éxzi, cesunt in uvo 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCTIIEP. CONSTANTINOP. - 
Ἀλλ᾽ οὐχ ἂν S uapsz, φησί, Πόθεν μοι τοῦτο λέγεις; Ὁ 


$18 


γὰρ οὕτω χαῦνος xai ῥάθυμος xaX πρὸς ἄνοιαν ἕτοιμος, 
ὥστε δέξασθαι τοιαύτην συμδουλὴν, πολλῷ μᾶλλον xat 
χωρὶς τούτου τοῦτο γέγονεν ἄν. Ποῖος διάδολος τοὺς τοῦ 
Ἰωσὴφ ἀδελφοὺς εἰς φθόνον ἐνέδαλεν; "Av νήφωμε) 
τοίνυν, ἀγαπητοὶ, xaX εὐδοχιμήσεως ἣμῖν αἴτιος ὁ διά- 
ὄολος γίνεται, Τί γὰρ ξὄλαψγε τὸν Ἰὼδ 1j τοσαύτη αὐτοῦ 
μηχανή ^ ; Μὴ εἴπῃς, φησὶ, τοῦτο, ἀλλ᾽ ὁ ἀσθενὴς βλά- 
πτεται. ᾿Αλλ᾽ ὁ ἀσθενὴς, x&v μὴ διάδηλος ἧ, βλάπτεται. 
᾿Αλλὰ μειζόνως, φησὶ, μετὰ τῆς ἐχείνου ἐνεργείας. 
᾿Αλλ᾽ ἔλαττον, ὅταν μετὰ τῆς ἐχείνου ἐνεργείας ἁμάρτῃ, 
χολάζεται" οὐ γὰρ πάντων τῶν ἁμαρτημάτων al αὐταὶ 
τιμωρίαι. Μὴ ἀπατῶμεν ἑαυτούς " οὐχ ἔστιν ἡμῖν ὁ διά- 
ὄολος αἴτιος, ἐὰν νήφωμεν" ἐχεῖνος ἡμᾶς μᾶλλον ἀφ- 
υπνίζει, ἐχεῖνος ἡμᾶς διεγείρει. Ἐΐπὲ γάρ μοι ( τέως 
καῦτα ἐξετάσωμεν), μὴ ἔστω θηρία, μὴ ἔστω ἀνωμαλία 
ἀέρων, μὴ νόσος, μὴ λῦπαι, μὴ ἀθυμίαι, μὴ ἕτερόν τι 
τῶν τοιούτων" τί οὐχ ἂν ἐγένετο ὁ ἄνθρωπος ; Χοῖρος 
μᾶλλον ἣ ἄνθρωπος, δοχῶ μοι, γέγονεν àv , γαστριζό- 
μένης xaY μεθύων, xaX ὑπὸ μηδενὸς τούτων ἐνοχλούμε- 
νος. Νὺν δὲ αἱ φροντίδες xax αἱ μέριμναι γυμνάσιόν εἰσι 
φιλοσοφίας χαὶ διδασχάλειον, χαὶ ἀγιυγὴ παιδείας 
ἀρίστης. Σχόπει δὲ χαὶ ἄλλως * τρεφέσθω τις Ev βασι- 
λείοις μἦτε λυπούμενος μήτε φροντίζων μήτε μεριμνῶν, 
xai μήτε ὀργῆς ἔχων πρόφασιν μὴτε ἀποτυχίας, ἀλλὰ 
πάντα, ὅπερ ἂν ἐπιθυμήσῃ, ποιείτω, χαὶ ἐπιτυγχανέτω, 
xaY πάντας ἐχέτω ὑπαχούοντα:" ἂν μὴ παντὸς θηρίου 
ἀλογώτερος γένηται ὁ τοιοῦτος ὃ ; 

[410] Νῦν δὲ ὥτπερ ἀχόνη ἐστὶν ἐχτρίδουσα ἡμᾶς τὰ 
τῶν περιστάσεων, τὰ τῶν θλίψεων. Διὰ τοῦτο τῶν πλου- 
τούντων οἱ πένττες ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστόν εἰσι συνετώτεροι, 
καθάπερ πολλοῖς περιχρουόμενοι xai περθαντλούμεναι 
χύμασι. Καὶ γὰρ σῶμα τὸ μὲν ἀργὸν καὶ ἀχένητον 
νοσῶδες xal ἀηδὲς, τὸ δὲ χινούμενον xal χάμνον χαὶ 
ταλαιπωρούμενον ὡραιότερον xal ὑγιεινότερον τοῦτ᾽ 
δὲ ἐπὶ ψυχῆς εὕροι τις ἄν. Καὶ σίδηρος κείμενος plv 
διαφθείρεται, ἐργαζόμενος δὲ λάμπει" καὶ ψυχὴ ὡσαύτως 
χινουμένη * κίνησις δὲ ψυχῆς αἱ περιστάσεις αὗται. Καὶ 
κέχναι ἀπόλλυνται, μὴ χινουμένης ψυχῆς “ χινεῖται δὲ 
ὅταν μὴ πάντα εὐθέα Ti " χινεῖται γὰρ ὑπὸ τῶν ἐναντίων. 
Εἰ μὴ εἴη ἐναντία, οὐδὲν ἂν εἴη τὸ χινοῦν᾽ οἷον, εἰ πάντα 
ἦν εἰργασμένα καλῶς, οὐχ ἂν εὗρεν ἡ τέχνη χινεῖσθαι. 
Οὕτω xat, [εἰ πάντα ἦν χατὰ νοῦν ἡμῖν, οὐκ ἂν εὗρεν ἡ 
ψυχὴ χινεῖσθαι"] εἰ πανταχοῦ διεδαστάζετο, ἀνδὴς ἦν. 
Οὐχ ὁρᾷς, ὅτι xaX τροφοῖ; παραχελενόμεθα, ph διαπαν- 
τὃς βαστάζειν τὰ παιδία, ὥστε μὴ εἰς ἔθος αὐτὰ χαῦ- 
ἱστᾷν, μῆτε ἐξίτηλα αὐτὰ ποιεῖν; Διὰ τοῦτο τὰ im 
ὄψεσιν ἀνατρεφόμενα τῶν γονέων, ἀσθενέστερα γίνεται, 
τῆς φειδοῦς τῆς ἀκαίρου τε χαὶ ἀμέτρον λυμαινομένης 
αὑτῶν τὴν ὑγίειαν. Καλὸν xal λύπη σύμμετρος, χαλὸν 
xal φροντὶς, καλὸν xal ἔνδεια" ἰσχυροὺς γὰρ ἡμᾶς ποιεῖ 
χαλὰ xal τὰ ἐναντία - Éxactov γὰρ αὐτῶν ἄμετρον γε- 
νόμενον ἀπόλλυσι, xal τὸ μὲν yauvol, τὸ δὲ δια ὀῥήγνυσιν. 
Οὐχ ἐρᾷς, ὅτι χαὶ τοὺς αὐτοῦ μαθητάς ὁ Χριστὸς οὕτως 
ἐνάγει; Εἰ ἐχεῖνοι δὲ τούτων ἐδέοντο, πολλῷ μᾶλλον 
ἡ μεῖς. Εἰ δὲ δεόμεθα, μὴ ἀγαναχτῶμεν, ἀλλὰ χαὶ χαίρω- 


* Unus αὐτοῦ ἀμηχανία. 8. Ὁ τοιοῦτος duo codd. pon 


ὨδΟτΆι. 


311 
derunt ; hinc enim illi sacerdotale indumentum pa- 
ratur, tiara imponitur, et reliquus vestium ornatus , 
nt ordinatio ejus sine dubio sit! ; ut deinceps adwi- 
rationi habeatur a lamina zrea. Scitis probe histo- 
riam : ideoque pr:etercurro, Et si vultis, prisca ea de 
re adeamus. Cain fratrem occidit; sed sic illi magis 
profuit : audi enim. quid dicat : Voz sanguinis fratris 
tui clamat ad me (Gen. 4. 10) ; et rursus alibi: San. 
guine melius loquente quam Abel ( Hebr. 42. 24). Li- 
beravit illum ab incerto futuri , mercedem. auxit : 
novimus omnes dilectionem , quam Deus érga illum 
habuit. In quo l:esus est, citius morte sublatus? In 
nullo : quid enim, quiso, lucrantur ii qui tardius 
moriuntur ? Nihil : neque eniin felicitas ex vita. vel 
longa vel brevi pendet, sed ex eo, quod vita bene 
utamur. Tres pueri injecti snnt in fornacem , et hinc 
clariores effecti sunt : Daniel in lacuin, et inde splen- 
didior ascendit. 

9. Tentationes magna pariunt bona. — Vides ubique 
tentationes magna parere bona, etiam hic, quanto 
magis illic ! In malitia autem idem evenit, ac si quis 
calamum habens, prielietur. contra. ignem : videtur 
cnim ignem percutere, et ipsum fulgidiorem facit, et 
seipsum consumit. Malitia namque virtuti alimentum 
et splendoris occasio est : nam Deo injustitia ut opus 
est utente, res nostr;:e. magis fulgent. Rursum dia- 
bolus cum tale quidpiam operatur, eos qi patiuntur 
spleudidiores reddit. Cur ergo , inquies , in Adamo 
non tale quidpiam factum est, sed ille ignominiosior 
est redditus ? Etiam illo ut par erat usus est Dcus ; si 
vero quid passus sit, ipse scipsum lxsit : nam 41: ab 


aliis nobis inferuntur, magnorum nobis houorum: 


caus sunt; qui autem a nobis ipsis , non itein. 
Quia enin ab aliis esi dolemus, a nobis autem 
ipsis non item, ostendit Deus eum, qui ab alio injuste 
patitur , clarum esse , eum vero, qui seipsui ledit, 
damnum ferre : et jure quidem, ut illud fortijer fera- 
mus, et non hoc : alioquin vero totum ibi fuit Adami. 
Cur cnim credebas mulieri ? cur adversa consulentem 
non repulisti? Tu omnino in causa fuisti : nam si 
di:xbolus iu causa essel, oporterel omnes qui tentan- 
tur perire : quod si non pereunt , in nobis causa est. 
Al oporteret, inquies, omnes qui tentantur recte agere; 
vel, si nos in eausa sumus, etiam absque diabolo pe- 
rire ? lloc etiam evenit; nam multi etiam absque 
diabolo pereunt: ncque enim ille omnia efficit, sed 
eiiam inulta fiunt ex ignavia nostra : quod si ille ip 
causa sit, nobis utique ansam priebentibus. Dic enim 
mihi,quandonam diabolus tantum valuit in Judam? 
Quando ingressus est, inquies, in eum satanas. Sed 
audi causam : quia fur erat, et qui immittebantur 
portabat. Ipse dedit illi latum ingrediendi spatium : 
et iia non diabolus initium dat, sed nos illttn recipi- 
mus et vocamus, Verum , inquies, si ille non essel, 
non gravia essent inala. Sed. inevitabile nos suppli- 
ciun maneret : nunc enim, dilecte, poena nobis levior 
ει; Sí. vero ex nobis ipsis gravia patrareinus , into- 


1 Unus habet..... reddiderunt, ut ordinatioejus sine du. 
Lic sit, omissis intermediis. 


IN ACTA APOSTOLORUM. IIOMIL. LlV. sn 


lerabite esse; supplicium. Dic enim , oro, si ea , quie 
peccavit Adam, absque consilio peccasset, quis illum 
ex periculis eripuisset ? Sed, inquies, non peccasset. 
Undenam hoc mihi dicis? Qui enim ita inollis erst 
el ignavus, atque ad insipientiam pronus , wi tale 
consilium acciperet, multo magis etiam ex sc fccis- 
set. Quis diabolus Josephi fratres in invidiam conjc- 
cit? Si vigilemus ergo, dilecti , nobis diabolus glorize 
auctor erit. Quid enim Jobo nocuit tantum illius ar- 
tificium ? Ne hoc, inquies, dixeris; sed qui iatirmus 
est editur. Ac infirmus, etiamsi diabolus uon essct , 
perinde leditur. Verum  repones, magis cum illius 
operatione l.editur. Sed si cum illius operatione pec- 
caverit, minus punitur : neque enim omnium pecca- 
torum pares sunt poenz.. Ne nos ipsos decipiamus : 
non est nobis in causa diabolus, si vigilemus : ille 
uos magis somnolentos excitat. Dic cnim mihi ( inte- 
rim h:zec examinemus ) : non sint fer; , non sit acris 
intemperies , non morbus , non dolores , non maero- 
res , uec quid simile: qui non factus esset hono ? 
l'oreus magis quam homo, ut videtur mihi, fuisset, 
gul:e et ebrietati so. dedens, et a nullo corum in- 
terturbaretur. Nunc vero cure et. sollicitudines, gy- 
mnasium et schola philosophi:e sunt illi , atque in- 
stitutio optima. Hoc item perpende : educetur quis in 
regia sine dolore nec cura vel sollicitudine , neque 
ire vel infortunii occasionem habeat , sed omnia 
qux concupiverit faciat et assequatur, omnesque ha- 
bcat sibi obsequentes : annon talis homo omni fera 
irrationabilior fiet ? 

Calamilatum utilitas. — Nunc vero sicut cos acuens 
nos sunl calamitates : ideo pauperes divitibus sunt 
ut. plurimum sapienliores , utpote multis. fluctibus 
vexati et exercitati, Nam corpus otiosum et immo- 
tum , morbis obnoxium est et deforme ; quod autem 
movetur et laborat affligiturque , formosius est et 
sanius : lioc etiam in anima reperire est, Et ferrum 
si jaceat, rubiginem contrahit ; si exerceatur autem, 
splendet : similiterque anima qux movetur; motio 
autem animx sunt. calamitates : artesque percunt , 
si non moveatur anima ; movetur autem , cum nou 
omnia plana sunt : movetur enim a contrariis. Nisi 
contraria sint, nihil est quod moveat : exempli causa, 
si omnia essent pulchre facta , non inveniret ars in. 
quo moveretur. Sic (a) [si omnia essent nobis juxta 
voluntatem nostram, non inveniret anima, unde mo- 
veretur : ] si ubique gestaretur, ingrata esset. Non 
vides nos nutrices jubere non semper infantes gestz- 
re, ne in lianc consuetudinem. deducant, neve im- 
becilles fiant? [deo qui in conspectu parentum edu- 
cautur, infirmiores sunt, eo quod intempestiva et 
immoderata cura illorum valetudinem pessundei. 
Bonus est dolor moderatus, bona cura, hona talis 
egestas : fortes enim nos reddunt qux: bona ct con- 
traria sunt; sed eorum singula si immoderata sint , 
perdunt, aliudque emollit, aliud dirumpit. Nonne 
vides Christum discipulos suos sic instituere ? Si illi 


(a) Qux? inter uncinos clauduntur, nonleguntar in Moatf., 
8:ntaue supi.leta e Codd. et savil. 


819 
his egebant, multo magis nos. Si nos egemus, ne in- 
dignemur, sed gaudeamus in trihulationibus : hu- 
jusmodi namque pharmaea sunt nostris vulneribus 
congruentia , alia quidem amara, alia vero blanda : 
utrumque autem illorum, si solum fuerit, inutile 
est. Gratiam crgo Deo habeamus de lis omnibus : 
nou enim sine causa hzc sinit accidere, sed ad utili- 
latem animarum nostrarum. Gratum ergo animum 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIHIEP. CONSTANTINOP. 


exhibentes, gratias agamus, glorificemus, fortiter re- 
sistamus , temporaneam eorum rationem cogiiantes , 
et ad futura mentem nostram extendentes, ut et prze- 
sentia fortiter feramus , et futura bona cousequi di- 
gnemur, gratia οἱ benignitate Unigeniti ejus, quicum 
Patri et Spiritui sancto gloria, imperium , honor, 
nunc et semper, et in sxeula sz:culorum. Anicn. 





HOMILIA LV. 


Cap. 98. v. 17. Post tres autem dies comvocavit Paulus 
primos Jud&orum. Cumque convenissent, dicebat eis : 
Viri fratres, ego cum nihil contrarium fecissem po— 
pulo vel patriis moribus, vinctus ab Jerosolgnmis tra- 
ditus sum in manus Romanorum : 18. qui cum inter- 
rogationem de me habuissent, volebant me dimittere , 
eo quod nulla esset causa mortis in me. 19. Coutra- 
dicentibus autem Judeis, coactus sum appellare Ge- 
sarem : non quasi habeam de quo gentem meam ac- 
cusem. 99. Propter hanc ergo causam advocavi vos , 
ut viderem et alloquerer : propter spem enim Israelis 
catena hae circumdatus sum. 

4. lloc bene et congruenter agit, eum primos Ju- 
deorum ad colloquium convocat. Volebat enim et se 
et alios a crimine liberare : se, ne aecusaretur ab eis, 
et hoc illis nuccret ; illos vero, ne totum ipsorum vide- 
retur esse. Verisimile enim est percrebuisse famain , 
ipsum a Jud:eis traditum fuisse ; idque sufficiebat ad 
terrendum illus. Statim ergo huic rei occurrit, et sic 
seipsum mausuete defendit. Vide porro quomodo de- 
fenaionem suam lexat, dicens : Viri fratres, ego cum 
nihil contrarium fecissem populo vei patriis moribus , 
vinctus ez Jerosolymis traditus sum in manus Homano- 
rum. Deinde quia verisimile erat aliquos ex auditori- 
bus dicturos esse : Quomodo credatur te sine causa 
traditum. fuisse? addidit : Qui cum interrogationem de 
sme habuissent, voluerunt me dimittere ; ac si diceret : 

» Testautur Romanorum principes, qui et examinarunt 

me et voluerunt dimittere. Quoniodo ergo non dimi- 

serunt ? Coutradicentibus J udwis, inquit. Viden'" quo- 

modo illorum crimina minuit? Si enim augere voluis- 
| &l, poterat vehementius carpere. Ideoque sic lequutus, 
subdidit : Coactus sum appellare Cesarem. Waque ad 
fveniam omnia spectant. Deinde ne quis diceret: 

, Quid igitur, an ut eos aecuses, liac fecisti? Per ea 

quax addit, hoe corrigit, dicens : Nom quasi habeam, 

de quo genlem meam accusem ; sed ut periculum effu- 
gerem. Propter vos enim hac catena circumdatus 
sum. Tantum abest, inquit, ut inimico erga vos sim 

animo, ut bac catena circumdatus sim. Quid ergo illi? 

Sermone cjus ila capti sunt, ut non solum pro se, 

sed etiam pro cognatis suis defensionem pararent : 

quod declarans sic pergit : « llli vero dixerunt el : 91. 

Nos neque literas de te accepimus ἃ Judza, neque 

adveniens aliquis fratrum nuntiavit aut loquutus est 

aliquid de te mali. 22. Rogamus autem ἃ te audire 
qux sentis : nam de secta hac notum est nobis, quod 
ubique ei contradicitur. » Ac si dicerent ; Neque per 


literas, neque per homines significarunt aliqnid mali 
de te : attamen a te audire volumus. Sic praeoccupa- 
runt sententiam declarare suam, et aiunt : Nam de 
&ecia hac nolum est. nobis, quod wbique ei contradi- 
citur. Non dicunt, Contradicimus; sed, Contradi- 
citur, et se ab accusatione absolvunt. « 95. Cum 
constituissent autem οἱ diem, venerunt δά eum in 
hospitium plurimi : quibus exponebat testificans re- 
gnum Dei, suadensque eis de Jesu ex Moyse et pro- 
phetis, a mane usque ad vesperam. 24. Et alii quidem 
credebant iis, qu: dicebantur, alii vero. non crede- 
bant. » Viden' quom^do nou statim respondit, sed 
diem illis audiendi constituit : cum autem venissent, 
disserehat ἃ lege Moysis οἱ a prophetis : « Et alii 
credebant, alii vero. non credebant. 95. Cum autem 
non essent consentientes inter sc, discedebant, di- 
cente Paulo unum verbum : Bene Spiritus sanctos 
loquutus est per Isaiam prophetam ad patres nostros, 
26. dicens : Vade ad populum istum, ct dic cis : 
Aure audietis, ct non íntelligetis; et videntes vide- 
bitis, et non percipietis. 27. [ncrassatum cst enim 
cor populi hujus, et auribus graviter audierunt, et 
oeulos suos compresserunt, ne forte videant oculis, 
et auribus audiant, ct corde intelligant, et conver- 
tantur et sanem eos » (Jsai. 6. 9et10). Cum discedc- 
bant inter se dissentientes, tunc [saiam prophetam 
affert, non wt illis convicietur, sed ut hos lirinet. 
Quid ait ille? Aure audietis, et non intelligetis. Viden* 
quomodo illos omni venia indignos ostendit? siqui- 
dem prophetain habentes jam olim byre prenuntian- 
tem, non comversi sunt, Cum autem dicit, Bene, 
ostendit illus juste cjectos fuisse. Atque ita gentibus 
datum est, ut hoc mysterium cognoscerent, Nibil 
mirum igitur si eontradicebant : lioc jam olim prz- 
dictum faerat. Deinde zelum eorum provocat ex gen- 
tibus, hxc subjiciens : « 28. Notum ergo sit vobis, 
quoniam genmtibur missum est hoc salutare Dei, et 
ipsi audient. 29. Et cum lic dixisset, exierunt ab 
eo Jud:ri, multam babentes inter se questionem. 30. 
Mausit autem biennio toto in suo conducto, οἱ susci- 
piebat omnes qui ingrediebantur ad eum, 31. praz- 
dicans regnum Dci, et docens qux sunt de Christo 
Jesu cum omni fiducia, nemine prohibente. » Amen. 
Hic ostendit demum libertatem suam : Romx nam- 
que sine impedimento przedicat, qui in διά: probi- 
bitus fuer»t, e? mansit biennio docens illic. 

2. Sed superiora repetamus. Propter hanc causam, 
inquit, advccavi vos ut vidcrem; id cst, ideo id volui, 


$79 


μεν ἐπὶ ταῖς; θλίψεσι" φάρμσχα γὰρ ταῦτά £37: χατάλ- 
λυλα τοῖς ἡμετέροις τραύμασι, τὰ μὲν πιχρὰ, τὰ δὲ 
ἠδέα᾽ ἑχάτερον * δὲ αὑτῶν χαθ᾽ ἑαυτὸ ἂν εἴη ἄχρηστον. 
Χάριν τοίνυν ἔχωμεν τῷ Θεῷ ὑπὲρ τούτων ἁπάντων" ob 
YXp ἁπλῶς ταῦτα συγχωρεῖ γίνεσθαι, ἀλλ᾽ ὑπὲρ τοῦ 
συμφέροντος τῶν ἡμετέρων ψυχῶν. Τὴν ἡμετέραν τοίνυν 
εὐγνωμοσύνην ἐπιδειχνύμενοι, εὐχαριστῶμεν, δοξάξω- 
ξεν, γενναίως ἀντέχωμεν, τὸ πρόσχαιρον αὐτῶν λογι- 
* Unzs, τὰ δὲ ἥμερα ἑχάτερον. 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. LV. 


280 
ζόμενοι, xal πρὸς τὰ μέλλοντα τείνοντες ἑαυτῶν τὴν 
διάνοιαν, ἵνα χαὶ τὰ παρόντα χούφως b ἐνέγχωμεν, xat 
τῶν μελλόντων ἐπιτυχεῖν ἀγαθῶν χαταξιωθῶμεν, χάριτι 
xaY φιλανθρωπία τοῦ Μονογενοῦς αὐτοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ 
Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, χράτος, τιμὴ, νῦν 
xai ἀεὶ, xal el; τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾿Αμήν. 

b Sic codices, Editi. γενναίως. Quse sequitur doxologia est 


etiam codicum, Editi babent.... χάριτι τοῦ Κνρίον ἡμῶν "I. X. 
ὦ ἡ δόξα xal τὸ χράτος, elc τοὺς x. v. λ. Epi. 





[41] ΟΜΙΔΙΑ NE. 


Ἐγένετο δὲ μετὰ τρεῖς ἡμέρας » συγχαϊλέσασθαι τὸν 
Παῦλον τοὺς ὄντας τῶν Ἰουδαίων πρώτους. Συν- 
εἰθόντων δὲ αὐτῶν, ἔλεγε πρὸς αὑτούς " "Avópsc 
ἀδε.ϊφοὶ, ἐγὼ οὐδὲν ἐναντίον ποιήσας τῷ Jag ἣ 
τοῖς ἔθεσι τοῖς πατρῴοις, δέσμιος ἐξ “]εροσο.ῖύ- 
μων παρεδόθην εἰς τὰς χεῖρας τῶν Ρωμαίων" ot- 
ετιγες ἀνωαχρίναγτές us, ἐδούζλοντο ἀποιῖῦσαι, διὰ 
τὸ μηδεμίαν αἰτίαν θαγάτου ὑπάρχειν ὃν ἐμοί. 
Ἀγτιλεγόντων δὲ τῶν ᾿Ιουδαίων, ἠναγχάσθην 
ἐπιχαέσασθαι Καίσαρα. οὐχ ὡς τοῦ ἔθνους μου 
ἔχων τι κατηγορῆσαι. Διὰ ταύτην οὖν τὴν αἰτίαν 
παρεκάλεσα ὑμᾶς ἰδεῖν καὶ zpocAaAncac ἔνεχεν 
yàp τῆς ἐλπίδος τοῦ ᾿Ισραὴ.1, τὴν ἅλυσιν ταύτην 
σερίχειμαι. 

a'. Καλῶς τοῦτο xai συμφερόντως ποιεῖ, τοὺς πρώτους 
πὧν Ἰουδαίων εἰς διάλεξιν συγχαλῶν. Ἐδούλετο γὰρ 
χαὶ ἑαυτὸν 4 ἀπαλλάξαι αἰτίας χαὶ ἑτέρους" ἑαυτὸν μὲν, 
ἵνα μὴ χατηγορῶσιν αὐτοῦ, χαὶ τοῦτο αὐτοὺς βλάπτῃ" 
ἐχείνους δὲ, ἵνα μὴ δόξῃ αὐτῶν εἶναι τὸ πᾶν" Εἰχὸς γὰρ 
κρατῆσαι φήμην, ὅτι ὑπὸ Ἰουδαίων παρεδόθη * τοῦτο δὲ 
ἱχανὸν ἦν αὐτοὺς πλῆξαι. Εὐθέως οὖν πρὸς τοῦτο ἴστα- 
ται, καὶ τὰ χαθ᾽ ἑαυτὸν οὕτω Tto; πράως; ἀπολογεῖται. 
Ὅρα δὲ πῶς xai τὴν ἀπολογίαν ὑφαίνει, λέγων " "Av- 
δρες dósAgol, ἐγὼ οὐδὲν ἐγαγτίον ποιήσας τῷ «ἰΙαῷ 
ἣ τοῖς ἔθεσι τοῖς πατρῴοις, δέσμιος ἐξ ᾿]εροσο.ῖύ- 
μων παρεδόθην δὶς τὰς χεῖρας τῶν Ῥωμαίων. Εἶτα 
οὕτως εἰπὼν, ἐπειδὴ εἰχὸς ἦν τινας ἀκούοντας εἰπεῖν, 
Πῶς ἔχει λόγον ἁπλῶς σε παραδοῦναι; ἐπήγαγεν" OT- 
τινες ávaxpivartéc μὲ. ἐδούνοντο ἀποιλῦσαι" ὡσεὶ 
ἔλεγε" Μαρτυροῦσιν οἱ Ῥωμαίων ἄρχοντες, οἵ καὶ ἀν- 
ἐχριναν χαὶ ἤθελον ἀπολύειν. Πῶς οὖν οὐχ ἀπέλυσαν; 
᾿Αντιλεγόντων Ιουδαίων, φησίν. Ὁρᾷς πῶς καθαιρεῖ 
αὐτῶν τὰ ἐγχλήματα; Εἰ γὰρ ἐθούλετο αὐξῆσαι, ἐνῆν xal 
καταφοριχώτερον χρήσασθαι. Διὸ καὶ οὕτως εἰπὼν, ἐπ- 
ἠγαγεν᾽ Ἡγαγκάσθην ἐπικαιέσασθαι Καίσαρα" ὥστε 
συγγνώμης τὸ πᾶν ἐστιν. Εἶτα, ἵνα μηδεὶς εἴπῃ, Τί οὖν; 
xai ἵνα αὐτῶν κατηγορήσῃ:, τοῦτο πεποίηχας ; διὰ τῆς 
ἐπαγωγῆς διορθοῦται τὸ ὑφορμοῦν, xat λέγει" Οὐχ ὡς 
τοῦ ἔθνους μου ἔχων τι κωυτηγορῆσαι" πουτέστιν, 
Ἐπεχαλεσάμην Καίσαρα οὐχ ὥστε κατηγορῆσαι b, ἀλλ᾽ 
ὥστε διαφυγεῖν τὸν χίνδυνου. "Evextv γὰρ ὑμῶν τὴν 
ἅλυσιν ταύτην περίχειμαι. Τοσοῦτον ἀπέχω, φησὶν, 
ἐχθρῶς πρὸς ἡμᾶς διακεῖσθαι, ὅτι χαὶ τὴν ἅλυσιν περί- 
χειμαι, Τί οὖν ἐχεῖνοι; Οὕτως ἐχειρώθησαν τῷ λόγῳ, 
ὡς μὴ μόνον ὑπὲρ ἑαυτῶν, ἀλλὰ xal ὑπὲρ τῶν συγγενῶν 
ἀπολογήσασθαι" ὅθεν τοῦτο δηλῶν ἐπάγει" Οἱ δὲ εἶπον 
πρὸς αὐτόν" Ἡμεῖς οὔτε γράμματα περὶ cov ἐδεξόά- 
μεθα ἀπὸ τῆς Ἱουδαίας, οὔτε παραγεγόμενός τις 
τῶν ἀδελρῶν ἀπήγγειλεν ἣ ἐλάλησέ τι περὶ σοῦ 
πονηρόν. Ἀξιοῦμεν δὲ παρὰ σοῦ ἀκοῦσαι d φρονεῖς" 
περὶ μὲν γὰρ τῆς αἱρέσεως ταύτης γγωστόν' ἐστιν 
[412] ἡμῖν, ὅτι πωνταχοῦ ἀντιλέγεται. Ὡσεὶ ἔλεγον " 
Οὔτε διὰ γὙρσμμάτων, οὔτε δι᾽ ἀνθρώπων ἐγνώρισάν τι 


ἃ Quidam mss., omissis, Καλῶς TOUTO.... συγχαλῶν, inci- 
piunt. ab his verbis, ᾿Εδούλετο γὰρ καὶ ἑαυτόν. b Verb», 
τουτέστι... κατηγορῆσαι, quae in omnibus absunt ex utio cuu. 
suppleta suut. Epir. 


περὶ σοῦ πονηρόν’ πλὴν ἀλλ᾽ ἀχοῦσαι βονλόμεθα παρὰ 
σοῦς. Οὕτω προχατέδαλον τὴν οἰχείαν γνώμην δειχνύν- 
τες, xal φασι’ Περὶ μὲν γὰρ τῆς αἱρέσεως ταύτης 
γγωστὸν ἔστιν ἡμῖν, ὅτι πανταχοῦ ἀντιιιέγεται. Οὐχ 
£Utov, ὅτι ᾿Αντιλέγομεν, ἀλλ᾽ "AvciAézerar, κατηγο- - 
ρίας ἑαυτοὺς ἀπολύοντες. Ταξάμενοι δὲ αὐτῷ ἡμέραν, 
ἦχον πρὸς αὐτὸν εἰς τὴν ξενίαν πλείονες" οἷς ἐξετί- 
θετο διαμαρτυρόμενος τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ, 
πείθων τὸ αὐτοὺς τὰ περὶ τοῦ Ἰησοῦ ἐπό τε τοῦ 
γόμου Μωῦσέως καὶ τῶν προφητῶν, ἀπὸ πρωΐ ἕως 
ἑσπέρας. Καὶ οἱ μὲν ἐπείθοντο τοῖς Aeryouévotc , οἱ 
δὲ ἠπίστουν. Εἶδες πῶς οὐχ εὐθέως ἀποχρίνεται, ἀλλὰ 
δίδωσιν αὐτοῖ; ἡμέραν τοῦ ἐλθεῖν καὶ ἀχοῦσαι " οἷς xal 
παραγενομένοις διελέγετο ἀπό τε τοῦ νόμου Μωῦ- 
σέως καὶ τῶν προφητῶν. Καὶ οἱ μὲν ἐπείθοντο, οἱ δὲ 
ἠπίστουν. ᾿Ασύμφρωνοι δὲ ὄντες πρὸς ἀ.λ:.1λήιιους, 
ἀπειλύογτο, εἰπόντος τοῦ Παύλου ῥῆμα ἕν" Καλῶς 
τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐ.άλησε διὰ Ἡσαΐου τοῦ zpo- 
φήτου πρὸς τοὺς πατέρας ἡμῶν. Aérov " Πορεύθητι 
xpóc τὸν λαὸν τοῦτον, καὶ εἰπόν" Ἀχοῇ ἀκούσετε 
καὶ οὗ μὴ συνῆτε, καὶ βλέποντες BA&yece καὶ οὗ μὴ 
ἴδητε. ᾿Επαχύνθη γὰρ ἡ καρδία τοῦ Aaov τούτου, 
καὶ τοῖς ὠσὶ βαρέως ἤχουσαν. καὶ τοὺς ὀφςθαιϊμοὺς 
αὐτῶν &xdpuvcar, μή ποτε ἴδωσι τοῖς ὀφθαλμοῖς 
καὶ τοῖς ὡσὶν ἀκούσωσι, καὶ τῇ καρδίᾳ συνῶσι, xal 
ἐτιστρέψωσι, καὶ ἰάσωμαι αὑτούς. “Ὅτε ἀνεχώρουν 
ἀντιτασσομένων αὐτῶν, τότε τὸν Ἡσαῖαν ἐφίστησιν, οὐχ 
ἐχείνους ὑδρίσαι βουλόμενος, ἀλλὰ τούτους στηρίξαι. 
Τί λέγοντα ; ᾿Ακοῇ ἀκούσετε καὶ οὐ μὴ συνῆτε. 'Opds 
πῶς αὐτοὺς ἐξέδαλε πάσης συγγνώμης; εἴ γε καὶ τὸν 
προφήτην ἔχοντες προαναφωνήσαντα πόῤῥωθεν ταῦτα 
οὐχ ἀπεστράφησαν. Τῷ δὲ εἰπεῖν, Κα.ϊῶς, δείχνυσι xal 
διχαίως ἐχδεδλημένους. Ὥστε τοῖς ἔθνεσι δέδοται γνῶ- 
ναι τὸ μυστήριον τοῦτο. Οὐδὲν οὖν θαυμαστὸν, εἰ ἀντέλε- 
Yov* ἄνωθεν τοῦτο προελέγετο. Εἶτα πάλιν τὸν ζῆλον 
χατ᾽ αὐτῶν χινεῖ τὸν ἐξ ἐθνῶν, ἐπάγων xal Mov: l'vo- 
στὸν οὖν ἔστω ὑμῖν, ὅτι τοῖς ἔθνεσιν ἀπεστάλη 
τοῦτο τὸ σωτήριον τοῦ 850v: αὐτοὶ καὶ ἀκούσονται. 
Kal ταῦτα αὐτοῦ εἱπόντος, ἀπῆλθον οἱ Ἰουδαῖοι, 
πάλιν ἔχοντες ἐν ἑαυτοῖς συζήτησιν. “Ἔμεινε δὲ ὁ 
llabAoc διετίαν δῆην ἐν ἰδίῳ μισθώματι καὶ ἀπεδέ- 
χετο πάντας τοὺς εἱσπορευομέγους πρὸς αὐτὸν, 
χηρύσσων τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ, καὶ διδάσκων 
τὰ περὶ τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ, μετὰ πάσης 
παῤῥησίας ἀχωζλύτως. ᾿Αμήν. Ἐνταῦθα δείχνυσι τὴν 
αὐτοῦ ἐλευθερίαν λοιπόν" χηρύττει γὰρ ἀχωλύτως d ἐν 
Ῥώμῃ ὁ ἐν Ἰουδαίᾳ χωλυθεὶς, xat ἔμεινεν ἐπὶ δύο ἕτη 
διδάσχων ἐχεῖ. 

β΄. ᾿Αλλ᾽ ἴδωμεν ἄνωθεν τὰ εἰρημένα. Διὰ ταύτην οὗν, 
φησὶ, τὴν αἰτίαν παρεκάλεσα ὑμᾶς ἰδεῖν" τουτέστι, 
διὰ τοῦτο ἠδουλήθην, ὥστε μὴ ἐξεῖναί τινε χατηγορεῖν 


c Morel. περὶ σοῦ, male. — Alius χυρύττων, sens sits 
toe 


98! 
καὶ τὰ παριστάμενα λέγειν, ὅτι δὴ τὰς χεῖρας αὐτῶν 
διαφυγὼν ἐπὶ τοῦτο ἦλθον * οὐ γὰρ ἑτέροις διδοὺς χαχὰ, 
ἀλλ᾽ αὐτὸς φεύγων xaxX, Ἦλθον. Oi ὃὲ πρὸς αὐτόν᾽ 
᾿ἈἈξιοῦμεν ἀκοῦσαι παρὰ σοῦ ἃ φρονεῖς. "Opa xal 
αὐτοὺς ἡμερώτερον διαλεγομένους " ᾿Αξιοῦμεν, φησὶ, 
χαὶ βούλονται ἀπολογήσασθαι χαὶ ὑπὲο [415] ἐχείνων * 
6:5 xai ἦχον ταξάμενοι αὐτῷ ἡμέραν. Τοῦτο δὲ τοῦ σφό- 
δρα ἑαυτῶν χαταγνῶνα! τεχμῆριον χαὶ τοῦ μὴ θαῤῥεϊν. 
Εἰ YXo ἐθάῤδουν, xiv τοῦτο ἐποίησαν xai συνῆλθον, 
ὥστε αὐτὸν συναοπάται. νῦν ὃὲ μὴ θαόῥοῦντες, xal 
ἐλθεῖν ὥχνησαν * ἄλλως τε xal τῷ πολλάχις ἐπιχειρῆσαι 
ἔδειξαν, ὅτι οὐχ ἐθάῤῥουν. Καὶ οἱ μὲν ἐπείθοντο τοῖς 
"λεγομένοις, φησὶν, οἱ δὲ ἠπίστουν, καὶ ἀσύμεωνοι 
ὄντες ἀπειϊύοντο" τουτέστι, μὴ πιστεύοντες ἀνεχώρουν. 
Ὅρα πῶ; οὐ ῥάπτουσιν ἐπιθουλὰς νῦν χατ᾽ αὑτοῦ, ἀλλ᾽ 
ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ, ἔνθα ὡς ἐν τυραννίδι ἦσαν. Τίνος «ov 
ἔνεχεν ὠχονόμησεν ἐχεῖ αὐτὸν ἀπελθεῖν, χαΐτοι εἶπε, 
Σπεῦσον, ἔξε.:θε ἐξ ᾿Ιερουσαλήμ ; Ἵνα δειχθῇ χαὶ αὐ- 
τῶν ἡ χαχία, xai fj προφητεία τοὺ Χριστοῦ ἀληθὴς, ὅτι 
οὐχ ἀνέχονται" χαὶ ὥστε μαθεῖν πάντας, ὅτι ἕτοιμός ἔστι 
παθεῖν, χαὶ ὥστε εἰς παράγλησιν τῶν ἐν Ἰονδαίχ γε- 
νέσθαι τὸ οἰχονομούμενον" χαὶ γὰρ xàxel πολλὰ ἔπαθε 
δεινά. Εἰ ὃὲ χηρύττων τὰ Ἰουδαϊχὰ, ταῦτα ἔπασχεν, εἰ 
ἐχήρυττ: τὰ τῆς δόξης τοῦ Χριστοῦ, πῶς ἂν ἠνέσχοντο ; 
᾿Αγνιζόμενο: οὐχ ἐγένετο φορτ τὸς, xal πῶς χηρύσσων 
φορητὸς ἦν; Τί ἐγχαλεῖτε ὑμεῖς ; τί ἐχουύσατε: Οὐδὲν 
τοιοῦτον εἶπεν ἀπλῶς. Ὥφθη, xaX πάντας παρίύξυνεν. 
Εἰχότως ἄρα τοῖς ἔθνεσιν ἀπενεμήθη ἡ σωτηρία, εἰχότως 
μαχρὰν ἐπέμφθη, χἀχεϊΐ μέλλων τοῖς ἔθνεσι διαλέγεσθαι. 
Σχόπει δέ" πρώτους Ἰουδαίους χαλεῖ, ἔπειτα δείξας αὐ- 
«ηἷς τὰ πράγματα, τότε ἐπὶ τὰ ἔθνη ἔρχεται. Τὸ δὲ o5- 
τως εἰπεῖν, ὅτι Εἶπε τὸ Πεῦμα, οὐδὲν θαυμαστόν" καὶ γὰρ 
ἄγγελος λέγεται λέγειν 2 ἅπερ ἂν ὁ Κύριος εἴπη. Καιϊῶς 
εἶπε, φησὶ, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον" ἀλλ᾽ ἐνταῦθα μὲνοῦτως, 
ἐκεῖ δὲ οὐκέτι. ΓΆλλως δὲ χαὶ ὅταν διηγῆτα! τις περὶ τῶν 
ὑπὸ τοῦ ἀγγέλον λεχθέντων, οὐ λέγει, Καλῶς εἶπεν ὁ 
ἄγγελος, ἀλλὰ, Καλῶς εἶπεν ὁ Κύριος, χαλῶς εἶπε τὸ 
Πνεῦμα' ὡσεὶ ἔλεγεν Οὐχ ἐμοὶ ἀπιστεῖτε, ἀλλὰ τῷ Πνεύ- 
ματι. Ὥστε ἄνωθεν τοῦτο προΐει ὁ Θεός. Οἵτιγες ἀνα- 
χρ'γαγτές με, φησὶν, ἐδούζογτο ἀποιῖῦσαι" τουτέστιν, 
οὐδὲν εὑρόντες ἄξιον χαταδίχῃς ἐν ἐμοὶ, ἀπολύειν ἤθελον. 
Καὶ δέον ἐχείνους ἐξελέσθαι, παρέδωχαν εἰς χεῖρας Ρω- 
μαίων" χαὶ τοταύτη dj περιουσία τῆς ἐλευθερίας, ὅτ: 
. οὐδὲ ἐχεῖνοι ἴσχυσαν χαταχρῖνα', ἀλλὰ δέσμιον παρέδω- 
xav. γωγκάσθην, φηπδὶν, éxixuAécac0as Καίσαρα, 
οὐχ ὡς τοῦ ἔθνους μου ἔχων τι κατηγορῆσαι" τοντ- 
ἐστιν, οὐχ ἵνα χαχοῖς ἑτέρους b περιδάλω, ἀλλ᾽ ἵνα χα- 
χῶν ἐμαυτὸν ἀπαλλάξιυ, τοῦτο ἐποίητα, χαὶ οὐχ ἐχὼν, 
ἀλλ᾽ ἀναγχασθείς, “Ὅρα οἰχειότητα ῥημάτων * οὐχ ἀλλο- 
πρίοῦται αὐτοὺς, ἀλλ᾽ οἰχειοῦται τῷ εἰπεῖν, Τοῦ ἔθνους 
μου. llà)sv δὲ χατχσπείρει τὸ δόγμα, Καὶ οὐχ εἶπεν, Οὐ 
κατηγορῶ, ἀλλ᾽, Οὐκ ἔχω τι κατηγορῆσαι, χαίτοι το!- 
auta παθὼν οὕτω δεινά. Οὐδὲν οὖν τούτων φησὶν, ἵνα 
μὴ φορτιχὸν ποιήσῃ τὸν λόγον " οὐδὲ χαρίξεσθαι αὐτοῖς 
δοχεῖ. Καὶ διὰ τοῦτο οὐ λέγει, ἀλλ᾽ αἰνίττεται μόνον καὶ 
παρατρέχει" τοῦτο γὰρ fjv τέως τὸ σπουδαζόμενον, τὸ 
δεῖξαι ὅτι Ρωμαΐοις παρέδωχαν δέσμιον. Τοὺς δὲ ς 
[414] χαταδιχάσαι δέον ἐχείνους, δέον χατηγορῆσαι, 
μᾶλλον ἀπολογοῦνται " δι᾽ ὧν 65 συμφαίνουσι τὴν ἀπο- 
λογίαν, χατηγοροῦσιν αὑτῶν. Γγωστό: ἐστιν ἡμῖν, ὅτι 
πανταχοῦ, φησὶν, ἀντιλέγαται. ᾿Αλλ᾽ εἰ xal τοῦτο συμ- 
δαίνει, ὅλως xal πιστεύετε πανταχοῦ. Οἷς ἐξετίθετο, 

* Alii ἄγγελος δύναται λέγειν. b Sic unus codex recte. Editi 


male 4«40:, ἑτέψοις. ὁ Voces "75; δὲ ante καταδιχάσαι, au- 
^us, prater unum cod., Conuucl. et Savil., adjecto sunt, 


S. JOAN*IS CIIRYSCSTCMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. - 


Ὁ» 


5833 


φηξῖν, ἀπότε γόμου xal προξητῶν. "Opa πάλιν οὐχ 
ἀπὸ σημείων, ἀλλ᾽ ἀπὸ νόμλου xai προφητῶν ἐπιστομί- 
ζοντα αὐτοὺς, χαὶ πανταχοῦ τοῦτο ποιοῦντα * χαΐτοι vs 
ἐνῆν xoY σημεῖα ποιῆσαι, ἀλλὰ λοιπὸν οὐχ ἔτι πιστὸν τὸ 


“πρᾶγμα Qv μέγα γὰρ τοῦτο σημεῖον, τὸ ἀπὸ νόμου xol 


τῶν προφητῶν διαλέγεσθαι. Εἶτα ἵνα μὴ νομέσῃς παρά- 
δοξὴν εἶμαι, τὸ μεῖναι αὐτοὺς ἀπειθοῦντας, ἐπάγει xal 
“προφητείαν τὴν λέγουσαν" ᾿Αχοῇ ἀκούσετε, καὶ ov μὴ 
συνῆτε" μᾶλλον, φησὶ, νῦν f| τότε" xal ὄψεσθε, καὶ οὗ 
μὴ ἴδητε" μᾶλλον νῦν ἣ τότε. Πρὸς ἐχείνους εἴρηται 
ταῦτα τοὺς ἀπιστήσαντας, ἃ xal οὐχ ὑδρίζοωντος f», 
ἀλλὰ τὸ σχάνδαληον ἀναιροῦντος. Γγωστὸν οὗ» ἕστω 
ὑμῖν, φησὶν, ὅτι τοῖς ἔθνεσιν ἀπεστά,ϊη τὸ σωτήριον 
τοῦ Θεοῦ" αὐτοὶ καὶ ἀκούσονται. Τί οὖν ἣμῖν διαλέντ; 
καῦτα οὐχ ἤδεις ; Ναὶ, ἀλλ᾽ ὥστε πεισθῆναι ἀπολοχιῦ- 
μαι, καὶ μηδενὶ δοῦναι λαδήν. “Ἔμεινε δὲ ὁ Παῦ ες 
διετίαν διίην, φησὶ, διδάσκων μετὰ πάσης ποῤῥη- 
σίας ἀκωλύτως. Καλῶς τοῦτο προσέθηχεν" ἕνι [32 
μετὰ παῤῥησίας λέγειν ἃ, ἀλλὰ χεχωλυμένως. Τὴν οὖν 
παῤῥησίαν Παύλου οὐδὲν ἐνέχοψεν, ἀλλὰ χαὶ ἀχωλύτως 
ἕλεγεν. Ἔμεινε δὲ ὁ Παῦλος διετίαν διλην., φησὶν, ἐν 
lio μισθώματι" οὕτως ἣν ἀπέριττος, μᾶλλον δὲ οὗτω 
τὸν διδάσχαλον αὐτοῦ ἐμιμεῖτο ἐν πᾶσιν, ὅτι χαὶ τὴν 
οἴχησιν εἶχεν, οὐχ ἐξ ἀλλοτρίων πόνων, ἀλλ᾽ ἀς" ὧν αὖ- 
τὸς εἰργάζετο * τοῦτο γὰρ σημαίνει τὸ, Ἐν ἰδίῳ μισθώ- 
ματι. Ὅτι δὲ καὶ ὁ Δεσπότης οἰχίαν οὐκ ἐκχέχτητο, 
ἄχουε αὐτοῦ λέγοντος πρὸς τὸν οὐχ ὀρθῶς cinóvtr 
᾿χοιϊουθήσω σοι, ὅπου ἂν ἀπέρχῃ" Αἱ d.Aoaexte 
φωλεοὺς ἔχουσι, καὶ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατα- 
σκηγώσεις " é δὲ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου οὗκ ἔχει, ποῦ 
τὴν κεφαλὴν καίνῃ. Οὕτως ἐξ ἑαυτοῦ τὸ μηδὲν χεχτῖ- 
σθαι ἐπαίδευσε, μηδὲ σφόδρα τοῖς ϑβιωτιχοῖς προσηλῶσθει. 
Καὶ ἀπεδέχετο τοὺς εἱἰσπορευομέγους, φησὶ, πρὸς 
αὑτὸν, κηρύσσων τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. “ὕρε 
οὐδὲν περὶ τῶν παρόντων, ἀλλὰ περὶ τῆς τοῦ Θεοῦ Ἀ2- 
σιλείας πάντα φθεγγόμενον. Ὁρᾷς οἰχονομίαν θεοῦ; 
Μέχρι τούτων τὸν λόγον ἴστησιν ὁ συγγραφεὺς, ταὶ 
ἀφίτοαι διψῶντα τὸν ἀκροατὴν, ὥστε τὸ λοιπὸν ἀφ᾽ Er 
τοῦ συλλονίζξεσθαι. Τοῦτο xal οἱ ἔξω ποιοῦσι - «τὸ γὰρ 
πάντα εἰδέναι, νωθῇ ποιεῖ xaX ἐχλελυμένον. Τοῦτο δὲ 
ποιεῖ, χαὶ οἵα τὰ μετὰ ταῦτα, οὐ λέγει, περιττὸν ὅσον 
πρὺς τοὺς ἐντυγχάνοντας τοῖς συγγραφεῖσιν ἡγούμενος, 
xai ἀπὸ τούτων μαυθάνοντας τὸ προστιθέναι τῷ λόγῳ" 
πάντως γὰρ ola τὰ πρότερα, τοιαῦτα ἔσχε χαὶ τὰ μετὰ 
κοῦτο. "Axous δὲ xat οἷα μετὰ ταῦτα γράφων πρὸς Ῥω: 
μαίους, φησὶν, Ὡς ἂν πορεύωμαι εἰς τὴν ᾿Ισπανίαν, 
ἐλεύσομαι πρὸς ὑμας. 

τ΄. Ὁρᾷς πῶς πάντα προεώρα ἡ ἁγία καὶ θεέα χεφαλῇ, 
ὁ τῶν οὐρανῶν ὑψηλότερος. ὁ ψυχὴν * ἔχων πάντα ὁμοῦ 
περιλαθεῖν δυναμένην, ὁ τὰ πρῶτα χατέχων, [415] Παῦ- 
λος ; οὗ τοῖς εἰδόσι xai τὸ ὄνομα μόνον ἀρχεῖ πρὸς δι- 
ἔγερσιν ψυχῆς πρὸς vri, πρὸς τὸ πάντα ὕπνον ἄποτι- 
νάξασθαι. Ἐδέξχτο αὐτὸν Ῥώμη δεδεμένον, ἀπὸ θαλάσ- 
σης ἀναθάντα, £x νσυαγίου διασωθέντα, xax ἀπηλλάγη 
τοῦ ναυαγίου τῆς πλάνης. Καθάπερ γάρ τις βασιλεὺς 
ναυμαχήσας χαὶ νιχήσας, ἐπέδαινε τῇς βασιλιχωτάτης 
ἐχείνης πόλεως. Περὶ τούτων ἔγραφεν" ᾿ΕΛλεύσομαι xa 
συναναπαύτομαι ὑμῖν ἐν πιηρώματι δὐ.1ογίας τοῦ 
Εὐαγγελίου * καὶ πάλιν, Πορεύομει διακονἡσων εἰς 
“Ιερουσα.1ἡμ. Τουτέστιν, ὅπερ ἔλεγεν, "E.lenjtocórac 
ποιήσων» εὶς τὸ ἔθγος μου, παρεγεγόμην. Ἐγγύτερος 


d Verha, ἕν: γὰρ... λέγειν, apud Montef. absentja, ex 
codd. revocavimus. Epir..— * Codex alius ὑψηλότερας πάντων, 
ὁ ψυχήν. 


$81 


ne cuipiam liceret me accusare, et quie in. mentein 
venerint dicere : quia manus eorum effugi, et ad hoc 
veni. Non ut aliis mala inferrem, sed ut ipse mala 
effugere, veni. {ΠῚ vero reponunt : Roganus a te 
audire que senlis. Vide illos mansuetius loquentes. 
ltogamus, inquiunt, et volunt ctiam pro illis rationem 
eddere : ideo constitula die veneruut. lloc vero 
magnum erat argumentum, qued se ipsi damnarent 
neque sibi fiderent. Nam si fidissent, saltem con- 
venissent, ut ipsum sccum attralierent ; nunc autem 
cum non fiderent, pigri fuerunt ad veniendum : 
alioquin vero etiam, quod spe tentaverint, ostei- 


derunt se fiduciam nou habere. Et atii quidem dictis 


credebant, inquit, alii non credebant, et cum non con- 
cordes essent , discedebant ; id est, non credentes re- 
cedebant. Vide quomodo nunc non in illum struant 
insidias ; sed in Jud:va, ubi quasi in tyrannide erant. 
Cur ergo Deus providit ut illo migraret, dixitque : 
Festina, exi ex Jerusalem (Act. 22. 18)? Ut coru 
nequitia ostenderetur, necnon veritas propheti:e 
Christi, quod non. sustinebunt : utque omues disce- 
rent, ipsum ad patiendum esse paratum, idque ad 
consolationem vergeret eorum , qui erant in Juda : 
nam et ibi multa mala passus est. Si vero Judaica 
predicans, tanta passus sit, si przdicasset Christi 
gloriam, qnomodo id tulissent? Cum se puriflcaret, 
non erat tolerabilis, quomodo autem przedicans tole- 
rabilis fuisset? Cur accusatis nos ἢ quid audistis? Ni- 
hil tale dixit. Visus est, et omnes exasperavit. Jure 
ergo gentibus salus concessa est, jure procul missus 
est, illic gentibus przdicaturus. Perpende autem, 
primos Jud;eos advocat; postea, ut res illis mon- 
stravit, tunc ad. gentes venit. (Quod vero dixerit, 
Dixit Spiritus, nihil mirum : nam angelus dicitur ea 
dicere, qu:e€ Dominus. loquitur. Bene dixit, inquit, 
Spiritus sanctus. Sed hic sie, illic nou item. Alio- 
quin vero cum de quibusdam ab angelo dictis loqui- 
mur, non dicimus, Bene dixit angelus ; sed Bene di- 
xit Domniuus, Bene dixit Spiritus ; ac si diceret : Non 
mihi fidem negatis, sed Spiritui. lt:que hoc. olim 
Deus pr:eviderat, Qui cum examinassent, inquit, vole: 
bant me dimittere; id est, nihil damuatione dignum 
invenientes in. me, absolvere volebant. Et cum de- 
buissent illum eripere, tradiderunt in manus Roma- 
norum ; et tanta erat libertatis abundantia, uL etiam 
ipsi condemnare non possent, sed vinctum tradide- 
runt. Coactus sum, inquit, appellare Caesarem ; non 
quasi habeam de quo. gentem meam  accusem ; id est, 
non ut mala aliis inferam, sed ut ine a malis liberem, 
hoe feci, nec lubens, sed coactus. Vide verborum ta- 
miliaritatem : non se alienum, sed. proprium illis fa- 
cit, cum dicit, Gentis mec. Wursus autem dogma dis- 
seminat. Nec dixit, non accuso ; sed, Non labeo quod 
&ccusem, elsi tam gravia passus. Niliil ergo horum 
dicit, ne onerosus esset : neque ad gratiam. ipsis lo- 
qui videtur. Idco non aperte loquitur, sed subindicat 
tantum et. pretercurrit : hioc. enim interim studebat 
ostendere, quod Romanis illum vinctum tra lidissent. 
Hi vero cum illos domnare et accusare oportuisset, 


IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. LY. 


£93 
potius defendunt eos ; sed per ea, quibus apologiam 
coutexunt, ipsos accusant. Notum est nobis, inquiuut, 
quod ubique contradicitur. Scd etiamsi hoc conting «t, 
attamen ubique creditis. Quibus exponebat, iuquit, a 
lege et prophetis. Vide rursus illum u^n ἃ siguis, sed 
àlege et prophetis os illis obturare, et ubique hoc 
agere, etsi liceret signa facere; sed deinceps non 
fidei res fuisset : imaguum enim erat. siguum a lege 
et proplietis disserere. Deinde, ne putes rem novam 
esse, quod illi increduli manerent, inducit proplic- 
Uam dicentem : Aure audietis, et non intelligetis ; ma- 
gis nune, inquit, quam tunc : et videbitis, et nou per- 
cipietis ; magis uunc qnam tunc, Contra. iicredulos 
ios ας dicta fuerant, qux non conviciantis crant, 
sed offendiculum tollentis. Notum ergo sit vobis, in- 
quit, quod in gentes missum est. salutare. Dei : qui. et 
audient. Cur ergo nobis loqueris ? an h:xec nesciebas ? 
Etiam, sed ut credatis rationem reddo, ct ut nemini 
dem ansam. Mousit, inquit, Paulus toto biennio, do. 
cens cum omi fiducia, nemine prohibente. Bene hoc 
addidit : contingit enim aliquando libere loquentem 
prohiberi. Fiduciam ergo Pauli nihil prohibuit, sed 
etiam nemine prohibente dixit. Mansit autem Paulus, 
inquit, biennio toto in proprio conducto ; ita crat se- 
dulus; imo ita magistrum suumn jimitabatur in omni- 
bus, ut etiam domicilium haberet non cx alienis l3bo- 
ribus, sed ex suis : hoc enim significat illud, In 
proprio conducto. Quod autem Dominus quoque nul- 
lam haberet domum , audi illum recte dicentem ci, 
qui sibi dixerat : Sequar te, quocumque ieris : Vulpes 
foveas habent, et volucres celi nidos ; Filius autem ho- 
minis non habet, ubi caput. suum reclinet. (Matth. 8. 
20). Sic per se docuit nihil esse possidendum, neque 
rebus terrenis h:vrendum esse. Et excipiebat, inquit , 
venientes ad se, praedicans regnum Dei. Vide illum ni- 
lil de presentibus, sed onmi» de regno Dei loquen- 
tem. Viden' Dei providentiam? llic sermonem sistit 
auctor libri, ac relinquit auditorein sitientem, ut ex 
seipso deinceps ratiocinetur. Hoc et exteri faciunt : 
nam omnia scire, ignavum et negligentem reddit. 
Hoc autem facit, οἱ qu» sequuta sunt, non narrat, 
superfluun id putans iis, qui ea. qui scripta eraut 
legerent, et hiuc ediscerent qu;e his adderent : plane 
enim qualia priora, talia qu:e post sequuta sunt. Audi 
vero qualia postea scribens ad Roinanos, dicat : Cum 
proficiscar in llispaniam , veniam ad vos (Rom. 15.94). 

9. Viden' quomodo omnia przvideat sacrum illud 
et divinum caput, ille qui animam habet onmia si- 
mul complectentemn, qui primas partes occupat, Pau- 
lus ? eujus solum nomeu scieutibus sufficit aJ aniinam 
excilandam, ad vigilantiam, ad somnum eacutienduimn 
omnem. Excepit illum Roma vinctum, ex marino iti- 
nere littus tangentem , a naufragio servatum, et li- 
bcerata est a naufragio erroris. Sicut enim rex post 
navalem pugnam et vietoriam , in splendidam illain 
regiamque urbein ingressus cst. De his scribens , di- 
cebat : Veniam , et vobiscum quiescam ín plenitudine 
benedictionis Evangelii ( Rom. 15. 29); ct rursus, 
Eo ministraturus in Jerusalem (14. v. 25). lMoc est, 


983 
quod dicebat : Eleemosynas facturus genti me, adve- 
ni ( Act. 94. 17 ). Jam prope erat ut coronam accipe- 
ret : excepit illum Roma vinctum, viditque coronatum 
et proclamatum. Illic Vobiscum quiescam ( Rom, 15. 
52 ), inquit, Isthuc vado, ministraturus in Jerusalem, 
lloc autem initium cursus iterum erat, et tropxa tro- 
pais addebat, inexpugnabuis cum esset. Corinthus 
illum detinuit duobus annis, Asia tribus, IRoma duo- 
bus, quo secundo venit, quando consummatus est. 
In prima mea defensione , inquit , nullus mihi aderat 
(9. Tim. 4. 16). Sic nunc effugit, et cum totum 
inplesset orbem, sic vitam finivit. Quid volebas di- 
scere 40 sequuntur? Talia sunt, qualia priora: 
vincula, tormenta, pugnz , carceres , insidiz , syco- 
phanti: , quotidianz2e mortes. Vidisi illius parvam 
partem ? Sic cogites reliqua se habere. Sicut in czelo 
quamcumque videris partem, tales sunt ali:e partes ; 
si cnim cxli unam partem videas, quocumque ie- 
ris, tantumdem videbis: vel sicut solis radios si ex 
parte videris, hinc conjicis qualis sol sit : sic de Pau- 
lo dicendum. Ejus acia partim vidisti : omnia alia 
similia sunt , periculis plena. llle celum erat solem 
justitie habens, non vulgarem illum ; atque adeo cz- 
lo melior vir ille erat. Àn hoc parum esse putas? Ego 
quidem non existimo. Cum Apostolum dixeris, statim 
illum omnes cogitabunt ; ut cum Baptistam dicis, sta- 
tim Joannes cogitatur. Cui rei quis illius verba com- 
paraverit ? mari, an Oceano? Sed nihil par illis est. 
liujus fluxus longe sunt marinis frequentiores, purio- 
res , profundiores; ut non aberraverit qui cor Pauli 
mare οἱ cxlum esse dixerit : clum ob puritatem, 
more ob profunditatem. Marc est, non quod navigau- 
tes ab urbe in urbem ducat, sed a terra in czelum : si 
quis lioc mare naviget, secunda aura navigabit. In 
hoc mari non venti sunt, sed vice venti Spiritus di- 
vinus οἱ sanctus navigantes animas vehit : non sunt 
hic fluctus, non eat scopulus, non bellux : omnia 
tranquilla sunt. Mare est portu tranquillius et tutius, 
nihil salsum habens, sed fontem purum, dulcissimos 
latices emittentem, sole splendidius et pellucidius : 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARGHIEP. CUNS'I ANTINOP. 


584 


mare est, non lapides habens pretiosos, nee purpu. 
ram , sed longe his meliora. Qui vult ir hoc pelagus 
descendere, pon opus habet urinatoribus vel olco, 
sed philosophia multa : inveniet in ipso omnia bona, 
quae sunt in regno czelorum. Qui talis est, poterit rex 
esse, et totum mundum accipere , esseque in honore 
maximo (a): qui in hoc mari navigat, numquam 
naufragium faciet , sed omnia bene sciet. Verum si« 
cut ii, qui in hoc mari navigant, si imperiti sint, suf- 
focautur : sic et in illo mari : id quod accidit bsere- 
ticis , qui plus quam ferant vires , attentant. Oportet 
ergo profunditatem: ejus scire, vel non atteutare. Na- 
vigaturi ergo hoc pelagus, bene accincti simus. Non 
potui, inquit, vobis loqui μὲ spiritualibus, sed ut carue- 
libus ( 1. Cor. ὅ. 4 ). Nullus impatiens in hoc pelago 
naviget. Paremus nobis naves ; id est, studium , ala- 
crilatem, preces, ut cum quiete illud trajiciamus : ete 
nim liec aqua viveus est. Acsi quis chalybem igneum 
capiat, sic qui Paulum novit , ut ehalybs roboratur : 
ac si quis gladium acutum habeat, sic talis homo capi 
non poterit. Etiam ad intelligenda Pauli sensa vita 
pura est opus. Ideo dicebat : [n lactis necessitate estis, 
quia imbecilles auribus facti estis ( Hebr. 5. 13. 11). 
Est enim, est, inquam, infirmitas auditus. Sicut enim 
stomachus sanos et difficilis coctionis cibos non sus- 
cipit, si sit infirmus : sic et anima tumens et inflata, 
enervis facta οἱ dissoluta, non potest spiritualem sere 
monei accipere. Audi discipulos dicentes : Durus est 
hic sermo ; quis poterit eum audire ( Joan. 6. 61 )?Si 
vero fortis οἱ sana sit, omnia levia, omnia facilia 
sunt ; excelsior illa et levior magis sublimis effieitur, 
et in altum tollitur. ΠΡΟ ergo cum sciamus, sanam 
constituamus animam nostram : amulemur Paulum, 
imitemur fortem illam et adamantinam animam ; υἱ 
ejus vitz? vestigia sequentes, possimus pr:esentis vitz 
pelagus trajicere, et ad tranquillum portum appelle- 
re, ac promissa diligentibus Deum bona consequi , 
gratia et benignitate Domini nostri Jesu Christi, cui 
gloria et imperium, nunc et semper, et in saecula sz- 
culorum. Amen. 


IN ALTA APOSTGLORUM. ΠΟΙΝῚ,. LV. 


"πὸν τοῦ στεφάνου" ἐδέξατο αὐτὸν ἡ Ῥώμη δεδε- 
», καὶ εἶδε στεφανωθέντα xal ἀναχηρυχθέντα. Ἐχεῖ 
ιγαπαύσομαι ὑμῖν, ἔφη. Ἐνταῦθα πορεύομαι, 
νήσων εἰς Ἱερουσαλήμ. Th δὲ ἀρχὴ τοῦ δρόμου 
) ἦν, καὶ τρόπαια τροπαίοις συνῆπτεν, ἀχατάπλη- 
ὥν. Κόρινθα; αὐτὸν χατέσχε δύο ἔτη, xal ᾿Ασία 
, καὶ αὕτη δύο τέως, ὥστε δεύτερον ἐπέβη, ὅτε καὶ 
un. Ἔν τῇ πρώτῃ μου ἀπο.ϊογίᾳ, φησὶν, οὐ- 
μοι συμπαρεγέγνετο. Οὕτω διέφυγε τότε, χαὶ πᾶ- 
ἐμπλήσας τὴν οἰχομμένην τοῦ χηρύγματος, χατέλυ- 
ὕτω τὸν βίον. Τί ἐδούλου μαθεῖν τὰ μετὰ ταῦτα ; 
ὅτά ἐστι χἀχεῖνα" δεσμὰ, βάσανοι, μάχαι, φυλαχαὶ, 
"υλαὶ, συχοφαντίαι, θάνατοι χαθημερινοί. Εἶδες αὐ- 
αἰχρὸν μέρος ; Τοιοῦτον νόει xal τὸ λοιπόν. “Ὥσπερ 
'9U οὐρανοῦ, ὅσον ἂν ἴδῃς αὐτοῦ, τοσοῦτόν ἐστι xal 
λλο" οὐρανοῦ γὰρ ἂν μέρος θέάσῃ ἕν, ὅπον ἂν 
θης, τοιοῦτον ὄψει xat τὸ λοιπόν " f] χαθάπερ ἡλίου 
ἀχτῖνας χἂν ix μέρους ἴδῃς, στοχάζῃ Ex τούτων 
ὁ ἥλιος, οὕτω καὶ ἐπὶ Παύλου. Τὰς πράξεις εἶδες 
ἐρῳς αὐτοῦ, πᾶσαι τοιαῦται τυγχάνουσι, χινδύνων 
Ὁσαι. Οὐρανὸς Tfjv ἐχεῖνος ἥλιον διχαιοσύνης ἔχων, 
γιοῦτον, ὥστε καὶ οὐρανοῦ βελτίων ὁ ἀνήρ. Μιχρὸν 
οὔτο εἶναι ; Οὐχ ἔγωγε οἶμαι. Ὅταν ἀπόστολον εἴ- 
εὐθέως πάντες αὐτὸν ἐννοοῦσιν᾽ ὅταν Βαπτιστὴν, 
ug τὸν Ἰωάννην. Τίνι ἄν τις παραδάλῃ τὰ 
ou ῥήματα; θαλάσσῃ, ἣ χαὶ ὠχεανῷ ; ᾿Αλλ᾽ οὐδὲν 
Πολλῷ ταύτης δαψιλέστερα τὰ ῥεύματα * τὰ τού- 
χαθαρώτερα καὶ βαθύτερα, ὥστε xal θάλασσαν xat 
νὸν οὐχ ἄν τις ἀμόρτοι τὴν Παύλου χαρδίαν εἰπὼν, 
ky διὰ τὸ χαθαρὸν, τὸ δὲ διὰ τὸ βαθύ. θάλασσά 
, Οὐχ ἀπὸ πόλεως εἰς πόλιν ἄγουσα τοὺς ἐμ- 
"τας, ἀλλ᾽ ἀπὸ γῆς εἰς οὐρανόν" εἴ τις ταύτην πλέοι 
θάλασσαν, ἐξ οὐρίας πλεύσεται. Ἕν ταύτῃ τῇ 
σσῃ οὐχ ἄνεμοι, ἀλλ᾽ ἀντὶ ἀνέμων Πνεῦμα θεῖον 
| τὰς ἐμπλεούσας παραπέμπει ψυχάς" οὐχ ἔστιν 
302 χύματα, οὐχ ἔστι σχόπελος, οὐχ ἔστι θηρία" 
& γαληνά. Θάλασσά ἔστι λιμένος γαληνοτέρα xal 
λεστέρα, οὐδὲν ἁλμυρὸν ἔχουφα, ἀλλὰ πηγὴν [χα - 
v xal] ἥδιστα ῥέουσαν νάματα, ἡλίου λαμπροτάραν 
ιειδεστέραν᾽ θάλασσά ἔστι, οὐ λίθους ἔχουσα τιμίους, 
ἁλουργίδα τοιαύτην, ἀλλὰ χτήματα πολλῷ τούτων 
lm. Ὁ βουλόμενος εἰς τοῦτο χαθεῖναι τὸ πέλαγος 
Jic Savil. recte. Morel. τὰ ῥήματα, 


384 


ἑαυτὸν, οὐ κολυμδητῶν δεῖται, οὖχ ἐλαίου, ἀλλὰ φιλοτο- 
φίας πολλῆς" εὑρήσει ἐν αὑτῷ πάντα τὰ ἀγαθὰ τὰ ἐν τῇ 
βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν. Ὁ τοιοῦτος [416] χαὶ δυνήσεται 
γενέσθαι βασιλεὺς, xal πάντα τὸν χόαμον λαθεῖν, χαὶ ἐν 
τιμῇ εἶναι μεγίστῃ ὁ ταύτην πλέων τὴν θάλασσαν οὐ- 
δέποτε ναυάγιον ὑποστήσεται, ἀλλὰ πάντα εἴσεται χαλῶς. 
'AXÀ* ὥσπερ οἱ ταύτης ἄπειροι τῆς θαλάσσης ἀποπνίγον- 
ται, οὕτω δὴ καὶ ἐνταῦθα' ὅπερ δὴ πάσχουσι χαὶ αἷρετι- 
χοὶ τοῖς ὑπὲρ δύναμιν ἐγχειροῦντες, Δεῖ δὴ τὸ βάθος τοί- 
νυν εἰδέναι, f| μὴ χατατολμᾷν. "Av μέλλωμεν πλεῖν τὸ 
πέλαγος τοῦτο, εὔζωνοι γενώμεθα. Οὐκ ἡδυγήθην ὑμῖν, 
φησὶ, .:1ω.1ῆσαι ὡς πνευματικοῖς, ἀ.1. ὡς σαρκικοῖς. 
Μηδεὶς ἀχαρτέρητος τοῦτο πλείτω τὸ πέλαγος. Κατα- 
σχευάσωμεν ἑαυτοῖς πλοῖα, τουτέστιν σπουδὴν, προθυ- 
μίαν, εὐχὰς, ὥστε διανύσαι τὸ πέλαγος ἐν ἡσυχίᾳ" χαὶ 
γὰρ τὸ ὕδιυρ τοῦτο ζῶν ἐστι. Καθάπερ εἴ τις πυρὸς λάθοι 
στόμα, οὕτως ὁ Παῦλον εἰδὼς στομοῦται b* χαθάπερ εἴ 
τις μάχαιραν ὀξεῖαν ἔχοι, οὕτως ἁ τοιοῦτας πάλιν ἀχάθ- 
εχτὸος γίνεται. Καὶ πρὸς τὸ νοῆσαι δὲ τὰ Παύλου βίου 
χαθαροῦ δεῖται. Διὰ τοῦτο xal ἔλεγε" Γάλαχτος ἐν 
χρείᾳ κατέστητε, ἐπεὶ γωθροὶ γεγόνατε ταῖς ἀχοαῖς. 
Ἔστι γὰρ, ἔστιν ἀσθένεια τῆς ἀχοῆς, Καθάπερ γὰρ 
στόμαχος οὖχ ἂν δέξαιτο ὑγιεινὰ σιτία xal δυσχατέρ- 
γαστα, ἀσθενὴς ὧν, οὕτω xai ψυχὴ ὀγχωθεῖσα, φλεγ- 
μαίνουσα, ἅἄτονος γενομένη xaX ἔχλυτο;, οὐχ ἂν δυνη- 
θείη δέξασθαι τὸν πνευματικὸν λόγον. "Axous τῶν μα- 
θητῶν λεγόντων" Σχληρός ἐστιν ὁ Aóyoc οὗτος" τίς 
δύναται ἀὐτοῦ ἀκούειν; "Av δὲ ἰσχυρὰ ἧ καὶ ὑγιεινὴ, 
πάντα ῥᾷστα, πάντα εὔχολα, ὑψηλοτέρα γένεται xol 
χουφοτέρα, μᾶλλον μετεωρίζεται xal εἰς ὕψος αἴρεται. 
Ταῦτα οὖν εἰδότες ὑγιεινὴν ἡμῶν κατασχενάσωμεν τὴν 
ψυχὴν, xol ζηλώσωμεν τὸν Παῦλον, xat μιμησώμεθα 
τὴν γενναίαν ἐχείνην xai ἀδαμαντίνην Ψυχῆν᾽ ἵνα xax 
ἴχνος τῶν ἐχείνῳ βεδιωμένων πορευόμενοι, δυνηθῶμεν τὸ 
πέλαγος τοῦ παρόντος βίου διαπλεῦσαι, χαὶ εἰς τὸν 
ἀχύμαντον λιμένα καταντῆσαι, xal τῶν ἐπηγγελμένων 
ἀγαθῶν τοῖς ἀξίως τοῦ Χριστοῦ βιοῦσιν ἐπιτυχεῖν, χάριτι 
χαὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, 
μεθ᾽ οὗ τῷ Ματρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, κράτος, 
τιμὴ, νῦν χαὶ ἀεὶ, χαὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. 
᾿Αμήν. 

b Omnes fere mss., οὕτως ὁ Παῦλον εἰδὼς στομοῦται. Editi 
ἁ Παῦλος εἶδος στομοῦται, obscura dictio. 


$35 PIUEFATIO 988 





PR/EFATIO 


AD HOMILIAS 


IN EPISTOLAM AD ROMANOS. 


Inter clegantiores et przstantissimas Chrysostomi conciones lIomilix: in Epistolam ad Romanos conses- 

tur. llis enim accuratius concinnandis operam Dedit doctor noster, quia in bac epistola sua Pasles 
obscura humanumque ratiocinium exsuperantia multa admiscuerat, qu:x* ingenioso ac strenuo inter- 
prete opus habent. Explicandis arcanis illis mysteriis, qu:e passim in hac Pauli epistola occurrunt, tantam 
Joannes noster adhibuit operam, nt vix parem in scriptis ejus deprehendas. Et certe mua in ilh 
babeniur circa gratiam. et. pr:edestinationem, qui peritissimorum ingenia exerceant, quzeque non sine 
errandi periculo tractari possunt, nisi magna cautio adhibeatur. Mirum quantum homilias hasce lsidorus 
Pelusiota celebraverit, qui sie liabet lib. 5 in Epistola 52 ad Isidorum diaconum : Ἐν τῇ £pamvelqg τῇ xp; 
Ῥωμαίους μάλιστα ἡ Ἰωάννου τοῦ πχνσόφου σοφίᾳ τεθησαύρισται" οἶμαι γὰρ, xal μή τὶς πρὸς χάριν λε- 
sw νομιζέτω, ὅτε εἰ ὁ Παῦλος ὁ θεσπέσιος ᾿'Αττιχὴν εἴληφε γλῶτταν, ὥστε ἑαυτὸν ἐρμηνεῦσχε, οὖχ 
ἂν ἄλλως ἡρμήνευσεν, ἢ ὡς ὁ προειρημένος ἀοίδιμος ἀνήρ" οὕτω χαὶ ἐνθυμήμασι, χαὶ χάλλει χαὶ χυρ:ολε- 
ξίᾳ χεκόσμηται ἡ ἑρμηνεία. Id est : In commentario maxime in Epistolum ad Romanos sagacissimi Joannis 
sipientig thesauri. deprehenduntur. Puto. enim ; ac ne quis me ad gratiam loqui existimet : s di- 
εἰς Paulus. Attica. usus lingua. semetipsum. interpretatus. fuisset, non alio modo expositurum fuisse, 
quam memoratus conspicuus vir : ita nempe sensu, elegantia et verborum proprietate ejus interpretatio or- 
"tur. 

Alii quoque docti viri eamdem de hisce concionibus sententiam proferunt. Omnes denique hic magnam 
ingenii subtilitatem, orandi vim et elegantiam deprehendunt, atque nativam ejus eloquentiam, stylumque 
c;eteris Chrysostomi operibus sic affinem, ut non sit ovum ovo similius : ita uL ne unus quidem dubitave- 
rit, quin hoc sit verum et germanum Chrysostomi opus. 

Non par consensus scriptorum est circa locum, ubi hasce conciones habuit Chrysostomus. [418] Quzri- 
tur enim, Antiochizene an Constantinopoli lh:ec pradicaverit. Savilius Antiochize dictas Homilias ad Roma- 
nos fuisse opinatur, auctoritate ductus Photii, qui ait Antioehenas Chrysostomi homilias Constantinopoli 
tanis ejusdem esse elegantiores. Cum videret ergo Savilius has conciones praestare salibus, nervis et elo- 
queniia, Antiochia concinnatas et habitas fuisse pronuntiavit. Verum h:ec Photii nota critica, quae sse 
vera esse comprobatur, nonnullas habet exceptiones. Aliquando enim Constantinopolitanz Clirysostomi 
conciones quzedam homiliis aliquot Antiochenis elegantia sunt anteponendz. 

Tillemontius vero, qui majori accuratione et sagacitate res tractare solet, allatis hinc et inde Chrysostomi 
locis, et excussis utrinque rationibus, suspensus hzret, nec affirmare audet, utra in civitate ha» conciones 
dicte fuerint. Verum Chrysostomus aperte dicit et se et auditores suos pastorem babere, utique Flavia- 
num, queis significat se presbyterum Antiochiz concionare. En ejus verba honiilia octava (col. 464) : Τί 
λέγεις; ὁρᾷς: πάντας ἡμᾶς ὑπὸ τοῖς αὑτοῖς τείχεσιν ὄντας, ὑπὸ τὸν αὑτὸν τῆς ἐχχλησίας σηχὸν, ὑπὸ 
τὴν αὑτὴν μάνδραν μεθ᾽ ὁμονοίας ἑστῶτας, οὐδένα μαχόμενον, ὑπὸ τῷ αὐτῷ ποιμένι, χοινῇ βοῶντας, xoi 
τῶν λεγομένων ἀχροωμένους, χοινῇ τὰς εὐχὰς ἀναπέμποντας, xaX μάχης μέμνησαι xal στάπεω: ; Μάχης 
μέμνημαι, xal οὐ μαίνομαι οὐδὲ ἐξέστηχα. ᾿)ρῶ μὲν γὰρ ἃ ὁρῶ, καὶ οἶδα, ὅτι ὑπὸ τὸν σηχὸν τὸν αὐτόν 
ἐσμεν xa τὸν ποιμένα. Id est : Quid ais 2 nos omnes vides intra eosdem parietes, in. uno eodemque ecclesie 
seplo, in eodem ovili concordissime versantes, neminem pugnantem, sub eodem pastore, simul clamantes, si- 
mtl dicla audientes, simul preces emittentes, οἱ pugnam seditionemque memoras? Pugnam memoro, nec in- 
sanio, nec mente captus sum. Video enim illa que vidco, scioque nos sub eodem septo esse et pastore. (Quid 
elarius ?* Concionator ipse Chrysostomus perinde atque populus sub pastore est, uempe sub Flaviano epi- 
scopo, proindeque Antiochenos alloquitur, non antem Constantinopolitanos, quorum ipse, dum Constanti- 
nopoli esset, pastor praecipuus et episcopus semper fuit. In niiltis antehac homiliis, ubi pastorem supre- 
mum memorari animadvertimus, statim concionem Antiochi liabitam fuisse cum Tillemontio pronuntia- 
ΨΠΠ}1 3. 

QuiJ, quod. etiam. se. Antiochi concionantem 6550 nec. obscure alio in loco significat ? ld certe 


587 AD HOMIL. IN EPIST. AD ROM, 988. 


ips» Tillemontio duce animadvertimus, liomilia nempe trigesima (col. 666), ubi sic populum alloquitur : 
εἰ γὰρ μετὰ τοσοῦτον χρόνον εἰσιόντες, ἔνθα ἔμεινς Παῦλος, ἔνθα ἐδέθη, ἔνθα συνεχάθισε xal διελέχθη, 
πτεοούμεθα, xal πρὸς τὴν μνήμην τῆς ἡμέρας ἀπὸ τῶν τόπων παραπεμπόμεθα" ἔτι νεωτέρων τῶν 
πραγμάτων ὅτων, τί πάσχειν εἰχὸς τοὺς μετ᾽ εὐλαδείας ξενοδοχοῦντας : Id est : Nam δὶ nos post. tuntum 
temporis spatium illo ingressi, ubi Paulus manebat, ubi ligatus est, ubi sedit et. disseruit, quasi alis assumtit 
erigimur, et ad diei illius recordationem ex locis ipsis remittimur : cum res ipse adessent, quo non. affecti; 
. sgrovebantur illi, qui cum pietate illum excipiebant ? [n illa igitur civitate praedicabat, ubi Paulus manserat, 
ubi se adeuntes alloquebatur, unde facile adibantur loca, ubi Paulus ligatus fuerat; in [419] duabus 
autem tantum civitatibus pradicavit Joannes Clirvsostomus, Antiochie et Constantinopoli : annon 
couspicuui omnino est , hic de Antiochia sermonem haberi ? Nam Byzantii nunquam sedes habuit Apo- 
Stolus. 

ΠΏ τοὶ tamen adhuc Tillemontius et causam hzrendi profert ex fine homiliz vigesim:e nonz, ubi 
Chrysostomus se pastorem dicit, et pastoris officia commemorans ita claudit : Ταῦτα δέ μοι περὶ 
ἀρίστων εἴρηται ποιμένων, o0 περὶ ἐμαυτοῦ xaX τῶν χαθ᾽ fiud;, ἀλλ᾽ εἴ τις τοιοῦτος, οὗ; ὁ Παῦλος fv, οἷος 
ὁ Πέτρος, οἷος ὁ Μωῦσῆς. Τούτους οὖν μιμησώμεθα xai ἄρχοντες xal ἀρχόμενοι. Id est : Heec. porro 
a me dicta sunt de optimis pastoribus, non de me ipso ; sed si quis talis sit quali» Paulus erat, qualis Pe- 
, trus, qualis Moyses. Ilos itaque imitemur et profecti et subditi. lloc uno abductus testimonio Tillemon- 
tius a judicio ferendo abstinuit, nec decernere voluit Autiochi:ene an Constantinopoli has conciones ha- 
bucrit. 

Laudo equidem tanti viri consideratam in judicio ferendo tarditatem, quz in scriptis suis in orbe Cliri- 
stiano tam celebratis passim deprehenditur ; at hic certe videtur mihi nimiam adhibere cautionem. Dicit 
Chrysostomus se sub pastore esse, scilicet sub Flaviano Antiochi:xe episcopo ; nou alio quippe modo intel- 
ligi potest : se in urbe illa esse, ubi venerabundi cives loca seu 65, in queis Paulus manserat, invisc- 
bant. Annon idipsum erat, ac si dixisset se Antiochi: concionari? Αἱ sese ille, inquies, in alia in Episto- 
lain ad [Romanos concione pastorem vocat. Susne utrum in supra memorato loco sese pastorem vocaverit, 
posset fortasse in controversiam vocari ; sed etiamsi se talem dixerit, quid tum postea ? annon sacerdo- 
Les alii, non episcopi, qui ovium Christi curam liabent, pastores sunt et vocantur ? Joannes vero Chryso- 
stoinus Homilia in Terrz: motum et Lazarum tom. L(col. 1029), quae haud dubie Antiochi habita fuit, 
sese uon obscure pastorem et clare satorem, doctorem, medicum el speculatorem vocat. 

En illius verba : ᾿Αλλ᾽ ἐρεῖ; por, καὶ τί ὠφελεῖς λέγων; Ὡφελῶ, ἐάν τίς μου ἀχούῃ. Ἐγὼ τὸ ἐμαυτοῦ 
ποιῶ" ὁ σπείρων σπείρει. Ἐξῆλθεν ὁ σπείρων τοῦ σπεῖραι" χαὶ τὰ μὲν ἔπεσ: παρὰ τὴν 660v, τὰ δὲ ἐπὶ τὴν 
πέτραν, τὰ δὲ ἐπὶ τὰς ἀχάνθας, τὰ δὲ ἐπὶ τὴν γἣν τὴν χαλήν' τρία μέρη ἀπώλετο, χαὶ ὃν ἐσώθη" xal οὐχ 
ἀπέστη τῆς γεωργίας, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ἕν διεσώζετο, οὐχ ἐπαύσατο τῆς γηπονίας. .. . . ἐπεὶ xal ὁ ποιμὴν 
Exilvo; τὰ ἐννενηχονταεννέα πρόξατα χαταλιπὼν, ἐπὶ τὸ ἕν τὸ πεπλανημένον ἔδραμεν. Οὐ χαταφρονῶ 
ἀνθρώπου’ χἂν εἷς ἧ, ἄνθρωπός ἐστι, τὸ περισπούδαστον τῷ Θεῷ ζῶον. Id est : At dices mihi, Quid dicendo 
proficis? Proficio, si quis me audiat. Ego quod officium meum est, id prasto ; seminator semino. Exiit qui se- 
minat ad seminandum ; quedam ceciderunt secus viam, quedam supra petram, quedam supra spinas, qu&- 
dam in terram bonam : tres parles perierunt, et una servata est ; nec tamen ab agricultura destitit, sed quo- 
niam una conservata est, agrum colere non cessavit. . . . . Quandoquidem et pastor ille, qui nonaginia novem 
reliquerat oves, ad unam cucurrit, que aberraverat. Ilominem non contemno : licet unus sit, homo tumen 
est. animal Deo carissimum. An |420] se pastorem dicere non audeat is, qui ita loquitur ; imo vero annon 
se clare pastorem dicit liec proferenlo? Paulo post autem h:ec subjicit : Οὐ πιλύσομα: λέγειν ἐγὼ, xv 
μηδεὶς: fj ὁ ἀχούων' ἰατρός εἰμι, ἐπιτέθημι τὰ φάρμαχα᾽ διδάτχαλός εἶμι, παραινεῖν ἐχελεύσθην" λέγει γάρ" 
Σχοπὸν δέδωχά σε τῷ οἴχῳ Ἰσραήλ. ld est: Non dicendi finem faciam, etiumsi nullus. sit qui ai- 
diat ; medicus sum, pharmaca adhibeo ; doctor sum, et. admoneo ; ait enim : Speculatorem dedi te dumui 
]srael. 

In aliis quoque homiliis Antiochize liabitis, illa munia se exercere dicit, quz videntur ad precipua episco- 
porum officia pertinere. Sic in vigesima lhiomilia ad populizm Antiochenum, tom. 1l. (col. 211) : Τεσσσρά- 
χοντα λοιπὸν ἡμέραι παρῆλθον" ἂν τοίνυν τὸ πάσχα παρέλθῃ τὸ ἱερὸν, οὐδενὶ συγγνώσομαι λοιπὸν, οὐδὲ 
παραίνεσιν προσάξω», ἀλλ᾽ ἐπιταγὴν χαὶ ἀπονωμίαν ἀχαταφρόνητον... .. πᾶτι τοίνυν προλέγω χαὶ δια- 
μαρτύρουμαι, ὅτι ἂν συγγενόμενος ὑμῖν χατ᾽ ἰδίαν, xol λαθὼν ἀπόπειραν (λήψομαι: δὲ πάντω:), xai 
εὕρω τινὰς μὴ ὀιορθώσαντας τὸ ἐλάττωμα, ἀπαιτήσω δίχην, χελεύσας ἔξω μένειν τῶν μυσττ ρίων 
τῶν ἱερῶν. Hoc est : Quadraginta dies jam preterierunt : si igitur. sacrum quoque Pascha transeat, nulli 
ultra venium dabo, non admonitionem, sed vim imperii et severitatem non contemnendam adhibcbo. . 
Omnibus i'aque denuntio et protestor ; quod δὶ vos singulcs conveniens, el erperimentum sumens (nam haud 
dubie sumam), deprehendero quosdam hoc vitium non correzisse, penam irroyabo, edicam ut foris extra sa 
era mysteria consistat. An. pastoris nomen usurpare non audeat qui [41 fair? Verum hzc a judicio fe. 
rendc Tillemontium detinnere : et Antiochixne an Constantinopoli ilomili:e in l,pistolam ad Rewxessys SS 


589 PR.EFATIO s^ 


fuerint, definire non ausus est. Nos autem quasi certum et exploratum habendum putamus, illas Antiochie ! 
habitas fuisse. Tillemontii enim objectio nos a tali ferenda sententia abducere non potest. Cur enim Chry- 
sostomus, fatente Tillemontio, bis clare indicet se Antiochiz concionari, quid ultra quzeramus? οἱ eu 
tam levi conjectura a Chrysostomi testimonio sequendo detineamur? 


Annum, quo hasce homilias Joannes adornavit et dixit, ne conjectura quidem assequi valemus : hoe 
unum sine errandi periculo dicere possumus, nonnisi post annum 588 potuisse Chrysostomnum his manun 
et operam adinovere : annis namque illis prioribus, queis concionatoris officio functus est, tot edidit cos- 
ciones et homilias, ut ipsis alias adjicere non licuerit. . 


Cum porro Julianus, qui Pelagii errores tuebatur, ad peccatum originale tollendum Chrysostomi auctori. 
tate usus esset ; Augustinus, qui hunc h:ereseos propugnatorem egregie depulit, ex homilia decima Chry- 
sostomi multa confertim attulit libro 1 contra Julianum, eaque Latine conversa, que nobis hic apponere 
visum est, annotatis in margine locis, unde hzc excerpsit Augustinus. 


(421, (a) Lege etiam quemadmodum exponit idem ipse vir sanctus. eumdem ipsum Apostoli locum, wj 
scriptum est : Per unum hominem peccatum intravit in mundum (Hom. v, 12). Ibi enim luce clarius in im. 
jus fidei Catholic veritate versatur. Quod totum quia longum est huic operi intexere, paucis inde contingan: 
Manifestum, inquit, quoniam non ipsum peccatum, quod ex legis transgressione, sed illud peccatum, qued 
ex Adz inobedientia, hoc erat, quod omnia contaminavit. Et paulo post : Regnavit, inquit, mors ab Adaa 
usque ad Moysen, et in eos, qui non peccaverunt. Quomodo regnavit? In similitudine transgressicnis Ade, 
qui est forma futuri (Ibid., 14). Propterea et forma est Christi Adam. Quomodo forma est, aiunt ? Quo- 
niam sicut ille ex semetipso nascentibus, quamvis non manducaverint de ligno, factus est causa mortis, 
qux per cibum inducta est : ita et Christus iis, qui ex ipso sunt, tametsi nihil juste egerint, factus es, 
provisor justitie, quam per crucem nobis omnibus condonavit (b). Alio in loco eodem sermone : Ut eem 
tibi dixerit Jud:eus, inquit, Quomodo unius virtute Christi mundus salvatus est? possis ei dicere : Quemad- 
modum uno inobediente Adam mundus damnatus est. Quanquam non sint zqualia, gratia atque peccatum, 
neque paria sint mors atque vita, non zqualis Deus ac diabolus (c). Item post paululum : Sed non quem- 
admodum delictum, inquit, ita et gratia. Si enim unius delicto multi mortui sunt, multo magis gratia Dei 
et donum in gratia unius hominis Jesu Christi in multos abundavit (Ibid. 15). Quod enim dicit, inquit, ha- 
jusmoi est : Si peccatum valuit, et peccatum unius hominis ; gratia et Dei gratia, et non solum Patris, 
sed etiam Filii, qnuemadinodum non amplius prevalebit? Multo enim hoc rationabilius. Nam alium pre 
alio damnari, uon valde videtur habere rationem : alium autem pro alio salvari, et decentius magis et ra- 
tionabilius apparet. Si igitur illud factum est, multo magis hoc (d). Itemque alibi in consequentibus ; Jodi 
cium, inquit, ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis delictis in justificationem (Jbid., t6). 
Hoc idem est, inquit, quod dicitur, quoniam quidem mortem et damnationem potuit peccatum inducere; 
gratia autem non unum illud tantummodo interfecit peccatum, sed etiam post illud introeuntia peccata. 
Εἰ paulo post de hoc ipso : Quoniam ergo, inquit, plura introducta sunt bona, et non solum illud interfectum 
est peccatum, sed etiam omnia reliqua, ostendit dicens : Gratia autem ex multis delictis in justi(icationem. 
Et post paululum ait : Primo enim dixit ; Quoniam si unius peccatum interfecit omnes, multo magis e 
unius gratia polerit salvare. Post li:ec autem ostendit, inquit, quoniam non illud solum interfectum est 
peccatum per gratiam, sed etiam omnia reliqua : et non solum peccata interfecta sunt, sed etiam et tributa 
justitia est : el non tantum solum profuit, Christus, quantum nocuit Adam, sed multo amplius atque ma- 
gis (e). Post hec in eodem eum de baptismo ageret, interposuit verba Apostoli, dicentis : &n ignoratis, in- 
quit, fratres, quoniam quicunque in Christo baptizati sumus, in. morte ipsius baptizati sumus? Consepulti 
ergo sumus illi per baptismum in morte. Quid est : Iu morte ejus laptizati sumus? Ut et ipsi moriamur 
sicut et ille. Crux enim est baptisma. Quod ergo crux Christo et sepulerum, hoc nobis baptisma factum est; 
tametsi non in eisdem ipsis. Ipse namque carne et mortuus est et sepultus ; nos autem peccato in utroque, 
Quapropter non dixit: Complantati morti ; sed, Similitudini mortis. Mors namque et hoc et illud, sed noa 
eidem ipsi subjacet, sed hzc quidem carnis Christi, nostra autem peccati. Quemadmodum ergo illa vera, 
et hzc (f). : 


[422] His adjicere visum est illa, quas S1vilius circa suam llomiliarum Chrysostomi in Epistolas Pauli 
Editionem, notis praemisit. Putat ille Homt?as Chrysostomi in Epistolam ad Romanos. Antiochiz habitas 
fuisse, quam nos sententiam aimplexi sumus. Verum ille non eodem quo nos χριτηρίῳ ad illam propugnam- 
dam sententiam usus est. 


(a) Augustin. contra Julianum |. 1, c. 27, ᾿ $13. 

(b ipn. Chrysost. homil. 10 in Epist. ad Rom., col 479. 
ς . 
| ) lbid. col. £16. 

c) Ibid 


(f) Ibid. co! 480. 


559" SA VILI] IN 10MUM TERTIUM, 749" 





SAVILII IN TOMUM TERTIUM. 


[423] Ceterum de loco, ubi scripte vel diete sint haze in beatum Apostolum a Joahne nostro elaborate 
E»positiones et homilize, a doctis video in varias itum esse sententias. Andreas Doun:cus in notis suis do- 
ctissimis ad eum locum Chrysostomi, qui reperitur tom 1V, pag. 196, 15 : προσέχρουσε τῷ ἤοτε χρατοῦντι 
ἡ πόλις ἡ ἡμετέρα, etc., omnia hzec in beatum Paulum Ántiochi:e scripta videtur asserere : eum tamen de 
illis ipsis in Epistolam ad Colossenses certissimum sit scriptas fuisse vel habitas Constantinopoli, üt ex se- 
quentibus liquebit, Contra βιογράφοι, qui bellam nobis excogitarunt fabulam illam de Paulo in aurem di« 
ctante nostro Joanni, quz scriberet, eainque rem Proclo (qui tum minisirabat Chrysostomo, et postea iii 
episcopatu successit) per rlmas visam, cuncta videntur vindicare Constantinopoli. Neutti, ut opinor, vere : 
rectissime Photius, qui pag. 201 editionis August. mediata secat viam, his verbis : ἀλλὰ τὰς piv εἰς τὸν 
᾿Απόστολον συγγραφὰς, ἔστιν ἐξ αὐτῶν ἐχείνων ἐπιγνῶναι, molal τε αὐτῶν ἐν ᾿Αντιοχείᾳ διατρίδοντι ἐξεπ 
νήθησαν, di καὶ μᾶλλον διηχρίδωνται, xal ποῖαι ἀρχίερατεύοντι ἐποιήθησαν. Ex quibus verbis quamvis nec 
ibi, nec usquam, quod sciam, ab ipso diserte exprimatur, quo quaque loco scripta fuerint, hoc tamen 
habemus Antiochenorimm et Constantinopolitanorum χριτήριον, nimirum τὴν ἀχρίόειαν. Quo tamen z0:z5- 
ρίῳ certius habemus aliud et minus fallax in nonnullis, auctoris ipsius verba. Ubi autem hoe destituemur 
subsidio (neque enim in omnibus illud ex verbis Chrysostomi apparet), eonfugiendum erit ad prius illud τῆς 
ἀχριδείας χριτήριον, hoc est, res probabilibus conjecturis expendenda. Ac ne longe abeamus, de priore ad 
Corinthios expressum habemus ex ipsius Chrysostomi verbis testimonium, scriptas faisse homilias illas An- 
tiochiz. Locus est, homilia vigesima prima p. 279, 7 : xal ταῦτα ἐν ᾿Αντιοχείᾳ, ἐν ἧ πρῶτον ἐχρημάτισαν 
Χριστιανοί. Et quidem Photii κριτήριον huic scripto perbelle convenit, cum nihil sit aspiam ab Joanne no- 

stro illis sermonibus scriptum accuratius, nihil limatius. De Sermonibus in Epistolam ad Titum, plus quam 
probabile est habitos itidem fuisse Antiochiz. Sic emim loquitur homilia tertia, pag. 392, 435 : τί àv 
εἴποι τις περὶ τῶν εἰς τόπους ἀπερχομένων ἐχείνοις (scilicet Ἰουδαίοις) ἀφιερωμένους ; τὸν ἐν Δάφνῃ λέγω, 
τὸ τῆς Ματρώνης λεγόμενον σπήλαιον : est autem Daphne notissimum illud suburbanum Antiochenum. 
Jam de Sermonibus in Epistolam ad Colossenses, quiequid dicat doctissimus Dounzus, certum 
est Constantinopoli scriptes fuisse ab eodem jam episcopo : id quod ex multis locis ad inem ethici tertii 
luce clarius apparet, pag. 107, 1. (4 : μὴ yàp ἐγὼ δίδωμι τὴν εἰρήνην ; Atqui supra 1. 2 hoc dixerat 
proprium 6586 τοῦ ἐφεστῶτος τῆς Ἐχχλησίας. Aut si presbyter dici possel. προεστὼς τῆς Ἐχκλησίας, quod 
non puto, in urbe episcopalem sedem habente, certe quod sequitur 1. 41 : ἕω; δ᾽ àv ἐπὶ τοῦ θρόνου 
τούτου χαθήμεθα, etc., de presbytero dici non potest. Et illud p. 108, 5 : τοῦτο γάρ ἐστι τὸ τῆς ἐπισχοπῆς 
ἀξίωμα, manifestissime convincit verum esse, quod dicimus de his in Epistolas ad Colossenses lHomiliis. In 
utramque etiam ad Thessalonicenses Chrysostomi Honiilias aio scriptas dictasve Constantinopoli. De priore, 
bomil. undecima, pag. 207, 17 : εἰ yàp ὑπεύθυνος ἐγενόμην τῆς πάντων ὑμῶν προπτασίος, etc. De postc- 
riore, homil, quarta, pag 258, lin. 22 : σὺ δὲ ἀξιοῖς τὸν λαὸν ὑπὲρ τοῦ ἦγου μένου παραχαλεῖν ; et mox lin. 25; 
τοῦ χρατοῦντος : qux: non nisi episcopo convenire possunt. Sermone quarto in Epistolam ad Hebreos, 
pag. 454, loquitur ut episcopus, de iis agens, qui przficas ad planctum ciendum conducunt : πολὺν ab- 
τοὺς χρόνον, inquit lin. 20, τῆς ἐχχλησίας ἀπείρξω, ὡς τὸν εἰδωλολάτοην : el lin. 38 : εἰ δὲ μὴ βούλεσθς, 
|j ἡμεῖς οὐκ ἀνεχόμεθα ἤθη τοιαῦτα ὀλέθρια τῇ ἐχχλησίᾳ ἐπεισαγαγεῖν. Quin et inipso titulo editi dicuntur ser- 
moncs illi in Epistolam ad Hebrzos μετὰ τὴν χοίμησιν αὐτοῦ, ut verisimile sit exiremis temporibus dictos 
fuisse. De posteriore ad Corinthios subdubitare me cogit dictio, quam in proxime merhoralis, paulo ἀκρι- 
δε:τέρα. Si lamen γνήσιον est ethicon illud vigesimz sext, quod inter doctos disceptari video, verba 
certe illa yag. 687, 98 : xal γὰρ xal ἐνταῦθα Κωνσταντῖνον τὸν μέγαν, etc., Constantinopolin clare indicant, 
Atque l;c sunt, quz ex ipsis Chrysostomi verbis, utcunque pro tempore, elicere potuimus. Ad reliqua 
adhibito Photii xp:enpl, quod alterum nos, si recte observavi, dehinc destituerit, Homilia in Epistolam 
ad Romanos, et Expositio in Galatas Antiochenis διὰ τὴν ἀχρίδειαν accensende : Honilie in Epi- 
stolas ad Ephesios, Philippenses, utramque ad Timotheum et Philemonem διὰ τὸ αὐτὸ αὐτοσχέδιον τῆς 
λέξεως Constantinopolitanis. Atque hxec quidem nos αὐτοσχεδιάζξοντες, meliora monentem haud illibenter 
secuturi. 


$91 





pp ————ncuma mad 


S. JOANNIS CHRYSUSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. - 


SANCTI PATRIS NOSTRI 


JOANNIS CHRYSOSTOMI 


ARCHIEPISCOP! CONSTANTINOPOLITANI , 


COMMENTARIUS IN EPISTOLAM AD ROMANOS. 


[ommum 


ARGUMENTUM (a) EPISTOL£ AD ROMANOS :. 


4. Dum Epistolarum S. Pauli lectionem frequenter, 
ac s&epe ter quaterve per singulas hebdomadas audio, 
quando sanctorum martyrum memoriam celebramus, 
gaudeo et exsulto, tuba fruens spirituali , desiderio- 
que ardco, cum amicam mihi vocem ausculto, fereque 
mihi videor illum praesentem et dissereutem conspi- 
cere ; Sed ἃ igor ac discrucior, quod non omnes tan- 
tum virum ut par esset cognoscant, el usque adeo qui- 
dam ignorent, uL nec nunierum quidem epistolarum 
cjus sciant. lllud vero non hiuc evenit, quod discere 
uon valeant, sed quod nolint cum sancto viro fre- 
quenter versari. Neque enim nos quie scimus, si qua 
timen scimus, ex ingenii acrimonia novimus, sed 
quod ejus scripta assidue tractemus, illumque affeciu 
imaximo coiplectamur. Nain qui amant, amatorumn 
acia plus quam alii omnes norunt, utpote qui de illis 
solliciti sint : id quod hic vir beatus ostendens , Phi- 
lippensibus dicit : Sicut mihi justum ext hoc sentire de 
tois, eo quod vos in corde habeam in vinculis meis , el 
in defensione et confirmatione evangelii (Philipp. 1. T). 
ltaque si vultis lectioni diligenter attendere, non :li«d 
requirendum vobis erit : verum quippe est Christi 
dictum illud : Quaerite , et invenietis ; pulsate, et ape- 
rielur vobis (Matth. 7. 1). Vcrum quia plerique ex iig, 
qui huc nobiscum convenere , liberos, uxorem aleu- 
dam, adesque curaudas suscepere, nec sese totos 
huic studio dare possunt : ad ca, quie alii collegerunt, 
excipienda vos comparate, tantumque studium dictis 
audiendis adhibete, quantum colligend:e pecuni:. 


F.tsi namque turpe est nihil a vobis plus exigere, uti-- 


niim vel tantum adhibeotis. 
Scripturarum ignorantia quanta pariat. mala. Ordo 
temporis in singulis epistolis Pauli. — Nam a Seriptu- 
raruin ignorantia innumera orta sunt inala : hinc multa 
pore:eon lues, hinc ignava vivendi ratio et infru- 
$iuosi laborea. Sicut enim qui luce privantur, recta 
iucedere nequeunt : sic qui divinarum radiis Scriptu- 
rarum non fruuntur, necessario peccani el errant 
lrequenter, utpote qui in densissimis tencbris ambu- 
* Uuus habet ex Savilio, Δὲ oumes Pal eyistelas proto - 


gus. Initio prologi de omnibus rauli Epistolis ἀραὶ. 
(a) Cullatuu cum Codice iso (δὲ eL Colbert ao 995. 


lent. ld ne eveniat, ad Apostoli dictorum | fulgorem 
oculos aperiamus : ejus quippe lingua plusquam ss 
lucet, c:eteresque omnes doctrina verbi superat. Quis 
enim plus quam illi laboravit, magnam sibi atirasit 
Spiritus gratiam : idque non ex epistolis tantwm 
ejus , sed etiam ex gestis contenderim. Nam si coa- 
cionandi tempus esset, illas ipsi partes ubique en- 
cedelant : ideoque apud incredulos Mercurius esse 
putabatur (Act. 14. 14), quod in eloquentia prm- 
ccps esset. In hanc autem epistolam ingressari, 
necesse est ut tempus, quo scripta fuit, assigne- 
mus. Non enim, ut. multi existimant, ante alias 
onines scripta fuit; sed prima quidem est carum, que 
Roma missx fuere, omnium , at posterior aliis, etsi 
non omnibus. Etenim ambe ad Corinthios epistole 
hanc pricesscrunt. ld. liquidum est ex. iis, qux ia 
fine hujus scripsit his verbis : Nunc autem proficiscer 
Jerosulymam , ministrans sanctis. Visum est euim Me 
cedonig et Achaic communicationem aliquam facere a 
pauperes sanctorum qui sunt Jerosolymis (Hom. 15.36). 
Corinthiis autem scribens ait : Quod si dignum (uerit 
wt et ego eam , mecum. proficiscentur (4. Cor. 46. ἢ); 
de iis loquens , qui illuc pecunias deportaturi eraat. 
Unde liquet, cum scriberet Corinthiis, iucertum 
fuisse an eo profecturus esset ; cum vero Romans, 
rem constitutam el certam fuisse. Qua re comprobata, 
certum est lianc post illas scriptam fuisse. Etiam egi- 
stola ad Thessalonicenses videtur mihi pracessisse 
epistolam ad Corinthios. Nam cum illis prius seri- 
peisset de elcemosyna his verbis, De fraterno exutem 
amore non opus est ul scribamus vobis : vos enim a Dee 
docti estis ut. diligatis invicem : etenim hoc facitis erga 
cunctos fratres (1. Thess. 4. 9. 10); tunc ad Corinthios 
scripsit; id quod ipse probat dicens: Scio emim ego 
promptum animum vestrum , pro quo de vobis glorior 
apud Macedones ; quoniam et Achaia parata est ab ai.no 
piesterito : et vestra emulatio provocavit. plurimos (9 

Cor. 9. 2). Quibus commonstrat se primum illis hac 
de re loquutum esse. Ive igitur epistola, qu:e prima 
cst earum, quas Rome scripsit , illis epistolis poste: 
rior est. Nondum eniin. fhoinam venerat, cuim hauc 





IN EPIST. AD ROM. HOMIL. I. | 593 








TOY EN ATIOIX ΠΑΤΡῸΣ HMON 


IQANNOY TOY XPYXOXTOMOY 


APXIEIITZKOIIOY KONZTANTINOYIIOAEOZ, 


EPMHNEIA EIZ ΤῊΝ ΠΡῸΣ POMAIOYX EIIIZTOAHN. 


[127] ΥΠΟΘΕΣΙΣ THE ΠΡΟΣ POMAIOYEZ ἘΠΙΣΤΟΛΗ͂Σ «. 


α΄. δυνεχῶς ἀχούων ἀναγινωσχομένων τῶν ἙἘπιστολῶν 
«οὔ μακαρίου Παύλου, xal χαθ᾽ ἐχάστην ἐδδομάδα δὶς, 
πολλάχις δὲ xal τρὶς καὶ τετράχις, ἡνίχα ἂν μαρτύρων 
ἁγίων μνήμας ἐπιτελῶμεν, χαίρω μὲν τῆς σάλπιγγος 
ἀπολαύων τῆς πνευματιχῆῇς, καὶ διανίσταμαι, χαὶ θερ- 
μαίνομαι τῷ πόθῳ, τὴν ἐμοὶ φίλην ἐπιγινώσχων φωνὴν, 
καὶ μονονουχὶ παρόντα αὐτὸν δοχῶ φαντάξεσθαι, χαὶ 
διαλεγόμενον ὁρᾷν " ἀλγῶ δὲ xal ὀδυνῶμαι, ὅτι τὸν ἄνδρα 
τοῦτον οὐχ ἅπαντες ἴσασιν, ὥσπερ εἰδέναι χρὴ, ἀλλ᾽ 
οὕτω τινὲς αὑτὸν ἀγνοοῦσιν, ὡς μηδὲ τῶν ἙἘπιστολῶν 
τὸν ἀριθμὸν εἰδέναι σαφῶς. Τοῦτο δὲ γίνεται οὐ παρὰ 
ἀμαθίαν, ἀλλὰ παρὰ τὸ μὴ βούλεσθαι συνεχῶς ὁμιλεῖν 
τῷ μαχαρίῳ τούτῳ. Οὐδὲ γὰρ ἡμεῖς ὅσαπερ ἴσμεν, 
εἴπερ τινὰ ἴσμεν, δι᾿ εὐφυΐαν καὶ ὀξύτητα διανοίας ἐπι- 

τάμεθα, ἀλλὰ διὰ τὸ συνεχῶς ἔχεσθαι τοῦ ἀνδρὸς, xal 
. σφόδρα διαχεῖσθαι περὶ αὑτόν. Τὰ γὰρ τῶν φιλουμένων 
πρὸ τῶν ἄλλων ἀπάντων οἱ φιλοῦντες ἴσασιν, ἅτε δὴ 
μεριμνῶντες αὐτούς * ὅπερ xat ὁ μαχάριο; οὗτος ἐνδει- 
χνύμενος, ἕλεγε Φιλιππησίοις * Καθὼς ἐμοὶ δίχαιόν 
ἐστι τοῦτο φρονεῖν περὶ ὑμῶν, διὰ τὸ ἔχειν με ἐν τῇ 
καρδίᾳ ὑμᾶς Ev τε τοῖς δεσμοῖς μου καὶ ἐν τῇ ἀπο- 
Jor(a καὶ βεδαιώσει τοῦ Εὐαγγελίου. Ὥστε χαὶ ὑμεῖς 
εἰ θέλετε μετὰ προθυμίας προσέχειν τῇ ἀναγνώσει, οὐ- 
“δενὸς ἑτέρου δεηθήσεσθε “ ἀψευδὴς γὰρ ὁ τοῦ Χριστοῦ 
λόγος, εἰπών * Ζητεῖτε, καὶ εὑρήσετε * χρούετε, xal 
ἁνοιγήσετωι ὑμῖν. ᾿Αλλ᾽ ἐπειδὴ τὸ πλέον ἡμῖν τῶν 
ἐνταῦθα συλλεγομένων xai παιδοτροφίαν [426] xat γυ- 
ναιχὸς ἐπιμέλειαν χαὶ οἰκίας πρόνοιαν ἀνεδέξαντο, χαὶ 
διὰ τοῦτο οὐχ ἂν ἀνάσχοιντο ὅλους ἑαυτοὺς δοῦναι τῷ 
πόνῳ τούτῳ * πρὸς γοῦν τὸ λαθεῖν τὰ παρ᾽ ἑτέρων συλ- 
λεγέντα διανάστητε, χαὶ τοσαύτην ἀπονείματε σπουδὴν 
«Jj τῶν λεγομένων ἀχροάσει, ὅσην τῇ τῶν χρημάτων 
συλλογῇ. El γὰρ καὶ αἰσχρὸν τοσαύτην ἀπαιτῆσαι παρ᾽ 
ὑμῶν μόνην, πλὴν ἀλλ᾽ ἀγαπητὸν, ἂν τοσαύτην γοῦν 
δῶτε. 

Καὶ γὰρ ἐντεῦθεν τὰ μυρία ἐφύη χαχὰ, ἀπὸ τῆς τῶν Γρα- 
φῶν ἀγνοίας * ἐντεῦθεν f πολλὴ τῶν αἱρέσεων ἐδλάσττσε 
λύμη, ἐντεῦθεν οἱ ἢμελημένοι βίοι, ἐντεῦθεν οἱ ἀχερδεῖς 
σπτόνοι. Ὥσπερ γὰρ οἱ τοῦ φωτὸς ἀπεστερημένοι τούτου 
οὐχ ἂν ὀρθὰ βαδίσαιεν b * οὕτιυς οἱ πρὸς τὴν ἀχτῖνα τῶν 
θείων μὴ βλέπουτε; Γραφῶν, πολλὰ ἀνχγχάζονται xi 
συνεχῶς ἁμαρτάνειν, ἅτε δὴ. ἐν σχότῳ χαλεπωτάτῳ 3a- 


? Unus, εἰς πάσας τοῦ Παύλου ἐπιστολὰς πρόλογος. b Sic 
duo mss, et Savil. recte. Editi. βαδίσειν. 


δίζοντες. “Ὅπερ iva μὴ γένηται, διανοίξωμεν τοὺς ὁφθαλ- 
μοὺς πρὸς τὴν λαμπηδόνα τῶν ἀποστολιχῶν ῥημάτων * 
xai γὰρ ὑπὲρ τὸν ἥλιον ἔλαμψεν dj τούτου γλῶττα, xai 
τῶν ἄλλων ἀπάντων ἐπλεονέχτησε τῷ τῆς διδασχαλίας 
λόγῳ * ἐπειδὴ γὰρ περισσότερον αὑτῶν ἐχοπίασε, πολ- 
λὴν χαὶ τὴν τοῦ Πνεύματος ἐπεσπάσατο χάριν. Καὶ 
τοῦτο οὐχ ἀπὸ τῶν Ἐπιστολῶν δεισχνρίζομα: μόνον, ἀλλὰ 
xat ἀπὸ τῶν πράξεων. Εἰ γάρ που δημηγορίας ἣν χαιρὸς, 
αὑτῷ πανταχοῦ παρεχώρουν * διὸ xal Ἑρμῆς εἶναι 
ἐνομίζετο παρὰ τοῖς ἀπίστοις, διὰ τὸ τοῦ λόγου χατ- 
ἀρχειν. Μέλλοντας δὲ εἰς τὴν Ἐπιστολὴν χατιέναι ταύτην, 
ἀναγχαῖον χαὶ τὸν χρόνον εἰπεῖν, χαθ᾽ 0v ἐγράφη. Οὐδὲ 
γὰρ, ὡς πολλοὶ νομίζουσι, πρὸ πασῶν τῶν ἄλλων ἐστὶν, 
ἀλλὰ τῶν μὲν ἀπὸ Ῥώμης Ὑραφεισῶν προτέρα πασῶν, 
τῶν δὲ ἄλλων ὑστέρα, εἰ xai μὴ πασῶν * xal γὰρ at 
πρὸς Κορινθίους ἀμφότεραι πρὸ ταύτης εἰσὶν ἀπεσταλ- 
μέναι. Καὶ τοῦτο δῆλον ἀφ᾽ ὧν ἐν τῷ τέλει ταύτης 
ἔγραφεν, οὕτω λέγων * Νυνὶ δὲ πορεύομαι εἰς 'Iepov- 
caAnp διακονῶν τοῖς ἁγίοις. Εὐδόκησαν γὰρ Maxe- 
Oovía καὶ Ἀχαΐα κοινωνίαν τιγὰ ποιήσασθαι εἰς 
τοὺς πτωχοὺς τῶν ἀγίων τῶν ἐν 'IspovcaAi(g. Ko- 
ρινθίοις δὲ ἐπιστέλλων ἔλεγεν * ᾽Εὰν 1) ἄξιον τοῦ καὶ 
ἐμὲ πορεύεσθαι, σὺν ἐμοὶ πορεύσονται, περὶ τῶν 
ἀποχομιζόντων ἐχεῖσε τὰ χρήματα ταῦτα λέγων. Ὅθεν 
δῆλον, ὅτι fjvixa μὲν ἐπέστελλε Κορινθίοις, ἀμφίδολον 
ἣν τὸ τῆς τοιαύτης ἀποδημίας αὐτοῦ * ὅτε δὲ Ῥωμαίοις, 
ἣν χεχυρωμένον λοιπόν. Τούτου δὲ ὁμολογουμένον, χὰ- 
χεῖνο δῆλον, ὅτι αὕτη μετ᾽ ἐχείνας dj Ἐπιστολή. Καὶ 
$ πρὸς θεσσαλονιχεῖς δὲ ἐμοὶ δοχεῖ προτέρα τῆς πρὸς 
Κορινθίους Ἐπιστολῆς εἶναι. Καὶ γὰρ ἐχείνοις πρότε- 
pov ἐπιστείλας, χαὶ τὸν. τῆς ἐλεημοσύνης πρὸς αὑτοὺς 
χινήσας λόγον, ὅτε ἔλεγε" Περὶ δὲ τῆς gulatsAypí(ac 
οὗ χρείαν ἔχομεν γράφειν ὑμῖν * αὐτοὶ γὰρ ὑμεῖς 
θεοδίδαχτοί ἐστε εἰς τὸ ἀγαπᾷν d.Aij.Aovc * καὶ γὰρ 
α«οιδῖτε αὐτὸ πρὸς πάντας τοὺς ἀδε.1:)ούς " τότε Ko- 
ρινθίοις ἐπέστελλε. Καὶ τοῦτο αὐτὸ δηλοῖ λέγων * Οἷδα 
γὰρ ἐγὼ τὴ» προθυμίαν ὑμῶν», ἣν ὑπὲρ ὑμῶν [123] 
καυχῶμαι Maxtó6óciv, ὅτι 'Ayatu παρεσχεύασται 
ἀπὸ πέρυσι" καὶ ὁ ἐξ ὑμῶν (nJoc ἠρέθισε τοὺς 
πλείονας. "EZ ὧν ἔδειξεν, ὅτι πρώτοις ἐχείνοις περὶ 
πούτου διελέχθη. Τούτων μὲν οὖν ὑστέρα τῶν Ἔπ'στο- 
λῶν αὔτη, τῶν 6$ ἀπὸ 'Ρώμης πριτῃ * οὐδέπω γὰρ $v 
τῆς ᾿Ρωμαίων πόλεως ἐπιδὰς, ἡνίχα ταύτην ἔγραφε τὴν 
Ἐπιστολήν * χαὶ τοῦτο δαλοῖ Mete cao το 


x55 5. JOANNIS CHRYSOSTOMI 
ἰδεῖν ὑμᾶς, Tra τι μεταδῶ χάρισμα ὑμῖν πνευματι- 
κόν. "Arb Ῥώμης δὲ Φιλιππησίοις ἐπέστελλε * διό φη- 
áw, Ἀσπάζονται ὑμᾶς οἱ ἅγιοι πάντες, μάλιστα οἱ 
&x τῆς Καίσαρος οἰκίας. Καὶ "E6palot; δὲ ἐχεῖθεν $ 
ὁμοίως " διό φησι, τοὺς ἀπὸ τῆς Ἰταλίας ἀσπάζεσθαι 
πάντας αὐτούς. Καὶ τὴν πρὸς Τιμόθεον δὲ ἙἘπιστολὴν 
καὶ αὐτὴν ἀπὸ Ῥώμης δεδεμένος ἔπεμψεν * fj xal ἐσ- 
χάτη μοι δοχεῖ πασῶν εἶναι τῶν Ἐπιστολῶν * xat δῆλον 
ἀπὸ τοῦ τέλους" Ἐγὼ γὰρ ἤδη σπέγδομαι, φησὶ, 
καὶ ὁ καιρὸς τῆς ἑμῆς ἀναιύσεως ἐφέστηχεν. "Unt 
6b τὸν βίον ἐχεῖ χατέλυσε, παντί κου δηλόν ἐστιν. Ἢ δὲ 
πρὸς Φιλήμονα ἐσχάτη μὲν χαὶ αὕτη * πρὸς γὰρ ἐσχάτῳ 
Υἦρᾳ αὐτὴν ἔγραψε * διὸ καὶ ἔλεγεν * Ὡς TlavAoc 
πρεσθύτης, νυνὶ δὲ xal δέσμιος ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ" 
τῆς μέντο: πρὸς Κολοσσαεῖ; προτέρα ^ xal τοῦτο ἀπὸ 
τοῦ τέλους δῃλον πάλιν. Κολθυσχεῦσι γὰρ γράφων φῆ- 
σὶν, ὅτι Τυχικὺς πάντα γνωρίσει ὑμῖν, ὃν ἔπεμψα 
σὺν Ὀγησίμῳ τῷ πιστῷ καὶ ἀγαπητῷ dósAzQ. 
Ὀνέσιμο; δὲ οὗτος ἦν, ὑπὲρ οὗ τὴν ἀρὸς Φιλήμονα 
Ἐπιστολὴν συνέθηχε, Καὶ ὅτι οὐχ ἦν ἄλλος οὗτος 
ὁμώνυμος ἐχείνῳ, δῆλον xax ἀπὸ τοῦ ᾿Αρχίππου " ὃν γὰρ 
Eja6c συνεργὸν ἐν τῇ πρὸς Φιλήμονα Ἑλιστολῇ τῆς 
παραχλήσεως τῆς ὑπὲρ Ὁνησίμου, τοῦτον Κολοσσαεῦσιν 
ἐπιστέλλων διεγείρει. λέγων - Εἴπατε Ἀρχίππφῳ᾽ BAéxe 
τὴν Óuxoríar, ἣν zapé.lu6ec, (va. αὑτὴν  zJAnpoirc. 
Aoxel δέ pot xal ἢ πρὸς: Γαλάτας προτέρα εἶναι τῆς 
πρὸς Ῥωμαίους. Εἰ δὲ ἐν ταῖς βίόλοις ἑτέραν ἔχουσι 
τάξιν, θαυμαστὸν οὐδέν * ἐπεὶ χαὶ οἱ προφῆται οἱ δώδε- 
κα οὐχ ἐφεξῆς ἀλλήλοις ὄντες χατὰ τοὺς χρόνους, ἀλλὰ 
πολὺ διεστηχότες ἀλλήλων, ἐν τῇ τῶν βιδλίων τάξει 
ἐφεξῆς εἶσι χείμενοι. Ὃ γοῦν 'Ayyato; καὶ Ζαχαρίας 
χαὶ ἄλλοι μετὰ τὸν Ἰεζεκιὴλ καὶ Δανιὴλ προεφήτευσαν, 
καὶ πολλοὶ μετὰ τὸν Ἰωνᾶν χαὶ τὸν Σοφονίαν χαὶ τοὺς 
ἄλλους δὲ πάντας " ἀλλ᾽ ὅμως συνημμένοι πᾶσίν εἰσιν 
ἐχείνοις, ὧν τοσοῦτον τῷ χρόνῳ διεστήχασι. 

β΄. Μηδεὶς δὲ πάρεργον τοῦτον ἡγείσθω τὸν πόνον, μηδὲ 
περιεργίας περιττῆς τὴν τοιαύτην ἔρευναν * συντελεῖ 
γὰρ ἡμῖν πρὸς τὰ ζητούμενα οὐ μιχρὸν ὁ τῶν Ἐπιστο- 
λῶν χρόνος. Ὅταν γὰρ ἴδω Ῥωμαίοις χαὶ Κολοσσαεῦσιν 
ὑπὲρ τῶν αὐτῶν μὲν ἐπιστέλλοντα, οὐχ ὁμοίως δὲ ὑπὲρ 
τῶν αὑτῶν, ἀλλ᾽ ἐχείνοις μὲν μετὰ πολλῆς τῆς συγχα- 
ταδάσεως, ὡς ὅταν λέγῃ * Τὸν δὲ ἀσθενοῦντα τῇ al- 
στει zpocAap6dvecJe, μὴ εἰς διακρίσεις δια.1ογι- 
σμῶν " ὃς μὲν πιστεύει φαγεῖν πάντα" ὁ δὲ ἦσθε - 
γῶν Aáyava ἐσθίει" Κολοσσαεῦσι δὲ οὐχ οὕτω περὶ 
τῶν αὐτῶν, ἀλλὰ μετὰ πλείονος παῤῥησίας * Εἰ γὰρ 
ἀκπεθάνετε, φησὶ, σὺν Χριστῷ ἀπὸ τῶν στοιχείων τοῦ 
&óc iov, τί ὡς ζῶντες Er χόσμῳ [428]; δογματίζεσθε, 
M7) ἅψῃ, μηδὲ γεύσῃ, μηδὲ θίγῃς ; ἄτινά ἐστι πάντα 
εἰς φθορὰν τὴ ἀποχρήσει, οὐκ ἐν ciu τινι πρὸς 
σιλησμονὴν τῆς σαρχός " οὐδὲν ἄλλο αἴτιον εὑρίσχω 
τῆς διαφορᾶς ταύττς, fj τὸν τῶν πραγμάτων χρόνον. 
Ἐν ἀρχῇ μὲν γὰρ συγχαταθαίνειν ἕδει, μετὰ δὲ ταῦτα 
οὐχέτι. Καὶ πολλαχοῦ δὲ ἀλλαχοῦ τοῦτο ἄν τἰς εὕροι 
ποιοῦντα αὑτόν. Οὕτω χαὶ ἰατρὸς χαὶ διδάσχαλος ποιεῖν 
εἰώθασιν * οὔτε γὰρ τοῖς ἐξ ἀρχῖς νοσοῦσιν ὁ ἰατρὸς, 
καὶ τοῖς πρὸς τὸ τέλος λοιπὸν τῆς ὑγείας ἐλθοῦσιν, οὔτε 
τοῖς ἐξ ἀρχῆς μανθάνουσι παιδίοις ὁ διδάσχαλος, χαὶ 


ARCHIEP. CONSTANTINOP. 94 
τοῖς τῶν τελεωξέρων δεομένοις διδαγμάτων, Opes; 
χρήσονται. Τοῖς μὲν οὖν ἄλλοις ἐξ αἰτίας τινὸς καὶ ὑπο- 
θέσεως κινούμενος ἐπέστελλε (xal δηλοῖ τοῦτο Κορι»- 
θίοις μὲν λέγων “ Περὶ δὲ ὧν ἐγράψατέ μοι" καὶ Γα- 
λάταις δὲ, εὐθέως Ex τοῦ προοιμίου χαὶ τῆς "Etat; 
ἀπάσης τὸ αὐτὸ ἐμφαίνων) * τούτοις δὲ τίνος ἕνεχεν, xai 
διὰ τί; xal γὰρ φαίνεται μαρτυρῶν αὐτοῖς, ὅτι μεστὰ 
μὲν εἰσὶν ἀγαθωσύνης, πεπληρωμένοι πάσης γνώσευς, 
δυνάμενοι χαὶ ἄλλθυς νουθετεῖν. Τίνος οὖν ἕνεχεν iz- 
ἔστελλε ; Διὰ τὴν χάριν ἑοῦ Θεοῦ, qno, τὴν δοθεῖσάν 
pot elc τὸ εἶναί pe λειτουργὸν ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ. A) 
xai ἐν ἀρχῇ ἔλεγεν * Ὁφεδιλέτης εἰμὶ, τὸ κατ᾽ ἐμὲ 
πρόθυμον, καὶ ὑμῖν τοῖς ἐν ᾿Ρώμῃ εὐαγγο.λίσασθαι. 
Καὶ γὰρ τὰ εἰρημένα, οἷον ὅτι δύνανται xaX ἄλλοις vor 
θετεῖν, καὶ ὅσα τοιαῦτα, ἐγκωμίου μᾶλλόν ἔστι xal zp- 
τροπῆς " χαὶ ἀναγχαία xal ἡ διὰ τῶν γραμμάτων διόρ- 
θωσις xal τούτοις ἦν. Ἐπειδὴ γὰρ οὔκω παραγεγονὼς 
ἦν, διπλῇ ῥυθμίζει τοὺς ἄνδρας, xal τῇ τῶν γραμμάτων 
ὠφελείᾳ, καὶ τῇ τῆς παρουσίας προσδοχίᾳ. Τοιαύτη vip 
1| ἁγία ἐχείνη ψυχή * πᾶσαν περιελάμδανε τὴν οἶχοι- 
μένην, καὶ ἐν ἑαυτῷ περιέφερεν ἅπαντας, συγγένειαν 
μεγίσξην τὴν χατὰ Θεὸν εἶνας νομίξων - καὶ ὥσπερ 
πάντας αὐτοὺς ἀποτεχὼν, οὕτως ἐφίλει, μᾶλλον ἃ 
πατρὸς παντὸς 84 μείζονα ἐπεδείκνυτο φιλοστοργίαν, 
Τοιαύτη γὰρ 1j τοῦ Πνεύματος χάρις - νιχᾷ τὰς σαρχι- 
χὰς ὠδῖνας, καὶ θερμότερον ἐπιδείχνυται τὸν πόθον. Καὶ 
τοῦτο μάλιστα ἔστιν ἰδεῖν ἐπὶ τῆς τοῦ Παύλου duy; 
ὃς γχαθάπερ πτηνό; τις ὑπὸ τῆς ἀγάπης γενόμενος, 
ἅπαντας περιΐει συνεχῶς, οὐδαμοῦ μένων οὐδὲ Lsxd- 
μενος. Ἐπειδὴ γὰρ ἤχουσε τοῦ Χριστοῦ λέγοντος, 
Πέτρε, φιιϊεῖς us; ποίμαιγνέ μου τὰ πρόδαςεσ, καὶ 
τοῦτον μέγιστον ὄρον ἐχφέροντος ἀγάπης, μεθ᾽ ὑπερζο- 
λῆς αὐτὸν ἐπεδείχνυτο. Τοῦτον οὖν καὶ ἡμεῖς ζηλώσαν. 
τες, εἰ καὶ μὴ τὴν οἰχουμένην, μηδὲ πόλεις ὁλοχλήρους 
καὶ ἔθνη, ἀλλὰ τὴν οἰκίαν ἕχαστος ῥυθμιξέτω τὴν ἐαν- 
τοῦ, τὴν γυναῖκα, τὰ παιδία, τοὺς φίλους, τοὺς γείτο- 
νας. Καὶ μή μοι λεγέτω τις, ὅτι "ΑἈπειρός εἶμι xat lu 
τῆς. Οὐδὲν ἀμαθέστερον Πέτρου, οὐδὲν ἰδιωτικχώτερον 
Παύλου. Καὶ τοῦτο αὐτὸς ὡμολόγει, xal οὐχ ἡσχύνετν 
λέγων 5 El δὲ καὶ ἰδιώτης τῷ .Ἰόγῳ, dAA" οὐ tg γνώ. 
σει. ᾿Αλλ᾽ ὅμως ὁ ἰδιώτης οὗτος xal ὁ ἁμαθὴς ἐχεῖνο; 
μυρίους ἐνέχησαν [4329] φιλοσόφους, μυρίους ἑπεστόμι- 
σαν ῥήτορας, ἀπὸ τῆς αὐτῶν προθυμέας καὶ τῆς τῷ 
Θεοῦ χάριτος τὸ πᾶν ἐργασάμενοι. Τίνα οὖν ἕξομεν ἀτν 
λογίαν ἡ μεῖς, οὐδὲ εἴχοσιν ἀρχοῦντες ὀνόμασιν b, οὐδὲ 
τοῖς συνοιχοῦσιν ὄντες χρήσιμοι; Σχῆψις ταῦτα xd 
πρόφασις " οὐδὲ γὰρ ἁμαθία οὐδὲ ἀπαιδευσία χωλύει 
τὴν διδασχαλίαν, ἀλλὰ νωθεία xai ὕπνο;. Τοῦτον c» 
ἀποτιναξάμενοι τὸν ὕπνον, μετὰ πάσης σπουδῆς ἀνι- 
εχώμεθα τῶν οἰχείων μελῶν, ἵνα καὶ ἐνταῦθα πολλῆς 
ἀπολαύσωμεν τῆς γαλήνης, χατὰ τὸν τοῦ Θεοῦ φόδον 
τοὺς ἡμῖν ἐπιτηδείους ῥυθμίξοντες, χαὶ ἐχεῖ μυρίων 
μετάσχωμεν ἀγαθῶν, χάριτι χαὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυ- 
ρίου ἡμῶν Ἰησοὺ Χριστοῦ, δι᾽ οὗ xal μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ 
ἡ δόξα, ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν χαὶ ἀεὶ, xat εἰς 
τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾿Αμήν. 

^ Mss. οἱ marg. Savil. πατρὸς πρὸς πάντας. ΒΝ [d ext, me 


viginti quidam instituendis. sufficienles. "Ovo , πρὸσ- 
ωπον, idem spe valent. μα, ψυχὴ 


$635 


seripsit epistolam ; id quod his verbis indicat : Desi 
dero enim videre vos, ul aliquid impertium vobis gratie 


spiritualis (Rom. 4. 11). Roma autem ad Philippenses ὁ 


geripsit : ideo ait : Salutant vos omnes sancti, maxime 
uui de Cesaris domo sunt. (Philipp. 4. 22). Ilehrois 
quoque isthinc scripsit , aitque salutari ipsos ab iis , 
«qui in [talia erant (Hebr. 15. 24). Epistolam item ad 
Timotheum Roma vinctus misit, quie postrema mihi 
videtur omnium Pauli epistolaruin, ut ex ejus fine li- 
quet : Ego enim jam immolor, inquit, et tempus reso 
Tutionis mee instat. (2. Tin. ἃ. 6). Quod autem istic 
linem vivendi fecerit, nemini non notum est, Epistola 
quoque ad Philemonem inter postremas est; in ex- 
trema enim senectute scripsit illam : ideo dicebat : 
Ut Paulus senez, nunc autem vinctus in Christo Jesu 
(Philem. 9). Hxc porro prazcessit epistolam ad Co- 
lossenses , ut ex ejus fine arguitur, ubi sic loquitur : 
T ychicus omnia vobis narrabit, quem misi cum Onesimo 
fideli et dilecto fratre (Col. ἃ. 1). Onesimus autem erat, 
eujus gratia ad Philemonem scripsit epistolam. Quod 
vero Bon alius esset ipsi cognominis, patet ex Ar- 
eliippo : quem enim in episuda ad Philemonem adju- 
torem accepit ad rem pro Onesimo impetrandam, 
huuc quoque in epistola ad Colossenses excitat bis 
verbis : Dicite Archippo: Vide ministerium, quod ac- 
£epieti , ut illud impleas ( Ibid. v. 17). Videtur autem 
10} epistolam ad Galatas eam, quae ad Domanos est, 
prwceessisse. Si autem in libris alium habent ordi- 
nem, nihil mirum : quandoquidem et duodecim pro- 
phete non secundum temporis ordinem, sed longe 
wiate distantes, in Bibliis collocati sunt. Aggaus, 
dcharias et alii post Ezechielem et Danlelem propbe- 
ἀν ΡΝ ; et multi post onam et Soplioniam czete- 
rosijue ones, et tamen illis omnibus conjuncti sunt, 
a quibus tanto temporis spatio sunt dissiti. 

2. Nemo liunc laborem extra rem esse, ueque hanc 
disquisitionen superfluam et ex curiositate fleri putet: 
nam epistolarum tempus non parum ad quasita sol- 
venda confert. Cum enim video Paulum Romanis et 
Colossensibus de iisdem rebus scribere, neque 1a- 
men simili modo, sed illis cum indulgentia magna, ut 
cum dicit, Jufirmum vero in fide assumite, non in di- 
aceptationibus ratiocinierum : alius quidem credit se 
comedere posse omnia ; qui aulem infirmus est , olera 
manducat (Rom. 14. 1. 2); Colossensibus autem de 
iisdem rebus non ita loquitur, sed cum majori liber- 
tate : « Si mortui estis, » inquit, « cum Christo ab 
elementis mundi, cur adhuc tanquam viventes in mun- 
do decernitis : Ne tetigeris, ne gustaveris, ne contre- 
 eiaveris? que sunt omnia in. interitum ipso abusu, 
non in honore aliquo, ad saturitatem carnis (Col. 4. 
20-25) : » non aliam hujus differentix: causam inve- 
hio, quam rerum et temporis conditionem. Jnitio 
quippe indulgentia uti oportebat, sequenti vero tem- 
pore non item. Alibi quoque illum sic agere vides. 
Bic facere solent medicna et doctor : neque cnim 


--- -. 


PaTROL. Gn. LX. 


IN EPIST. AD ROM. TIOMIL. 1. 


394 
medicus :egrotare incipiehtes, οἱ cos, qui demuui ἃ 
morbo recrcantur ; neque doctor puerulos simul , ct 
eos qui perfectiori egent doctrina. pari modo curant. 
Paulus igitur aliis alia de causa et argumento adductus 
scribebat (et hoc declarat, cum Corinthiis dicit : De iis 
autem, que ad me scripsistis (V. Cor. 7.1); Galatis vero 
statim ab exordio et per totam epistolam idipsum sign 
ficat ) : his vero cur οἱ qua de causa scribat. dicit : 
ac testilicari videtur ipsos esse bonitate ct scien- 
tia omni instructos , qui possent alios monere. Cur 
ergo epistolam inisii? Propter gratiam. Dei, inqui', 
qu& dala est mihi, uL sim minister Jesu Christi ( tom. 
45. 14 ). Ideoque in principio dixit : Debitor sum, ut 
pro virili mea parte vobis , qui llome estis, evangelium 
pradicem (Ibid. 3. 44. 45). Nam dicta ejus, verbi gra- 
tia, quod possint alios admonere, et similia, laudem 
precipue et exhortationem pr:e 3e ferunt: ac neces- 
saria etiain his erat emendatio per literas. Quia enim 
nondum islliuc venerat, duplici ratione viros instituit, 
et literarum utilitate , et adventus sui exspectatione, 
talis quippe erat sancia illa anima : totum complecte- 
batar orbein, οἱ omnes secum circumferebat, cogna- 


tionem maximam illam esse putans, quz secundum 


Detin est : atque ita illos omnes amabat, ac δὶ pepe- 
ri»set, imo majorem pr:e se ferebat, quam quivis pa- 
ter, dilectionem. Tolis enim est gratia Spiritus 5 car- 
nales partus superat, et ardentiorem exhibet affectum. 
Id in primis videre est in anima Pauli, qui quasi vo- 
lucris ex caritate faclus, omnea frequenter circumit, 
nusquam nianeus vel consistens. Quia enim audierat 


dixisse Christum, Petre, amas se? pasce oves meas 


(Joan. 21. 15), atque hunc inaxime caritatis terininum 
pronuntiasse supra modum exhibebat illum. llunc igi- 
tur et nos cemulantes , sj minus orbem aut integras 
civitates vel geutes, saltem quisque domuta suam, 
uxorem, fllios, aiicos, vicinos recte componat. Nec 
mihi quispiam dixerit, lmperitus sum et rudis. Nibil 
indoctius Petro, nihil: imperitius Paulo. Illud ipse 
quoque fatetur, nec pudet illum dicere : Etsi imperitts 
aum sermone, sed non scientia (2. Cor. 14. 6). Attamen 
imperitus hic, indoctus ille, sexcentos vicerunt philo- 
soplios , innumeros rhetores ad silentium compule- 
runt, suo studio et Dei gratia totum peragentes, Quam 
ergo nos excusationem habebimus , qui ne viginii 
quidem nominibus seu personis sufficimus, nec con- 
tbernalibus utiles sumus? Obtentus haec sunt οἱ iua- 
nes excusationes ? neque euim ignorautia eL impo- 
ritia doetrinam impediunt, sed ignavia et somnolentia. 
lloc igitur excusso somno, cum omni studio propria 
meiubra curemus, ut et bic multa fruamur tranquil- 
litate, dum secundum timorem Dei necessarios no- 
siros instituemus, et illic innumera consequamur bo- 
na, gratia et beuignitate Domini nostri Jesu Christi, 
per quem et cum quo Patri gloria, simulque sancto 
Spiritui, uunc et semper, e in szcula sxculozum. 
Auen. 


S. JOANNIS CIR YSOSTOMI. ΔΠΌΠΙΕΙΝ. CONSTANTINOP. 


o ——À———ÀM—— —— —————————— 


$96 





HOMILIA 1 (a). 


Cap. 4. Paulus servus Jesu Christi, vocatue apostolus. se- 
gregatus in evangelium Dei, 2. quod unite promiserat 
per prophetas suos in Scripturis sanctis. 

4. Moyses libris quinque a se scriptis nusquam 
nomen suum apposuit , neque illi qui res post illum 
gestas scripserunt : sed. neque Matthaeus, neque 
Joannes , non Marcus , non Lucas. At beatus Paulus 
oimnnibus epistolis suis nomen suum praemittit. Quare? 
Quia illi presentibus scribebant, et inutile fuisset se 
praesentes declarare ; hic vero procul literas mittebat 
epistole. forma : quapropter necessaria eral nominis 
additio. Si autem in Epistola ad Hebra:os id non facial, 
vrudenter et consilio facit. Quia eniji perosus erat 
isis : ne a principio, audito nomine, sermoni aditum 
eccluderent, illo suppresso, uti se audirent, arte 
pellexit. Si vero. prophet» et Salomon nomina 908 
npposuere, vobis exquirendum relinquo, cur alii no- 
Ten spposuerint, alii secus : neque enim epus est, 
wt emnia a me ediscatis; sed laborandum et perqui- 
rendum vobis est, ut ne scgniores evadatis, Paulus 
scrous Jesu Christi. Cur nomen ejus immutavit Deus, 
et Saulum vocavit Paulum? Ne lc etiam in parte 
apostolis inferior haberetur; sed ut idipsum pr:e- 
rogative baberet, quod discipulorum coryphirus , 
Liuncque arctius ccetui jungeretur. Christi vero servum 
se non sine eausa dixit : multi namque sunt servitutis 
modi : alius secundum creationem, de quo dicit ; 
Umnia serviunt tibi (Psal. 418. 91); itemque, Sertus 
meus Nabuchodonosor (Jer. 25. 9) ; opus nawque opi- 
fici servum. est. Alius modus est a fide, de qua ait: 
Gratia autem. Deo , quia. servi eratis peccato , obedistis 
autem ex corde, in quam traditi estis doctrine [ormam, 
εἰ liberati a. peccato, servi facii estis. justitke (Rom. 6. 
41). Alius a vitz instituto, de quo ait : Moyses screws 
seus moriuns est. (Jos. 1. 2) : quamquam et Judai 
omnes servi erant ; sed Moyses in primis ex vite in- 
stituto splendebat. Quoniam igitur Paulus omnibus 
servitutis modis servus erat , dignitatis maxim: loco 
ponit illud, Servus Jesu Christi : et dispensationis no- 
mina obtendit, ab inferioribus ad superiora ascendeus. 
Noinen quippe Jesu ferens angelus venit de calis, 
quando ile natus est de Virgine; Christus auteui ab 
unctione dicitur, quod etiam caris erat. Et quo, ia- 
quies, oleo unctus est? Oleo quidem non unctus est, 
pod Spiritu : solet autem Seriptura liujsinodi unctos 
vocare Christos. 1n unctione quippe, quod pruci- 
puumn, Spiritus e«t; ideo et oleum assumitur. Et ubi- 
naim christos vocat eos, qui non sunt oleo uncti ? Ubi 
dicit, Nolite tangere christos meos, et in prophetis meis 
nelite malignari (Psal. 104. 15). Tunc enim nullus erat 
ad nuctionem olei epparatus. Vocatus apostolus. Ubique 
86 vocatum appellat , gratum animum exhibens, in- 
dicausque se non quzrrentem invenisse, sed vocatum 
obedivisse. Fideles vero sic appellat, vocatos sanctos. 


(a) Savilius homilias hasce inscribit λόγους (sermones), 
Manuscripti alii X6yov,, alii ὁμιλίας. Bene autein Honmuili:e 
iuseribuptur, ut et caeterzz 3d popu'um conciones 


llli namque ad fidem vocati sunt; buic vero aliud 
concredtum, apostolatus nempe, res innumeris plena 
bouis, dona omnia superans illaque complectens, 
Ecquid est ultra dicendum, nisi quod ea, qux Christus 
venieus fecit, demigraus illis commisit? [εἰ est quod 
etiam Paulus. clamans οἱ apostolorum dignitatem 
extollens dicit : Pro Christo legatione fungimur, quas 
Deo exhortante per nos (2. Cor. 5. 20); id est, vice 
Christi. Segregatus in evangelium Dei. Quemadmodum 
in demo ad diversa opera singuli segregati sunt : sie 
in Ecclesia diversa sunt distributa ministeria. Vide- 
tur porro mihi hic non ipsam sortem significari , sed 
jun olim ipsum ad hoc deputatum fuisse innui. Qucd 
etiam Jeremias ait de se dixisse Deum : Antequam 
wrires de vulva , sanctificati te, prophetam $n. gentibus 
posui te (Jer. 1. δ). Quia eniin ad arrogautem et fastu 
plenam urbem scribebat , his omnibus osteudit Dei 
e58e ordinationem : eteniin. ipse vocavit, et ipse se- 
gregavit. Hoc autem facit, nt fide diguaim et acceptam 
reddat epistolam. Ja evangelium Dei. Non ergo Mat- 
1h:eus tantum et Marcus sunt evangeliste ,. ut neque 
hic solus est apostolus, sed etiam illi; etsi per exccl- 
lentiam hic apostolus, illi evangelist:iv vocentur. Evan- 
gelium vero ipsum vocat non ob jam illata bona tan- 
tum, sed etiam ob futura. Quomodo autem Deum per 
ipsum evangeligari ai? nam dicit, Segregatus in evan- 
aelium Dei : Pater enim aute evangelia notus erat. 
Verum etsi notus erat, Judasis tantum, et nc his qui- 
dem omnibus, ut par fuisset : neque enim ipsum esse 
Patrem sciebant, et inulta illo indigna tanc imazinx- 
bautur. Ideo dicebat Christus : Venient veri adoratora; 
et, Paler. tales querit sui adoratores (Joan. ἃ. 95). 
Demum autem. ipse cum Filio orbi toti manifestatus 
est. Quod pr::nuntians Christus, dicebat : Ut cogno- 
scant (6 solum verum Deum, et quem misisti Jesrm 
Christum. (1d. 47. 5). Evangelium autem . Dei vocat, 
ab exordio erigens auditorem. Neque cnim veni 
triste quidpiam nuntiaturus, ut prophete, convicia, 
accusationes , increpationes; sed evangelia et evan- 
gelia Dei, firmorum et immutabilium bonorum the- 
sauros infinitos. 9. (uod ante promiserat per prophetas 
suos in Scripturis sanctis. Dominus enim dabit, inquit, 
veréum | evangelisantibus virtute multa (Psal. 67. 19); 
et rursum, Quam speciosi pedes evangelizautium pacem 
(1sai. 52. Ἢ] 

9. Viden' diserte evangelii et nomen et modim in 
Veteri Testamento positum? Non enim verbo tantum, 
inquit, illud praedicamus, sed etiam operibus ; si qui- 
dem non liumanum erat, sed. divinum , arcanum et 
omnem superans naturam. Quia vero novitatis ipsum 
accusabant, ostendit illud esse Grzcis antiquius, et 
a prophetis prius descriptum fuisse. Quod si non ab 
iuitio dedit, in causa sunt qui id noluerunt admittere: 
nam qui voluerunt, audiere. Abraham pater vester, 
iuquit, exsullavit, μὲ videret diem meum ; et eidu ct 
gavisus est. (Joun. 8. 56). Quomodo igitur ait ; Multi 


IN EP:ST. AD ROM. HOYIL. I. 





396 


OMIAIA A'. 


c, δοῦλος Ἰησοῦ Χριστοῦ, κιηϊὸς ἀπόστο- 
ἀξωρισμένος εἰς Εὐαγγέλιον Θεοῦ, ὃ προ- 


eei Auto διὰ τῶν προψητῶν αὐτοῦ ἐν Γραφαῖς — 


ἃς: 

ἰωῦ σῆς μὲν πέντε βιόλία συγγράψας. οὐδαμοῦ τὸ 
τὸ ἑαυτοῦ τέθειχεν, οὐδὲ οἱ μετ᾽ ἐχεῖνον τὰ μετ᾽ 
! συνθέντες, ἀλλ᾽ οὐδὲ Ματθαῖος, οὐδὲ Ἰωάννης, οὗ 
ς. οὐ Aouxd;: ὁ δὲ μαχάριος [1αῦλο; πανταχοῦ 
τιστολῶν αὐτοῦ τὸ ὄνομα αὐτοῦ προτίθησι. Τί 
: Ὅτι ἐχεῖνοι μὲν παροῦσιν ἔγραφον, χαὶ περιῖ- 
ἑαυτοὺς δηλοῦν παρόντας * οὗτος δὲ διὰ μαχροῦ 
μματα διεπέμπετο, xal ἐν ἐπιστολῆς σχήματι" 
; ἀναγχαία ἣν ἡ τοῦ ὀνόματος προσθήκη. Εἰ δὲ 
mpb; Ἑδραίους Ἑπιστολῇ οὐ ποιεῖ τοῦτο, xa 
κατὰ τὴν αὐτοῦ σύνεσιν. Ἐπειδὴ γὰρ ἀπεχθῶς 
πρὸς αὐτὸν, ἵνα μἢ ἐχ προοιμίων ἀχούσαντες τοῦ 
ς. ἀποχλείσωσι τῷ λόγῳ τὴν εἴσοδον, ἐσοφίσατο 
) κρύψαι τὸ ὄνομα τὴν ἀχρόασιν τὴν ἐκείνων. El 
φῆται τὰ ὀνόματα τὰ ἑαντῶν τεθείχασι xal Σολό- 
τοῦτο ὑμῖν χαταλιμπάνω λοιπὸν ἐπιζητεῖν, τίνος 
' οἱ μὲν ἔθεσαν, οἱ δὲ οὐχ ἔθεσαν " οὐδὲ γὰρ ἅπαν“: 
? ἐμοῦ χρὴ μανθάνειν ὑμᾶς, ἀλλὰ xal αὑτοὺς πο» 
«αἱ ἐπιζητεῖν, ἵνα μὴ νωθρότεροι γίνησθε. 
ἧς 6o0Aoc ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ. Τίνος ἕνεχεν μετ- 
τὸ ὄνομα αὐτοῦ ὁ Θεὸς, xai Σαῦλον ὄντα Παῦλον 
ξεν; Ἵνα μηδὲ ταύτῃ τῶν ἀποστόλων ἔλαττον ἔχῃ, 
περ ἔσχεν ἐξαίρετον ὁ xopugalo; τῶν μαθητῶν, 
xai αὐτὸ; χτήσηται, xal πλείονος ὀἐχειώσεως 
σιν λάδῃ. Δοῦλον δὲ ἑαυτὸν οὐχ ἁπλῶς εἶπε τοῦ 


οὔ χαὶ γὰρ πολλοὶ δουλείας τρόποι " εἷς μὲν ὁ͵ 


τὴν δημιουργίαν, xaÜ' ὅν φησιν, ὅτι Τὰ σύμ- 
2 δοῦ.α σὰ, καὶ x40 ὄν φησιν " Ὁ δοῦλός [450] 
Ναθδουχοδογέσορ " τὸ γὰρ ἔρτον τοῦ ποιήσαντος 
4. ἕτερος; δὲ ὁ ἀπὸ τῆς πίστεως, περὶ ἧς φησιν" 
: δὲ τῷ Θεῷ, ὅτι δοῦ.1οι ἦτε τῆς ἁμαρτίας, ὑπο 
race δὲ ἐκ καρδίας *, εἷς ὃν παρεδόθητε τύπον 
"jc, καὶ ἐλευθερωθέντες ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας, 
ἰὠθητε τῇ δικαιοσύνῃ" ἕτερος ὁ ἀπὸ τῇ; πολι- 
, xa0' ὅν φησι δΙωῦσῆης ὁ θεράπων μοι; τετε- 
qx& - χαίτοι xa Ἰουδαῖοι πάντες θεράποντες ἧσαν, 
ἐξαιρέτως ὁ Μωῦσῆς πολιτείᾳ διαλάμπων. Ἐπεὶ 
ατὰ πάντας τοὺς τρόπους τῆς δουλείας b δοῦλος ἣν ὁ 
0e, ἀντὶ μεγίστον ἀξιώματος τοῦτο τίθησι λέγων " 
loc Ἰησοῦ Χριστοῦ " xaX τὰ τῆς οἰχονομίας ὁνό- 
, προδάλλεται; κάτωθεν ἀναθαίνων ἄνω. Καὶ γὰρ 
ησοῦς ὄνομα φέρων ὁ ἄγγελος ἦλθεν ἐχ τῶν οὐρα- 
ὅτε ἐτίχτετο Ex τῆς Παρθένου - καὶ Χριστὸς δὲ ἀπὸ 
ἰρισθῆναι λέγεται, ὃ xal αὐτὸ τῆς σαρχὸς ἣν. Καὶ 
; φησὶν, ἐλαίῳ ἐχρίσθη ; Ἐλαίῳ μὲν οὐχ ἐχρίσθη, 
ματι δέ" οἶδέ δὲ xai τοὺς τοιούτους χριστοὺς ἡ 
»ἢ χαλεῖν. Τὸ γὰρ προηγούμενον ἐν τῇ χρίσει, τὸ 
μά ἐστι" διὸ xal τὸ ἔλαιον παραλαμβάνεται. Καὶ 
χριστοὺς καλεῖ τοὺς μὴ χρισθέντας ἐλαίῳ ; Ὅπον 
ιν Μὴ ἄπτεσθε τῶν χριστῶν μου, καὶ ἐν τοῖς 
ρήταις μου μὴ πονηρεύεσθε. Τότε γὰροὐδὲ ἡ χατα- 
ἡ τῆς χρίσεως ἦν τοῦ ἐλαίου. KAncóc ἀπόστοιϊος. 
αχοῦ χλητὸν ἑαυτὸν χαλεῖ, δειχνὺς τὴν οἰχείαν 
ωμοσύνην, καὶ ὅτι οὐχ αὐτὸς ζητήσας εὗρεν, ἀλλὰ 
εὶς παρεγένετο καὶ ὑπήχονσε. Καὶ τοὺς πιστοὺς δὲ 
᾿ς ὀνομάζει, χιλητοὺς ἁγίους, Οἱ μὲν γὸρ μέχρι 
πιπττεῦσαι ἐχλήθησαν, οὗτος δὲ xal ἕτερον ἐνεχει- 


)uo mss. ἐχ καθαρᾶς χαρδίας, 4089 lectio in multis Novi 
(menti manuscripüs fertur, b Idem et marg. Sail. τής 
1017; δουλείας. 


ρίσθη, τὴν ἀποστολὴν, πρᾶγμα μυρίων ἀγαθῶν γέμον, 
xai τῶν χαρισμάτων ἀπάντων χαὶ μεῖζον xal περιεχτι- 
xóv. Καὶ τί γὰρ δεῖ πλέον εἰπεῖν, ἀλλ᾽ ἣ ὅτι ὅπερ ὁ 
Χριστὸς παραγενόμενος ἔπράξτε, τοῦτο αὐτοῖς ἐγχειρί- 
σας ἀπῆλθεν! Ὃ χαὶ βοᾷ Παῦλος, λέγων, χαὶ τὸ τῶν 
ἀποδτόλων ἐπαίρων ἀξίωμα" Ὑπὲρ Χριστοῦ πρεσδεύο- 
μὲν, ὡς τοῦ Θεοῦ παρακαλοῦντος δι' ἡμῶν, τουτ- 
ἐστιν ἀντὶ Χριστοῦ. ἀφωρισμένος εἷς EvaryéAior 
Θεοῦ. Καθάπερ ἐν οἰχίᾳ πρὸς διάφορα ἔχαστος ἀφώρι- 
ctai ἔργα, οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς Ἐχχλῇσίας διάφυροι τῶν 
διάχονιῶν εἰσιν αἱ διανομαί. Ἔ μμοὶ δὲ ἐνταῦθα οὐ τὴν 
Δποχλήρωσιν δοχεῖ μόνον αἰνίττεσθαι, ἀλλ᾽ ὅτι πάλαι 
xaX ἄνωθεν Ἀρὸς τοῦτο ἣν τεξαγμένος. Ὅπερ xat Ἵερε- 
μίας φησὶ τὸν Θεὸν εἰρηχέναι περὶ αὑτοῦ" Πρὸ τοῦ σε 
ἐξελθεῖν ἐκ μήτρας ἡγίαχά δε, προφρήξην εἰς ἔθνη 
ἐέθεικά δε. Ἐπειδὴ γὰρ πρὸς κόλιν ἀλαζονιχὴν ἔγρα- 
φε. καὶ πεφυσιωμένην πάντοθεν, διὰ πάντων δείχνυσι 
τοῦ ϑεοῦ τὴν χειβοτονίαν o9sàv* xal γὰρ ἀὐτὸς ἐχά- 


λεσε, καὶ αὐτὺς ἀφώρισε. Ποιεῖ δὲ τοῦτο, ἵνα ἀξιόπιστον 


xai εὑχαράδεχτον ποιήσῃ τὴν ἐπιστολήν. Εἷς Evarré- 
JAior Θεοῦ. Οὐχ ἄρα póvo; Μαϊθαῖος εὐαγγελιστὴς 
οὐδὲ Μάοχος, ὥσπερ οὐδὲ οὗτος μόνος ἀπόστολος, ἀλλὰ 
xaX ἐχεῖνοι, εἰ καὶ xav' ἐξαίρετον ὁ μὲν τοῦτο, οἱ δὲ 
ἐχεῖνο λέγονται εἶναι. Εὐαγγέλιον ξὲ αὐτὸ οὐ διὰ τὰ 
Ὑεγενημένα ἀγαθὰ μόνον χαλεῖ, ἀλλὰ xal διὰ τὰ μὲλ- 
λοντᾶ. Πῶς δὲ τὸν Θεὸν εὐαγγελίζεσθαι 6v αὐτοῦ φησιν; 
Ἀφωρισμένος γὰρ, φησὶν, elc Εὐαγγέλιον Θεοῦ" [351] 
ὁ γὰρ Πατὴρ xai πρὸ τῶν Εὐαγγελίων δῆλος ἣν. ᾿Λλλ᾽ εἰ 
xai δῆλος ἦν, ᾿ἸΙσυδαίοις μόνοις, καὶ οὐδὲ τούτοι: πᾶσιν, 
ὡς ἔδει; οὔτε γὰρ Πατέρα αὐτὸν ὄντὰ ἔδεσαν, xaX πολλὰ 
ἀνάξια αὐτοῦ τότε ἑφαντάζονξο᾽ διὸ xal ἔλεγεν ὁ 
Χριστὸς, ὅτι "Ηξουσιν οἱ ἀ1ηθιγνοὶ προσχυνηταΐῖ * 
xa, ὅτι Ὁ Παξὴρ τοιούτους Gjtei. τοὺς προσκυνοῦν - 
'τας αὐτόν. Ὕστερον δὲ xol αὐτὸς μετὰ τοῦ Υἱοῦ 
ἐξεφάνθη τῇ σἰχουμένῃ πάσῃ ὅπερ οὖν xal προαναφω- 
νῶν ἔλεγεν ὁ Χριστός" "Iva γιγώσχωσί c8 τὸν μόνον 
ἀληθινὸν Θεόν, καὶ ὃν ἀπέστειμας Ἰησοῦν Χριστόν. 
Εὐαγγέλιον δὲ Θεοῦ χαλεῖ, ἀπὸ τῶν προοιμίων ἀνορθῶν 
τὸν ἀκροατήν. Οὐ γὰρ ἦλθέ τι σχυθρωπὸν ἀπαγγέλλων, 
ὥσπερ οἱ προφῆται χατηγορίας xai ἐγχλήματα καὶ ἐπι- 
τιμήσεις, ἀλλὰ Εὐαγγέλια, χαὶ Εὐαγγέλια Θεοῦ, μενόν- 
των χαὶ ἀχινήτων ἀγαθῶν θησαυροὺς μνρίους, Ὃ προ- 
ἐπηγγείλατο διὰ τῶν zpopntév αὐτοῦ ἐν Γραφαῖς 
ἁγίαις. Κύριος γὰρ δώσει ῥῆμα, φῃσὶ, τοῖς δὐαγγε- 
“λιζομένοις δυνάμει zoAAj καὶ πάλιν, "Bc ὡραῖοι ol 
Νίδες τῶν εὐαγγειλιζομένων εἰρήνην ἢ 

β΄. Ὁρᾷς καὶ ῥητῶς τοῦ Εὐαγγελίου καὶ Τὸ ὄνομα καὶ τὸν 
τρόπον ἐν τῇ Παλαιᾷ κείμενον ; 00 γὰρ διὰ ῥημάτων αὐτὸ 
χαταγγέλλομεν μόνον, φησὶν, ἀλλὰ χαὶ διὰ πραγμάτων" 
οὐδὲ γὰρ ἀνθρώπινον ἣν, ἀλλὰ καὶ θεῖον καὶ ἀπόῤῥητον 
xai πᾶσαν ὑπερθαῖνον φύσιν. Ἐπείδὴ δὲ χαινοτομίαν ἐν- 
ἐχάλουν τῷ πράγματι, δείχνυσιν αὐτὸ πρεσδύτερον ᾿Ελ- 
λήνων ὄν, χαὶ ἐν τοῖς προφήταις προδιαγραφόμενον. El 
δὲ μὴ ἐξ ἀρχῆς ἔδωχε, παρὰ τοὺς μὴ βονλομένους δὲ- 
ξασθαι ** ol γοῦν βουλόμενος ἔχουσαν. ᾿Αδραὰμ ὁ 
πιιτὴρ ὑμῶν, φησὶν; ἠγαλλιάσατο, iva ἴδῃ τὴν 
ἡμέραν τὴν ἐμήν" καὶ εἶδε, καὶ ἐχάρη. Πῶς οὖν 
ψησὶν, ὅτι Πο.1.1οἱ προφῆται καὶ δίκαιοι ἐπεθύμησαν 
ἰδεῖν d ὑμεῖς βιέπετε, καὶ οὐχ εἶδον; Οὕτω, φη- 
giv, ὦ; ὑμεῖς βλέπετε xal ἀχούετε, αὐτὴν τὴν σάρχα, 
xai αὐτὰ τὰ σημεῖα τὰ ἐπὶ τῶν ὄψεων. Σὺ δὲ qu. sh- 


€ SubinteMge δὰ X*oset 


591 S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI 


mit, πρὸ πόσιον ταῦτα προεχηρύττετο χρόνων ^. xal γὰρ 
ὅταν μεγάλα τινὰ προχατασχευάζειν ὁ Θεὸς μέλχτ, πρὸ 
πολλῶν αὐτὰ προαναφωνεῖ χρόνων, γυμνάζων τὴν ἀχοὴν 
πρὸς τὴν ὑποδοχὴν τῆς παρουσίας αὐτῶν. Ἔν Γραφαῖς 
ἁγίαις. Οὐ γὰρ ἕλεγον οἱ προρῆται μόνον, ἀλλὰ xo: 
ἔγραφον ἅπερ ἔλεγον * οὐχ ἔγραφον δὲ μόνον, ἀλλὰ xal 
διὰ πραγμάτων ἐτύπουν, ὡς ᾿Αδραὰμ τὸν Ἰσαὰχ ἄγων, 
xai Μωῦτῆς τὸν ὄφιν ὑψῶν, xax τὰς χεῖρας ἐχτείνων ἐπὶ 
τοῦ Δμαλὴχ, xai τὸν ἀμνὸν τοῦ πάσχα θύων. Περὶ τοῦ 
Υἱοῦ αὐτοῦ τοῦ γενομένου ἐκ σπέρματος Δαυῖδ 
κατὰ cápxa. Τί ποιεῖς, ὦ Παῦλε; μετεωρίσας ἡμῶν 
τὰς ψυχὰς xal ἀναγαγὼν, xal μεγάλα χαὶ ἀπόῤῥητα 
φαντασθῆναι ποιήσας, xaX Εὐαγγέλιον εἰπὼν, xat Θεοῦ 
Εὐαγγέλιον, καὶ χορὸν προφητῶν εἰσαγαγὼν, χαὶ δείξας 
πάντας ἀναχηρύττοντας πρὸ πολλῶν ἐτῶν τὰ ἐσόμενα, ποῦ 
πάλιν ἡμᾶς κατάγεις πρὸς τὸν Δαυΐδ; περὶ ἀνθρώπον τίνος 
διαλέγῃ, εἰπέ μοι, xal πατέρα δίδως αὐτῷ τὸν τοῦ Ἵεσ- 
ca υἱόν; xat ποῦ ταῦτα τῶν εἰρημένων ἄξια, Σφόδρα μὲν 
οὖν ἄξια" οὐ γὰρ περὶ ἀνθρώπον ψιλοῦ, φησὶν, ὁ λόγος 
ἡμῖν. Διά [452] xot τοῦτο προσέθηχα τὸ, Κατὰ σάρκα, 
αἰνιττόμενος, ὅτι χαὶ χατὰ πνεῦμα γέννησίς ἔστι 700 αὐ- 
τοῦ. Καὶ τίνος ἕνεχεν ἐντεῦθεν ἤρξατο, χαὶ οὐχ ἐχεῖθεν 
ἀπὸ τῶν ὀψηλοτέρων ; Ὅτι xai Ματθαῖος ἐντεῦθεν xal 
Λουχᾶ; xai Mápxo;. Τὸν γὰρ μέλλοντα χειραγωγεΐν 
«pb; τὸν οὐρανὸν, χάτωθεν ἄνω χειραγωγεῖν ἀναγκαῖον" 
οὕτω γὰρ xal τὸ πρᾶγμα χονομήθη. Πρῶτον γοῦν εἷ- 
δον αὐτὸν ἄνθρωπον ἐπὶ cm; γῆς, χαὶ τότε ἐνόν σαν 
Θεόν. Ἧ τοίνυν αὐτὸ; τὴν " διδασχαλίαν ἐποιήσατο, 
ταύτῃ xal ὁ μαθητὴς αὐτοῦ τέμνει τὴν ἐχεῖ φέρουσαν 
ὁδόν. Πρῶτον οὖν b λέγει τὴν χατὰ σάρχα γέννησιν, οὐχ 
ἐπειδὴ; πρώτη ἦν, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ἀπὸ ταύτης πρὸς ἐκείνην 
ivnys τὸν ἀχροατήν. Τοῦ ὁρισθέγτος Υἱοῦ Θεοῦ ἐν 
δυνάμει καὶ Πνεύματι * ἁγιωσύνης ἐξ ἀναστάσεως 
ψεχρῶν, Ἰησοῦ Χριστοῦ. ᾿Ασαφὲς τὸ εἰρημένον ἀπὸ 
τῆς τῶν λέξεων πλοχῆς γέγονε" διόπερ αὐτὸ διελεῖν 
ἀνάγχη. Τί οὖν ἔστιν ὃ λέγει: Τὸν £x Δαυϊδ γενόμενον 
ἀναχηρύττομεν, qralv. ᾿Αλλὰ τοῦτο δῆλον " πόθεν δὲ, ὅτι 
χαὶ Υἱὸς Θεοῦ ἐστιν οὗτος ὁ σαρχωθείς Πρῶτον ἀπὸ 
κῶν προφητῶν " διὸ ἔλεγεν, "O προδπηγγνείλατο διὰ 
κῶν προφητῶν αὐτοῦ ἐν Γραφαῖς ἁγίαις. Οὐ μιχρᾶς 
δὲ 4 ἀποδείξεως οὗτος ὁ τρόπος. "Ἄπειτα xal ἐξ αὐτοῦ 
τοῦ τρόπου τῆς γεννήσεως" ὃ χαὶ αὐτὸς ἐδήλωσεν cl- 
«uv "Ex σπέρματος Δαυῖδ νατὰ σάρχα " τὸν γὰρ τῆς 
φύσεως ἔλυσε νόμον. Τρίτον ἀπὸ τῶν θαυμάτων ὧνπερ 
ἔπραττε, πολλῆς δυνάμεως: ἀπόδειξιν παρεχόμενο: " 
«outo γάρ ἐστιν, Ἐν δυνάμει. Τέταρτον ἀπὸ τοῦ 
Πνεύματος οὗπερ ἐδίδου τοῖς πιστεύουσιν εἰς αὐτὸν, χαὶ 
& οὗ πάντας ἁγίους ἐποίει “ διό φησι, Κατὰ Πνεῦμα 
ἁγιωσύνης " Θεοῦ γὰρ fjv μόνου τὰ τοιαῦτα δῶρα χα- 
ρίζεσθαι. Πέμπτον ἀπὸ τῆς ἀναστάσεως Κυρίου * πρῶ- 
τος γὰρ οὗτος χαὶ μόνος ἑαυτὸν ἤγειρεν" ὅπερ χαὶ αὐτὸς 
μάλιστα πάντων ἔφησεν εἶναι σημεῖον izavby xal τοὺς 
ἀναισχυντοῦντα; ἐπιστομίσαι. Λύσατε γὰρ, φησὶν, 
τὸν vaór τοῦτον, καὶ év τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὖ- 
τόν" xaX Ὅτισν ὑψώσητέ μὲ ἀπὸ τῆς γῆς, τότε 
γνώσεσθε, ὅτι ἐγὼ εἶμι" χαὶ πάλιν, "Il. γενεὰ αὕτη 
σημεῖον ἐπιζητεῖ, καὶ σημεῖον οὗ δοθήσεται αὑτῇ, 
δὶ μὴ τὸ σημεῖον Ἰωνᾶ. Τί οὖν ἔστιν, “Θρισθέντος ; 
Δειχθέντος, ἀποφανθέντο;, χριθέντος, ὁπολογηθέ. nq 
παρὰ τῆς ἀπάντων γνώμης χαὶ ψήφου, ἀπὸ τῶν προγη- 
τῶν, ἀπὸ ^c παραδόξου γεννήσεω; τἧς κατὰ σάρχα, 


* Mss., ἣν τοίνυν... τούτην. b Mss., πρώτην οὖν, non male. 

€ Mg, ξυνάμει κατὰ πνεῦμα. ὁ Savil. et Morel., οὐ uà 

Zr, ms«, οὐ μικρᾶς δέ, et siclegit vews Interpres, utique 
BRUIT? 


ARCHIEP. CONSTANTINOP 598 


ἀπὸ τῆς δυνάμεως τῆς ἐν τοῖς σημείοις, ἀπὸ τοῦ Πνεύ- 
ματος, δι᾽ οὗ τὸν ἁγιασμὸν ἔδωχεν, ἀπὸ τῆς ἀναττά- 
σεως, 6t ἧς τοῦ θανάτου τὴν τυραννίδα χατέλνυσε. Δι᾽ οὗ 
ἐλάδομεν χάριν καὶ ἀἁποστο.ὴν εἰς ὑπαχοὴν πί- 
στεως. "Opa εὐγνωμοσύνην οἰχέτον" οὐδὲν ἑαυτοῦ εἶναι 
βούλεται, ἀλλὰ πάντα τοῦ Δεσπότου. Καὶ μὴν τὸ Πνεῦμα 
τοῦτο ἔδωχ:" διὸ ἔλεγε’ Ποιὰ ἔχω «έγειν ὑμῖν, 
d. οὐ δύνασθε βαστάζειν ἄρτι: ὅταν δὲ EA0n 
éxsivoc *, τὸ Πνεῦμα τῆς ἀ.ηθείας, ὁδηγήσει ὑμᾶς 
εἰς πᾶσαν τὴν ἀλήθειαν" χαὶ πάλιν, "Agopicarcé: pet 
τὸν Παῦ.ῖον xal τὸν Βαργάδαν. Καὶ ἐν τῇ [455] πρὸς 
Κορινθίους δέ φησιν, ὅτι Ὧ μὲν διὰ τοῦ Πνεύματος δί- 
δοται Aóyoc σοφίας, dA. δὲ 1όγος γνώσεως * xa 
ὅτι Αὐτὸ aárca διαιρεῖ, καθὼς βούλεται. Καὶ Μιλν- 
clo; 65 δημηγαρῶν, ἔλεγεν. "Ev ᾧ ἔθετο ὑμᾶς τὸ 
Πνεῦμα τὸ ἅγιον ποιμέτας καὶ ἐπισχέπους. ᾿Ορᾶς, 
ὅτι τὰ τοῦ Πνεύματος τοῦ Υἱοῦ φησι, καὶ τὰ τοῦ Υ:οῦ 
φτοῦ Πνεύματο; ; Χάριν xal ἀποστο.ῖν"»" τουτέπτως 
Οὐχ ἡμεῖς αὐτὸ χαθωρθώσαμεν τὸ γενέσθαι ἀπόστολοι" 
οὐδὲ γὰρ χαμόντες πολλὰ χαὶ πονέσαντες, τὴν ἀξίαν 
ταύτην ἐλάχομεν" ἀλλὰ χάριν ἐλάθομεν, καὶ τῇ ; ἄνωθεν 
δωρεᾶς τὸ χατόρθωμα γέγονεν. Εἰς ὑπαχοὴ» πίστεως. 
γ΄. Οὐχ ἄρα οἱ ἀπόστολοι ἧσαν οἱ χατορθοῦντες, ἀλλ᾽ ἢ 
προοδοποιοῦσα χάρις αὐτοῖς. 'Exslvwov μὲν γὰρ T» τὸ 
περιιέναι χαὶ χηρύττειν, τὸ δὲ πείθειν τοῦ ἐνεργοῦντος 
£v αὑτοῖς Θεοῦ " χαθὼς χαὶ ὁ Λουχᾶς φησιν, ὅτ: Διήγει- 
Eg τὴν καρδίαν αὐτῶν * χαὶ πάλιν, Οἷς ἦν δεδοιιένον 
ἀκοῦσαι τὸν AóTov τοῦ Θεσῦ. Εἰς ὑπαχοήν. Οὐχ εἶπεν, 
Εἰς ξήέτησιν xai χατασχευὴν, ἀλλ᾽, Εἰς ὑπαχοῖν. Οὐδὲ 
γὰρ ἐπέμφθημεν, φησὶ, συλλογίζεσθαι, ἀλλ᾽ ὅπερ ἐν- 
ἐχειρίσθημεν ἀποδοῦναι. Ὅταν γὰρ ὁ Δεσπότης ἀποτύ- 
νηταί τι, τοὺς ἀχούοντας οὐ περιεργάζεσθαι χρὴ τὰ λε- 
γόμενα χαὶ πολυπραγμονεῖν, ἀλλὰ δέχεσθαι μόνον. Οἱ 
Y&p ἀπόστολοι διὰ τοῦτο ἐπέμφθησαν, (va, ἅπερ ἔχου- 
σαν, εἴπωσιν, οὐχ ἵνα οἴχοθέν τι προσθῶσι " xal ἡμεῖς δὲ 
λοιπὸν, (vx πιστεύσωμεν. Τί ἵνα πιστεύσωμεν Περὶ 
tov ὀνόματος αὐτοῦ" οὐχ ἵνα τὴν οὐσίαν αὑτοῦ περιερ- 
γασώμεθα, ἀλλ᾽ ἵνα εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ πιστεύσωμεν" 
τοῦτο γὰρ ἦν, ὃ καὶ τὰ σημεῖα ἐποίει. "Ev Yàp τῷ 
ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ, φησὶν, ἔγειραι καὶ περιπά- 
£c. Καὶ τοῦτο δὲ αὐτὸ πίστεω; δεῖται, χαὶ οὐξὲν 
τούτων λογισμῷ κχαταλαδεῖν Ovvatóv. Ἔν auti 
τοῖς ξύνεσιν, ἐν οἷς ἐστε καὶ ὑμεῖς χκχιιητεὶ 
Ἰησοῦ Χριστοῦ. Τί οὖν; πᾶσι τοῖς ἔθνετιν ὁ 
{Παῦλος ἐχήρυξεν; "Ott μὲν γὰρ ἀπὸ Ἱερουσαλὴμ gy 
χρι τοῦ Ἰλλυριχοῦ διέδραμε, xàxsiüsv πάλιν εἰ; 
αὐτὰς ἐξέδη τῆς γῆς τὰς ἐσχατιὰς, Dios ἐξ ὧν 
Ῥωμαίοις ἐπέστειλεν. Ei δὲ xai μὴ πᾶσι ἐπέστη, οὐδὲ 
οὕτω ψεῦδος τὸ λεγόμενον" οὐ γὰρ περὶ ἑαυτοῦ μόνον 
φησὶν, ἀλλὰ xai περὶ τῶν δώδεχα ἀποστόλων, xi 
πάντων τῶν χκαταγγειλάντων τὸν λόγον τῶν μετ᾽ ἐχεΐ- 
νους. ἼΛλλω; δὲ οὐυὲ ἐπ᾽ αὑτοῦ τὸν λόγον ἐλεγχόμενο! 
ἴδοι τι; ἄν, εἰ τὴν ποοθυμίαν ἐννοήσει τὴν ἐχΞίνου. χαὶ 
ὅτι μετὰ τελευτὴ" οὐ παύεται παυταχοῦ τῆς οἰχουμένος 
κηρύττων. Ἑννόησον δὲ πῶς ἐπαίρει τὴν δωρεὰν, καὶ 
δεέχνυτι μεγάλην οὗσαν καὶ πολὺ τῆς προτέρας o prat 
τέραν᾽ εἴ γε τὰ υὲν παλαιὰ περὶ ἔθνος ἕν ἐγίγνετο, avit 
δὰ γὴν χαὶ θάλασσαν ἑπεσπάτατο. Σχότπει δέ μοι: xàxeis 
πὼς χολαχείας πάσης ἀπτιλαγμένη ἐστὶν ἢ τοῦ Πα 


* Sic mss. οἱ Evangelium Grz:eum Joannis. Editi ἐχεῖνο. 
f uo miss. nostri xal Φιγιππησίοις. Savil. legendum conjicit 
xai Ἑ ρεσίοις, quia in. Epistola ad Ephesios quid simile hz 
betur : at vox sequens óruvvooov indicat iu concione qur 
dam vel colloquio, quale Mileti labui!, hiec verba reperin, 
eX vere ibb^em liabentur. 


307 
propheta: ei justi voluerunt videre, qua vos videtis , et 
nou tiderunt (Matth. 15. 17)? lta scilicet, inquit, ut 
vos videtis el auditis, ipsam carnem, ipsa signa, 
oculis percepta, Tu vero milii consideres. velim, 
quanto antea tempore hiec. prisdicta. fuerint : nam 
cum Deus magna quedam apparaturus est, ea multo 
ante lempoze pr:enuntiat, aures priparans ad illa 
excipienda.. In Scripturis. sanctis. Non. tantum enim 
dicebant prophet:e, sed scribebant etiam illa, quae 
loquebantur : nec scribebant solum, sed per res figu- 
rabant; ut. cum Abraham dsaac.duceret , et Moyses 
serpentem  exaltaret, manus. extenderet. adversus 
Amalec, et agnum pasclialem iunnolaret. 3. De [ilio 
suo , qui nalus esl de semine David secundum carnem. 
Quid facis, Paule? pistquam animos nostros in su« 
blime subvexisti, ac magua arcanaque. imaginationi 
obtulisti , οἱ evargelium menorasti , ac. Dei. evan- 
geli, ubi item chorum prophetarum | induxisli, 
omnesque multis aute. annuis futura . prienuntiasse 
ostendisti : quorsum rursus nos a.lducis ad Davidem? 
de quonam, queso, liomine loqueris, cui patrem das 
Jesse filium? quomodo possunt h:ee digna esse iis, 
qux dicta sunt? Admodum certe digna : nou enim de 
mero homine, inquit, sermo nobis est. Ideuque illud 
ajljeci, Secundum carnem , subindicans etiam. secun- 
dum Spiritum generationem cjus esse. Et cur hinc 
inrepit, et non iilinc a sublimioribus ? Quoniam hine 
eiiam et Matihzeus et Lucas et Marcus. Nam is.qui ad 
cxlum ducturus est, ab inferioribus ad superiora ne- 
cessario ducet. Hoc euim ordine res constituta fuit, 


Primo igitur viderunt illum hominem in terra, et hiuc. 


iutellexerunt esse Deum. Qua igitur ipse doctrinam 
impertiit, eadem ratione discipulus ejus viam secat 
illuc ferentem. Primo igitur generationem secundum 
carnem memorat, non quod prima sit, sed quia ab 
liac ad illam vult auditorem ducere. 4. Qui definitus 
es Filius Dei in virtute et Syiritu sanclificationis ex re- 
surrectione mortuorum Jesu Christi. Ex verborum com- 
plicatione obscurum est quod dicit, quapropter dis- 


tinguamus oportet. Qnid sibi vult ergo : Eun qui. ex. 


Davide natus est przedicanius, inquit, sed. hoc quidein 
apertum est. Sed undenam? Quia hic incarnatus Filius 
Dei est. Α prophetis primum discitur, ideo ait : Quod 


ante promiserat per prophetas suos in Scripturis sanctis, ἢ 


Non parva autem demonstrandi ratio h;ec e«t. Deinde, 
ex modo etiam generalionis ; quod et ipse. declarat 
his verbis: Ex semine David secundum carmem : natur 
quippe legem solvit, Tertio a miraculis quie patrayit, 
iagui potenti: argumentum pribens; hoc enim 
sibi vult illud, In.virtute. Quarto, ἃ Spiriti quem 
dedit credentibus in se, et per quem omnes sanctos 
elfecit; ideo ait, Secundum spiritum sanctificationis. 
Dei enim solius erat talia doua largiri. Quinto, a re- 
surrectione Domini. llic enim primus et solus seipsum 
a mortuis excitavit. Quod et ipse ait signum omnium 
masime idoneum esse ad impudentiores confutandos. 
Nani ait : Solvite templum hoc, et in tribus diebus exci- 
tabo illud (Joan. 2. 19); et, Cum ezxallaveritis me de 
trra, lunc cognoscelis quia ego sum (Joan. 8. 28) ; el 


IN EPIST. AD ROM. BOMIL. t. 298 


rursum, Generatio hac siynum querit, et signum non 


dabitur. ei, nisi signum Jome (Matth. 19. 59). Quid. 


Sibi vult illud, definitus? Ostensus, declaratus, indi- 
catus, confessus, omninm) judicio et calculo, a pro- 
phetis, ab inexspectato ortu secundum carnem, a 
potentia signorum, a Spiritu, per quem sanctificatio- 
nem dedit , a-resurrectione , qua mortis tyrannidem 
solvit. 5. Per quem accepimus gratiam. et apostolatum 
in obedientiam. fidei. Vide gratum. famuli animum ; 
nihil suum esse vult, sed. omnia Doniini. Atqui hunc 
quoque Spiritum dedit; ideo dicebat: Multa habee 
vobis dicere, sed non potestis portare modo. Cum autein 
veneril ille Spiritus.veritatis, ducet. vos in omnem veri- 
lutem (Joan. 16. 12). Et rursum, Segregateanihi Pau- 
lum. et Barnabam (Act. 43. 2). Et in epistolaad. Co- 
rinthios ait : Alii per Spiritum datur sermo sapientiae, 


alii sermo scientie (1. Cor. 12. 8). Et, 4pse omnia di- 


vidit sicut vult (Act. 20.28). Et. Milesiis concionans 


dicit: In quo posuit vos Spiritus sanctus pastores et . 


episcopos. Viden' quomodo ea qua Spiritus sunt, Filii 


esse dicat; et qux: Filii sunt, Spinitus? Gratiam et... 


apostolatum ; id. est,. non nos. hoc effeciimus- ut esse, 


mus apostoli. Non enim labore et opera nostra hane ' 
dignitatem sortiti sumus; sed gratiam accepiinus, et . 


ex superno dono.hoc. munus datum nobis est. In obe» 
dientiam fidei. 
9. Non:ergo apostoli lc efficiebant, sed preve- 


niens illos gratia. lllerum quippe erat cirevire et . 


predicare; persuadere autem Dei erat , in illis ope» 
rantis, ut et Lucas dicit : Aperuit cor ipsorum; et rur- 
sum, Quibus datum erat audire verbum Dei. 1n otedien- 
liam. Non dixit, In perquisitionem vel, Inargumentum ; 
sed, Inobedientiam. Neque enim missi sumus , inquit, 
ut syllogisruos affecamus, sed. ut. quod accepimus 
reddamus..Cum enim Dominus aliquid pronuntiat , 
non debent euditores curiose scrutari vel indagare , 
sed solum accipere. Nam apostoli ideo missi.sunt , ut 
quie audierunt dicant, non ut aliquid de suo addant : 
ei nos solum ut credamus. Quid ercdamus? De no- 
mine ejus (Act. 5. 6), non ut de substantia ejus curiose 
perquiramus, sed in. nomen ejus credamus : illud 
enim signa faciebat : Nam.ait, /n nomine Jesu Crist 
surge et ambula (Rom. 15. 19). Et in loc fide opus 


est, niliilque eorum ratiocinio capere possumus. In . 


omnibus Gentibus, in quibus estis et vos vocali Jesu Chrisii. 
Quid ergo? An omnibus Gentibus przdicavit Paulus ? 
Quod enim ab Jerosolymis ad Illyricum. peragraverit, 


t 


indeque rursum ad extrema terra pervaserit, .pa'im .. 
est ex iis quae Romanis scripsit. Etsi vero non ad oui-.-.. 


nes pervenerit, ne sic quidem falsum est quod dicit. 
Non euim de se tantum .loquitur; sed etiam de duo- 


decim apostolis, et de-iis qui cum illis verbum an- . 


nuutiaverunt. Alioquin autem etiamsi de Paulo id 
intelligendum arguas, non coutra dicero possis, si fer- 
vorem ejus cousideres ; et quod ne.post mortem qui- 
dem cesset ubique terrarum przdicare. Perpende 


quomodo extollat donum, ostendatque magnum illud . 


esse el priori sublimius : vetera siquidem gentem 
unam speetabaut ; hoc autem donum terram et mare. 


800 


attraxit. Hoc item mihi consideres velim , quomodo 
Pauli anima omni expers sit adulatione. Romanos 
enim quasi iu vertice totius orbis constitutos allo 
quens, nihil amplius illis concedit, quam ceteris 
gentibus ; neque etiamsi cxteris iimperariut ac regna. 
rint, in spiritualibus plus habere dicit ; sed sicut gen- 
tibus omnibus, inquit, przdicamus, ita et vobis cum 
Sevihis οἱ Thracibus ipsos enumerans : quandoqui- 
dem nisi hoc significare voluisset, supervacaneum esset 
dixisse, Jn quibus estis et vos. Mac autem facit, illorum 
fastum et superbiam deprimens, ipsosque caeteris pares 
esse doceis. Quapropter hec subjungit : 6. In quibua 
estis el vos vocati Jesu Christi; id est , eum quihus 
estis et vos. Et non. dixit, Alii vobiscum ; sed , Vos 
cum aliis. Si enim in Christo Jesu non est servus 
peque liber, multo magis neque rex neque privatus ; 
etenim et. vos vocali estis , neque sponte vestra 86: 
cessistis. 7. Omnibus, qui sunt. Roma, dilectis Dei 
eocatis sanctis, gratia vobis εἰ paz a Deo Patre nostro el 
Domino Jesu Christo. Vide quam frequenter nomen 
vocuti usurpet , Vocatus aposio(us , dicens ; In quibus 
estis et νος vocati ; Umnibus qui sunt. Rome. vocatis. 
' Miud autem non superilue repetens facit , sed ut illis 
beneficium in inemoriam revocct. Quia enim verisi- 
mile crat , inter credentes ex. przefectis et. consularis 
bus quosdam fuisse, itemque pauperes ct privatos , 
dignitatum inzqualitatem tollens, omuibus unam mit- 
tit compellationerp. Si vero in rebus magis necessariis 
et spiritualibus communia omnia servis et liberis 
prostant ; ut. caritas Dei, vocatio, evangelium, ado- 
ptio, gratia, pax, sauctificatio, ceteraque omnia: 
quomodo tion. extremze domentiz fuerit, eos, quos 
Deus conjunxit et in majoribus pares fecit, a terrenis 
negotiis distinguere ? Ideoque ab exordio hic vir bea- 
tàs gravem hunc depellens morbum, in matrem bo- 
uorum omnium humilitatem ipsos inducit. Hoc servos 
wieliores efficiebat, quod odiscerent nihil sibi damni 
ex servitute fore, cum vera libertate fruerentur ; hoc 
ciiam dominos instituebat , cum edocereutur , nihil 
sihi emolinnenti ἃ libertate ferri, nisi quie fidem 
speciabant pr:ecederent, Atque ut discas Paulum hoc 
facientem , non confusionem inducere , nec omnia 
miscere, scd optimam distinctionem novisse, non 
" simpliciter scripsit , Omnibus qui Romz estis, sed 
cem distiuctione , Dilectis Dei. lec enim optima cst 
diatinctio, ostenditque unde sit sanctifleatio, 
4. Sunctificatio a. curiate.. Dignitas que pecunia 
. tenditur, non proprie dignitas. — Unde ergo est san- 
ctificatio? A dilectione. Cum dixisset enim, Dilectis, 
tanc addidit, Vocatis sanctis, ostendens hunc. nobis 
esse fontem bonorum omnium : sanctos autem vocat 
fideles omnes. Gratia vobis et pax. O salutationem in- 
neimera bona afferentem ! Toc Christus apostolos in 
domos intrantes primo pronuntiare verbum jubet : 
ideoque. Psu!us sic. ubique orditur, a gratia nempe 
et pate. Neque enim Christus modicum perfecit bel- 
lum, πρό qarium, omniinodum et diuturnum; idque 


5, IOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOF, 


400 
non ex laboribus nostris, sed per gratiam suam. Quo- 
nian igitur dilectio gratiam, gratia pacem dedit : hae 
salutationis forma prolata, precatur manere perpewua 
el immofa, ne rursus aliud excitetur bellum, et da- 
torem rogat , ea firina conservet, his verbis : Gratia 
vobis et pux a Deo Patre nostro, et Domino Jesu 
Christo, Ecce hoc loco illud, a, conimnune est. Patri 
et Filio; quod perinde est ac si diceret , Ex quo. 
Neque enim dixit, Gratia vohis et pax ἃ [eo Patre 
per Dominum nostrum Jesum Christum ; sed, A Deo 
Putre et Domino nostro Jesu Ghristo. Pape quantum 
potuit Dei dilectio! Inimici ct reprobi repente sancti 
et filii sunt 1 elfecti, Cum enim Patrem vocat , filios 
iudicat ; cum filios dicit, omnem bonorum the-aurum 
revelat. Perseveremus bono tanto. dignam — vitu 
exhibentes, et pacem sanctitatemque servantes, Cae- 
teri? quippe dignitates temporanea sunt, ac cum 
prosenti vita avolaut; pecunia quaque venduntur : 
unde non dignitates quis dixerit, sed dignitatum no- 
mina tantum , qux in vestium magnificentia et satel- 
litum adulatione vim labent. Hoc autem, utpote a 
Deo collayim , donum sanctificationis et adoptiouis, 
morte non tollitur; sed et hic splendidos efficit, et ad 
futuram vitam nobiscum demigrat. Nam qui adoptio- 
pem servat, οἱ sauctificationen accurate custodit, 
illo, qui diademate redimitur et purpura. induitur , 
longe splendidior feliciorque est , atque iu praesenti 
vita tranquillitate fruitar magna, spe bona fretu-, nul- 
lamque babens tumultus et perturbationis occasio- 
uei, sed voluptate perpetua gaudens. Hilaritatem euim 
et l;etitiam non imperii magnitudo, non vis pecunia- 
rum, non potentize fastus, non. robur corporis, non 
lauta mensa, non vestium ornatus, uon aliud quidpiam 
humanum parere solet, sed recte factum spirituale 
tantum et bona conscientia, Qui puram illam servat, 
etiamsi laceris pannis induatur, eisi cum fame Iucte- 
tur, l:etior est iig , qui in summis deliciis versantur ; 
ut vice versa, qui malorum sibi conscius est, etiawsi 
amnibus opibus cireumfluat, omnium miserrimus 
est. leoque Paulus in assidua fame et nuditate 
versos , flagellis quotidie c:esus, phus quam reges 
gaudebat et Letabatur : Acliab. vero. regnans et 
lautis fruens deliciis, quia peccatum illud adimiserat, 
gemebat, anxius orat, et vultus ejus conciderat, et 
ante peccatum οἱ post peccatum. Si velimus ergo vo- 
luptate frui , ante omnia nequitiam fugiamus , virus- 
temque sectemur, quod non possimus alio modo 
voluptatem assequi, ctiainsi in ipsum solium regium 
asceudamus. Quamobrem Paulus dicebat : Fructus 
autem Spiritus est caritas, gaudium, pax (Gal. 5. 22). 
Hunc ergo fructum apud nos servemus, ut hic letitia 
fruamur , et futurum regnum assequamur , gratia. ei 
benignitate Domini nostri Jesu Christi, quicum Patri 
gloria, una cuim sancto Spiritu, nunc et seniper, el ig 
secula seculorum. Ainen. 


! AIfl lezunt, 2.5", | 00, EUM. 


Ψυχή. Ῥωμαίοις γὰρ διαλεγόμενος τοῖς ὥσπερ ἐν xo- 
ρυφῇ τινι τῆ: οἰχουμένης ἀπάσης χαθημένοις, οὐδὲν 
“πλέον αὐτοῖς δίδωσι τῶν λοιπῶν ἐθνῶν, οὐδὲ, ἐπειδὴ τότε 
ἀχράτηυν xal ἐδασίλενον, χαὶ ἐν vol; πνευματιχοῖς φησί 
«i πλέο! αὐτοὺς ἔχειν᾽ ἀλλ᾽, Ὥσπερ, φησὶ, τοῖς ἔθνεσι 
πᾶσι χηρύττομεν, οὕτω xal ὑμῖν, μετὰ Σχυθῶν xal 
[452] Θρᾳχῶν αὐτοὺς ἀριθμῶν * ἐπεὶ εἰ μὴ τοῦτο ἐδού- 
λετο δηλῶται, περιττὸν ἦν τὸ εἰπεῖν, Ἐν» οἷς ἐστε καὶ 
ὡμεῖς. Ταῦτα δὲ ποιεῖ χαθαιρῶν αὐτῶν τὸ φρόνημα, 
xai χενῶν τὸ φύσημα τῆς διανοίας, xat διδάσχων ab- 
τοὺς τὴν πρὸς τοὺς ἄλλους ἰσοτιμίαν 6, Διὸ ἐπήγαγεν αὐτὸ 
τοῦτο λέγων" "Ev οἷς ἐστε καὶ ὑμεῖς xAncol "Incob 
Χριστοῦ" τουτέστι, Μεθ᾿ ὧν ἐστε xal ὑμεῖς. Καὶ οὐχ 
εἶπεν, ὅτι Τοὺς ἄλλους μεθ᾽ ὑμῶν, ἀλλ᾽ “μᾶς μετὰ 
τῶν ἄλλων ἐχάλεσεν. Εἰ γὰρ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ οὐχ 
ἔστι δοῦλος οὐδὲ ἐλεύθερος, πολλῷ μᾶλλον οὐδὲ βασιλεὺς 
xaX ἰδιώτης " xai γὰρ ὑμεῖς ἐκλήθητε, χαὶ οὐκ ἀφ᾽ ἑαυ- 
τῶν προσήλθετε. Πᾶσε τοῖς οὖσιν ἐν Ρώμῃ ἀγαπη- 
τοῖς Θεοῦ, xAntoic ἁγίοις, χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη 
ἀπὸ Θεοῦ Πατρὸς ἡμὼν καὶ Κυρίου 'Incov Χριστοῦ. 
"Upa πῶς συνεχῶς τὸ ὄνομα τοῦ χλητοῦ τίθησι, Κι1ητὸς 
ἁπόστοιλος, λέγων. Ἐν οἷς ἐστε καὶ ὑμεῖς κιζητοί" 
Πᾶσι τοῖς οὖσιν ἐν Ρώμῃ xAntoic. Τοῦτο δὲ οὐ πε- 
ριττολογῶν ποιεῖ, ἀλλὰ βουλόμενος αὐτοὺς τῆς εὑεργε- 
σίας ἀναμνῆσαι. Ἐπειδὴ γὰρ tb; ἦν ἐν τοῖς πι- 
στεύουσι καὶ ἐξ ὑπάρχων εἶναι καὶ ὑπάτων, χαὶ πένητας 
xa ἰδιώτας, ἐχδάλλων τὴν ἀνωμαλίαν τῶν ἀξιωμάτων, 
πᾶσι μίαν ἐπιστέλλει προσηγορίαν. El δὲ ἐν τοῖς ἀναγ- 
χαιοτέροις xat πνευματιχοῖς χοινὰ δούλοις χαὶ ἐλευθέροις 
ἅπαντα πρόχειται, οἷον fj ἀγάπη ἣ παρὰ τοῦ Θεοῦ, ἡ 
χλῆσις, τὸ Εὐαγγέλιον, fj υἱοθεσία, ἣ χάρις, fj εἰρήνη, ὁ 
ἁγιασμὸς, τὰ ἄλλα πάντα, πῶς ἐσχάτης ἀνοίας οὐκ ἂν 
εἴη, οὃς ὁ Θεὸς συνῆψε χαὶ ὁμοτίμους ἐποίησεν ἐν τοῖς 
μείζοσι, τούτους διαιρεῖν ἀπὸ τῶν ἐν τῇ γῇ πραγμάτων; 
Διά τοι τοῦτο ἀπὸ τῶν πρόοιμίων αὐτῶν τὴν χαλεπὴν 
ταύτην ἐχδαλὼν νόσον ὁ μσχάριος οὗτος, εἰς τὴν μητέρα 
πῶν ἀγαθῶν αὐτοὺς ἐμόιθδάζει, ταπεινοφροσύνην. Τοῦτο 
χαὶ οἰχέτας βελτίους εἰργάζετο, μανθάνοντας ὡς οὐδὲν 
ἐχ τῆς δουλείας παραδλαδή σονται, τὴν ὄντως ἐλευθερίαν 
ἔχοντες * τοῦτο χαὶ τοὺς δεσπότας παρεσχεύαζε μετριά- 
ζειν, παιδευομένους ὡς οὐδὲν αὐτοῖς ὄφελο; τῆς ἐλευ» 
θερίας, ἂν μὴ τὰ τῆς πίστεως T] προηγούμενα. Καὶ ἵνα 
μάθῃς, ὅτι οὐ σύγχυσιν ἐργαζόμενος τοῦτο ἐποίει xal 
πάντα μιγνὺς, ἀλλ᾽ οἷδε χαὶ διαίρεσιν ἀρίστην, οὐχ 
ἁπλῶς ἔγραψε. πᾶσι τοῖς οὖσιν ἐν Ῥώμῃ, ἀλλὰ μετὰ 
διορισμοῦ, Τοῖς ἀγαπητοῖς τοῦ Θεοῦ. Αὕτη γὰρ ἡ ἀρί- 
στη διάχρισις, καὶ δείχνυσι » πόθεν ὁ ἁγιασμός. —— 

δ΄. Π16θεν οὖν ὁ ἁγιασμός ; ᾿Απὸ τῆς ἀγάπης. Εἰπὼν γὰρ, 
᾿Ἀγαπητοῖς, τότε ἐπήγαγε, Κληεοῖς ἁγίοις, δηλῶν 
ὅτι « ἐντεῦθεν ἡμῖν fj πηγὴ τῶν ἀγαθῶν ἁπάντων᾽ ἁγίους 
δὲ τοὺς πιστοὺς καλεῖ πάντας. Χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη. 
Ὦ προσηγορίας μυρία φερούσης ἀγαθά! Τοῦτο xal ὁ 
Χριστὸς τοῖς ἀποστόλοις εἰς τὰς οἰχίας εἰσιοῦσι πρῶτον 
ῥῆμα φάσχειν ἐπέταττε. Διὰ τοῦτο xal ὁ Παῦλος ἐντεῦ- 
θεν πανταχοῦ προοιμιάζεται, ἀπὸ τῆς χάριτος χαὶ τῆς 
εἰρήνης. Οὐδὲ γὰρ μιχρὸν χατέλυσεν ὁ Χριστὸς πόλεμον, 
ἀλλὰ χαὶ ποιχίλον χαὶ παντοδαπὸν χαὶ χρόνιον, χαὶ 
τοῦτον οὐκ kx τῶν ἡ μετέρων πόνων, ἀλλὰ διὰ τῆς αὑτοῦ 


* Duo mss. τὴν πρὸς ἀλλήλονς ἶσος. b lidem, διάχρισις ἢ 
χαὶ δείχνυσι. δ Sic inss. recte. Editi. δηλονότι. 


IN EPIST. 4D ROM. HOMIL. 1. 


400 
χάριτος. 1455]. Ἐπεὶ οὖν ἡ μὲν ἀγάπη τὴν χάριν, fj δὲ 
χάρις τὴν εἰρήνην ἐδωρήσατο, ὡς ἐν τάξει προσηγορίας 
αὐτὰ θεὶς, ἐπεύχεται: μένειν διγνεχῇ xal ἀχίνητα, ὥοτε 
μὴ πάλιν ἕτερον ἀναῤῥιπισθῆναι πόλεμον * καὶ παραχα- 
λεῖ τὸν δεδωχότα, πάγια ταῦτα διατηρεῖν, οὕτω λέγων" 
Χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ Θεοῦ Πατρὸς ἡμῶν. καὶ 
Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἰδοὺ ἐνταῦθα τὸ, ἀπὸ, χοι- 
νόν ἐστι Πατρὸς xai Υἱοῦ, ὅπερ ἐστὶν ἴσον τῷ, Ἐξ οὗ. 
Οὐ γὰρ εἶπε, Χάρις ὑμῖν xai εἰρήνη ἀπὸ Θεοῦ Πατρὸς 
διὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἀλλ᾽, Ἀπὸ Θεοῦ 
Πατρὸς καὶ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Βαθαὶ, 
πόσην ἴσχυσεν fj τοῦ Θεοῦ ἀγάπη ! οἱ ἐχθροὶ καὶ ἥτιμω- 
μένοι, ἅγιοι χαὶ vio γεγόνασιν ἃ ἑξαίφνης. “Ὅταν γὰρ 
πατέρα χαλέσῃ, υἱοὺς ἐδήλωσεν ὅταν δὲ υἱοὺς εἴπῃ, 
ἅπαντα τῶν ἀγαθῶν τὸν θησαυρὸν ἀνεχάλυψε. Μένωμεν 
τοῖγυν ἀξίαν τῆς δωρεᾶς τὴν πολιτείαν ἐνδειχνύμενοι, 
xai τὴν εἰρήνην xal τὴν ἁγιωσύνην διατηροῦντες, Τὰ 
μὲν γὰρ ἄλλα ἀξιώματα πρόσχαιρά τέ ἐστι, χαὶ τῷ 
παρόντι συγχαταλύεται βίῳ, χαὶ χρημάτων ἐστὶν ὠνητά" 
ὅθεν οὐδὲ ἀξιώματα 5 αὐτὰ εἶναι ἄν τις φαίη, ἀλλ᾽ 
ὀνόματα ἀξιωμάτων μόνον, ἐν τῇ τῶν ἱματίων περι- 
θολῇ, xal τῇ τῶν δορυφόρων χολαχείᾳ τὴν δύναμιν 
ἔχοντα" τοῦτο δὲ, ἅτε παρὰ τοῦ Θεοῦ δοθὲν, τὸ δῶρον τὸ 
τῆς ἁγιωσύνης xa τῆς υἱοθεσίας, οὐδὲ θανάτῳ διαχό- 
πτεται, ἀλλὰ xal ἐνταῦθα ποιεῖ λαμπροὺς, xal πρὸς 
τὴν μέλλουσαν ἡμῖν συναποδημεῖ ζωήν. Ὁ γὰρ τὴν vlo- 
θεσίαν διατηρῶν, xai τὴν ἁγιωσύνην μετὰ ἀχριθείας 
φυλάττων, αὐτοῦ τοῦ τὸ διάδημα περιχειμένον χαὶ τὴν 
ἁλουργίδα ἔχοντος, λαμπρότερός τέ ἐστι πολλῷ χαὶ μα- 
χαριστότερος, χαὶ χατὰ τὸν παρόντα βίον γαλήνῃ τε ἐν- 
τρυφῶν πολλῇ, xal χρησταῖς συντρεφόμενος ἐλπίσι, xai 
οὐδεμίαν θορύδου xaX ταραχῆς ἔχων ὑπόθεσιν, ἀλλ᾽ fjbo- 
νῆῇς διηνεχοῦς ἀπολαύων. Εὐθυμίαν γὰρ καὶ χαρὰν οὐχ 
ἀρχῆς μέγεθος, οὐ χρημάτων πλῆθος, οὐ. δυναστείας. 
ὄγχος, οὐχ ἰσχὺς σώματος, οὐ πολυτέλεια τραπέζης, 
οὐχ ἱματίων κόσμος, οὐχ ἄλλο τι τῶν ἀνθρωπίνων ποιεῖν. 
εἴωθεν, ἀλλ᾽ ἢ χατόρθωμα μόνον πνευματιχὸν, xal 
συνειδὸς ἀγαθόν. Καὶ ὁ τοῦτο χεχαθαρμένον ἔχων, χἂν 
ῥάχια περικείμενος T, χαὶ λιμῷ παλαίων, «τῶν σφόδρα 
τρυφώντων ἐστὶν εὐθυμότερος" ὥσπερ οὖν ὁ πονηρὰ 
συνειδὼς ἑαυτῷ, xÀv τὰ πάντων περιδάλληται χρήματα, 
πάντων ἐστὶν ἀθλιώτερος. Διὰ δὴ τοῦτο ὁ μὲν Παῦλος. 
ἐν λιμῷ ζῶν τῷ διηνεχεῖ xal γυμνότητι, χαὶ μαστιζό- 
μενος χαθ᾽ ἐχάστην ἡμέραν, ἔχαιρέ τε xal ἐτρύφα μᾶλ- 
λον τῶν βασιλευόντων τότε" ὁ δὲ ᾿Αχαὰδ βασιλεύων χαὶ. 
τρυφῆς ἀπολαύων πολυτελοῦς, ἐπειδὴ. τὴν ἁμαρτίαν 
ἐχείνην εἰργάσατο, Eavevé τὲ χαὶ ᾿θύμει, xal τὸ. πρόσ- 
πον αὐτοῦ συμπεπτωχὸς ἦν, xal πρὸ τῆς ἁμαρτίας xal 
μετὰ τὴν ἁμαρτίαν. El τοίνυν βουλόμεθα ἀπολαύειν, 
ἡδονῆς. πρὸ τῶν ἄλλων ἁπάντων φεύγωμεν. πονηρίαν, 
καὶ διώχωμεν ἀρετὴν, ὡς οὐχ ἐνὸν ἄλλως τούτου. μετα-. 
σχεῖν, χἂν ἐπ᾽ αὐτὸν ἀναδῶμεν. τὸν θρόνον. τὸν βασι- 
λιχόν. Διὸ xai ὁ [456]͵, Παῦλος ἔλεγεν’ 'O δὲ καρπὸς 
τοῦ Πνεύματος. ἀγάπη, χαρὰ, δἰρήνη. Τοῦτον οὖν τὸν 
καρπὴν τρέφωμεν καρ' ἑαυτοῖς, ἵνα καὶ τῆς ἐνταῦθα 
χαρᾶς ἀπολαύσωμεν, xal τῆς μελλούσης ἐπιτύχωυεν 
βασιλείας, χάριτι xol φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν 
Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ ἡ δόξα, ἅμα τῷ ἁγίῳ 
Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, xai εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. 
'Aufjv. 
4 lidem vioi γεγόναμεν. “ Morel, solus, οὐδὲν ἀξιώματα, 


401 


S. JOANNIS CIIRTSOSTOMI ARCITIEP. CONSTANTINOP. ᾿ 408 


E σὺ -ς------ 


JMIAIA Β΄. 


Ἡρῶτον μὲν εὐχαριστῶ τῷ Θεῷ pov διὰ "Incoe. Χρι- 
στοῦ ὑπὲρ πώντων ὑμῶν, ὅτι ἡ πίστις μων πατ- 
αγγέ.λλεται ἐν δίῳ τῷ χόσμῳ. 

α'. Πρέπον τῇ uaxapla ψυχῇ τὸ προοίμιον, xai ἱχανὸν 
ἄπαντας παιδεῦσαι xai ἔργων χαὶ λόγων ἀγαθῶν ἀπάρ- 
χεσθαι τῷ Θεῷ, καὶ μὴ μόνον ὑπὲρ τῶν οἰχείων, ἀλλὰ 
χαὶ ὑπὲρ τῶν ἀλλοτρίων εὐχαριστεῖν χατορθωμάτων, ὃ 
χαὶ φθόνου xai βασχανίας χαθαρὰν ποιεῖ τὴν ψυχὴν, 
xa τὸν Θεὸν ἐπισπᾷτα: μειζόνως πρὸς τὴν τῶν εὐχαρι- 
στούντων εὔνοιαν. ἀιὸ xal ἀλλαχοῦ φησιν" Εὐ.1ογητὸς 
ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ τοῦ Κυρίου ἡμῶν ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ, 
ὁ εὐ.λογήσας ἡμᾶς ἐν πάσῃ εὐλογίᾳ πνευματικῇ. 

Εὐχαριστεῖν ὃὲ δεῖ οὐχὶ πλουτοῦντας μόνον, ἀλλὰ xol 
πενομένους, οὐχ ὑγιαίνοντας, ἀλλὰ χαὶ νοσοῦντας, οὐχ 
εὐημεροῦντας, ἀλλὰ καὶ τἀναντία ὑπομένοντας * τὸ μὲν 
γὰρ ἐξ οὐρίας τῶν πραγμάτων φερομένων εὐχαριστεῖν, 
θαυμαστὸν οὐδέν" ὅταν δὲ πολὺ τὸ χλυδώνιον f» καὶ τὸ 
ηχάφος περιτρέπηται xal χινδυνεύῃ. τότε ἐστὶν ἡ πολλὴ 
«f; ὑπομονῆς χαὶ τῆς εὐγνωμοσύνης ἐπίδειξις. Διὰ δὴ 
τοῦτο xal ὁ Ἰὼδ ἐντεῦθεν ἐστεφανοῦτο, καὶ τὸ ἀναίσχυν- 
«ov τοῦ διαδόλου στόμα ἐνέφραττε, xal ἐδείχνυ σαφῶς, 
ὅτι οὐδὲ ἡνίχα εὐημερῶν fiv, διὰ τὰ χρήματα εὐχάρυ- 
στος ἦν, ἀλλὰ διὰ τὴν πολλὴν περὶ τὸν Θεὸν ἀγάπην. 
"Opa δὲ χαὶ ἐπὶ τίσιν εὐχαριστεῖ " οὐκ ἐπὶ τοῖς γηΐνοις 
χαὶ ἀπολλυμένοι;, οἷον &rà ἀρχῇ καὶ δυναστείᾳ χαὶ δόξῃ 
(ταῦτα γὰρ οὐδενὸς ἄξια λόγου), ἀλλ' ἐπὶ τοῖς ὄντως ἀγα- 
θοῖς, τῇ πίστει xai τῇ παῤῥησῖχ" xai μεθ᾽ ὅσης εὖ- 
χαριστεῖ διαθέσεως οὐ γὰρ εἶπε, Τῷ Θεῷ, ἀλλὰ, Τῷ 
Θεῷ uov ὃ xaX οἱ προφῆται ποιοῦσι" τὸ χοινὸν ἃ ἰδιο- 
ποιούυενο!. Kay τί θαυμαστὸν, εἰ οἱ προφῆται; Αὐτὸς 
γὰρ αὑτὸ συνεχῶς ὁ Θεὸς φαίνεται ποιῶν ἐπὶ τῶν δού- 
λων, Θεὸν ᾿Αὐραὰμ, xal Ἰσαὰχ, καὶ Ἰαχὼῤ ἰδιαζόντως 
λέγων ἑαυτόν. "Ori ἡ πίστις ὑμῶν καταγγέ.λλεται ἐν 
ὅλῳ τῷ χόσμῳ. Τί οὖν; πᾶσα ἡ γῇ τὴν πίστιν ἤχουσε 
τῶν Ῥωμαίων; Πᾶσα ἐξ ἐχείνου " xal οὐδὲν ἀπεικός" 
o) γὰρ ἄσημος fj πόλις fiv, ἀλλ᾽ ὥσπερ ἐπί τινος xopu- 
φῆς χε! μένη, διὰ πάντα χατάδηλος ἣν. Σὺ δέ μοι σχόπει 
τοῦ χηρύγματος τὴν δύναμιν, πῶς ἐν χρόνῳ βραχεῖ διὰ 
τελωνῶν χαὶ ἁλιέων αὐτῆς τῆς τῶν πόλεων ἐπελάδετο 
xopugt b, xat ἄνδρες Σύροι Ῥωμαίων ἐγέναντο δι- 
δάσκαλοι xai χαθηγηταί. Δύα τοίνῳν αὑτοῖς μαρτυρεῖ 
χατορθώματα᾽ xal ὅτι ἐπίστενον, καὶ ὅτι μετὰ παῤ- 
ῥησίας ἐπίστενον, χαὶ τοσαύτης ὡς πᾶσαν τὴν γῆν 
χαταλαθεῖν [457] τὴν ὑπὲρ αὐτῶν φήμην. 'H πίστις 
νἂρ ὑμῶν, φησὶ, χαταγγέλιλεται ἐν ÓAq τῷ κόσμῳ" 
ἡ πίστις, οὐχ αἱ λογομαχίαι οὐδὲ αἱ συζητήσεις οὐδὲ οἱ 
συλλογισμοί χαΐτοι πολλὰ ἣν ἐχεῖ τὰ χωλύματα τῆς δι- 
δασκαλίας. Καὶ γὰρ ἄρτι τῆς οἰκουμένης δεξάμενοι τὴν 
ἀρὴν μέγα ἐφρόνουν, καὶ πλούτῳ xal τρυφῇ συνέζων, 
xoi τὸ χέρυγμα ἁλιεῖς ἐχόμιζον, Ἰουδαῖοι xai ἐξ Ἰου- 
δαίων, ἔθνους μεμισημένου xal παρὰ πᾶσι βδελυχτοῦ, 
καὶ τὸν ἐσταυριυμένον προσχυνεῖν ἐχελεύοντο, τὸν ἐν 
Ἰουδαίᾳ τραφέντα * xaX μετὰ τοῦ δόγματος χαὶ βίον αὖ- 
ατηρὸν χατήγγελλον οἱ διδάσχαλοι € ἀνθρώποις τρυφᾷν 
μεμελετηχόσι, xat πρὸ; τὰ παρόντα ἐπτοημένοις. Καὶ 
ei χαταγγέλλοντες ἦσαν πένητες xai ἰδιῶται, ἀγεννεῖς 
xai ἐξ ἀγεννῶν, ᾿Αλλ᾽ οὐδὲν τούτων τοῦ λόγου τὸν δρό- 
μον ἐχώλυσε᾽ τοσαύτη τοῦ σταυρωθέντος ἡ δύναμις ἦν, 
ὡς πανταχοῦ περιάγειν τὸν λόγον. KararyyéA erat γὰρ, 
qw, ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ. Καὶ οὐχ εἶπε, Δηλοῦται, 


* Sic unus ceod., alii τὸν χοινόν, male. b lidem, ἐπελάθετο 
xt2;9)*., xai, 5. lidem οἱ διδάσχουτες. 


ἀλλὰ, Καταγγέ.λλλεται, ὡς πάντων ἐν στόμασιν αὐτοὺς 
ἐχόντων. Θεσσαλονιχεῦσι μὲν οὖν τοῦτο μαρτυρῶν, xat 
ἕτερον προσείθησιν᾽ εἰπὼν γὰρ, 'Ap' ὑμῶν 3 ἐξήχηται 
ὁ 16γος τοῦ Θεοῦ, ἐπήγαγεν, Ὥστε μὴ χρείαν ἔχειν. 
ἡμᾶς «1αλεῖν τις Οἱ γὰρ μαθηταὺ ἐν τάξει διδασχάλων 
χατέστησαν, διὰ τῆς παῤῥησίας αὑτῶν πάντας παι- 
δεύοντες, xal πρὸς ξαυτοὺς ἐφελχόμενοι. Οὐ γὰρ ἵστατό 
ποὺ τὸ χήρυγμα, ἀλλὰ πυρὸς σφοδρότερον πᾶσαν ἐπήει 
τὴ" οἰχουμένην. Ἐνταῦθα δὲ τοσοῦτον μόνον, ὅτι Κατ- 
ayyéAAecai, Καλῶς εἶπεν, ὅτι Καταγγέι1λεταει, δει- 
χνὺς ὅτι οὐδὲν ἔδξι προσθεῖναι τοῖς εἰρημένοις οὐδὲ 
ἀφελεῖν " ἀγγέλου Ὑὰρ τοῦτο ἔργον ἐστὶ, τὸ μόνα τὰ 
λεγόμενα διακομίζειν. Διὰ τοῦτο xal ὁ ἱερεὺς ἄγγελος 
χαλεῖται. ὅτι eU τὰ ἑαυτοῦ, ἀλλὰ τὰ τοῦ πέμποντος 
ἀναγγέλλει. Καίτοι γε Πέτρος ἐχήρυξεν Exet, ἀλλὰ xat 
τὰ ἐχείνου ἑαυτοῦ ἡγεῖται" οὕτως, ὅπερ ἔφθην εἰπὼν, 
μεθ᾽ ὑπερδολῆς ἀπάσης βασχανίας fjv χαθαρός. Μάρ- 
tuc γάρ μού ἐστιν ὁ Θεὸς, ᾧ «λατρεύω ἐν τῷ πνεύ» 
paci μου, ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ τοῦ ΥἹοῦ αὐτοῦ. 

β΄. ᾿Αποστολιχῶν σπλάγχνων τὰ ῥήματα, πατριχῆς χη- 
δεμονίας 5 ἡ ἀπόφασις. Τί δέ ἐστιν ὅ φησι, καὶ τίνος 
ἕνεχεν τὰν Θεὸν μάρτυρα χαλεῖ; Περὶ διαθέσεως 6 λόγος 
ἣν αὐτῷ. Ἐπεὶ οὖν. οὐδέπω fjv αὐτοὺς ἑωρακὼς, διά τοι 
τοῦτο ἀνθρώπων μὲν οὐδένα, τὸν ὃὲ ἐμδατεύοντα ταῖς 
χαρδίαις, τοῦτον ἐκάλεσε μάρτυρα. ᾿Ἐπειδὴ γὰρ ἔλεγεν, 
ὅτι ᾿Αγαπῶ ὑμᾶς, xat σημεῖον ἐποιεῖτο τὸ διηνεχῶς εὖτ 
χεσθαι, xaX τὸ βούλεσθαι ἐλθεῖν πρὸς αὐτοὺς, καὶ οὐδὲ 
τοῦτο δῖλον ἦν, ἐπὶ τὴν ἀξιόπιστον χαταφεύγει μαρ- 
κυρίαν. "Apa δυνήσεταί τις ἡμῶν χαυχήσασθαι, ὅτι 
μέμνηται ἐπὶ τῆς οἰχίας εὐχόμενος τοῦ τῇς Ἐχχλησίας 
πληρώματος; Οὐχ οἶμαι. ᾿Αλλ᾽ ὁ Παῦλος οὐχ ὑπὲρ πό- 
λεως μιᾶς, ἀλλ᾽ ὑπὲρ τῆς οἰχουμένης ἁπάστς προσῇει 
τῷ Θεῷ, καὶ τοῦτο οὐχ ἅπαξ οὐδὲ δεύτερον οὐδὲ τρίτον, 
ἀλλὰ διηνεχῶς. Εἰ δὲ τὸ διηνεχῶς ἐν μνήμῃ τινὰ περι- 
φέρειν, οὐχ ἂν γένοιτο, εἰ μὴ ἀπὸ ἀγάπης πολλῆς τὸ 
ἐν εὐχαῖς ἔχειν χαὶ ἀδιαλείπτως ἔχειν, ἐννόησον πόστς 
ἐστὶ διαθέσεως [458] χαὶ φιλίας, Ὅταν δὲ εἴπῃ, "2 .1α- 
τρεύω ἐν τῷ πνεύματί μου, ἐν τῷ Εὐαγγε.λίῳ τοῦ 
Υἱοῦ αὐτοῦ, ὁμοῦ μὲν τὴν τοῦ Θεοῦ χάριν, ὁμοῦ ὃὲ 
τὴν αὑτοῦ ταπεινοφροσύνην ἐνδείχνυται ἡμῖν." τὴν μὲν 
τοῦ Θεοῦ χάριν, ὅτι τοσοῦτον αὐτῷ πρᾶγμα ἐπέτρεψε, 
φὴν δὲ αὑτοῦ ταπεινο:ροσύνην, ὅτι οὐχὶ τῇ ἑαυτοῦ σπουδῇ, 
ἀλλὰ τῇ τοῦ Πνεύματος βοηθείᾳ τὸ πᾶν λογίζεται. Ἡ 
δὲ τοῦ Εὐαγγελίου προσθήχη τὸ εἶδος δηλοῖ tnc διαχο- 
vía;. Καὶ γὰρ πολλοὶ τῇ διαχονίας f οἱ τρόποι χαὶ διάτο- 
pot, χαὶ τῆς λατρείας δὲ ὡσαύτως. Καθάπερ γὰρ im 
πὧν βασιλέων κάντες μέν εἰσιν ὑφ᾽ ἑνὶ τεταγμένοι τῷ 
βασιλεύοντι, διαχανοῦνται δὲ οὐ πάντες τὰ αὐτὰ, ἀλλὰ 
τῷ μέν στιν dj διαχονία ἐν τῷ στρατοπέδων ἄρχειν, τῷ 
δὲ ἐν τῷ πόλεις οἰχαναμεῖν, ἑτέρῳ πάλιν ἐν τῷ φυλάτ- 
τειν τὰ ἐν τοῖς ταμιείοις χρήματα" οὕτω χαὶ ἐπὶ τῶν 
πνευματιχῶν, à μὲν λατρεύει τῷ Θεῷ xal δουλεύει ἐν 
τῷ πιατεύειν χαὶ τὸν βίον τὸν ἑαυτοῦ χαλῶς οἰχφονομεῖν, 
ὁ δὲ tv τῷ ξένων θεραπείαν ἀναδέχεσθαι, ὁ 6k ἐν τῷ 
τὴν προστασίαν τῶν δεομένων μεταχειρίζεσθαι δ’ χαθά- 
περ χαὶ ἐπὶ τῶν ἀποστόλων αὐτῶν οἱ περὶ τὸν Στέφα- 
νὸν ἐν τῇ τῶν χηρῶν προστασίᾳ ἐδούλενον τῷ Θεῷ, ἄλ- 
λος ἐν τῇ τοῦ λόγον διδασχαλίᾳ, ὧν xat ὁ Παῦλος ἦν, ἐν 


4 lidem ὅτι ἀφ᾽ ὑμῶν. 5 Codex δ᾽ίυς πατριχῆς διξασκαλίας, 
alius πνευματιχῆς χηδεμονίας. ! Duo mss., πολλοὶ τῆς λατρείας, 
δ lidem, μεταχειρίζειν. 


49} 


IN EPIST. AD ΤΟΝ. HOMIL ff. 








HOMILIA 1]. 


Cap. 1. v. 8. Prinum quidem gra'ias ago. Deo meo per 
Jesu Christum pro omuibus vobis, quia fides vestra 
annuntiatur in tolo mundo. 

4. Beat:e anim: congrueus exordium, quod possit 
emnes instituere, utl operum et sermonum bonorum 
initia Deo offerant ; neque solum pro suis, sed eliam 
pro alienis recte factis gratias agant; quod animam 
invidia et livore vacuam et puram reddit, Deique 
majorem benevoleutiam gratias agentibus attrahit. 
Quainobrem alibi ajt : Benedictus Deus et later. Do- 
wini nostri Jesu Christi, qui benedixit nos iu. omni 
benedictione spiritugli (Ephes. 1. 5). 

Grati Deo quando agendae. — Gratias autem agant 
oportet , non divites tantum, sed etiam inopes; non 
sani, sed et aegroti ; non ii solum, qui prospere 
agunt , sed ii quoque , quibus adversa contingunt. ; 
Dco enim gratias agere eum secundo cursu res fe- 
runtur , nibil mirum ; sed cum gravi suborta tenpe- 
state, jactata navis periclitatur, tunc patientie et 
grati animi significatio accepta admodum est. Ea de 
causa Job coronatus est, et os impudeus diaboli ob- 
turavit, clareque ostendit, se cum prospere ageret , 
non pecuniaruin eausa, sed Dei amore iwotum gratias 
egisse. Vide autem, qua de causa Paulus gratias 
agat : non de imperio , de potentia , de gloria; hc 
enim nihili habenda sun; sed de iis, 4116} vere bona 
sunt, de fide, de loquendi libertate : et quanto .cum 
affectu gratias agit : non enim dixit, Deo ; sed, Deo 


gieo ; quod etiam prophetze faciunt, id quod commune" 


est sibi viudicantes. Ecquid mirum, si hoc prophete 
faciunt ? Ipse namque Deus erga servos suos idipsum 
agit, se Deum Abraliam, Isaac et Jacob seorsim di- 
cens, Quia fides vestra annuntialur in. (oio mundo. 
Quid ergo ? universaue terra Romanorum fidem au- 
divit ? Universa ab illo ; et nihil non verisimile : non 
enim obscura urbs erat, scd quasi in quodam culmine 
sita, clara undique erat. Tu vero mihi perpende vim 
prijdicationis, quo pacto brevi tempore publicanorum 
el piscatorum opera urbium caput invaserit , ac Syri 
homines Romanorum doctores przeceptoresque fuerint, 
Duo igitur ipsis recte factatestificalur, et quod credide- 
rint, et quod cum fiducia crediderint , οἱ quidem 'anta, 
ut rei fama per totum volaret orbem, Fides enim vestra, 
inquit, annundiatur in toto mundo. Fides, nondiscepta- 
tiones, non qu:estiones , non syllogisini : quamquam 
multaillic erant, que doctrinam impedirent. Etenim 
Romani, qui nuper imperium orbis adepti eraut, altum 
sapiebant, in divitiis ac voluptatibus vitam agentes : 
pr:edicationem vero afferebaut piscatores Jud:vi et ex 
Jud:eis orti , qu: gens invisa et exsecranda omnibus 
erat, el crucifixum adorare jubebant , qui ip Juda 
educatus fuerat ; ac «um doctrina vitam duram pra:- 
ecribebant doctores hominibus voluptati deditis , et ad 
priesentia solum inliantibus. Ad hzc , qui ista nun- 
tiabant, pauperes eraut. idiot?, ignobiles ex. ignobi- 
libus orti. At horum nihil verbi cursum impedivit : 


tanta erat crucifixi potentia, ut verbum undique spas 
geret. Annuntiatur , inquit, ἐπ toto mundo. Non dixit , 
Manifestatur; sed, Annuntiatur , ac si omnes in. ore 
ferrent. id vero Thessalonicensibus, testificans aliud 
addit : cum dixisset enim , A vobis personat. verbum. 
Dei, subdit, Jta ut non opus sit nobis loqw aliquid 
(4. Thess. 4. 8). Discipuli namque in doctorum gradu, 
cum fiducia loqueudi omnes instituebant et ad se tra- 
hebant. Nusquam pr:edicatio sistebat, sed igne vehe- 
meptius totum pervadebat orbem. lloc autem loco 
solum dicitur, quod annuntiatur. Bene dixit, quia Au- 
nuntiatur, ostendens nihil addendum dictis esse , nihil 
demendum : nuntii enim bocopus est, ut ea soluti quae 
dicta sunt afferat. Ideoque sacerdos nuntius seu an- 
gelus vocatur, quia non sua , sed ea , qux« mittentis 
sunt , annuntiat, Atqui Petrus illie przdicavit; sed 
ipsius acta, et 8112 esse ducit : sic, ut supra dixi, ab 
igvidia omnitnoda liber. 9. Tesis enim est mihi 
Deus, cui servio in spiritu meo, in evangelio Filii ejus. 

2. Ex apostolicis visceribus liz:c verba proficiscun- 
tur, patern: συγ sententia est. Quid vero sibi vult, 
et qua de causa Deum vocat testem ? De affectu suo 
sermo erat. Quia igitur nondum illos viderat, idco 
nullum liominem , sed eum, qui in corda penetrat, 


. vocavit testem. Postquam enim dixerat, Amo vos, et 


signum attulerat quod frequenter precaretur, et quod 
vellet ipsos adire : cum hoc palam non esset, ad fide 
dignum testimonium confugit. An poterit quisquam 
vestrum gloriari, quod memoriam faciat domi precans 
plenitudinis Ecclesi: ? Non puto. Sed Paulus non 
pro una civitate, sed pro toto orbe Deum precabatur; 
idque nen semel, uou bis, uon ter, sed assiduc. (uod 
8i assidue in memoria quempiam circumferat, nonnisi. 
ex caritate magna fleri possit : pam in precibus circuum- 
ferre, idque indesincnter, cogita quanti sit afTectus et 
amoris. Cun autem dicit, Cui servio in spiritu meo, in 
evangelio Filii ejus, Dei gratiam simul, et humilitatem 
suam nobis exhibev. Dei gratiam, quod tantam rein 
ipsi commiserit ; humilitatem suam , quia non studio 
suo, sed Spiritus auxilio totum adscribit. Cum autem 
evangelium addit, ministerii genus indicat. Nam 
multi et diversi sunt ministerii modi, cultusque simi- 
liter. Quemadmodum enim apud reges omnes sub uno 
sunt principe, sed non idem omnes ministerium 
exercent : alius enim exercitui imperat, alius urbes 
regit, alius iu penuariis pecunias servat : sic et in 


' spiritualibus, alius per fidem Deuni colit ipsique ser- 


vit, vitamque suam recte instituit : alius hospites 
excipit, alius inopum curam gerit : quemadinodum 
etiam apud apostolos Stephauus per viduarum prze- 
sidium et curam Deo serviebat ; alius per doctrinam 
verbi ; ex quorum numero Paulus erat, qui in prz- 
dicatione evangelii Deo serviebat : ct hic erat ipsius 
servitutis modus : hoc enim ipsi comimissum fuerat. 
]deo non modo Deum testem vocat, sed id sibi con - 
creditum essc dicit, declarans se eui talia commissa 


405 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 401. 


fuerant, committentein sibi in testem pro re fal«a 
sumquam vocaturum fuisse. Ad hxc etiam illud vult 
estendere , caritatem et curam quam de illis gerebat 
necessariam esse. Ne dicerent eniin : Tu quis es, et 
unde civitatis tante ac regia? curam te suscipere «li- 
cis ? ostendit illam.suam sollicitudinem necessariam 
esse : siquidem Lic illi servitutis modus constitutus 
est, ut evangelium anuuntiet. Nam is, cui hoc munus 


traditurn est, necessario debet eos, qui verbum susce-. 


pturi sunt, semper in inente habere. Aliud etiam si- 
gnifica!, cum dicit : n spiritu meo : quod.nempe longe 
sublimior erat hzc religio quam gentilis et Judaica : 
han gentilis et erronea et carnalis eret , Judaica au- 
tem vera quidem, sed carnalis et ipsa erat ; Ecclesi: 
porro cultus, gentili contrarius, Jndaico autem longe 
sublimior est. Non enim oves, vitulos, fumum et ni- 
dorem cultus noster adhibet, sed per animam spiri- 
tualem fit : quod ostendens Christus dicebat : Spiritus 
est Deus, ei eos qui illum adorant, in spiriiu et veritate 
adorare oportet ( Joan. 4. 24). In evangelio Filii ejus. 


Cum superius dixisset evangelium Patris essc, hio. 


Filii esse dicit : ita indifferente» Patris et, Filii dici- 
tur. Edidicit enim a beata iHa voce, qu:e Pntris sunt 
Filii esse, et qux Filii item Patris. Omnia enim, in- 
quit, tia mea sunt, et mea tua sunt (Joan. 417. 10). Ut 
indesinenter memoriam vestri. (aciam in precibus meis 
( Ibid. ). Hoc german: caritatis est. Et vidctur 
quidein unum dicere, dum quatuor ponit : quod me- 
mor sit, quod indesinenter, quod in precibus, quod- 
que pro magnis rebus precetur.. 10. Orans si quo 
sodo aliquando prospere possim, volente Deo, venire 
ad vos. 14. Desidero enim videre vos. Viden' summe 
eptantem illos videre, neque id facere prxter Dei 
placitum volentem, sed amorem Dei timore mixium 
gerentem * Amabat quippe illos et ad illos festinabat ; 


sed licet amaret, non prater Dei placitum videre cu- 


piebat. Hee est germana caritas : non sicut nos, qui 
utrinque a caritalis legibus excidimus : nam vel ne- 
minem amamus , vel si amemus , id przeter Dei pla- 
eitum facimus ; utrumque e€onlira divinam legem 
facientes. Si hzc dicta enerosa, onerosiora certe sunt 
si flant. 

9. Et quomodo, inquies, przeter Dei placitum ama- 
mus ? Quando Christum fame tabescentem despici- 
inus, filiis autem, amicis et eognatis plus quam ne- 
cesse est elargimur. Imo potius quid opus est sermone 
ulilerius progredi ? Nam si suam quisque conscien- 
tiam examinaverit, plurimis in rebus lioc a nobis 
factum esse deprehendet. At beatus vir ille non talis 
eral, sed amare, et ut par est amare sciebat, atque, 
eisi omnes in amore vinceret, caritaus tamen nmo- 
dum non transgrediebatur. Vide ergo utrumque exi- 
mie in illo abundare, et Dei timorem et Romanorum 
dilectionem. Nam quod indesinenter precaretur, et re 
non impetrata non tamen desisterel, ardentis erat 
amoris ; quodque amando persisteret Dei nutui ob- 
seqnens, summ: pietatis erat. Alibi etiam cum ter 
Dominum rogasset, nec impetrasset, imo contrarium 
sibi accidisset , gratias egit maximas quod repulsam 


tulisset (2, Gor. 12. 8) : sic ille in omnibus ad Deum. 
se convertebat. Hio autem accepit quidem, sed nou 
quando petebat ; sed tardius, nec inoleste tulit. ΕΠ: 6 
porro dico, ut non :gre feramus quando non exau- 
dimur, vel cum tardius exaudimur. Non enim sums 
Paulo meliores, qui de utroque gratias egit, et qui- 
dem jure merito. Quia enim manui omnia gubernanti 
se semel dediderat, ct cum tanta-subjectione, quanta 
lutum figulo ; quo ducebat Deus, illo sequcbatur. 
Ctm dixisset ergo.precari se ut.illos videret, causatn. 
desiderii addit. Qux nam illa est ? Ut aliquid impertiam. 
vobis gratie spiritualis ad confirmandos vos. Non cnim. 
sine causa, ut multi jam superfluas inutilesque pere- 
grinationes suscipiunt, illo se conferre volebat, se«d- 
pro necessariis urgentibusque negotiis : id quod ille 
celare non enuntiat, sed xnigmatice. Neque enim di- 
xit, Ut doceam vos, ut instituain, ut quod deest im- 
pleam ; sed, Ut quid impertiam.; iudicans se nou sua. 
dare illis, sed*qu:e accepit tradere. Hic etiam mo- 
deste loquitum, eum dicit, Ut aliquid. Paululum, |in- 
quit, et secundum meum modulum. Et quiduam est 
illud paululum , quod jam daturus est ? Hlud cst, in- 
quit, Ad confirinandum vos. 

Gratia non excludit mercedem ex proposito voluntatis 
partam. — Ergo ex gratia illud- est, non vacillare, 
sed firmiter stare. Gratiam vero cum audis, cave pu- 
tes excludi mercedem illam ex proposito voluutatis : 
grati: enim dicit, non quod propositi laborem rc- 
prebet, sed ut arrogantiz fastum succidat, Ne itaque, 
quia Paulus illud. gratiam vocavit, animo concidas. 
Grati enim animi causa solet recte facta gratiam vo- 
eare, quoniam in hisce nos inuHa egenus superna. 
gratia. Cum dixit autem, Ad confirmandos vos, latenter 
indicat egere illos magna correctione. lloc enim vult 
significare : A multo tempore desiderabam et in optato 
habebam vos. videre, non alia de causa, quam ut vos 
confirmarem et probe stabilirem in timore * Dei, ut 
ne. perpetuo vacilletis. At nos ita dixit ; sic enim illos 
perstrinxisset ; sed. alio modo remissiusque idipsum 
subindicat : cum enim dicit, Ad confirmandos νος, 
lioc ipsum significat. Deinde, quia illud valde mo'e- 
$tum erat, vide quomodo per ea qu: addit illud mi- 
tiget. Ne dicerent enim : Quid ergo, an vacillamus ? 
au cireumagimur, et. tua egemus lingua ut firmiter 
stemus ? banc przveriit objeetionem his verbis : 19. 
lloc est autem, simul consolari in vobis per mutuam 
fidem, vestram et meam. Ac si diceret, Ne suspicemimi 
me aocusaudi causa id vobis dixisse : non liac niente 
loquutus sum ; sed quid valui dicere * Multas passi 
eslis xeramnas ab iis, qui vos sunt persequuti : vos 


ergo videre desideravi, ut consolarer ; imo potius noa 


ut consolarer tantum, sed etiam ut. ipse cousolatio- 
nem acciperem. 

4. Vide sapientiam doctoris. Dixit, Ad- confirman- 
des vos. Noverat grave et onerosum discipulis esse 
illud quod dixerat, et addit, Ad consolandum vos. Scd 
illud quoque niolestum.crat, non perinde tamen at- 


! Unus legit, in timore et-amore. 


40$ 
τῷ τὸ χήρυγμα εὐαγγελίξεσθαι λατρεύων" xa οὗτος 
ἣν ὁ τῆς δουλείας αὐτοῦ τρόπος “ τοῦτο γὰρ fjv ἐπιτεταγ- 
μένο;. Διὰ τοῦτο οὐ μάρτυρα χαλεῖ τὸν Θεὸν “ὄνον, 
ἀλλὰ xal ὅπερ ἐνεπιστεύθη λέγει, δειχνὺς ὅτι οὐχ ἂν 
τηλιχαῦτα ἐγχειρισθεὶς, τὸν ἐμπιστεύσαντα μάρτυρα 
ἐπὶ ψευδέσιν ἐχάλει Δ. Μετὰ δὲ τούτου χἀχεῖνο δεῖξαι 
βούλεται, τὴν ἀγάπην τὴν ὑπὲρ αὐτῶν, xat τῇ» φρον- 
τίδα ἀναγχαίαν οὖσαν. Ἵνα γὰρ μὴ λέγωσι, Σὺ τίς ὧν 
xai πόθεν, πόλιν οὕτω μεγάλην xal βασιλικωτάτην μερι- 
pvdv φής; δείχννσιν ἀναγχαίαν οὖσαν αὑτῷ τὴν τοιαύ- 
τὴν φροντίδα, εἴ γε αὐτῷ τῆς δουλείας οὗτος ὁ τρόπος 
ἐπιτέταχται, τὸ χαταγγέλλειν τὸ Εὐαγγέλιον. Ὃ γὰρ 
τοῦτο ἐγχεχειρισμένος ἀνάγχην ἔχει τοὺς μέλλοντας 
ὑποδέχεσθαι τὸν λόγον διαπαντὸς ἔχειν ἐπὶ τῆς διανοίας. 
βηλοῖ δὲ xal ἕτερον πρὸς τούτοις εἰκὼν, "Ev τῷ πνεύ- 
ματί μου" ὅτι πολὺ xai τῆς 'Ἑλληνιχῆς xal τῆς Ἰου- 
δαϊχῃς λατρείᾳς ἀνωτέρα αὕτη. Ἡ μὲν γὰρ Ἑλληνιχὴ, 
xal πεπλανημένη xai σαρχιχὴ" ἡ δὲ Ἰουδαϊχὴ, ἀληθὴς 
μὲν, σαρχιχὴ δὲ xol αὐτή" ἡ δὲ τῆς Ἐχχλησίας, τῆς 
μὲν Ἑλληνικῆς ξναντία, τῆς δὲ Ἰουδαϊχῆς ὑψηλοτέρα 
πολλῷ τῷ μέτρῳ. Οὐ γὰρ διὰ προθάτων καὶ μόφχων 
καὶ χαπνοῦ xal χνίσσης ὁ τῆς ἡμετέρας λατρείας τρό- 
πος, ἀλλὰ διὰ ψυχῆς πνευματιχῆς " ὅπερ xal ὁ Χριστὸς 
δηλῶν ἔλεγε" Πνεῦμα ὁ Θεὸς, καὶ τοὺς προσχυνοῦντας 
αὐτὸν, ἐν πγνεύμωτι καὶ ἀ.ἰηθείᾳ δεῖ προσκυνεῖν. 
Ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ. ᾿Ανωτέρω εἰπὼν 
τὸ Εὐαγγέλιον τοῦ Πατρὸς εἶναι, ἐνταῦθα τοῦ Υἱοῦ αὐτό 
φήσιν’ αὕτως ἀδιάφαρον χαὶ Πατρὸς xal Υἱοῦ λέγειν. 
Καὶ γὰρ ἔμαθε παρὰ τῆς μαχαρίας ἐχείνης φωνῆς, ὅτι 
τὰ τοῦ Πατρὸς τοῦ Υἱοῦ, xal τὰ τοῦ Υἱοῦ ταῦ Πατρός" 
Πάντα γὰρ, φησὶ, τὰ ἐμὰ σά ἐστι, xal τὰ σὰ ἐμά. 
Ὡς ἀδιω.λείπτως μνείαν ὑμῶν ποιοῦμαι ἐπὶ Ὁ τῶν 
προσευχῶν [59] μον. Τοῦτο γνησίας ἀγάπης. Καὶ 
δογεῖ μὲν ἕν τι λέγειν, τέσσαρα δὲ τίθησιν ἐνταῦθα, χαὶ 
ὅτι μέμνηται, xal ὅτι ἀδιαλείπτως, χαὶ ὅτι ἐν εὐχαῖς, 
xal ὅτι ὑπὲρ μεγάλων πραγμάτων. ῥδόμενος, εἴ πως 
ἤδη ποτὲ εὐοδωθήσομαι ἐν τῷ θελήματι τοῦ Θεοῦ 
ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς. ᾿Επιποθῶ γὰρ ἰδεῖν ὑμᾶς. Ὁρᾷς 
xat ὠδίνοντα αὐτοὺς ἰδεῖν, xal οὐχ ἀνεχόμενον παρὰ τὸ 
τῷ Θεῷ δοχοῦν ἰδεῖν, ἀλλὰ χεχερασμένον φόδῳ Θεοῦ τὸν 
πόθον ἔχοντα; Ἐφίλει μὲν γὰρ αὑτοὺς, xal ἠπείγετο 
πρὸς ajtoüg* οὐ μὴν, ἐπειδὴ ἐφίλει. παρὰ τὸ τῷ Θεῷ 
δοχοὺν ἐδούλετο ἰδεῖν. Αὕτη d γνησία ἀγάπη, οὐχ ὡς 
ἡμεῖς; οἱ ἀμφοτέρωθεν τῶν νόμων τῆς ἀγάπης Exnl- 
πτοντις. Ἢ γὰρ οὐδένα, φιλοῦμεν, ἣ ἐπειδὰν ριλήσωμέν 
ποτε, παρὰ τὸ τῷ Θεῷ δοχοῦν φιλοῦμεν, ἀμφότερα παρὰ 
«bv θεῖον ποιοῦντες 9 νόμον. Εἰ δὲ φορτιχὰ ταῦτα λεγό- 
μενα, φορτιχώτερα γιγνόμενᾳ. 

γ΄. Καὶ πῶς παρὰ τὸ τῷ Θεῷ δοχοῦν φιλοῦμεν, φησίν : 
Ὅταν τὸν μὲν Χριστὸν λιμῷ τηκόμενον περιορῶμεν, 
καισὶ δὲ καὶ φίλοις xal συγγενέσιν ὑπὲρ *hv χρείαν 
παρέχωμεν. Μᾶλλον δὲ τί χρὴ περαιτέρω τὸν λόγον 
προάγειν! Ἐὰν γὰρ τὸ ξαυτοῦ συνερδὸς ἔχαστος ἐξ- 
ἐτάσῃ, ἐπὶ πολλῶν τοῦτο εὑρήσει γινόμενον πραγμάτων. 
᾿Αλλ᾽ οὐχ ὁ μαχάριος ἐχεῖνος τοιοῦτος Tv, ἀλλ᾽ ἤδει 
χαὶ φιλεῖν, χαὶ φιλεῖν ὡς χρὴ, xal ὡς προσῆχον fjv, xal 
πάντας νιχῶν τῷ φιλεῖν, οὐχ ὑπερέδαινε τῆς ἀγάπης 
τὰ μέτρα. Ὅρα γοῦν ἀμφότερα μεθ᾽ ὑπερβολῆς ἐν 
αὐτῷ βρύοντα, xal τὸν τοῦ Θεοῦ φόδον, xai τὸν τῶν 
Ῥωμαίων πόθον, Τὸ μὲν γὰρ διηνεχῶς εὔχεσθαι, xal 
μὴ τυγχάνοντα μὴ ἀφίστασθαι, ἀγάπης σφοδρᾶς ἦν" τὸ 
δὲ ἀγαπῶντα μένειν d τῷ τοῦ Θεοῦ νεύματι εἴχοντα, 


* Alii. 


'lidem ἐχάλεσε. b Unus, ποιοῦμαι πάντοτ: ἐπί, 
ποιοῦμεν. ἀ Aii, Χγοφτῶντα οὕτω μένειν. 


IN EPIST. AD ROM. IIOXIL. ἢ. 


404 
εὐλαδείας ἐπιτεταμένης. ᾿Αλλαχοὺ μὲν οὖν τρὶς τὸν 
Κύριον παραχαλέσα- οὐ μόνον οὐκ ἔλαδεν, ἀλλὰ xal τὸ 
ἐναντίον, μὴ λαδὼν, χάρϑν ἔγνω τοῦ παραχουσθῆναι 
πολλήν * οὕτω πρὸς τὸν Θεὸν ἐν ἅπασιν ἔθλεπεν. Ἐν- 
ταῦθα δὲ ἔλαδε μὲν, οὐχ ὅτε δὲ ἤτησεν, ἀλλὰ βραδέως, 
xat οὐδὲν 6 ἐντεῦθεν ἐδυσχέρανε. Ταῦτα δὲ λέγω, ἵνα 
μὴ ἀσχάλλωμεν μὴ ἀκουόμενοι, 11 βραδέως ἀχουόμενοι. 
06 γάρ ἐσμεν Παύλου βελτίους, ὃς ἐ π᾿ ἀμφοτέροις χάριν 
ὁμολογεῖ" χαὶ μάλα εἰχότως. Ἐπειδὴ γὰρ rat ἑαυτὸν ἔδωχε 
τῇ πάντα χυδερνώσῃ χειρὶ, xal μετὰ τοσαύτης ὑποτα- 
γῆς ἡπέθηχε, μεθ᾽ ὅσης ὁ πηλὸς τῷ χεραμεῖ, ἧπερ 
ἦγεν ὁ Θεὸς, ἢχολούθει. Εἰπὼν τοίνυν, ὅτι ηὔχετο ἰδεῖν 
αὐτοὺς, λέγει χαὶ τὴν αἰτίαν τῆς ἐπιθυμίας. Τίς δέ 
ἐστιν αὕτη; "Iva τι μεταδῶ χάρισμα ὑμῖν πγευμαει- 
κὸν εἰς τὸ στηριχθῆναι ὑμᾶς. Οὐ γὰρ ἁπλῶς, ὥσπερ 
πολλοὶ νῦν περιττὰς xal ἀνονήτους ἀποδημίας ποιοῦν- 
ται, οὕτω χαὶ ἐχεῖνος, ἀλλ᾽ ὑπὲρ ἀναγχαίων καὶ σφό- 
ὃρα χατεπειγόντων * xal σαφῶς μὲν λέγειν τοῦτο οὐ 
βούλεται, αἰνιγματωδῶς δέ. Οὐδὲ γὰρ εἶπεν, “ἵνα δι- 
δάξω ὑμᾶς, ἵνα κατηχήσω, ἵνα τὸ λεῖπον ἀναπληρώσω, 
ἀλλ᾽ "Ira τι μεταδῶ, δεικνὺς ὅτι οὐ τὰ αὐτοῦ αὖ- 
τοὶς δίδωσιν, ἀλλ᾽ ὅπερ ἔλαθε μετεδίδου. Καὶ ἐνταῦθα 
δὲ μετριάζει πάλιν εἰπὼν * “να τι. Μιχρόν τι, φησὶ, 
χαὶ ἐμοὶ σύμμετρον. Καὶ τί ποτέ ἐστι τὸ μιχρὸν τοῦτο, 
οὗ μέλλεις νῦν { μεταδιδόναι; Τοῦτο δέ ἐστι, φησὶν, 
Εἰς τὸ στηριχθῆναι ὑμᾶς. 

"Apa xal τοῦτο χάριτος, τὸ μὴ σαλεύεσθαι, ἀλλ᾽ 
ἑστάναι βεθαίως. Χάριν δὲ ὅταν ἀχούσῃς, μὴ νομίσῃς 
ἐχδεδλῆσθαι τὸν ἀπὸ τῆς προαιρέσεως μισθόν " χάριν 
γὰρ εἶπεν, οὐχὶ τὸν ix προαιρέσεως ἀτιμάξων πόνον, 
ἀλλὰ τὸν ἐξ ἀπονοίας ἀποτεμνόμενος τῦφον. Μὴ τοίνυν 
ἐπειδὴ Παῦλος αὐτὸ χάρισμα ἐχάλεσεν, ἀναπέσῃς. Ole 
γὰρ δι' εὐγνωμοσύνην πολλὴν xal τὰ χατορθώματα 
χαρίσματα χαλεῖν, διὰ τὸ χαὶ ἐν τούτοις πολλῆς ἡμᾶς 
δεῖσθαι τῆς ἄνωθεν ῥοπῆς. Εἰπὼν δὲ, Elc τὸ στηρι- 
χθῆναι ὑμᾶς, λανθανόντως ἔδειξε δεομένους πολλῇς 
διορθώσεως. Ὃ γὰρ βούλεται εἰπεῖν, τοῦτό ἐστιν * "Ex 
πολλοῦ τοῦ χράνου ἐπεθύμουν xai ηὐχόμην ὑμᾶς Ἰδεῖν, 
δι᾽ ἕτερον μὲν οὐδὲν, ἵνα δὲ ὑμᾶς βεδαιώσω, στηοίξω τε 
xa πήξω χαλῶς εἰς τὸν γοῦ Θεοῦ φόθδον δ, ὥστε μὴ σα- 
λεύεσθαι διηνεχῶς, ᾿Αλλ᾽ οὕτω μὲν οὐχ εἶπεν * ἔπληξε 
γὰρ ἄν " ἑτέρως δὲ ὑφειμένως τὸ αἀτὸ αἰνίττεται " ὅταν 
γὰρ εἴπη, Εἰς τὸ στηριχθῆναι ὑμᾶς, τοῦτο δηλοῖ, 
Εἶτα ἐπειδὴ χαὶ τοῦτο σφόξρα φαρτιχὸν ἦν, ὅρα πῶς 
αὐτὸ παραμυθεῖται διὰ τῆς ἐπαγωγῆς. Ἵνα γὰρ μὴ 
λέγωσι" Τί γάρ; σαλευόμεθα, περιφερόμεθα, xal τῆς 
παρὰ σοῦ δεόμεθα γλώττης εἰς τὸ ατῆναι βεθαίως ; 
προλαδὼν ἀναιρεῖ τὴν τοιαύτην ἀντίῤῥησιν, οὕτω λέγων“ 
Τοῦτο δὲ ἐστι συμπαραχληθῆναι ἐν ὑμῖν διὰ τῆς 
ἂν ἀ.1.1ήλοις πίστεως, ὑμῶν τε καὶ ἐμοῦ. '0; ἂν εἰ 
ἔλεγε " Μὴ ὑποπτεύσητε, ὅτι χατηγορῶν ὑμῶν εἶπον * 
οὐ ταύτῃ τῇ γνώμῃ ἐφθεγξάμην τὸ ῥῆμα, ἀλλὰ τί ποτά 
ἐστιν, ὅπερ ἡδουλήθην εἰπεῖν; Πολλὰς ὑπεμείνατε b 
θλίψεις, ὑπὸ τῶν διωχόντων περιαντλούμενοι * ἐπεθύ- 
βησα ποίνυν ὑμᾶς ἰδεῖν, ἵνα παραχαλέσω, μᾶλλον δὲ 
οὐχ ἵνα παραχαλέσω μόνον, ἀλλ᾽ ἵνα xat αὐτὸς παρά- 
χλησιν δέξωμαι. ᾿ 

δ’. “Ὅρα σοφίαν διδασχάλου. Εἶπεν, Elc τὸ στηριχθῆναι 
ὑμᾶς " οἷδε βαρὺ καὶ φορτιχὸν τὸ εἰρημένον τοῖς μαθη- 
ταῖς ὃν, καὶ λέγει, Εἰς τὸ παραχιηθῆναι ὑμᾶς. ᾿Αλλὰ 
xai τοῦτο βαρὺ πάλιν, οὐχ οὕτω μὲν ὡς τὸ πρότερον, 

* υϊιίαπι, οὐδέ. ἴ Ἀς5., μέλλεις ἡμῖν. EIU 

Mius Θεοῦ φόδον χαὶ λόγον, ὥστε, ! 


fuerant, committentein sibi in testem pro re fala 
gumquam vocaturum fuisse. Ad hzc etiam illud vult 
estendere , caritatem ct curam quam de illis gerebat 
wecessariam esse. Ne dicerent enim : Tn quis es, et 
unde civitatis tante ac regi? curam te suscipere di- 
cis ?* ostendit illam.suam sollicitudinem necessariam 
esse : siquidem hic illi servitutis modus constitutus 
est, ut evangelium annuntiet. Nam is, cui hoc munus 


traditum est, necessario debet eos, qui verbum susce- 


pturi sunt, semper in mente habere. Aliud etiam si- 
gnificat, cum dicit : /n spiritu meo : quod.nempe longe 
sublimior erat bxc religio quam gentilis et Judaica : 
nam gentilis et erronea et carnalis eret , Judaica au- 
tem vera quidem, sed carnalis et ipsa erat; Ecclesiz 
porro cultus, gentili contrarius, Jndaico autem longe 
sublimior est. Non enim oves, vitulos, fumum et ni- 
dorem cultus noster adhibet, sed per animam spiri- 
tualem fit : quod ostendens Christus dicebat : Spiritus 
est Deus, et eos qui illum adorant, in spiritu el veritate 
adorare oportel ( Joan. 4. 24). In evangelio Filii ejus. 


Cum superius dixisset. evangelium Patris essc, hic. 


Filii esse dicit : ita indifferente» Patris et, Filii dici- 
tur. Edidicit eniin a beata iHa voce, qu:e Patris sunt 
Filii esse, eL qux Filii item Patris. Omnia enim, in- 
quit, (ta mea sunt, et mea (ua sunt (Joan. 47. 10). Ut 
indesinenter memoriam vestri. faciam in precibus meis 
( Ibid. ). Hoc german: caritatis est. Et. videtur 
quidem ununm dicere, dum quatuor ponit : quod.me- 
mor sit. quod indesinenter, quod in precibus, quod- 
que pro magnis rebus precetur. 10. Orans si quo 
smodo aliquando prospere possim, volente Deo , venire 
ad vos. 14. Desidero enim videre vos. Videu' summe 
optautem illos videre, neque id facere prxter Dei 
placitum volentem, sed amorem Dei timore mixtum 
gerentem ἢ Amabat quippe illos et ad illos festinabat ; 


sed licet amaret, non preter Dei placitum videre cu- - 


piebat. HLee est germana caritas : non sicut nos, qui 
utrinque a caritalis legibus excidimus : nam vel ne- 
minem amamus , vel si amemus , id pr:eter Dei pla- 
eitum facimus ; utrumque conira divinam legem 
facientes. Si hzec dicta enerosa, onerosiora certe sunt 
si fiant. 

9. Et quomodo, inquies, przter Dei placitum ama- 
mus ? Quando Christum fame tabescentem despici- 
inus, filiis autem, amicis et eognatis plus quam ne- 
cesse est elargimur. Imo potius quid opus est sernione 
ulterius progredi ? Nam si seam quisque couscien- 
tiam examinaverit, plurimis in rebus hoc a nobis 
factum esse deprehendet. At beatus vir ille nou talis 
eral, sed amare, et ut par est amare sciebat, atque, 
etsi omnes in amore vinceret, caritaus tamen mo- 
dum non transgrediebatur. Vide ergo utrumque exi- 
iie in illo abundare, et Dei timorem et Romanorum 
dilectionem. Nam quod indesinenter precaretur, et re 
non impetrata non tamen desisteret, ardentis erat 
amoris ; quodque amando persisteret Dei nutui ob- 
sequens, summ: pietatis erat. Alibi etiam cum ter 
Dominum rogasset, nec impetrasset, imo contrarium 
sibi accidisset , gratias egit maximas quod repulsam 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP: CONSTANTINOP. 


401. 


tulisset (2, Gor. 12. 8) : sic ille.ia omnibus ad Deum. 
se convertebat. Hio autem accepit quidem, sed ou 
quando petebat ; sed tardius, nec inoleste tulit. H:vc 
porro dico, ut non gre feramus quando non exau- 
dimur, vel cum tardius exaudimur. Non enim sumets 
Paulo meliores, qui de utroque gratias egit, et qui- 
dem jure merito. Quia enim manui omnia gubernanti 
se semel dediderat, οἱ cum tanta.-subjectione, quanta 
lutum figulo ; quo ducebat Deus, illo sequebatur. 
Ctm dixisset ergo.precari se ut.illos videret, causan, 
desiderii addit. Quznam illa est ? Ut aliquid impertiam. 
vobis gratie spiritualis ad confirmandos vos. Non cnim 
sine causa, ut multi jam superfluss inutilesque pere- 
grinationes suscipiunt, illo se conferre volebat, sed- 
pro necessariis urgentibusque negotiis : id quod ille 
clare non enuntiat, sed xnigmatice. Neque enim di- 
xit, Ut doceam vos, ut instituaim, ut quod deest im- 
pleam ; sed, Ut quid impertiam.; indicans se nou sua. 
dare illis, sed quie accepit tradere. Hic etiam mo- 
deste loquitum, eum dicit, Ut aliquid. Paululum, |in- 
quit, et secundum meum inodulum. Et quidnam est 
illud paululum , quod jam daturus est ? Hlud est, in- 
quit, Ad confirinandum vos. 

Gratia non excludit mercedem ex proposito voluntatis 
partam. — Ergo ex gratia illud- est, non vacillare, 
sed firmiter stare. Gratiam vero cum audis, cave pu- 
tes excludi mercedem illam ex proposito voluutatis : 
gratiam enim dicit, non quod propositi laborem re- 
probet; sed ut arrogantiz fastum succidat. Ne itaque, 
quia Paulus illud. gratiam vocavit, animo concidas. 
Grati enim animi causa solet recte facta gratiam vo- 
eare , quoniam in hisce nos multa egenus. superna. 
gratia. Cum dixit aulem, Ad con firmandos vos, latenter. 
indicat egere illos magna correctione. lloc enim vult 
significare : A multo temporedesiderabam et in optato 
habebam vos videre, non alia de causa, quam ut vos 
con(irmarem el probe stabilirem in timore * Dei, ut 
ne perpetuo vacilletis. At nom ita dixit ; sic enitn illos 
perstrinxisset ; sed. alio modo remissiusque idipsum. 
subindicat : cum enim dicit, Ad.confirmandos vos, 
lioc ipsum significat. Deinde , quia illud valde mo'e- 
δία} erat, vide quoniodo per ea quz addit illud mi- 
tiget. Ne dicerent enim : Quid ergo, an vacillamus ? 
an cireumagimur, et. tua. egemus lingua ut firmiter 
stemus ? hauc przveriit objectionem his verbis : 49. 
lloc est autem , simul consolari in. vobis per mutuam 
fidem, vestram et meam. Ac si diceret, Ne suspicemini 
me aocusaudi causa. id vobis dixisse : nou liac niente 
loquutus sum ; sed quid valui dicere * Multas passi 
estis :erumnas ab iis, qui vos sunt persequuti : vos 


ergo videre desideravi, ut consolarer ; imo potis nos 


ut consolarer tanium, sed etiam ut. ipse consolatio- 
nem acciperem. 

4. Vide sapienuam doctoris. Dixit, Ad- confirman- 
des vos. Noverat grave et onerosum discipulis esse 
illud quod dixerat, et addit, Ad consolandum vos. Scd 
illud quoque niolestum. erat ,, non. perinde tamen at- 


! Unis legit, in timore et«amore. 


ant 
τῷ τὸ κήρυγμα εὐαγγελίξεσθαι λατρεύων’ xal οὗτος 
ἂν ὁ τῆς δουλεία: αὐτοῦ τρόπος " τοῦτο γὰρ ἦν ἐπιτεταγ- 
μένος. Διὰ τοῦτο οὐ μάρτυρα καλεῖ τὸν Θεὸν “ὄνον, 
ἀλλὰ χαὶ ὅπερ ἐνεπιστεύθη λέγει, δειχνὺς ὅτι οὐχ ἂν 
«τηλιχαῦτᾳ ἐγχειρισθεὶς, τὸν ἐμπιστεύσαντα μάρτυρα 
ἐπὶ ψευδέσιν ἐχάλει 4. Μετὰ δὲ τούτου χἀχεῖνο δεῖξαι 
βούλεται, τὴν ἀγάπην τὴν ὑπὲρ αὐτῶν, xai τὴ opov- 
τίδα ἀναγχαίαν οὖσαν. "Iva γὰρ μὴ λέγωσι, Σὺ τίς ὧν 
χαὶ πόθεν, πόλιν οὕτω μεγάλην xai βασιλικωτάτην μερι- 
μνᾷν φής; δείχννσιν ἀναγχαίαν οὖσαν αὐτῷ τὴν τοιαύ- 
τὴν φροντίδα, εἴ γε αὑτῷ τῆς δουλείας οὗτος ὁ τρόπος 
ἐπιτέτακται, τὸ χαταγγέλλειν τὸ Εὐαγγέλιον. Ὁ γὰρ 
τοῦτο ἐγχεχειρισμένος ἀνάγχην ἔχει τοὺς μέλλοντας 
ὑποδέχεσθαι τὸν λόγον διαπαντὸς ἔχειν ἐπὶ τῆς διανοίας, 
Δηλοῖ δὲ xaX ἕτερον πρὸς τούτοις εἰκὼν, Ἐν τῷ τνεύ- 
patl pov: ὅτι πολὺ xal τῆς Ἑλληνικῆς xai τῆς "Lou- 
δαϊχῆς λατρείας ἀνωτέρα αὕτη. Ἢ μὲν γὰρ Ἑλληνικὴ. 
καὶ πεπλανημένη xat σαρχιχὴ" ἡ δὲ Ἰουδαϊχὴ, ἀληθὴς 
μὲν, σαρχιχὴ δὲ xal αὐτή" ἡ δὲ τῆς Ἐχχλησίας, τῆς 
μὲν Ἑλληνιχῆς ἐναντία, τῆς δὲ Ἰουδαϊκῆς ὑψηλογέρα 
πολλῷ τῷ μέτρῳ. Οὐ γὰρ διὰ προδάτων xal μόφχων 
καὶ χαπνοῦ χαὶ χνίσφης ὁ τῆς ἡμετέρας λατρείας τρό- 
«ος, ἀλλὰ διὰ ψυχῆς πνευματικῆς" ὅπερ καὶ ὁ Χριστὸς 
δηλῶν ἔλεγε" Πνεῦμα ὁ Θεὸς, καὶ τοὺς xpooxvrovrtac 
αὐτὸν, ἐν πνεύματι καὶ ἀ.1ηθείᾳ δεῖ xpooxvreiv. 
Ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ. ᾿Ανωτέρω εἰπὼν 
τὸ Εὐαγγέλιον τοῦ Πατρὸς εἶναι, ἐνταῦθα τοῦ Υἱοῦ αὐτό 
φησιν: αὕτως ἀδιάφορον xal Πατρὸς xai Υἱοῦ λέγειν. 
Καὶ γὰρ ἔμαθε παρὰ τῆς μαχαρίας ἐχείνης φωνῆς, ὅνι 
τὰ τοῦ Πατρὸς τοῦ Υἱοῦ, xal τὰ τοῦ Yloo τοῦ Πατρός" 
Πάντα γὰρ, φησὶ, τὰ ἐμὰ σά ἔστι, καὶ τὰ σὰ ἐμά. 
Ὡς ἀδιαλείπτως μνείων ὑμῶν ποιοῦμαι ἐπὶ b τῶν 
προσευχῶν [4359] μον. Τοῦτο γνησίας ἀγάπης. Καὶ 
δογεῖ μὲν ἕν τι λέγειν, τέσσαρα δὲ τίθησιν ἐνταῦθα, xal 
ὅτι μέμνηται, καὶ ὅτι ἀδιαλείπεως, xal ὅτι ἐν εὐχαῖς, 
xai ὅτι ὑπὲρ μεγάλων πραγμάτων. ῥδόμενος, εἴ πως 
ἤδη ποτὲ εὐοδωθήσομαι ἐν τῷ θελήματι τοῦ Θεοῦ 
&A0sir πρὸς ὑμᾶς. Ἐπιποθῶ γὰρ δεῖν ὑμᾶς. Ὁρᾷς 
καὶ ὠδίνοντα αὐτοὺς ἰδεῖν, καὶ οὐκ ἀνεχόμενον παρὰ τὸ 
τῷ Θεῷ δοχοῦν ἰδεῖν, ἀλλὰ χεχερασμένον φόδῳ Θεαῦ τὸν 
πόθον ἔχοντα; Ἐφίλει μὲν γὰρ αὐτοὺς, xa ἠπείγετο 
πρὸς αὐτούφ᾽ οὐ μὴν, ἐπειδὴ ἐφίλει. παρὰ τὸ τῷ Θεῷ 
δοχοῦν ἐδούλετο ἰδεῖν. Αὕτη ἢ γνησία ἀγάπη, οὐχ ὡς 
ἡμεῖ; οἱ ἀμφοτέρωθεν τῶν νόμων τῆς ἀγάπης bxml- 
πτοντῖς. Ἢ γὰρ οὐδένα, φιλοῦμεν, ἣ ἐπειδὰν φιλήσωμέν 
ποτε, παρὰ τὸ τῷ Θεῷ δοχοῦν φιλοῦμεν, ἀμφότερα παρὰ 
«bv θεῖον ποιοῦντες 6 νόμον. Εἰ δὲ φορτιχὰ ταῦτα λεγό- 
μενα, φορτιχώτερα γιγνόμενα. 
γ΄. Καὶ πῶς παρὰ τὸ τῷ Θεῷ δοχοῦν φιλοῦμεν, φησίν; 
Ὅταν τὰν μὲν Χριστὸν λιμῷ τηκόμενον περιορῶμεν, 
καισὶ δὲ xal φίλοις χαὶ συγγενέσιν ὑπὲρ τὴν χρείαν 
παρέχωμεν. Μᾶλλον δὲ τί χρὴ περαιγέρω τὸν λόγον 
προάγειν! Ἐὰν γὰρ τὸ ἑαυτοῦ συνειμρδὸς ἕχαστος ἐξ- 
ετάσῃ, ἐπὶ πολλῶν τοῦτο εὑρήσει γινόμενον πραγμάτων. 
Ἂλλ᾽ οὐχ ὁ μαχάριος ἐχεῖνος τοιοῦτος fjv, ἀλλ᾽ ἤδει 
xaX φιλεῖν, καὶ φιλεῖν ὡς χρὴ. xai ὡς πρᾳσῆχον ἦν, xal 
πάντας νιχῶν τῷ φιλεῖν, οὐχ ὑπερέδαινε τῆς ἀγάπης 
τὰ μέτρα. “Ὅρα γοῦν ἀμφότερα μεθ᾽ ὑπερβολῆς ἐν 
αὐτῷ βρύοντα, xai τὸν τοῦ Θεοῦ φόδον, xai τὸν τῶν 
Ῥωμαίων πόθον. Τὸ μὲν γὰρ διηνεχῶς εὔχεσθαι, καὶ 
μὴ τυγχάνοντα μὴ ἀφίστασθαι, ἀγάπης σφοδρᾶς ἦν " τὸ 
ὃὲ ἀγαπῶντα μένειν d τῷ τοῦ Θεοῦ νεύματι εἴχοντα, 


' lidem. ἐκάλεσε. b Unus, ποιοῦμαι πάντοτε. ἐπί. 
ποιοῦμεν. d ARI, αγοφτῶντα οὕτω μένξιν. 


IN EPIST. AD ROM. ΠΟΝῚΙ,. Π. 


404 
εὐλαδείας ἐπιτεταμένης. "Aliayou μὲν οὖν τρὶς τὸν 
Κύριον παρακαλέσας οὐ μόνον οὐχ ἔλαδεν, ἀλλὰ καὶ τὸ 
ἐναντίον, μὴ λαδὼν, χάριν ἔγνω τοῦ παραχουσθῆναι 
πολλὴν * οὕτω πρὸς τὸν Θεὸν ἐν ἅπασιν ξὄλεπεν. "Ey- 
ταῦθα δὲ ἔλαδε μὲν, οὐχ ὅτε δὲ ἤτησεν, ἀλλὰ βραδέως, 
xai οὐδὲν 69 ἐντεῦθεν ἐδυσχέρανε. Ταῦτα δὲ λέγω, ἵνα 
μὴ ἀσχάλλωμεν μὴ ἀχουόμενοι, ἣ βραδέως ἀχουόμενοι. 
O6 γάρ ἐσμεν Παύλου βελτίους, ὃς ἐπ᾿ ἀμφοτέροις χάριν 
ὁμολογεῖ" χαὶ μάλα εἰχότως. Ἐπειδὴ γὰρδπαξ ἑαυτὸν ἔδωχε 
τῇ πάντα χυδερνώσῃ χειρὶ, καὶ μετὰ τοσαύτης ὑποτα» 
γῆς ὑπέθηχε, μεθ᾽ ὅσης ὁ πηλὸς τῷ κεραμεῖ, ἧπερ 
ἦγεν ὁ Θεὸς, ἡχολούθει. Εϊπὼν τοίνυν, ὅτι ηὔχετο ἐδεῖν 
αὐτοὺς, λέγει χαὶ τὴν αἰτίαν τῆς ἐπιθυμίας. Τίς δέ 
ἔστιν αὕτη; "ra ci μεταδῶ χάρισμα ὑμῖν αγευμαξι- 
wór sic τὸ στηριχθῆναι ὑμᾶς. Οὐ γὰρ ἁπλῶς, ὥσπερ 
πολλοὶ νῦν περιττὰς καὶ ἀνονήτους ἀποδημίας ποιοῦν- 
ται, οὕτω xal ἐχεῖνος, ἀλλ᾽ ὑπὲρ ἀναγκαίων καὶ σφό- 
ópa κατεπειγόντων * χαὶ σαφῶς μὲν λέγειν τοῦτο σὺ 
βούλεται, αἰνιγματωδῶς δέ. Οὐδὲ γὰρ εἶπεν, Ἵνα δι. 
δάξω ὑμᾶς, ἵνα κατηχήσω, ἵνα τὸ λεῖπον ἀναπληρώσω, 
ἀλλ᾽ "Ira τι μεταδῶ, δειχνὺς ὅτι οὐ τὰ αὐτοῦ αὐ- 
τοῖς δίδωσιν, ἀλλ᾽ ὅπερ ἔλαδε μετεδίδου. Καὶ ἐνταῦθα 
δὲ μετριάζει πάλιν εἰπών" "Ira. τι. Μιχρόν τι, φησὶ, 
xai ἐμοὶ σύμμετρον. Καὶ τί ποτέ ἐστι τὸ μιχρὸν τοῦτο, 
οὗ μέλλεις νῦν ( μεταδιδόναι; Τοῦτο δέ ἐστι, φησὶν, 
Εἰς τὸ στηριχθῆναι ὑμᾶς. 

"Apa xai τοῦτα χάριτος, τὸ μὴ σαλεύεσθαι, ἀλλ᾽ 
ἑστάναι βεόαίως. Χάριν δὲ ὅταν ἀχούσῃς, μὴ νομίσῃς 


᾿ἐχδεδλῆσθαι τὸν ἀπὸ τῆς προαιρέσεως μισθόν ’ χάριν 


γὰρ εἶπεν, οὐχὶ τὸν ἐχ προαιρέσεως ἀτιμάζων πόνον, 
ἀλλὰ τὸν ἐξ ἀπονοίας ἀποτεμνόμενος τῦφον. Μὴ τοίνυν 
ἐπειδὴ Παῦλος αὐτὸ χάρισμα ἐχάλεσεν, ἀναπέσῃς, Οἷδε 
γὰρ δι’ εὐγνωμοσύνην πολλὴν χαὶ τὰ χατορθώματα 
χαρίσματα καλεῖν, διὰ τὸ xai ἐν τούτοις πολλῆς ἡμᾶς 
δεῖσθαι τῆς ἄνωθεν ῥοπῆς. Εἰπὼν δὲ, Elc τὸ στηρι» 
χθῆναι ὑμᾶς, λανθανόντως ἔδειξε δεομένους πολλῇς 
διορθώσεως. Ὁ γὰρ βούλεται εἰπεῖν, τοῦτό ἐστιν * "Ex 
πολλοῦ τοῦ χρόνου ἐπεθύμουν xal ηὐχόμην ὑμᾶς ἰδεῖν, 
δι' ἕτερον μὲν οὐδὲν, ἵνα δὲ ὑμᾶς βεδαιώσω, στηρίξω τε 
xax πήξω χαλῶς εἰς τὸν τοῦ Θεοῦ φόδον 8, ὥστε μὴ ca- 
λεύεσθαι διηνεχῶς. ᾿Αλλ᾽ οὕτω μὲν οὐχ εἶπεν " ἔπληξε 
γὰρ ἄν * ἑτέρως δὰ ὑφειμένως τὸ αὐτὸ αἰνίττεται * ὅταν 
γὰρ εἴπη, Εἰς τὸ στηριχθῆναι ὑμᾶς, τοῦτο δηλοῖ. 
Elta ἐπειδὴ χαὶ τοῦτο σφόδρα φαρτιχὸν ἦν, ὅρα πῶς 
αὐτὸ παραμνθεῖται διὰ τῆς ἐπαγωγῆς. Ἵνα γὰρ μὴ 
λέγωσι" Τί γάρ; σαλευόμεβα, περιφερβόμεθα, xal τῆς 
παρὰ σοῦ δεόμεθα γλώττης εἰς τὸ etwa βεδαίως : 
προλαδὼν ἀναιρεῖ τὴν τοιαύτην ἀντίῤῥησιν, οὕτω λέγων" 
Τοῦτο 0$ ἐστε συμπαρακηθῆναι ἐν ὑμῖν διὰ τῆς 
ἐν ἀλλήλοις πίστεως, ὑμῶν τὸ καὶ ἐμοῦ. 'Q; ἂν εἰ 
ἔλεγε * Μὴ ὑποπτεύσητε, ὅτι νατηγορῶν ὑμῶν εἶπον * 
οὐ ταύτῃ τῇ γνώμῃ ἐφθεγξάμην τὸ ῥῆμα, ἀλλὰ τί ποτέ 
ἐστιν, ὅπερ ἡδουλήθην εἰπεῖν ; Πολλὰς ὑπεμείνατε b 
θλίψεις, ὑπὸ τῶν διωχόντων περιαντλούμενοι * ἐπεθύ- 
μῆσα τοίνυν ὑμᾶς ἰδεῖν, ἵνα παραχαλέσω, μᾶλλον δὰ 
οὐχ ἵνα παρακαλέσω μόνον, ἀλλ᾽ ἵνα χαὶ αὐτὸς παρά- 
κλησιν δέξωμαι. ᾿ 

δ'. “Ὅρα σοφίαν διδασχάλου. Εἶπεν, Elc tó στηριχθῆναι 
ὑμᾶς * οἷδε βαρὺ xai φορτικὸν τὸ εἰρημένον τοῖς μαθη- 
«al; ὃν, χαὶ λέγει, Εἰς τὸ παρακληθῆναι ὑμᾶς. ᾿Αλλὰ 
xal τοῦτο βαρὺ πάλιν, οὐχ οὕτω μὲν ὡς τὸ πρότερον, 


4 Quidam, οὐδέ. f Mss.,u 20e ἡμῖν. 1 Unu* CE IM 


"s. Alius Θεοῦ φόδον x«i λόγον, ὥστε, 


Ln*5 


βαρὺ δὲ ὅμως. Ὑποτέμνεται τοίνυν xal τούτου πάλιν τὸ. 
φορτικὸν, λεαίνων πανταχόθεν τὸν λόγον, xal ποιῶν εὑ- 
παράδεκτον. Οὐ γὰρ ἁπλῶς εἶπε, Παραχληθῆναι, ἀλλὰ, 
ZvuaapaxAn0ünvat, χαὶ οὐδὲ τούτῳ ἤρχέσθη, ἀλλὰ καὶ 
ἑτέραν εἰσάγει πλείονα θεραπείαν, εἰπών " Διὰ τῆς ἐν 
ἀ.λ1:λή.λοις πίστεως, ὑμῶν τὸ xal ἐμοῦ. Βαδαὶ, πόση 
ἡ ταπεινοφροσύνη ! ἔδειξε xat ἑαυτὸν ἐχείνων δεόμενον, 
«0X ἐχείνους τούτου μόνον * xat τοὺς μαθητὰς ἐν τάξει 


διδασχάλων ἐχάθισεν, οὐδεμίαν ὑπεροχὴν ἀφεὶς μεῖγαι. 


παρ᾽ αὑτῷ, ἀλλὰ πολλὴν τὴν ἰσοτιμίαν ἐπιδειξάμενος. 
Κοινὸν γάρ ἐστι τὸ χέρδος, φησὶ, χαὶ ἐγὼ τῆς παρ᾽ 
ὑμῶν δέομαι παραχλήσεως xat ὑμεῖς[44}] τῆς παρ᾽ ἐμοῦ. 
Καὶ πῶς τοῦτο γίνεται; Διὰ τῆς ἐν ἀλλήλοις πί-. 
στεως, ὑμῶν τε καὶ ἐμοῦ. Καθάπερ. γὰρ ἐπὶ πυρὸς ἂν. 
πολλάς τις συναγάγῃ λαμπάδας, λαμπρὰν ἀνάπτει τὴν 
φλόγα * οὕτω xai ἐπὶ τῶν πιστῶν γίνεσθαι. πέφυχεν. 
Ὅταν μὲν γὰρ xa0' ἑαυτοὺς ὦμεν διεσπασμένοι, ἀθυμό-. 
τεροί πώς ἐσμεν * ὅταν δὲ ἰδόντες ἀλλήλους τοῖς οἰχείοις͵ 
περιπλαχῶμεν μέλεσι, πολλὴν δεχόμεθα τὴν παράχλη- 
σιν. Μὴ γάρ μοι τὸν παρόντα χαιρὸν ἐξετάσῃς, χαθ᾽ ὃν 
τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι χατὰ χώμην καὶ πόλιν, xa) ἐν αὐτῇ, 
«ἢ ἐρήμῳ πολλὰ τῶν πιστευόντων τὰ τάγματα, xal 
πᾶσα ἀσέθεια ἐξελήλαται, ἀλλ᾽ ἐννόησον xatv' ἐχεῖνον, 
τὸν χαιρὸν, ὅσον ἣν ἀγαθὸν χαὶ διδάσχαλον ἰδεῖν τοὺς 
μαθητὰς, χαὶ ὑπὸ ἀδελφῶν ἀδελφοὺς ἀφθῆναι ἐξ ἄλλης, 
πόλεως ἐπελθόντας. "Iva δὲ χαὶ σαφέστερον τὸ λεγόμε- 
vov ποιήσω, ἐπὶ ὑποδείγματος τὸν λόγον ἀγάγωμεν. El 
γὰρ συμθαίη ποτὲ xat γέναιτο, ὃ μὴ γένοιτο, ἀπενεχθέν- 
τᾶς εἰς τὴν Περσῶν γῆν ἣ Σχυθῶν ἣ Bap6ápuv ἑτέρων 
διεσπάρθαιχατὰ δύο χαὶ τρεῖς ἐν ἐχείναις ταῖς πόλεσιν, 
εἶτα ἐξαίφνης τινὰ τῶν ἐντεῦθεν ἰδεῖν ἐπελθόντα, bvyón- 
σον ὅσην ἂν ἑκαρπωσάμεθα τὴν παραμυθίαν. Οὐχ ὁρᾶτε 
χαὶ τοὺς ἐν τοῖς δεσμωτηρίοις ὄντας, εἴ τινα τῶν ἐπιτη- 
δείων ἴδοιεν, ἀνισταμένους xal ἐπτερωμένους ὑπὸ ἧς 
ἡδονῆς; Εἰ δὲ αἰχμαλωσίζ xal δεσμωτηρίῳ παραβάλλω 
400g τότε χαιροὺς, μὴ θαυμάσῃς ᾿ πολὺ γὰρ χαλεπώ- 
τερᾶ, τούτων ἔπασχον ἐκεῖνοι, διεσπαρμένοι χαὶ ἐλαυνό- 
μενοι, χαὶ λιμῷ xal πολέμοις συζῶντες, xal χαθημερι- 
γοὺς θανάτους τρέμοντες, χαὶ ὑποπτεύοντες χαὶ φίλους 
xai οἰχείους xai συγγενεῖς, xal χαθάπερ ξένην τὴν 
οἰχουμένην οἰχοῦντες, μᾶλλον δὲ πολλῷ τῶν ἐν ἀλλοτρίᾳ 
διατριδόντων χαλεπώτερον. Διά τοι τοῦτό φησιν (Σὶς 
τὸ στηριχθῆναι ὑμᾶς, καὶ συμπαραχιληθῆγναι διὰ τῆς 
ἐν ἀλλήλοις πίστεως. Τοῦτο δὲ ἔλεγεν, οὐχ ὡς αὐτὰς 
χρήνων τῆς παρ᾽ ἐχείνων συμμαχίας, ἄπαγε * πῶς γὰρ 
ὁ τῆς Ἐχχλησίας στῦλος, ὁ σιδήρου καὶ πέτρας στεῤῥό- 
1s00;, ὁ πνευματιχὺς ἀδάμας xai μυρίαις ἀρχῶν πόλε- 
σιν) ; ἀλλ᾽ ἵνα μὴ χαταφοριχὸν ποιήσῃ τὸν λόγον μηδὲ 
σφοδρὰν τὴν ἐπιτέμησιν, xal αὐτὸς δεῖσθαι τῆς παρα- 
χλήσεως ἔλεγε τῆς ἐχείνων. El δέ τις ἐνταῦθα παράχλη- 
σιν χαὶ εὐφροσύνην τὴν ἐπὶ τῆς πίστεως αὐτῶν ἐπίδοσιν 
λέγοι, xaX ταύτης δεῖσθαι τὸν Παῦλον, οὐχ ἂν οὐδὲ o5- 
τως ἁμάρτοι τοῦ λόγον. Εἰ οὖν χαὶ ἐπιϑυμεῖς, φησὶ, καὶ 
εὔχῃ, καὶ μέλλεις παραχλήσεως ἀπολαύειν, χαὶ παρα- 
χλήσεως μεταδιδόναι, τί τὸ χωλύον ἐλθεῖν; Ταύτην 
τοίνυν λύων τὴν ὑπόνοιαν, ἐπήγαγεν - Οὐ θέλω δὲ 
ὑμᾶς ἀγνοεῖν, dósAyol, ὅτι πο.λλάκις προεθυμήθην b 
ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς, καὶ ἐκωλύθην ἄχρι τῆς δεῦρο. 
"Opa μέτρα δουλιχῆς ὑπαχοῆς, xal πολλῆς εὐγνωμοσύ- 
νης ἀπόδειξιν. Ὅτι μὲν γὰρ ἑχωλύθη, λέγει " διὰ τί δὲ, 
οὐχέτι. Οὐ γὰρ ἐξετάζει τοῦ Δεσπότου τὸ πρόσταγμα, 


᾿ Unus, διεσπάσθαι. Alius διεσπάρθαι. Editi διεσπάρσθαι. 
l'aulo post, ubi. ἐννόησον, alii σχόπησον. ὃ Alli, npothipxv. 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOF. 


406 


ἁλλὰ πείθεται μόνον * καίτοι Ye εἰχὸς ἣν διαπορῖ, ται, 
τίνος ἕνεχεν πόλιν οὕτω λαμπρὰν καὶ μεγάλην, καὶ πρὸς 
ἣν ἅπασα ἔδλεπεν ἡ οἰχουμένη, ἐχώλυσεν ὁ Θεὸς ἀπο- 
λαῦσαι διδασχάλου [443] τοιούτου, χαὶ ἐπὶ χρόνον τοσοῦ- 
τον. Ὁ μὲν γὰρ τῆς χρατούσης πόλεως περιγενόμενος, 
χαὶ τοῖς ἀρχομένοις ῥᾳδίως ἐπήει * ὁ δὲ τὴν βασιλιχωτέ- 
ρᾶν ἀφεὶς, τοῖς δὲ ὑπηχόοις ἐφεδρεύων, τὸ χεφάλαιον 
εἶχεν ἡμελημένον. ᾿Αλλ᾽ ὅμως οὐδὲν τούτων περιεργά- 
ζεται, ἀλλὰ παραχωρεῖ τῷ τῆς προνοίας ἀχαταλήπτῳ, 
τότε ἐμμελὲς ἐπιδειχνύμενος τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς, xal 
παιδεύων πάντας ἡμᾶς μηδέποτε τὸν. Θεὸν ἀπαιτεῖν εὑ- 
θύνας τῶν γινομένων, xàv δοχῇ πολλοὺς θορυδεῖν τὰ 
πραττόμενα. Δεσπότον μὲν «γάρ ἐστι μόνον τὸ ἐπιτάτ- 
τειν, δούλων € δὲ τὸ πείθεσθαι. Διὰ τοῦτο, ὅτε μὲν ἐχω- 
λύθη, λέγει " τίνος ὃὲ ἕνεχεν, οὐχέτι * Οὐδὲ γὰρ ἐγὼ 
οἶδα, φησί. Μὴ τοίνυν ἐρώτα με Θεοῦ βουλὴν f) γνώμην. 
Θὐδὲ γὰρ ἐρεῖ τὸ πλάσμα τῷ πλάπαντι" Τί με ἐποίησας 
οὕτω; Τίνος γὰρ ἕνεχεν, εἰπέ μοι, καὶ ζητεῖς" μαθεῖν ; 
οὐχ οἶσθα, ὅτι μέλει πάντων αὐτῷ, ὅτι σοφός ἐστιν, ὅτι 
οὐδὲν ἀπλῶς ἐργάζεται xal six; ὅτι τῶν γεγεννηκότων 
σε μᾶλλον φιλεῖ, χαὶ πατρὸς ἐχ πολλοῦ τοῦ περιόντος 
ὑπερδαίνει φιλοστοργίαν, xal μητρὸς χηδεμονίαν ; Μη- 
δὲν οὖν πλέον ζήτει, μηδὲ πρόθαινε περαιτέρω * xat 
γὰρ ἀρχεῖ σοι ταῦτα εἰς παραμυθίαν " ἐπεὶ χαὶ τότε σο- 
φῶς ὠχονόμητο τὸ τῶν Ῥωμαίων d, Εἰ δὲ τὸν τρόπον 
ἁγνοεῖς, μὴ δυσχέραινε * τοῦτο γὰρ πίστεως μάλιστα, 
τὸ χαὶ ἀγνοοῦντα τὸν τρόπον τῆς οἰχονομίας, δέχεσθαι 
«ὃν περὶ προνοίας λόγον. 

ε΄. Κατορθώσας τοίνυν ὅπερ ἐσπούδαζεν ὁ Παῦλος (τί δὲ 
τοῦτο ἦν; Τὸ δεῖξαι, ὅτι οὐ χαταφρονῶν αὐτῶν οὐχ 
ἤρχετο, ἀλλὰ χαὶ σφόδρα ἐπιθυμῶν ἐχωλύετο), xal τὸ 
ἔγχλημα. ἀποδυσάμενος τῆς ῥᾳθυμίας, καὶ πείσας ὅτι 
αὑτῶν οὐχ ἧττον ἐχεῖνος € ἰδεῖν αὐτοὺς ἐπεθύμει * πάλιν 
καὶ δι᾽ ἑτέρων ἐνδείχνυται τὴν ἀγάπην. Οὐδὲ γὰρ, 
ἐπειδὴ ἐχωλύθην, φησὶν, ἀπέστην τοῦ ἐπιχειρεῖν, ἀλλ᾽ 
ἀεὶ μὲν ἐπεχείρουν, ἀεὶ δὲ ἐχωλυόμην, οὐδέποτε δὲ ἀφ- 
ἰστάμην, τῷ μὲν θελήματι τοῦ Θεοῦ οὐχ ἀντιπίπτων, 
πὴν δὲ ἀγάπην τηρῶν. Διὰ μὲν γὰρ τοῦ προτίθεσθαι xal 
μὴ ἀφίστασθαι τὸ φίλτρον ἐπεδείχνυτο" διὰ δὲ τοῦ χω- 
λύεσθαι καὶ μὴ ἀντιτείνειν τὴν περὶ τὸν Θεὸν ἅπασαν 
ἀγάπην ! ἐδήλον. Ἵνα twà χαρπὸν σχῶ xal ἐν 
ὑμῖν. Καίτοι xa ἀνωτέρω τὴν αἰτίαν εἶπε τῆς ἐπιθυ- 
μίας, καὶ αὐτῷ πρέπουσαν. ἔδειξεν, ἀλλ᾽ ὅμως χαὶ ἐν.- 
ταῦθα αὑτὴν τίθησι, σφοδρῶς ἐκχαθαίρων αὐτῶν. τὴν 
ὑπόνοιαν. Ἐπειδὴ γὰρ περίδλεπτος ἣν f| πόλις, καὶ 
μόνη πανταχοῦ γῆς xai θαλάττης τοιαύτη, xal ἡ τῆς 
ἱστορίας αὐτῆς ἐπιθυμία μόνη πολλοῖς ἀποδημίας πρά- 
φᾶσις γέγονεν * ἵνα μὴ καὶ περὶ τοῦ Παύλου τοιοῦτόν 
τι νομίσωσι, μηδὲ ὑποπτεύσωσιν, ὅτι ἀπλῶς τῇ οἰχειώ- 
cst αὐτῶν ἐγχαλλωπιζόμενος ἐπεθύμει τῆς &xel- παρου- 
σίας, συνεχῶς τίθησι τὴν ὑπόύεσιν τῆς ἐπιθυμίας, Καὶ 
ἔμπροσθεν μέν φησιν "Ira τι μεταδῶ χάρισμα ὑμῖν 
πνευματικὸν, ἐπεθύμουν ἰδεῖν " ἐγταῦθα δὲ δαφέστε- 
pov" Ἵνα τινὰ χαρπὸν σχῶ xal ἐν ὑμῖν, χαθὼς xal 
ἐν τοῖς «λοιποῖς [445] ξύνεσι. Τοὺς ἄρχοντας μετὰ τῶν 
ἀρχομένων ἔστησε, χαὶ μετὰ τὰ μυρία τρόπαια χαὶ τὰς 
νίκας χαὶ τὴν τῶν ὑπάτων περιφάνειαν, μετὰ τῶν βαρ- 
ὀάρω" αὐτοὺς τίθησι * καὶ μάλα εἰχότως, “Ὅπου γὰρ ἡ 
τῆς πίστεως εὐγένεια, οὐδεὶς βάρδαρος, οὐδεὶς Ἕλλην, 
οὐδεὶς ξένας, οὐδεὶς πολίτης, ἀλλ᾽ εἰς μίαν ἅπαντες 
ἀξιώματος ἀναδαινηυσιν ὑπεροχήν. 

Ὅρα δὲ αὐτὸν χαὶ ἐνταῦθα μετριάξζοντα, Οὐ γὰρ 

* Alii, οἰκετῶν. Ibidet editi ἑχώλυς, male. Mss. omnes ἔχω- 


Xn. d Mss, τὰ τῶν "Pop. “Μεθ. ixiivovy, | 
Νὴ . 2 , $ orte me! . 
f lidem, εὔνοιαν. ' , ius 


:485 
que illud quod prius üixerat. Asperitatem itaque mi- 
"ligat, ut sermonem reddat acceptum. Non enim sim- 
pliciter dixit, Consolari ; sed, Simul nos consolari : 
neque id illi satis fuit, sed et illam mitigationem 
addidit, dicens : Per mutuam fidem, vestram et meam. 
Pape, quanta humilitas 1 Seipsum his egere indicavit, 
seque illis indigere, nec illos solum ipso opus habere, 
atque discipulos magistrorum loco habuit, nullam sibi 
praerogativam relinquens, sed zqualitatem magnam 
ostendens. Communis est utilitas, inquit, consolatione 
-egemus, ego vestra, vos mea. Et quomodo hoc? Per 
fidem mutuam , vestram et meam. Quemadmodum si 
"quis multas simul accendat lucernas, splendidam edit 
flammam : sic οἱ apud fideles evenire solet. Cum enim 
disjuncti et dispersi sumus, animo minus valemus : 
quando autem nos mutuo conspicimus, et quasi mem- 
"bris nos complectimur, multam accipimus consola- 
tionem. Ne mihi autem przsens tempus illi conferas, 
quo per Dei gratiam in vicis, in urlribus, in ipsoque 
deserto multi sunt credentium cetus , omnisque inde 
-expulsa est impietas : sed illud cogita tempus, quam 
"optandum tunc esset magistro videre discipulos, et 
Á4ratres alia ex urbe advenientes conspicere. Ut autem 
id, quod dico, clarius evadat , exemplo utamur. Si 
"contingeret , quod absit, nos translatos in terram 
Persarum aut Scytharum barbarorumyve aliorum, dia 
spergi binos vel ternos in illis urbibus, deindeque ali- 
-quem ex liis locis venientem derepente videre, cogita 
quanta repleremur consolatione. Annon videtis eos, 
qui in carceribus sunt, si quem familiarium viderint, 
cxsurgere et prz gaudio exsilire ? Si porro captivitati 
δι carceri illa tempera conferam , ne mireris: longe 
enim graviora patiebantur illi, dispersi, pulsi, in fa- 
me et bellis viventes, quotidianas mortes timentes , 
-amicos, f:miliares, cognatos suspectos habentes, or- 
bem terrarum quasi extraneum sibi incolentes , imo 
graviori in statu versantes, quam ii, qui in aliena terra 
degunt. Ideo ait : Ad confirmandos vos per mutuam 
fidem. Hoc vero dicebat, non quasi ipse illorum com- 
militio opus haberet : absit; quomodo enim Ecclesize 
eulummna, ferro et petra fortior, spiritualis ille ada- 
mas, qui innumeris sufliciebat civitatibus , illis opus 
liaberet? àed ut ne molestus sermo, neve correclio 
vehementior esset , se illorum consolatione opus ha- 
bere dicebat. Quod si quis hic consolatiouem et lzti- 
4iam ex lide el incremento illorum ortam opus ha- 
buisse Paulum dixerit, hic certe non aberraverit. Si 
ergo, iuquies, id desideras et optas, et consolationem 
accepturus daturusque es, quid impedit ;juominus 
venias * Hanc ergo solvens suspicionem , adjicit : 13. 
Nolo àutem vos ignorare, fratres, quod sepe desidera- 
verim venire ad vos, et impeditus sim usque ad hunc diem. 
Vide servilis obedientie modum , et admodum grati 
animi significationem. Quod pr:epeditus sit, ait ; qua 
de causa, non item. Neque enim examinat Domini 
mandatum , sed obsequitur tantum : quamquam par 
erit dubitare, cur tantam tamque splendidam urbem, 
nd quam totius orbis oculi convertebantur, quominus 
doctore tanto frueretur, tàindiu impediret Deus. Nam 


ἽΝ EPIST. AD ROM. IIOMIL. il. 


X08 
qui imperantem urbem vicit , subditos ejus facile in- 
vadit ; qui autem illa dimissa, subditis incumbit, ille 
caput negligit. At nihil horum Paulus curiose indagat, 
sed incomprehensibili providentiz cedit, tum auimi 
sui moderationem ostendens , tim erudiens nos om- 
nes, ne umquam a Deo gestorum rationeui repetamus, 
etiamsi illa multos turbare videantur. Nam domini 
tantum est imperare, servorum obsequi. Ideo dicit 
80 impeditum fuisse; qua vero de causa, minime : 
Neque enim ego novi, inquit. Ne me igitur interro- 
ges, qu:e sit voluntas aut sententia Dei. Neque enim 
figmentum opifici dicet : Cur me sic fecisti ( Rom. 9. 
20)? Cur, quiso, id ediscere cupis? an nescis illum 
omnium curam habere, sapientem esse , nihil sine 
causa aut temere fecisse, quod te plus quam parentes 
tui amet, quod patris erga te affectum matrisque cu- 
ram longe superet? Nihil ergo ultra qu:eras , neque 
ulterius procedas : hzc quippe tibi ad co:solationem 
satis sunt : siquidem et tunc res Romanorum sapien- 
ter regebantur. Quod si modum ignoras, ne id :rgre 
feras : illud enim maxime ad (idem pertinet, si Is, qui 
«conomi:e modum ignorat, providentie tamen ratio- 
nem admittat. 

δ. Cum igitur Paulus ea, qu: curabat, recte com- 
posuisset ; quid autem illud erat ? Ostendere se, si non 
illos adiret, non ex contemptu id facere, sed id ma- 
xime cupientem , prz:pediri tamen ; et cum segnitici 
crimen a se removisset , suasissetque se non minoro 
desiderio illorum videndorum teneri , quam illos : 
rursum aliis modis amorem suum ostendit. Neque 
enim , quia impeditus sum , inquit, a conatu destiti, 
sed semper tentabam , semper prohibebar : nec um- 
quam destiti, voluntati quidem Dei non resistens , et 
caritatem servans. Nam cum proponeret nec desiste- 
ret, amorem exhibebat ; quod autem impediretur nee 
resisteret, sammam erga Deum caritatem osteudeliat. 
Ut aliquem fructum habeam etiam in vobis. Etsi sv pe- 
rius desiderii causam attelerit, et sibi congruere os- 
tenderit ; attamen hic quoque illam affert, illorum 
suspicionem admodum corrigens. Quia enim couspi- 
cua urbs erat, et sula in terra et mari tantze pulcliri- 
tudinis, atque ejus tantum vidend:e desiderio permoti 
multi illo coinmigrarant : ne quid simile de Paulo 
etiam opinarentur, neve suspicarentur, ideo illorum 
conspectum desiderare Paulum, quod ex illorum con- 
sortio se clariorem fore putaret, frequenter desiderii 
causam apponit. Et supra quidem dixit : Ut aliquid 
impertiam vobis gratie spiritualis, videre desiderabam ; 
hic vero clarius : Ut aliquem fructum habeam etiain in 
vobis, quemadmodum et inter reliquas gentes. Principes 
cum subditis annumerat ; post mille tropzea, victorias, 
post consulum claritatei , cuim. barbaris ponit illos ; 
et jure quidem. Nam ubi fidei nobilitas est, nemo 
barbarus, nemo Gr:»cus, nemo peregrinus, nemo ci- 
vis: sed in unum dignitatis fastigium omnes ascen- 
dunt. 

Pauli modestia. — Vide porro illum hic modestius 
agentem, Non enim dixit, Ut doceam et iustituam: 
sed quid ? Ut aliquem fructum lici- 


983 
quod dicebat : Eleemosynas faciurus genti mee, adve- 
ni ( Act. 24. 17 ). Jam prope erat ut coronam accipe- 
ret : excepit illum Roma vinctum, viditque coronatum 
et proclamatum. Illic Vobiecum quiescam ( Bom, 15. 
99 ), iuquit, Isthuc vado, ministraturus in Jerusalem, 
iMoc autem initium cursus iterum erat, et tropxa tro- 
pris addebat, inexpugnabiis cum esset. Corinthus 
illum detinuit duobus annis, Asia tribus, Roma duo- 
bus, quo secundo venit, quando consummatus est. 
In prima mea defensione , inquit , nullus mihi aderat 
(9. Tim. 4. 16). Sic nunc effugit, et cum totum 
implesset orbem, sic vitam finivit. Quid volebas di- 
scere qui sequuntur? Talia sunt, qualia priora: 
vincula, tormenta, pugna , carceres , insidi: , syco- 
phantie, quotidianze mortes. Vidisti illius parvam 
partem ? Sic cogites reliqua se babere. Sicut in cxlo 
quamcumque videris partem, tales sunt ali:e partes ; 
si enim cxli unam partem videas, quocumque | ie- 
ris, tantumdem videbis : vel sicut solis radios si ex 
parte videris, hinc conjicis qualis sol sit : sic de Pau- 
lo dicendum. Ejus acta partim vidisti : omnia alia 
similia sunt , periculis plena. llle celum erat solem 
justiti:e habens, non vulgarem illum ; atque adeo cz-- 
lo melior vir ille erat. An hoc parum esse putas? £go 
quidem non existimo. Cum Apostolum dixeris, statim 
illum omues cogitabunt ; ut cum Baptistam dicis, sta- 
tim Joannes cogitatur. Cui rei quis illius verba com- 
paraverit ? mari, an Oceano? Sed nihil par illis est. 
liujus fluxus longe sunt marinis frequentiores, purio- 
res , profundiores; ut non aberraverit qui cor Pauli 
mare el cxlum esse dixerit : celum ob puritatem, 
mare ob profunditatem. Marc est, non quod navigan- 
tcs ab urbe in urbem ducat, sed a terra in czlum : si 
quis lioc mare naviget, secunda aura navigabit. In 
hoc mari non venti sunt, sed vice venti Spiritus di- 
vinus οἱ sanctus navigantes animas vehit : non sunt 
hic fluctus, non est scopulus, non bellu» : omnia 
tranquilla sunt. Mare est portu tranquillius et tutius, 
nibil salsum habens, sed fontem purum, dulcissimos 
latices emittentem, sole splendidius et pellucidius " 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARGHIEP. CONSTANTINOP. 


984 


mare est, non lapides habens pretiosos, nec purpu- 
ram , sed longe his meliora. Qui vult ir. hoc pelagus 
descendere, non opus habet urinatoribus vel olco, 
sed philogophia multa : inveniet in ipso omnia bona, 
qua sunt in regno czelorum. Qui talis est, poterit rex 
esso , et totum mundum accipere , esseque in honore 
maximo (a): qui in hoe mari navigat, numquam 
naufragium faciet , sed omnia bene sciet. Verum si« 
cut ii, qui in hoc mari navigant, si imperiti sint, suf- 
focautur : sic et in illo mari : id quod accidit bzre- 
ticis , qui plus quam ferant vires , attentant. Oportet 
ergo profunditatem ejus scire, vel non atteotare. Na- 
vigaturi ergo hoc pelagus, bene accincti simus. Non 
potui, inquit, vobis loqui ut spiritualibus, sed ut carua. 
libus ( 1. Cor. 5. 4 ). Nullus impatiens in hoc pelago 
naviget. Paremus Bobis naves ; id est, studium , ala- 
critatem, preces, ut cum quiete illud trajiciainus : ete- 
nim liec aqua vivens est. Acsi quis chalybem igneum 
capiat, sic qui Paulum novit , ut elialybs roboratur : 
ac 8i quis gladium acutum habeat, sic talis homo capi 
non poterit. Etiam ad intelligenda Pauli sensa vita 
pura est opus. Ideo dicebat : In lactis necessitote estis, 
quia imbecilles auribus facti estis ( Hebr. 5. 12. 11). 
Est enim, est, inquam, infirmitas auditus. Sicut enim 
stomachus sanos et difficilis coctionis cibos non sus- 
cipit, si sit infirmus : sic et anima tumens et inflata, 
enervis facta et dissoluta, non potest spiritualem sere 
monem acciperc. Audi discipulos dicentes : Durus est 
hic sermo ; quis poterit eum audire ( Joan. 6. 64 )?Si 
vero fortis et sana sit, omuia levia , omnia facilia 
sunt ; excelsior illa et levior magis sublimis efficitur, 
et in altum tollitur. Ilzc ergo cum sciamus, sanam 
constituamus animam nostram : 2mulemur Paulum, 
imitemur fortem illam et adamantinam animam ; ut 
ejus vitze vestigia sequentes, possimus presentis vitze 
pelagus trajicere, et ad tranquillum portum appelle- 
re, ac promissa diligentibus Deum bona consequi , 
gratia et benignitate Domini nostri Jesu Christi, cui 
gloria et imperium, nunc et semper, et in szcula 8ze- 
culorum. Amen. 


407 


εἶπεν, Ἵνα διδάξω καὶ χατηχήσω, ἀλλὰ τί: "Iva τινὰ 
καρπὸν σχῶ. Καὶ οὐδὲ ἁπλῶς χαρπὸν, ἀλλ᾽ "Iva τινὰ 
καρπόν * πάλιν συστέλλων τὰ xa0' ἑαυτὸν, ὥσπερ ἀνω- 
τέρω εἶπεν’ "Ira τι μεταδῶ. Εἶτα καὶ αὐτοὺς. ὥσπερ 
ἔφθην εἰπὼν, χκαταστέλλων, Καθὼς καὶ ἐν τοῖς Aouxtoic 
ἔθνεσι, φησίν. O0 γὰρ, ἐπειδὴ πλουτεῖτε xal τῶν ἄλλων 
ἔχετε πλέον, ἐλάττονα περὶ τοὺς λοιποὺς σκουδὴν ἐπι- 
δείχνυμι * οὐ γὰρ τοὺς πλουτοῦντας ζητοῦμεν, ἀλλὰ 
τοὺς πιστούς. Ποῦ νῦν " οἱ σοφοὶ τῶν ᾿Ελλήνων» οἱ τοὺς 
βαθεῖς πώγωνας ἕλχοντες, xal τὰς ἐξωμίδας ἀναδεὔλη- 
μένοι, xal τὰ μεγάλα φυσῶντες; Τὴν ᾿Ελλάδα, τὴν 
βάρδαρον πᾶσαν ὁ σχηνοποιὸς ἐπέστρεψεν. Ὁ δὲ παρ᾽ 
αὐτοῖς ἀγόμενο; 9 xal περιφερόμενος Πλάτων, τρίτον 
εἰς Σιχελίαν ἐλθὼν μετὰ τοῦ χόμπου τῶν ῥῃμάτων 
ἐχείνων, μετὰ τῆς ὁπολήψεως τῆς λαμπρᾶς, οὐδὲ ἑνὸς 
περιεγένετο τυράννου, ἀλλ᾽ οὕτως ἀθλίως ἀπήλλαξεν, 
ὡς xal αὑτῆς ἐχπεσεῖν τῆς ἐλευθερίας. Ὁ δὲ σχηνο- 
ποιὸς οὗτος οὐ Σιχελίαν μόνον οὐδὲ Ἰταλίαν, ἀλλὰ πᾶσαν 
ἐπέδραμε τὴν οἰκουμένην, xai οὐδὲ ἐν τῷ κηρύττειν 
αἷς τέχνης ἀπέστη, ἀλλὰ xal τότε δέρματα ἔῤῥαπτε, 


χαὶ ἐργαοτηρίον προειστήκει " καὶ οὐδὲ τοῦτο ἐσχᾶν-" 


δάλισε τοὺς ἐξ ὑπάτων" xal μάλα εἰχότως. Οὐ γὰρ αἱ 
τέχναι καὶ τὰ ἐπιτηδεύματα, ἀλλὰ τὸ ψεῦδος χαὶ τὰ 
πεπλασμένα δόγματα εὐκαταφρονήτους ποιεῖν εἴωθε 
τοὺς διδάσχοντας. Διά τοι τοῦτο ἐχείνων μὲν xol ᾿Αθη- 
valo, λοιπὸν χαταγελῶσι" τούτῳ δὲ xal βάρδαροι προσ- 
£you3t χαὶ ἀνόητοι xaX ἰδιῶται. Κοινὸν γὰρ τὸ χήρνγμα 
πρόχειται πᾶσιν * οὐχ ἀξιώματος οἷδε διαφορὰν, οὐκ 
ἔθνους ὑπεροχὴν, οὐχ ἄλλο τῶν τοιούτων οὐδέν’ πίστεως 
γὰρ δεῖται μόνης, οὐ σνλλογισμῶν. Διὸ 6$ μάλιστα αὐτὸ 
θαυμάζειν ἄξιον, οὐχ ὅτι χρήσιμον xaX σωτήριον μόνον, 
ἀλλ᾽ ὅτι xal εὔχολον καὶ ῥᾷστον, καὶ τοῖς πᾶσιν εὔλη- 
«10v * ὃ δὴ μάλιστα τῆς τοῦ θεοῦ προνοίας ἔργον ἐστὶ, 
κοινὰ τὰ παρ᾽ ἑαυτοῦ προτιθέντος ἅπασιν. “Ὅπερ γὰρ 
ἐπὶ ἡλίου χαὶ σελήνης καὶ γῆς χαὶ θαλάττης χαὶ τῶν 
ἄλλων ἐποίησεν, οὐ τοῖς μὲν πλουτοῦσι χαὶ σοφοῖς 
πλείονος μεταδιδοὺς τῆς ἀπὸ τούτων χορηγίας, ἐλάττο- 
νος δὲ τοῖς πένησιν, ἀλλ᾽ ἴσην ἅπασι τὴν ἀπόλαυσιν 
προτιθεὶς, τοῦτο xal ἐπὶ τοῦ χηρύγματος εἰργάσατο, 
wa πολλῷ πλέον, ὅσῳ xat ἀναγχαιότερον τοῦτο ἐχείνων. 
Διὸ χαὶ [Ιαῦλός φησι συνεχῶς" Πᾶσι * τοῖς ἔθνεσιν. 
Eixa δειχνὺς αὐτοῖς, ὅτι οὐδὲν αὐτοῖς χαρίζεται, ἀλλ᾽ 
ἐπίταγμα πληροῖ δεσποτικὸν, χαὶ παραπέμπων αὐτοὺς 
Ez τὴν τοῦ Θεοῦ τῶν ὅλων εὐχαριστίαν, φησίν * "EJ- 
ἰησί τε καὶ βαρθδάροις, σοφοῖς τὸ καὶ ἀνοήτοις 
ὁξειλέτης εἰμί. Ὃ xo Κορινθίοις ἐπιστέλλων ἕλεγε. 
Λέγει δὲ τοῦτο, τὸ πᾶν ἀνατιθεὶς τῷ Θεῷ. Οὕὔεω τὸ 
κατ᾿ ἐμὲ πρόθυμον καὶ ὑμῖν τοῖς ἐν Ρώμῃ εὑαγ- 
ve A(cactat. 

ς΄. Ὦ ψυχῆς γενναίας πρᾶγμα τοσούτων χινδύνων μὲ- 
στὸν ἀναδεξάμενος, ἀποδημίαν διαπόντιον, πειρασμοὺς, 
ἐπιδουλὰς, ἐπαναστάσεις (xal γὰρ εἰχὸς πόλει τοσαύτῃ 
μέλλοντα διαλέγεσθαι, ὑπὸ ἀσεδείας τυραννου μένῃ, νι- 
φάδας πειρασμῶν ὑπομένειν * οὕτω γοῦν xal τὸν βίον 
κατέλυσεν b; τῇ πόλει ταύτῃ, παρὰ τοῦ τότε τυραν- 
νοῦντος ἀποτμηθείς) " ἀλλ᾽ ὅμως τοσαῦτα προσδοχῶν 
ὑπομένειν, οὐδενὶ τούτων ὀχνηρότερος ἐγίγνετο, ἀλλὰ 
χατυπείγετο αὶ xai ὥδινε xal πρόθυμος ἦν. Διό φησιν" 
Οὕτω τὸ κατ᾿ ἐμὲ πρόθυμον, καὶ ὑμῖν τοῖς ἐν 
Ρώμῃ εὐαγγειίσασθαι. Οὐ γὼρ ἐπαισχύνομαι τὸ 
EvayyéAior. T! ςῆς, ὦ Παῦλε; Δέον εἰπεῖν, ὅτι Kal 

* Alit, Ποῦ τοίνυν. b Unus eed., ἀδόμενος, non male, Idem 


ἐκείνου μέν, non maie. * Duo mss.,9vv£/0; ον πᾶσι, d lidem, 
ἀλλὰ xat Eco ::0. 


IN EPIST. AD ROM. HOMIL. 1l. 


408 
χαυχῶμαι, xat σεμνύνομαι, xal ἐναδρύνομαι, τοῦτο μὲν 
οὐ λέγεις, τὸ δὲ ἔλαττον τούτου, ὅτι οὐκ ἑἐπαισχύνῃ " 
ὅπερ οὐχ ἐπὶ τῶν στόδρα λαμπρῶν λέγειν εἰώθαμεν. 
T! οὖν ἐστιν ὅ φησι; καὶ τίνος ἕνεχεν οὔτω φθέγγεται, 
καίτοι γε ἀγαλλόμενος ἐπ᾽ αὐτῷ μᾶλλον f) it τῷ οὐ- 
ρανῷ ; Γαλάταις γοῦν ἐπιστέλλων ἔλεγεν * ᾽Εμοὶ δὲ μὴ 
γένοιτο καυχᾶσθαι, εἰ μὴ ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ Νυρίου 
ἡμῶν ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ. Τίνος οὖν ἕνεχεν ἐνταῦϑα οὐ 
λέγει, ὅτι Καὶ χαυχῶμαι, ἀλλ᾽ ὅτι Οὐκ ἐπαισχύνυμαι ; 
Σφόδρα πρὸς τὰ τοῦ χόσμου πράγματα ἦσαν ἑπτοημέ- 
vet οἱ Ῥωμαῖοι διὰ τὸν πλοῦτον, διὰ τὴν ἀρχὴν, διὰ τὰς 
γίχας χαὶ τοὺς αὐτῶν βασιλεῖς " ἰσοθέους γὰρ ἡγοῦντο 
τούτους. Οὕτω γοῦν αὐτοὺς xal ἐχάλονν. Διὰ δὴ τοῦτο 
καὶ ναοῖς αὐτοὺς ἐθεράπευον xal βωμοῖς xal θυσίαις. 
Ἐπεὶ οὖν οὕτως ἦσαν πεφνσιωμένοι *, ὁ δὲ Παῦλος 
ἔμελλε χηρύττειν τὸν Ἰησοῦν τὸν νομιζόμενον τοῦ τέ- 
«voyez υἱὸν, τὸν ἐν Ἰουδαίᾳ τραφέντα καὶ ἐν οἰχίᾳ 
γυναιχὸς εὐτελοῦς, οὐ δορυφόρους ἐσχηχότα, οὐ χρῇ» 
ματα περιδαλ[λ]όμενον, ἀλλὰ xal ὡς κατάδιχον ἀποθα» 

-νόντα μετὰ λῃστῶν, χαὶ ἕτερα πολλὰ ἄδοξα ὑπομείναντα, 
xa εἰχὸς ἣν αὐτοὺς ἐγχαλύπτεσθαι, οὐδὲν τῶν ἀποῤῥή- 
ttov καὶ μεγάλων εἰδότας οὐδέπω * διὰ τοῦτό φῆσιν, 
Οὐχ ἐπαισχύνομαι, ἐχείνους διδάσχων τέως μὴ ἑπα:» 
“σχύνεσθαι " ἧδει γὰρ ὅτι, ἂν τοῦτο χατορθώσωσι, τα- 
χέως προϊόντες χαὶ ἐπὶ τὸ χαυχᾶσθαι ἥξουσι, Καὶ σὺ 
«οίνυν ἐὰν ἀχούσῃς τινὸς λέγοντος" Τὸν ἑσταυρωμένον 
'προσχυνεῖς ; μὴ ἐπαισγυνθῇς, μηδὲ χάτω βλέψῃς, ἀλλὰ 
xai ἐναδρύνου xoi χαλλωπίζου, xai ἐλευθέροις ὀφθαλ- 
μοῖς xal ὑψηλῷ προτώπῳ κχατάδεξαι τὴν ὁμολογίαν. 
Κἂν εἴπῃ πάλιν' Τὸν ἐσταυρωμένον προσχυνεῖς ; εἰπὲ 
“πάλιν πρὸς αὐτόν * ᾿Αλλ᾽ οὐ τὸν μοιχὸν οὐδὲ τὸν πα- 
πραλοίαν οὐδὲ τὸν παιδοχτόνον (τοιοῦτοι γὰρ οἱ παρ᾽ 
αὑτοῖς θεθὶ πάντες), ἀλλὰ τὸν διὰ σταυρυῦ δαίμονας 
ἐπιστομίσαντα, χαὶ τὰς μυρίας αὑτῶν ἀνελόντα μαγγα- 
νείας. Καὶ γὰρ ὁ σταυρὸς δι᾽ ἡμᾶς τὸ τῆς ἀφάτου φιλ- 
ανθρωπίας ἔργον, τὸ τῆς πολλῆς χηδεμονίας σὐμὄο- 
λον. Πρὺς δὲ xot; εἰρημένοις, ἐπειδὴ xal λόγῳ μέγα 
κομπάζοντες, καὶ τὴν ἔξωθεν περιδεόλημένοι σοφίαν 
ἐφυσῶντο, [M5] Ἐγὼ, φησὶν, ἐῤῥῶσθαι πολλὰ τούτοις 
εἰπὼν τοῖς σνλλογισμοῖς, σταυρὸν ἔρχομαι χηρύττων, 
καὶ οὐ διὰ τοῦτο αἰσχύνομαι. Δύγαμις γὰρ Θεοῦ ἔστιν 
εἰς σωτηρίαν. Ἐπειδὴ γάρ ἔστι xal δύναμις θεοῦ εἰς 
ιχκόλασιν (καὶ γὰρ ὅτε τοὺς Αἰγυπτίους ἐκόλαζεν, ἔλεγεν" 
Αὕτη ἐστὶν ἢ δύναμίς μον ἡ μεγάλη), xat δύναμις sig 
ἀπώλειαν (Φοδήθητε Ὑὰρ, φησὶ, τὸν δυνάμενον καὶ 
ψυχὴν xal σῶμα ἀποιέσαι ἐν Terry) " διὰ τοῦτό 
φῆσιν * Οὐ ταῦτα ἐλθὼν χομίζω, οὐ τὰ περὶ χολάσεωξφ 
xai τιμωρίας, ἀλλὰ τὰ περὶ σωτηρίας, Τί οὖν; οὐχὶ 
xai ταῦτα κατήγγελλε τὸ Εὐαγγέλιον, τὸν περὶ γεέννης 
λόγον, τὸν περὶ τοῦ σχότους τοῦ ἐξωτέρου χαὶ τοῦ σχώ- 
ληχος τοῦ lofólou; Καὶ μὴν οὐδαμόθεν ἄλλοθεν, f| ἐκ 
τοῦ Εὐαγγελίου ταῦτα ἔγνωμεν " πῶς οὖν, φησὶ, Abra- 
μις Θεοῦ εἰς σωτηρίων ; ᾿Αλλ᾽ ἄχηνα xaX τῶν ἑξῆς * 
Παντὶ τῷ πιστεύοντι, Ἰουδαίῳ τε πρῶτον, xal 
“Ἑ.λ:ληνι. Οὐ γὰρ ἁπλῶς πᾶσιν, ἀλλὰ τοῖς δεχομένοις. 
Κἂν γὰρ Ἕλλην ἧς, xÀv πᾶσαν ἐπελθὼν χαχίαν, xiv 
Σχύθης, κἂν βάρθδαρος, κἂν αὐτοθηρίον, x3v πάσης ἀλο- 
γίας γέμων, xai μνρία ἁμαρτημάτων ἐπιφερόμενος 
φορτία, ἅμα τὸν περὶ σταυροῦ λόγον χατεδέζω καὶ 
ἐδαπτίσθτς, χαὶ πάντα ἐχεῖνα ἐξήλειψας. Διὰ τί δέ 
φησιν ἐνταῦθα, ᾿Ιουδαίῳ ce πρῶτον, καὶ “Εἰ 1ηνι ; τί 
βούλεται αὕτη ἡ διαφορά; Καίτοι πολλαχοῦ εἶπεν, ὅτέ 


“{Ἃ{π||59,π’- 


53. ΡΆΖΕΛΤΙΟ 586 








PR/EFATIO 


AD HOMILIAS 


IN EPISTOLAM AD ROMANOS. 





Inter elegantiores et przestantissimas Chrysostomi conciones llomiliz. in Epistolam ad Romanos censen- 

tur. llis enim accuratius concinnandis operam Dedit doctor noster, quia in hac epistola sua Paulus 
obscura lumanumque ratiocinium  exsuperantia multa admiscuerat, quz ingenioso ac strenuo inler- 
prete opus habent. Explicandis arcanis illis mysteriis, qu:e passim in hac Pauli epistola occurrunt, tantam 
Joannes noster adbibuit operam, nut vix parem in scriptis ejus deprehendas. Et certe multa in illa 
habentur circa gratiam οἱ predestinationem, qu:xe peritissimorum ingenia exerceant, quzeque non sine 
errandi periculo tractari possunt, nisi magna cautio adhibeatur. Mirum quantum homilias hasce lsidorus 
Pelusiota celehraverit, qui sic habet lib. 5 in Epistola 52 ad Isidorum diaconum : Ἔν τῇ £parvelg τῇ πρὸς 
Ῥωμαίους μάλιστα ἡ "Iu»voo τοῦ πχντόφου σοφία τεθησαύρισται- οἶμαι γὰρ. xal μή tc πρὸς χάριν λε- 
Ὑϑιν νομιζέτω, ὅτι εἰ ὁ Παῦλος ὁ θεσπέσιος ᾿Αττιχὴν εἴληφε γλῶτταν, ὥττΞε ἑχυτὸν ἑρμηνεῦσαι, οὐχ 
ἂν ἄλλως ἡρμήνευσεν, fj ὡς ὁ προειρτ μένος ἀοίδιμος ἀνήρ" οὕτω χαὶ ἐνθυμήμασι, καὶ κάλλει χαὶ xuptols- 
ξίᾳ χεκόσμηται dj ἑρμηνεία. Id est : In commentario mazime in Epistolam ad Romanos sagacissimi Joannis 
sipientie thesauri. deprehenduntur. Puto. enim ; ac ne quis me ad gratiam loqui existimet : δι di- 
vinus Paulus Attica. usus lingua. semetipsum | interpretatus. fuisset, non alio modo expositurum (nisse, 
quam memoratus conspicuus vir : ita nempe sensu, elegantia et verborum proprielate ejus interpretatio or- 
n tur. 

Alii quoque docti viri eamdem de hisce concionibus sententiam proferunt. Omnes denique hic magnam 
jngenii subtilitatem, orandi viin et elegantiam deprehendunt, atque nativam ejus eloquentiam, stylumque 
e;:cteris Chrysostomi operibus sic alfinem, ut non sit ovum ovo similius : ita ut ne unus quidem dubitave- 
rit, quin hoc sit verum οἱ germanum Chrysostomi opus. 

Non par consensus scriptorum est circa locum, ubi basce conciones habuit Chrysostomus. [418] Quzri- 
tur enim, Antiochizne an Constantinopoli liec przedicaverit, Savilius Antiochize dictas Homilias ad Roma- 
nos fuisse opinatur, auctoritate ductus Photii, qui ait Antiochenas Chrysostomi homilias Constantinopoli- 
tauis ejusdeu esse elegantiores. Cum videret ergo Savilius has conciones prestare salibus, nervis et elo- 
quentia, Antiochi: concinnatas et habitas fuisse pronuntiavit. Verum hic Photii nota critica, que sere 
vera esse comprobatur, nonnullas habet exceptiones. Aliquando enim Constantinopolitanze Clirysostomi 
conciones quzdam homiliis aliquot Antiochenis elegantia sunt auteponendz. 

Tillemontius vero, qui majori accuratione οἱ sagacitate res tractare solet, allatis hinc et inde Chrysostomi 
locis, et excussis utrinque rationibus, suspensus h:eret, nec affirmare audet, utra in civitate hz conciones 
dicte fuerint. Verum Chrysostomus aperte dicit et se et auditores suos pastorem babere, utique Flavia- 
num, queis significat se presbyterum Antiochize concionare. En ejus verba homilia octava (col. 464) : Τί 
λέγεις; ὁρᾷ: πάντα; ἡμᾶς ὑπὸ τοῖς αὐτοῖς τείχεσιν ὄντας, ὑπὸ τὸν αὐτὸν τῆς ἐχχλησίας σηχὸν, ὑπὸ 
τὴν αὑτὴν μάνδραν μεθ᾽ ὁμονοίας ἑστῶτας, οὐδένα μαχόμενον, ὑπὸ τῷ αὐτῷ ποιμένι, χοινῇ βοῶντας, χοινῇ 
τῶν λεγομένων ἀχροωμένους, χοινῇ τὰς εὐχὰς ἀναπέμποντας, xal μάχης μέμνησαι xal στάσεω; ; Μάχης 
μέμνημαι, χαὶ o0 μαίνομαι οὐδὲ ἐξέστηχα. ᾿ΟΠρῶ μὲν γὰρ ἃ ὁρῶ, καὶ οἶδα, ὅτι ὑπὸ τὸν σηχὸν τὸν αὐτόν 
ἐσμεν xax τὸν ποιμένα. ld est : Quid αἷς ? nos omnes vides intra eosdem parietes, in uno. eodemque ecclesie 
septo, in. eodem ovili concordissime versantes, neminem pugnantem, sub eodem pastore, simul clumantes, si- 
mtl dicla audientes, simul preces emittentes, et pugnam seditionemque memoras? Pugnam memoro, nec in- 
sanio, nec mente captus sum. Video enim illa qua vidco, scioque nos sub eodem septo esse εἰ pastore. Quid 
elarius ? Concionator ipse Clirysostomus perinde atque populus sub pastore est, uempe sub Flaviano epi- 
scopo, proindeque Antiochenos alloquitur, non autem Constantinopolitanos, quorum ipse, dum Coustanti- 
nopoli esset, pastor przecipuus et episcopus semper fuit. In multis antehac homiliis, ubi pastorem supre- 
mum meinorari animadvertimus, statim concionem Antiochi habitam fuisse cum Tillemontio pronuntia- 
vins. 


QuiJ, quod. ctiam. se. Antiochi concionantem 6556 nec obscure alio in loco significat ? 1d ccrie 


- 


457 AD HOMIL. IN EPIST. AD nOM, 958 


ips» Tillemontio duce animadvertimus, liomilia nempe trigesima (col. 666), ubi sic populum alloquitur : 
εἰ γὰρ μετὰ τοσοῦτον χρόνον εἰσιόντες, ἔνθα ἔμεινε Παῦλος, ἔνθα ἐδέθη, ἔνθα συνεχάθισε xal διελέχθη, 
πτεοούμεθα, xal πρὸς τὴν μνήμην τῆς ἡμέρας ἀπὸ τῶν τόπων παραπεμπόμεθα" ἕτι νεωτέρων τῶν 
πραγμάτων ὅτων, τί πάσχειν εἰχὸς τοὺς μετ᾽ εὐλαδείας ξενοδοχοῦντας ; ld est: Ναπι δὲ nos post. tantum 
temporis spatium illo ingressi, ubi Paulus manebat, ubi ligatus est, ubi sedit et. disseruit, quasi alis assumtit 
erigimur, et ad diei illius recordationem ex locis ipsis remittimur : cum res ipse adessent, quo non. affecti; 
movebantur illi, qui cum pietate illum excipiebant ? |n illa igitur civitate praicabat, ubi Paulus manserat, 
ubi se adeuntes alloquebatur, unde facile adibantur loca, ubi Paulus ligatus fuerat; in [419] duabus 
autem tantum civitatibus praedicavit Joannes Chrysostomus, Antiochi:€ et Constantinopoli : annon 
conspicuuin omnino est , hic de Antiochia sermonem haberi ? Nam Byzantii nunquam sedes habuit Apo- 
stolus. 

leret tamen adhuc Tillemontius et causam harendi profert ex (ine homilize vigesimz:: nonz, ubi 
Chrysostomus se pastorem dieit, et pastoris officia commemorans ita claudit : Ταῦτα δέ μοι περὶ 
ἀρίστων εἴρηται ποιμένων, οὐ περὶ ἐμαυτοῦ xal τῶν xaO ἡμᾶ;, ἀλλ᾽ εἴ τις τοιοῦτος, οἷο; ὁ Παῦλος fiv, οἷος 
ὁ Πέτρο;, οἷος ὁ Μωῦσῇς. Τούτους οὖν μιμησώμεθα xai ἄρχοντες χαὶ ἀρχόμενοι. Id est : Παῖς porro 
a me dicta sunt de optimis pastoribus, non de me ipso ; sed si quis lalis sit qualis Paulus erat, qualis Pe- 
irus, qualis Moyses. Hos. itaque. imitemur et profecti et. subditi. lloc uno abductus testimonio Tillemon- 
tius a judicio ferendo abstinuit, nec decernere voluit Autiocbi;rne an Constantinopoli has conciones ha- 
buerit. 

Laudo equidem tanti viri consideratam in judicio ferendo tarditatem, quz in scriptis suis in orbe Chri- 
stiano tam celebratis passim deprehenditur ; at hic certe videtur mihi nimiam adhibere cautionem. Dícit 
Chrysostomus se sub pastore esse, scilicet sub Flaviano Antiochi: episcopo ; non alio quippe modo intel- 
ligi potest : se in urbe illa esse, ubi venerabundi cives loca seu zedes, in queis Paulus imanserat, invisc- 
bant. Annon idipsum erat, ac si dixisset se Antiochi: concionari? At sese ille, inquies, in alia in Episto- 
lain ad Romanos concione pastorem vocat. Ssne utrum in supra memorato loco sese pastoreni vocaverit, 
possel fortasse in controversiam vocari ; sed ctiomsi se talem dixerit, quid tum postea ? annon sacerdo- 
tes alii, non episcopi, qui ovium Christi curam habent, pastores sunt et vocantur ? Joannes vero. Chryso- 
&omus lHoinilia in Terre motum et Lazarum tom. 1 (col. 1029), quz haud dubie Antiochi babita fuit, 
sese non obscure pastorem et clare satorem, doctorem, medicum et speculatorem vocat. 

En illius verba : 'AJÀ' ἐρεῖ; por, xaX τί ὠφελεῖς λέγων; Ὠφελῶ, ἐάν tl; μου ἀχούῃ. Ἐγὼ τὸ ἐμαυτοῦ 
ποιῶ" ὁ σπείρων σπείρει. Ἔξῆλθεν ὁ σπείριυν τοῦ σπεῖραι" χαὶ τὰ μὲν ἔπεσ: παρὰ τὴν ὁδὸν, τὰ δὲ ἐπὶ τὴν 
πέτραν, τὰ δὲ ἐπὶ τὰς ἀχάνθας, τὰ δὲ ἐπὶ τὴν ἣν τὴν χαλήν' τρία μέρη ἀπώλετο, χαὶ ἕν ἐσώθη" xal οὐχ 
ἀπέστη τῆς γεωργίας, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ἕν διεσώζετο, οὐχ ἐπαύσατο τῆς γηπονία:. . . . . ἐπεὶ xol ὁ ποιμὴν 
ἐχεῖνος τὰ ἐννενηχονταεννές πρόδξατα χαταλιπὼν, ἐπὶ τὸ ἕν τὸ πεπλανημένον ἔδραμεν. Οὐ χαταφρονῶ 
ἀνθρώπου" xiv εἷς ἧ, ἄνθρωπός ἐστι, τὸ περισπούδαστον τῷ Θεῷ ζῶον. Id est : At dices mihi, Quid dicendo 
proficis? Proficio, si quis me audiat. Ego quod officium meum est, id presto; seminator semino. Exiit qui se- 
minat ad seminandum ; quedam ceciderunt secus viam, quedam supra petram, quedam supra spinas, que- 
dum in terram bonam : tres partes perierunt, et una servata est ; nec tamen ab agricultura destitit, sed quo- 
niam una conservata est, agrum colere non cessavit. . . . . Quandoquidem et pastor ille, qui nonaginta novem 
reliquerat oves, ad unam cucurrit, que aberraverat. llominem non contemno : licet unus sit, homo tumen 
est. animal Deo carissimum. An [430] se pastorem dicere non audeat is, qui ita loquitur ; imo vero annon 
se clare pastorem dicit hzc proferenldo? Paulo post autem liec subjicit : Οὐ παύσομαι λέγειν ἐγὼ, xàv 
μηδεὶς f] ὁ àxo2ov* ἰατρός εἶμι, ἐπιτίθημι τὰ φάρμαχα' διδάτχαλός εἶμι, παραινεῖν ἐχελεύσθην" λέγει γάρ’ 
Σχοπὸν δέδωχά σε τῷ οἴχῳ Ἰσραήλ. ld est: Non dicendi finem [aciam, etiamsi nullus sit. qui au- 
diat ; medicus sum, pharmaca adhibeo ; doctor sum, et. admoneo ; ait enim : Speculatorem dedi te domui 
]srael. 

In aliis quoque homiliis Antiochize habitis, illa munia se exercere dicit, quz videntur ad precipua episco- 
porum officia pertinere. Sic in vigesima homilia ad populim Antiochenum, tom. Il (col. 911) : Τεσσσρά- 
χοντὰα λοιπὸν ἡμέραι παρῆλθον’ ἂν τοίνυν τὸ πάσχα παρέλθῃ τὸ ἱερὸν, οὐδενὶ συγγνώσομαι λοιπὸν, οὐδὲ 
παραΐνεσιν προσάξω, ἀλλ᾽ ἐπιταγὴν χαὶ ἀπονωμίαν ἀχαταφρόνητον. .. .. πᾶτι τοίνυν προλέγω χαὶ δια- 
μαρτύρουμαι, ὅτι ἂν συγγενόμενος ὑμῖν χατ᾽ ἰδίαν, xal λαδὼν ἀπόπειραν (λήψομαι δὲ πάντω-), xai 
εὕρω τινὰς μὴ ὀιορθώσαντας τὸ ἐλάττωμα, ἀπαιτήσω δίκην, χελεύσας ἔξω μένειν τῶν μυσττ ρίων 
τῶν ἱερῶν. Hoc est : Quadraginta. dies jam preterierunt : si igitnr. sacrum quoque Pascha. transeat, nulli 
ultra venium dabo, non admonitionem, sed vim imperii et severitatem non contemnendam adhibcbo. . ... 
Omnibus itaque denuntio et protestor ; quod si vos singulcs. cuveniens, et experimentum sumens (nam haud 
dubie sumam), deprehendero quosdam lioc vitium non correaísse, penam irrojabo, edicam ul foris cxtra sa 
era mysteria consistat. An. pastoris nomen usurpare non audeat qui ta'ia fair? Verum hzc a judicio fe. 
rendc Tillemontium detinnere : et Antiochixne an Constantinopoli llomilie in Epistolam ad Romanos liabitze 


- 


409 
οὔτε περιτομὴ τί ἔστιν, οὔτε ἀχρούνστία * πῶς οὖν à 
ἐνταῦθα διαιρεῖ, προτιθεὶς τὸν Ἰουδαῖον τοῦ "ExArvos; 
Καὶ τί τοῦτο; οὐδὲ γὰρ, ἐπειδὴ πρῶτός ἐστι, xat πλέον 
λαμθάνει τῆς χάριτος" dj γὰρ αὐτὴ δωρεὰ καὶ τούτῳ 
κἀκείνῳ δίδοτα: * ἀλλὰ τάξεώς ἐστι τιμὴ μόνον τὸ πρῶ- 
κος b. Καὶ γὰρ οὐχ ἐν τῷ μείζονα λαδεῖν διχαιοσύνῃην 
“λεονεχτεῖ, ἀλλ᾽ ἐν τῷ πρῶτος αὐτὴν λαδεῖν τετίμηται 
μόνον * ἐπεὶ xal ἐπὶ τῶν φωτιζομένων (ἴστε δὲ οἱ μύ- 
σται τὸ λεγόμενον) πάντες μὲν ἐπὶ τὸ βάπτισμα τρέ- 
χούσιν, οὐ πάντες δὲ ἐν τῇ αὐτῇ ὥρᾳ, ἀλλ᾽ ὁ μὲν πρῶ- 
τος, ὁ δὲ δεύτερος " οὐ μὴν ὁ πρῶτος τοῦ δευτέρου πλέον 
λαμδάνει, οὐδὲ ἐκεῖνος τοῦ μετ᾽ αὐτὸν, ἀλλὰ τῶν αὐτῶν 
ἅπαντες ἀπολαύονόι. Τὸ τοίνυν, πρῶτος, ἐνταῦθα ῥήμα- 
τός ἐστι τιμὴ, οὐ χάριτος κλεονασμός. Εἶτα εἰπὼν, 
Εἰς σωτηρίαν, πάλιν αὔξει τὴν δωρεὰν, δεικνὺς οὐχ 
ἄχρι τοῦ παρόντος ἱσταμένην, ἀλλὰ περαιτέρω προϊοῦ- 
σαν" τοῦτο γὰρ ἐδήλωσεν εἰπών * Δικαιοσύνη γὰρ 
Θεοῦ ἐν αὑτῷ ἀποκαινλύκτεται ἐκ πίστεως εἰς πίστιν, 
καθὼς γέγραπται * Ὃ δὲ δίκαιος ἐκ πίστεως ζή- 
σεται. Ὁ γοῦν γενόμενος δίχαιος, οὐ χατὰ τὸν παρόντα 
βίον μόνον, ἀλλὰ χαὶ χατὰ τὸν μέλλοντα ζήσεται. Οὐ 
τοῦτο δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ ἕτερον αἰνίττεται μετὰ τούτον, 
τὸ λαμπρὸν καὶ περιφαυὲς τῆς τοιαύτης ζωῆς. Ἐπειδὴ 
γὰρ ἔστι χαὶ μετὰ αἰσχύνης σωθῆναι (ὥσπερ οὖν πολ- 
λοὶ τῶν ἀπὸ φιλανθρωπίας βασιλικῆς ἀπαλλαττομένων 
χολάσεως σώζονται), ἵνα μὴ ὑποπτεύτῃ τοῦτό τις σω- 
τηρίαν ἀχούσας, προσέθηχε, Καὶ δικαιοσύνην, xol 
διχαιοσύνη" οὐ atv, ἀλλὰ Θεοῦ, xal τὸ δαψιλὲς αὐτῆς 
καὶ τὸ εὔχολον αἰνιττόμενος. Οὐ γὰρ ἐξ ἱδρώτων χαὶ 
πόνων αὐτὴν χατορθοῖς, ἀλλ᾽ ἀπὸ τῆς ἄνωθεν δωρεᾶς 
λαμθάνεις, ἕν μόνον εἰσφέρων οἴχοθεν, τὸ πιστεῦσαι. 
[446] Εἶτα, ἐπειδὴ ἀπίθανος ὁ λότος εἶναι ἐδόχει, εἰ ὁ 
μοιχὸς xaX μαλαχὸς, καὶ τυμδωρύχος xal γόης ἁθρόον 
οὐχὶ χολάσεως ἀπαλλάττεται μόνον, ἀλλὰ χαὶ δίχαιος 
γίνεται, καὶ δίχαιος τὴν ἀνωτάτω διχαιοσύνην, ἀπὸ τῆς 
Παλαιᾶς πιστοῦται τὸν λόγον. Καὶ πρῶτον μὲν βραχεῖ 
ῥήματι πέλαγο; ἱστοριῶν ἀχανὲς τῷ δυναμένῳ βλέπειν 
ἀναπετάννυσιν. Εἰπὼν γὰρ, 'Ex πίστεως εἰς πίστιν, 
παρέπεμψε τὸν ἀχροατὴν ἐπὶ τὰς οἰχονομίας τοῦ Θεοῦ 
“ἃς ἐν τῇ Παλαιᾷ γενομένας, ἃς 'E6paíow € ἐπιστέλ- 
λων μετὰ πολλῆς ἐξηγεῖται τῆς σοφίας, χαὶ τοὺς δι- 
χαίους xai τοὺς ἁμαρτωλοὺς οὕτω διχαιωθέντας δείχνυσι 
καὶ τότε * διὸ xol τῆς "PaX6 xai τοῦ ᾿Αδραὰμ ἐμνη- 
μόνευσεν. “Ἔπειτα δὲ ἐνταῦθα αἰνιξάμενος αὐτὸ μόνον 
(χαὶ γὰρ ἐφ᾽ ἕτερον ἔτρεχε θεώρημα, xal χατεφεῖγον), 
ἀπὸ τῶν προφητῶν πάλιν πιστοῦται τὸν λόγον, τὸν ᾽λμ- 
6axoup. d εἰς μέσον παράγων βοῶντα xat λέγοντα, ὅτι 
οὐδὲ ἕνι ἄλλως ζῇν τὸν μέλλοντα ζήσεσθαι, ἀλλ᾽ ἣ διὰ 
πίστεως. 'O γὰρ δίχαιος. φησὶν, ἐκ πίστεως ζήσεται, 
περὶ τῆς μελλούσης λέγων ζωῆς. Ἐπειδὴ γὰρ ἅπερ ὁ 
8c; χαρίζεται, πάντα ὑπερθαίνει λογισμὸν, εἰχότως 
πίστεως ἡμῖν δεῖ. Ὃ δὲ κατοιόμενης * xal χαταφρονητὴς 
ἀνὴρ χαὶ ἀλαξὼν οὐθὲν οὐ μὴ περανεῖ. ᾿Αχουέτωσων ol 
αἱρετιχηὶ τῆς πνευματιχῆ; φωνῇς. Τοιαύτη γὰρ ἡ τῶν 
λογισμῶν φύσις * λαδυρίνθῳ τινὶ xal γρίφοι; ἔοικιν, 
οὐδὲν οὐδαμοῦ τέλος ἔχουσα. οὐδὲ ἀφιεῖσα τὸν λογισμὸν 
ἐστάνα: ἐπὶ τῆς πέτρας, χαὶ τὴν ἀρχὴν ἐξ ἀλαξονεία:- 


* Sic mss. recie. In editis οὖν deest. b Morel. ποῶτου. Alii 
omnes πρῶτος. . € Duo mss.. γενομένας οὕτως. "Ac "E6gatotc, elc. 
d Nie duo mss nostri, editi τὸν Σοφονίαν, male : nam respicit 
Chrysostomus lecum Habacuc 2, b, e Κατοιόμενος, voce rara, 
quie apud Habacuc iegitur (Cil. 5), signiticat arrogantem. Vox 
19:205, qui itlra occurrit, signiticat shnigma vel sermonem 
implicitum. Grplius hoc. seusu tegitur apud. Aulum Gellium. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. " 


λαμδάνουσα. Αἰσχυνόμενοι γὰρ εἰἴὰλ τῷ mac 
πίστιν καὶ δοχεῖν ἀγνοεῖν τὰ οὐράνια. εἷς χονιοσὴν 
ἑαυτοὺς μυρίων λογισμῶν ἐμδάλλουσιν. Εἶτα, 501 τὸ 
ταλαίπωρε xa μυρίων ἄξιε δακρύων. ἂν μὲν τίς αὶ 
ἔρηται, πῶς ὁ οὐρανὸς γέγονεν, καὶ πῶς tj Tr, "τί λῶν 
τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν; πῶς αὑτὸς ἐτέχθης, πῶς ἐτρὰ 
φης xal ηὐξήθης. οὐχ αἰσχύνῃ τὴν ἄγνοιαν; i ἃ 
κερὶ τοῦ Μονογενοῦς γίνηταί τις λόγος, δι᾽ αἰσχύνη 
εἰς βάραθρον ἑαυτὸν ἐμδάλλεις ἀποωλείας,, ἀνάξιον sie» 
τῷ νομίζων τὸ μὴ πάντα εἰδέναι ς Καὶ μὴν ἀνάξιον κα 
φιλονειχία, καὶ τὸ πολυπραγμονεῖν ἀχαέρω;. Kzl τί 
λέγω περὶ δογμάτων ; Αὐτῆς γὰρ τῆς χαξὰ zh capivs 
βίον πονηρίας οὐδαμόθεν ἀπηλλάγη κεν ἄλλοβεν͵ üid 
διὰ τῆς πίστεως. Θὕύτω xal ol πρὸ τούτου Dtm 
ὅἄπαντες, οὕτως ὁ ᾿Αὐραὰμ, οὕτως ὁ "Icaxx, crit 
Ἰαχώδ * οὕτω ναὶ ἡ πόρνη ἐσώθη, καὶ ἡ ἐν τῇ liz 
καὶ ἡ ἐγ τῇ Καινῇ. Πίστει γὰρ, φησὶ, 'Puát ἡ adn 
οὐ συναπώλετο τοῖς ἀπειθήσασι, δεξαμένη τὰ 
χατασχόπους. Οὐδὲ πρὸς ἑαυτὴν εἶπε" Καὶ πῶς Ux 
σονται οὗτοι αἰχμάλωτοι xal φυγάδες ὄντες καὶ μεῖτή: 
σται, xal νομάδων βίον ζῶντες, ἡμῶν τῶν πόλιν Eyoran 
καὶ τείχη χαὶ πύργους περιγενέσθαε : ὡς εἰ πρὸς iz 
ταῦτα εἶπε, xai ἑαυτὴν xat ἐχείνους ἂν προσαπώλετεν' 
ὅπερ οὖν χαὶ οἱ πρόγονοι τῶν τότε |447] σωθέναν 
ἔπαθον. ἙἘχεῖνοι γὰρ ἐπειδὴ ἄνδρας ἱἰδόντες μεγάλοχ 
καὶ εὐμήχεις, τὸν τρόπον τῆς νίχης ἐξήτουν, ἀπώλοηι 
χωρὶς πολέμου καὶ παρατάξεως ἄπαντες. Εἶδες zm 
«ἧς ἀπιστίας τὸ βάραθρον, καὶ πόσον τῆς πίστεως τὸ 
τεῖχος ; Ἡ μὲν γὰρ ἀπείρους χατήνεγκε χιλιάδας " αὕτη 
δὲ πόρνην γυναῖχα οὐ μόνον διέσωσεν, ἀλλὰ χαὶ δήμων 
τοσούτου πρόστασιν ἐποίησε. 


Ταῦτ᾽ οὖν εἰδότες, xai τὰ τούτων πλείονα, μηδέξο!ε 
τὸν Θεὸν εὐθύνας τῶν γινομένων ἀπαιτῶμεν, ἀλλ᾽ ὅπερ 
ἂν ἐπιτάξῃ, δεχώμεθα " καὶ μὴ περιεργαξώμεϑα pr 
πολυπραγμονῶμεν, χἂν ἀνθρωπίνοις λογιεσμοῖ; ἄτοξον 
εἶναι δοχῇ τὸ κελευόμενον. Τί γὰρ, εἰπέ μοι, τοῦ σφάξαι 
μονογενῆ παῖδα xal γνήσιον, αὑτὸν τὸν γεγενντ χότα, 
ἀτοπώτερον εἶναι δοχεῖ; ᾿Αλλ᾽ ὅμως ὁ δίκαιος χελευ- 
σθεὶς, οὐ περιειργάσατο τοῦτο, ἀλλ᾽ ἃπὸ τῆς ἀξίας τοῦ 
κελεύσαντος ἐδέξατο τὸ ἐπίταγμα μόνον, καὶ ὑπέχουσι. 
Καὶ ἕτερος δὲ προφήτην παρὰ τοῦ Θεοῦ κελευσθεὶς 
ῥαπίσαι, ἐπειδὴ τὸ δοχόῦν ἄτοπον εἶναι τοῦ πράγμ- 
τος περιειργάσατο, xal οὐχ ἀπλῶς ὑπήκουσε, bin 
ἔξωχΞ τὴν ἐσχάτην" ὁ δὲ πλήξας εὐδοχίμησε. Καὶ ὁ 
Σαοὺλ δὲ σώσας ἀνθρώπους παρὰ τὸ τῷ Θεῷ δοχοῦν, 
τῆς βασιλείας ἐξῖίπεσε, xal τὰ dvfxecta ἔπαθε. Kel 
ἕτερα πλείονα τούτων ἄν τις εὕροι παραδείγματα, W 
ὧν ἀπάντων παιδευόμεθα μηδέποτε τῶν ἐπιταγμάτων 
τοῦ Θεοῦ λόγον ἀπαιτεῖν, ἀλλ᾽ εἴχειν xai «πείθεσθαι 
μόνον. Εἰ δὲ, ἄπερ ἂν ἑἐπιτάξῃ, περιεργάζεσθαι ἐπι- 
σφψαλὲς, xal ἐσχάτη χόλασις χεῖται τοῖς πολυπραγμο- 
voUci* οἱ τὰ πολλῷ τούτων ἀκοῤῥητότερα καὶ φριχω» 
δέστερα περιεργαζόμενοι, τουτέστι πῶς ἐγέννησε τὸν 
Υἱὸν, xai τίνι τρόπῳ, xaX τίς ἡ οὐσία, τένα ἕξουσιν 
ἀπολογίαν ποτέ; Ταῦτ᾽ οὖν εἰδότες, τὴν πάντων τῶν 
ἀγαθῶν μητέρα πίστιν μετὰ πάσης ὑποδεχωύμεθα τῆς 
εὐνοίας. ἵνα ὥσπερ ἐν γαλτνῷ πλέοντε;: λιμένι τά τε 
ὀρθὰ διατηρῶμεν δόγματα, xai τὸν βίον ἡμῶν μετὰ 
ἀσφαλείας χατευθύνοντες, τῶν αἰωνίων ἐπιτύχωμεν 
ἀγαθῶν. χάριτι xaX φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν ἽἼη- 
σοῦ Χριστοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ δόξα, χράτος. τιμὴ χαὶ 
προοιχύνησις σὺν ἀγίῳ Πνεύματι, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν 
αἰώνω". 'Aufyv. 


£03 
huic et. illi tribuitur), sed ordinis solum est illud , 
primus, Neque id plus habet, quod majorem acceperit 
justitiam ; sed in lioe solum honoratur, quod primus 
acceperit. Nani ii, qui. illuminantur (scitis, initiati, 
quod dicitur), omnes ad baptisma currunt, sed uon 
omnes cadem hora, sed alius primus, alius sccundus : 
neque tamen primus plus accipit quam secundus, 
neque sccundus quam tertius, sed. omnes. iisdem 
fruantur. Primus igitur hic, nominis solum est lionor, 
non gratia major. Deinde, postjuam dixit, Ád.salu- 
tei, rursus auget donuin, ostendeus non pr:esentis 
temporis sulum esse, sed et. ulterius progredi ; hoc 
euim significavit his verbis : 17. Justtia enim Dei. in 
épso revelatur ex (ide in fidem, sicut scriptun est : Ju- 
&tus autem ex fide vivet ( H'ubac. 2. 4}. Qui ergo justus 
effectus est, non jn prasenti solum s:culo, sed el in 
futuro vivet, Neque hoc solum ; sed et aliud subindi- 
cat, hujusmodi nempe vitze splendorem et claritatem. 
Quia enim potest quis cum dedecore servari : ut multi 
ex regia clementia a supplicio eripiuntur ; ul ne. quis 
salutem audiens lioc suspicetur, addidit : E justitizmn ; 
et justitiam non tuam, sed Dci; ejus largitatem οἱ 
facilitatem subindicans. Neque enim ex sudore el 
labore illam perficis, sed ex superno dono accipis, 
hoc unum ex teipso afferens, qnod credas. Deiude, 
quia vix credibilis sermo videtur esse, quod meeclius, 
uollis, sepulcrorum effossor, prxstigiator, confestim 
noni inodo ἃ supp'icio eripiatur, sed etjam justus fiat, 
et justus suprema justitia; a Veteri Testamento ser- 
mone.m confirmat, ac primo quidem brevi dicto im- 
iensum liistoriarum pelagus intueri valenti aperit. 
Cuin. dixisset enim, Ez fide in fidem, auditorem re- 
ijisit ad qeconomias illas, a Deo in Veteri Testamento 
factas, quas ad Hlebrzxos scribens, cum multa sapien- 
tia enarrat, atque etiam tunc et justos et peccatores 
justiicatos ostendit : quapropter et Raab οἱ Abraham 
memoravit. Postea autem, cum hic solum id subindi- 
csset ( nam ad aliam contemplationem cursu veloci 
festinabat), a prophetis rursus sermoni fidem conci- 
112’, in medium adducens llabacuc clamantem et di- 
centein, non posse vivere eum qui viclurus est, nisi 
per fidem. Nam Justus, inquit, ex fide vivet, dc futura 
loquens vita. Quia enim quie Deus clargitur, omnei 
cogitationem superant, jure fide opus habemus. Vir 
autem pervicax, contemptor et arrogans, niliil perli- 
ciet. Audiaut heretici spiritualem vocem. Talis cst 
enim cogitationum natura : labyrintho cuidam et gri- 
phis simi'is est nullum finem habens, nec sinens in 
petra cogitationem consistere, principiumque habens 
ab arrogantia. Cuin enim pudeat illos fidem accipere, 
ne videantur ignorare c:vlestia, sese in mille cogita- 
onum pulverem conjiciunt. Itane, miser et infelix, 
atque infinitis dignus lacrymis, si quis tc interroget, 
quomodo exlum factum sit, quomodo terra ; quid dico 
celum et terram ?* quomodo ipse natus sis, quomodo 


PATROL. Gun. LX. 


IN EPIST. AD ROM. HOMIL. 1. 


419 
nutritus et auctus, non te pudet ig.orantizs? si vero 
de Uuigenito sermo sit, pr:e pudore te iu baratluum 
perniciei conjicis, quod te indignum putes non oinnia 
Scire? Aqui indigna potius res e»t contentio et intem- 
pestiva curiositas. Ecquid de degmatibus loquor? Ex 
prxsentis vit:e nequitia non alio modo liberamur , 
quam per fidem. Sic omncs prisci ili viri claruere, 
sic Abraham, sic lsaac, sic Jacob ; sic et merctrix sa- 
lutem consequuta est, «t in. Veteri et in Novo Testa- 
mento. Nam ait : F'ide Raab mcretriz non. periit cum 
incredulis, exploratores excipiens ( Hebr. 41. 51). Non 
dixit in semetipsa, Et quomodo poterunt hi captivi , 
fugitivi et errones , qui nomadum more vivunt, nos 
superare, qui utbem, n:enia et turres. habemus? Si 
vero liec apud se. dixisset, ct seipsam et illos perdi- 
disset : ut et fecere majores eorum, qui tunc servati 
sunt. Illi euim conspectis viris maguis οἱ proceris, 
victori: modum quesiere, ac sine bello et acie 
omnes perierunt. Vidistiu' quantum sit incredulitatis 
barathrum, et quantus fidei murus? llla euim iunu- 
mera millia pessumdedit ; το vero. meretricem non 
modo servavit, sed tanti populi patronam effecit. 

Mandatorum | Dei ratio non. querenda. — Wc οἱ 
multo plura cum sciamus, a Deo. factorum rationem 
nunquam exigamus, sed quidquid ille jusserit exci - 
piamus : non curiose irquiramus vcl exploremus, 
etiamsi id quod jubetur secundum humana ratioci- 
nia absurdum vidcatur. Quid enim, quazeso, absurdius 
videatur, quam. eum pater. unigenitum filium occi- 
dere jubetur ? Attamen justus ille jussus, non curio- 
se jussum exploravit, scd ob jubentis dignitatein 
mandatum accepit et obediv:t. Alius quoque jussus a 
Deo proplietam percutere, quia ΓΟ absurdam esse 
putans, curiose pcrquisivit, nec simpliciter obsc- 
quutus est, extremas dedit peenas ( 3. Reg. 20. 355) ; 
qui vero percussit, acceptus fuit. Et Saül qui preter 
Dci placitum homiaes. servavit, a rcgno excidit, et 
intolerabilia passus est. Multo plura. exempla quis 
inveuire possit: quibus omnibus docemur, mazada- 
torum Dei nunquam rationem esse quxrendain, sed 
cedeudum et obsequendum esse. Si autem il'a quie 
pracipit scrutari, periculosum est, et extremum 
supplicium scerutantibus est deputatuui ; qui ea , quae 
suut. illis longe secretiora et horribiliora scrutantur, 
nempe quomodo genu:t Filium, et qua. ratione, et 
quanam sit substantia, quam defeiusionem habebunt ? 
Ilxc cum sciamus, fidem bonorum omnium matrem 
cum omni benevolentia suscipiamus, ut quasi iu 
tranquillo portu navigantes, reciía doginata serve- 
mus, οἱ vitam nostram cum securitate dirigentes, 
wtierua consequamur bona, gratia et benignitate 
Domini nostri Jesu Cliristi, quicum Patri gloria, im- 
perium, honor et adorato una cum sancto Spiritu, 
in sxcula szculorum. Amen. . 


26 


S. JOANNIS CHRYSOSTOM! ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


413 


pup c dci dec 


HOMILIA III. 


Cap. 4. v. 18. Revelatur. cnim. ira Dei de calo. super 
omnem impietatem et injustitiam hominum, qui vcri- 
tatem in injustitia detinent. 

4. Vide Pauli prudentiam , quomodo a mitioribus 
hortatus, ad terribiliora sermonem vertat. Cum 
dixissct enim cvaugelium salutis et vite causam 
esse ; itemque Dei potentiam et salutem justitiaimque 
operatam esse, jam di-it ca, quie non attendentibus 
terrorem iucutere possint. Quia enim solent plerique 
hominum non tam promissione bonorum, quam 
tristum timore od virtutem pertrahi ; utrinque ipsos 
allicit. Idcirco Deus non modo rcgnum promisit, sed 
etam gehennam comminatus cst: et prophetze Ju- 
dis ita loquuntur, mala bonis perpetuo adniiscentes. 
Ideoque Paulus sic serinonem variat, non utcumque, 
sed mitia primum, deindeque tristia adhibet ; osten- 
dens, illa quidem ex previa Dei sententia manare , 
h.ec vere ex negligeutium nequitia. Sie et proplicta 
primo bona profert, dicens : Si volueritis et audieritis 
sie, bona. terre comedetis ; εἰ nolueritis, nec audieritis 
sme, gladius vos absumet (Isai. 4, 19. 20). Ita et Pau- 
jus hic sermonem. profert : Venit Christus, inquit, 
remissionem ferens, justitiam, vitam : nec simplici- 
ter, sed per crucem affert; quodque maximum ct 
admirandum est, non quod talia largitus sit solum, 
sed quod talia passus sit. Si igitur ipsa dona contu- 
melia affeccritis, tunc tristia vos manebunt. Et vide 
quomoda sermonem extollat ; fevelatur enim, inquit, 
ira Dei de cato. Undenam hoc liquet ? Si fidelis hoc 
dixerit, Cliristi sententias. proferemus ; | si vero in(l- 
delis, a sequentibus illi Paulus os obstruit, ubi de 
judicio Dei agitur, ex gestis ipsorum insupcrabile 
argumentum in medium adduceas : id quod maxime 
stupendum est; cum eo$, qui veritati adversautur, 
ex iis, quz quotidie dicunt et faciuift, veritatis dog- 
mata »robare declarat. Verum το ii sequentibus; 
interim propositam rem tractemus. Zievelatur. enim 
ira Dei de callo. Atqui in hac vita id s:epe accidit in 
fame et peste et bellis : nam privatim singuli et in 
communi omnes puniuntur. Quid igitur tuuc. novi 
cerit? Quod majus futurum sit supplicium, quod 
commune et non earumdem rerum causa: nunc 
enim ad cmendationem liec fiunt, tunc autem 
ad ultionem : quod significans Paulus dicebat : 
Corripimur nunc, wt non cum. mundo. damnemur 
(1. Cor. 11. $2). Et nunc quidem von cx su- 
perna ira, sed ab hominum injuria hic ἃ multis 
accidere putantur : tunc. vero. inanifesta. erit. Dei 
ultio, quando Judex sedens iu tremendo solio , alios 
ad caminos trahi jubebit, alios ad tenebras ex- 
teriores, alios ad alia inevitabilia et intoleranda sup- 
plicia. Et cur nonsic aperte dicit, Filium Dci ventu- 
yum 6856 cum innumceris angelis, et rationem a sin- 
gulis repetiturum ; sed ait, Retelatur ira Dei ? Nco- 
plyti adhuc crant. auditores; idcoque ab iis, qux 
emnino in confesso erant apud cos, primum ipsos 





allicit. Przterea. vero gentiles alloqui rnili videtor; 
ideoque hinc orditur, postea avtem de judicio Chrisi 
sermonem inducit. Super omnem impietatem εἰ inja- 
stitiam hominum, qui veritatem in injustitia detinent. 

Error varius, veritas una. — Mic ostendit multas 
esse impietatis vias , veritatis autem. unam. Etenim 
varia, multiformis et confusa res est error ; veritas 
autem una. Postquam vero de dogmatibus dixit, de 
vita loquitur, injustitiam hominum memorans. Ete- 
nim injusititi:e vari: sunt : et alia quidem circa pe- 
cunias est, ut cum quis in iis proximum  Izedit ; alia 
mulieres spectat, ut quando quis relicta uxore, alie- 
rius nuptias dirimit. Hoc certe fraudem vocat Pae 
lus, dicens : Ne quis opprimat vel (raudet in negoth 
fratrem (1. Thess. 4. 6). Alii rursum non uxorem vd 
pecuniam, sed gloriam proximi labefactant : et hoe 
injustitia est. Nam Melius est nomen bonum, quam 
divitie mul! (Prov. 22. 1.) Quidam vero dicunt hoc 
quoque de dogmatibus a Paulo intelligi : caeterum 
nihil vetat dc ntroque dictum fuisse. Quid autem sit, 
Veritatem in injustitia detinent, ex sequentibus disce. 
19. Quia quod notum est Dei, manifestmn est in illis : 
Deus enim illis manifestavit. Sed hanc. gloriam lignis 
attribuerunt et lapidibus. 

9. Natura ipsa praedicat Creatorem. — Quemadmo- 
dum igitur is, cui regi: pecunix credite sunt, jas- 
sus illas in regis gloriam impendere, si in fures , in 
scoria et in prasstigiatores illas impenderit, exque ro- 
giis opibus splendidos illos reddiderit, tamquam qui 
maxime regem offenderit, poenas dat : ita et hi eum 
notitiam Dei etgloriz ejus accepissent , deindeque 
idolis illam attribuissent, veritatem in injustitia deti- 
nuerunt, et, quantum in ipsis erat, cognitiosem in- 
juria affecerunt , non ut par crat illa utentes. An vo- 
bis clarum est id , quod dictum fuit, an clarius denuo 
explicandum est ? Forte necessarium fucrit wltra 
progredi. Quid crgo est illud, quod dicitur ? Cogni- 
tionem sui Deus hominibus a principio indidit ; sed 
illam cognitionem gentiles liguis et lapidibus auri- 
bucntes , veritatem, quantum in ipsis fuit, injuria 
affecerunt : illa euim immutabilis manet, gloriam 
sum habens immotam. Et unde notum est, o fl"aule, 
quod Deus ipsis cognitionem indiderit ? Quia, inquit, 
quod molum est ejus, manifestwm est in illis. At boe 
sententia est, non demonstratio; tu vero mihi proba 
et ostende, cognitionem Dci manifestam fuisse illis , 
sed sponte illos prtermisisse. Unde ergo manifesta 
erat ? vocemne illis emisit ? Minime : verum id effe- 
cit, quod inagis illos quam vox quilibet attrahere 
poterat : creatum orbem in medio posuit : ita ut sa- 
pieus, idiota, Scytha , barbarus ex solo visu visibi- 
lium pulchritudinem cdoctus , ad Deum conscemn-jere 
posset. Ideo ait : 90. Invisibilia euim ipsius, a crea- 
tura tundi, per ea qua (acta sunt intellecta , censpé- 
ciuntur ; quod etiam propheta dicit : Celi enarrant 
gloriam Dei ( Psal. 48. 4 ). Quid enim dicent in illa 


441 


IN EPIST. AD ROM. IIOMIL. iii. 


1 


—— U——————— —————M— ——————MMM  ——— — 


OMIAIA Γ΄. 


AsxoxaJUxctsta: yàp ὀργὴ Θεοῦ ἀπ᾽ obparov ἐπὶ xa- 
σαν ἀσέθδειαν xal ἀδιχίαν ἀνθρώπων τῶν τὴν 
ἀλήθειαν ἐν ἀδικίᾳ κατεχόντων. 
a'."Opa τὴν Παύλου σύνεσιν, πῶς ἀπὸ τῶν χρηστοτέρων 

προτρέψας, ἐπὶ τὰ φοδερώτερα τρέπει τὸν λόγον. Εἰπὼν 

γὰρ,δτι σωτηρίας αἴτιον τὸ Εὐαγγέλιον,ὅτ' ζωῆς, ὅτι Θεοῦ 
δύναμις, ὅτι σωτηρίας χαὶ διχαιοσύνης ποιητιχὸν, λέγει 
xai τὰ φοδῇσαι δυνάμενα τοὺς οὗ προσέχοντας. Ἐπειδὴ 
γὰρ ὡς τὰ πολλὰ τῶν ἀνθρώπων οἱ πλείους οὐχ οὕτω 
τῇ τῶν χρηστῶν ἐπαγγελίᾳ, ὡς τῷ φόδῳ τῶν λυπηρῶν 
πρὸς τὴν ἀρετὴν ἕλχονται, ἑχατέριυθεν αὐτοὺς ἐπισπᾶ- 
ται, Διὰ τοῦτο [448] χαὶ ὁ θεὸς οὐ βασιλείαν ἐπηγγεί- 
λατο μόνον, ἀλλὰ xaX γέενναν ἢ πείλησε " χαὶ οἱ προφῆται 
δὲ τοῖς Ἰουδαίοις οὕτω διελέγοντο, τὰ χαχὰ τοῖς ἀγαθοῖς 
ἀναμιγνύντες διηνεχῶς. Διὰ τοῦτο xal ὁ Παῦλος οὕτω 
φοιχίλλει τὸν λόγον, οὐ μὴν ἁπλῶς, ἀλλὰ τὰ χρηστὰ τί- 
θησι πρῶτον, χαὶ μετὰ ταῦτα τὰ λυπηρὰ, δεικνὺς ὅτι 
ἐχεῖνα μὲν τῆς προηγουμένης τοῦ Θεοῦ γνώμτ,ς ἐστὶ, 

ταῦτα ὃὲ τῆς τῶν ῥᾳθυμούντων πονηρίας. Οὕὔτω xa ὁ 

προφήτης πρῶτον τὰ ἀγαθὰ τίθησι, λέγων " Ἐὰν θέλητε 

καὶ εἰσακούσητέ μου, τὰ ἀγαθὰ τῆς γῆς φάγεσθε" 
ἐὰν δὲ μὴ θελήσητε, καὶ μὴ εἰσαχούσητέ μου, μάχαιρα 

ὑμᾶς κατέδεται. 00-0 xaX ἐνταῦθα προάγει τὸν λόγον ὁ 

Παῦλος. Σχόπει 0i: "HA0s φέρων ὁ Χριστὸς ἄφεσιν, 

φησὶ, διχχιοσύνην, Qufjv* xaX οὐχ ἁπλῶς ὁ, ἀλλὰ διὰ 

σταυροῦ φέρει" ὃ δὴ μέγιστον χαὶ θαυμαστὸν, οὐχ ὅτι 
τοιαῦτα ἐχαρίσατο μόνον, ἀλλ᾽ ὅτι καὶ τοιαῦτα ἔπαθεν. 

"Av τοίνυν ὑδρίσττε εἰς τὰς δωρεὰς, τότε ἀναμενεῖτε τὰ 

ἡνπηρά. αὶ ὅρα πῶς ἑπαΐρει τὸν λόγον. 'AzxoxaAU- 

σπτεέτάι γὰρ, φησὶν, ὀργὴ Θεοῦ ἀπ᾽ οὐρανοῦ. Ὠόθεν 
τοῦτο δηλον; "Av μὲν ὁ πιστὸ; λέγῃ, τοῦ Χριστοῦ τὰς 
ἀποφάσεις ἐροῦμεν" ἂν δὲ ὁ ἄπιστος καὶ ὁ Ἕλλην, ἀπὸ 
τῶν ἑξῆ; αὑτὸν ὁ Παῦλος ἐπιστομίζει τῶν περὶ τῆς xpl- 
σέως τοῦ Θεοῦ λόγων, ix τῶν ὑπ᾽ ἐχείνων γινομένων 
ἀπόδειξιν ἀναντίῤῥητον εἰσάγων" ὃ δὴ xaX ἔστι μάλιστα 
παραδοξότατον, ὅταν τοὺς ἀντιλέγοντα: αὐτῇ τῇ ἀλη- 
θείᾳ, δι᾽ ὧν ποιοῦσι καθ᾽ ἐχάστην ἣ χαὶ λέγουσι, συν- 
εὐταμένους αὐτοὺς ἀποφαίνει τοῖς τῆς ἀληθείας δόγμασιν. 

'A3)X ταῦτα μὲν ἐν τοῖς ἑξῆς, τέως δὲ τῶν προχειμέ- 

νων ἐχώμεθα. ᾿Αποκαλύπτεται γὰρ ἐργὴ Θεοῦ ἀπ᾿ 

οὐρανοῦ. Κσίτοι xaX ἐνταῦθα πολλάκις τοῦτο γίνεται, 
οἷον ἐν λιμοῖς xal λοιμοῖς xal πολέμοις " xai γὰρ ἰδίᾳ 
ἔχαστος, xai χοινῇ πάντες χολάζονται. Τί οὖν τὸ ξένον 

«4:2 ; Ὅτι χαὶ μείζων fj χόλασις xaX χοινὴ xai οὐχ ἐπὶ 

vol; αὑτοῖς" νῦν μὲν γὰρ πρὸς διόρθωσιν τὰ γινόμενα, 

πότε δὲ πρὸς τιμωρίαν " ὅπερ xat ὁ Παῦλος δηλῶν ἔλεγεν, 
ὅτι Παιδευόμεθα νῦν, ἵνα μὴ σὺν τῷ χόσμῳ καταχρι- 
θῶμεν. Καὶ νῦν μὲν οὐ διὰ τὴν ἄνωθεν ὁργὴν πολλοῖς 
δηχεῖ τὰ πολλὰ γίνεσθαι, ἀλλὰ δι᾽ ἀνθρώπων ἐπήρειαν" 
τότε δὲ φανερὰ ἔσται d) παρὰ τοῦ Θεοῦ χόλασις, ὅταν 
χαθήμενος ἐπὶ τοῦ φοδεροῦ βήματος ὁ χριτῆς, τοὺς μὲν 
ἐπὶ τὰς χαμίνους ἕλχεσθαι χελεύῃ, τοὺς δὲ ἐπὶ τὸ σχότος 
πὸ ἐξώτερον, τοὺς δὲ ἐπ᾿ ἄλλας ἀπαραιτήτους xal &oopf)- 
σοὺς χολάσεις. Καὶ τίνος ἕνεχεν οὐχ οὕτως εἶπε σα-ὥς, 
οἷον ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ μέλλει παραγίνεσθαι μετὰ μυ- 
ρίων ἀγγέλων, xal τὰς εὐθύνας ἀπαιτεῖν ἔχαστον, ἀλλ᾽ 
ὅτι ᾿Αποχωζύπτεται ὀργὴ Θεοῦ; Τῶν νεοφύτων ἦσαν 
οἱ ἀχούοντες ἔτι" διὰ τοῦτο ἀπὸ τῶν σφόδρα ὡμολογη- 
μένων παρ᾽ αὑτοῖς πρῶτον αὐτοὺς ἐπισπᾶται. Χωρὶς δὲ 
τῶν εἰρημένων, χαὶ πρὸς Ἕλληνας ἀποτείνεσθαί μοι 


* Alius, καὶ οὖχ ἁπλῶς ταῦτα 


óoxsl- διὸ xal ἐντεῦθεν προοιμιάξζεται" ὕστερον δὲ xat 
τὸν περὶ τῆς χρίσεως τοῦ Χριστοῦ λόγον εἰσάγει. Ἐπὶ 
πᾶσαν ἀσέδειαν καὶ ἀδικίαν ἀνθρώπων τῶν τὴν 
ἀήθειαν ἐν ἀδικίᾳ κατεχόντων. Ἐνταῦθα δείχνυσιν, 
ὅτι πολλαὶ τῆς ἀσεδείας αἱ ὁδοὶ, ἡ Ob τῆς ἀληθείας pia 
xal γὰρ ποιχίλον καὶ πολυειδὲς xal συγχεχυμένον dj 
πλάνη, [449] ἡ δὲ ἀλήθεια μία. Εἰπὼν δὲ περὶ δυ- 
γμάτων, λέγει χαὶ περὶ βίου, ἀδιχίαν ἀνθρώπων εἰπών. 
Καὶ γὰρ αἱ ἀδικίαι ποιχίλαι Β" χαὶ fj μὲν περὶ χρή- 
ματα γίνεται, οἷον ὅταν τις ἐν τούτοις ἀδιχῇ τὸν πλτ- 
Glov* ἡ δὲ περὶ γυναῖχας, ὅταν τις ἀφεὶς τὴν ἑαυτοῦ, 
τὸν ἑτέρου διορύττῃ γάμον" καὶ γὰρ xai τοῦτο πλεον- 
εξίαν ὁ Παῦλος καλεῖ, οὕτω λέγων " Τὸ μὴ ὑπερδαίνειν 
καὶ πιἪλεονεχτεῖν ἐν τῷ πράγματι τὸν ἀδε.1ωόν. “τε- 
pot πάλιν, ἀντὶ γυναιχὸς xat χρημάτων, δόξαν λυμαί- 
νονται τὴν τοῦ πλησίον" xal τοῦτο δὲ ἀδιχία " χαὶ γὰρ 
Κρεῖσσον ὄνομα xaAóv, ἣ πιοῦτος xoAüc. Τινὲς δέ 
φασιν, ὅτι χαὶ τοῦτο περὶ δογμάτων εἴρηται τῷ Παύλῳ" 
πλὴν οὐδὲν χωλύει περὶ ἀμφοτέρων εἰρῆσθαι. Τί δέ ἐστι, 
Tiv ἀλήθειαν ἐν ἀδιχίᾳ κατεχόντων, διὰ τῶν ἑξῆς 
μάνθανε. Ὅτι τὸ γγωστὸν τοῦ Θεοῦ φανερόν ἐστιν 
ἐν αὐτοῖς" ὁ Θεὸς γὰρ αὐτοῖς ἐφανέρωσεν. ᾿Αλλὰ 
ταύτην τὴν δόξαν ξύλοις περιέθηχαν χαὶ λίθοις. 

β΄. "Ὥτπερ οὖν ὁ χρήματα πιστευθεὶς βασιλιχὰ, xa εἰς 
τὴν τοῦ βασιλέως δόξαν ἀναλῶσαι χελευσθεὶς, ἂν εἰς 
λῃττὰς xal πόρνας xai γόητας δαπανήσῃ ταῦτα, xal 
λαμπροὺς τούτους ἀπὸ τῶν τοῦ βασιλέως ποιήσῃ χρη- 
μάτων, ὡς τὰ μέγιστα ᾿διχηχὼς τὸν) βασιλέα ς χολά- 
ζεται οὕτω xal οὗτοι λαθόντες τὴν περὶ τοῦ Θεοῦ γνῶ- 
σιν καὶ τῆς δόξης αὐτοῦ, εἶτα εἰδώλοις αὐτὴν περιθέντες, 
ἐν ἀδιχὶ τὴν ἀλήθειαν χατέσχον d, xa, τό γε εἰς αὖ 
τοὺς ἧχον, ἠδίχησαν τὴν γνῶσιν, οὐχ εἰς τὰ προσήχοντο 
αὑτῇ χρησάμενοι. "Apa γέζονεν ὑμῖν σαφὲς τὸ λεχθὲν, 
ἢ δεῖ σαφέστερον αὐτὸ πάλιν εἰπεῖν; Τάχα ἀναγχαῖον 
πάλιν εἰπεῖν. Τί οὖν ἐστι τὸ λεγόμενον ; Τὴν περὶ αὑτοῦ 
γνῶσιν ἐξ ἀρχῆς τοῖς ἀνθρώποις EviOr,xcv ὁ Θεὸς, ἀλλὰ 
ταύτην τὴν γνῶσιν οἱ Ἕλληνες ξύλοις περιθέντες χαὶ 
λίθοις, ἢδίκησαν τὴν ἀλήθειαν, τό γε αὐτῶν μέρος" 
ἐχείνη γὰρ ἄτρεπτος μένει, τὴν οἰχείαν δόξαν ἔχουσα 
ἀχίνητον. Καὶ πόθεν δῆλον, ὅτι ἐνέθηχεν αὐτοῖς: τὴν 
γνῶσιν, ὦ Παῦλε;: "Ott, φησὶ, τὸ γγωστὸν αὑτοῦ 
φαγερόν ἐστιν ἐν αὑτοῖς. ᾿Αλλὰ τοῦτο ἀπόφασίς ἐστιν͵ 
οὐχ ἀπόδειξις " σὺ δέ μοι χατασχεύασον, χαὶ δεῖξον ὅτι 
ἡ γνῶσις ἣ περὶ τοῦ Θεοῦ δήλη fjv αὐτοῖς, χαὶ ἐχόντες 
πλρέδραμον. Πόθεν οὖν δήλη ἦν; φωνὴν αὐτοῖς ἄνωθεν 
&grxsv; Οὐδαμῶς" ἀλλ᾽ ὃ φωνῆς αὑτοὺς ἐφέλχεσθαι 
μᾶλλον δύνατο, τοῦτο ἐποίησε, τὴν χτίσιν εἰς μέσον 
προθεὶς, ὥστε χαὶ σοφὸν χαὶ ἰδιώτην, χαὶ Σχύθην χαὶ 
βάρδαρον διὰ τῆς ὄψεως χαταμαθόντα τῶν ὁρωμένων τὸ 
χάλλος, ἐπὶ τὸν Θεὸν ἀναδαίνειν. Διό φησι" Τὰ γὰρ 
ἀόρατα αὑτοῦ ἀπὸ χτίσεως χόσμου toic ποιήμασε 
γοούμενα χαθορᾶται" ὅπερ οὖν χαὶ ὁ προφήτης ἔλεγεν" 
Οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ. Τί γὰρ ἑροῦσι 
xav' ἐχείνην τὴν ἡμέραν οἱ "ἕλληνες ; ὅτι ᾿Ηγνοήσαμέν 
σΞ; Εἶτα οὐχ ἠχούσατε τοῦ οὐρανοῦ φωνὴν διὰ τῆς ὄφεως 
ἀφιέντος, τῆς εὐτάχτον πάντων ἁρμονίας σάλπιγγος 
λαμπρότερον βοώσης ; γυχτὸς καὶ ἡμέρᾳς νόμους οὐχ 
εἴδετε μένοντας [450] ἀχινήτους διηνεχῶς, χειμῶνος, 
|OC7U uy ὡρῶν τὴν εὐταξίαν βεδαίαν τε xal 
b κῶλα. τον zt Sie 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


MEA n 
pE————————Áát$t CÓ — 


42 





HOMILIA III. 


Cap. 4. v. 18. Revelatur cnim. ira Dei de ca'lo super 
omnem impietatem et injustitiam hominum, qui veri- 
tatem in injustitia detinent. 

4. Vide Pauli prodentiam , quomodo a mitioribus 
hortatus, ad terribiliora sermonem vertat. Cum 
dixisset enim cvangelium salutis et vite causam 
esse ; itemque Dei potentiam et salutem justitiamque 
opcrataim esse, jam di-it ca, quie non attendeutibus 
terrorem incutere possint. Quia enim solent plerique 
hominum nou tam promissione bonorum, quam 
risum timore od virtutem pertrahi ; utrinque ipsos 
allicit. Idcirco Deus non modo rcgnum promisit, sed 
etam gehennam comminatus est: οἱ prophete Ju- 
dzis ita loquuntur, mala bonis perpetuo admiscentes, 
Ideoque Paulus sic serinonem variat, non utcumque, 
scd mitia primum, deindeque tristia adhibet ; osten- 
dens, illa quidem ex praevia Dei sententia manare , 
h.ec vere ex negligentium nequitia. Sic et propheta 
primo bona profert, dicens : Si volueritis et audieritis 
me, bona terre comedetis ; si nolueritis, nec audieritis 
sme, gladius vos absumet. (Isai. 1, 19. 20). Ππ et Pau- 
jus hic sermonein. profert : Veuit. Christus, inquit, 
remissionem ferens, justitiam, vitam : nec simplici- 
ter, sed per crucem affert; quodque maximum ct 
admirandum cst, non quod talia largitus sit solum, 
sed quod talia passus sit. Si igitur ipsa dona contu- 
imelia affeccritis, tuuc tristia vos mauebunt. Et vide 
quomodo sermonem extollat : fievelatur euim, iuquit, 
ira Dei de cato. Undenam hoc liquet ? Si fidelis lioc 
dixerit, Christi sententias. profercinus ; si vero infi- 
delis, a sequentibus illi Paulus os obstruit, ubi de 
judicio Dei agitur, ex gestis ipsorum insupcerabile 
argunientum in medium adduceus : id quod maxime 
stupendum est; cum eos, qui veritati adversantur, 
ex iis, qux. quotidie dicunt et faciunt, veritatis dog- 
mata v»robare declarat. Verum lizec ii sequentibus ; 
interim propositam rem tractemus. Revelatur. enim 
ira Dei de calo. Atqui in hac vita id s:epe accidit iu 
fame et peste et bellis : nam privatim singuli et in 
communi omnes puniuntur. Quid igitur tunc. novi 
crit? Quod majus futurum sit. supplicium, quod 
commune et non earumdem rerum causa; nunc 
enim ad emendationem hzc fiunt, tunc autem 
ad ultionem : quod significans Paulus dicebat : 
Corripimur nunc, wt. non cum. mundo. damnemur 
(1. Cor. 11. 53). Et nunc quidem v»on cx su- 
perna ira, sed ab hominum injuria hxc a. multis 
accidere putantur : tunc. vero. manifesta. erit. Dei 
ultio, quaudo Judex sedens in tremendo solio , alios 
ad cawinos trahi jubebit, alios ad tenebras ex- 
teriores, alios ad alia inevitabilia et intoleranda sup- 
plicia. Et cur nonsic aperte dicit, Filium Dei ventu- 
rum esse cum innuimcris angclis, et rationem ἃ sin- 
&ulis repetiturum ; sed ait, Retelatur ira Dei ? Nco- 
phyti adliuc eraut. auditores ; ideoque ab iis, quae 
emnino in confesso erant apud cos, primum ipsos 


nllicit. Przterea vero gentiles alloqui snihj vidctur; 
idevque liinc orditur, postea actem de judicio Christi 
sermonem inducit. Super omnem. impietatem εἰ inje- 
slitiam hominum, qui veritatem in injustitia detinent. 

Error varius, veritas una. — Mic ostendit multas 
esse impietatis vias, veritatis autem unam. Etcnim 
varia, multiformis et confusa res est error ; veritzs 
aulem una. Postquam vero de dogmatibus dixit, de 
vita loquitur, injustitiam hominum memorans. Ete- 
nim injustili: varie sunt : el alia quidem circa pe- 
cunias est, ut cum quis in iis proximum  Izedit ; alia 
mulieres spectat, ut quando quis relicta uxore, alte- 
rius nuptias dirimit. lloc certe fraudem vocat Pae- 
lus, dicens : Ne quis opprimat vel fraudet in negoti» 
fratrem (A. Thess. 4. 6). Alii rursum non uxorem vd 
pecuuiam, sed gloriam proximi labefactant : et hoe 
injustitia est. Nam Melius est nomen bonum, quam 
divitie multe (Prov. 22. 1.) Quidam vero dicunt hoc 
quoque de dogmatibus a Paulo intelligi : czetcrum 
nihil vetat de utroque dictum fuissc. Quid autem sit, 
Veritatem in injustitia detinent, ex sequentibus disce. 
19. Quia quod notum est Dei, manifestmin. est in illis : 
Deus enim illis manifestavit. Sed hanc. gloriam lignis 
attribuerunt et lapidibus. 

9. Natura ipsa predicat Creatorem. — Quemadmo- 
dum igitur is, cui regie pecuniz credit: sunt, jus- 
sus illas in regis gloriam impendere, si in fures , in 
scorta et in prasstigiatores illas impenderit, exque re- 
giis opibus splendidos illos reddiderit, taanquam qui 
maxime regem offenderit, poenas dat : ita et hi eum 
notitiam Dei et glori: ejus accepissent , deindeque 
iJolis illam attribuissent, veritatein in injustitia deti- 
nuerunt, el, quantum in ipsis erat, cognitiogem ie- 
juria affecerunt , non ut par erat illa utentes. Àn vo- 
bis clarum est id , quod dictum fuit, an clarius denvo 
explicandum est ? Forte necessarium fucrit wltra 
progredi. Quid crgo est illud, quod dicitur ? Cogni- 
tiouem sui Deus hominibus a principio indidit ; sed 
illain cognitionem gentiles liguis et lapidibus auri- 
bucntes , veritatem, quantum in ipsis fuit, injuria 
affecerunt : illa enim immutabilis manet, gloriam 
suam habens immotam. Et unde notum est, o Paule, 
quod Deus ipsis cognitionem iudiderit ? Quia, inquit, 
quod motum est ejus , manifestum est in illis. At hoe 
sententia est, non demonstratio; tu vero mihi proba 
et ostende, cognitionem Dci manifestam fuisse illis , 
sed sponte illos prztermisisse. Unde ergo manifesta 
erat ? vocemne illis einisit ? Minime : verum id effe- 
cit, quod magis illos quam vox quilibet attrahere 
poterat : creatum orbem in medio posuit : ita ut sa- 
pieus, idiota, Scytha , barbarus ex solo visu visibi- 
lium pulchritudinem edoctus , ad Deum conscendere 
posset. Ideo ait : 20. 1 nvisibilia enim ipsius, a crea- 
tura mundi, per ea qua [acia sunt intellecta , censpe- 
ciuntur ; quod etiam propheta dicit : Celi enarrant 
glorium Dei ( Psal. 48. 4 ). Quid enim dicent in illa 


441 


—— P QED. - ἀπθυσικαθαο 


IN EPIST. AD ROM. IIOMIL. Ill. 


DE 








OMIAIA Γ΄. 


Asoxa JU ztsta: yàp ὀργὴ Θεοῦ ἀπ᾽ οὐρανοῦ ἐπὶ za- 
cav ácé6cuavr xal ἀδιχίαν ἀνθρώπων tov τὴν 
ἀ.λήθειαν ἐν ἀδιχίᾳ κατεχόντων. 

α'. Ὅρα τὴν Παύλου σύνεσιν, πῶς ἀπὸ τῶν χρηστοτέρων 
προτρέψας, ἐπὶ τὰ φοδερώτερα τρέπει τὸν λόγον. Εἰπὼν 
γὰρ,δὅτι σωτηρίας αἴτιον τὸ Εὐαγγέλιον,ὅτ': ζωῆς, ὅτι Θεοῦ 
δύναμις, ὅτι σωτηρίας xaX διχαιοσύνης ποιητιχὸν, λέγει 
καὶ τὰ φοδῆσαι δυνάμενα τοὺς οὐ προσέχοντας. Ἐπειδὴ 
Ὑὰρ ὡς τὰ πολλὰ τῶν ἀνθρώπων οἱ πλείους οὐχ οὕτω 
πἢ τῶν χρηστῶν ἐπαγγελίᾳ, ὡς τῷ φόδῳ τῶν λυπηρῶν 
πρὸς τὴν ἀρετὴν ἕλχονται, ἑχατέριυθεν αὐτοὺς ἐπισπᾶ- 
ται. Διὰ τοῦτο [448] xaX ὁ Θεὸς οὐ βασιλείαν ἔπη γγεί- 
λατο μόνον, ἀλλὰ xaX γέενναν ἢ πείλησε" xaX οἱ προφῆται 
δὲ τοῖς Ἰουδαίοις οὕτω διελέγοντο, τὰ χαχὰ τοῖς ἀγαθοῖς 
ἀναμιγνύντες διγνεχῶς. Δ'ὰ τοῦτο xal ὁ Παῦλος οὕτω 
φοιχίλλει τὸν λόγον, οὐ μὴν ἀπλῶς, ἀλλὰ τὰ χρηστὰ τί- 
θησι πρῶτον, χαὶ μετὰ ταῦτα τὰ λυπηρὰ, δειχνὺς ὅτι 
ἐχεῖνα μὲν τῆς προηγουμένης τοῦ Θεοῦ γνώμῃ ἐστὶ, 
ταῦτα δὲ τῆς τῶν ῥᾳθυμούντων πονηρίας. Οὕτω καὶ ὁ 
προφήτης πρῶτον τὰ ἀγαθὰ τίθησι, λέγων * Ἐὰν θέλητε 
καὶ εἰσακούσητέ μου, τὰ ἀγαθὰ τῆς γῆς φάγεσθε" 
ἐὰν δὲ μὴ θε.1ήσητε͵ καὶ μὴ εἰσωαχούσητέ μου, μάχαιρα 
ὑμᾶς κατέδεται. Οὕτω xaX ἐνταῦθα προάγει τὸν λόγον ὁ 
Παῦλος. Σχύπει 6i: Ἦλθε φέρων ὁ Χριστὸς ἄφεσιν, 
φησὶ, διχχιοσύνην, ζωὴν xaX οὐχ ἁπλῶς 8, ἀλλὰ διὰ 


σταυροῦ φέρει" ὃ δὴ μέγιστον καὶ θαυμαστὸν, οὐχ ὅτι. 


τοιαῦτα ἐχαρίσατο μόνον, ἀλλ᾽ ὅτι καὶ τοιαῦτα ἔπαθεν. 
"Av τοίνυν ὑδρίσττε εἰς τὰς δωρεὰς, τότε ἀναμενεῖτε τὰ 
λυπηρά. αὶ ὅρα πῶς ἑπαΐρει τὸν λόγον. Ἀποκχα.1ύ- 
σπτέτάι γὰρ, φησὶν, ὀργὴ Θεοῦ ἀπ᾽ οὐρανοῦ. Ὠόθεν 
τοῦτο ὅτλον; "Av μὲν ὁ πιστὸ; λέγῃ, τοῦ Χριστοῦ τὰς 
ἀποφάσ:ις ἐροῦμεν" ἂν δὲ ὁ ἄπιστος καὶ ὁ Ἕλλην, ἀπὸ 
τῶν E27; αὐτὸν ὁ Παῦλος ἐπιστομίζει τῶν περὶ τῆς xpl- 
σεως τοῦ Θεοῦ λόγων, ix τῶν ὑπ᾽ ἐχείνων γινομένων 
ἀπόδειξιν ἀναντίῤῥητον εἰσάγων " ὃ δὴ χαὶ ἔστι μάλιστα 
παραδοξότατον, ὅταν τοὺς ἀντιλέγοντας αὐτῇ τῇ ἀλη- 
θείᾳ, δι᾽ ὧν ποιοῦσι xa0' ἐχάστην fj καὶ λέγουσι͵ συν- 
ἐτταμένους αὐτοὺς ἀποφαίνει τοῖς τῆς ἀληθείας δόγμασιν. 
Ἄλ)ὰ ταῦτα μὲν ἐν τοῖς ἑξῆς, τέως δὲ τῶν προχειμέ- 
νων ἐχώμεθα. ᾿Αποχαλύπτεται γὰρ ἀργὴ Θεοῦ ἀπ᾿ 
οὐρανοῦ. Κσίτοι χαὶ ἐνταῦθα πολλάχις τοῦτο γίνεται, 
οἷον ἕν λιμοῖς xal λοιμοῖ; xal πολέμοις" xai γὰρ ἰδίᾳ 
ἔχαστοξ, xai χοινῇ πάντες χολάζξονται. Τί οὖν τὸ ξένον 
«ότε: "Utt χαὶ μείζων ἡ χόλασις xaX κοινὴ xat οὐχ ἐ πὶ 
τοῖς αὑτοῖς’ νῦν μὲν γὰρ πρὸς διόρθωσιν τὰ γινόμενα, 
πότε δὲ πρὸς τιμωρίαν " ὅπερ χαὶ ὁ Παῦλος δηλῶν ἕλεγεν, 
ὅτι Παιδευόμεθα rir, ἵνα μὴ σὺν τῷ χόσμῳ καταχρι- 
θῶμεν. Καὶ νῦν μὲν οὐ διὰ τὴν ἄνωθεν ὀργὴν πολλοῖς 
δοχεῖ τὰ πολλὰ γίνεσθαι, ἀλλὰ δι᾿ ἀνθρώπων ἐπήρειαν" 
τότε δὲ φανερὰ ἔσται ἡ παρὰ τοῦ Θεοῦ χόλασις, ὅταν 
καθήμενος ἐπὶ τοῦ φοδεροῦ βήματος ὁ χριτῆς, τοὺς μὲν 
ἐπὶ τὰς χαμίνους ἕλχεσθαι χελεύῃ, τοὺς δὲ ἐπὶ τὸ σχότος 
πὸ ἐξώτερον, τοὺς δὲ ἐπ᾽ ἄλλας ἀπαραιτήτους xal àoopt- 
“σοὺς χολάσεις. Καὶ τίνος Évexev οὐχ οὕτως εἶπε σα-ὥς, 
οἷον ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ μέλλει παραγίνεσθαι μετὰ μυ- 
ρίων ἀγγέλων, καὶ τὰς εὐθύναξ ἀπαιτεῖν ἔχαστον, ἀλλ᾽ 
ὅτι ᾿Ἀποχαιϊλύπεεται ὀργὴ Θεοῦ; Τῶν νεοφύτων ἧσαν 
οἱ ἀχούοντες ἔτι᾽ διὰ τοῦτο ἀπὸ τῶν σφόδρα ὡμολογη- 
μένων παρ᾽ αὑτοῖς πρῶτον αὐτοὺς ἐπισπᾶται. Χωρὶς δὲ 
τῶν εἰρημένων, xai πρὸς Ἕλληνας ἀποτείνεσθαί μοι 


* Alius, καὶ οὐχ ἁπλῶς ταῦτα 


δοχεῖ" διὸ xai ἐντεῦθεν προοιμιάξζεται ὕστερον δὲ χαὶ. 
τὸν περὶ τῆς χρίσεως τοῦ Χριστοῦ λόγον εἰσάγει. Ἐπὶ 
πᾶσαν ἀσέδειαν καὶ ἀδικίαν ἀνθρώπων τῶν τὴν 
ἀήθειαν ἐν ἀδικίᾳ κατεχόγτων. Ἕ ταῦθα δείχνυσιν, 
ὅτι πολλαὶ τῇς ἀσεθείας αἱ ὁδοὶ, ἡ ὃὲ τῆς ἀληθείας υἷα" 
χαὶ γὰρ ποιχίλον καὶ πολυειδὲς xai συγχεχυμένον ἡ 
πλάνη, [449] ἡ δὲ ἀλήθεια μία. Εἰπὼν δὲ περὶ δυ- 
γμάτων, λέγει χαὶ περὶ βίου, ἀδιχίαν ἀνθρώπων εἰπών. 
Καὶ γὰρ αἱ ἀδικίαι ποιχίλαι " xal fj μὲν περὶ χρή- 
ματα γίνεται, οἷον ὅταν τις ἐν τούτοις ἀδιχῇ τὸν πλτ,- 
σίον" tj δὲ περὶ γυναῖχας, ὅταν τις ἀφεὶς τὴν ἑαντοῦ, 
τὸν ἑτέρου διορύττῃ γάμον" καὶ γὰρ καὶ τοῦτο πλεον- 
εξίαν ὁ Παῦλος καλεῖ, οὕτω λέγων * Τὸ μὴ ὑπερδαίγειν 
καὶ πιλεογεχτεῖν ἐν tq πράγματι τὸν dósAoóv. Ἔτε- 
ροι πάλιν, ἀντὶ γυναιχὺς xal χρημάτων, δόξαν λυμαί- 
νονται τὴν τοῦ πλησίον" xal τοῦτο δὲ ἀδιχία " xai γὰρ 
Κρεῖσσον ὄνομα καλὸν, ἣ πιοῦτος ποιλύς. Τινὲς δέ 
φασιν, ὅτι χαὶ τοῦτο περὶ δογμάτων εἴρηται τῷ Παύλω" 
πλὴν οὐδὲν χωλύει περὶ ἀμφοτέρων εἰρῆσθαι, Τί δέ ἐστι, 
Τὴν ἀλήθειαν ἐν ἀδιχίᾳ κατεχόντων, διὰ τῶν ἑξῆς 
μάνθανε. "Ott τὸ γνωστὸν τοῦ Θεοῦ φαγερόν ἐστιν 
ἐν αὐτοῖς" ὁ Θεὸς γὰρ αὐτοῖς ἐφανέρωσεν. ᾿Αλλὰ 
ταύτην τὴν δόξαν ξύλοις περιέθηχαν χαὶ λίθοις. 

β'. "Ὥτπερ οὖν ὁ χρήματα πιστευθεὶς βασιλιχὰ, χαὶ εἰς 
τὴν τοῦ βασιλέως δόξαν ἀναλῶσαι χελευσθεὶς, ἂν εἰς 
λῃττὰς xal πόρνας xai γόητας δαπανήσῃ ταῦτα, xal 
λαμπροὺς τούτους ἀπὸ τῶν τοῦ βασιλέως ποιήσῃ χρὴη- 
μάτων, ὡς; τὰ μέγιστα ἐδιχηκὼς τὸ) βασιλέα ς χολά- 
ζεται" οὕτω xaX οὗτοι λαδόντες τὴν περὶ τοῦ Θεοῦ γνῶ- 
σιν χαὶ τῆς δόξης αὐτοῦ, εἶτα εἰδώλοις αὐτὴν περιθέμτες, 
ἐν ἀδιχίζ τὴν ἀλήθειαν χατέσχον d, xa, τό γε εἰς αὖ 
τοὺς fjxov, ἠδίχησαν τὴν γνῶσιν, οὐχ εἰς τὰ προσήχοντο 
αὑτῇ χρησάμενοι. "Apa. γέ (ovev ὑμῖν σαφὲς τὸ λεχθὲν, 
3| δεῖ σαφέστερον αὐτὸ πάλιν εἰπεῖν; Τάχα ἀναγχαῖον 
πάλιν εἰπεῖν. Τί οὖν ἐστι τὸ λεγόμενον ; Τὴν περὶ αὑτοῦ 
γνῶσιν ἐξ ἀρχῆς τοῖς ἀνθρώποις Ev£Or,xcv ὁ Θεὸς, ἀλλὰ 
ταύτην τὴν γνῶσιν οἱ Ἕλληνες ξύλοις περιθέντες καὶ 
λίθοι;, ἡδίχησαν τὴν ἀλήθειαν, τό γε αὐτῶν μέρος" 
ἐχείνη γὰρ ἄτρεπτος μένει, τὴν οἰχείαν δόξαν ἔχουσα 
ἀχίνητον. Καὶ πόθεν δῆλον, ὅτι ἐνέθηχεν αὐτοῖ; τὴν 
γνῶσιν, ὦ Παῦλε;: Ὅτι, φησὶ, τὸ γγωστὸν αὐτοῦ 
φαγερόν ἐστιν ἐν αὑτοῖς. ᾿Αλλὰ τοῦτο ἀπόφασίς ἔστιν͵ 
οὐχ ἀπόδειξις" σὺ δέ μοι χατασχεύασον, καὶ δεῖξον ὅτι 
ἡ γνῶσις ἡ περὶ τοῦ Θεοῦ δήλη ἦν αὐτοῖς, xax ἐχόντες 
πλρέδραμον. Πόθεν οὖν δήλη ἦν; φωνὴν αὐτοῖς ἄνωθεν 
ἀφῆχεν ; Οὐδαμῶς" ἀλλ᾽ ὃ φωνῆς αὐτοὺς ἐφέλχεσθαι 
μᾶλλον ἐδύνατο, τοῦτο ἐποίησε, τὴν χτίσιν εἰς μέσον 
προθεὶς, ὥστε xai σοφὸν xaX ἰδιώτην, xal Σχύθην xai 
βάρθαρον διὰ τῆς ὄψεως χαταμαθόντα τῶν ὁρωμένων τὸ 
χάλλος, ἐπὶ τὸν Θεὸν ἀναδαίνειν. Διό φησι" Τὰ γὰρ 
ἀόρατα αὑτοῦ ἀπὸ χτίσεως xócpov toic ποιήμασε 
γοούμενα χαθορᾶται" ὅπερ οὖν καὶ ὁ προφήτης ἔλεγεν" 
Οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ. Τί γὰρ ἐροῦσι 
xaT ἐχείνην τὴν ἡμέραν οἱ “Ἕλληνες ; ὅτι Ηγνοήσαμέν 
σε; Εἶτα οὐχ ἢχούσατε τοῦ οὐρανοῦ φωνὴν διὰ τῆς ὄψεως 
ἀφιέντος, τῆς εὐτάχτονυ πάντων ἁρμονίας σάλπιγγος 
λαμπρότερον βοώσης ; γυκτὸς xai ἡμέρᾳς νόμους οὐχ 
εἴδετε μένοντας [480] ἀχινήτους διηνεχῶς. χειμῶνος, 
ἕαρος, χαὶ τῶν ἄλλων ὠρῶν τὴν εὐταξίαν βεδαίαν τε voM 


p Unus cod., ἀδινῖαν ποι. * WS τὰ *. τὶ Ses. 
ἃ AW, πιριέσον. 


Δ} 
ἀχίνητον οὗταν; θαλάττης εὐγνωμοσύνην ἐν ταραχῇ 
τοσαύτῃ χαὶ χύματι; πάντα ἐν τάξει μένοντα, xci διὰ 
ποῦ χάλλους χαὶ διὰ τοῦ μεγέθους ἀναχηρύττοντα τὸν 
Δημιουργόν; Ταῦτα γὰρ ἅπαντα, xal τὰ τούτων πλείονα 
συνελὼν ὁ Παῦλος ἔλεγε’ Τὰ γὰρ ἀόρατα αὐτοῦ ἀπὸ 
κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασι γοούμεγα xatüopacav 
ἥτε ἀΐδιος αὐτοῦ δύγαμις καὶ θειότης, εἰς τὸ εἶναι 
αὑτοὺς ἀναπολογήτους. Kaízot γε οὐ διχ τοῦτο ταῦτα 
ἐποίησεν ὁ Θεὸς, εἰ xal τοῦτο ἐξέθη. Οὐ γὰρ ἵνα αὑτοὺς 
ἀπολογίας ἀποστερήσῃ, διδασχαλίαν τοσαύτην εἰς μέσον 
προὔθηχεν, ἀλλ᾽ ἵνα αὑτὸν ἐπιγνῶσιν' ἀγνωμονήσαντες δὲ, 
πάσης ἑαυτοὺς ἐστέρησαν ἀπολογίας. Εἶτα δειχνὺς, πῶς 
εἰσιν ἀπολογίας ἀπεστερημένοι, φησίν᾽ Ὅτι γγόντες τὸν 
Θεὸν οὐχ ὡς Θεὸν ἐδόξασαν ἣ εὐχαρίστησαν. "Ev 
τοῦτο ἔγχλημα μέγιστον " δεύτερον δὲ μετ᾽ Exelvo, τὸ xal 
εἴδωλα προσχυνῇσαι, ὃ χαὶ Ἱερεμίας χατηγορῶν, ἔλεγε " 
Δύο πονηρὰ ἐποίησεν ὁ Aaóc οὗτος" ἐμὲ ἐγκατέλιπον 
πηγὴν ζῶντος ὕδατος, καὶ ὥρυξαν ἑαυτοῖς 1άχχους 
συντετριμμένους. Εἶτα χαὶ σημεῖον τοῦ εἰδέναι τὸν 
Θεὸν, καὶ μὴ χρῆσθαι εἰς δέον τῇ γνώσει, παράγει τοῦτο 
αὑτὸ, τὸ θεοὺς ἐγνωχέναι" διόπερ ἐπήγαγε" Διότι 
qTrórt&c τὸν Θεὸν, οὐχ ὡς Θεὸν ἐδόξασαν. Καὶ τὴν 
aizlav δὲ τίθησι, δι᾽ ἣν εἰς τοσαύτην ἄνοιαν ἐξέπεσον. 
Τίς οὖν αὕτη ἐστί; Τοῖς λογισμοῖς τὸ πᾶν ἐπέτρεψαν. 
'AXX οὐχ εἶπεν οὕτως, ἀλλὰ πολλῷ πληχτιχώτερον " 
Ἑματαιώθησαν γὰρ, φησὶ, ἐν τοῖς δια.1ογισ οἷς αὖ- 
τῶν, xal ἐσχοτίσθη ἡ ἀσύνετος αὐτῶν" καρδία. 
Ὥσπερ ὙγὙὰ0 ἐν ἀσελήένῳ νυχτὶ εἴ τις ξένην ἐπιχειρήσει 8 
βαδίζειν ὁδὸν, ἣ πέλαγος πλεῖν, οὐ μόνον οὐ φθάσει πρὺς 
τὸ τέλο;, ἀλλὰ xai ἀπολεῖται ταχέως " οὕτω xal οὗτοι 
τὴ πρὸς τὸν οὐρανὸν φέρουσαν ὁδὸν βαδίζειν ἐπιχει- 
ροῦντες xal τὸ φῶ; ἀφ᾽ ἑαυτῶν ἀφελόντες, εἶτα ἀντ᾽ 
ἐκείνου τῷ σχότῳ τῶ; λογισμῶν ἑαυτοὺς ἐπιτρέψαντες, 
xai ἐν σώμασι τὸν ἀσώματον, χαὶ ἐν σχήμασι τὸν ἀσχη- 
μάτιστον ἐπιζητοῦντες, ναυάγιον ὑπέστησαν χαλεπώτα- 
τον. Μετὰ δὲ τῶν εἰρημένων χαὶ ἑτέραν τίθησιν αἰτίαν 
τῆς τλάνης αὐτῶν, λέγων’ Φάσκογτες εἶναι σοφοὶ, 
ἐμωράνθησαν. Μέγα γάρ τι περὶ ἑαυτῶν φαντασθέντες, 
χαὶ οὐχ ἀνασχόμενοι ταύτην ἐλθεῖν, ἣν ὁ Θεὸς ἐχέλευσεν 
αὐτοῖς, ἐθαπτίσθησαν τοῖς τῆς ἀνοία; λογισμοῖς. Εἶτα 
δειχνὺς χαὶ ὑπογράφων τὸ χλυδώνιον, πῶς χαλεπὸν χαὶ 
συγγνώμης ἁπάσης ἐστερημένον, ἐπήγαγε, λέγων " Kal 
ἤ1αξων τὴν δύξαν τοῦ ἀ; θώρτου Θεοῦ &r. ὁμοιώ- 


ματι εἰχόγος φθαρτοῦ ἀνθρώπου, καὶ πετειγῶν xal. 


τετραπόδων καὶ ἑρπετῶν. 

Y". Πρῶτον ἔγχλημα, ὅτι Θεὸν οὐχ εὗρον" δεύτερον, ὅτι 
xa ἀφορμὰς ἔχοντες μεγάλας xal σαφεῖς" τρίτον, ὅτι 
σοφοὶ λέγοντες εἶναι" τέταρτον, ὅτι οὐ μόνον οὐχ εὗρον, 
ἀλλὰ χαὶ εἰς δαίμονας χατήγαγον χαὶ λίθους χαὶ ξύλα τὸ 
σέῤας ἐχεῖνο. Καθαιρεῖ μὲν οὖν αὐτῶν καὶ ἐν τῇ πρὸς 
Ἀορινθίους Ἑπιστολῇ τὸν τῦφον, ἀλλ᾽ οὐχ ὁμοίως ἐχεῖ 
χαὶ ἐνταῦθα. [451] 'Exet μὲν γὰρ ἀπὸ τοῦ σταυροῦ δίδωσιν 
αὑτοῖς πληγὴν, λέγων, ὅτι Τὸ μωρὸ» τοῦ Θεοῦ cogo- 
τερον" τῶν" ἀγθρώπων éccír* ἐνταῦθα δὲ χαὶ χωρὶς 
σνυγχρίσεως αὐτὴν xa0' ἑαυτὴν χωμῳδεῖ τὴν σοφίαν 
αὑτῶν, δειχνὺς μωρίαν οὖσαν, xaX ἀλαζονείας ἐπίδειξιν 
p» ry, Εἶτα fva μάθῃ;, ὅτι ἔχοντες τὴν περὶ Θεοῦ γνῶ- 


to ^ 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIIHIEP. CONSTANTINODP. 


Au 
σιν, οὕτως αὐτὴν προύξωχαν, "H.ldatar, εἶπεν" 6 δὲ 
ἀλλάσσων, ὡς ἄλλο ἔχων ἀλλάππει. Ἤθελον γάρ τι πλέον 
εὑρΞῖν, καὶ οὐχ ἐνέσχοντο τῶν δοθέντων ὄρων * διὸ xa! 
τούτων ἐξέπεσον᾽ χαινοτομίας γὰρ ἧσαν ἐπιθυμηταί, 
Καὶ γὰρ τοιαῦτα πάντα τὰ 'Ελληνιχά, Διὰ τοῦτο καὶ χατ᾽ 
ἀλλήλων ἔστησαν, χαὶ ᾿Αριστονέλης μὲν ἐπανέστη Πλά- 
τωνι, οἱ Στωϊχοὶ ὃὲ πρὸς τοῦτον ἐφρυάξαντο b, xax ἄλλος 
ἄλλῳ πολέμιος γέγονεν" ὥστε οὐχ οὕτως αὑτοὺς χρὴ θαυ 
μάζειν διὰ τὴν σοφίαν, ὡς ἀποστρέφεσθαι χαὶ μισεῖν, 
ὅτι OU αὑτὸ τοῦτο μωροὶ γεγόνασιν. El γὰρ μὲ, λογν 
σμοῖς ἐπέτρεψαν xai συλλογισμοῖς xal σοφέαμασι τὰ 
χαθ᾽ ἑαυτοὺς, οὐχ ἂν ἕπαθον, ὅπερ ἔπαθον. Εἶτα bz 
τείνων αὑτῶν τὴν χατηγορίαν, χωμῳδεῖ τὴν εἰζωληλα- 
κρείαν αὐτῶν ἅπασαν. Μάλιστα μὲν οὖν χαὶ τὸ ἀλλάξαι, 
χαταγέλαστον" τὸ δὲ xal εἰς τοιαῦτα ἀλλάξαι, mz 
ἀπολογίας ἐχτός. Εἰς τίνα οὖν ἤλλαξαν, xal τίσι περι- 
ἐθηχαν τὴν δόξαν, σχόπει' Φαντασθῆναι ἔδει περὶ ἐπ᾿ 
νου, οἷον, ὅτι Θεὺς, ὅτι πάντων Κύριος, ὅτι οὐχ ὄντες 
ἐποίησεν, ὅτι προνοεῖ, ὅτι χέδεται:" ταῦτα γὰρ Va 
Θεοῦ, Τίσιν οὖν ταύτην ἀνέθηχοαν: Οὐκ ἀνθρώποις, 
ἀλλ᾽ ὁμοιώματι εἰχόνο; φθαρτοῦ ἀνθρώπου. Καὶ οὐ 
ἐνταῦθα ἔστησαν, ἀλλὰ χαὶ εἰς χνώδαλα χατηνέχθησαν, 
μᾶλλον δὲ xaY εἰς τὰς τούτων εἰχόνας. Σὺ δέ μοι σχόπει 
τὴν σοφίαν τοῦ Παύλου, πῶς τὰ δύο ἄχρα τέθειχε, Θεὸν 
τὸν ἀνωτάτω, χαὶ τὰ ἑρπετὰ τὰ χατωτάτω " μᾶλλον δὲ 
οὐδὲ τὰ ἑρπετὰ, ἀλλὰ τούτων ὁμοιώματα, ἵνα σαφῶς 
δείξῃ τὴν λαμπρὰν αὐτῶν μανίαν. Τὴν γὰρ γνῶσιν, £v 
ἕδει περὶ τοῦ πάντων ἀσυγχρίτως ὑπερέχοντος ἔγειν, 
ταύτην τῷ πάντων ἀσυγχρίτως εὐτελεστέρῳ περ! ἐθτ- 
xav. Καὶ τί ταῦτα πρὸς τοὺς φιλοσόφους, φησὶ, Ποὶς 
αὐτοὺς μὲν οὖν μάλιστα πάντα τὰ εἰρημένα. Καὶ γὰρ 
οὗτοι τοὺς ταῦτα ἐφευρόντα: Λἰγυπτίους διδασχάλους 
ἔχουσι" χαὶ Πλάτων ὁ δοχῶν εἶναι τῶν ἄλλων σεμνότε- 
ρος. ἐγχαλλωπίζεται τούτοις, xai ὁ τούτου διξάσκχαλο; 
περὶ τὰ εἴδωλα ταῦτα ἐπτόηται € " τὸν γοῦν ἀλεχτρυόνα 
ὁ χελεύων τῷ ᾿Ασχλνπιῷ θύειν, οὗτός ἐστιν. "Ἔνθα τῶν 
χνωδάλων τούτων χαὶ τῶν ἑρπετῶν εἰχόνας, xai τὸν 
᾿Απόλλωνα δὲ xal τὸν Διόνυσον μετὰ τούτων θεραπεὺο- 
μένους τῶν ἑρπετῶν ἴδοι τις ἄν. Τινὲ; ὃὲ τῶν cuoco 
QUV χαὶ ei; τὸν οὐρανὸν ἀνήγαγον ταύρους χαὶ σχορπίους 
xai δράχοντας xal τὸν ἄλλον ἅπαντα λῆρον" πανταχοῦ 
γὰρ ὁ διάδολος ἐσπούδασεν εἰς τὰ τῶν ἑρπετῶν ὁμοιώ- 
ματα τοὺς ἀνθρώπους χαταγαγεῖν, χαὶ ὑποτάξαι τοῖς 
πάντων ἁλογωτέροις αὐτοὺς, o0; ὁ Θεὸ; ὑπὲρ τὸν o5- 
ρανὸν ἀναγαγεῖν ᾿θέλησεν. Θὺχ ἐντεῦθεν δὲ μόνον, ἀλλὰ 
χαὶ ἑτέρωθεν δέει τὸν χορυφαῖον αὑτῶν ὑπεύθυνον τοῖς 
λεγομένοις ὄντα. Ὅταν γὰρ τοὺς ποιητὰς συνάγῃ. καὶ λέγη 
χρῆναι πιστεύειν αὐτοῖς [452] ἐν τοῖς περὶ Θεὸν λόγοις, 
ὡς ἀχριδῶς εἰδόσιν, οὐδὲν ἕτερον ἢ τὸν ὁρμαθὸν τῶν 
λήρων τούτων εἰσάγει, xal τὸν πολὺν γέλωτα τοῦτον ὅτι 
ἀληθῇ χρὴ νομίζειν εἶναί φησι. Διὸ xal πωρέδωχεν ó 
Θεὸς αὑτοὺς ἐν ταῖς ἐπιθυμίαις τῶν καρδιῶν» αὐτῶν 
εἰς ἀκαθαρσίαν, τοῦ ἀτιμάζεαθαι cà σώματα «ὑτῶν 
ἐγ ἑαυτοῖς. Δείχνυσιν ἐντεῦθεν, ὅτι xal τῆς “ὧν νόμων 
διαστροφῆς ἡ ἀπέδεια γέγονεν αἰτία. Τὸ δὲ, Παρέξω- 
χεν, ἐνταῦθα Εἴασεν ἐστίν. Ὥσπερ γὰρ ὁ στρατοπέδου 
προτγούμενος ἂν τοῦ πολέμου βαρήσαντος ἀναχωρήσας 
ἀπέλθοι, παραξίδωσι τοῖς πολεμίοις τοὺς στρατιώτας. 
οὐχὶ αὐτὸς ὠθῶν, ἀλλὰ γυμνῶν τῆς ἑαυτοῦ βοηθείας" 


Ὁ Duo mss., 225272vc5o, rale. ^ Euo niss,, ἐτιτόγιος 


448 


die gentiles ? ignoravimus te? ltanc czlum non àu- 
distis ex solo aspectu vocem emittens ? rerum om- 
nium harmoniam et concentum , clarius quam tuba 
clamantem ὃ noctis οἱ diei leges, immotas perpetuo 
manentes ? hiemis οἱ veris et aliarum Lempestatuin 
ordinem firmum et immotum ? maris commodum in 
tot. procellis et fluctibus? omnia in ordine manentia, 
ac per pulchritudinem ct magnitudinem Creatorem 
pradicantia ? Hzc quippe omnia , et etiam his plura 
compendio Paulus dixit: Invisibilia enim ipsius , a 
crealura mundi, per ea qug facia. sust. intellecta, con- 
spiciuntur : sempiterna quoque ejus potentia et divinitas, 
ita ut sint inexcusabiles. Etsi non in eum finem fecerit 
illa Deus, quamvis ita acciderit. Neque enim ut illos 
excusationc privaret, doctrinam tan*tum in medium 
protulit, sed ut ipsum cognoscerent : ingrati aulem 
eum essent, 86 ipsi defensione privarunt. Deinde os- 
tendens quomodo defensione carcant, ait: 21. Quia 
cum cognovisseut Deum, non ut Deum glorificaverunt, 
aut gratias egerunt. Unum liec erimen maximum esl; 
alterum quod idola adoraverint : qua de re accusans 
illos Jeremias, dicebat : Duo mala fecit populus hic : 
me dereliquerunt. fontem aqua. vive, et (oderunt. sibi 
cislernas dissipatas (Jer. 9. 13). Dcinde signum affert, 
quod Deam cognoscant, nec cognitione sua ut par esset 
utantur , quod scilicel deos cognoverint : quare in- 
tu'it : Quia cum cognovissent Deum, non ut Deum glo- 
rificaverunt.  Causamque — apponit cur in tantam 
ameutiam delapsi sint. Quaenam illa est? Ratiociniis 
«uis omnia commiserunt. At non ita dicit, sed longe 
vcheimentiori modo: Evanuerunt enim, inquit, in co- 
gitationibus suis, el obscuratum est insipiens cor eorum. 
Sicut enim in nocte illuni, si quis peregrinum iler 
carpere conetur, vel in mari navigare, non modo 
non pervenitad finem, sed cito perit : sic et isti viam 
ad cxlum ferentem aggressi, sibique lucem adimen- 
tes, οἱ illius loco ratiociniorum suorum tenebris 
sese comiütentes, in corporeis incorporeum , in fi- 
guris figura expertem quzrentes, naufragium gravis- 
simum fecerunt. Cum iis autem, qu:e dicta sunt, 
aliam erroris illorum causam ponit cum ait : 22. Di- 
centes se esse sapientes, stulti facti sunt. Magnum enim 
quidpiam de se imaginantes, nec sustinentes hanc , 
quam jusserat Deus, viam ingredi, in amenti:e cogi- 
tationibus demcersi sunt. Deinde tempestatem illam 
describens, quam gravis fuerit, et omui venia indi- 
gna, subjunxit : 25. Et mutaverunt gloriam incorrupti- 
bilis Dei, in similitudinem imaginis corruptibilis homi- 
nis, el volucrum εἰ quadrupedum et. serpentium. 

$. Contra. philosophos gentiles. — Prima accusatio, 
quod Deum non invenerint; secunda, quod occasio- 
nes maguas et conspicuas labenles ; tertia, quod 
cum se sapientes dicerent ; quarta, quod non modo 
non invenerint, sed etiam cultum illum ad damonas, 
ad lapides et ligna derivariut. Hlorum vero fastum 
deprimit in. Epistola ad Corinthios ; sed non perinde 
Wie ut hic. lHllic enim a cruce plagam ipsis infligit , 
dicens : Q»ia quod stultum est Dei, sapientius est ho- 
minibus (1. Cor. 1. 25) ; hic vero sine comparatiorc 


IN EPIST. AD ROM. HOMIL. lil. 


4t& 
sapientiam eorum in seipsa traducit , ostendens stul- 
tiliam esse et arroganti: lantum ostentationem. 
Deiude ut discas illos Dei notitiam habentes, sic illam. 
prodidisse, dicit, Mwutaverunt : qui vero. mutat, ut 
aliud habens mutat. Voluerunt enim quid amplius. 
invenire, datis terminis non contenti ; ideoque ctiam 
his exciderunt: novitatem enim desiderabant. Eteniin 
hujusmodi omnia Grxcorum fuere. Ideo. etiam sibi 
mutuo adversati sunt : Aristoteles ingurrexit contra 
Platonem, Stoici in hunc infremucre, et alter alteri 
hostis fuit. Itaque non ita admirandi sunt ob sapiens 
tiam ut aversandi et odio habendi, quia ob hoc ipsum 
stulti facti sunt. Nisi enim ratiociniis οἱ syllogismis 
alque sophismatibus sua. commisisseut , ncn in talia 
incidissent. Deinde criminationem augens illorum , 
idololatriam totam traducit. Certe vel quod mutave- 
rint, ridiculum est : quod autem in talia mutaverint ,. 
omni excusatione caret. In quznam ergo mulavcrint, 
et qua in regloriam posuerint, perpende. Cogitandum 
de illo erat, quod esset Deus, quoJ omnium doni- 
nus, quod eos, qui non erant, fecerit, quod provi- 
deat et curam gerat : hzec gloria Dei sunt. Quibus-. 
nam ipsi illam attribucrunt ? Non. homiuibus, sed 
similitudini imaginis corruptibilis hominis. Neque hic. 
steterunt, sed οἱ ad bruta animalia delapsi sunt, imo 
et ad illorum imagines. Tu vero mihi Pauli sapien- 
tiam perpendas velim, quomodo duo extrema [0. ue« 


rit; Deun. supremum «mnium, et reptilia infima ; 


imo non reptilia, sed reptilium sinilitud:nes, ut 
apertam illorum insaniam clare ostenderet. Ceguitio- 
nem enim illam, quam habere oportebat circa cum , 
qui sine comparatione omnium excellenti:simus est , 
hanc omnium haud dubie vilissimo applicucrunt. Et 
quid hxc, inquies, ad philosophos ? Ad lios maximo 
omnia supra dicta spectant. Nam hi /Egyptios liorum 
inventores magistros habent : et Plato, qui c:eteris 
proestantior esse videtur, de hisce gloriatur ; ejusque 
doctor idolis istis addictus fuit, qui gallum jubet 
JEsculapio sacrificari (a). llic. videas brutorum et 
reptilium imagines, et cum his Apollincm οἱ Bac- 
chum pari cultu dignatos. Quidam vero philozophi in 
c:rlum invexere tauros, scorpios, dracones et li.jus- 
modi quisquilias : ubique enim diabolus curavit ad re- 
ptilium. similitudinem homines demittere, et irrotio 
nabilioribus cos suhjicere, quos Deus supra ipsum 
caeluin extollere voluit, Neque hine tantum, sed οἱ 
aliunde illorum coryplizeum videbis supra dicti$ ob- 
noxium. Cum enim poetas in unum colligit, et dicit 
oportere illis habere fidem iniis, qux: de Deo dicunt, 
utpote qui probe noriut, nihil aliud .quam nugarum 
congeriem inducit, et res tam ridiculas veras existi- 
mandas esse dicit. 24. Ideo tradidit illos Deus iu desi- 
deria cordis sui, in immunditiam, ut contumeliis affi- 
ciant corpora sua in semetipsis. linc ostendit impie- 
tatem violatarum legum fuisse causam. Hlud «vero 
Tradidit, hic significat, permisit. Quemadmodum 
enim dux exercitus si ingravescente pugna discesseriL, 


(0. Platonis doctor Socrates moriturus gallum jubet /Es- 
cula; io. sacrificari. Vie Platonem in Phzdoue de a:erto 
Socr9!is. Hoc jostrema vox fuit celeberrimi philosopbi. 


u5 


milites hostibus tradit, non ipse impellens, sed auxi- 
lio suo privans: sic Deus eos, qui nolucrunt $ua ac- 
eipere, scd primi resilierunt, dimisit, postquam sua 
omnia impleverat. Perpende autem : pro doctrina 
mundum in medio posuit ; mentem et cogitationem 
dedit, qux possct id , quod conveniens erat, intelli- 
gere. Nulle horum homines, qui tunc erant, usi sunt 
ad salutem, sed in contrarium. quod acceperant. in- 
verterunt. Quid igitur facere oportebat? vi et neces- 
sitate trahere ἢ AL nonu. est lioc facere virtute przedi- 
tos. Reliquum crat ut desereret, quod et fecit ; ut vel 
sic illa, quz concupierant, experti, turpitudinem fu- 
gerent. Nam si quis regis filius, contempto patre, 
cum proedonibus, sicariis et sepulerorum effossoribus 
sc conferat, et illorum consortium patern:e. domui 
praeferat, relinquit eum pater, ut stultiti: suze ma- 
gnitudinem experientia ediscat. 

. 4. Cur autem nullum alind memoravit peccatum , 
ut cedem, avaritiam et alia similia, sed intempe- 
rantiam ? Auditores tantum, et eos qui epistolam ac- 
coptari erant, indicare mihi videtur. In immunditiam, 
«t corpora sua contumelia afficiant in semetipsis. Vide 
emphasin maxime perstringentem. Non aliis egebant, 
inqnit, quibus contumelia afficerentur: sed quz ini- 
mici intulissent , cadem contra se patrabant. Dcinde 
causam resumens ait : 95. Qui cominutaverunt verita- 
tem Dei in mendaciwun ; ac cultum prastiterunt et ser- 
vierunt creature potius quam Creatori. Qut admodum 
ridicula crant, in specie ponit; qu:x& vero graviora 
erant, gencraliter : ac per hiec omnia ostendit , crea- 
tur:e cultum ad gentiles pertinere. Et vide quomodo 
sermonem explicaverit : non enim simpliciter dixit , 
Coluerunt creaturam, sed addidit, Potius quam Crea- 
torem : ubique hace ratione crimen attollens, et hoc 
additamento illos venia privans. Qui est benedictus in 
seecula. Amen. Verum hoc niliil illi nocuit, inquit : 
est enim ille benedictus in sxeula. Hic ostendit illum 
non ut se uleisceretur deseruisse ipsos, quandoqui- 
dem nihil passus est. Etiamsi enim illi ipsum contu- 
melia affecerint ; at ille contumeliam non passus est, 
neque gloria ejus imminuta fuit, sed manet. semper 
benedictus. Nam si plerumque vir qui philosophatur, 
nihil patitur ab iis, qui contumeliam inferunt, multo 
minus Deus, iminortalis et immutabilis illa natura, 
invariabilis e immota gloria. Etenim homines hac 
in re Deo similes fiunt, cum nihil patiuntur ab iis qui 
molestiam inferre volunt, ncc contumeli..m accipiunt, 
percussi non percutiuntur, aliis ridentibus non 
vere irridentur. Et quomodo, inquies , hoc fieri 
possit * Potest; utique potest, si non doleas de 
iis qux accidunt. Et quomodo, inquies, possum 
non dolere? At quomodo potes dolere ? Dic enim 
mihi : Si puerulus tuus te contumelia afficeret., 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIIHEP. CONSTANTINOP., 





416 


an illud pro contumelia haberes? an doleres? Minime: 
si dolercs, annon ridiculus esses? Sic erga prosimum 
affecti simus, ct nihil ingrati patiemur (pueris enim, 
qui contumeliam inferunt, insipientiores sunt ); nec 
quieramus contumeliis non affici, et iis affecti, for- 
titer feramus : hic est enim verus honor. Quare? 
Quia tu hujus honoris dominus es, illius vero alius. 
Annon vides adamantem cum percutitur reper- 
cutientem ? Sed hzc est, iuquics , ejus natura. 
At potes tu ex proposito voluntatis talis cffici , 
qualis ille ex natura est. Quid autem? annon . vidisti 
pueros in fornace non adustos? Danielem in lacu 
nihil mali patientem ? Idipsum jam fleri potest : ad- 
sunt etiam nobis leones , ira, concupiscentia , acer- 
rimis dentibus instructi , qui obvia discerpunt. Esto 
igitur similis Danieli, et nc sinas passiones dentes 
infigere in animam tuam. At ille, inquics, gratiam 
totam habuit secum operautem. Bene, quia hanc 
ducebat propositum voluntatis. ltaque si velimus nos 
tales comparare , adest et nunc gratia : etiamsi ferae 
esuriant, nou latus tuum tangent. Nam si servile 
corpus videntes reverit: sunt ; cum mcmbra Christi 
videbunt ( hoc enim nos fideles sumus), quomodo 
non quiescent ? Si vero non quiescant, id ex culpa 

eorum qui injecti fucrint eveniet. Etenim multisunt, 

qui leonibus hiscc sumptum suppeditant , merewicces 

nutrientes , nuptias violantes , vindictam in inimicos 
exercentes ; ideoque prius quam ad solum pcrveniaut, 

dilaccrantur. At non id Danieli contigit ; at nec nobis 
continget si velimus , imo el quid melius quam tune 
accidet. 

Injurice utiles patienter ferenti. — Mic enim leones 
non nocueruuL ; nobis autem , si vigilemus , utilcs 
erunt ii qui injuriam inferunt. lta et Paulus splendi- 
dus evasit ab iis , qui ipsi molestias et insidias infere- 
baut ; sic Job ἃ multis plagis, sic Jeremias a lacu 
luti , sic Nve a diluvio, sic Abel ab insidiis, sic 
Moyses a sanguinariis Jud:is , sic Elis:eus , sic ma- 
gnorum illoruin singuli , non a quiete εἰ voluptate, 
sed ab zrumnis et tentationibus splendide coronati 
sunt. Ideo Christus hanc cuim nosset rei eximie ge- 
renda rationem , discipulis dicebat : πὲ mundo tribu- 
lationem | habetis; sed. confidite , ego. vici mundum 
( Joan. 16. 535 ). Quid ergo? inquies ; annon multi ab 
crumuis subversi sunt? Non ob tentationum natu- 
ram , $ed ob suam ignaviam. Qui autem facit. cum 
tentatione proventuin, ita ut possimus sustinere, 
ipse adsit omnibus nobis. ct manum porrigat, ut 
splendide celebrati , :eternas consequamur coronas , 
gratia et benignitate Domini nostri Jesu Christi , 
quicum Patri et Spiritui sancto gloria , honor , impe- 
rium,nuncet semper , ct in s:ecula s:eculorum. Amen. 


HOMILIA IV 


Car. 1. v. 96. Ideo tradidit illos Deus in passiones 
ignominie. Nam feming eorum mutaverunt natura- 
lem usum in eum , qui est contra naturam. 97. Simi- 


liter et masculi , relicto naturali usu femina , exarse- 
runt in desideriis suis in invicem. 
1. Passiones omnes ignominiosm sunt, maxime 


B 415 


» 
- 


οὕτω xaX ὁ Θεὸς τοὺς o) βουληθέντας δέξασθαι τὰ παρ᾽ 
αὑτοῦ, ἀλλὰ πρώτους ἀποπηδήσαντας, ἀφῆχεν, αὐτὸς τὰ 
παρ᾽ ἑαυτοῦ πάντα πληρώσας. Σχόπει δέ" Προῦθτχεν 
àv διδασκαλίας εἰς μέσον τὸν κόσμον᾽ ἔδωχε νοῦν xal 
διάνοιαν δυναμένην τὸ δέον συνιδεῖν. Οὐδενὶ τούτων 
ἐχρήσαντο πρὸς σωτηρίαν οἱ τότε, ἀλλὰ χαὶ εἰς τοὐναν- 
τιον περιέστρεψαν, ὅπερ ἔλαθον. Τί οὖν ποιῆσαι ἐχρῆν ; 
πρὸς ἀνάγχην ἕλχειν χαὶ βίαν; ᾿Αλλ᾽ οὐχ ἔστι τοῦτο 
ποιεῖν ἐναρέτους. Ἐλείπετο δὲ ἀφεῖναι, ὅπερ xal ἐποίη- 
σεν, ἵνα xÀv οὕτω τῇ πείρᾳ μαθόντες, ὧν ἐπεθύμησαν, 
φύγωσι τὴν αἰσχύνην. Καὶ γὰρ εἴ τις βασιλέως υἱὸς 
ὧν, τὸν πατέρα ἀτιμάσας ἕλοιτο εἶναι μετὰ λῃστῶν 
xat ἀνδροφόνων xai τυμδωρύχων, χαὶ τὰ ἐχείνων προτι- 
μήσειέ τῆς πατρῴας οἰχίας, ἀφίησιν αὐτὸν ὁ πατὴρ, 
ὥστε διὰ τῆς πείρας αὐτῆς μαθεῖν τῆς οἰχείας ἀνοίας 
τὴν ὑπερδολήν. 

δ΄. Διὰ τί δὲ μηδεμιᾶς ἄλλης ἐμνημόνευσεν ἁμαρτίας, 
οἷον φόνου, πλεονεξίας, χαὶ τῶν ἄλλων τῶν τοιούτων, 
ἀλλ᾽ ἀχολασίας ; Τοὺς ἀχούοντας τότε μοι δοχεῖ, χαὶ 
τοὺς τὴν ἐπιστολὴν δεχομένους αἰνίττεσθαι. Εἰς ἀχαθαρ- 
σίαν' τοῦ ἀτιμάζεσθαι τὰ σώματα αὐτῶν ἐν ἑαυτοῖς. 
"Opa τὴν ἔμφασιν πληχτιχωτάτην οὖσαν. Οὐ γὰρ ἐτέ- 
ρὼν ἐδεήθησαν, φησὶ, τῶν ὑδριζόντων, ἀλλ᾽ ἅπερ ἂν 
αὑτοὺς οἱ ἐχθροὶ διέθηχαν, ταῦτα ἑαυτοὺς χατειργά- 
σαντο. Εἶτα πάλιν τὴν αἰτίαν ἀναλαδὼν, φησίν’ Οἴτινες 
pec AAa£ay τὴν ἀλήθειαν τοῦ Θεοῦ ἐν τῷ ψεύδει, 
καὶ ἐσεδάσθησαν καὶ ἐλάτρευσαν τῇ κείσει παρὰ 
τὸν κτίσαγτα. "A μὲν ἦν σφόδρα χαταγέλαστα, τίθησι 
κατ᾽ εἶδος, ἃ δὲ δοχεῖ σεμνότερα εἶναι τῶν ἄλλων, χαθ - 
ολιχῶς * xa διὰ πάντων δείχνυσιν, ὅτι τὸ τῇ χτίσει λα- 
-ρεύειν, Ἑλληνιχόν. Καὶ ὄρα πῶς τὸν λόγον ἐδήλωσεν. 
Οὐ γὰρ εἶπεν ἀπλῶς, 'EAdrpsvcur τῇ κτίσει, ἀλλὰ, 
Παρὰ τὸν κτίσαντα" πανταχοῦ ταύτῃ τὸ ἔγχλημα ἐπ- 
alpov, xal τῇ παραθέσει α πάσης συγγνώμης αὑτοὺς 
ἀποστερῶν. Oc ἐστιν εὐ.1Ἰογητὸς elc τοὺς αἰῶνας. 
᾿Αμήν. ᾿Αλλ οὐ διὰ τοῦτό τι παρεδλάδη, φησίν" αὐτὸς 
μὲν γὰρ sig τοὺς αἰῶνας εὐλογητός. Ἐνταῦθα δείχνυ- 
σιν, ὅτι οὐχ ἑαυτῷ ἀμύνων εἴασεν αὐτοὺς, ὅπου γε αὐτὸς 
οὐδὲν ἔπασχεν. Εἰ γὰρ χαὶ οὗτοι ὕδρισαν, ἀλλ᾽ ἐχεῖνος 
οὐχ ὕόριστο, οὐδὲ ἠχρωτηριάσθη τὰ τῆς δόξης αὐτῷ, 
ἀλλὰ μένει διαπαντὸς εὐλογητός. Εἰ γὰρ ἄνθρωπος πολ- 
λάχις φιλοσοφῶν οὐδὲν ἂν πάθοι παρὰ τῶν ὑδριζόντων, 
πολλῷ μᾶλλον ὁ Θεὸς, f, ἀνώλεθρος καὶ [485] ἄτρεπτος 
φύσις, ἡ ἀναλλοίωτος καὶ ἀχίνητος δόξα. Καὶ γὰρ ἄνθρωποι 
χατ᾽ αὐτὸ ὁμοιοῦνται Θεῷ, ὅταν μηδὲν πάσχωσι παρὰ 
τῶν ἐπηρεάζειν βουλομένων, μηδὲ ὑδριζόντων ὑδρίζξων- 
ται, μηδὲ τυπτόντων τύπτωντα!, μηδὲ χαταγελῶνται 
χαταγελώντων ἑτέρων αὐτούς. Καὶ πῶς Évt γενέσθαι 
τοῦτο, φησίν ; "Evt, καὶ σφόδρα ἕνι, ὅταν μὴ ἀλγῇς τοῖς 
γινομένοις. Καὶ πῶς ἕνι μὴ ἀλγεῖν, φησί; Πῶς ἕνι μὲν 
οὖν ἀλγεῖν ; Εἰπὲ γάρ μοι, εἰ τὸ παιδάριον ὑδρίσειέ σε 
τὸ σὸν, ἄρα ὕδριν ἡγήσῃ τὴν ὕόδριν; τί δὲ, ἀλγήσεις : 


* Morel. male προθέσει. b Vox ὑδριζόντων exSavil. et uno 
eod. recepta est. Eprr. 


IN EPIST. AD ROM. HOMIL. iV. 


416 


Οὐδαμῶς" ἂν δὲ ἀλγήσῃς, οὐ τότε ἔσῃ ὁ χαταγέλαττος ; 

Οὕὔτω καὶ ἐπὶ τῶν πλησίον διαχεισώμεθα, χαὶ οὐδὲν 

πεισόμεθα ἀηδές (τῶν γὰρ παίδων οἱ ὑόρίζοντες ἀνοητό- 

&Epot)* μηδὲ ζητῶμεν μὴ ὑδρίζεσθαι, ἀλλὰ ὑδριζόμενοι 

φέρωμεν γενναίως αὕτη γάρ ἔστιν ἡ βεθδαία τιμὴ. Τί 

δήποτε ; Ὅτι σὺ χύριος τούτον, ἐχίνου δὲ ἕτερος. Οὐχ 

ὁρᾶς τὸν ἀδάμαντα ἐν τῷ παίεσθαι πλήττοντα ; ᾿Αλλ᾽ ἣ 

φύσις, φησὶ, τοῦτο ἔχει. ᾿Αλλὰ χαὶ σοὶ δυνατὸν ἐν τῇ 

προαιρέσει γενέσθαι τοιοῦτον, ὅπερ ἀπὸ φύσεως ἐχείνῳ 

συμόαίνει. Τί δέ; οὐχ εἶδες τοὺς παῖδας ἐν τῇ χαμίνῳ 
μὴ χαιομένους ; χαὶ τὸν Δανιὴλ ἐν τῷ λάχχῳ μηδὲν πά- 
σχοντα δεινόν; Ἔξεστι zal νῦν τοῦτο γενέσθαι" παρ- 

εστήχασι xai ἡμῖν λέοντες, θυμὸς, ἐπιθυμία, χαλεποὺς 
ἔχοντες ὀδόντας, διασπῶντες τὸν ἐμπίπτοντα. lev. 
τοίνυν χατὰ τὸν Δανιὴλ, xal μὴ δῷς τοῖς πάθεαι τούτοις 
τοὺς ὀδόντας ἐμπῆξαί σου τῇ ψυχῇ. ᾿Αλλ᾽ ἐχεῖνος τῆς. 
χάριτος τὸ ὅλον εἶχε συμπράττον, φησί. Καλῶς " ἐπειδὴ 
ταύτης τὰ τς προαιρέσεως προηγήσατα, "fase ἐὰν θέ- 
λωμεν καὶ ἡμεῖς τοιούτους ἑαυτοὺς χατασχευάσαι, 
πάρεστι xal νῦν ἡ χάρις" χἂν πεινᾷ τὰ θηρία, οὐχ ἄψε- 
ταὶ dou τῆς πλευρᾶς. Εἰ γὰρ σῶμα δουλιχὴν ἰδόντες 
ἠδέσθησαν, τὰ μέλη τοῦ. Χριστοῦ. θεασάμενοι (τοῦτο 
γάρ &spsv οἱ πιστοὶ), πῶς οὐχ ἡσυχάσουσιν ; El δὲ οὐχ. 
ἡσυχάσουσι, παρὰ τὴν τῶν ἐμόληθέντων αἰτίαν. Καὶ 
Xp: πολλοὶ τοῖς λέουφι τούτοις πολλὴν παρέχουσι δαπά - 
νην, πόρνας. τρέφοντες, γάμους διορύττοντες, ἐχθροὺς͵ 
ἀμυνόμενοι" διὸ πρὶν πρὸς τὸ ἔδαφος ἐλθεῖν, διασπῶνται. 
᾿Αλλ οὐχ ἐπὶ τοῦ Δανιὴλ τοῦτο γέγονεν, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἐφ᾽ 
ἡμῶν, εἰ βουληθείημεν, τοῦτο ἔσται, ἀλλὰ χαὶ πλέον τὰ. 
συμθδήσεται τῶν γενομένων τότε, 

Ἐχεῖ μὲν γὰρ d αὐχ ἢδίχησαν οἱ λέοντες, ἡμᾶς δὲ, 
ἐὰν νήφωμεν, καὶ ὠφελήσουσιν οἱ ἀδιχοῦντες. Οὕτω 
γοῦν ὁ Παῦλος λαμπρὸς ἐγένετο ἀπὸ τῶν ἐπηρεαζόντων 
xai ἐπιδουλενόντων, οὕτως ὁ ἸἸὼδ ἀπὸ τῶν πολλῶν πλη- 
γῶν ἐχείνων, οὕτως ὁ Ἱερεμίας ἀπὸ τοῦ Aáxxou τοῦ 
βορδόρου, οὕτως ὁ Νῶε ἀπὸ τοῦ χαταχλυσμοῦ, οὕτως ὅ 
"Αθελ ἀπὸ τῆς ἐπιδουλῆς, οὕτως ὁ Μωῦστις ἀπὸ τῶν 
φονώντων Ἰουδαίων, οὕτως ὁ Ἑλισσαϊὸ;, οὕτως ἕχαστο:; 
τῶν μεγάλων ἐχείνων, οὐχ ἀπὸ ἀνέσεως χαὶ τρυφῆς, 
ἀλλ᾽ ἀπὸ θλίψεων xal πειρασμῶν λαμπροὺς ἀνεδήσαντο 
στεφάνους. Διὸ xal ὁ Χριστὸς ταύτην εἰδὼς τῆς εὐδοχι- 
μήσεως τὴν 6 ὑπόθεσιν, [454] τοῖς μαθηταῖς ἔλεγεν" "Ev 
τῷ xcaqup θ.1λίψιν &&ece* ἀ.1.1ὰ θαρσεῖτε, ἐγὼ vevixnxa 
τὸν xócu0v. Τί οὖν ; φησίν" οὐ πολλοὶ περιετράπησαν 
ὑπὸ τῶν δεινῶν; Οὐ παρὰ τὴν τῶν πειρασμῶν φύσιν, 
ἀλλὰ παρὰ τὴν ἑαυτῶν ῥᾳθυμίαν" 6, δὲ ποιῶν σὺν τῷ 
πειρασμῷ xal τὴν ἔχθασιν τοῦ δύνασθαι ὑπενεγκεῖν, 
αὐτὸς παρασταίη πᾶσιν ἡμῖν, xal χεῖρα ὀρέξειεν, ἵγα 
λαμπρῶς ἀναχηρυχθέντες, τῶν αἰωνίων ἐπιτύχωμεν 
στεφάνων, χάριτι xal φιλανθρωπίᾳ τοῦ Kuplou ἡμῶν 
Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύ- 
ματι δόξα, τιμὴ, χράτος, “ὧν χαὶ ἀεὶ, χαὶ εἰς τοὺς 
αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾿Αμήν. 


* Alius, σὺ τότε ἔσῃ, Et mox πεισόμεθα δεινόν. — d Unus, 
ἐκεῖνον μὲν γάρ. 6 Alius, εὐδοχιμήσεως οὖσαν τήν. 





OMIAIA Δ'. 


Διὰ τοῦτο παρέδωχεν αὐτοὺς à Θεὸς εἷς πάθη ἅτι- 
μίας. AT c8 γὰρ θήλειαι αὐτῶν μετήλλαξαν τὴν 
φυσικὴν χρῆσιν εἰς τὴν παρὰ φύσιν. 'Ομοίως 
δὲ xal ol ὄῤῥενες, ἀπ έγτες τὴν φισικὴν χρῆσιν 


τῆς 0n.1s/ac, ἐξεχαύθησαν ὃν τῇ ὀρέξει αὑτῶν 
εἰς ἀ.1.1ἡ τους. 


Πάντα μὲν οὖν ἄτιμα τὰ πάθη, μάλιστα δὲ ἡ κατὰ 


-πἀὐὐανο 


1 S. JOANNIS CJIRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP, u 


τῶν ἀῤῥένων μανία " καὶ γὰρ πάσχει ἐν τοῖς ἀμαρτήμα- 
σιν ἡ Ψυχὴ μᾶλλον χαὶ χαταισχύνεται, ἢ τὺ σῶμα ἐν 
τοῖς νοσήμασι. Θέα δὲ πῶς αὐτοὺς χαὶ ἐνταῦθα συγγνώ- 
une ἀποστερεῖ, χαθάπερ ἐπὶ τῶν δογμάτων, ἐπὶ μὲν 
τῶν θηλειῶν εἰπὼν, Mecil.Aatar τὴν φυσικὴν χρῆ- 
σιν. Οὐ γὰρ ἔχει τις εἰπεῖν, φησὶν, ὅτι χωλυθεῖσαι τῆς 
κατὰ νόμον μίξεως, ἐπὶ τοῦτο ἦλθον, οὔθ᾽ ὅτι οὐχ ἔχου- 
σαι τὴν ἐπιθυμίαν πληρῶσαι, πρὸς τὴν ἀλλόχοτον ταύ- 
τὴν λύσσαν ἐξώχειλαν᾽ τὸ γὰρ μεταλλάξα:, τῶν ἐχόντων 
ἐστίν * ὅπερ καὶ ἐπὶ τῶν δογμάτων διαλεγόμενος ἔλεγε * 
Μετή,1λαξαν τὴν ἀήθειαν τοῦ Θεοῦ ἐν τῷ ψεύδει. 
Ἐπὶ δὲ τῶν ἀῤῥένων πάλιν ἑτέρως τὺ αὐτὸ ἐδήλωσεν, 
εἰπών " Ἀφέντες τὴν φουσικὴν χρῆσιν τῆς θηλείας. 
Καὶ ὁμοίως &xelva:z * xai τούτους ἐχδάλλει πάτης ἀπο- 
λογίας, κατηγορῶν αὑτῶν, οὐ μόνον ὅτι εἶχον ἀπόλαυσιν, 
xai ἀφέντες ἣν εἶχον, ἐπ᾽ ἄλλη" ἦλθον, ἀλλ᾽ ὅτι τὴν 
χατὰ φύσιν ἀτιμάσαντες, ἐπὶ τὴν παρὰ φύσιν ἕδρα- 
μον. Δυσχολώτερα bt τὰ παρὰ φύσιν χαὶ ἀηδέστερα, 
ὥστε οὐδὲ ἡδονὴν ἂν ἔχοιεν εἰπεῖν: dj γὰρ γνησία 
ἡδονὴ fj χατὰ φύσιν ἐστίν " ἀλλ᾽ ὅταν ὁ Θεὸς ἐγχαταλίπῃ, 
“πάντα ἄνω χαὶ χάτω γίνεται. Διὰ τοῦτο οὐ τὸ δόγμα 
αὐτοῖς σατανιχὸν μόνον ἦν, ἀλλὰ χαὶ ὁ βίος διαδολιχός. 

Ὅτε μὲν οὖν περὶ δογμάτων διελέγετο, τὸν κόσμον εἰς 
μέσο) ἔθηχε χαὶ τὴν διάνοιαν b τὴν ἀνθριυπίνην, εἰπὼν, 

τι τῇ συνέσει τῇ παρὰ τοῦ Θεοῦ δεδομένῃ διὰ τῶν ὁρω- 
μένων ἐδύναντο χε'ρχγωγηθῆναι πρὸς τὸν Δημιουργὸν, 
εἶτα μὴ βουληθέντες, ἔμειναν ἀσύγγνωστοι. Ἐνταῦθα 
ὃὲ ἀντὶ τοῦ χόσμου τὴν χατὰ φύσιν τέθειχεν ἡδονὴν, ἧς 
ἐδύναντο μετὰ ἀδείας πλείονος ἀπολαύοντες xa μείζο- 
voe τῆς εὐφροσύνης, ἀπτλλάχθαι αἰσχύνης" ἀλλ᾽ οὐχ 
ἠθέλη ταν" ὅθεν χαὶ συγγνώμης ἀπάσης εἰσὶν [455] ἐκτὸς 
καὶ εἰς αὐτὴν τὴν φύσιν ὑδρίσαντες " καὶ τὸ δὴ τούτων 
ἀτιμότερον, ὅταν καὶ γυναῖχες ταύτας ἐπιζητῶσι τὰς μί- 
ξεις, ἃ; ἀνδρῶν μᾶλλον αἰδεῖσθαι ἐχρῆν. “Ἄξιον δὲ θαυ- 
μάπαι xai ἐνταῦθα τοῦ Παύλου τὴν σύνεσιν, πῶς εἰς 
δύο πράγματα ἐμπεσὼν ἐναντία, ἀμφόςτ sepa fvucc μετὰ 
πάσης ἀχριθεία:. ΞΕ ούλετο γὰρ xaX σεμνῶς εἰπεῖν, xai 
δαχεῖν τὸν ἀχροατήν᾽ ταῦτα δὲ ἀμφότερα οὐχ ἐνῆν, ἀλλὰ 
θάτερον ἐξ χποδίζει θατέρῳ. "Av μὲν γὰρ σεμνῶς εἴπης, 
οὗ δυνήσῃ χαθιχέοθχι τοῦ ἀχούοντος ᾿ ἐὰν δὲ βουληθῇς 
χαθάγατῆλι σφοδρῶς, ἀνάγχην ἔχει; ἀπηγυμνῶσαι σα- 
φέστερον τὸ λεγόμενον. ᾿Αλλ᾽ dj συνετὴ χαὶ ἁγία Ψυχὴ 
μετὰ ἀχριθεία; ἀμφότερα ἴσχυσεν, iy τῷ τῆς φύσεως 
ὀνόματι χαὶ τὴν χατηγοοίαν αὐξήσας, «aX ὥσπερ παρα- 
“ττάσμστὶ τινι ταύτῃ χρησάμενος εἰς τὸ σεμνὸν τῆς 
δινγήσεως. 


Εἶτα τῶν γυναιχῶν χαθανψάμενος πρότερον, xai ἐπὶ 
τοὺς ἄνδρας πρόειτι, λέγων 'Ομοίως δὲ xal οἱ ἄῤῥε- 
γες, ἀφέντες τὴν ᾿υσικὴν γρῆσιν τῆς θη.Ἰείας' ὅπερ 
ἐσχάτης ἐστὶν ἀπωλείας; δεῖγμα, ὅταν ἑχάτερον Tj τὸ 
γένος διεφθαρμένον, xaX ὃ τ: διδάσχαλος τῆς γυναιχὸς 
εἶναι ταχθεὶς, f, τε βοηθὸς: τοῦ ἀνδρὺς χελευσθεῖσα γε- 
víg0a:, τὰ τῶν ἐχθρῶν εἰς ἀλλήλους ἐργάζονται. Σχόπει 
δὲ πῶς χαὶ ἐμφαντιχῶ; χρῆται ταῖς λέξεσιν. Οὐ vàp 
εἶπεν, ὅτι ἑρἀσῦτσαν xai ἐπεθύμησαν ἀλλήλων, ἀλλ᾽ 
᾿Εξεκαύθησαν ὃν τῇ ὀρέξει αὐτῶν εἰς ἀλλήλους. 
"Opi; ὅτι ἀπὸ πλεονεξίας τὸ πᾶν τῆς ἐπιθυμίας, οὐχ 
ἀνασχομένης εἴσω τῶν οἰχείων ὄρων μένειν ; Πᾶν γὰρ 
τὸ onipÓatvo) τοὺς παρὰ Θεοῦ τεθέντας νόμους, τῶν 
ἀλληχότων ἐπιθυμεῖ, χαὶ οὐχὶ τῶν νενομισμένων. Ὥσπερ 
γὰρ πολλὴ: πολλάχις τὴν τῶν σιτίων ἐπιθυμίαν ἀφέντι: 


"95 


: Unus, ὁμοίως D ας. b Al. τὴν 5) "uiv. 









Yn" σιτοῦνται xa λίθους μιχροὺς, xai ἕτεροι δὲ ii 
δέψους χατεχόμενοι σφοδροῦ, xal βορδόρου πολλάχς 
ἐπιθυμοῦσιν οὕτω xaX ἐχεῖνοι πρὸς τὸν παράνομον sv. 
τον ἐξεδράσθησαν ^ ἔρωτα. Εἰ δὲ λέγεις, Καὶ πόθεν κα 
ἐπίτατις τῆς ἐπιθυμίας αὕτη; ᾿Απὸ τῆς τοῦ Θεοῦ ἐγχ» 
ταλείψεως. Ἢ δὲ ἐγχατάλειψις τοῦ Θεοῦ πόθεν : 'A3 
τῆς τῶν ἀφέντων αὐτὸν ἀνομίας" "Apfersc ἐν ἄρσεει 
τὴν ἀσχημοσύνην κατεργαζόμεγοι. 


β΄. Μὴ γὰρ ἐπειδὴ ἤχουσας, φησὶν, ὅτ: ᾿Εξεχαύθησαν, 
τῆς ἐπιθυμίας μόνης εἶναι νομίσῃς τὸ νόστ, μα * χαὶ γὰρ 
τὸ πλέον τῆς αὐτῶν ῥᾳθυμίας ἐστὶν, f; χαὶ τὴν ἐπιθυμίαν 
ἀνῆψε. Διὰ τοῦτο οὐχ εἶπε, Παρασυρέντες, f) Προλτιοθέν 
τες d, ὅπερ ἀλλαχοῦ φησιν, ἀλλὰ τί: Κατεργαζώμετει. 
Ἔργον ἔθεντο τὴν ἀμαρτίανβ χαὶ οὐχ ἁπλῶς ἔργον, ἀλλὰ 
xai ἑσπουδατμένον. Καὶ οὐχ εἶπεν, Ἐπιθυμίαν, à 
᾿Ασχημοσύνην, xoploz: καὶ γὰρ xav τὴν φύσιν fop- 
vav, χαὶ τοὺς νόμους ἐπάτησαν. Καὶ ὄρα πολλὴν ci 
σύγχυσιν ἐξ ἀμφοτέρου τοῦ μέρους γινομένην. Οὐ p3p$ 
χεφαλὴ μόνη χάτω γέγονεν, ἀλλὰ xaX οἱ πόδες ἄνυ, zii 
πολέμιοι ἑαυτῶν xal ἀλλήλων ἐγένοντο, χαλετι ἦν τινα χῦ 
παντὸς ἐμφυλίου πολέμου παρανομωτέραν εἰσάτπο: 
μάχην xaX πολυσχιδῇ xaX ποιχίλην. Καὶ γὰρ εἰς τέπ:α: 
ταύτην διεῖλον εἴδη χενὰ καὶ παράνομα * οὗ γὰρ διπλοῖς 
xai τριτλοῦς, ἀλλὰ χαὶ τετραπλοῦς οὗτος ὁ πόλεμος Tx. 
[456] Σχόπει δέ" "ἔδει τοὺς δύο ἕνα εἶναι, γυναῖχα xii 
ἄνδρα λέγω" “ἔσογται γὰρ, φησὶν, οἱ δύο εἰς σώρ»α 
μίαν. Ἐποίει 6t τοῦτο ἡ τῆς ὁμιλίας ἐπιθυμία, xai 
συνῆπτε τὰ γένη πρὸς ἄλληλα. Ταύτην ἀνελὼν ὁ διάδολος 
τὴν ἐπ τἰθυμίαν, xai ig ἕτερον μετοχετεύσας τρότον, 
ἀπέσχ!ισεν οὕτως ἀπ᾿ ἀλλήλων τὰ γένη, καὶ ἐποίτ,: τὸ 
ἕν δύο γενέσθαι μέρη, ἀπεναντίας τῷ τοῦ Θεοῦ νόμῳ" 
ὁ μὲν γάρ φησιν, σονται οἱ δύο εἰς σάρκα par 6 
δὲ τὴν μίαν εἰς δύο διεῖλεν. Ἰδοὺ πόλεμος εἷς. Πάλιν αὐτὰ 
τὰ δύο μέρη ταῦτα xal πρὸς αὐτοὺς καὶ πρὸς ἀλλήλοις 
ἐξεπολέμωσεν * αἴ τε γὰρ γυναῖχες γυναῖχας ὕδριεξζον zi 
λιν, οὐχ ἄνδρας μόνον, οἵ τε ἄνδρες χατά τε ἀλλήλων 
ἴσταντο, xal κατὰ τοῦ γυναιχείου γένους, καθάπερ ἐν 
νυχτομαχίᾳ τινί" εἶδες δεύτερον xat τρίτον πόλεμον, xai 
τέταρτον χαὶ πέμπτον ; "Ἔστι καὶ ἕτερος" μετὰ γὰρ τῶν 
εἰρημένων xal εἰς τὴν φύσιν αὐτὴν παρηνόμη ταν. 
Ἐπειδὴ γὰρ εἶδεν ὁ διάδολος, ὅτι αὕτη μάλιστα συνάγει 
τὰ γένη ἡ ἐπιθυμία, τὸν δεσμὸν ἐσπούδασε διαχόψαι, 
ὥστε o) τῷ μὴ σπείρεσθαι μόνον κατὰ νόμον τὸ γένος 
διαλῦσαι, ἀλλὰ καὶ τῷ πρὸς ἀλλήλους ἐχπεπολεμῶσθαν 
πὸ γένος xaX στασιάζειν. Καὶ τὴν ἀντιμισθίαν, iy ἔδει, 
τῆς πλάνης αὑτῶν ἐν ἑαυτοῖς ἀπολαμδάνοντες. "Opa 
πῶς πάλιν ἐπὶ τὴν πηγὴν ἔρχεται τοῦ χαχοῦ, τὴ» ázé- 
θειαν τὴν ἀπὸ τῶν δογμάτων, xal μισθὸν τοῦτον £'vai 
φησι τῆς παρανομίας ἐχείνης. Ἐπειδὴ γὰρ περὶ γεέννης 
χαὶ χολάσεως λέγων, νῦν οὐχ ἐδόχει πιστὸς εἶναι τοῖς 
ἀσεθέσι χαὶ οὕτω ξῇν mpoatpouuévot;, ἀλλὰ καὶ χατα- 
γέλαστος, δείχνυσιν ἐν αὐτῇ τῇ ἡδονῇ ταύτην τὴν χόλασιν 
οὖσαν. El δὲ οὐχ αἰσθάνονται, ἀλλ᾽ ἔδονται, μὴ θαὺυ- 
μάσῃς" χαὶ γὰρ χαὶ οἱ μαινόμενοι xal οἱ φρενίτιδι 
χατεχόμενοι νόσῳ πολλὰ ἑαυτοὺς ἀδιχοῦντες, xal ἐλεεινἀἃ 
πράσσοντες, ἐφ᾽ οἷς αὐτοὺς ἕτεροι δαχρύουσι, γελῶτ: 
xat ἐντρυφῶσι τοῖς γινομένοις αὐτοί. ᾿Αλλ᾽ οὐ διὰ τοῦτό 
φαμεν αὑτοὺς ἀπηλλάχθαι χολάσεω;,, ἀλλὰ καὶ δι᾽ αὐτὸ 
μὲν οὖν τοῦτο ἐν χαλεπωτέρᾳ εἶναι τιμωρίᾳ, ὅτι οὐδὲ 
ἴσατιν ἐν οἷς εἰσιν. Οὐ γὰρ ἀπὸ τῶν νοσούντων, ἀλλ᾽ ἀπὸ 
τῶν ὑγιαινόντων δεῖ φέρειν τὰς ψήφους " ἐπεὶ τό γε 


^ Mo ἐπυχαυδησα. ἡ Unus, ἢ πόρνη iv. ἐς. 


δ] 


vero insania crga masculos : etenim anima plus pati- 
tur et rubore suffunditur in. peccatis, quam corpus 
in infirmitatibus. Perpende autem quomodo hic illis 
veniam deneget, perinde at4ue in dogmatibus ; de 
mulieribus quidem dicens : A utaverunt. naturalem 
usum. Non enim dicere possunt , inquit , sc prohihi- 
tas ab co , qui secundum legem est, coitu, ad hoc 
processisse ; neque se, cun non possent concupi- 
scentiam suam implere, ad hanc alienam rabiem 
impegissc : nam mutatio eorum est , qui jam tenent : 
quod etiam de dogmatibus loquens dicebat 2 Mutave- 
runt cerilatem Dei in mendacium. Dc masculis vero 
rursus alio modo idipsum significavit , dicens : Iieli- 
cto naturali usu feming. Pari modo his et illis nullum 
relinquit sese purgandi modum : accusans illos , non 
modo quod suum habentes frucndi modum , illa. rc - 
licto ad alium venissent ; sed etiam quod spreto illo , 
qui secundum naturam erat, ad aliuu, contra natu- 
ram confugzrent. Difficiliora autem οἱ ingratiora sunt 
illa coutra naturam ; ita ut non. passint. voluptatem 
pretendere : genuina quippe voluptas , sccundum 
naturam est ; sed cum Deus derelinquit , omnia sus 
deque vertantur. ldeo. nou. degma tintum | ipsorum 
satauicum erat, sed ctiam vita diabolica. Cum igitur 
de dogmatibus dissereret , mundum ct humanam 
iientem in medium attulit, dicens ex prudentia a 
Dco sibi data , potuisse homines per visibilia ad Crea- 


torem duci : deindeque nolentes, venia indignos 


mansisse. llic autem mundi loco voluptatem , qux 
secundum naturam est, posuit, qua poterant cum 
libertate ac majori letitia frui, atque a turpitudine 
liberari ; sed noluerunt ; unde ab omni venia exclusi 
sunt , ipsam naturam dehonestantes : quodque tur- 
pius est, cum et mulieres cos appeterenl coitus , 
quos cum majori pudore adire par erat, quam si 
cum viris coiissent. Hie vero admiratione digna est 
Pauli prudentia , quo pacto cum in res duos contra- 
rias incideret , utramque cum omui accuratione per- 
fecerit. Volebat enim et caste loqui , et mordere 
auditorem : hzc autem ambo facere non licebat, scd 
alterum alteri officiebat. Si enim caste loquaris , non 
poteris perstringere auditorem ; sin velis vehementer 
incessere , rem , quam dicis , nude et clare proferre 
cogeris. Verum prudens illa ct sancta anima utrum- 
que potuit cum accuratione facere , in uatur: nomine 
et accusationem augens, et quasi involucro quodani 
illo utens , ut castus esset loquendi modus. 

Libido contra naturam horrenda. — Deinde post- 
quam mulieres primum perstrinxerat , ad viros pro- 
cedit , dicens : Similuer οἱ masculi , relicto naturali 
usu femine : quod extrema perniciei exemplum cst, 
cuin uterque sexus corruptus est , et vir , qui niulie- 
ris magister est constitutus , el femina , quie adju- 
trix viri esse jussa est , qux: inimicorum suut , utrin- 
que mutuo agunt. Perpende autem cum quanta 
emphasi verba adhibeat. Non cnim dixit ipsos se 
mutuo ainasse ct concupivisse ; sed, Exarserunt in 
desideriis suis in invicem, Viden' totum fuisse ex nimia 
concupiscentia , qu;e non poterat intra terminos suos 


IN EPIST. AD ROM. IIOMIL. IV. 


418 
contincri ? Quidquid enim excedit leges a Deo positas, 


"aliena concupiscit , nec stat in constitutis terminis. 


Sicut enim multi spe , relicto alimentorum appetitu, 
terram et lapides parvos comedunt ; et alii a*denti 
correpti siti , lutum plerumque appetunt : sie ct! illi 
in amorem illum iniquum exarserunt. Quod si dixe- 
ris : Et unde illud tantum concupiscenti: augmen- 
tum? Ex eo, quod Deus dercliquerit. Dei autem 
derelictio uude? Ex iniquitate eorum , qui derelique- 
runt eum : Masculi in masculos turpitudinem operantes. 

2. Ne quia audisti , Exarscrunt, putes in concu- 
piscentia tantum sisti morbum : nam ut plurimutn ah 
eorum ignavia accenditur concupiscentia, Meoque 
non dixit, Pertraeti , vel Przeoceupati , ut alibi ait, 
sed quid ? Operantes. In opus deduxere peccatum ; et 
non solum in opus , sed etiam cum studio et fervore. 
Nec dixit, Concupiscentiam ; sed proprie, Turpitu- 
dinem : nam et naturam deturparunt , et leges con- 
culcavere. ΕἸ vide confusionem multam ex utraque 
parte ortam. Neque modo enim capnt inferne positum 
est , sed etiam pedes superne, atque inimici ct sui 
et mutuo facti sunt , gravem quamdam , multiplicem , 
variam , ac quovis bello civili iniquiorem pugnam 
inducentes. Etenim in quatuor illam species vanas ct 
iniquas diviserunt : non enim duplex aut triplex , sed 
etiam quadruplex lioc bellum erat. Perpende autem : 
oporteb:t duos, virum et mulierem, unum esse : 
nam ait, , Erunt duo t curne una ( Gen. 9, 94 ). Mud 
porro ef:ciebat consortii concupiscentia, el sexus 
mutuo jungebat. Ilic autem sublata diabolus concu- 
piscentia , et in alium modum derivata , sic sexus a 
mutuo consortio divisit , et id effecit , ut quod unum crat 
duz essent partes , idque contra Dei legein ; ipse nam- 
que dixit : Erunt duo in carne una : ille vcro unam in 
duas divisit. Ecce bellumn unum. Rursusque has duas 
partes, ut bellum et sibi ipsis et mutuo inferrent, ef- 
fecit : mulieres enim contumeliam inferebant mulic- 
ribus, nec modo viris; viri quoque coutra viros irsur- 
rexerunL, et contra muliebrem sexum, quasi in 
quadam nocturna pugua. Vidistin" secundum et ter- 
tium bellum ; imo et quartum et quintum? Est enim 
et alind : nam cum supradictis, in ips:m quaque na- 
turam inique egerunt, Übi vidit enim diabolu: hanc 
concupiscentiam sexus maxime copulare , hoc viucu- 
lum discindere nisus est : ita ut non tantum ex defe- 
clu seminis genus dissolveretur, sed etium ex eo, 
quod bellum sibi mutuo inferrent et altercarentur. δὶ 
mercedem, quam oportuit, erroris sui in semetipsis reci- 
pientes. Vide quomodo rursum ad fontem mali venia:, 
impietatem nempe ex dogmatibus ; οἱ hanc mercedem 
esse dicit iniquitatis illius. Quia enim de gehenna et 
supplicio loquens, impiis et vita vivere vclentibus 
uon videbatur nunc fide dignus esse, imo potius ridi» 
culus, osteudit in ipsa voluptate hoc supplicium esse. 
Quod si id non sentiant, imo sibi placeant, ne inire- 
ri» : nam furentes οἱ qui plirenitide capti sunt, se 
multum I;:dentes et. miserabhilia facientes, dum alio- 
rum lacrymas excitant , vident ac de gestis a se ἰ:0- 
tantur. Sed non ideo dicimus illos a supplicio exeu- 


491 


$. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCITIEP. CONSTANTINOP. 


403 


e — MÀ —À —À—À——————————————————— 


JMIAIA B'. 


Hpácor μὲν εὐχαριστῶ τῷ Θεῷ pov διὰ "Incoe Χρι- 
στοῦ ὑπὲρ πώντων ὑμῶν, ὅτι ἡ πίστεις ὕμων xat- 
αγγέλλεται ἐν διλῳ τῷ κόσμῳ. 

α'. Πρέπον τῇ μαχαρίᾳ ψυχῇ τὸ προοίμιον, καὶ ἱχανὸν 
ᾷπαντας παιδεῦσαι καὶ ἔργων χαὶ λόγων ἀγαθῶν ἀπάρ- 
᾿χεσθαι τῷ Θεῷ, xai μὴ μόνον ὑπὲρ τῶν οἰχείων, ἀλλὰ 
χαὶ ὑπὲρ τῶν ἀλλοτρίων εὐχαριστεῖν κατορθωμάτων, ὃ 
χαὶ φθόνου xal βασχανίας χαθαρὰν ποιεῖ τὴν ψυχὴν, 
xai τὸν θεὸν ἐπισπᾷτα! μειζόνως πρὸς τὴν τῶν εὐχαρι- 
στούντων εὔνοιαν. Διὸ xal ἀλλαχοῦ φησιν Εὐ.1ογητὸς 
ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ τοῦ Κυρίου ἡμῶν ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ, 
ὁ εὐλογήσας ἡμᾶς ἐν πάσῃ εὐλογίᾳ πνευματιχῇ. 

Εὐχαριστεῖν δὲ δεῖ οὐχὶ πλουτοῦντας μόναν, ἀλλὰ, xal 
πενομένους, οὐχ ὑγιαίνοντας, ἀλλὰ καὶ νοσοῦντας, οὐχ 
εὐημεροῦντας, ἀλλὰ xal τἀναντία ὑπομένοντας * τὸ μὲν 
γὰρ ἐξ οὐρίας τῶν πραγμάτων φερομένων εὐχαριστεῖν, 
θαυμαστὸν οὐδέν ὅταν δὲ πολὺ τὸ κλυδώνιον fj, καὶ τὸ 
ηχάφος περιτρέπηται xal χινδυνεύῃ, τότε ἐστὶν ἡ πολλὴ 

«Ὡς ὑπομονῆς x«i τῆς εὐγνωμοσύνης ἐπίδειξις. Διὰ δὴ 

«οὔτο xat ὁ Ἰὼδ ἐντεῦθεν ἐστεφανοῦτο, καὶ τὸ ἀναίσχυν- 

«ov τοῦ διαδόλου στόμα ἐνέφραττε, χαὶ ἐδείχνυ σαφῶς, 

ὅτι οὐδὲ ἡνίχα εὐημερῶν ἦν, διὰ τὰ χρήματα εὐχάρυ- 

στος ἦν, ἀλλὰ διὰ τὴν πολλὴν περὶ τὸν Θεὸν ἀγάπην. 

Ὅρα δὲ χαὶ ἐπὶ τίσιν εὐχαριστεῖ" οὐχ ἐπὶ τοῖς γηΐνοις 

xai ἀπολλυμένοι;, οἷον ἐπὶ ἀρχῇ χαὶ δυναστείᾳ χαὶ δόξῃ 

(ταῦτα γὰρ οὐδενὸς ἄξια λόγου), ἀλλ᾽ ἐπὶ τοῖς ὄντως ἀγα- 
θοῖς, τῇ πίστει xai τῇ παῤῥησίχ xai μεθ᾽ ὅσης εὖ- 
χαριστεῖ διαθέσεως oj γὰρ εἶπε, Τῷ Θεῷ, ἀλλὰ, Τῷ 

Θεῷ μου" ὃ χαὶ οἱ προφῆται ποιοῦσι “ τὸ χοινὸν ἃ ἰδιο - 

ποιούμενο!. Καὶ τί θαυμαστὸν, εἰ οἱ προφῆται; Αὐτὸς 

γὰρ αὑτὸ συνεχῶς ὁ Θεὸς φαίνεται ποιῶν ἐπὶ τῶν δού- 
λων, θεὸν ᾿Αὐραὰμ, χαὶ Ἰσαὰχ, χαὶ Ἰαχὼδ ἰδιαζόντως 
λέγων ἑαυτόν. Ὅτι ἡ πίστις ὑμῶν καταγγέλ.λεται ἐν 
δλῳ τῷ χόσμῳ. Τί οὖν; πᾶσα fj γῆ τὴν πίστιν ἤχουσε 
τῶν Ῥωμαίων; Πᾶσα ἐξ ἐχείνου " xal οὐδὲν ἀπειχός" 
οὐ γὰρ ἄσημος fj πόλις ἣν, ἀλλ᾽ ὥσπερ ἐπί τινος xopu- 
φῆς κε! μένη, διὰ πάντα κατάδηλος fv. Σὺ δέ μοι σχόπει 
τοῦ κηρύγματος τὴν δύναμιν, πῶς ἐν χρόνῳ βραχεῖ διὰ 
κελωνῶν xal ἁλιέων αὐτῆς τῆς τῶν πόλεων ἐπελάδετο 
χορυφῆς b, xal ἄνδρες Σύροι Ῥωμαίων ἐγένοντο δι- 
δάσχαλοι χαὶ χαθηγηταί. Δύα τοίνηων αὐτοῖς μαρτυρεῖ 
κατορθώματα xal ὅτι ἐπίστενον, καὶ ὅτι μετὰ παῤ- 
ῥησίας ἐπίστευον, xal τοσαύτης ὡς πᾶσαν τὴν γῆν 
χαταλαθεῖν [451] τὴν ὑπὲρ αὑτῶν φήμην. "IH πίστις 
4àp ὑμῶν, φησὶ, χαταγγέλιδται ἐν Aq τῷ κόσμῳ" 
ἡ πίστις, οὐχ αἱ λογομαχίαι οὐδὲ αἱ συζητήσεις οὐδὲ οἱ 
συλλογισμοί χαίτοι πολλὰ ἣν ἐχεῖ τὰ χωλύματα τῆς δι- 
δασκαλίας. Καὶ γὰρ ἄρτι τῆς οἰκουμένης δεξάμενοι τὴν 
ἀρχὴν μέγα ἐφρόνουν, xat πλούτῳ χαὶ τρυφῇ συνέζων, 
χοὶ τὸ χήρνγμα ἁλιεῖς ἐχόμιζον, Ἰουδαῖοι xat ἐξ 'lou- 
δαίων, ἔθνους μεμισημένου καὶ παρὰ πᾶσι βδελυχτοῦ, 
xaY τὸν ἐσταυρωμένον προσχυνεῖν ἐχελεύοντο, τὸν ἐν 
Ἰουδαίᾳ τραφέντα * xaX μετὰ τοῦ δόγματος xo βίον αὖ- 

τηρὸν χατήγγελλον οἱ διδάσχαλοι * ἀνθρώποις τρυφᾷν 
μεμελεττχόσι, xat mpb; τὰ παρόντα ἑπτοημένοις. Καὶ 
υἱ καταγγέλλοντες ἦσαν πένητες xal ἰδιῶται, ἀγεννεῖς 
χαὶ ἐξ ἀγεννῶν, ᾿Αλλ᾽ οὐδὲν τούτων τοῦ λόγου τὸν δρό- 
μὸν ἐχώλυσς * τοσαύτη τοῦ σταυρωθέντος ἡ δύναμις ἦν, 
ὡς πανταχοὺ περ!άγειν τὸν λόγον. KacaryryéA deca γὰρ, 
φησὶν, ἐν ὅλῳ τῷ xc. Καὶ οὐχ εἶπε, Δηλοῦτα', 

* Sic unus cod., alii cov χοινόν, male. b lidem, ἐπελάδετο 
χεζαλῆ;, χχί, 9 lideiu of διδάσκοντες. 


ἀλλὰ, Καταγγέ,ξλεται, ὡς πάντων ἐν στόμασιν αὐτοὺς 
ἐχόντων. Θεσσαλονιχεῦσι μὲν οὖν τοῦτο μαρτυρῶν, χαὶ 
ἕτερον προσείθησιν᾽ εἰπὼν γὰρ, 'Ap' ὑμῶν ὁ ἐξήχηται 
ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ, ἐπήγαγεν, Ὥστε μὴ χρείων ἔχειν. 
ἡμᾶς “λαλεῖν τι. Οἱ γὰρ μαθηταὺ ἐν τάξει διδασχάλων 
χατέστησαν, διὰ τῆς παῤότσοίας αὐτῶν πάντας παι- 
δεύοντες, καὶ πρὸς ἑαυτοὺς ἐφελχόμενοι. Οὐ γὰρ ἵστατό 
ποὺ τὸ χήρνγμᾶ, ἀλλὰ πυρὸς σφοδρότϑρον πᾶσαν imet 
τὴν οἰκουμέντν. Ἐνταῦθα δὲ τοσοῦτον μόνον, ὅτι Κατ- 
ἀγγέλλεται. Καλῶς εἶπεν, ὅτι Ναταγγέιῖεται, δει- 
χνὺς ὅτι οὐδὲν ἔδ:ι προσθεῖναι τοῖς εἰρημένοις οὐδὲ 
ἀφελεῖν * -ἀγγέλου Ὑχρ τοῦτο ἔργον ἐστὶ, τὸ μόνα τὰ 
λεγόμενα διακομίζειν. Διὰ τοῦτο xal ὁ ἱερεὺς ἄγγελος 
καλεῖται, ὅτι οὐ τὰ ἑαυτοῦ, ἀλλὰ τὰ τοῦ πέμποντος 
ἀναγγέλλει. Καίτοι γε Πέτρος ἐχήρυξεν ἐχεῖ, ἀλλὰ xal 
τὰ ἐχείνου ἑαυτοῦ ἡγεῖται" οὕτως, ὅπερ ἔφθην εἰπὼν, 
μεθ᾽ ὑπερδολῆς ἁπάσης βασχανίας f» χαθαρός. Máp- 
τυς γάρ μού ἐστιν ὁ Θεὸς, ᾧ Aacpsow ἐν τῷ πνεύ- 
ματί μου, ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ τοῦ Ylov αὐτοῦ. 

β΄. ᾿Αποστολιχῶν σπλάγχνων τὰ ῥήματα, πατριχῆς Χη- 
δεμονίας 5 ἡ ἀπόφασις. Τί δέ ἔστιν ὅ φησι, xat τίνος 
ἕνεχεν τὰν θεὸν μάρτυρα χαλεῖ; Περὶ διαθέσεως ὁ λόγος 
ἣν αὐτῷ. Ἐπεὶ οὖν οὐδέπω ἣν αὐτοὺς ἑωρακὼς, διά τοι 
τοῦτο ἀνθρώπων μὲν οὐδένα, τὸν δὲ ἐμδατεύοντα ταῖς 
χαρδίαις, τοῦτον ἐκάλεσε μάρτυρα. Ἐπειδὴ γὰρ ἔλεγεν, 
ὅτι '᾽λγαπῶ ὑμᾶς, xat σημεῖον ἐποιεῖτο τὸ διηνεχῶς εὖτ 
χεσθαι, χαὶ τὸ βούλεσῆαι ἐλθεῖν πρὸς αὐτοὺς, xat οὐδὲ 
τοῦτο δῆλον ἦν, ἐπὶ τὴν ἀξιόπιστον χαταφεύγει μαρ- 
τυρίαν. "Apa δυνήσεταί τις ἡμῶν χαυχήσασθαι, ὅτι 
μέμνηται ἐπὶ τῆς οἰχίας εὐχόμενος τοῦ τῆς Ἐχχλησίας 
πληρώματος; Οὐχ οἶμαι. ᾿Αλλ᾽ ὁ [Ἰαῦλος οὐχ ὑπὲρ πό- 
λεως μιᾶς, ἀλλ᾽ ὑπὲρ τῆς οἰχουμένης ἁπάστς προσῇει 
τῷ Θεῷ, καὶ τοῦτο οὐχ ἅπαξ οὐδὲ δεύτερον οὐδὲ τρίτον, 
ἀλλὰ διηνεχῶς. Εἰ δὲ τὸ διηνεχῶς ἐν μνήμῃ τινὰ περι- 
φέρειν, οὐχ ἂν γένοιτο, εἰ μὴ ἀπὸ ἀγάπης. πολλῆς τὸ 
ἂν εὐχαῖς ἔχειν χαὶ ἀδιαλείπτως ἔχειν, ἐννόησον πόστς 
ἐστὶ διαθέσεως [438] χαὶ φιλίας. Ὅταν δὲ εἴπῃ, " Q .1α- 
τρεύω ἐν τῷ πνεύματί μου, ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ τοῦ 
Υἱοῦ αὐτοῦ, ópou μὲν τὴν τοῦ Θεοῦ χάριν, ὁμοῦ ὃὲ 
τὴν αὑτοῦ ταπεινοφροσύνην ἐνδείχνυται ἡμῖν" τὴν μὲν 
τοῦ Θεοῦ χάριν, ὅτι τοσοῦτον αὐτῷ πρᾶγμα ἐπέτρεψε, 
ἣν δὲ αὑτοῦ ταπεινοφροσύνην, ὅτι οὐχὶ τῇ ἑαυτοῦ σπουδῇ, 
ἀλλὰ τῇ τοῦ Πνεύματος βοηθείᾳ τὸ πᾶν λογίζεται. Ἡ 
δὲ τοῦ Εὐαγγελίου προσθήχη τὸ εἶδος δηλοῖ τῇς διαχο- 
vía;. Καὶ γὰρ πολλοὶ τῇς διαχονίας f οἱ τρόποι χαὶ διάτο- 
ροι, χαὶ τῆς λατρείας δὲ ὡσαύτως. Καθάπερ γὰρ ἐπὶ 
γῶν βασιλέων πάντες μέν εἰσιν ὑφ᾽ ἑνὶ τεταγμένοι τῷ 
βασιλεύοντι, διαχονοῦνται δὲ οὐ πάντες τὰ αὐτὰ, ἀλλὰ 
τῷ μέν avi ἣ διαχονία ἐν τῷ στρατοπέδων ἄρχειν, τῷ 
δὲ ἐν τῷ πόλεις αἰχοναμεῖν, ἑτέρῳ πάλιν ἐν τῷ φνλάτ- 
τειν τὰ ἐν τοῖς ταμιείοις χρήματα " αὕτω καὶ ἐπὶ τῶν 
πνευματιχῶν, μὲν λατρεύει τῷ Θεῷ χαὶ δουλεύει ἐν 
τῷ πιατεύειν xat τὸν βίον τὸν ἑαυτοῦ χαλὼς oixevop.elv, 
ὁ δὲ ἐν τῷ ξένων θεραπείαν ἀναδέχεσθαι, ὁ δὲ ἐν τῷ 
τὴν προστασίαν τῶν δεομένων μεταχειρίζεσθαι 8* χαθά- 
περ χαὶ ἐπὶ τῶν ἀποστόλων αὐτῶν οἱ περὶ τὸν Στέφα- 
νὸν ἐν τῇ τῶν χηρῶν προστασίᾳ ἐδούλευον τῷ Θεῷ, ἄλ- 
λος ἐν τῇ τοῦ λόγον διδασχαλίᾳ, ὧν xal ὁ [Παῦλος ὧν, ἐν 


4 lidem ὅτι ἀφ᾽ Cuv. * Codex αἰϊυς πατρικὴς διδασκαλίας 
alius πνευματικῆς χηδεμονίας. f Duo mss., πολλοὶ τὴς λατρείας, 
6 lidem, μεταγειρίζειν. 


49] 


IN EPIST. AD ROM. ΠΟΜΙ͂, Π|. 





HOMILIA 1I. 


Ca». 1. v. 8. Prinum quidem gra'ías ago. Deo meo per 
Jesum Christum pro omnibus vobis, quia fides vestra 
annuntiatur in tolo mundo. 

4. Beate anim:e congrueus exordium, quod possit 
emnes instituere , ut operum et sermonum bonorum 
initia Deo offerant ; neque solum pro suis, sed ctiam 
pro alienis recte factis gratias agant; quod animam 
invidia et livore vacuam et puram reddit, Deique 
majorem benevoleutiam gratias agentibus attralyt. 
Quainobrem alibi ajt : Benedictus Deus et l'ater. Do- 
uini nostri Jesu Christi , qui benedixit nos in. omni 
benedictione spiritugli (Ephes. 1. 5). 

Graiig Deo quando agende. — Gratias autem agant 
oportet , non divites tantum , sed etian inopes; non 
sini, sed et agroti ; non ii solum, qui prospere 
agunt , sed ii quoque, quibus adversa contingunt; 
Dco euim gratias agere cum secundo cursu res fe- 
runtur , nibil miruin : 864 cum gravi suborta tenrpe- 
state, jactata navis periclitatur, tunc patienti;e et 
grati animi significatio accepta admodum est. Ea de 
causa Job coronatus est, et os impudeus diaboli ob- 
turavit, clareque ostendit, se cum prospere ageret , 
non pecuniaruin eausa, sed Dei amore motum gratias 
egisse. Vide autem, qua de causa Paulus gralias 
agat : non de imperio , de potentia , de gloria; hxc 
enim nihili habenda sunt; sed de iis, qua vere bona 
sunt, de fide, de loquendi libertate : et quanto .cum 
affectu gratias. agit : non enim dixit, Dco ; sed, 2260. 


sgieo ; quod etiam proplietze faciunt, id quod commune" 


est sibi vindicantes. Ecquid mirum, si hoc prophete 
faciunt? Ipse namque Deus erga servos suos idipsnm 
agit, se Deum Abraham, 1saac et Jacob seorsim. di - 
cens. Quia fides vestra annuntiatur. in. too. mundo. 
Quid ergo ? universane terra [tomanorum fidem au- 
divi? Universa ab illo ; et nihil non verisimile : non 
enim obscura urbs erat, scd quasi in quodam culmine 
sita, clara undique erat. Tu vero mihi perpende vim 
prxdicationis, quo pacto brevi tempore publicanorum 
et piscatorum opera urbium caput invaserit , ac Syri 
homines Romanorum doctores prz:ceptoresque fuerint, 
Duo igitur ipsis recte factatestillcatur, et quod credide- 
rint, et quod cura fiducia crediderint , οἱ quidem anta, 
ut rei fama per totum volarel orbem, Fides enim vestra, 
inquit, annundalur in (oto mundo. Fides, nondiscepta- 
tjones, non qu:estiones , non syllogisini : quamquam 
multaillic erant, qu: doctrinam impedirent. Etenim 
Romani, qui nuper imperium orbis adepti eraut, altum 
sapiebant, in divitiis ac voluptatibus vitam agentes : 
pr:edicationem vero afferebaut piscatores Jud:vi et ex 
Jud:zsix orti , quze gens invisa et exsecranda omnibus 
erat, et crucifixum adorare jubebant , qui in Juda 
educatus fuerat ; ac «um doctrina vitam duram pra-- 
scribebant doctores hominibus voluptati deditis , et ad 
presentia solum inbiantibus. Ad hzc , qui ista nun- 
tiabant, pauperes erant. idiotze, ignobiles ex. ignobi- 
libus orti. At borum nihil verbi cursum impedivit : 


tantà erat crucifixi potentia, ut verbum undique spas 
geret. Annunüatur , iuquit, in toto mundo. Non dixit, 
Manifestatur; sed , Annuntiatur , ac si omnes in. ore 
ferrent. ld vero Thessalonicensibus, testificans aliud, 
addit : cum dixisset enim , A vobis personat. verbum. 
Dei, subdit, Jta ut non opus sit nobis loqu aliquid 
(1. Thess. 1. 8). Discipuli namque in doctorum gradu, 
cum fiducia loquendi omnes instituebant et ad 86 tra- 
hebant. Nusquam pr:edicatio sistebat, sed igne vehe- 
mepiius totum pervadebat orbem. lloc autem loco 
solum dicitur, quod annuntiatur. Bene dixit, quia Au- 
nunliatur, ostendens nihil addendum dictis csse , nihil 
demeudum : nuntii enim bocopus est, ut ea solum quae 
dicta sunt afferat. Ideoque sacerdos nuntius scu an- 
gelus vocatur, quia uon sua , sed ea , quie mittentis 
sunt , annuntiat, Atqui Petrus illic przdicavit; sed 
ipsius acta, et sua esse ducit : sic, ut supra dixi, ab 
igvidia omnimoda liber. 9. Testis enim est mihi 
Deus, cui servio in spiritu meo, in evangelio Filii ejus. 

2. Ex apostolicis visceribus hac verba proficiscun- 
tur, patern:z cur:e sententia est. Quid vero sili vult, 
et qua de causa Deum vocat testem ? De affectu suo 
sermo erat. Quia igitur nondum illos viderat, idco 
nullum hominem , sed eum, qui in corda penetrat, 


. vocavit testem. Postquam eniin dixerat, Amo vos, et 


signum attulerat quod frequenter precaretur, ct quod 
vellet ipsos adire : cum hoc palam non esset, ad flde 
dignum testimonium confugit. An poterit quisquam 
vestrum gloriari, quod memoriam faciat domi precaus 
plenitudinis Ecclesi: ? Non puto. Sed Paulus non 
pro una civitate, sed pro toto orbe Deum precabatur ; 
idque non semel, nou bis, non ter, sed assidue. Quod 
8i assidue in memoria quempiam circumferat, nonnisi... 
ex caritate magna ficri possit : nam in precibus circume- 
ferre, idque indesiucnter, cogita quanti sit affectus et 
amoris. Cum autem dicit, Cui servio in spiritu meo, in 
evangelio Filii ejus, Dei gratiam simul, et humilitatem 
suam nobis exbibev. Dei gratiam, quod tantam rein 
ipsi commiserit ; humilitatem suam , quia non studio 
$10, sed Spiritus auxilio totum adscribit. Cum autem 
evangelium addit, ministerii genus indicat. Nam 
multi et diversi sunt ministerii modi, eultusque simi- 
liter. Quemadmodum enim apud reges omnes sub uno 
sunt principe, sed non idem omnes ministerium 
exercent : alius enim exercitui imperat, alius urbes 
regit, alius in penuariis pecunias servat : sic el in 


' spiritualibus, alius per fidem Dcuni colit ipsique ser- 


vit, vitamque suam recte instituit : alius hospites 
excipit, alius inopum curam gerit : quemadinodum 
etiam apud apostolos Stephanus. per viduarum pra- 
sidium et curam Deo serviebat ; alius per doctrinam 
verbi ; ex quorum numero Paulus erat, qui in pra- 
dicatione evangelii Deo servieliat : et hic erat ipsius 
servitutis inodus : hoc enim ipsi commissum fuerat. 
Ideo non modo Deum testem vocat, sed id sibi con - 
creditum essc dicit, declarans 56 cui talia coijmisaa 


405 


fuerant, committentein sibi in testem pro re falsa 
pumquam vocaturum fuisse. Ad hie etiam illud vult 
ostendere , caritatem et curam quam de illis gerebat 
Mecessariam esse. Ne dicerent enim : Tn quis es, et 
unde civitatis tante ac regi curam te suscipere «i- 
cis ? ostendit illam,suam sollicitudinem neeessariam 
esse : siquidem hic illi servitutis modus constitutus 
est, ut evangelium annuntiet. Nam is, cui hoc munus 


traditum est, necessario debet eos, qui verbum susce-. 
pturi.sunt, semper in mente habere. Aliud etiam si-. 


gnificat, cum dicit : In spiritu meo : quod.nempe longe 
sublimior erat hzc religio quam gentilis et Judaica : 
nam gentilis et erronea et carnalis crat , Judaica au- 
tem vera quidem, sed carnalis et ipsa erat; Ecclesize 
porro cultus, gentili contrarius, Jndaico autem longe 
sublimior est. Non enim oves, vitulos, fumum et ni- 
dorem cnitus noster adhibet, sed per animam spiri- 
tualem fit : quod ostendens Christus dicebat : Spiritus 
est Deus, et eos qui illum adorant, in spiritu et veritate 
adorare oportet ( Joan. &. 24). In evangelio Filii eius. 
Cum superius dixisset evangelium Patris essc, hic 
Filii esse dicit : ita indifferenter Patris et. Filii dicí- 
tur. Edidicit enim a. beata iHa voce, qu:e Patris suut 
Filii esse, et qux Filii item Patris. Omnia enim, in- 
quit, tia mea sunt, et mea tua sunt (Joan, 47. 10). Ut 
indesinenter memoriam vestri. faciam in precibus meis 
( Ibid. ). Hoc german: caritatis est. Εἰ videtur 
quidem unum dicere, dum quatuor pouit : quod. me- 
mor sit, quod indesinenter, quod in precibus, quod- 
que pro magnis rebus precetur. — 10. Orars si quo 
odo aliquando prospere possim, volente Deo, venire 
ad vos. 11. Desidero enim videre vos. Viden' summe 
eptantem illos videre, neque id facere proter Dei 
placitum volentem, sed amorem Dei timore mixtum 
gerentem * Amabat quippe illos et ad illos festinabat ; 
sed licet amaret, non przeter Dei placitum videre cu- 
piebat. ILee est germana caritas : non sicut nos, qui 
utrinque a caritalis legibus excidimus : nam vel ne- 
minem amamus , vel si amemus , id pr:eter Dei pla- 
eitum facimus ; utrumque conira divinam legem 
facientes. Si hzec dicta enerosa, onerosiora certe sunt 
si fiant. 

$9. Et quomodo, inquies, przter Dei placitum ama- 
mus ? Quando Christum fame tabescentem despici- 
inus, filiis autem, amicis et eognatis plus quam ne- 
cesse est elargimur. Imo potius quid opus est sermone 
ulterius progredi ? Nam si suam quisque conscien- 
tiam examinaverit, plurimis iu. rebus lioc a nobis 
factum esse deprehendet. At beatus vir ille non talis 
erat, sed amare, et ut par est amare sciebat, atque, 
etsi omnes in amore vinceret, caritaus tamen mo- 
dum non trausgrediebatur. Vide ergo utrumque exi- 
mie in illo abundare, et Dei timorem et Romanorum 
dilectionem. Nam quod indesinenter precaretur, et re 
uon impetrata non tamen desisteret, ardentis erat 
amoris ; quodque amando persisteret Dei nutui ob- 
sequens, summe pietatis erat. Alibi etiam cum ter 
Dominum rogasset, nec impetrasset, imo contrarium 
sibi accidisset , gratias egit 1naximas quod repulsam 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


41. 


tulisset (2, Gor. 12. 8) : sic ille in omnibus ad Deum. 
se convertebat. Hio autein accepit quidem, sed uou 

quando petebat ; sed tardius, nec inoleste tulit. {1:6 

porro dico, ut non :gre feramus quado non exau- 

dimur, vel cum tardius exaudimur. Non enim sums 

Paulo meliores, qui de utroque gratias egit, el qui- 

dem jure merito. Quia enim manui omnia gubernanti 
se semel dediderat, οἱ cum tanta-subjectione, quanta 

lutum figulo ; quo ducebat Deus, illo sequebatur. 

Ctm dixisset ergo.precari se ut.illos videret, causam. 
desiderii addit. Quinam illa est ? Ut aliquid impertiam. 
vobis gratie spiritualis ad confirimandos vos. Non cnim 
sine causa, ut multi jam superfluas inutilesque pere- 

grinationes suscipiunt, illo se conferre volebat, sed. 
pro necessariis urgentibusque negotiis : id quod ille. 
elare non enuntiat, sed :xnigmatice. Neque enim di- 

xit, Ut doceam vos, ut instituain, ut quod deest im- 

pleam ; sed, Ut quid inpertiam.; indicaus se nou sua. 
dare illis, sed quz» accepit tradere. Hic etiam mo- 

deste loquitun, eum dicit, Ut aliquid. Paululum, in- 

quit, eL secundum meum modulum. Et quiduam est 

illud paululum , quod jam daturus est ? Hlud cst, in- 

quit, Ád confirmandum vos. 

Gratia non excludit mercedem ex proposito voluntatis 
partam. — Ergo ex gratia illud- est, non vacillare, 
sed firmiter stare. Gratiam vero cum audis, cave pu- 
tes excludi mercedem illam ex proposito voluntatis : 
gratiam. euim dicit, non quod propositi laborem re- 
probet, sed ut arrogantiz fastum succidat. Ne itaque, 
quia Paulus illud. gratiam vocavit , animo concidas. 
Grati enim animi causa solet recte facta gratiam vo- 
eare , quoniam in hisce nos inuMa egenus. superna. 
gratia. Cum dixit autem, Ad confirmandos vos, latenter. 
indicat cgerc illos magna correctione. lloc enim vult 
significare : ἃ multo tempore desiderabam et in optato 
habebam vos. videre, non alia de causa, quam ut vos 
con(irmarem et probe stabilirem in timore * Dei, nt 
ne-perpetuo vacilletis. At nom ita dixit ; sie enim illos 
perstrinxisset ; sed. alio modo remissiusque idipsum. 
subindicat : cum enim dicit, Ad confirmandus vos , 
lioc ipsum significat. Deinde , quia illud valde mo'e- 
$tum erat, vide quomodo per ea qux addit illud mi- 
tiget. Ne dicerent euim : Quid ergo, an vacillamus ? 
an cireumagimur, et. tua egemus liugua ut firmiter 
stemus ? hanc prxveriit objeetionem his verbis : 192. 
lloc est autem, simul consolari in vobis per mutuam 
fidem, vestram et meam. Ac si dieeret, Ne suspicemini 
me aocusandi causa. id vobis dixisse : nou liac mente 
loquutus sum ; sed quid volui dicere * Multas passi 
estis :erumnas ab iis, qui vos sunt persequuti : vos 


ergo videre desideravi, ut consolarer ; imo potinis nos 


wt consolarer tantum, sed etiam ut. ipse consolatio- 
nem acciperem. 

4. Vide sapienuam doetoris. Dixit, Ad. confirman- 
des vos. Noverat grave et onerosum discipulis esse 
illud quod dixerat, et addit, Ad. consolandum vos. Scd 
illad quoque niolestum. crat, uon. perinde tamen àat- 


! Unus legit, ii timore et-amwre. 


m, 


8.1 


sine (reno circumeuntes viderit, a nobis arrepto ini- 


tio ubique nos deinceps a grege dejicere poterit. Et 
zx quod inter servos ignavi in foro patiuntur, qui mini- 
m. ticria necessaria relinquunt , pro quibus ab heris 
zi missi fueraut, temere et sine causa iis qui superve- 
E» niunt laerentes, et otium 3bi consumentes : loc et 
κ᾿] uobis accidit, cim a przceptis Dei discediimus. Sta- 
H mus eniin deinceps divitias admirationi liabentes , et 


ταν ΒΒ 


pulchritudinem corporis, et c:tera qux nihil ad nos 
attinent ?* quemadinodum illi servi mendieantibus 
prastigiatoribus, qui mirabilia patrant, attendunt ; 
deinde cum lardius redeunt, domini plagis excepti 
exiremas dant poenas, Mult vero propositam viain 
proetermittunut , alios qui indigne se agebant sequen- 
tes. Sed nos ne hoc faciamus : etenim inissi sumus 
ad mult: qu:e urgeut perficienda; et si missis illis 
s'emus, inutilia illa hianti ore respicientes, omni 
teinpore nobis frustra insumpto, extremas dabimus 
poenas, Si enim te exercere velis , habes qua: mirari 
debeas, et ad quie inhiare onini tempore possis, quz 
non risu, sed admiratione et laudibus multis digna 
sunt : quemadinodum contra is, qui ridicula admira- 
tur, ipse talis erit, et risum movente deterior : quod 
ne tibi aecidat, cito resilias. 

Divitiarum usus malus quam miseriam inferat. — 
Quid , qu:eso, stas divitiis iubians? quid admirabile 
vides, «quod possit oculos tuos detinere? equos auro 
ornatos, famulos, alios barbaros, alios eunuchos, 


[adi cemmmed 





IN EPIST. AD ROM. IHOMIL. Y. 


aui inutilite laboraret : si vero extra vagantes, et. 


432 
splendidas vestes, animam in his emollitam, subla- 
tum supercilium, circumcursationes , tumultus ? An 
hiec admiratione digna? in quo autem differunt hi 4 
mendicis saltantibus et sibilantibus in foro? Nam οἱ 
hi multa virtutis fame detenti , choreatn ducunt illa 
ridiculiorem, acii et cireumacti, nuuc ad lautas men- 
$35, nunc ad diversorium amasiarum mulierum, nunc 
ad adulatorum et parasitorum agmina. Si vero aurum 
gestant, idco maxime miserabiles sunt, quia illa, quia 
nihil ad se attinent, magis sibi curze suut. Ne mihi 
vestimenta illorum respicias, sed eorum animam re- 
Lege, et perpende annon mille sit vulneribus confossa, 
Οἱ laceris pannis induta, annon sit deserta et sine pa- 
trocinio. Qu:e utilitas illius externzx insani: ? Multo 
melius est pauperem csse et in virtute vitam ducere, 
quam cum nequitia regem esse. Pauper enim apud se 
omni secundum animam voluptate fruitur , neque in 
sensum venit illius exteruz paupcrtaiis , ob internas 
divitias : rex vero in deliciis vivens, in iis, qux non 
ipsi congruentia sunt, in iis qux» maxime ad ipsum 
auinent cruciatur, in anima, in cogitationibus, in 
conscientia, qu:e una secum illo commigrabunt. IIzec 
igitur cum sciamus, vestimenta quidem aurea depona- 
mus,virtutem assumainus el voluptatem ex illa partam. 
Sie cnim et hic et illic multa fruemur voluptate, et 
promissa consequemur bona, gratia el benignitate 
Domini nostri Jesu Christi, quicum Patri et Spiiitui 
sancto gloria, honor, imperium, nunc et semper , et 
in 8&x:cula seculorum. Amen. 


 —— AURATA AR UE ERREUR EIER ERREUR REPOS 


. HOMILIA V. 


Ca». 1. v. 98. Sicut non probaverunt Deum habere in 
uolitia, tradidit eos Dominus in reprobum sensum, ut 
f«cereut ea qua non conveniunt. 

4. Ut ne videretur illos subindicare, postquam diu 
circa puerorum amorem versatus fucrat, ad alia 
dcinde peccatorum genera transivit : ideoque ad alias 
personas totum sermonem transfert. Et ac. δὶ sem- 
per fideles de peccatis alloqueretur, ut illa fugienda 
esse Cominonstret, gentes in medium producit, 
dicens : Non in passione desiderii, sicut. et. rcli- 
qua gentes, qug Deum mon moverunt (4. Thess. 4. 
5) : et rursum, Ne contristemini , sicul el. caeri, qui 
spem uon habent (lbid. v. 15) : sic et hoc loco illorum 
peecata exhibet, illosque ab omni venia deturbat : 
non enim per ignorantiam admissa, sed meditata di- 
cit esse facinora. Quapropter non dicit : Et sicut non 
cognoverunt ; sed, Sicut non probaverunt Deum lubere 
in notitia; ex corrupto judicio et ex conteutione po- 
tius quam ex rapiua dicens esse peccatum , et osten- 
deus non ex carne, ut quidani haereticorum dicunt , 
sed ex animo οἱ mente mal: concupiscenti:e peccata 
proficisci , et huuc esse ialorum omnium fontem. 
l'ostquam euiin mens reproba facta est , auriga cor- 
rupto, omnia demum labefactantur οἱ subvertuntur. 
99. lepletos omni iniquitate, nequitiu, avarina, malitia. 
Vide , omnia confertim : nam Fieplctos illos dicit , et 
Omni; ct cum malitiam in genere nominasset, jam 


partes ejus. prosequitur, et has cum hyperbole , di- 
cens, Plenos invidia , cede. Hoe enim ex illo oritur , 
ut in Abele et in Joseph monstratum est. Deinde 
cuu dixisset, Contentione, dolo, malignitate, 50. susur- 
rones, deltactores, Deo perosos, coulumeliosos, etiam 
ea, quie multis indifferentia esse videntur, in crimi- 
hum ordine ponens; auget rursus accusationem , 
postquam in arcem malorum ascendit, et dixit, Arro« 
gantes. Gravius est enim «ltum sapere post peccatum, 
quam peccare : ideo Corinthios incusat lis verbis : 
Et vos inflati estis (4. Cor. 5. 2). Nam si quis de recte 
[icto inflatus est, totum perdit : qui cum peccatis in- 
flatur, quo non dignus fuerit supplicio? qui enim talis 
est, resipiscere non poterit. Deinde ait, Inventorcs 
malorum, significans non sat ipsis fuisse illa, qux: jam 
exstabant , sed et alia invenisse : quod imeditantium 
et studentium erat, qui a nullis subripereutuz et 
oauraherentur. Cum autem malitiam minutatim di- 
xissel, οἱ ostendisset ipsos in eadem ipsa stetisse 
natura (nam ait, Parentibus non obedientes), ad pestis 
tante radicem sic demum pergit, 51. Sine affectione , 
absque [edere dicens illos. Hanc enim ct Christus 
causam esse nequitie dicil ; Cum abundareril iniqui- 
las, re[rigescet caritas mullorum (Mauh. 94. 12). loc 
igitur hic dicit Paulus, Incompositos , sine affectione, 
absque [edere , sine misericordia vocans , ostendens 
que ipsos hoc natur: donum prodidisse. Habenins 


un S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI 


βαρὺ δὲ ὅμως. Ὑποτέμνεται volvo χαὶ τούτου πάλιν τὸ. 
φορτικὸν, λεαίνων πανταχόθεν τὸν λόγον, xal ποιῶν εὑ- 
παράδεκτον. Οὐ γὰρ ἁπλῶς εἶπε, Παραχληθῆναι, ἀλλά, 
Συμπαρακι1ηθήγαι, καὶ οὐδὲ τούτῳ ἤρχέσθη, ἀλλὰ xal 
ἑτέραν εἰσάγει πλείονα θεραπείαν, εἰπών " Διὰ τῆς ἐν 
ἀ.λ:λήνοις πίστεως, ὑμῶν τε καὶ ἐμοῦ. Βαδαὶ, πόση 
ἡ ταπεινοφροσύνη ! ἔδειξε καὶ ἑαυτὸν ἐχείνων δεόμενον, 
αὖχ ἐχείνους τούτου μόνον " xai τοὺς μαθητὰς ἐν τάξει 
διδασχάλων ἐχάθισεν, οὐδεμίαν ὑπεροχὴν ἀφεὶς μεῖγαι. 
παρ᾽ αὐτῷ, ἀλλὰ πολλὴν τὴν ἰσοτιμίαν ἐπιδειξάμενος. 
Κοινὸν γάρ ἐστι τὸ χέρδος, φησὶ, xai ἐγὼ τῆς παρ᾽ 
ὑμῶν δέομαι παραχλήσεως, καὶ ὑμεῖς[44] τῆς παρ᾽ ἐμοῦ. 
Καὶ πῶς τοῦτο γίνεται; Διὰ τῆς ἐν ἀλλλήζοις πί-. 
στεως, ὑμῶν t& καὶ ἐμοῦ. Καθάπερ, γὰρ ἐπὶ πυρὸς àv, 
κολλάς τις συναγάγῃ λαμπάδας, λαμπρὰγ ἀγάπτει τὴν 
φλόγα * οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν πιστῶν γίνεσθαι πέφυχεν. 
Ὅταν μὲν γὰρ καθ᾽’ ἑαυτὼς ὦμεν διεσπᾳσμένοι, ἀθυμό-. 
«&pol πώς ἐσμεν * ὅταν δὲ ἰδόντες ἀλλήλους τοῖς οἱχείοις, 
περιπλαχῶμεν μέλεσι, πολλὴν δεχόμεθα τὴν παράχλη- 
σιν. Μὴ γάρ μοι τὸν παρόντα χαιρὸν ἐξετάσῃς, καθ᾽ ὃν 
«jj τοῦ Θεοῦ χάριτι χᾳατὰ χώμην καὶ πόλιν, xa) ἐν αὐτῇ 
«ἢ ἐρήμῳ πολλὰ τῶν πιστευόντων τὰ τάγματα, xal 
πᾶσα ἀσέδεια ἐξελήλαται, ἀλλ᾽ ἐννόησον χατ᾽ ἐχεῖνον 
τὸν χαιρὸν, ὅσον ἣν ἀγαθὸν xai διδάσχαλον ἰδεῖν τοὺς 
μαθητὰς, καὶ ὑπὸ ἀδελφῶν ἀδελφοὺς ἀφθῆναι ἐξ ἄλλης͵ 
πόλεως ἐπελθόντας, "Iva δὲ χαὶ σαφέστερον τὸ λεγόμε- 
νον ποιήσω, ἐπὶ ὑποδείγματος τὸν λόγον ἀγάγωμεν. Εἰ 
13 συμθαίη ποτὲ καὶ γέναιτο, ὃ μὴ γένοιτο, ἀπενεχθέν- 
τᾶς εἰς τὴν Περσῶν γῆν ἣ Σχυθῶν ἣ βαρδάρων ἑτέρων 
διεσπάρθαι λχατὰ δύο χαὶ τρεῖς ἐν ἐχείναις ταῖς πόλεσιν, 
εἶτα ἐξαίφνης τινὰ τῶν ἐντεῦθεν ἰδεῖν ἐπελθάντα, &vyón,- 
coy ὅσην ἂν ἑχαρπωσάμεθα τὴν παραμυθίαν. Οὐχ ὁρᾶτε 
χαὶ τοὺς ἐν τοῖς δεσμωτηρίοις ὄντας, εἴ τινα τῶν ἐπιτη- 
δείων ἴδοιεν, ἀνισταμένους xal ἐπτερωμένους ὑπὸ Tg 
ἡδονῆς; Εἰ δὲ αἰχμαλωσίᾳ καὶ δεσμωτηρίῳ παραβάλλω 
400g τότε χαιροὺς, hj θαυμάσῃς ᾿ πολὺ γὰρ χαλεπώ- 
«Ep, τούτων ἔπασχον ἐχεῖνοι, διεσπαρμένοι xal ἐλαυνό- 
pivot, χαὶ λιμῷ χαὶ πολέμοις συζῶντες, xai χαθημερι- 
γοὺς θανάτους τρέμοντες, χαὶ ὑποπτεύοντες χαὶ φίλους 
xai οἰχείους xal συγγενεῖς, xal καθάπερ ξένην τὴν 
οἰκουμένην οἰχοῦντες, μᾶλλον δὲ πολλῷ τῶν ἐν ἀλλοτρίᾳ 
διατριδόντων χαλεπώτερον. Διά τοι τοῦτό φησιν (Ele 
τὸ στηριχθῆγαι ὑμᾶς, xal evpzapaxAn0Onra: διὰ τῆς 
ἐν ἀλ.λήλοις πίστεως. Τοῦτο δὲ ἔλεγεν, οὐχ ὡς αὐτὸς 
χρήζων τῆς παρ᾽ ἐκείνων συμμαχίας, ἄπαγε * πῶς γὰρ 
ὁ τῆς Ἐχχλησίας στῦλος, ὁ σιδήρου xal πέτρας στεῤῥό- 
τερῆς, ὁ πνευματιχὺς ἀδάμας xal μυρίαις ἀρχῶν πόλε-- 
σιν) ; ἀλλ᾽ ἵνα μὴ καταφοριχὸν ποιήσῃ τὸν λόγον μηδὲ 
σφοδρὰν τὴν ἐπιτέμησιν, xal αὐτὸς δεῖσθαι τῆς παρα- 
κλήσεως ἔλεγε τῆς ἐχείνων. Εἰ δέ τις ἐνταῦθα παράχλη- 
σιν xaX εὐφροσύνην τὴν ἐπὶ τῆς πίστεως; αὐτῶν ἐπίδοσιν 
λέγοι, xai ταύτης δεῖσθαι τὸν Παῦλον, οὐχ ἂν οὐδὲ 05- 
τως ἁμάρτοι τοῦ λόγον. Εἰ οὖν χαὶ ἐπιθυμεῖς, φησὶ, καὶ 
εὔχῃ, xai μέλλεις παραχλήσεως ἀπολαύειν, χαὶ παρα- 
χλήσεως μεταδιδόναι, τί τὸ χωλύον ἐλθεῖν; Ταύτην 
πκοίνυν λύων τὴν ὑπόνοιαν, ἐπήγαγεν ^ Οὐ θέλω δὲ 
ὑμᾶς ἀγνοεῖν, ἀδε.1:οὶ, ὅτι xoAAdxic προεθυμήθην b 
ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς, καὶ ἑκωλύθην ἄχρι τῆς δεῦρο. 
Ὅρα μέτρα δονλιχῆς ὑπαχοῆς, xal πολλῆς εὐγνωμοσύ- 
vn$ ἀπόδειξιν. Ὅτι μὲν γὰρ ἐχωλύθη, λέγει * διὰ τί δὲ, 
οὐχέτι. Οὐ γὰρ ἐξετάζει τοῦ Δεσπότου τὸ πρόσταγμα, 


* Unus, διεσπάσθαι. Alius διεσπάρθαι. Editi διεσπάρσθαι. 
l'aulo post, ubi ἐννόησον, alii σκόπησον. ὃ ΑΝ, προεθέμην. 


ARCHIEP. CONSTANTINOF. 406 


ἀλλὰ πείθεται μόνον * χαίτοι γε εἰχὸς ἣν διαπορῖ, σαι, 
τίνος ἕνεχεν πόλιν οὕτω λαμπρὰν χαὶ μεγάλην, καὶ πρὸς 
ἣν ἅπασα ἔδλεπεν ἡ οἰχουμένη, ἐχώλνσεν ὁ Θεὸς ἀπο- 
λαῦσαι διδασχάλου [442] τοιούτου, καὶ ἐπὶ χρόνον τοσοῦ- 
τον. Ὁ μὲν γὰρ τῆς χρατούσης πόλεως περιγενόμενος, 
xal τοῖς ἀρχομένοις ῥᾳδίως ἐπήει * 605 τὴν βασιλιχωτέ- 
ραν ἀφεὶς, τοῖς δὲ ὑπηχόοις ἐφεδρεύων, τὸ χεφάλαιον 
εἶχεν ἡμελημένον. ᾿Αλλ᾽ ὅμως οὐδὲν τούτων περιεργά- 
ζεται, ἀλλὰ παραχωρεῖ τῷ τῆς προνοίας ἀχαταλύήπτῳ, 
τότε ἐμμελὲς ἐπιδειχνύμενος τῆς ἑαυτοῦ Ψυχῆς, xal 
παιδεύων πάντας ἡμᾶς μηδέποτε τὸν, Θεὸν ἀπαιτεῖν εὖ- 
θύνας τῶν γινομένων, xàv δοχῇ πολλοὺς Üopu6siv τὰ 
πραττόμενα, Δεσπότου μὲν «γάρ ἐστι μόνον τὸ ἐπιτάτ- 
τειν, δούλων € δὲ τὸ πείθεσθαι. Διὰ τοῦτο, ὅτι μὲν ἐχω- 
λύθη, λέγει " τίνος ὃὲ ἕνεχεν, οὐχέτι * Οὐδὲ γὰρ ἐγὼ 
οἶδα, φησί, Μὴ τοίνυν ἐρώτα με Θεοῦ βουλὴν ἣ γνώμην. 
Οὐδὲ γὰρ ἐρεῖ τὸ πλάσμα τῷ πλάσαντι" Τί με ἐποίησας 
οὕτω; Τίνος γὰρ ἕνεχεν, εἰπέ μοι, καὶ ζητεῖς" μαθεῖν; 
οὐχ οἶσθα, ὅτι μέλει πάντων αὑτῷ, ὅτι σοφός ἐστιν, ὅτι 
οὐδὲν ἁπλῶς ἐργάζεται xat εἰκῇ; ὅτι τῶν γεγεννηχότων 
cs μᾶλλον φιλεῖ, καὶ πατρὸς ἐχ πολλοῦ τοῦ περιόντος 
ὑπερδαίνει φιλοστοργίαν, xat μητρὸς χηδεμονίαν ; Μη- 
δὲν οὖν πλέον ζήτει, μηδὲ πρόδαινε περαιτέρω ^ xai 
γὰρ ἀρχεὶ σοι ταῦτα εἰς παραμυθίαν " ἐπεὶ καὶ τότε σο- 
φῶς ᾧχονόμητο τὸ τῶν Ῥωμαίων d, Εἰ δὲ τὸν τρόπον 
ἀγνοεῖς, μὴ δυσχέραινε * τοῦτο γὰρ πίστεως μάλιστα, 
τὸ χαὶ ἀγνοοῦντα τὸν τρόπον τῆς οἰχονομίας, δέχεσθαι 
«ὃν περὶ προνοίας λόγον. 

ε΄. Κατορθώσας τοίνυν ὅπερ ἐσπούδαζεν ὁ Παῦλος (τί δὲ 
τοῦτο ἦν; Τὸ δεῖξαι, ὅτι οὐ καταφρονῶν αὐτῶν οὐχ 
ἤρχετο, ἀλλὰ καὶ σφόδρα ἐπιθυμῶν ἐχωλύετο), xal τὸ 
ἔγχλημα. ἀποδυσάμενος τῆς ῥᾳθυμίας, χαὶ πείσας ὅτι 
αὑτῶν οὐχ ἧττον ἐχεῖνος 6 ἰδεῖν αὐτοὺς ἐπεθύμει " πάλιν 
xai δι᾽ ἑτέρων ἐνδείχνυται τὴν ἀγάπην. Οὐδὲ γὰρ, 
ἐπειδὴ ἐχωλύθην, φησὶν, ἀπέστην τοῦ ἐπιχειρεῖν, ἀλλ" 
ἀεὶ μὲν ἐπεχείρουν, ἀεὶ δὲ ἐχωλυόμην, οὐδέποτε δὲ ἀφ- 
ἰστάμην, τῷ μὲν θελήματι τοῦ Θεοῦ οὐχ ἀντιπίπτων, 
τὴν δὲ ἀγάπην τηρῶν. Διὰ μὲν γὰρ τοῦ προτίθεσθαι χαὶ 
μὴ ἀφίστασθαι τὸ φίλτρον ἐπεδείκνυτο διὰ δὲ τοῦ χω- 
λύεσθαι καὶ μὴ ἀντιτείνειν τὴν περὶ τὸν Θεὸν ἅπασαν 
ἀγάπην ! ἐδήλον. “να τινὰ καρπὸν σχῶ καὶ ἐν 
ὑμῖν. Καίτοι xaX ἀνωτέρω τὴν αἰτίαν εἶπε τῆς ἐπιθυ- 
μίας, καὶ αὐτῷ πρέπουσαν. ἔδειξεν, ἀλλ᾽ ὅμως καὶ ἐν- 
ταῦθα αὑτὴν τίθησι, σφοδρῶς ἐχχαθαίρων αὐτῶν. τὴν 
ὑπόνοιαν. Ἐπειδὴ γὰρ περίδλεπτος ἦν ἡ πόλις, xal 
μόνη πανταχοῦ γῆς χαὶ θαλάττης τοιαύτη, καὶ ἡ τῆς 
ἱστορίας αὐτῆς ἐπιθυμία μόνη πολλοῖς ἀποδημίας πρά- 
φαᾶσις γέγονεν * ἵνα μὴ χαὶ περὶ τοῦ Παύλου τοιοῦτόν 
τι νομίσωσι, μηδὲ ὑποπτεύσωσιν, ὅτι ἀπλῶς τῇ οἰχειώ- 
σει αὑτῶν ἐγχαλλωπιζόμενος ἐπεθύμει τῆς ἐχεῖ. παρου- 
σίας, συνεχῶς τίθησι τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἐπιθυμίας. Καὶ 
ἔμπροσθεν μέν quow: "Ira τι μεταδῶ χάρισμα ὑμῖν 
πνευματικὸν, ἐπεθύμουν ἰδεῖν " ἐνταῦθα δὲ σαφέστε- 
ρον" Ἵνα τινὰ καρπὸν σχῶ καὶ ἐν ὑμῖν, καθὼς καὶ 
ἐν τοῖς Aorxoic [445] ξύνεσι. Τοὺς ἄρχοντας μετὰ τῶν 
ἀρχομένων ἔστησε, xa μετὰ τὰ μυρία τρόπαια χαὶ τὰς 
νίχας χαὶ τὴν τῶν ὑπάτων περιφάνειαν, μετὰ τῶν βαρ- 
ὀάρω" αὐτοὺς τίθησι * xal μάλα εἰχότως. Ὅπου γὰρ 1 
τῆς πίστεως εὐγένεια, οὐδεὶς βάρδαρος, οὐδεὶς Ἕλλην, 
οὐδεὶς ξένας, οὐδεὶς πολίτης, ἀλλ᾽ εἰς μίαν ἅπαντες 
ἀξιώματος ἀναδαινευσιν ὑπεροχήν. 

Ὅρα δὲ αὐτὸν χαὶ ἐνταῦθα μετριάζοντα. Οὐ γὰρ 

* Alii, οἰκετῶν. Ibidem: editi ἐχώλυε, male. Mss. omnes ἔχω 


λύϑη. d Mss, τὰ τῶν "Pug. * Mss., ἐκείνων, lorte melius. 
! lidem, εὔνοιαν. 


“485 


-que illod quod prius dixerat. Asperitatem itaque mi- 
tigat, ut sermonem reddat acceptum. Non enim sim- 
pliciter dixit, Consolari ; sed, Simul nos consolari : 
neque id illi satis fuit, sed et illam mitigationem 
addidit, dicens : Per mutuam fidem, vestram el meam. 
Pape, quanta humilitas 1 Seipsum his egere indicavit, 
seque illis indigere, nec illos solum ipso opus habere, 
atque discipulos magistrorum loco habuit, nullam aibi 
prerogativam relinquens , sed zqualitatem magnam 
ostendens. Communis est utilitas, inquit, consolatione 
egemus, ego vestra, vos mea. Et quomodo hoc? Per 
fidem. mutuam , vestram εἰ meam. Quemadmodum si 
-quis multas simul accendat lucernas, splendidam edit 
flammam : sic et apud fideles evenire solet. Cum enim 
disjuncti et dispersi sumus, animo minus valemus : 
quando autem nos mutuo conspicimus, el quasi mem- 
"bris nos complectimur , multam aceipimus consola- 
tionem. Ne mihi autem przsens tempus illi conferas, 
quo per Dei gratiam in vicis, in urbibus, in ipsoque 
deserto multi sunt credentium cetus , omnisque inde 
-expulsa est impietas : sed illud cogita tempus, quam 
"optandum tunc esset magistro videre discipulos, et 
4ratres alia ex urbe advenientes conspicere. Ut autem 
id, quod dico, clarius evadat , exemplo utamur. Si 
contingeret , quod absit, nos iranslatos in terram 
Persarum aut Scytharum barbarorumse aliorum, dis 
spergi binos vel ternos in iHis urbibus, deindeque ali- 
-quem ex his locis venientem derepente videre, cogita 
quanta. repleremur consolatione. Annon videtis eos, 
qui in carceribus sunt, si quem familiarium viderint, 
exsurgere et prz gaudio exsilire ? Si porro captivitati 
:el carceri illa tempera conferam , ne mireris : longe 
enim graviora patiebantur illi, dispersi, pulsi, in fa- 
me οἱ bellis viventes, quotidianas mortes timentes , 
amicos, familiares, cognatos suspectos habentes, or- 
bem terrarum quasi extraneum sibi incolentes , imo 
graviori in stats versantes, quam ii, qui in aliena terra 
'degunt. Ideo ait : Ad confirmandos vog per mutuam 
fidem. Hoc vero dicebat, non quasi ipse illorum com- 
militio opus haberet : absit; quomodo enim Ecclesize 
columna, ferro et petra fortior, spiritualis ille ada- 
nias, qui innumeris sufliciebat civitatibus , illis opus 
liaberet? àed ut ne molestus sermo, neve correctio 
vehementior esset , se illorum consolatione opus ha- 
bere dicebat. Quod si quis bic consolatioueim et lzti- 
tiam ex fide et incremento illorum ortam opus ha- 
buisse Paulum dixerit, hic certe non aberraverit. Si 
ergo, inquies, id desideras et optas, et consolationem 
accepturus daturusque es, quid impedit quominus 
venias * Hanc ergo solvens suspicionem , adjicit : 43. 
Nolo &utem vos ignorare, fratres, quod sepe desidera- 
rerim venire ad vos, εἰ impeditus sim usque ad hunc diem. 
Vide servilis obedientie modum , et admodum grati 
animi significaLionem. Quod pr:rpeditus sit, ait ; qua 
de causa, non item. Neque enin examinat Domini 
mandatum , sed obsequitur. tantum : quamquam par 
erat dubitare, cur tantam tamque splendida urbem, 
ad quam totius orbis oculi convertebantur, quominus 
doctore tanto fruerciur, Gaindiu impediret Deus. Nam 


IN EPIST. AD ROM. IIOMIL. Il. 


408 
qui imperantem urbem vicit , subditos ejus Tacile in- 
vadit ; quí autem illa dimissa, subditis incumbit, ille 
caput negligit. At nihil horum Paulus curiose indagat, 
sed incomprehensibili providentix cedit, tum animi 
&ui moderationem ostendens, tum erudiens nos om- 
nes, ne umquam a Deo gestorum rationem repetamus, 
etiamsi illa multos turbare videantur. Nam domini 
tantum est imperare, servorum obsequi. ldeo dicit 
sc impeditum fuisse; qua vero de causa, minime : 
Neque enim ego novi, inquit. Ne mc igitur interro- 
ges, qu:e sit voluntas aut sententia Dei. Neque enim 
figmentum opifici dicet : Cur me sic fecisti ( Rom. 9. 
20)? Cur, quzso, id ediscere cupis? an nescis illum 
omnium curam habere, sapientem csse , nihil sine 
causa aut temere fecisse, quod te plus quam parentes 
tui amet, quod patris erga te affectum matrisque cu- 
ram longe superet? Nihil ergo ultra qu:rras , neque 
ulterius procedas : hi:ec quippe tibi ad coisolationem 
atis sunt : siquidem et tunc res Romanorum sapien- 
ter regebantur. Quod si modum ignoras, ne id :gre 
feras : illud enim maxime ad fidem pertinet, si is, qui 
«economix modum ignorat, providentize tamen ratio- 
nem admittat. 

δ. Cum igitur Paulus ea, qux curabat, recte com- 
posuisset ; quid autem illud erat ? Ostendere se, si non 
illos adiret , non ex contemptu id facere, sed id ma- 
xime cupientem , przpediri tamen ; et cum segnitiei 
crimen a se removisset , suasissetque se non minore 
desiderio illorum videndorum teneri, quam illus : 
rursum aliis modis amorem suum ostendit. Neque 
enim , quia impeditus sum , inquit, a conatu destiti, 
sed seniper tentabam , semper. prohibebar : nec um- 
quam destiti, voluntati quidem Dei non resi-tens, et 
caritatem servans. Nam.cum proponcreL nec desiste- 
ret, amorem exhibebat ; quod autem impediretur nee 
resisteret, summam erga Deum caritatem osteudeliat. 
Ut aliquem fructum habeam etiam in vobis. Etsi 51 pe- 
rius desiderii causam attulerit, et sibi congruere u8- 
tenderit ; attamen hic quoque illam affert, illorun 
suspicionem admodum corrigens. Quia enim conspi- 
cua urbs erat, et sula i1 terra et mari tantze pulchri- 
tudinis, atque ejus tantum vidend:e desiderio permoti 
multi illo coinmigrarant : ne quid simile de Paulo 
etiam opinarentur, neve suspicarentur , ideo illorum 
conspectum desiderare Paulum, quod ex illorum con- 
sortio se clariorem fore putaret, frequenter desiderii 
causam apponit. Et supra quidem dixit : Ut aliquid 
impertiam vobis gratie spiritualis, videre desiderabam ; 
hic vero clarius : Ut aliquem (fructum habeam etiam in 
vobis, quemadmodum et inter reliquas gentes. Principes 
cum subditis annumerat; post mille tropzea, victorias, 
post consulum claritatem , cum barbaris ponit ilios ; 
et jure quidem. Nam ubi fidei nobilitas est, nemo 
barbarus, nemo Grx»cus, nemo peregrinus, nemo ci- 
vis: sed in unum dignitatis fastigium omnes ascen- 
dunt. 

Pauli modestia. — Vide porro illum hic modestius 
agentem, Non enün dixit, Ut doceanm εἰ iustituam: 
sed quid ?* Ut aliquem fructum habeam ; von simplici- 


425 
pla», ὅτι ἐστὶν ἀφόρητος τῷ μηδὲ οὕτως ἐπιστραφέντι. 
Καὶ ὅρα πῶς χυρίως ταῖς λέξεσι χέχρηται " Θησαυρί- 
ζεις γὰρ, φησὶ, σεαυτῷ ὀργὴν. τὸ πάντως ἀποχείμε- 
voy δηλῶν, xaY δειχνὺς, οὐ τὸν διχάτοντα, ἀλλὰ τὸν 
χρινόμενον αἴτιον τούτου. Σεαυτῷ γὰρ, φησὶ, θησαυρί- 
ζεις, οὐχ ὁ Θεός σοι. Ἐχεῖνος γὰρ πάντα ἐποίησεν ὅσα 
ἐχρῆν, χαὶ διαγνωστιχόν σε τῶν καλῶν καὶ τῶν οὐ 
τοιούτων χατεσχεύασε, χαὶ μαχροθυμίαν ἐπεδείξατο, 
xai εἰς μετάνοιαν ἐχάλεσε, χαὶ ἡμέραν ἠπείλησε φοῦε- 
pàv, διὰ πάντων σε ἐπὶ τὴν μετάνοιαν ἕλχων * εἰ δὲ 
μένεις ἀνένδοτος, Σεαυτῷ θησαυρίζεις ὀργὴν» &v ἡμέρᾳ 
ὀργῆς καὶ ἀποκαλύψεως καὶ δικαιοχρισίας τοῦ 
Θεοῦ. ἵνα γὰρ μὴ, ἀχούσας ὀργὴν, νομίσῃς πάθος, 
ἐπήγαγε * Διχαιοχρισίας τοῦ Θεοῦ. Καὶ χαλῶς εἶπεν, 
᾿Αποκαιύψεως * τότε γὰρ ἀποχαλύπτεται τοῦτο, ὅταν 
τὰ xav ἀξίαν ἔχαστος ἀπολαμθάνῃ. Ἐνταῦθα γὰρ 
πολλοὶ πολλάχις ἐπηρεάζουσι παρὰ τὸ δίχαιον xal ἐπι- 
Θηυλεύουσιν * ἐχεῖ δὲ οὐχ οὕτως. Ὃς ἀποδώσει ἑκάστῳ 
κατὰ τὰ ἔργα αὑτοῦ" τοῖς μὲν καθ᾽ ὑπομονὴν ἔρ- 
γου ἀγαθοῦ. 

γ΄. Ἐπειδὴ γὰρ φοδερὸς ἔγενετο χαὶ βαρὺς, περὶ χρί- 
σεως χαὶ τῆς μελλούσης διαλεγόμενος χολάσεως, εὑ- 
θέως οὐχ εἷς τὸ προσδηχώμενον ἐνέδαλε τὴν τιμωρίαν, 
ἀλλ᾽ ἐπὶ τὸ ἡδύτερον ἔτρεψε τὸν λόγον, τὴν τῶν ἀγαθῶν 
ἀντίδοσιν, οὕτω λέγων " Τοῖς μὲν καθ᾿ ὑπομογὴν 
ἔργου ἀγαθοῦ δόξαν καὶ τιμὴν καὶ ἀφςθαρσίαν ζη- 
τοῦσι, ζωὴν αἰώνιον. Ἐνταῦθα χαὶ τοὺς ἀναπεπτω- 
χότας ἐν τοῖς πειρασμοῖς διανίστησι, xaX δείχννσιν, ὅτι 
οὐ χρὴ τῇ πίστει θαῤῥεῖν μόνον xai γὰρ [464] xoi 
πράξεών ἐστι τὸ διχαστήριον ἐχεῖνο ἐξεταστιχόν. “Ὅρα 
65 αὐτὸν ὅταν περὶ τῶν μελλόντων διαλέγηται, μὴ δυ- 
νἅμενον τρανῶς εἰπεῖν τὰ ἀγαθὰ, ἀλλὰ χαὶ δόξαν xol 
“μὴν λέγοντα. Ἐπειοὴ γὰρ πάντα ὑπερθαίνει τὰ ἀν- 
θοώπινα, οὐχ ἔχει εἰχόνα αὐτῶν ἐντεῦθεν δεῖξα!, ἀλλ᾽ 
ἀπὸ τῶν δοχούντων εἶναι λαμπρῶν παρ᾽ ἡμῖν, ἀπὸ τού- 
των αὐτὰ, ὡς ἐγχωρεῖ, παρίστησιν, ἀπὸ τῆς δόξης, ἀπὸ 
τῆς τιμῆς, ἀπὸ τῆς ζωῆς " ταῦτα γάρ ἔστι τὰ ἀνθρώ- 
ποις περισπούδαστα. 'AXÀ' οὐ τοιαῦτα ἐχεῖνα, ἀλλὰ 
πολλῷ βελτίω τούτων, ὅσῳ χαὶ ἄφθαρτα χαὶ ἀθά- 
vaca. 

Εἶδες πῶς χαὶ τὰς περὶ τῆς ἀναστάσεω; τῶν σωμά- 
των ἡμῖν θύρας ἀνέῳξεν, ἀφθαρσίαν εἰπών ; 1j γὰρ 
ἀφθαρσία τοῦ φθειρομένου σώματός ἐστιν. Εἴτα, ἐπειδὴ 
οὐχ ἤρχει τοῦτο, προσέθηχε δόξαν χαὶ τιμήν. Πάντες 
γὰρ ἀναστησόμεθα ἄφθχρτοι, ἀλλ᾽ οὐ πάντες εἰς δόξαν, 
ἀλλ᾽ οἱ μὲν εἰς χόλασιν, οἱ δὲ εἰς δόξαν. Τοῖς δὲ ἐξ 
ἐριθείας, φησί. Πάλιν γὰρ ἀποστερεῖ συγγνώμης τοὺς 
ἐν χαχίᾳ ζῶντας, xal δείχνυσιν ἀπὸ φιλονειχίας «-ινὸς 
χαὶ ῥᾳθυμίας ἐπὶ τὴν πονηρίαν πίπτοντας. Καὶ ἀπει- 
θοῦσι μὲν τῇ ἀι.Ἰηθείᾳ, πειθομένοις δὲ τῇ ἀδιχίᾳ. 
Ἰδοὺ καὶ ἑτέρα χαττγορία πάλιν. Ποίαν γὰρ ἀπολογίαν 
ἂν ἔχο! ὁ τὸ φῶς φεύγων, xat τὸ σχότος αἱρούμενος ; 
Καὶ οὐχ εἶπε, Βιαζομένους χαὶ τυραννουμένους, ἀλλὰ, 
Πειθομένους τῇ ἀδικίᾳ * ἵνα μάθης, ὅτι προαιρέσεως 
«6 πτῶμα, οὐχ ἀνάγχης τὸ ἔγχλημα. Θ.1λέψις καὶ στε- 
γοχωρία ἐπὶ πᾶσαν ψυχὴν ἀνθρώπου τοῦ κατεργα- 
ζομάνου τὸ xaxór * τουτέστι χἂν εὔπορός, τις ἧ, χἂν 
ὕπατος, χἂν αὐτοδασιλεὺς *, οὐδένα ὁ τῆς χτίσεως δυσ- 
ωὠπεῖται λόγος * οὐδεμίαν γὰρ ἐνταῦθα χώραν τὰ 
ἀξιώματα ἔχει, Δείξας τοίνυν τὴν ὑπερδολὴν τῆς vósou, 
χαὶ τὴν αἰτίαν προσθεὶς, ὅτι ἀπὸ ῥᾳθυμίας τῶν ἀῤῥω- 
στυύντων, xat τὸ τέλος, ὅτι ἀπώλεια αὐτοὺς διαδέξεται, 


* Duo unss , αὑτὸς ὁ βασι) εὐς. 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIHIEP. CONSTANTINOP. 


xaY τὸ εὔχολον τῆς διορθώσεως, βαρεῖ b πάλιν xa ἐν 
τῇ χολάσει τὸν Ἰουδαῖον. Ἰουδαίου τε πρῶτον xa 
"EAAnqvcc. Ὃ γὰρ πλείονος ἀπολαύσας τῆς διδασχαλίας, 
μείζονα ἂν εἴη xaX τιμωρίαν ἄξιο: ὑπομεῖναι mapave- 
μῶν. Ὥστε ὅσῳ ἂν συνετώτεροι uev. fj δυνατώτεροι, 
τοσοῦτον χολαζόμεθα μᾶλλον ἁμαρτάνοντες, Kal γὰρ εἰ 
πλούσιος εἶ, πλείονα ἀπαιτηθήσῃ χρῆματα τοῦ πένητος, 
χαὶ εἰ συνετώτερος, μείζονα ὑπαχοὴν, xaY εἰ Cuva- 
στείαν περιδέδλησαι, λαμπρότερα χατορθώματα * xal 
ἐπὶ πάντων δὲ τῶν ἄλλων οὔΐω πρὸς τὴν δύναμιν xal 
τὰ μέτρα εἰσοίσεις. Δόξα δὲ καὶ τιμὴ καὶ εἰρήνη 
παντὶ τῷ ἐργαζομένῳ τὸ ἀγαθὸν, Ἰουδαίῳ τε zpo- 
cov, xai "EAAnv:.. Ποῖον Ἰουδαῖον ἐνταῦθά φῃσιν, ἣ 
περὶ ποίων Ἑλλήνων διαλέγεται; Τῶν πρὸ τῆς τοῦ 
Χριστοῦ παρουσίας. Οὔπω γὰρ εἰς τοὺς τῆς χάριτος 
ἔφθασς γρόνους ὁ λόγος, ἀλλ᾽ ἔτι τοῖς ἀνωτέρω χρόνοι; 
ἐνδιατρίδει, προχαθαι:ιρῶν πόῤῥωθεν, xai ἀναιρῶν τὸ 
μέσον τοῦ “Ἕλληνος xai τοῦ Ἰουδαίου, ἵν᾽, ὅταν ἐν τῇ 
χάριτι τοῦτο ποιῇ, μηχέτι δόξῃ χαινόν τι xa gopttxw 
ἐπινοεῖν. Εἰ γὰρ ἐν τοῖς ἀνωτέρω χρόνοις, ὅτε οὖτν 
ἡ χάρις ἣν ἐκλάμψατα dj τοσαύτη, ὅτε τὰ τῶν ᾿Ιουδχίων 
σεμνὰ καὶ περιθόητα χαὶ λαμπρὰ παρὰ πᾶσιν f», οὐδὲν 
ἣν τὸ μέσον, τίνα ἂν ἔχοιεν λοιπὲν εἰπεῖν [465] λόγοι 
μετὰ τὴν τοσαύτην τῆς χάριτος ἐπίδειξιν ; Διά τοι 
τοῦτο χαὶ μετὰ πολλῆς αὐτὸ χατασχευάζει τῆς σπουδῆς. 
Καὶ Ὑχρ ὁ ἀχροατὴς τοῦτο μαθὼν ἐν τοῖς ἀνωτέρω χρό- 
γοις χρατοῦν, πολλῷ μᾶλλον μετὰ τὴν πίστιν αὐτὸ πι- 
ραδέξεται c. "Ἕλληνας δὲ ἐνταῦθά φησιν, οὐ τοὺς εἰδω- 
λολατροῦντας, ἀλλὰ τοὺς θεοσεδοῦντας, τοὺς τῷ φυσιχῷ 
πειθομένους νόμῳ, τοὺς πλὴν τῶν Ἰουδαϊχῶν «apart of,- 
σεων πάντα τὰ πρὸς εὐσέδειαν συντελοῦντα διαττν, ροῦν- 
τας * οἷοι ἧσαν οἱ περὶ τὸν Μελχισεδὲχ, οἷος fv ὁ Ἰὼδ, 
οἷοι ἧσαν οἱ Νινευῖται, οἷος ἣν ὁ Κορνήλιος. Ἤδη τοΐνυν 
προδιορύττει τῆς περιτομῆς xal τῆς ἀχροθδυστία; τὸ 
μέσον, καὶ πόῤῥωθεν ταύτην προχαταλύει τὴν διαφορὰν, 
ὥστε καὶ ἀνυπόπτως αὐτὸ ποιῆσαι, χαὶ ἐξ ἑτέρας ἀνάγ- 
χῆς εἰς τοῦτο ἐμθαλεῖν * ὅπερ ἀεὶ τῆς συνέσεως ἐστιν 
ἴδιον τῆς ἀποστολιχῆς. E! μὲν γὰρ ἐπὶ τῶν χαιρῶν αὐτὸ 
τῆς χάριτος ἔδειξεν, ἔδοξεν ἂν πολλὴν ὑποψίαν ἔχειν ὁ 
λόγος * τὸ δὲ διηγούμενον τὴν χατέχουσαν τὸν χόσμον 
χαχίαν xal πονηρίαν, ἐχ τῆς ἀκολουθίας ἐχείνης εἰς τὸν 
περὶ τούτων ἐμόῆναι λόγον, ἀνύποπτον ἑποίε: τὴν δι- 
δασχαλίαν. 

δ΄. Καὶ ὅτι τοῦτο βούλεται, καὶ διὰ τοῦτο οὕτω συνέθηχε, 
δῆλον ἐχεῖθεν. Εἰ μὴ γὰρ τοῦτο ἐσπούδαζε χατασχευά- 
σαι, Ἦρχει εἰπόντα, ὅτι Κατὰ τὴν σχιηρότητά σευ 
καὶ ἀμετανόητον καρδίαν θησαυρίζεις σεαυτῷ ὀργὴν 
ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς, παύσασθαι τῆς ὑποθέσεως ταύτης" 
καὶ γὰρ ἀπηρτισμένη Tv. ᾿Αλλ ἐπειδὴ οὐ τοῦτο ἣν 
αὐτῷ τὸ ζητούμενον, περὶ χρίτεως μόνον εἰπεῖν τῆς 
μελλούσης, ἀλλὰ xal δεῖξαι οὐδὲν πλέον ἔχοντα «iv 
Ἰουδαῖον τοῦ τοιούτου Ἕλληνος, ἵνα μὴ μέγα φρονῇ, 
πρόεισι περαιτέρω, xal τάξει χέχρηται. Σχόπει δὲ" 
Ἐφόδησε τὸν ἀχροατὴν, ἐπήχησεν 9 αὐτῷ τὴν ἡμέραν 
τὴν qobspiv, εἶπεν ὅσον χαχὸν τῇ πονηρίᾳ συζῆν, ἔδειξεν 
οὐδένα ἐξ ἀγνοίας ἁμαρτάνοντα οὐδὲ ἀτιμωρητὶ, ἀλλὰ, 
κἂν μὴ νῦν δῷ δίχην, δώσοντα πάντως" ἐντεῦθεν λοιπὸν 
βούλεται χατασχευάσαι, ὅτι dj τοῦ νόμον διδασχαλία. οὗ 
σφόδρα τῶν χατεπειγόντων ἦν" ἐν γὰρ τοῖς ἔργοις fj 
χόλασις καὶ ἡ τιμὴ, οὐχ ἐν περιτομῇ xaX ἀχροδυστίᾳ. 
Ἐπεὶ οὖν εἶπεν ὅτι πάντως χολασθήσεται ὁ Ἕλλην, καὶ 


b Unus βαρύνει. “00 mss. χαταδέξεται. d Duo Π)ν.» 


ἐπιτείγισον, minus recte. 


135 
5. Secundum autem. duritiam. (wam δὲ ímpanitens 
cor thesaurizas tibi iram. Cum enim neque mansuetu- 
dine emolliatur, nec timore flectatur, quid illo durius 
fuerit? Postquam autem Dei benignitatem ostendit , 
tunc supplicium exhibet : quod nempe sit intolerabile 
ei, qui neque sic conversus sit. Et vide quam proprie 
verbis utatur : Thesaurizas, inquit, tibi iram, ounino 
repositam iram ostendens, et non judicem, sed cuin 
qui judicatur, illius causam esse. Tibi ipsi , inquit , 
thesaurizas , non Deus tibi. Ille enim omnia qux par 
erat przestitit, et tibi bonorum malorumque cognitio- 
nem impertüt, patientiam suam exhibuit, ad poeni- 
tentiam te vocavit, diem terribilem comminatus est , 
per omnia te ad resipiscentiam alliciens : quod si 
inflexus maneas, Thesaurizas tibi iram in die ira ct 
rcvelationis et justi judicii Dei. Ne putes enim audita 
ira, passionem esse, addit : Justi judicii Dei. Ac recte 
dixit, Revelationis : tunc enim, hoc revelat, cum se- 
cundum ineritum singuli accipiunt. Nam liic. &rpe 
multi prster jus molestiam inferunt. οἱ insidias 
struunt ; illic vero non item. Qui reddel unicuique 
secundum opera ejus; iis quidem, qui secundum  pa- 
tientiam boni operis. 

3. Postquam se terribilem ct severum exhibuit, 
cum de judicio et de futuro supplicio loqueretur, non 
se statim ad supplicium, ut exspectandum videbatur, 
enjecit, seid ad rem suaviorem, nempe retributionem 
honorum, sermonem convertit hoc pacto : Jis quidem, 
qui sccundum patientiam boni operis, gloriam et hono- 
rem et incorruptionem querunt, vitam mternam.. Hic 
eos, qui in tentationibus animo defecerant, erigit, 
ostenditare non oportere in fide sola fiduciam ha- 
bere : nam tribunal illud acta examinat. Perpende 
illum, cum de futuris loquitur, non posse clare bona 
illa explicare, sed gloriam et honorem d.cere. Quia 
enim bona humana longe superant, nullam habet ima- 
ginem quam possit adhibere ; sed ab iis, qu:xe apud 
nos splendidiora videntur, illa utcumque exprimit, a 
glória, ab honore, a vita : illa enim inter res huma- 
nas expeluntur. Verum c:xelestia non hujusmodi sunt ; 
sed his eo sunt prxsstantiora, quod sint incorruptibi - 
lia et immortalia. 

Resurrectio corporum. — Viden' ut mobis de resur- 
reclione corporum fores aperuerit, cum incorruptio- 
nem dicit? incorruptio enim illa corrupti corporis 
est. Deinde quia hoc non satis erat, addidit gloriam 
et honorem. Omnes enii resurgemus incorrupti, sed 
non omnes ad gloriam, sed alii ad supplicium, alii ad 
gloriam. 8. lis vero, qui ex contentione, inquit. Rur- 
sus enim venia privat eos, qui in nequitia vivunt, οἱ 
ostendit eos ex conten'ione quad: οἱ ignavia ad ne- 
quitiam decidisse. Et non acquiescunt veritati, credunt 
autem iniquilati. Ecce aliam rursus accusationem. 
Quam enim excusationem habuerit is, qui lucem fugit 
et tenebras deligit? Neque dicit, Vi impulsos, vel ty- 
rannide, sed,obtemperautes iniquitati; ut ediscas volun- 
tatis esse lapsum, non necessitatis crimen. 9. Tribula- 
lio et angustia super omnem animam hominis operantis 
malum. dd est, licet opulentus quis fuerit, licet con. 


PaTnoL. Gn. LX. 


IN EPIST. AD OM. BOMIL Vv. 


430 
sul, licet rex, neminem reveretur judicii ratio : nou 
lie locum habent dignitates. Cum eigo morbi vebe- 
mentiam exhibuisset, et causam  addidisset, nempe 
vgrotautium ignaviam; et finem quoque, quod scili- 
cet pernicies illus exceptura sit, uecuon emendatio. 
nis facilitatem : Jud:eum rursus in supplicio aggravat. 
Judeo primum et Graco. Nam qui majore. inibutus 
fuit doctrina, majori supplicio dignus (uerit, si iniqu^ 
agat. Itaque quanto prudentiores putentioresque su- 
mus, tanto magis punimur si peccemus. Elenim si 
dives es, plures a te exigentur pecunix, quam a pau- 
pere; si prudentior, major obedientia: si potentia 
valeas, illustriora opera : in aliisque omuibus pari 
ratione pro virili et pro modulo conferes. 10. Glori«, 
honor ei pax omni operanti bonum, Judeo primum et 
Graco. Quem. Judaum. hie memorat, ct de. quibus 
Griceis loquitur? De iis, qui ante. Christi adventum 
fuere : nondum enim ad gratie tempus pervenit 
sermo, sed de superiori tempore loquitur, ja;n prius 
de medio tollens differentiam Grzecum inter scu gen- 
tilem et Judeum ; ut cum in gratie tempore id face- 
ret, non res nova aut onerosa videretur. Si enim in 
prisco illo tempore, cum nondum tanta gratia cfful- 
serat, cum res Judicorum houora:idie, illustres et 
celebres apud omnes habebantur, nullum erat discri- 
men : quam demum rationein. afferre poterant post 
tantam gratiz exhibitionen:? ldeoque. magno cum 
studio id probat. Etenim auditcr edoctus id jam pri- 
scis temporibus valuisse, multo magis post acceptam 
fidem id admissurus erat. Gr:ecos autem seu geutilcs 
hic vocat, uon idololatras, sed eos qui Deum colebant, 
qui naturali legi parebant, qui przer Judaicss ob- 
scrvationes omnia, qux ad piam religionem specta- 
rent, observabant : quales erant Melchisedech et 
Job, quales erant Ninivite, qualis Cornelius. Jam 
itaque distinctionem inter circumcisionem et pra pu 
tium suffodere incipit, et procul illam differentiam 
aggreditur ; ita ut et siue ulla suspicione id faciat, et 
ex alia necessitate in eam rem se conjiciat, quod 
apostolicze prudenti? semper proprium fuit. Nam si 
id gratiz temporibns ita se habuisse docuissct, multa 
suspicione plenus sermo habitus fuisset : quod au-. 
tem de malitia et perversitate lo ;uens, qu: tusic mun- 
dum occupabat, ex quadam serie in hunc s«rinonem 
incidisset, non suspect:in doctrinam reddebat, 

ἃ. Quod autem illud in scopo habeat Paulus, et sic 
idco rem composuerit, hinc palam est. Nisi enim id 
probare studuisset, postquam dixerat, Secuiudum du- 
ritiam (uam et imponitens cor thesaurizas. tibi irum in 
die ir&, id sais fuisset, et re perfecta. claudendum 
erat lioc argumentum. Verum quia non illi in propo- 
sito erat de futuro judicio tantum agere, sed. osten- 
dere volebat nihil plus habere Jud.cum, quam Griecum 
hujusmodi; ne Jud:eus alum saperet, ultra progretli- 
tur, et ordine. utitur. Perpende autem : auditorem 
terruit, tremeudam illam diem quasi intonuit, dixit 
quantiin esset malum in nequitia vivere, ostendit ne - 
minem es ignorantia peccare, neque impune, scd 
etiamsi nunc peenas non det, daturum. omuino esse, 


9 


121 
llinc demum probare vult, legis doctrinam non esse 
rem admodum urgentem : nam in operibus sita est 
poena, situm premium, non in circumcisione et pre- 
putio. Postquam igitur dixerat, Grxcum omnino pe- 
nam esse subiturum, idque in confesso fuit, et inde 
probavit etiam honorandum esse, superfluam deinde 
ostendit legem et circumcisionem : nam hic Jud:eos 
maxime impugnat. Quia enim illi contentiosiores erant ; 
primo prz fastu non diguantes se cum gentilibus an- 
numerare ; secundo Irridentes eos qui dicerent fidem 
peccata omnia delere : ideo prius Graecos incusavit, 
de quibus agebatur, ut sine suspicione et cum fiducia 
Judzos adoriretur. Deinde cum ad supplicii examen 
venit, osteudit Judium non modo nihil utilitatis a 
lege accipere, sed etiam aggravari : et hoc jam supe- 
rius probare iucepit. Si namque Grzcus ideo inexcu- 
sahilis est, quia et natura el cogitationibus ipsum 
inducentibus, melior non evasit ; multo magis Ju- 
d:eus, qui cum his doctrinam quoque a lege accepit. 
Cum persuasissel ergo illi, ut in aliorum peccatis hoc 
ratiocinium admitteret, vel invitum cogit illum dein- 
ceps uL in iis, 45 ad ipsum spectarent, idem face- 
ret. Et ut facilius sermo accipiatur, ad mitiora illum 
ducit his verbis : Gloria, honor et pax omni operanti 
bonum, Judeo primum et Graco. lic enim quauta- 
cumque quis habeat bona, cuin perturbatione magna 
habet, licet dives sit, licet potens, licet rex ; etsi ion 
cum alio, secum saltem s:xpe dissidet, et multum vel 
in cogitationibus habet bellum : illic autem nihil si- 
mile, sed omnia tranquilla et a perturbatione libera, 
cum vera adjuncta pace. Cum ex supra dietis ergo 
probasset, etiam eos qui legem non habent, eadem 
ipsa bona assequuturos esse, ratiocinando pergit : 44. 
Non enim est. personarum acceptio apud. Deum. Cuin 
enim dicit et Judz:eum et Grzcum peccantes. puniri, 
non habet ratiocinio opus; cum vero statuere vult 
honorari Grz:cum, tunc probatione opus habet. Nam 
mirum et stupendum videbatur esse, si is qui nec le- 
gem nec prophetas audierat, bona operans honorare- 
tur. Ideo, ut jam dixi, in temporibus gratiam przce- 
dentibus illorum auditum exercet, ut facilius deinceps 
cum fide, illorum in his consensum inducerct. Hic 
enim suspectus minime est, utpote qui non intentuin 
suum probet. Cum dixisset ergo, Gloria, honor et paz 
omni operanti bonum, Judeo primum et Grarco ; per- 


git, Non est enim personarum acceptio apud. Deum. . 


Papx, quanta cum exuberantia vicit! ostendit enim, 
re in absurditatem adducta, non secundum Deum 
fore, si res ità non esset ; nam id personarum acce- 
ptio esset : quod in Deum cadcre non potest. Neque 
dixit, Nisi res ita se habeat, personarum acceptor est 
Deus ; sed dignius loquens, Non est personarum ac- 
ceptio apud Deum ; id est, non personarum qualitatem, 
»ed rerum differentiam examinat. Hinc vero declarat 
non re, sed persona Jud:eum a Grzco differre. llis 
ronisequens erat dicere : Non enim, quia ille quidem 
Jud:zus, liic Graecus ; ideo ille quidem honoratur, hic 
vero contumelia afficitur : sed ex operibus utrumque 
fit. Verum non ita dixit; nam Judixi «nimum conci- 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARLCIHIEP. CONSTANTINOP. 


495 
tasset ; sed quid amplius addidit, illorum fastum de- 
jiciens ac comprimens, ut iltud admitterent. Quid illud 
est? Id quód sequitur. 12. Quicumque enim, inquit, 
sine lege peccaverunt, sine lege peribunt : et quiciinque in 
lege peccaverunt, per. legem judicabuntur. Hic, ut jam 
dixi, non modo :qualitatem inter Jud:ieum et Gra 
cum indicat, sed etiam Judzum a lege valde gravatum 
esse demonstrat : Grzeeus enim sine lege judicatur. 
Hic autem, Sine lege, non gravius, sed minus quidpiam 
indicat, id est, non habet accusantem se legem. Illud 
enim, Sine lege, idest, sine damnationc ex lege facta, et 
ex naturalibus solum ratiociniis condemnatur. Jud:rus 
vero ex lege ; id est, lege cum natura incusante : 
quanto enim majore cura dignatus est, tanto majores 
dabit poenas. 

5. Viden' quanto majorem Judzis necessitatem in- 
tulerit, ut ad gratiam accurrereni ? Quia enim dice- 
bant se non egere gratia, per legem solam jusiifica- 
tos ; ostendit ipsos magis quam Grzcos illa cgcre, 
siquidem magis puniendi sunt. Deinde aliud inducit 
ratiocinium, quo jam dicta propugnet. 15. Non enim 
auditores legis justi sunt apud Deum. Recte adu.;dit, 
Apud Deum : nam apud homines fortasse po-suut 
honorandi videri, οἱ sese magnopere jactitare ; apud 
Deum vero contra omnino Factores legis tantum jusii- 
ficantur. Vides cum quanta rationum vi sermonem in 
contrarium vertat ? Si enim per legem, inquit, servari 
rogas, te hac in re praccdet gentilis, qui ca qu;e 
scripta sunt exsequutus videtur. Et qui fieri potuit, 
inquies, ut qui auditor non fuerit, factor fuerit * Po- 
test, inquit, fieri, non hoc tantum, sed et aliud longe 
majus. Non solum enim sine auditione potest esse 
factor, sed etiam post auditionem potest non factor 
esse; id quod postea clarius exprimit cum majore 
vi verborum : Qui doces alium, teipsum non. doces ἢ 
llic autem interiu primum illud probat. 45. Cum enin 
gentes, inquit, que legem non habent, naturaliter quae 
legis sunt faciunt ; hi legem non habentes, sibi ipsis suut 
lez. Non ejicio legem, inquit, sed hiuc gentes justi- 
fico. Viden' quomodo Judaismi gloriam suffodiens, 
nullam: sui accusandi ansam przbet, quasi legem 
delionestet, imo contra, quasi exaltans et magnam 
ostendens illam, sic totum probat ? Cum autem dicit, 
Naturaliter, secundum naturalia ratiocinia intelligit : 
et ostendit alios esse meliores, et quod majus est, ea 
de causa meliores, quod non acceperint legem, nec 
babeant illam, qua videntur Juda prasitarc. Ideo 
enim, ait, mirabiles sunt, quia lege non opus ha- 
buere, et quxe legis sunt omnia exhibuere : opera, 
non literas, auiinis suis insculpentes. lloc enim oit : 
15. Qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis, 
testimonium reddente illis conscientia, et cogitationibus 
inter 86 accusantibus aut. etiam. excusantibus : 16. in 
die, quo judicabit Deus occulia. hominum, secundum 
evangelium meum, per Jesum Christum. Viden' quo- 
modo repraesentet illum diem et prope adducat, illo- 
rum mentem exagitans, et ostendens, illos potius 
honorandos esse, qui sine lege, qu:e lcgis erant, per- 
ficere conati sunt? Quod autem imaxi:ue adiniraudum 


421 


Lia6sv ὡμολογημένον τοῦτο, xdi ἀπ᾽ αὐτοῦ χατεσχεύα- 
σεν, ὅτι χαὶ τιμηθήσεται, περιττὸν λοιπὸν ἐδήλωσε τὸν 
νόμον καὶ τὴν περιτομὴν" μάλιστα γὰρ Ἰουδαίοις ἐν- 
ταῦθα μάχεται. Ἐπειδὴ γὰρ ἐκχεῖνοι φιλονειχότερον 
διέχει )το, πρῶτον μὲν ὑπὸ τύφου οὐχ ἀξιοῦντες μετὰ 
τῶν ἐξ ἐθνῶν συναριθμεῖσθαι " δεύτερον χαταγελῶντες, 
εἰ ἡ πίστις πάντα ἀφανίζει τὰ ἀμαρτήματα, διὰ τοῦτο 
πρότερον χατηγόρησε τῶν Ἑλλήνων, ὑπὲρ ὧν ποιεῖται 
τὸν λόγον, ἕνα ἀνυπόπτως καὶ μετὰ παῤῥησίας τῶν 
Ἰουδαίων καθίχηται᾽" εἶτα εἰς τὴν περὶ τῆς χολάσεως 
ἐξέτασιν ἐλθὼν, δεέχνυσιν οὐ μόνον οὐδὲν ὠφελούμενον 
τὸν Ἰουδαῖον ἀπὸ τοῦ νόμου, ἀλλὰ χαὶ βαρούμενον xal 
τοῦτο ἄνωθεν κατασχευάζει. Εἰ γὰρ ὁ Ἕλλην διὰ τοῦτο 
ἀναπολόγητος, ὅτ: τῆς χτίσεως αὐτὸν ἐναγούσης xal 
τῶν λογισμῶν, οὐχ ἐγένετο βελτίων " [466] πολλῷ μᾶλ- 
40v ὁ Ἰουδαῖος μετὰ τούτων xal τὴν ἀπὸ τοῦ νόμον δι- 
δασχαλίαν λαδών. Πείσας τοίνυν αὐτὸν εὐχόλως δέξα- 
σθαι τὴν λογισμὸν τοῦτον ἐν τοῖς ἑτέρων ἁμαρτήμασι, 
χαὶ ἄχοντα ἀναγχάζει λοιπὸν ἐν τοῖς περὶ ἑαυτοῦ τοῦτο 
ποιῆσαι. Καὶ ὥστε εὐπαράδεχτον γενέσθαι τὸν λόγον, 
xai ἐπὶ τῶν χρηστοτέρων αὐτὸν προάγει, λέγων οὕτω᾽ 
Δόξα δὲ καὶ τιμὴ καὶ εἰρήνη παντὶ τῷ ἐργαζομένῳ 
τὸ ἀγαθὸν, Ἰουδαίῳ τ πρῶτον καὶ .11ηνι. '"Ev- 
ταῦθα μὲν γὰρ, ὅσα ἄν τις ἔχῃ χαλὰ, μετὰ πολλῶν ἔχει 
ταραχῶν, χἂν πλούσιος ἧ, x&v δυνάστης, χἂν βασιλεύς " 
χἂν μῇ πρὸς ἕτερον, πρὸς γοῦν ἑαυτὸν διαστασιάζει 
πολλάκις, χαὶ πολὺν ἐν τοῖς λογισμοῖς ἔχει πόλεμον" 
ἐχεῖ δὲ οὐδὲν τοιοῦτον, ἀλλὰ πάντα γαληνὰ καὶ ταραχῆς 
ἀπηλλαγμένα, χαὶ γνησίαν ἔχοντα τὴν εἰρήνην. Κατα- 
σχευάσας τοίνυν kx τῶν ἄνωθεν εἰρημένων, ὅτ: xat ol 
μὴ νόμον ἔχοντες τῶν αὐτῶν ἀπολαύσονται, ἐπάγει xal 
λογισμὸν, οὕτω λέγων" Οὐ γάρ ἐστι προσωποιληψία 
παρὰ τῷ Θεῷ. Ὅταν μὲν γὰρ λέγῃ, ὅτι χολάζεται χαὶ 
ὁ Ἰίουδαῖο; xai ὁ Ἕλλην ἁμαρτάνοντες, οὐ δεῖται λογι- 
σμῶν᾽ ὅταν δὲ, ὅτι χαὶ τιμᾶται ὁ Ἕλλην, συστῆσαι 
βούληται, χαὶ χατασχευῆς δεῖται λοιπόν. Καὶ γὰρ ἐδόχει 
θαυμαστὸν εἶναι χαὶ καράδοξον, εἰ ὁ μὴ νόμου μηδὲ 
προφητῶν ἀχούσας, τιμᾶται τὰ ἀγαθὰ ἐργαζόμενος. Διὰ 
τοῦτο, ὅπερ καὶ ἔμπροσθεν εἶπον, ἐν τοῖς πρὸ τῆς χάρι- 
40; χρόνοις γυμνάζει αὐτῶν τὰς ἀχοὰς, (v' εὐχολώτερον 
ἐπεισαγάγῃ λοιπὸν μετὰ τῆς πίστεως xal τὴν ἐν τού- 
τοις συγχατάθεσιν. Ἐνταῦθα γὰρ ἀνύποπτος μάλιστα 
γίνεται, ἅτε οὐ τὸ ἑαυτοῦ χατασχευάζων. Εἰπὼν τοίνυν, 
Δίξα καὶ τιμὴ καὶ εἰρήνη παντὶ τῷ ἐργαζομένῳ τὸ 
dyaJór, ᾿Ιουδαίῳ τε πρῶτον, xal "EAAnv:, ἐπήγαγεν’ 
Οὐ γάρ ἐστι προσωποληψία παρὰ τῷ Θεῷ. Βαδαὶ, ἐξ 
ὅσης ἐνίχτσε τῆς περιουσίας 4 1 δείχνυσι γὰρ εἰς ἄτοπον 
τὸν λόγον ἀπαγαγὼν, ὅτι οὐ χατὰ Θεὸν τὸ μὴ οὕτω 
γενέσθαι᾽ xol γὰρ προσωποληψίας τὸ πρᾶγμα ὁ δὲ 
Θεὸς οὐ τοιοῦτος. Καὶ οὐκ εἶπεν, εἰ δὲ μὴ τοῦτο γέ- 
νοιτο, προσωπολήπτης ὁ θεὸς, ἀλλὰ σεμνότερον᾽ Οὐ γάρ 
ἐστι προσωποιληψία παρὰ τῷ Θεῷ" τουτέστιν, οὐ 
προσώπων ποιότητα, ἀλλὰ πραγμάτων ἐξετάζει διαφο- 
ράν. Τοῦτο εἰπὼν, ἐδήλωσεν οὐχ ἐν πράγμασιν, ἀλλ᾽ 
ἐν προσώποις μόνον διαφέροντα τὸν "Ioubatov τοῦ "EX- 
ληνος. Τούτοις ἀχόλουθον fjv εἰπεῖν" Οὐ γὸρ, ἐπειδὴ 
ὁ μὲν Ἰουδαῖος, ὁ δὲ Ἕλλην, διὰ τοῦτο ὁ μὲν τιμᾶται, 
6 δὲ ὑθδρίζεται" ἀλλ᾽ ἀπὸ τῶν ἔργων ἑκάτερα γίνεται. 
᾿Αλλ᾽ οὐχ εἶπεν οὕτω᾽ διήγειρς γὰρ ἂν τὸν θυμὸν τοῦ 
Ἰουδαίου * ἀλλ᾽ ἕτερόν τι πλέον τίθησι χατασπῶν αὐὖ- 
τῶν χατωτέρω τὸ φρόνημα xal χαταστέλλων, ὥστε ἐχεῖνο 
καταδέξασθαι. Τί δέ ἐστι τοῦτο; Τὸ ἑξῆς χείμενον" 


* Sic Savil. οἱ mss. recte, More). male παρουσίας. 


IN £PIST. AD ROM. HOMIL. V. 


438 


Ὅσοι γὰρ ἀνόμως, φησὶν, ἥμαρτον, ἀγόμως xal 
ἀπο.ϊοῦνται" καὶ ὅσοι ἐν νόμῳ ἥμαρτον, διὰ νόμου 
κριθήσογτα:. Ἐνταῦθα γὰρ, ὅπερ ἔφθην εἰπὼν, οὐ μό- 
voy ἰσοτιμίαν δείχνυσιν Ἰουδαίου xaX Ἕλληνος, ἀλλὰ 
xai πολὺ τὸν Ἰουδαῖον βαρούμενον ἀπὸ τῆς τοῦ νόμου 
δόσεως. Ὁ μὲν γὰρ Ἕλλην ἀνόμως χρίνεται" τὸ δὲ, 
Ἀγόμως, ἐνταῦθα οὐ τὸ χαλεπώτερον, ἀλλὰ τὸ ἧμε- 
ρώτερον λέγει" τουτέστιν, [467] οὐχ ἔχει κατηγοροῦντα 
τὸν νόμον. Τὸ γὰρ, ᾿Αγόμως,, τοντέστι, χωρὶς τῆς ἐξ 
ἐχείνου χαταχρίσεως, φησὶν, ἀπὸ τῶν τῆς φύσεως λογι- 
σμῶν κχαταδιχάζεται μόνων. ᾿᾽Θ δὲ ᾿ἴουδαΐζος ἐννόμως, 
τουτέστι, μετὰ τῆς φύσεως χαὶ τοῦ νόμου χατηγοροῦν» 
τος * ὅσῳ γὰρ πλείονος ἀπήλαυσε b τῆς ἐπιμελείας, 
τοσούτῳ μείζονα δώσει δίχην. 
ε΄. Ὁρᾷς πῶς μείζονα τοῖς Ἰουδαίοις τὴν ἀνάγχην Eme 
ἔστησε τοῦ τῇ χάριτι προόδδραμεῖν ; Ἐπειδὴ γὰρ ἔλεγον, 
τι οὐ δέονται τῆς χάριτος, διὰ μόνου τοῦ νόμου διχαιού- 
μενοι, δείχνυσιν, ὅτι αὐτοὶ μᾶλλον τῶν 'ΕἙλλήνων δέονται, 
εἴ γε μᾶλλον μέλλουσι χολάζεσθαι. Εἶτα πάλιν ἐπάγει 
λογισμὸν ἕτερον, τοῖς εἰρημένοις ἐπαγωνιζόμενος. Οὗ 
γὰρ οἱ ἀχροαταὶ τοῦ νόμου δίκαιοι παρὰ τῷ Θεῷ" 
Καλῶς προσέθηχε, Παρὰ τῷ Θεῷ παρὰ μὲν" γὰρ ἀν- 
θρώποις ἴσως σεμνοὶ δύνανται φαίνεσθα, xai μεγάλα 
χομπάζειν, παρὰ δὲ τῷ Θεῷ, τοὐναντίον ἅπαν, Οἱ ποιη- 
ταὶ τοῦ νόμου δικαιοῦνται μόνον. Εἶδες mósm τῇ 
περιουσίᾳ χέχρηται εἰς τὸ ἐναντίον περιτρέπων τὸν λό- 
γον ; Εἰ γὰρ διὰ τὸν νόμον ἀξιοῖς σωθῆναι, φησὶ, πρῶτός 
σου ταύτῃ ὁ Ἕλλην στήσεται, ποιητὴ: φανεὶς τῶν 
ἐγγεγραμμένων. Καὶ πῶς ἕνι, φησὶν, ἀχροατὴν μὴ 
γενόμενον, ποιητὴν γενέσθαι; “Ἔνι, φησὶν, οὐ τοῦτο 
μόνον, ἀλλὰ καὶ τὸ τούτου πολλῷ πλέον. Οὐ γὰρ μόνον 
χωρὶς ἀκροάσεως ἔστι γενέσθαι ποιητὴν, ἀλλὰ χαὶ μετὰ 
ἀχροάπεως μὴ εἶναι τοῦτο" ὅπερ ὕστερον σαφέστερον 
τίθυσι λέγων, xal μετὰ πλείονος τῆς περιουσίας " 'O 
διδάσκων ἕτερον, σεαυτὸν οὐ διδάσκεις ; Ἑνταῦθα 
δὲ tío; τὸ πρότερον χατασχευάξει. Ὅταν γὰρ ἔθνη, 
φησὶ, τὰ μὴ γόμον ἔχοντα, φύσει τὰ τοῦ γόμον ποιῇ, 
οὗτοι γόμον μὴ ἔχοντες, ἑαυτοῖς εἰσι νόμος. Οὐκ 
ἐχθάλλω τὸν νόμον, φησὶν, ἀλλὰ xa ἐντεῦθεν διχαιῶ τὰ 
ἔθνη. Εἶδες πῶς ὑπορύττων τοῦ ᾿ουδαϊσμοῦ τὴν δόξαν, 
οὐδεμίαν xa0' ἑαυτοῦ δίδωτι λαδὴ" ὡς ἁτιμάζων τὸν 
νόμον, ἀλλὰ τοὐναντίον, ὡς ἐπαίρων xaX μέγαν δειχνὺς, 
οὕτω χατασχευάζει τὸ πᾶν: Φύσει δὲ ὅταν εἴποι, τοῖς 
ix φύσεως λέγει λογισμοῖ;. Καὶ δείχνυσιν ἑτέρους ὄντας 
αὐτῶν βελτίους, χαὶ τὸ μεῖζον, διὰ τοῦτο βελτίους, 
ἐπειδὴ μὴ νόμον ἔλαθον, μηδὲ ἔχουσι τοῦτον, ᾧ δοχοῦ- 
σιν αὐτῶν πλεονεχτεῖν οἱ Ἰουδαῖοι. Διὰ τοῦτο γὰρ, φῇ - 
σὶν, εἰσὶ θαυμαστοὶ, ὅτι νόμου οὐχ ἐδεήθησαν, χαὶ τὰ 
τοῦ νόμου πάντα ἐπεδείξαντο, τὰ ἔργα c, οὐ τὰ γράμ- 
ματα, ταῖς διανοίαις αὑτῶν ἑγχολάψαντες. Τοῦτο γάρ 
φησιν᾽ Οἴτινες ἐνδείκνυνται τὸ ἔργον τοῦ γόμου γρα- 
πτὸν ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν, συμμαρτυρούσης αὖ- 
τοῖς τῆς συνειδήσεως, καὶ μεταξὺ ἀ.11λήϊλων τῶν .10- 
γισμῶν κατηγορούντων, ἢ καὶ ἀποιλογουμένων, ἐν 
ἡμέρᾳ, ὅτε κρινεῖ ὁ Θεὸς τὰ χρυπτὰ τῶν ἀνθρώπων, 
κατὰ τὸ Εὐαγγέιιόν μου, διὰ Ἰησοῦ Χρισεοῦ. Ὁρᾷς 
πῶς πάλιν παρέττησε τὴν ἡμέραν ἐχείνην xai ἐγγὺς 
ἤγαγς, κατασείων αὐτῶν τὴν διάνοιαν, xat δειχνὺς, ὅτι 
τούτους δεῖ τιμᾶσθαι μᾶλλον τοὺς χωρὶς νόμον τὰ τοῦ 
νόμου χατορθοῦν ἱσπουδαχότας; Ὃ δὲ μάλιστα ἔστι 
θαυμάσαι τῇς συνέσεως τῆς ἀποστολιχῖ;ς, τοῦτο ἄξιον 


. ei mos, δύ ^. NEN 
S999 SN ἈΝ λοι. 
à Δ 


A29 
(468] εἰπεῖν νῦν. "Am γὰρ τῆς χατασχευῆς δείξας, ὅτι 
μείζων ὁ “Ἕλλην τοῦ Ἰουδαίου, ἐν τῇ συναγωγῇ καὶ ἐν 
τῷ συμπεράσματι" τῶν λογισμῶν οὐ τίθησιν αὑτὸ, ὥστε 
μὴ τραχῦναι τὸν ᾿Ιουδαΐον. "Iva δὲ χαὶ σαφέστερον ὅπερ 
εἶπον ποιήσω, αὑτὰ ἐρῶ τὰ ῥήματα τὰ ἀποστολιχά. 
Ἐπειδὴ γὰρ εἶπεν, Οὐ γὰρ οἱ ἀχροαταὶ τοῦ νόμου, 
ἀ.1.: οἱ ποιηταὶ τοῦ νόμου δικαιωθήσογται, ἀχόλουθον 
ἦν εἰπεῖν" “Ὅταν γὰρ ἔθγη τὰ μὴ νόμον ἔχοντα, φύσει 
τἀτοῦ γόμου ποιῇ, τούτων πολλῷ βελτίους εἰσὶ τῶν 
ἀπὸ νόμου διδασκομένων. ᾿Αλλ᾽ οὗ λέγει τοῦτο, ἀλλ᾽ ἴσταται 
μέχρι τοῦ ἐγχωμίου τῶν Ἑλλήνων, χαὶ οὐ προάγει τὸν 
λόγον χατὰ σύγχρισιν τέως, ἵνα χἂν οὕτως ὁ Ἰουδαΐος 
δέξηται τὸ λεγόμενον. Διόπερ οὐχ οὕτως εἶπεν, ὡς εἶπον, 
ἀλλὰ πῶς ; Ὅταν γὰρ ἔθνη τὰ μὴ γόμον ἔχοντα, gv- 
σει τὰ τοῦ γόμου ποιῇ, οὗτοι vóuov μὴ ἔχοντες, 
ἑαυτοῖς εἶσι γόμος " οἴτιγες ἐνδείχνυγται τὸ ἔργον 
τοῦ γόμου γραπτὸν ἐν ταῖς καρδίαις αὑτῶν, συμμαρ- 
τυρούσης αὑτῶν τῆς συνειδήσεως. "Apxet γὰρ ἀντὶ 
τοῦ νόμου τὸ συνειδὸς χαὶ λογισμός. Διὰ τούτων ἔδειξε 
πάλιν, ὅτι αὐτάρχη τὸν ἄνθρωπον ἐποίησεν ὁ Θεὸς πρὸς 
τὴν τῆς ἀρετῆς αἵρεσιν, καὶ τὴν τῆς χαχίας φυγήν. Καὶ 
μὴ θαυμάσῃς, εἰ xaX ἅπαξ χαὶ δὶς χαὶ πολλάχις αὐτὸ 
χατασχευάζει. Σφόδρα γὰρ ἣν ἀνχγχαῖον αὐτῷ τὸ χε- 
φάλαιον τοῦτο διὰ τοὺς λέγοντας" Τί δήποτε νῦν ὁ Χρι- 
στὸς παρεγένετο; χαὶ ποῦ τὸν ἔμπροσθεν χρόνον τὰ τῆς 
τοσαύτης προνοίας ἦν; Καὶ πρὸς τούτους οὖν ἐν παρέργῳ 
νῦν ἀπομαχόμενος, δείχνυσιν, ὅτι χαὶ ἐν τοῖς ἄνωθεν 
χρόνοις, καὶ πρὸ «rc τοῦ νόμου δόσεως πάσυς ἀπήλαυτε 
προνοίας ἡ τῶν ἀνθρώπων φύσις. Καὶ γὰρ Τὸ γνωστὸν 
toU Θεοῦ φαγερὸν ἦν αὑτοῖς, χαὶ τί μὲν χαλὸν, τί δὲ 
καχὸν ἤδεσαν, 6v ὧν τοὺς ἄλλους ἔχριναν ὅπερ ὀνειδί- 
ζων αὐτοῖς, ἔλεγεν, ὅτι "Ev ᾧ χρίνεις τὸν ἕτερον, 
σεαυτὸν χαταχρίγεις. Ἐπὶ ὃὲ τῶν ᾿ἸΙουδαίων, μετὰ 
τῶν εἰρημένων xaX ὁ νόμος ἔστηχεν, οὐχὶ λογισμὸ; μόνον 
οὐδὲ συνείδησις. Τίνος δὲ ἕνεχεν τίθησι τὸ, Κατηγορούν» 
tuv ἣ καὶ ἀποιογουμέόένων ; El γὰρ νόμον ἔχουσι 
γραπτὸν χαὶ τὸ ἔργον b ἐνδείχνυνται, zl ἔχει χατηγο- 
ὑῆσαι λοιπὸν ὁ λογισμός; ᾿Αλλ᾽ οὐχέτι περὶ ἐχείνων 
φησὶ τὸ, Κατηγορούντων,, μόνον, ἀλλὰ xal περὶ τῆς 
φύσεως ἀπάσης. Τότε γὰρ ἐστήχασιν ἡμῶν χαὶ οἱ λογι- 
σμοὶ, οἱ μὲν χατηγοροῦντες, οἱ δὲ ἀπολογούμενοι, χαὶ οὐ 
δεῖται ἑτέρου χατηγόρου ἄνθρωπος ἐπ᾽ ἐχείνου τοῦ δι- 
γχαστηρίου. Εἶτα αὔξων τὸν φόθον, οὐχ εἶπε, Τὰ &pap- 
τήματα τῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ, Τὰ χρυπτὰ τῶν ἀγ- 
θρώπων. Ἐπειδὴ γὰρ εἶπε Λογίζῃ ὁ κρίνων τοὺς τὰ 
τοιαῦτα πράσσογτας, καὶ ποιῶν αὑτὰ, ὅτι ἐχρεύξῃ 
τὸ κρῖμα τοῦ Θεοῦ; ἵνα μὴ τοιαύτην ἐκδέξῃ ψῆφον, οἵαν 
xii αὐτὸς φέρεις, ἀλλ᾽ ἴδῃς, ὅτι πολλῷ τῆς σῆς ἀχρι- 
θεστέρα ἣ τοῦ θεοῦ, ἐπήγαγε" Τὰ χρυπτὰ τῶν ἀνθρώ- 
πων, xai προσέθηχε " Κατὰ τὸ Εὐαγγέλιόν μου, διὰ 
“ησοῦ Χριστοῦ. "Ανθρωποι γὰρ τῶν φανερῶν χάθηνται 
διχασταὶ μόνων. Καίτοι γε ἄνω περὶ τοῦ Πατρὸς ἔλεγε 
μόνον, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ λοιπὸν αὑτοὺς χατελέανε τῷ φόξῳ, 
ἐπήγαγε χαὶ τὸν περὶ τοῦ Χριστοῦ λόγον" χαὶ οὐδὲ 
τοῦτον ἀπλῶς, ἀλλὰ καὶ ἐνταῦθα [469] τοῦ Πατρὸς μνη- 
μονεύσας, οὕτως αὐτὸν ἐπεισήγαγε" χαὶ τοῦ χηρύγμα- 
τος δὲ τὸ ἀξίωμα δι᾿ αὐτῶν ἐπαίρει" τοῦτο γὰρ, φησὶ, 
τὸ χήρυγμα ταῦτα προαναφωνεῖ, ἃ προλαθοῦσα ἡ φύσις 
ἔδειξενς͵ 

φ΄. Εἶδες πῶς συνετῶς xat τῷ Εὐαγγελίῳ καὶ τῷ Χριστῷ 
φέρων αὐτοὺς προσέδησε, καὶ ἀπέδειξεν, ὅτι οὐ μέχρι 
τῶν ἐνταῦθα τὰ ἡμέτερα ἵσταται, ἀλλὰ ὁδεύει περαι- 


* Unus τῶν σνλλ ὧν, non male, »b Alii 
* Duo ss A λογισμῶ , Alii, καὶ τὸν νόμον. 


S. JOANNIS CIIRYZOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOD., / 


τέρω; "O xal ἄνω d χατεσχεύασεν εἰκὼν, Θησαι ρίξει; 
σεαυτῷ ὀργὴν ἐν ἡμέρᾳ ὀρτῆς, καὶ ἐνταῦθα rào, 
Κριγεῖ ὁ Θεὸς τὰ χρυπτὰ τῶν ἀγθρώπων. "Exazs 
τοίνυν εἰς τὸ ἑαυτοῦ συνειδὸς ἐλθὼν, xal ἀναλογιζόμεκ, 
τὰ πλημμελήματα, ἀπαιτείτω τὰς εὐθύνας ἑαυτὸν àxz- 
δῶς, ἵνα τότε μὴ χαταχριθῶμεν μετὰ τῇς οἔχου μένῃ; 
Φοθερὼν γὰρ ἐχεῖνο τὸ διχαστήριον, φρικτὸν τὸ ius 
τρόμου γέμουσιν αἱ εὐθῦναι, πυρὸς ἕλχεται ποταμές 
᾿Αδειϊφὸς οὐ JAvtpobtai, λυτρώσεται ἄνθρωκοις; 
᾿Αναμνήσθητι γὰρ τῶν ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ, λεγομένων. 
τῶν ἀγγέλων τῶν περιτρεχόντων, τοῦ νυμφῶνος τῷ 
ἀποχλειομένου, τῶν λαμπάδων τῶν μὴ cÓsvvopiwn, 
τῶν δυνάμεων τῶν εἰς τὰς χαμίνους ἑλχουπσῶν. Káxttn 
λόγισα:, ὅτι εἴ τινὸς ἡμῶν πρᾶγμα κρυ πτὼν εἰς μέτον 
ἐνήχθη τήμερον ἐπὶ τῆς ἐχχλησίας μόνης, πῶς ἂν à 
λέσθαι χαὶ τὴν γῆν αὐτῷ διαστῆναι ηὔξατο pde» i 
τοσούτους μάρτυρας τῆς χαχίας σχεῖν! Τί οὖν τότε ze 
σόμεθα, ὅταν ἐπὶ τῆς οἰχουμένης εἰς μέσον ἄπ:ν: 
φέρηται ἐν τοιούτῳ θεάτρῳ λαμπρῷ xaX περιφανεῖ, x: 
τῶν γνωρίμων xal τῶν ἀγνώστων ἡμῖν ἅπαντα xr 
οπτευόντων ; ᾿Αλλ᾽ οἴμοι πόθεν ἀναγχάζομαι φοδεῖν ὑμᾶς; 
ἀπὸ τῆς τῶν ἀνθρώπων ὑπολήψεως, δέον ἀπὸ τοῦ pc 

τοῦ Θεοῦ, xal τῆς ἑαυτοῦ χαταγνώσεως τοῦτο Tub, 

Τίνες γὰρ ἐσόμεθα, εἰπέ μοι, τότε, ὅταν δεθέντες, v^ 
ὁδόντων βρυχόντων, εἰς τὸ ἐξώτετερον ἀγώμεθα σχύότκ; 
μᾶλλον δὲ τί ποιήσομεν, ὃ πάντων ἐστὶ φοδερώτευρν, 
ὅταν τῷ Θεῷ προσχρούσωμεν ; El γάρ τις αἴσθν, σιν ἔχε 
καὶ νοῦν, ἤδη xaX τὴν γέενναν ὑπέμεινεν, ὅταν ἐξ ὄψεως 
γένηται τοῦ Θεοῦ" ἀλλ᾽ ἐπειδὴ τοῦτο οὐχ ὁδυνξ, διὰ 
τοῦτο ἠπείλει πῦρ. Καὶ γὰρ ἐχρῆν, οὐχ ὅταν xoAa,u- 
μεθα, ἀλγεῖν, ἀλλ᾽ ὅταν ἁμαρτάνωμεν. "Axougov γοῦν 
τοῦ Παύλον θρηνοῦντος xaX ἀποδυρομένου ὑπὲρ àuap- 
τημάτων, ὧν οὐχ ἔμε)λε δώσειν δίκην. Οὗ γάρ εἰμι 
lxaróc, φησὶ, χαιϊεῖσθαι ázxóctoAoc, ὅτι ἐδίωξα τὴν 
"ExxAnc(av. "Axoucoy γοῦν xai τοῦ Δαυΐδ τῖς μὲν 
χολάσεως ἀπηλλαγμένον, ἐπειδὴ δὲ ἐνόμισε τῷ θεῷ 

προσχεχρουχέναι, τὴν τιμωρίαν xa0' ἑαυτοῦ καλοῦντος 
xai λέγοντος " Γεγέσθω ἡ χείρ cov ἐν ἐμοὶ, καὶ ἐν τῷ 
οἴχῳ τοῦ πατρός μου. Τὸ γὰρ προσχροῦσαι τῷ θεῷ, 
τοῦ κολασθῆναι χαλεπώτερον. Νῦν δὲ οὕτως ἀθλίως δια- 
κείμεδα, ὡς εἰ μὴ γεέννης φόδος ἣν, μηδὲ ἂν ἐλέσθαι 
ταχέως ποιῆσαί τι χαλόν. Διόπερ εἶ xat μηδενὸς ἕνεχεν 
ἑτέρου, τούτου γε ἕνεχεν γεέννης ἂν ἦμεν ἄξ:ο:, τὴν 
γέενναν μᾶλλον τοῦ Χριστοῦ φοδούμενοι. ᾿Αλλ᾽ οὐχ ὁ 
μαχάριος Παῦλος οὕτως, ἀλλ᾽ ἀντιστρόφως. Ἐπειδὴ δὲ 
ἡμεῖς ἑτέρως, διὰ τοῦτο τῇ γεέννῃ χαταδιχαξόμεθα᾽ 
ὡς εἴ γε τὸν Χριστὸν ἐφιλοῦμεν, [470] ὡς φιλεῖν ἐχρῆν, 
ἔγνωμεν ἂν, ὅτι γεέννης χαλεπώτερον τὸ προσχροῦσα: 
τῷ φιλουμένῳ ἐπειδὴ δὲ οὐ φιλοῦμεν, οὐχ ἴσμεν τῇς 
χολάσεως ταύτης τὸ μέγεθος. Καὶ τοῦτό ἐστιν, ὃ μά- 
λιστα ὀδύρομαι καὶ θρηνῶ. Καίτοι τί οὐχ ἑἐποίτισεν ὁ 
Θεὸς, ὥστε φιληθῆναι παρ᾽ ἡμῶν; τί δὲ οὐχ Eumyavi- 
σατο; τί δὲ παρέλιπεν Ὑδρίσαμεν αὑτὸν μτδὲν ἣδι- 
χηχότα, ἀλλὰ xal εὐεργετήσαντα μυρία χαὶ ἀπόῤῥητα 
ἀγαθὰ, ἀπεστράφημεν καλοῦντα xal πανταχόθεν ἐφελ- 
χόμενον, xal οὐδὲ οὕτως ἡμᾶς ἐχόλασεν, ἀλλὰ προσ- 
ἐδραμεν αὐτὸς, χαὶ κατέσχε φεύγοντας, χαὶ ἀπετιναξά- 
μεθα καὶ πρὸς τὸν διάδολον ἀπεπηδῆσαμεν" xai οὐδὲ 
οὔτως ἀπέστη, ἀλλ᾽ ἔπεμψε μυρίους παρακαλοῦντας 
πάλιν, προφῆτας, ἀγγέλους, πατριάρχας" ἡμεῖς ók o) 
μόνον οὐχ ἐδεξάμεθα τὴν πρεσδείαν, ἀλλὰ xal 06pica - 
pev τοὺς ἐλθόντας. Ὁ δὲ οὐδὲ ἐπὶ τούτοις ἡμᾶς διέπτυ- 
σεν, ἀλλ᾽ ὥσπερ οἱ σφοδροὶ τῶν ἐραστῶν τῶν xaxas po- 
νουμένων, περιΐει πᾶσιν ἐντυγχάνων, τῷ οὐρανῷ, τῇ 
1); τῷ Ἱερεμίᾳ, τῷ Μιχαίᾳ, οὐχ ἵνα βαρήσῃ, ἀλλ᾽ ἵνα 





d Al. ἀνωτέρω. * Alii ἠπιῶ ηται πῦρ. 


429 


cst in apostolica illa prudentia, id nunc merito dica- 
tur. Cum enim probatione allata. demonstrasset 
majorem esse Grzcum Jud;ro, in collectione et con- 
clusione rationum hoc non ponit, ut ne Judzeum cx: 
asperet. Vtautem id, quod dixi, clarius reddam, ipsa 
verba referam apostolica. Quia enim dixit : Non enim 
auditores legis, sed factores legis justificabuntur ; con- 
sequens erat ut diceret, Cum enim gentes, que legem 
non habent, naturaliter que legis sunt. faciunt, hinc 
ineliores sunt illis qui a lege docentur. Verum non 
lioc dicit, sed in gentilium laude consistit, neque inte- 
rim sermonem per comparationem prosequitur, ut et 
sic Judzeus quod dicitur adniittat. ldeo non sic lo- 


quitus est, ut dixi ; sed quoinodo ? Cum enim gentes. 


quae legem non. habent, naturaliter ea quas legis sunt 
faciunt ; he legem nom habentes, sibi ipsis sunt lex : 
qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis, te- 
stinionium reddente illis conscientia. Sufficit enim pro 
lege conscientia et cogitatio. Ilis ostendit rursum, 
l'eum fecisse hominem ad virtutem eligendar ét vi- 
tium fugiendum sibi sufficientem. Et ue mireris, si 
aut bis aut ter aut pluries id probet : admodum enim 
ipsi hac caput necessarium erat propter eos qui dice- 
bant : Cur nunc Christus advenit ? et ubinam priscis 
teinporibus tanta illa providentia erat? Adversus hos 
"nunc cum carptim pugnasset, ostendit etiam quod 
priscis temporibus, et antequam lex daretur, tiomi- 
nui natura omnimoda providentia gaudebat. Nam 
(Quod notum est. Dei, manifestum erat in. illis; scie- 
bantque quid bonum, quid malum esset, per qu:e de 


aliis judicabant. [d illis exprobrans dicebat : /n quo: 


judicas alium, teipsum condemnus (Matth, 7. 2). Quan- 
tum ad Judieos, cum iis, qux» supra dicta sunt, lex 
aderat, nec solum ratiocinatio vel conscientia. Cur 
autem hoc affert, Accusantibus vel etiam excusantibus ? 
Si enim legem habent scriptam, et opus exhibent, 
quid est quod accusare possit ratiocinium ? At non de 
illis tantum dicitur illud, Accusantibus, sed etiam de 
tota natura. Tunc enim adsunt ratiocinia ; alia accu- 
sant, alia defendunt : atque in illo tribunali non 
habet opus bomo alio accusatore. Deinde timorem 
augens, non dixit, Peccata hominum, sed, Occulta 
hominum. Postquam enim dixit : Existimas qui judi- 


cus eos qui t«lia faciunt, et facis ea, quod effugies judi- 


cium Dei? ut ne talem accipias calculum, qualem 
ipse fers, scd intelligas, sententiam Dei tua longe 
exactiorem esse, subjunxit, Occulta hominum ; et ad- 
jecit, Secundum evangelium. meum, per Jesum Chri- 
δίνη. Homines enim rerum mauifestarum tantum 
judices sedent. Atqui supra de Patre tantum loque: 
batur : cum autem illos timore emollivisset, de Chri- 
sto sermonem. induxit; neque hunc simpliciter, sed 
etiam hic eum Patrem memorasset, sic illum indu- 
xit : et przdieationis dignitatem per illos attollit : 
ll»c enim, inquit, praedicatio h:zec przenuntiat, qu;e 
&nteverteus natura exhibuit. 

6. Judicium futurum quam tremendum. Offensio Dei 
gravior quam ultio. — Vidistin' quam prudenter ipsos 
εἰ evangelio et Christo admovens alligaverit, ct os- 


IN EPIST. AD ROM. IIOMIL. V. 


$30 
tenderit nostra non. esse. prisentiam limitibus cir- 
cumscripta , sed. ultra procedere? ld quod etiam 
supra probavit, dicens , Thesaurizas tibi iram in die 
ire, et hic rursum, Judicabit Deus occulta hominum. 
Unusquisque igitur in. suam conscientiam veniens , 
et peccata. recogitaus , rationem accurate ab se rc. 
petat, ne tunc cum mundo damnemur. fHorrendu:vo 
quippe est judicium illud, tremendum tribunal , ter- 
rori3 plen:ze rationes reddend:e , fluvius iguis mauat. 
Frater non redimit , redimet homo (Dsal. A8. 8) ? Itc- 
cordare eorum quz in evangelio dieuntur , angelo- 
rum circumcursantium, clausi thalami , lampadum 
noa exstinctarum , potestatum in fornaces trahen- 
tium. Et illud tecum reputa , si nostrum cujuspiam 
occultum facinus aliquod in medium hodie afferre- 
tur in ecclesia tantum, annon mallet interire οἱ 
terram sibi dehiscere potins, quam tot nequitia 
testes liabere? Quid ergo tunc patiemur, cum coram 
orbe toto omnia afferentur in tanto, tam splendido 
tlieatro , et. notis et "ignotis omnia. conspicientibus ? 
At ve mihi , undenam territare vos cogor? Ab ho- 
minum existimatione, cum a timore Dei oporte- 
ret, et ab ejus condemnatione? Quinam , quxso te, 
erimus , cum viucti, dentibus stridentes , in. exte- 
riores tenebras duceinur? imo quid faciemus , quod 
omnium terribilissimum est , cum Deo occurremus ? 
Si quis enim sensum et. mentem habeat , certe jam 
gelennam sustinuerit, cum a facie Dei expulsus erit : 
quia vero id illi grave non est, ideo ignem commi- 
natus est. Etenim oporteret, non cum punimur, 
sed cum peccamus, dolere. Audi ergo Paulum do- 
lentem et flentem de peccatis, pro quibus poenas 
daturus non erat. Non enim sum dignus, inquit, vo- 
cari apostolus, quia persequutus sum Ecclesiam (1. Cor. 

15. 9). Audi etiam et Davidem, a supplicio quidem 
exemptuin , $ed quia se putabat Deum offendisse , 

ultionem in se evocantem el dicentem : Sit manus 
lua super me et domum patris mei (2. Heg. 294. 11). 
Gravius quippe est offendere Deum , quam puniri. 
Nunc autem tam misere affecti sumus, ul nisi ge- 
hennzx timor adsit , quid boni facere vix. eligamus. 

Quapropter , etsi non alia de causa, ideo gelhenna 
digni fuerimus, quod illaan magis quam Christum 
timeamus. Verum uon ita beatus Pau'us , sed con- 

trario modo. Quia vero nos aliter affecti sumus, ideo 
ad gehennam damnanmur. At si Christum ut par est 
amaremus, sciremus utique gehenna gravius esse 
amatum offendere : quia vero non amamus, supplicii 
tanti mágniludinem non novimus. Et hac de re ma- - 
xime doleo et lugeo. Atqui quid non fecit Deus , ut 
diligeretur a nobis? quid non molitus est? quid pra. , 
termisit ? Ipsum nihil nos lx::dentem contumelia af- 

fecimus, imo mille beneficiis ab illo acceptis , vo - 

Ccantem et undique attrihentem aversati sumus ; ct 

neque sic ille nos ultus est, verum accurrit ipse, ac 

fugientes detinuit ; at uos excussimus , et ad diabo- 

lum transfugimus : neque sic tamen ille destitit, - 
sed sexcentos misit, qui nos advocarent, prophetas , 

angelos, patriarchas; nos autem non modo lezatio- 


45] S. JOANNIS CIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


ucm illam non admisimus, sed venientes coutunielia 
affecimus. Neque iamen ijle nos respuit; sed 
instar veliementissimorum amotorum, qui despi- 
ciuntur, circuiens apud omnes conquerebatur, apud 
cazclum, terram, Jeremiain , Miclizam ; non ut oneri 
esset , sed ut sese purgaret : ac. cum prophetis ipse 
illos adibat, qui sibi adversabantur, rationes red I re 
paratus, et rogans ut secum ratioues inirentur, ct 
surdos ad colloquium alliciens. Popule mi , inquit , 
quid feci tibi ? aut in quo contristavi te? respende mihi 
( Mich. 6. 3). Post hxc omnia prophetas occidimus , 
lapidavimus , innumera alia perpetravimus mala. 
Quid ergo horum causa fecit ? Non ultra prophetas , 
non angelos, non patriarchas, sed ipsum Filiam mi- 
$i. Veniens Filius occisus est : neque tamen ille 
amoreimn exstinxit, sed magis accendit, et post occi- 
sum Filium hortando perseverat, precatur, nihilque 
non agit, ut ad illum convertamur. Clamat vero 
l"'aulus, dicens : Pro Christo legatione fungimur, tam- 
quam Deo per nos exhortante : reconciliamini Deo (9. 
Cor. 5. 20). | 
7. At nihil horum nos reconciliavit. Ille vero ne- 
que sic nos dereliquit, sed pergit semper et gelien- 
nam comininari , et regnum polliceri, οἱ nos vel sic 
attrahat : nos autem quasi stupidi adhuc manemus. 
Quid hac feritate deterius? Si enim liomo talia fe- 
cisset, annon in servitutem ejus sape versi essemus? 
Dcum autem id facientem aversamur? O ignaviam ! 
o ingratum animum ! qui semper in peccatis et sce- 
lerihus vivimus ; si vero quandoque tantillum boni 
faciamus , instat ingratorum servorum, accurate 
illud exaniinamus et computamus pro mercede acci- 
pienda, si tamen id mercedem mereatur. Atqui 
major est merces, cum non mercedis causa lioc facis. 
Nam illa dicere et accurate computare, mercenarii 


potius est, quam grati famuli. Oportet enim omnia 


propter Christum facere, non propter mercedem : 
ideo enim gehennam comininatus est, et regnum 
promisit, ut ἃ nobis amaretur. Amemus itaque illam 
ut àaiare oportet : lioc magna merces est , hoc re- 
gnum et voluptas, hoc delicia et gloria et honor, hoe 
lux, hoc immensa beatitudo , quam nec oratio de- 
clarare, nec mens capere possit. Verum nescio quo 
pacto in hujusmodi sermonem deductus sim , qui 
jubeam homines, nec principatum, nee gloriam 
presentem despicientes , regnum prsesens propter 
Cliristum despicere ; etiamsi illi magni et. generosi 
viri ad hanc amoris mensuram pertiyerint. Audi igi- 
tur quomodo Petrus pro illo ardeat, illumque et 
anim:e et vit». sue et omnibus praeferat. Εἰ cum 
illum abnegasset , non propter suppliciam lugebat , 
sed qnia dileetum negaverat : quod omni supplicio 


«53 
acerbius ipsi erat. Hzeeque omnia ante Spiritus gra- 
Uam exhibuit: s:wpeque instabat , dicens, Quo va 
dis? et antea, Ad quem. ibinus? ac. rursus, Sequar 
te quocumque ieris ( Joan. 15. 36. et 6. 69; Matth. 8. 
19). Omnia enim ipse illis erat , ac neque c:luin 
neque reguum czlorum dilecto przferebant. Tu enim 
mihi illa omnia es, inquit. Et quid miraris, si Petrus 
ita affectus erat? Nam audi quid propheta dicat : 
Quid enim. mihi est in celo? et a te quid. volui super 
terram ( Psal. 72. 25)? 1d est, non eorum quz sur- 
sum, nec qux deorsum sunt aliud volo preter te. 
Hoc amor est, hoc dilectio : si ita amemus, nec prze- 
sentia, nec futura quidquam esse prz amore illo 
putabimus, et hinc regnum consequemur, in ejus 
amore l;etantes. Et quomodo, inquies, hoc erit ἢ Si 
cogitemus quomodo illum comtumelia affecerimus 
post innumera collata bona, ipse vero hortando per- 
severaverit ; quoties illum prztereamus, ipse vero 
nos non negligat, sed accurrat et alliciat atque ad se 
trahat. Si enim lze et similia cogitaveriinus , hune 
succendere amorem poterimus. Nam si qui ita amat 
esset homo vilis, qui vero ita amatur rex esset ; non» 
ne hic amoris magnitudinem revereretur? Certe ma- 
xime. Cum vero contra, ineffabilis illa pulchritudo 
et gloria et diviti ejus , qui nos amat , tales sint, 
nos vero admodum viles, quomodo non mille sup- 
pliciis digni fuerimus, ita viles et abjecti, qui ἃ tanto 
et tam admirando supra modum amamur, et illios 
amorem sic repudiamus ? Ille nullo nostrorum eget , 
nec tamen nos amare desinit ; nos ejus bonis admo- 
dum egemus , ac neque sic ejus amorem retinemus , 
scd divitias illi preferimus , et hominum amicitias , 
corporis requiem , potentiam, gloriam; dum ille 
nihil nobis anteponit ? Unum quippe Filium habuit , 

unigenitum et genuinum , neque illi pepercit in no- 
atri gratiam ; nos autem multa illi przferimus. An- 
non ergo gehennam et supplicium mereinur , etsi 
illud duplo, triplo, imo sexcenties majus esset ? Quid 
enim dicere possimus, quando satanx praecepta 
Christi legibus preferimus, et saluti nostrae non 
parcamus, dum nequitie opera ei, qui omnia pro 
nobis passus est, przeferimus ? Et qua venia hze di- 
gna fuerint? qua defensione? Nulla. Stemus igitur 
deinceps, non per przcipitia acti ; sed resipiscamus, 
et hxc omnia nobiscum reputantes , gloriam refera- 
mus ei per opera; verbis enim tantum non sufficit : 

ut el gloria ab illo manante fruamur, quam utinam 
ho$ consequamur , gratia et benignitate Domini no- 
stri Jesu Christi, quicum Patri et Spiritui Sancto 
gloria, imperium , honor, nunc et semper , et in 
szecula $z:eulorum. Amen. 


——————————————————————— 
HOMILIA VI 


Ca. 9. v. 17. Ecce ἐπ Judeus cognominaris , et re- 
quiescis in lcge , et gloriaris in Deo , 48. et nosti vo- 
Inntetem, εἰ probas utilia, institutus ex lege. 

1. Postquam ἰϊχογαῖ uibil deesse Grzeco seu gentili 


ad salutem , dummodo legem servet, et admirandam 
illam comparationem fecerat : qux honorabilia apud 
Judiros erant pouit, ex quibus adversus Grzcos. effc- 
rcbantur. Et primo ipsum. nomen , quod admoduin 


ESI 


ὑπὲρ τῶν xaÜ' ἑαυτὸν ἀπολογήσηται, xal μετὰ τῶν 
προφητῶν xal αὑτὸς προσήει τοῖς ἀποστρεφομένοις 
αὐτὸν͵ εὐθύνας ἕτοιμος ὧν παρασχεῖν, καὶ εἰ: τὸν λόγον 
* ἀξιῶν χαθεῖναι, καὶ πρὸς ἅπαντα χεχωφωμένους clc 
τὴν πρὸς αὐτὸν διάλεξιν ἕλχων. Λαὸς γάρ μου, φησὶ, 
τί ἐποίησάσοι; ἣ τί ἐλύπησά σε; ἀποχρίθητί μοι. 
Μετὰ ταῦτα ἅπαντα ἀπεχτείναμεν τοὺς προφήτας, 
ἐλιθάσαμεν, μυρία ἕτερα εἰργασάμεθα xaxá. Τί οὖν 
ἀντὶ τούτων; Οὐχέτι προφήτας, οὐχέτι ἀγγέλους, 
ooxétt πατριάρχας, ἀλλ᾽ αὐτὸν ἔπεμψε τὸν Υἱόν. 
᾿Ανῃρέθη καὶ ὁ Υἱὸς ἐλθὼν, xal οὐδὲ οὕτως ἔσδεσε 
τὸν ἔριυτα, ἀλλ᾽ ἀνῆψε μειζόνως, xat ἐπιμένει παρα- 
χαλῶν χαὶ μετὰ τὸ τὸν Υἱὸν ἀναιρεθῆναι τὸν αὐτοῦ, 
xaX δεόμενος, χαὶ πάντα ποιῶν ὑπὲρ τοῦ πρὸς αὐτὸν 
ἐπιστρέψαι. Καὶ βοᾷ Παῦλος λέγων" Ὑπὲρ Χριστοῦ 
οὖν πρεσδεύομεν, ὡς τοῦ Θεοῦ xapaxaJdoUrtoc 
δι’ ἡμῶν " κατα.11ἀγητε τῷ Θεῷ. 

Q. ᾿Αλλ᾽ οὐδὲν τούτων ἡμᾶς χατήλλαξεν. Ὁ δὲ οὐδὲ 
οὕτως ἡμᾶς χατέλιπεν, ἀλλὰ μένει χαὶ γέενναν ἀπει- 
λῶν, xat βασιλείαν ἐπαγγελλόμενος, ἵνα xàv οὕτως 
ἡμᾶς ἐφελχύσηται" ἡμεῖς δὲ ἀναλγήτως ἔτι διαχεί- 
μεθα. Τί ταύτης τῆς θηριωδίας χεῖρον γένοιτ᾽ ἄν; 

Ei γὰρ ἄνθρωπος ταῦτα ἐποίησεν, οὐκ ἂν αὐτοῦ 
πολλάχις ἐγενόμεθα δοῦλοι; τὸν δὲ Θεὸν ποιοῦντα 
ἀποστρεφόμεθα; Ὦ τῆς ῥᾳθυμίας 1 ὦ τῆς ἀγνωμο- 
σύνης! ol διαπαντὸς μὲν ἐν ἁμαρτίαις χαὶ πονηρίαις 
ζῶμεν, ἂν δέ ποτέ τι χαὶ ποιήσωμεν μιχρὸν ἀγαθὸν, 
χατὰ τοὺς ἀγνώμονας τῶν οἰκετῶν μετὰ πολλῆς τῆς 
χαπηλείας ἐξετάζομεν, χαὶ ἀχριδολογούμεθα περὶ τῆς 
ἀντιδόσεως, εἴ γε ἔχει μισθάν τινα τὸ γινόμενον. Καὶ 
μὴν μείξων ὁ μισθὸς, ἐὰν μὴ ἐπ᾽ ἐλπίδι μισθῶν ποιῇς" 
τὸ γὰρ ταῦτα λέγειν xal ἀκχριδολογεῖσθαι, μισθωτοῦ 
ἄλλον ῥῆματά ἐστιν, ἢ εὐγνώμονος οἰχέτου. Δεῖ γὰρ 
πάντα διὰ τὸν Χριστὸν ποιεῖν, οὐ διὰ τὸν μισθόν" 
χαὶ γὰρ xai γέενναν διὰ τοῦτο ἠπείλησε, xat βασιλείαν 
ἐπηγγείλατο, ἵνα φιλῆται παρ᾽ ἡμῶν. Φιλήσωμεν τοί- 
νυν αὐτὸν, ὡς φιλεῖν χρή" τοῦτο γὰρ ὁ μέγας μισθὸς, 
τοῦτο βασιλεία [411] χαὶ ἡδονὴ, τοῦτο τρυφὴ καὶ δόξα 
xal τιμὴ, τοῦτο φῶς, τοῦτο ἡ μυριομαχαριότης 5, fjv 
οὐ λόγος παραατῆσαι δύναται, οὐ νοῦς χαταλαθεῖΐν. 
“Λλλὰ γὰρ οὐχ οἷδα πῶς εἰς τούτους παρήχθην τοὺς 
λόγους, ἀνθρώποις μηδὲ ἀρχῆς xat δόξης χατάφρο- 
νοῦσι τῆς παρούσης διὰ τὸν Χριστὸν βασιλείας κελεύων 
χιταφρονεῖν" καίτοι γε οἱ μεγάλοι xai γενναῖοι ἄν- 
δρε; ἐχεῖνοι xa εἰς τοῦτο τὸ μέτρον τῆς ἀγάπης 
ἔφθασαν. "Axousov γοῦν πῶς ὁ Πέτρος περὶ αὑτοῦ 
περικαίεται, καὶ ψυχῆς χαὶ ζωῆς xat πάντων αὐτὸν 
προτιθείς" καὶ ἡνίχα δὲ αὐτὸν ἢρνήσατο, οὐ διὰ τὴν 
xóAact) ἐπένθει, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ τὸν ποθούμενον tipvf- 
σατο, ὃ πάτης χολάσεως αὐτῷ πιχρότερον ἦν. Καὶ 
ταῦτα ἅπαντα πρὸ τῆς τοῦ Πνεύματος χάρ:τος ἐπεδεί- 


* Alii ἡ μεγάλη μαχαριότης. 





p——————————— À (à ——áÁ— 


IN EPIST. AD HOM. HIOVIL. VI. 





452 
χνυτο, Xai συνεχῶς ἐπέχειτο λέγων: Ποῦ ὑπάγεις; 
xai πρὸ τούτου, Πρὸς τίνα ἀπειλευσόμεθω; xa 
πάλιν, ᾿Ἀκοιλουθήσω σοι ὅπου ἂν ἀπέρχῃ. Πάντα 
γὰρ αὐτὸς fiv αὐτοῖς, χαὶ οὔτε οὐρανὸν οὔτε βασιλείαν 
οὐρανῶν πρὸ τοῦ ποθουμένου ἦγον. Σὺ γάρ μοι πάντα 
ἐχεῖνα, φησί. Καὶ τί θαυμάζεις, εἰ Πέτρος οὕτω δι- 
ἐχειτο; Καὶ γὰρ ὁ προφήτης ἄχουσον τί φησι" Τί 
γάρ μοι ὑπάρχει ἐν τῷ οὐρανῷ ; καὶ παρὰ σοῦ τί 
ἠθέλησα ἐπὶ τῆς γῆς ; Ὃ δὲ λέγει, τοιοῦτόν ἐστιν" 
Οὐ τῶν ἄνω, οὐ τῶν χάτω οὐδενὸς ἐφίεμαι ἑτέρου, 
ἀλλ᾽ ἣ σοῦ μόνου. Τοῦτό ἐστιν ἔρως, τοῦτο φιλία " 
ἂν οὕτω φιλήσωμεν, οὐ τὰ παρόντα μόνον, ἀλλ᾽ οὐδὲ 
τὰ μέλλοντα πρὸς τὸ φίλτρον ἐχεῖνο ἡγησόμεθά τι 
εἶναι, χαὶ τὴν βασιλείαν ἐντεῦθεν καρπωσόμεθα, Ev- 
τρυφῶντες αὐτοῦ τῇ ἀγάπῃ. Καὶ πῶς ἔσται τοῦτο, 
φησίν. Εἰ ἐννοήσομεν, ποσάκις αὐτὸν ὑδρίζομεν μετὰ 
μυρία ἀγαθὰ, αὑτὸς δὲ ἔστηχε παραχαλῶν᾽ ὁσάχις 
αὐτὸν παρατρέχομεν, αὐτὸς δὲ οὐ παρορᾷ, ἀλλ᾽ ἐπι- 
τρέχει xal ἐφέλχεται xal πρὸς ἑαυτὸν ἐπισπᾶται. 
"Av γὰρ ταῦτα xal τὰ τοιαῦτα λογισώμεθα, δυνησό- 
μεθα τὸν πόθον ἀνάψαι τοῦτον. El γὰρ ἄνθρωπος εὖ- 
κελὴς ἦν ὁ οὕτω φιλῶν, βασιλεὺς δὲ ὁ οὕτω φιλούμε- 
νος, οὐχ ἂν ἠδέσθη τῷ τοῦ ἔρωτος μεγέθει; Σφόδρα 
μὲν οὖν. “Ὅταν δὲ τοὐναντίον τι f), καὶ ἄφατον μὲν 
Exelvo τὸ χάλλος xa ἡ δόξα xal ὁ πλοῦτος τοῦ φιλοῦν- 
τος ἡμᾶς, ἡμῶν δὲ πολλὴ ἡ εὐτέλεια, πῶς οὐχὶ μυρίας 
ἐσμὲν χολάσεως ἄξιοι οἱ οὕτως εὐτελεῖς χαὶ ἀπεῤῥιμ- 
μένοι, παρὰ τοιούτου μεγάλου καὶ θαυμαστοῦ φιλού- 
μενοι μεθ᾽ ὑπερδολῆς ἀπάσης, καὶ χαταστρηνιῶντες 
αὐτοῦ τῆς ἀγάπης; Οὐδενὸς δεῖται ἐχεῖνος τῶν ἡμε- 
τέρων, χαὶ οὐδὲ οὕτω παύεται ἡμῶν ἐρῶν ἡμεῖς δὲ 
σφόδρα δεόμεθα τῶν αὐτοῦ, καὶ οὐδὲ οὕτως ἀντεχόμεθα 
αὑτοῦ τῆς ἀγάπης, ἀλλὰ χρήματα αὐτοῦ προτιμῶμεν, 
xaX φιλίας ἀνθρώπων, χαὶ σώματος ἄνεσιν, καὶ δυ- 
ναστείαν xaX δόξαν, τοῦ μηδὲν ἡμῶν προτιμῶντος ; 
"Eva γὰρ εἶχεν Υἱὸν μονογενῇ xaX γνήσιον, καὶ οὐδὲ 
τούτου ἐφείσατο δι᾽ ἡμᾶς" ἡμεῖς δὲ αὐτοῦ πολλὰ 
προτιμῶμεν. " Ap' οὖν οὐχ εἰχότως γέεννα xa χύλασις, 
εἰ χαὶ διπλῆ xal τριπλῆ ἣν xal μυριάχις τοσαύτη ; 
Τί γὰρ ἂν ἔχοιμεν εἰπεῖν, ὅταν τοῦ Σατανᾶ τὰ ἐπι- 
τάγματα προτιμῶμεν τῶν τοῦ Χριστοῦ νόμων, χαὶ 
τῆς σωτηρίας τῆς ἡμετέρας ἀφειδῶμεν, ἵνα προτι- 
εἦσωμεν τὰ τῆς πονηρίας ἔργα τοῦ [472] πάντα ὑπὲρ 
ἡμῶν παθόντος Καὶ ποίας συγγνώμης τὰ τοιαῦτα 
ἄξια : ποίας ἀπολογίας ; Οὐδεμιᾶς. Στῶμεν οὖν λοι- 
πὸν μὴ κατὰ χρημνῶν φερόμενοι, καὶ ἀνανήψωμεν, 
χαὶ πάντα ἀναλογισάμενοι ταῦτα, δόξαν ἀναπέμψωμεν 
αὑτῷ διὰ τῶν ἔργων " οὐ γὰρ ἀρχεῖΐ διὰ τῶν ῥημάτων" 
ἵνα χαὶ τῆς δόξης ἀπολαύσωμεν τῆς παρ᾽ αὐτοῦ, ἧς 
γένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι χαὶ φιλαν- 
βρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ 
Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, χράτος, τιμὴ, 
γῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾿Αμῆν. 


--------- —— 4 


OMIAIA GQ*. 


Ἴδε, σὺ Ἰουδαῖος ἑπογομάζῃ, xal ἐπαγναπαύῃ τῷ 
γόμῳ, καὶ καυχᾶσαι ὃν Θεῷ, καὶ γιγνώσκεις τὸ 
θέλημα, καὶ δοκιμάζεις τὰ διαφέροντα, xat- 
ηχούμεγος ἐχ τοῦ γόμου. 


α'. Εἰπὼν, ὅτι οὐδὲν λείπειτῷ Ἕλληνι πρὸς τὸ σω- 
θῆναι, ἐὰν τοῦ νόμου ἣ ποιητὴς, καὶ τὴν θαυμαστὴν 
σύγχρισιν ποιησάμενος ἐκείνην, τίθησι λοιπὸν χαὶ τὰ 
σεμνὰ τῶν Ἰουδαίων, ἀφ᾽ ὧν χατὰ τῶν Ἑλλήνων 


ἐφρόνουν. Καὶ πρῶτον αὐτὸ τὸ ὄνομα ὃ σφόδρα σε- 
μνὸν ἦν, ὥσπερ νῦν ὁ Χριστιανισμός " xai γὰρ ἀπὸ 
τῆς προσηγορίας πολλὴ ἦν ἡ διαφορὰ xa τότε * διὸ 
καὶ ἐντεῦθεν ἄρχεται. Καὶ ὅρα πῶς αὐτὸ χαθαιρεῖ. 
Οὐ γὰρ εἶπε, Σὺ Ἰουδαῖος εἶ, ἀλλ᾽, ᾿Επονομάζῃ, xal 
καυχᾶσαι ἐν Θεῷ᾽ τουτέστιν, ὡς φιληθεὶς παρ᾽ ab. 
τοῦ, καὶ προτιμηθεὶς τῶν ἄλλων ἀνθρώπων. Ἐνταῦθα 
δὲ μοι ἠρέμα δοχεῖ εἰς ἀπόνοιάν τε αὐτοὺς σκώπτειν͵ 


433 
ea εἷς πολλὴν τὴν δοξομανίαν, ὅτι τῷ δώρῳ τούτῳ 
οὐχ εἰς τὴν σωτηρίαν τὴν ἑαυτῶν, ἀλλ᾽ εἰς τὸ τῶν 
ἄλλων κατεξανίστασθαι xaX ὑπερορᾷν κατεχέχρογντο ἃ. 
Καὶ γιγνώσκεις τὸ θέλημα, καὶ δοκιμάζεις δὰ διαφέ- 
porta. Καὶ μὴν xai τοῦτο ἐλάττωμα χωρὶς ἔργον" 
ἀλλ᾽ ὅμως ἐδόχει πλεονέχτημα εἶναι" διὸ χαὶ μετὰ 
ἀχριδείας αὐτὸ τίθησιν. Οὐ γὰρ εἶπε, Πράττεις, ἀλλὰ, 
Γιγώσκεις καὶ δοκιμάζεις. οὗ μετέρχῃ χαὶ ποιεῖς. 
Πέποιθάς τε σεαυτὸν ὁδηγὸν εἶναι cvy Aov. Πάλιν 
ἐνταῦθα οὐχ εἶπεν, ὅτι el ὀγηγὸς τυφλῶν, ἀλλὰ, 
Πέποιθας, οὕτω χομπάζεις, φησί" πολλὴ γὰρ ἦν ἡ 
ἀπόνοια τῶν Ἰουδαίων. Διὸ καὶ σχεδὸν αὐτὰ φθέγ- 
γεται τὰ ῥήματα, ἅπερ ἐχεῖνοι χομπάζοντες ἔλεγον. 
Ὅρα γοῦν ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις τί λέγουσιν: Ἐν 
ἁμαρτίαις σὺ ἐγεγγήθης ὅλος, καὶ σὺ διδάσκχεις 
ἡμᾶς; xoX μέγα ἐφρόνουν κατὰ πάντων. “ὕπερ 
ἐλέγχων ὁ Παῦλος ἑπέμενε b, τούτους μὲν ἐπαίρων, 
ἐχείνους δὲ χαθαιρῶν, ἵνα οὕτω μᾶλλον αὐτῶν 
χαθάψηται, καὶ βαρυτέραν ποιήσῃ τὴν χατηγορίαν. 
Διὸ καὶ πρόεισιν αὔξων τὸ τοιοῦτο, χαὶ πλεονάζων 
τῷ διαφόρως ἀπαγγέλλειν. Πέποιθας γὰρ σεαυτὸν 
ὁδηγὸν εἶναι τυ:ριλῶν, φῶς τῶν ἐγ σκχότει, παι- 
δευτὴν ἀφρόνων, διδάσκαλον [A15] νηπίων, 
ἔχοντα τὴν μόρρωσιν τῆς γγώσεως καὶ τῆς 
ἀληθείας ἐν τῷ γόμῳ. Οὐχ εἶπε πάλιν, Ἐν τῷ 
συνΞξιδότι καὶ ἐν ταῖς πράξεσι xal ἐν τοῖς χατορθώ- 
μᾶσιν, ἀλλ᾽, Ἐν τῷ γόμῳ. Καὶ ταῦτα εἰπὼν, ὅπερ 
χαὶ ἐπὶ τῶν ἐθνιχῶν ἐποίησε, τοῦτο χαὶ ἐνταῦθα. 
Ὥσπερ γὰρ ἐχεῖ φησιν, 'Ev ᾧ γὰρ κρίνεις τὸν 
ἕτερον, σεαυτὸν καταχρίγεις " οὕτω καὶ ἐνταῦθα 
λέγει, Ὁ οὖν διδάσχων ἕτερον, σεαυτὸν οὐ διδά- 
σκχεις ; ᾿Αλλ᾽ ἐχεῖ μὲν ἀποτομώτερον, ἐνταῦθα δὲ 
ἡμερώτερον χέχρηται τῷ λόγῳ. Οὐ γὰρ εἶπε, Καὶ 
μὴν διὰ τοῦτο μείζονος εἶ χολάσεως ἄξιος, ὅτι τοσαῦτα 
ἐγχειρισθεὶς, οὐδεν) τούτων εἰς δέον χέχρησαι" ἀλλὰ 
χατ᾿ ἐρώτησιν προάγει τὸν λόγον, ἐντρέπων xal λέ- 
Yuv* Ὁ οὖν διδάσκων» ἕτερον, σεαυξὸν οὐ δι- 
δάσκεις; Σχόπει δέ μοι καὶ ἑτέρωθεν τοῦ Παύλου 
πὴν σύνεσιν. Τὰ γὰρ πλεονεχτήματα τίθησι τῶν 


Ἴουδαίων ταῦτα, ἅπερ οὐ τῆς αὐτῶν σπουδῆς ἣν, 


ἀλλὰ τῆς ἄνωθεν δωρεᾶς, χαὶ δείχνυσιν, οὐ μόνον 
περιττὰ ὄντα ἀμελοῦσιν αὐτοῖς, ἀλλὰ καὶ προσθήχην 
κολάσεως φέροντα. Οὐ γὰρ τὸ Ἰουδαῖον χαλεῖσθαι, 
αὑτῶν κατόρθωμα, οὐδὲ τὸ νόμον λαδεῖν, οὐδὲ τὰ 
ἄλλα, ἅπερ ἀπηριθμήσατο νῦν, ἀλλὰ τῆς ἄνωθεν χά- 
ριτος. Καὶ παρὰ μὲν τὴν ἀρχὴν ἔλεγεν, ὅτι οὐδὲν 
ὠφελεῖ ἡ ἀχρόασις τοῦ νόμον, ἐὰν μὴ ἡ πρᾶξις προσῇ" 
Ob γὰρ οἱ ἀχροαταὶ τοῦ γόμου, φησὶ, δίκαιοι παρὰ 
τῷ Θεῷ" νῦν δὲ πολλῷ μᾶλλον δείκνυσιν, ὅτι οὐ μόνον 
ἡ &xpózxstg, ἀλλὰ xal, ὃ πλέον τῆς ἀχροάσεως ἦν, 
ἡ διδασκαλία οὐδὲ αὑτὴ δυνήσεται προστῆναι, τοῦ δι- 
δάσχοντος μὴ πράττοντο; ἄπερ, φησὶ, διδάσχει" xal 
09 μόνον οὐ προπττήσεται, ἀλλὰ καὶ χολάσει μειζόνως. 
Καλῶς δὲ xal ταῖς λέξεσι χέχρηται" οὐ γὰρ εἶπεν, 
"Ελαξες νόμον, ἀλλ᾽, ᾿Επαναπαύῃ νόμῳ" χαὶ γὰρ 
οὖχ ἔχαμνεν 6 Ἰουδαῖος περιιὼν xal ζητῶν τὰ πρα- 
χτέα, ἀλλ᾽ ἐξ εὐχολίας εἶχε τὸν νόμον δεικνύντα τὴν 
ἐπὶ τὴν ἀρετὴν φέρουσαν ὁδόν. Εἰ γὰρ χαὶ τὰ ἔθνη 
ἔχει τὸν τῆς φύσεως λαγισμὸν, ὅθεν αὐτῶν xol 
πλεονεχτεῖ, χωρὶς ἀχροάσεως ὡς ποιοῦντα ἅπαντα, 
ἀλλ᾽ ὅμως ἐχεῖ μείζων ἡ εὐχολία ἣν. Εἰ δὲ λέγεις, 
ὅτι Οὐκ ἀχούω μόνον, ἀλλὰ xai διδάσχω᾽ χαὶ τοῦτα 
αὐτὸ προσθήχη τιμωρίας. Ἐπειδὴ γὰρ τούτῳ μέγα 
ἐφρόνουν, ἐντεῦθεν μάλιστα αὐτοὺς δείχνυσιν ὄντας 
χαταγελάστους. Ὅταν δὲ λέγῃ, Ὁδηγὸν tvg.ov, 


* Alii ἀπεχέχρηντο. b Sic Savil. et mss. Morcl. vero, ὁ 
12)0; ἐπέτεμς, perperam. 


S. JOANNIS CIIRYSOz TONI ARCHIEP. CONSTANTINOD. 


454 
παιδευτὴν dgpóror, διδάσκαλον γνηπίω», τὸν 
ἐχείνων λέγει τῦφον * σφόδρα γὰο ἀπεχέχρηντο vols 
προσηλύτοις, χαὶ ἀπὸ τούτων ἐχάλουν τῶν ὀνομάτων 
αὑτούς. 

β΄. Διὸ χαὶ ἐπιδαψιλεύεται τοῖς δοχοῦσιν αὐτῶν 
εἶναι ἐγχωμίοις, εἰδὼς, ὅτι μείζονος χατηγορίας ὑπό- 
θεσις τὰ λεγόμενα. "Exovca τὴν μόρφωσιν τῆς γνώ" 
σεως καὶ τῆς ἀληθείας ἐν τῷ νόμῳ. “Ὥσπερ ἂν et 
τις τὴν βασιλιχὴν εἰχόνα ἔχων, μηδὲν πρὸς ἐχείνην 
Ὑράφοι" οἱ δὲ μὴ πιστευθέντες αὑτὴν, xat χωρὶς τοῦ 
πρωτοτύπου μετὰ ἀχριδείας αὑτὴν μιμοῖντο. Εἴτα 
εἰπὼν τὰ πλεονεχτήματα, ἅπερ ἔσχον παρὰ τοῦ Θεοῦ, 
λέγει αὐτῶν τὰ ἐλαττώματα, ἅπερ οἱ προφῆται 
χατηγόρουν, ταῦτα εἷς μέσον φέρων * Ὁ οὖν διδά.- 
σχων ὅτερον, σεαυτὸν οὐ διδάσκεις ; ὁ κηρύσσων» 
ph xAéxcew , κιέπτεις ; ὁ 1έγων μὴ μοιχεύειν, 
μοιχεύεις ; ὁ βδειλυσσόμενος τὰ [414] εἴδωνλω, 
lepocvAsic; Καὶ γὰρ σφόδρα Tv ἀπηγορευμένον 
τῶν ἐν τοῖς εἰδωλείοις ς ἅπτεσθαι χρημάτων διὰ τὸ 
βδελυρόν" fj δὲ τῆς φιλοχρηματίας τυραννὶς, φησὶ, 
καὶ τοῦτον ὑμᾶς ἕπεισε χαταπατῆσαι τὸν vópov. 
Εἶτα τὸ πολὺ βαρύτερον ὕστερον ἐπάγει, λέγων" "Oc 
ἐν γόμῳ καυχᾶσαι, διὰ τῆς παραδάσεως τοῦ vó- 
μου τὸν Θεὸν ἀτιμάζεις ; Δύο τέθειχεν ἐγχλήματα, 
μᾶλλον δὲ τρία" ὅτι τε ἀτιμάζουσι, καὶ ὅτι δι΄ ὧν 
ἐτιμήθησαν, χαὶ ὅτι τὸν τιμήσαντα ἀτιμάζουσιν, ὅπερ 
ἦν ἐσχάτης ἀγνωμοσύνης ὑπερδολῆ. Εἶτα ἵνα μὴ 
δόξῃ χατηγορεῖν οἴχοθεν, τὸν προφήτην ἐπήγαγεν 
αὑτῶν χατήγορον, νῦν μὲν ἐν βραχεῖ χαὶ συντόμως 
χαὶ ὡς ἐν χεφαλαίῳ, ὕστερον δὲ xal χατὰ μέρο;, καὶ 
νῦν μὲν τὸν Ἡσαΐαν, μετὰ δὲ ταῦτα τὸν Δαυῖδ, ὅτε 
χαὶ πλείονας ἐπεδείξατο τοὺς ἐλέγχους. Ὅτι γὰρ, 
φησὶν, οὐχ ἐγὼ λοιδορούμενος ὑμῖν ταῦτα λέγω, xou 30v 
«l φησιν ὁ Ἡσαΐας, ὅτι Τὸ ὄγομα τοῦ Θεοῦ Ov ὑμᾶς 
βλασφημεῖται ἐν τοῖς ἔθνεσιν». Ἰδοὺ χαὶ ἑτέρα 
διπλῇ χατηγορία πάλιν. Οὐ γὰρ μόνον αὐτοὶ, φησὶν, 
ὑδρίζουσιν, ἀλλὰ χαὶ ἑτέρους εἰς τοῦτο παρασχευά- 
ζουσι, Τί τοίνυν τῆς διδασχαλίας ὄφελος, ὅταν Éav- 
τοὺς μὴ διδάσχητε;: ᾿Αλλ᾽ ἀνωτέρω μὲν τοῦτο εἶπε 
μόνον, ἐνταῦθα δὲ χαὶ εἰς τὸ ἐναντίον περιέτρεψεν. 
Οὐδὲ γὰρ μόνον ἑαυτοὺς. ἀλλ᾽ οὐδὲ ἑτέρους διδάσχετε 
τὰ πραχτέα" χαὶ τὸ πολλῷ χαλεπώτερον, ὅτι οὐ μόνον 
οὗ διδάσχετε τὰ τοῦ νόμον, ἀλλὰ xal τὰ ἐναντία δι- 
δάσχετε, βλασφημεῖν τὸν Θεὸν, ὅπερ ἐναντίον ἐστὶ τῷ 
νόμῳ. 

'AX ἡ περιτομὴ μέγα, φησίν. Ὁμολογῶ χἀγὼ, 
ἀλλὰ τότε, ὅταν ἔχῃ τὴν ἔνδον περιτομὴν. Καὶ σχόπει 
σύνεσιν, πῶς εὐχαίρως τὸν περὶ αὐτῆς εἰσήγαγε λό- 
γον. Οὐ γὰρ εὐθέως ἀπ᾽ αὑτῆς ἤρξατο, ἐπειδὴ πολλὴ 
ἦν αὐτῆς ἡ ὑπόληψις " ἀλλ᾽ ἡνίχα ἔδειξεν αὑτοὺς ἀπὸ 
τοῦ μείζονος προσχεχρουχότας, χαὶ τῆς εἰς τὸν Θεὸν 
βλασφημίας αἰτίους, τότε λοιπὸν λαθὼν τὸν ἀχροατὴν 
κατεγνωχότα αὐτῶν, xal γυμνώσας τῆ: προεδρίας, 
εἰσάγει τὸν περὶ τῆς περιτομῆς λόγον, θαῤῥῶν, ὅτι 
οὐδεὶς αὑτῇ ψηφιεῖται λοιπὸν, xal φησι" Περιτομὴ 
μὲν γὰρ ὡφε.1εῖ, ἐὰν γόμον πράσσῃς. Καίτοι γε 
ἐνῆν ἄλλως αὐτὴν Ex6a)clv, xaX εἰπεῖν, Τί γάρ ἐστιν 
ἡ περιτομή; μὴ γὰρ χατόρθωμαά ἐστι τοῦ ἔχοντος ; μὴ 
γὰρ προαιρέσεως ἀγαθῆς ἐπίδειξις ; Καὶ γὰρ ἐν ἀώρῳ 
γίνεται ἡλιχίᾳ, xat οἱ ἐν τῇ ἐρήμῳ δὲ πάντες ἔμειναν 
ἀπερίτμητοι χρόνον πολύν᾽ χαὶ ἑτέρωθεν δὲ πολλα- 
χόθεν ἴδοι τις ἂν αὐτὴν οὐ σφόδρα ἀναγχαίαν οὗσαν. 
᾿᾽Αλλ᾽ ὅμως οὐκ ἐντεῦθεν αὐτὴν ἐχδάλλει, ἀλλ᾽ ὅθεν 
μάλιστα ἐχρῆν, ἀπὸ τοῦ "A6paáp. Ἢ γὰρ ὑπερθολὴ 
«ἧς νίχης αὕτη, δεῖξαι ἐντεῦθεν αὐτὴν οὗταν εὑχατα- 


€ ΑἸίυς, εἰδώλοις. 


459 . 
bororabile erat, ut est nunc Christianismus : ab ap- 
pellatione enim mnulta differentia tunc erat : quare et 
hinc orditur. Et vide quomodo illud deeutiat. Non 
enim dixit, Tu Judaus es, sed, Cognominaris et glo- 
riaris in Deo , id est , quasi dilecius ab illo, et pr:ze 
aliis hominibus honoratus. Hic autem mihi videtur 
illorum arrogantiam et vanam gloriam perstringere ; 
quod dono illo non ad salutem sua, sed ut in alios 
insurgaut, atque illos despiciant, abusi sint. Et nosti 
toluntatem , eL probas utilia. Atqui hoc sine opere est 
vitium ; attamen przirogativa videbatuc esse : ideoque 
accurate illud apponit. Non eniin dixit, Facis ; sed, 
Nosti et probas, non aggrederis nec agis. 19. Confidis 
le esse ducem cecorum. Rursum hic non dicit illum 
ducem esse czcorum ; sed , Confidis, inquit, te ven- 
ditas : multa enim erat. Judazorum arrogantia. Ideo 
cadem fere verba usurpat, qu:e illi sese jactitantes. 
Vide namque quid in Evangelio dicant : In peccatis 
nalus es totus , et tu doces nos (Joan. 9. 54 )? et al- 
tum sapiebant adversus omnes. ]d quod Paulus ar- 
guendo per:everavit, hos attollens, illos dcjiciens, ut 
magis illos perstringeret , et graviorem proferret ac- 
cusationem. ldeo progreditur lioc augens et amplifi- 
cans diverse narrando. Confidis enim (e esse ducem 
cacorum, lumen eorum, qui in tenebris sunt , 90. eru- 
ditoi em insipientium , magistrum infantium , habentem 
formam scientie et veritatis in lege. Non dixit iterum , 
lu conscientia et in operibus , in recte factis; sed, 
In lege. Et his dictis, quod circa gentiles fecit, hic 
facit. Sicut enim illic ait : 4n quo enim judicas alium, 
teipsum condemnas ; sic eL hoc loco dicit : (Qui ergo 
doces alium, teipsum non doces ? Verum illic rigidius, 
hie mitius sermonem temperat. Non enim dicit : At- 
qui ideo majori es supplicio dignus, quia cum tot tibi 
sint concredita, nullo corum ut par est uteris, sed 
pcr interrogationem agit, pudorem incutieus sic , el 
dicens : Qui ergo doces alium , teipsum non doces? 
Perpende autem mihi etiam aliunde Pauli pruden- 
tiam : eas enim Judaorum prerogativas pouit, qua 
non ex eorum studio, sed ex superno dono erant, 
ostenditque non modo superfluas esse, ipsis negli- 
gentibus , sed etiam supplicii additamentum afferre. 
Non enim bonum opus eorum est, quod Jud:i ve- 
centur, neque quod legem accepceriut, neque alia 
qua numeravit, sed ex superna gratia erant. Ac prin- 
cipio quidem dixit, nihil juvare si lex audiatur, nisi 
opus addatur : Non enim auditores legis, iuquit, justi 
τ apud Deum : nuuc autem multo magis ostendit , 
non modo auditionem , sed etiam quod illa majus 
est, doctrinam, non posse docenti patrocinari, si 
nou faciat illa quxe docet ; nec modo non patrocina- 
bitur, sed etiain majorem attrahet ultionem. ltecte 
áutem illis dictionibus usus est : non enim dixit, 
Accepisti legem, sed, Requiescis in lege. Neque enim 
laboravit Judzus cireumeundo , ut quiereret ca quae 
agenda erant; sed facile habuit legem , qux viam os- 
tenderet ad. virtutem. Etiamsi enim gentes naturaz 
ratiocinium habeant , unde illos superant, utpote qui 
sine auditione omnia faciant ; attamen illic major fa- 


IN EPIST. AD ROM. IIOMIL. Vi. 


454 


cilitas erat. Quod si dicas, Non. solum audio , sed 
etian doceo ; illud quoque additamentum supplicii 
est. Quia ergo liac in re altum sapiebant , hinc ma- 
xime illos ridiculos ostendit. Cum vero dicit, Duccm 
cecorum , eruditorem insipientium , magistrum infan- 
tium , illorum fastum exprimit : magnopere enim 
proselytis abutebantur, et hoc illos nomine vocabant. 

2. Ideo Paulus varie illas quz videbantur esse lau- 
des eoruin refert, sciens illas majoris accusationis 
esse causam. Habentem formam scienti el veritatis in 
lege. Ac si quis regiam imaginem habens, nihil in 
Illa depingit; ii vero quibus illa concredita non est , 
sine prototypo accurate illam imitantur. Postquam 
enarravit przrogativas , quas a Deo habebant, illo- 
rum vitia recenset , eadem ipsa in medium afferens, 
de quibus prophetze accusabant : Qui ergo doces alium, 
teipsum non doces ; qui preedicas non furandum , fura- 
ris; 22. qui dicis non mechandum , meclawis ; qui 
abominaris idola, sacrilegium facis ? Etenim valde pro- 
hibitum erat, ne quis res idolorum contingeret ob 
exsecrationem : et amatze. pecunize tyrannis, inquit, 
lianc quoque conculcare legem vobis persuasit. Deinde 
quod gravius erat, demum intulit, dicens : 95. Qui 
in lege gloriaris, per pra'varicationem legis Deum inho- 
noras ? Duo crimina posuit, imo potius tria, quod 
dehonestent, quod per ea, qucis honorati sunt, 
quod se lionurantem inhonorent : quod. erat. animi 
summe ingrati, Deinde ne videretur ex se accusare, 
prophetam accusatorem inducit ; nunc quidem paucis 
ei summatim, deinde vero per partes : nunc Isaiam , 
postea Davidem, quando plures retulit confutationes. 
Quod enim non ego vobis exprobrans h:ec proferam , 
inquit, »sudi quid dicat Isaias : 24. Nomen Dei pro- 
pter vos blasphemaiur in gentibus ( 1sai. 52. 5 ). Ecce 
aliam duplicem accusationem. Non solum enim ipsi, 
inquit, contuinelia af(iciunt, sed et alios ad id appa- 
rant. Qus igitur doctrin:v utilitas, quando vos ipsos 
noun docetis? Verum hoc tantum superius dixit, hic 
vero in contrarium vertit. Non solum enim non vos 
ipsos, sed nec alios docetis ea qux ageuda sunt : 
et quod longe gravius est, non solui ea, que legis 
sunt, non docetis ; sed contraria docetis, blasphcmare 
De.in , quod legi contrarium est. 

Vera circumcisio, que. — At circumcisio, inquies, 
magna res est. ld fateor; sed tunc, cum circum- 
cisio intus habetur. Et vide prudentiam, quam op- 
portune ejus mentionem intulerit. Non enim statim 
ab illa orsus est , quoniam magna erat de illa opinio; 
sed postquam ostendit illos a majori effendisse, el 
blaspheimniz in Deum causam esse : tunc demum au- 
ditorem habens jam illos damnantem , et illis ἃ pri-. 


. matu exclusis, de circumcisione agit, confidens ne- 


minem fure qui illi suffragetur; et ait : 25. Circum- 
cisio quidem prodest , si legem observes. Atqui poterat 
aliter illam ejicere , dicereque : Quid euin. est. cir- 
cumcisio ? num opus bonum est ejus, qui illam lia- 
buerit? num boni propositi argumentum ὃ Atqui. in 
atate fit immatura : et qui in deserto crant, multo 
tempore manserunt ircircumceisi : atque aliunde tul 


435 
tisque ex locis videre est , illam non fuisse valde ne- 
ccsaariam. Attamen non ideo illam rejicit, sed unde 
maxime oportebat , ab Abrahamo. Nam hinc victo- 
ria celebrior est , si inde despicabilis videatur, unde 
ipsis venerabilis crat. Quamquam dicere poterat, 
prophetas Jud:nos vocare ineireumcisos ; verum non 
est hoc cireumcisionis vitium , sed eorum, qui illa 
male utebantur. Id quod quzritur est, ut ostendatur 
illam in optima vita nihil roboris babere : hoc autem 
ille deinceps probat. Et hic quidem patriarcham non 
adducit, sed alia ex parte prius illam dejiciens, 
postea illum observat, eum de fide verba facit , sic 
dicens : Quomodo igitur imputata est. fides. Abrahae? 
cum esset in circumcisione , an cum essel in. preputio 
( Rom. ἃ. 10) 1 Donec enim hec adversus gentilem 
et preputiatum decerlat, nibil horum vult dicere, 
ne valde onerosus sil : cum autem circumcisio ad- 
versus fidem pugnat, tunc contra illam accingitur. 
Interim adversus preputium pugna est : quapropter 
mitius loquitur, et ait : Circumcisio quidem prodest , 
si legem observes ; si autem pravaricalor legis fueris , 
circumcisio tua in prapulium versa est. Duas enim bic 
ait circumcisiones et duo praputia, ut et duas leges. 
Est eniin lex naturalis, ct lex scripta ; sed est ctiam 
media inter duas, lex per opera. Et vide quomodo 
has tres leges ostendat , et in medium adducat. 
Cum enin: gentes, qua legem non liabent, inquit. Quam, 
qu:eso , legem? Scripta. Naturaliter ea , que legis 
sunt. faciunt, Cujus? Ejus , qux per opera. Hi legem 
non habentes. Quam ? Scriptam. Sibi ipsis sunt lez. 
Quomodo ? Naturali lege usi. Qui ostendunt opus legis. 
Cujus? Ejus , qux per opera est. Lex literis scripta 
exlerior est ; hzc autem interior , qux per naturam 
est ; alia vero in actibus : οἱ illam quidem litere di- 
ciant, aliam natura, tertiam actus. Hac autem tertia 
est opus , propter quam ali» dux, naturalis et lite- 
ralis. Quod si haec non adsit, illarum nullus usus 
est, sed nocumentum maximum. Et hoc ostendit, 
de naturali quidein dicens : In quo enim judicas alium, 
teipsum condemnas ; de scripta vero, Qui predicas non 
[urandum , [uraris. Sic οἱ pra putia duo : naturale 
unum, alterum ex opere : et circumcisio una in 
carne, altcra a voluntate. Exempli causa , circumci« 
$u3 quis est octavo die ; hzec est carnalis circumcisio : 
exsequuius est quis legalia omnia ; hic est spiritua- 
lis circumcisio, quam maxime quzrit Paulus , imo et 
ipsa lex. 

9. Vide igitur, ut verbo illam concedens, re illam 
sustulerit. Non enim dixit, Superflua est circumcisio, 
inutilis, infructuosa; sed quid ? Circumcisio enim uii- 
lis est, si legem serves. Admisit interim illam dicens, 
confiteor, et non contradico bonam esse circumci- 
sionem ; sed quando? Cum legis observationem ha- 
het. Si vero prevaricator legis fueris, circumcisio (ua 
pra putium facia est. Non dixit, Nou ultra prodest, no 
videatur illam contumelia afficere; sed ubi illa Ju- 
d.rum denudavit, tunc. demum illam impetit : quod 
non jam est circumcisionis contumelia, sed ejus, qui 
ob ignaviam illam amisit, Sicut igitur viros in di- 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIHIEP. CONSTANTINOP. 


4x 


gnitatibus constitutos , deinde in magnis sceleribus 
deprehensos, judices prius ablato dignitatum hone- 
re, tunc supplicio tradunt : sic et Paulus fecit. Cum 
enim dixisset, Si autem prevaricator legis fueris, ad- 
didit, Circumcisio (ua preputium facta est; et. eue 
incircumcisum ostendisset, illum sine metu damnat. 
20. Cum igitur preputium | justificationes legis servat, 
nomne pra pulium ejus in circumcisionem convertetur? 
Vide quid faciat: non dicit, quod przputium circum- 
cisionem vincat ; hoc enim valde molestum auditori- 
bus esset; sed quod przeputium circumcisio facium 
Sit. Ac deinde quzrit, quid sit circumcisio, quid prz. 
putium ; et dicit circumcisionem esse opus bonum, 
et przep :tium rem malam: οἱ cum prius in circum- 
cisionem mutasset preputiatum bonis operibus in- 
Structum, et circumeisum corrupte viventem in prz- 
putium impulisset : sic. victoriam dat praputiato. 
Nec dicit tamen , Prxputiato; sed ad ipsam mem 
transit, sic. dicens: Nonne preputium. tuum in cir- 
cumcisionem convertetur ? Non dicit, Wmputabitur, 
scd, Convertetur, quod ma:vrem emphasim babet: 
sicut nec superius dixit, Cireumcisio tua przeputiurms 
reputatur, sed Facta est. 27. Et judicabit quod est ex 
natura preputium. Viden' illum duo nosse praputia, 
aliud ex natura , aliud ex voluntate? Hic vero illud, 
quod cx natura est, dicit, neque hic gradum sistit, 
sed addit : Legem consummans, te qui per literam et 
circumcisionem transgressor es.legis ? Vide subtilissi- 
mam ejus prudentiam. Non dicit, przputium quod 
ex natura est, circumcisionem judicaturum esse; 
verum ubi victoria erat, eo preputium introducit ; 
ubi vero vincitur, non ultra circumcisionem victam 
0586 dicit, sed circeumcisum Judzum, cavens ne 45- 
ditorem percellat. Nec dixit : Te qui legem habes et 
circumcisionem, sed adhuc mitius : Te qui per Bie- 
ram e! circumcisionem transgressor es legis ; hoc est, 
et circumcisionem ulciscitur tale przputium ; nam 
illa l:sa est : et auxiliatur legi; incommodum enim 
passa est ; splendidumque erigit tropeum. Victoria 
enim tunc splendida est, cum nona Judzo Judzus, 
sed a praeputiato vincitur; ut cum ait : Viri Ninivi- 
(e surgent , ei condemnabunt generationem — hanc 
(Matth. 18. 41). ltaque non legem inhonorat ; illam 
enim magnopere veneratur : sedeum, qui legem 
contumelia afficit. Deinde postquam hxc clare pro- 
bavit, fidenter definit quid sit Jud:eus ; ostenditque 
non se Judzum nec circumcisionem, sed non Judzsum 
et incireumcisum ejicere. Ac videtur quidem illam 
defendere, sed ejus existimationem solvit, a rei evene 
tu calculum ferens. Ostendit enim non modo nullum 
esse discrimen inter Judaum et przputiatum ; sed 
etiam superiorem esse pr:zeputiatur , si sibi attendat, 
eumdemque vere esse Judaum : ideo ait : 28. Non enim 
qui in manifesto , Judeus est, nec que manifesto in car- 
nc, est circumcisio. Hic illos perstringit, utpote qui ad 
ostentationem omnia facerent.29.Sed qui in abscondito, 
Judecus est ; el circumcisio cordis in spiritu, non lüera. 
4. His excludit corporalia omnia. Nam circumcisio 
in manifesto erat, necnon sabbata , sacrificia, purga 


b33 


φρόνητον, ὅθεν αὐτοῖς αἰδέσιμος ἦν. Καίτοι γε ἠδύ- 
νᾶτο λέγειν, ὅτι xaX οἱ προφῆται ἀπεριτμήτους xa- 
λοῦσιν Ἰουδαίους" ἀλλ᾽ οὕπω τοῦτο τῆς περιτομῆς 
ἔστιν ἐλάττωμα, ἀλλὰ τῶν χαχῶς αὑτὴν μετιόντων. 
Τὸ δὲ ζητούμενον, δεῖξαι ὅτι xaX ἐν ἀρίστῳ βίῳ οὐδε- 
μίαν ἰσχὺν ἔχει" τοῦτο δὴ χατασχευάζει λοιπόν. Καὶ 
ἐνταῦθα μὲν οὐ παράγει τὸν πατριάρχην, ἀλλὰ πρό- 
τερον ἑτέρωθεν αὐτὴν προχαταθδαλὼν, ὕστερον ἐχεῖνον 
τηρεῖ, ὅταν τὸν περὶ τῆς πίστεως * εἰσαγάγῃ λόγον, 
οὕτω [475] λέγων * Πῶς οὖν ἐλογίσθη ἡ πίστις τῷ 
᾿Αδραάμ; iv περιτομῇ ὄντι, ἢ ἐν ἀχροδυστίᾳ; 
"Eo; μὲν γὰρ ἂν πρὸς τὸν ἐθνιχὸν αὕτη xai τὸν 
ἀχρόδυστον ἀγωνίζηται, οὐδὲν βούλεται τούτων sl- 
πεῖν, ἵνα μὴ σφόδρα φορτιχὸς Ty ὅταν δὲ πρὸς τὴν 
πίστιν ἀπομάχηται, τότε μειζόνως πρὸς αὐτὴν ἀπο- 
δύεται. Τέως μέντοι πρὸς τὴν ἀκροδυστίαν ἣ μάχη" 
διὸ xaX ὑφειμένως προάγει τὸν λόγον, xal φησι" Πε- 
ριτομὴ μὲν γὰρ ogeAst, ἐὰν πράσσῃς τὸν γόμογ" 
ἐὰν δὲ πωραδάτης νόμου ἧς, ἡ περιτομὴ σου 
ἀχροδυστία γέγονε. Δύο γὰρ ἐνταῦθα ἀχροδυστίας 
χαὶ δύο περιτομάς φησιν, ὥσπερ χαὶ δύο νόμους. 
Ἔστι γὰρ νόμος ὃ φυσιχὸς, xai ἔστιν ὁ γραπτός" 
ἀλλὰ χαὶ μέτος τούτων ὁ διὰ τῶν ἔργων. Καὶ σχόπει 
πῶς τοὺς τρεῖς τούτους δείχνυσι, χαὶ εἰς μέσον ἄγει. 
Ὅταν γὰρ ἔσγνη τὰ μὴ νόμον ἔχοντα, φησί. Ποῖον 
δὴ νόμον, εἰπέ μοι; Τὸν γραπτόν. Φύσει τὰ τοῦ γό- 
μου ποιῇ. Ποίου ; Τοῦ διὰ τῶν ἔργων. Οὗτοι νόμον 
μὴ ἔχοντες. Ποῖον ; Τὸν γραπτόν. ᾿Εαυτοῖς εἰσι vó- 
μος. Πῶς; Τῷ φυσιχῷ χεχρημένοι. Olcirec ἐνδεί- 
κγυνται τὸ ἔργον τοῦ γόμον. Ποίου ; Τοῦ διὰ τῶν 
πράξεων. 'Exsivo; μὲν γὰρ ἕξω χεῖται ὁ διὰ τῶν 
Ὑρσιμάτων, οὗτος δὲ ἔνδον ὁ διὰ τῆς φύσεως, ὁ δὲ ἐν 
ταῖ; πράξεσι" xai τὸν μὲν τὰ γράμματα ὑπαγορεύει, 
τὸν δὲ ἡ φύτις, τὸν δὲ αἱ πράξεις. Τούτου δὴ τοῦ τρί- 
του χρεία, δι᾽ ὃν xaX ἐχεῖνοι οἱ δύο, 0 τε ἀπὸ τῆς φύ- 
σεως, ὅ τε ἀπὸ τῶν γραμμάτων * χἂν o010; μὴ παρῇ, 
οὐδὲν ὄφελος ἐχείνων, ἀλλὰ καὶ βλάδος μέγιστον. Καὶ 
τοῦτο δείχνυσιν ἐπὶ τοῦ φυσιχοῦ μὲν λέγων Ἐν d 
γὰρ χκρίγεις τὸν Écepor, σεαυτὸν καταχρίγεις᾽ ἐπὶ 
δὲ τοῦ γραπτοῦ" Ὁ χηρύσσων μὴ κιλέπτειν, xAé- 
ατεις; Οὕτω xal ἀχροδυστίαι δύο, μία μὲν ἡ φυσιχὴ» 
δευτέρα bb dj ἀπὸ πράξεως" καὶ περιτομὴ μία μὲν ἡ 
ἂν τῇ σαρχὶ, δευτέρα δὲ fj ἀπὸ προαιρέσεως. Οἷόν 
τι λέγω: Περιετμήθη τις ὀχταήμερος" αὕτη σαρχιχὴ 
περιτομή. Ἕπραξέ τις τὰ νόμιμα ἅπαντα" αὕτη δια- 
volag περιτομὴ, ἣν μάλιστα ὁ Παῦλος ζητεῖ, μᾶλλον 
δὲ χαὶ ὁ νόμος. 

γ΄. "Opa. τοίνυν πῶς συγχωρήσας αὐτὴν τῷ λόγῳ, 
χαθεΐλε τῷ πράγματι. Οὐ γὰρ εἶπε, Περιττὸν ἡ πε- 
ριτομὴ, ἀνόνητον dj περιτομὴ, ἄχρηστον" ἀλλὰ τί; 
Περιτομὴ μὲν γὰρ ὠφε.1δῖ, ἐὰν γόμον πράσσῃς. 
Κατεδέξατο αὐτὴν τέως λέγων᾽ Ὁμολογῶ, χαὶ οὐχ ἀν- 
τιλέγω, ὅτι χαλὴ ἡ περιτομῇ " ἀλλὰ πότε ; Ὅταν xal 
τὴν τοῦ νόμου φυλαχὴν ἔχῃ. Ἐὰν δὲ παραθδάτης vó- 
pov ἧς, ἡ περιτομή σου ἀχροδυστία γέγονεν. 
Οὐχ elxev: Οὐχέτι ὠφελεῖ" ἵνα μὴ δόξῃ αὐτὴν ὑόρί- 
ζεῖν " ἀλλὰ γυμνώσας αὐτῆς τὸν Ἰουδαῖον, τότε αὐτὸν 
βάλλει λοιπόν. “Ὅπερ οὐχέτι τῆς περιτομῆς ἦν ὕδρις, 
ἀλλὰ τοῦ διὰ τῆς ῥᾳθυμίας αὐτὴν ἀπολέσαντος. Ὥσπερ 
οὖν τοὺς ἐν ἀξιώμασιν ὄντας, εἶτα ἁλισχομένονυς ἐπὶ 
μεγίστοις ἐγχλήμασιν, ol δικάζοντες ἀφελόμενοι τῆς 
τῶν ἀξιωμάτων τιμῆς, τότε χολάζουσιν" οὕτω xal 
Παῦλος ἐποίησεν, Εἰπὼν γὰρ, Ἑὰν δὲ παραθάτης 
γόμου ἧς, ἐπήγαγεν’ Ἡ περιτομή cov ἀχροδυστία 
γέγονε" καὶ δείξας ἀπερίτμητον, χαταδιχάζει λοιπὸν 
ἀδεῶς. Ὅταν οὖν ἡ ἀχροδυστία τὰ δικαιώματα 


5 Alii, τὸν τῆς πίστεως, 


IN EPIST. AD hOM. HOMIL. VI. 


i56 
τοῦ γόμου φυλάττῃ, οὐχὶ [416] ἡ ἀκροδυστία αὐτοῦ 
εἰς περιτομὴν περιτραπήσεται Ὁ: Ὅρα τί ποιεῖ" 
0) λέγει, ὅτι ἡ ἀχροδυστία τὴν περιτομὴν νιχᾷ " 
touto γὰρ σφόδρα Tfjv ἐπαχθὲς τοῖς τότε ἀχούουσιν - 
ἀλλ᾽ ὅτι ἡ ἀχροδυστία περιτομὴ γέγονε. Καὶ ζητεῖ 
λοιπὸν τί ἐστι περιτομὴ, καὶ τί ἀχροθυστία " xai λέ- 
Yet, ὅτι περιτομὴ πρᾶξίς ἐστιν ἀγαθὴ, χαὶ ἡ ἀχρο- 
ὀυστία πρᾶξις πονηρά" xal πρότερον μεταστήσας 
εἰς τὴν περιτομὴν τὸν ἀχρόδυστον τὸν πράξεις ἔχοντα 
χρηστὰς, xai τὸν ἐμπερίτομον τὸν ἐν διεφθαρμένῳ 
βίῳ εἰς τὴν ἀχροδυστίαν ἐξωθήσας, οὕτω τὴν νίχην 
δίδωσι τῷ ἀχροδύστῳ. Καὶ οὐ λέγει, Τῷ ἀχροθύστῳ, 
ἀλλ᾽ ἐπὶ τὸ πρᾶγμα μέτεισιν οὕτω λέγων: Οὐχὶ ἡ 
ἀκχροδυστία σου εἰς περιτομὴν μετατραπήσεται; 
Καὶ οὐχ εἶπε, Λογισθήσεται, ἀλλὰ, Τραπήσεται, 
ὅπερ ἐμφαντιχώτερον ἣν" ὥσπερ χαὶ ἀνωτέρω οὐχ 
εἶπεν, 'H περιτομή σου ἀχροῤυστία λογίζεται, ἀλλὰ, 
Γέγογθ. Καὶ χριγεῖ ἡ ἐκ φύσεως dxpe6vccla. 
Ὁρᾷς, ὅτι δύο οἷδεν ἀχροδυστίας, τὴν μὲν ἐχ φύσεως, 
τὴν δὲ ἐχ προαιρέσεως; Ἐνταῦθα μέντοι τὴν Ex φύσεω: 
λέγει, ἀλλ᾽ οὐχ ἵσταται μέχρι τούτου, ἀλλ᾽ ἐπάγει" Τὸν 
γόμον τελοῦσά σε τὸν διὰ γράμματος καὶ περι- 
τομῆς παραδάτην γόμου; Ὅρα τὴν λεπτοτάτην αὐ- 
τοῦ σύνεσιν. Οὐχ εἶπεν, ὅτι ἡ ἐκ φύσεως ἀχροθυστία 
τὴν περιτομὴν χρινεῖ, ἀλλὰ, ἔνθα μὲν ἡ νίχη vv, τὴν 
ἀχροδυστίαν εἰσάγει" ἔνθα δὲ ἡ ἧττα ἦν, οὐχέτι τὴν 
περιτομὴν δείχνυσιν ἡττωμένην, ἀλλὰ τὸν αὐτὴν 
ἔχοντα Ἰουδαῖον, φειδόμενος διὰ τῶν ῥημάτων πλῇ- 
ξαι τὸν ἀχροατήν. Καὶ οὐχ εἶπε, Σὲ τὸν νόμον ἔχοντα 
xai περιτομὴν, ἀλλ᾽ ἔτι ἡμερώτερον, Σὲ τὸν διὰ 
γράμματος καὶ περιτομῆς παραδάτην γόμου" 
τουτέστι, χαὶ ἀμύνει τῇ περιτομῇ ἡ τοιαύτη ἀχρο- 
δυστία, ἠδίκηται γάρ" xaX βοηθεῖ τῷ νόμῳ, ἐπηρέα- 
σται γάρ" καὶ περιφανὲς ἵστησι τρόπαιον. Ἡ γὰρ 
νίχη τότε ἐστὶ λαμπρὰ, ὅταν μὴ παρὰ Ἰουδαίου ὁ 
Ἰουδαῖος, ἀλλὰ παρὰ ἀχροδύστου χρίνηται" ὥσπερ 
ὅταν λέγῃ" "AvÓpac Νινευΐται ἐγερθήσονται, xal 
καταχρινγοῦσι τὴν γενεὰν ταύτην. Οὐχοῦν οὐ τὸν 
νόμον ἀτιμάζει" σφόδρα γὰρ αὑτὸν αἰδεῖται" ἀλλὰ 
τὸν εἰς τὸν νόμον ὑδρίζοντα. Εἶτα ὅτε χατεσχεύασε 
ταῦτα σαφῶς, θαῤῥῶν λοιπὸν ὁρίζεται τί ποτέ ἐστιν 
ὁ Ἰουδαῖος, καὶ δείχνυσιν, ὅτι οὐχὶ τὸν Ἰουδαῖον οὐδὲ 
τὴν περιτομὴν, ἀλλὰ τὸν οὐχὶ Ἰουδαῖον καὶ τὸν ἀπε- 
ρίτμητον ἐχδάλλει. Καὶ δοχεῖ μὲν ἀμύνειν αὐτῇ, 
χαταλύει δὲ αὐτῆς τὴν ὑπόληψιν, ἀπὸ τοῦ συμθαί- 
νοντος ἔχων τὰς ψήφους. Δείχνυσι γὰρ οὐ μόνον οὐδὲν 
μέσον Ἰουδαίου χαὶ ἀχροδύστου, ἀλλὰ καὶ ἀνώτερον 
ὄντα τὸν ἀχρόδυστον, ἐὰν ἑαυτῷ προσέχῃ, χαὶ τοῦ- 
τὸν ὄντα ἀχριθῶς τὸν Ἰουδαῖον " διό φησι- Οὐ γὰρ ὁ 
ἐν τῷ φανερῷ Ἰουδαῖός ἐστιν, οὐδὲ ἡ &v τῷ gare- 
po, ἐν σαρχὶ, περιτομή. Ἐνταῦθα αὐτοὺς πλήττει, 
ὡς πρὸς ἐπίδειξιν ἅπαντα πράττοντας, "AAA" ὁ ἐν 
τῷ xpvatQ Ἰουδαῖος, καὶ περιτομὴ καρδίας ἐν 
πνεύματι, οὐ γράμματι. 

δ', Τοῦτο δὲ εἰπὼν, ἐξέδαλε τὰ σωματιχὰ ἅπαντα. 
Καὶ γὰρ ἡ περιτομὴ ἐν τῷ φανερῷ, xal τὰ σάδθατα xal 
αἱ θυσίαι καὶ οἱ χαθαρισμοί" [477] ἅπερ ἅπαντα δι᾽ 
ἑνὸς ἡνέξατο ῥήματος εἰπὼν, Οὐ γὰρ ἐν τῷ φανερῷ 
Ἱουδαῖός ἐστιν. ᾿Αλλ᾽ ἐπειδὴ τῆς περιτομῆς πολὺς 
ἦν ὁ λόγος, ὅπου γε xat τὸ Σάδθατον αὐτῇ παρεχώ- 
ρει, εἰχότω; τὰ πλείονα πρὸς αὐτὴν ἀποτείνεται. 
Εἰπὼν δὲ, Ἐν πνεύματι, προοδοποιεῖ λοιπὸν τῇ τῆς 
Ἐχχλησίας πολιτείᾳ, χαὶ τὴν πίστιν εἰσάγει" xal 
γὰρ αὕτη ἐν χαρδίᾳ xai πνεύματι τὸν ἔπαινον ἀπὸ 
τοῦ Θεοῦ ἔχει. Καὶ διὰ τί μὴ ἔδειξεν, ὅτι ὁ χατορθῶν 


b Unus. μετατραπήσεται, οἱ sic infra legitur. In edit, 
Épisto" ' habetur λογισθήσεται. 


435 
tisque ex locis videre est , illam non fuisse valde ne- 
ecssariam. Attamen non ideo illam rejicit, sed unde 
maxime oportebat , ab Abrahamo. Nam hinc victo- 
ria celebrior est, si inde despicabilis videatur, unde 
ipsis venerabilis crat. Quamquam dicere poterat, 
prophetas Jud:eos vocare ineireumcisos ; verum non 
est hoc cireumcisiouis vitium, sed eorum, qui illa 
male utebantur. [4 quod quxritur est, ut ostendatur 
illam in optima vita nihil roboris habere : hoc autem 
ille deinceps probat. Et hic quidem patriarcham non 
adducit, sed alia ex parte prius illam dejiciens , 
postea illum observat , eum de fide verba facit , sic 
dicens : Quomodo igitur imputata est. fides. Abrahae? 
cum esset in circumcisione , an cum essel in. preputio 
( Rom. ἃ. 10) ? Donec enim hec adversus geniilem 
et preputiatum decerlat, nihil horum vult dicere, 
ne valde onerosus sil : cum autem circumcisio ad- 
versus fidem pugnat, tunc contra illam acciugitur. 
Interim adversus preputium pugna est : quapropter 
mitius loquitur, et ait : Circumcisio quidem prodest , 
si legem observes ; si autem pravaricator legis fueris , 
circumcisio (ua in pr&putium versa est. Duas enim hic 
ait circumcisiones et duo praputia, ut et duas leges. 
Est eniin. lex naturalis, οἱ lex scripta ; sed est ctiam 
media inter duas , lex per opera. Εἰ vide quomodo 
has tres leges ostendat , et in medium adducat. 
Cum enin: gentes, qug legem non habent, inquit. Quam, 
qu:eso , legem ? Scriptam. Naturaliter ea , que legis 
sunt. faciunt, Cujus? Ejus , qux per opera. Hi legem 
non habentes. Quam ? Scriptam. Sibi ipsis sunt lez. 
Quomodo ? Nauirali lege usi. Qui ostendunt opus legis. 
Cujus? Ejus , qu:& per opera est. Lex literis scripta 
exterior est ; hzc autem interior , qux? per naturam 
est ; alia vero in actibus : et illam quidem litere di- 
citant, aliam natura, tertiam actus. Hac autem tertia 
est opus , propter quam ali» dux, naturalis οἱ lite- 
ralis. Quod si hzc non adsit, illarum nullus usus 
est, sed nocumentum maximum. Et hoc ostendit, 
de naturali quidein dicens : In quo enim judicas alium, 
teipsum condemnas ; de scripta vero, Qui predicas non 
[urandum , [uraris. Sic et praputia duo : naturale 
unum, alterum ex opere: οἱ circumcisio una in 
carne, altcra a voluntate. Exempli causa , circumci- 
$u3 quis est octavo die ; hxec est carnalis circumcisio : 
exsequutus est quis legalia omnia ; hzc est spiritua- 
lis circumcisio, quam maxime quzrit Paulus , imo et 
ipsa lex. 

9. Vide igitur, ut verbo illam concedens, re illam 
sustulerit. Non enim dixit, Superflua est circumcisio, 
inutilis, infructuosa; sed quid ? Circumcisio enim μι» 
lis est, si legem serves. Admisit interim illam dicens, 
confiteor, et non contradico bonam esse circumci- 
sionem ; sed quando? Cum legis observationem ha- 
het. Si vero. prevaricator legis (ueris, circumcisio (ua 
preeputium facta est. Non dixit, Non ultra prodest, no 
videatur illam contumelia affcere; sed ubi illa Ju- 
dirum denudavit, tunc. demum illam impetit : quod 
non jam est circumcisionis contumelia, sed ejus, qui 
ob ignaviam illam amisit, Sicut igitur viros in di- 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIHIEP. CONSTANTINOP. 4X 


gnitatibus constitutos , deinde in magnis sceleribus 
deprehensos, judices prius ablato dignitatum hone- 
re, tunc supplicio tradunt : sic et Paulus fecit. Cum 
enim dixisset, Si autem prevaricator legis fueris, ad- 
didit, Circumcisio (ua preputium facta est ; et. cum 
incireumcisum ostendisset, illum sine metu damnat. 
20. Cum igitur praeputium | justificationes legis servat, 
nonne pro pulium ejus in circumcisionem  convertetur? 
Vide quid faciat: non dicit, quod przputium circum- 
cisionem vincat ; hoc enim valde molestum auditori- 
bus esset ; sed quod preputium circumcisio factum 
sit. Ac deinde quxrit, quid sit cireumcisio, quid prz 
putium ; εἰ dicit circumcisionem esse opus bonum, 
et prxp :tium rem malam: et cum prius in circum- 
cisionem mutasset prxpuliatum bonis operibus in- 
structum, et circumeisum corrupte viventem in prz- 
putium impulisset : sic victoriam dal praeputiato. 
Nec dicit tamen , Przputiato; sed ad ipsam rem 
transit, sic. dicens : Nonne preputium. tuum in cir- 
cumcisionem  convertetur ? Non dicit, Wnputabitur, 
sed, Convertetur, quod marem. emphasim liabet: 
sicut nec superius d.xit, Circumcisio tua przeputium 
reputatur, sed Facta est. 27. Et judicabit quod est ex 
natura preputium. Viden' illum duo nosse praeputia, 
aliud ex natura, aliud ex voluntate? Hic vero illud, 
quod ex natura est, dicit, neque hic gradum sistit, 
sed addit : Legem consummans, te qui per literam et 
circumcisionem transgressor es.legis ? Vide subtilissi- 
manm ejus prudentiam. Non dicit, przputium quod 
ex natura est, circumcisionem judicaturum esse; 
verum ubi victoria erat, eo pr:»putium introducit ; 
ubi vero vincitur, non ultra circumcisionem victam 
esse dicit, sed circumcisum Judzum, cavens ne ar- 
ditorem percellat. Nec dixit : Te qui legem habes et 
circumcisionem, sed adliuc. mitius : Te qui per Btw- 
ram el circumcisionem  (ransgressor es legis ; hoc est, 
et cireumcisionem ulciscitur tale prxputium ; nam 
illa [5588 est : et auxiliatur legi; incommodum enim 
passa est ; splendidumque erigit tropzieum. Victoria 
enim tunc splendida est, cum non a Judzo Jud:zus, 
sed a preputiato vincitur; ut cum ait : Viri Ninivi- 
(e surgent , εἰ condemnabunt generationem — hanc 
(Mauh. 18. 41). ltaque non legem inhonorat ; illam 
enim magnopere veneratur : sedeum, qui legem 
contumelia afficit. Deinde postquam hzc clare pro- 
bavit, fidenter definit quid sit Judzeus ; ostenditque 
non se Judaum nec circumcisionem, sed non Judzzum 
et incireumcisum ejicere. Ac videtur quidem illam 
defendere, sed ejus existimationem solvit, a rei evene 
tu caleulum ferens. Ostendit enim non modo nullum 
esse discrimen inter Judaum et preputiatum ; sed 
eliam superiorem esse prxeputiatur , si sibi attendat, 
eumdemque vere esse Judzum : ideo ait :28. Nom enim 
qui in manifesto , Judeus est, nec que manifesto in car- 
nc, est circumcisio. Hic illos perstringit, utpote qui ad 
ostentationem omnia facerent.29.Sed qui in abscondito, 
Judeus δεῖ ; el circumcisio cordis in spirilu, non litera. 
4. His excludit corporalia omnia. Nam circumcisio 
in manifesto erat, necnon sabbata , sacrificia, purgae 


932 
Φρύνητον, ὅθεν αὐτοῖς αἰδὲ τι τος fv. Kain EI. 
3:0 λέγειν, ὅτι xal οἱ πρόξξται ἀπεειταῦ τος: Xx 
λοῦσιν Ἰουδαίους" ἀλλ᾽ οὔπ τοῦτο τὸς πεῖιτι ῖς 
ἐστιν ἐλάττιυμα, ἀλλὰ τῶν χλκ:,ς X277 pRTICme. 
Τὸ ὃὲ ζητούμενον, δεξξαι ὅτι x35 E» ipie $5. mn- 
μίαν ἰσχὺν ἔχει" 19516 δὲ x1:32x:.3,:. am. Ri. 
ἐνταῦθα μὲν οὗ παράνε: τῶν miccoRzyca. Ei cm»l- 
τερον ἑτέρωθεν αὐτὴν προχετζύχ.... Tuo Ex:ilvni 
τηρεῖ, ὅταν" τὸν περὶ 
οὕτω [475] λέγων * Πως εὖν £Az c8 dE στ τὰ 
Atgady ; ἐν aep erc pi ἔγτι. F 
"Eo; piv γὰρ 3» πρὸς hw d5exi. sl xz oma 
ἀχρόδυσ-ον ἀγωνῆντται, οὐδὲν Selar-3. Tz.Tun ilL 
πεῖν, ἵνὰ μὴ 374571 φορτικὸς i fem δὲ πρὸς mn 
“πίστιν ἄπο πομάχτιται, πότε μειχόνος XLI z.—74 ΣΞ- 
δύεται. Τέως μέντου: ποὺς τῆν ἀπροξύττιξι T oLESU 
διὸ xaX ὑφειμένως προᾶνει τῶν az, mil Tz La- 
ριτομὴ μὲν γὰρ ὡξειλεῖ ἐᾶν Zpüccrur z.* racc 
ἐὰν δὲ πωραξάτης végcv nc, αὶ x&piIxt D 
ἀχροξυστία γέτενε. M viz ἔντξοῦξ ix y .— 
χαὶ δύο περιτομᾶς grtLz:w, ὥττε zz. L^ 
Ἔπτι γὰρ νόμος ὁ uah. xi. iz. i Tzz—ÓDT 
ἀλλὰ χα! μέτος τούτων ὁ δ: τῷ Ezio. Rz. z— 
πῶς τοὺς τρεῖς τούτους δεΐχκνοξ:..- X3: εἰς Li 723 Ev. 
Ὅταν νὰρ ÉUrn τὰ P "ipcr ἔχεντα. τις... Bri 
δὴ νόμον, εἰπέ πο: - T2» γ2λξι:ὶ.. 7i. τὰ τῖὶ τσ 
μου ποιῇ. Ποῖος Τοῦ Σ:2 τῶν iz. 4e. 
μὴ ἔχεντες. Dos; Τῶν vpazz. Enc ED oL- 


-- δ. 
- 


zES Ri: B gia 5 : alTTa. 


"ὩΣ... 


Flac 


poc. Ho; ; Τῷ 52x 2 xzgzzhzbv. ἴτε: 8:22. 
xrvrta: có &pzcr τοῦ νέμειν. IzZ2.: T2. 3.1 τὸν 
ποάϊζεων. "Ex:i; uf. vio E252 χεῖτῶ: Z Loi cu» 
Ὑρσμάτων, οὗπος δὲ Ey ὁ 2:3 τὸς zT iE 

ταῖ; πράξεσι" χαὶ τῶν ut -ἃ τράσ ματα ΦΞΞΤΩΣΞ.:.-. 


«ὃν δὲ à φύτις, τὸν ὅὲ αἱ ποΐξε:ς. T2. ἔν ποῦ τῶν 
τοῦ χρε: I3, 67 ὧν xai Exstu οΣ 2202. 2 τὸ 272 77; 
ὅεως, 6 τε ἀπὸ τῶν τραιμμάτω»" zi, ded 2t A 
οὐδὲν ὄφελος; ἐχεΐνων, ἀλλὰ x3: $4355; Ξὲν.ττιι. ΚΞ 
τόῦτο δείχνυξιν ἔξὶ τον Z.2:X92 μξ. aun Er 5 
γὰρ κρίνεις c» ἕτερεν, σεαττιν Z&rZ4q.TE. τ: 
τοῦ Ὑραππο " 'Üxngeccom μὰ εὐέξζξεσ. uM 
attic; Οὐτιο xai ixpjb 3-3: LJ RR Σειῖ T.TIES, 
δευτέρα δὲ d ἀπὸ πράξεις. ἈΞ: T2 2T ὡς Σὲ 
δ. τῇ ταρχ', δευπέοα ζὲε 9 ἅτὸ —:ocIag o 
τι λέγω᾽ Περιεταύδτ τὸ: $x-2* τῆς z.—1 TzIEXuEY 
«p! τομῇ. "Ezgat « 7x 71 V5gt42 $TEXvz τ. 5h 
volag περιτομῖ, ἦν uie2:3 ὃ ΠΖ Ως 1vTL ;Ξω “Ὁ 
ὃὲ χαὶ ὁ viuo. 

Y. "Opa Toiv. πῶς τ 
χαθξῶλε τῷ πρᾶν .12::. 0. ὙΔΡ t.TZ, ll: 2— 
ptvoAb, Romy. $ TRpRIAT. ÉpQTTTU max -.. 
Περιτομὴ μὲν γὰρ ὡρελεῖ, ἐχ γεν Ζοτ τι. 
K2::0:2179 αὐτῆ πές εἴων sod U-E Zu 
τιλέγω, ὅτ XI i Φεῦ: Sz» Ζ 
τὴν τοῦ νόμου vorax,» Ἐχτ, τὰν 2ὲ σαφεῖς να- 
μου ἧς, ἡ περιτεμὴ Ccv ἄκρυζωττια ER 
Οὐχ εἶπεν" Οὐχέτι ὠφελεῖ, ἕνα ,τξτι In 4- 
Stt)". ἀλλὰ τὠμνώζαᾶς αὐτΞς τὸν Yoda. 77A τ.5.0Ἅ. 
βάλλε: λοιπόν. Ὅπε2 dixic: T3: TLU—US2 T» LL. 
ἀλλὰ τοῦ διὰ τῖ;ς L3, a2; τῦττι 3T 4222. Dr 
οὖν τοὺς ἐν afwoaa1sc ὄντας, £228 do.TxWIf9w £— 
μεγίστοις byxafua2:o, οἱ ξεκάτοντες δτεσώμενα. τῆς 
κῶν ἀξιωμάτων t: ass πε s"uedsyysc^ v» xa. 
[Παῦλος ἐποίησεν, Eixw» rio, Ee Je σεγαΐατισ 
νόμου ἧς, ἐπήγαγεν Ἢ zegercgus στα augaffrr-t ea, 
γέγονε" καὶ δεῖξας ἀπερέτχετον, ταταδεκικας atte. 
ἀδεῶς. Ὅταν otr ἡ ἀκροίεςεία τὸ Pugna 


5 Aii, τὸν τῆς €19z1497, 


P 
JS 


peg is Z.-7T» 7ü ez. 


ede T "m 


IN EPIST. AP hex, ἐνὶ τὶ 


TOL m$LGAITl.C. $t! ὃς Doct τ τ- τὰς 
ἐς τὸ Tcco0 Ts naRf—evTm νι Cii. - ER 
«*. "ITI - : .7 zxlx.—- rel -—- Ul. AS 
TLTDCa:DITini $e or€msuloCe.o—oiixeocX 

meg [Tot ξυσιΐι τες το τι τ τ τῖς ἃς lc 
(WES τὸ ἔστ wLITLt im τ oiiclu.T ul -- 
τ. ἔξ τε τεσ mliQI Ife στ πιο £o τ iic 
f. liL. m1: τ το τοῦτ lu— n 
Rl CUT ulLntlÍT τ mLcc.T-6 π᾿ nmLclrec 
Dum TU ILLU τῦ τ LITERILIL. 
δι ξὰς τὸ Ξε τοῦτες, tmm Loc 2a— 
ὡς - 

ΣΙ Ξ. Ξ Ξτ στῆ τῶι ἘΞ - —-. EE. mLrab— 


IDIBLASDT GiETECÓ ΩΣ uu 
Lalo TIEmu—77H. 
LITII mm fw LZ 
ἔπει. Ξ τὸ πιῖτ mL omnmÉ Tou mm. Lll 
Ir — Eco oko 1 f τιτεω Lnkcfs—4 


DIALSITOLIILTSIÍxnssaÉ.LLLI το Il: I.T 
TTLIACTTZML.LILEAI "ocmLoLlIlocclovU τ τξει. 


(AUI. ma Li c LLL XL LL - τ -- Ue 
το IXACDPTE τὸ το !Ü€ τ diit μα π,- 
ΤΊ χε παρ σα’ 47 Ic 20 I- 
TL. TIWELZUA (a^i TL τ - 23 oT m cL oz 
τι ΩΣ πο στ τ: Σ ΞΞ Ὁ πὸ π- 
EEZX.ILI. LII«mETML  icxE LR -ττΞξο - ---- -- 
w——IÍT. τι... Mic τς oc κκ-Ἠ 
ξ;Ξ ΞΖ Ἴ:ΞΙΞ τ:Ξ Ξε: τ πῷό τ Ξο -τὖὉ- 
ξξΞ ττ-  σσξ--- ἔς -:-- nc κα τε τ 

π:ῖΞ. £o of fiw: Il: 77k 


no ττῷὸ :Ξ- 
T "Zl? rif ἜΣ: τ τ τ:ῖϑεοεξΞ 1 - 
WE: ὭΣΞΞ ΣτξῸ. &amITIL ΞᾧΞΞ n7 ΤΞ:Ξ -τ-. Ξ - 
ἜΟΞΩΞΙ 2...1 ἸΞ:Ξ :-::-ϑ.ττ. -. σΞὮἍἢ :-πΦ: 
Ic. ao^ 42-2 τὸ τε τὸ -πσς τ πο... 
EXCEACL-0T τ ——RERocnn— 260 1c. 
ΠΣ. Z-ILLLIL O ττῖῖς cz - - 2.72 La 
7l σὶΞ LII τ-τ:- τ πτοτ-. .-ὦ 
T 2 ὄΔὄΞΞ LL π᾿ τὸ τ πα π 
: ΠΙ͂ΞΞΕΗ Iz once τῷ τσ 6.1R ,. 
T ὭΣΓΣΞ É.-z7 ot r7 m7 i 
LIU LEÉLZL. kz να I σός. 1— 
EZILOI  --; τ -πρτ- .2— 4. c.l. 
WUTIL Tyu TAL LULLIL zw Il 20. 
MESL- ULZLL. ER IQZÁIM. 1... i.cam 
Lf Ce fgqWéZT τῷ lm. LA c x on- 
Teie« mnc gum Lows τ᾿ αὶ 


σ΄ ““« at “ 
D » Tu $c: ILE cm 


ul τῶςσςὀθὠ i£- 


—. eum. av 


2. ss - 
Z7 eL τ 


ie 4v-— ΣΙ iL 
Jdovidure &XC-9 ὥς 2.28 “-- AED ZA 
Ξ,: τσ Eno o£ c Len —— —m— 
Ζ2 ZW UE Lam oL IL—SIÁ—— 
E-—- £ ἢ» etam ———— Ξε τ΄ 


awe: ————— π-Ξ oc lI 
"Ht z-- 2: χε X LLLI c lI 


451 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. 4-8 


Ἕλλην ᾿Ιουδαίου χατορθοῦντος οὐχ ὄὅστιν ἐλάττων, 
ἀλλ᾽ ἔτι χατορθῶν Ἕλλην Ἰουδαίου παραθαίνοντος 
χρείττων ἐστίν ; “ἵν᾽ ἀναμφίδολον ποιήσῃ τὴν νίχην. 
Τούτου γὰρ ὁμολογηθέντος, ἐξ ἀνάγχης f) περιτομὴ 
τῆς σαρχὺς ἐχδάλλεται, xal δείχνυται, ὅτι πανταχοῦ 
βίου χρεία. Ὅταν γὰρ ὁ μὲν “Ἕλλην χωρὶ; τούτων 
σώζηται, ὁ δὲ Ἰουδαῖος μετὰ τούτων χολάζηται, 
ἕστηχεν ἀργῶν ὁ Ἰουδαῖσμός. "Ἕλληνα δὲ πάλιν 02 
τὸν εἰδωλολάτρην, ἀλλὰ τὸν θεοσεθῇ xal ἐνάρε- 
τον xai τῶν νομιχῶν παρατηρήσεων ἀπηλλαγμένον 
qnot. Τί οὖν τὸ περισσὸν τοῦ Ἰουδαίου; Ἐπειδὴ 
πάντα ἐξέδαλε, τὴν ἀχρόασιν, τὴν διδασχαλίαν, τὸ 
ὄνομα τοῦ Ἰουδαίου, τὴν περιτομὴν, τὰ ἄλλα πάντα, 
διὰ τοῦ λέγειν, ὅτι Ὁ ἐν τῷ φαγερῷ ᾿Ιουδαῖος οὐχ 


ἔστιν, àAA ὁ ἐν τῷ κρυπτῷ, ὁρᾷ λοιπὸν ἀντίθεσιν ᾿ 


ἀναχύπτουσαν " χαὶ πρὸς αὐτὴν ἵσταται. Τίς δέ ἐστιν 
ἡ ἀντίθεσις ; El μηδὲν, φησὶν, ὠφελεῖ ταῦτα, τίνος 
ἕνεχεν χαὶ ἐχλήθη τὸ ἔθνος, καὶ περιτομὴ ἐδόθη ; 
Τί οὖν ποιεῖ, χαὶ πῶς αὐτὴν λύει; Ac ὧν ἕλυσε xal 
τὰ ἀνοτέρω. Ὥσπερ γὰρ Exel οὐ τὰ ἐγχώμια αὑτῶν 
εἶπεν, ἀλλὰ τοῦ Θεοῦ τὰς εὐεργεσίας, οὐ τὰ αὐτῶν 
χατορθώματα" τὸ γὰρ Ἰουδαῖον ὀνομάζεσθαι, καὶ 
γινώσχειν τὸ θέλημα, xat δοχιμάξειν τὰ διαφέροντα, 
οὐκ αὑτῶν fv χατόρθωμα, ἀλλὰ τῆς τοῦ Θεοῦ χάρι- 
τος ὅπερ xai ὀνειδίζων αὐτοῖς ὁ προφήτης ἔλεγεν " 
Οὐχ ἐποίησεν οὕτω παντὶ ἔθνει, καὶ τὰ χρίματα 
αὑτοῦ οὐχ ἐδήλωσεν αὐτοῖς " χαὶ ὁ Μωῦσῆς πάλιν, 
᾿Ερωτήσατε, εἰ γέγονξ κατὰ τὸ ῥῆμα τοῦτο, φη- 
σὶν, εἰ ἤκουσεν É0voc φωνὴν Θεοῦ ζῶντος ἐκχ 
μέσου τοῦ πυρὸς, καὶ Éince* τοῦτο δὴ xat ἐνταῦθα 
ποιεῖ. Ὥσπερ γὰρ, ὅτε ἔλεγε περὶ τῆς περιτομῆς, 
οὐχ εἶπεν, ὅτι Ἧ δὲ περιτομὴ οὐδὲν ὠφελεῖ χωρὶς 
βίου, ἀλλὰ, Περιτομὴ ὠφελεῖ μετὰ βίου, τὸ αὐτὸ μὲν 
δηλῶν, ἡμερώτερον δέ: xol πάλιν, ᾿Εὰν δὲ παρα- 
Cátnc νόμου ἧς. οὐχ εἴπεν, Οὐδὲν ὠφελῇ σὺ ὁ ἐμπε- 
ρίτομος, ἀλλ᾽, Ἡ περιτομή σου ἀκροδυστία γέγονε" 
χαὶ μετ᾽ ἐχεῖνο δὲ πάλιν, Κριγεῖ, φησὶν, ἡ áxpo- 
διστία οὐχὶ τὴν περιτομὴν, ἀ.1.1λὰ σὲ τὸν παρα- 


θάτην γόμου, τῶν μὲν νομίμων φειδόμενος, τοὺς δὲ 


ἀνθρώπους βάλλων * οὕτω καὶ ἐνταῦθα ποιεῖ. ᾿Αντι- 
θεὶς γὰρ ἑαυτῷ τοῦτο, xal εἰπὼν, Τί οὗν τὸ περισ- 
σὸν τοῦ Ἰουδαίου ; οὐχ εἶπεν, ὅτι Οὐδὲν, ἀλλὰ συν- 
ἐδραμε τῷ λόγῳ, xaX διὰ τῶν ἑξῆς πάλιν αὐτὸ ἀν- 
εἴλε, xal ἔδειξε xal χολαζομένους ἀπὸ ταύτης τῆς 
προεδρίας. Καὶ πῶς ; Ἐγὼ λέγω, τὴν ἀντίθεσιν εἰς 
μέσον ἀγαγών. Τί οὖν τὸ περισσὸν τοῦ ᾿Ιουδαίου, 
φησὶν, 7| τίς ἡ ὠφέλεια τῆς περιτομῆς; Πολὺ 
κατὰ πάντα τρόπον. Πρῶτον μὲν, ὅτι ἐπιστεύθη- 
σαν τὰ 1όγια τοῦ Θεοῦ. Εἶδες, ὅπερ ἔφθην εἰπὼν, οὖ- 
δαμοῦ τὰ χοτορθώματα αὐτῶν, ἀλλὰ τοῦ Θεοῦ τὰς εὐερ- 
γεσίας ἀπαριθμοῦντα; Τί δέ ἐστιν, ᾿Επιστεύϑησαν ; 
Ὅτι αὐτοὶ ἐνεχειρίσθησαν τὸν νόμον, ὅτι τοσούτου 
[4781 ἀξίους εἶναι ἐνόμιζεν, ὡς πιστεῦσαι χρησμοὺς 
αὐτοῖς ἄνωθεν χατενεχθέντας. Καὶ οἶδα μὲν, ὅτι τινὲς 
τὸ, ᾿Επιστεύθησαν, οὐχ ἐπὶ τῶν Ἰουδαίων λέγουσιν, 
ἀλλ᾽ ἐπὶ τῶν λογίων, τουτέστιν, ὅτι ἐπιστεύθη ὁ νόμος" 
ἀλλὰ τὸ ἑξῆς οὐχ ἀφίησι τοῦτο νομίζεσθαι. Πρῶτον 
μὲν γὰρ χατηγορῶν αὐτῶν ταῦτα λέγει, χαὶ δειχνὺς 
πολλῆς μὲν ἄνωθεν ἀπολαύσαντας εὐεργεσίας, πολλὴν 
δὲ ἐπιδειξζαμένους ἀγνωμοσύνην. “Ἔπειτα δὲ xal τὰ 
ἑξῆς τοῦτο δηλοῖ ἐπήγαγε γάρ᾽ Τί γὰρ, εἰ ἠπίστη- 
σάν τιγες; Ei δὲ ἠπίστησαν, πῶς, τινές φασιν, ὅτι 
ἐπιστεύθησαν τὰ λόγια ; Τί οὖν φησιν ; Ὅτι ὁ Θεὸς 
αὑτοῖς ταῦτα ἐπίστευσεν, οὐχ ὅτι αὐτοὶ τοῖς λόγοις 
ἐπίστευσαν᾽ ἐπεὶ πῶς ἔχει λόγον 5b ἑξῆς : χαὶ γὰρ 
ἐπήγαγε" Τί γὰρ, si ἠπίστησάν τινες; Καὶ τὸ με- 
τὰ τοῦτο δὲ τὸ αὐτὸ δηλοῖ᾽ προσέθηχε γὰρ πάλιν 


λέγων" Μὴ γὰρ ἡ ἀπιστία αὐτῶν τὴν πίστιν τοῦ 
Θεοῦ καταργήσει; Μὴ γένοιτο. Τοῦτο τοίνυν, ὃ 
ἐπιστεύθησαν, τοῦ Θεοῦ τὴν δωρεὰν ἀναχηρύττει. 
Σὺ δέ μοι σχόπει χαὶ ἐνταῦθα σύνεσιν. Τὴν γὰρ 
χατηγορίαν αὐτῶν oó παρ᾽ ἑαυτοῦ πάλιν εἰσάγεε, 
ἀλλ᾽ ὡς ἐξ ἀντιθέσεως ^ ὡσανεὶ ἔλεγεν ᾿Αλλ᾽ ἴσως 
ἐρεῖς " Καὶ τί τὸ ὄφελος τῆς περιτομῆς ταύτης ; o0 
γὰρ ἐχρήσαντο αὐτῇ εἰς δέον " ἐπιστεύθησαν γὰρ τὸν 
νόμον, xai ᾿πίστησαν. Καὶ τέως οὐ σφοδρός ἔστι 
χατήγορος, ἀλλ᾽ ὡς τὸν Θεὸν ἀπαλλάττων ἐγχλημά- 
των, οὕτω περιτρέπει εἰς αὐτοὺς τὴν χατηγορίαν 
ἅπασαν. Τί γὰρ ἐγκχαλεῖς, φησὶν, ὅτι ἠπίστησαν : 
χαὶ τί τοῦτο πρὸς τὸν Θεόν; μὴ γὰρ τὴν εὐεργεσίαν 
αὐτοῦ ἀνατρέπει τῶν εὐεργετηθέντων f) ἀγνωμοσύνῃ ; 
ἣ τὴν τιμὴν ποιεῖ μὴ εἶναι τιμήν; Τοῦτο γάρ ἐστι 
τὸ, Μὴ ἡ ἀπιστία αὑτῶν τὴν πίστιν τοῦ Θεοῦ 
καταργήσει; Μὴ γένοιτο. Ὥς ἂν εἰ ἔλεγέ τις" Ἐγὼ 
τὸν δεῖνα ἐτίμησα" εἰ δὲ μὴ προσήχατο τὴν τιμὴν 
ἐχεῖνος, τοῦτο ἐμοὶ κατηγορίαν οὐ φέρει, οὐδὲ λυ- 
μαίνεταί μου τὴν φιλανθρωπίαν 8, ἀλλ᾽ ἐχείνου δεΐ- 
χνυσι τὴν ἀναισθησίαν. Ὁ δὲ Παῦλος οὐ τοῦτο μόνον 
λέγει, ἀλλὰ xa τὸ πολλῷ πλέον" ὅτι οὐ μόνον οὗ 
προστρίδεται ἔγχλημα τῷ Θεῷ ἡ ἀπιστία ἐχείνων, 
ἀλλὰ xat μείζονα δείχνυσιν αὐτοῦ τὴν τιμὴν χαὶ τὴν 
φιλανθρωπίαν, ὅταν χαὶ τὸν μέλλοντα αὐτὸν ἀτιμά- 
ζειν φαίνηται τιμῶν. 

ε΄. Εἶδες πῶς αὑτοὺς ἐποίησεν ὑπευθύνους ἔγχλη- 
μάτων, ἀφ᾽ ὧν ἑκαλλωπίζοντο ; εἴπερ ὁ μὲν θεὸς τοσ- 
αὐτῇ περὶ αὐτοὺς ἐχρήσατο τῇ τιμῇ, ὡς μηδὲ τὸ 
μέλλον προορῶν ἀποσχέσθαι τῆς περὶ αὐτοὺς εὐνοίας" 
αὑτοὶ δὲ τὸν τιμήσαντα, δι᾽ ὧν ἐτιμήθησαν, ὕδρισαν. 
Εἴτα ἐπειδὴ εἶπε, Τί γὰρ, εἰ ἠπίστησάν τινες; 
φαίνονται δὲ πάντες ἡπιστηχότες" ἵνα μὴ πάλι, 
xazà τὴν ἱστορίαν λέγων, δόξῃ σφοδρὸς αὐτῶν elvat 
χατήγορος ὡς ἐχθρὸς, ἐν τάξει λογισμοῦ χαὶ συλλο- 
γισμοῦ τίθησι τὸ ἐπὶ τῆς ἀληθείας γεγενημένον, οὕτω 
λέγων" Γεγέσθω δὲ ὁ Θεὸς dAn8nc, πᾶς δὲ ἄν- 
θρωπος ψεύστης. Ὃ δὲ λέγει, τοιοῦτόν ἐστιν" Οὐ 
λέγω, φησὶν, ὅτι τινὲς ἠπίστησαν, ἀλλ᾽ εἰ βούλει, 
τίθει πάντας ἡπιστηχέναι τὸ ἁληθὲς γεγενημένον 
χατὰ συνδρομὴν συγχωρῶν, ἵνα ἀνεπαχθὴς εἶναι δό- 
ξῃ καὶ ἀνύποπτος. Καὶ γὰρ οὕτω μᾶλλον δικαιοῦται, 
φησὶν, ὁ Θεός. Τί ἐστι, [479] Δικαιοῦται; El κρίσις 
γένοιτο χαὶ ἐξέτασις τῶν ὑπηργμένων τοῖς Ἰουδαίοις 
παρ᾽ αὐτοῦ, xal τῶν παρ᾽ αὐτῶν εἰς αὐτὸν γεγενη- 
μένων, τὰ νικητήρια ἔσται παρὰ τῷ θεῷ, xal τὰ 
δικαιώματα αὐτοῦ πάντα. Καὶ δείξας τοῦτο σαφὼς 
ἐχ τῶν ἔμπροσθεν εἰρημένων, τότε καὶ τὸν προφήτην 
εἰσήγαγε τούτοις ψηφιζόμενον xa λέγοντα " “Ὅπως 
ἂν δικαιωθῇς ἐν τοῖς Aórorc σου, καὶ γικήσῃς ἐν 
τῷ κρίνεσθαί σε. Αὐτὸς μὲν γὰρ τὰ παρ᾽ ἑαυτοῦ 
πάντα ἐποίησεν, ἐχεῖνοι δὲ οὐδὲ οὕτως ἐγένοντο βελ- 
τίους. Εἶτα ix τούτον πάλιν ἀντίθεσιν ἑτέραν ἀνα- 
χύπτουσαν εἰς μέσον ἄγει, xal φησιν" El δὲ ἡ ἀδι- 
κία ἡμῶν Θεοῦ δικαιοσύνην συνίστησι, τί ἐροῦ- 
μδν; μὴ ἄδιχος ὁ Θεὸς ὁ ἐπιφέρων τὴν ὀργὴν ; 
κατὰ ἄγθρωπον 1έγω. Μὴ γένοιτο. ΓΆτοπον ἀτό- 
πῳ λύει λοιπόν. Ἐπειδὴ δὲ τοῦτο ἀσαφὲς, ávayxaiov 
αὑτὸ σαφέστερον εἰπεῖν. Τί οὖν ἐστιν, ὅ φησιν: 
Ἐτίμησε τοὺς Ἰουδαίους ὁ Θεὸς, ὕδρισαν αὐτὸ, 
ἐχεῖνοι. Τοῦτο αὐτὸν ποιεῖ νιχῇσαι, xai πολλὴν αὐτοῦ 
δείχνυσι τὴν φιλανθρωπίαν, ὅτι χαὶ τοιούτους ὄντας 
ἐτίμησεν. Οὐχοῦν ἐπειδὴ, ὅτι ὑδρίσαμεν, φησὶν, 
ἡμεῖς xaX ἡἠδιχήσαμεν, διὰ τοῦτο ὁ Θεὸς ἐνίχησε 
xa ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ λαμπρὰ ἐφάνη, τίνος ἕνεχεν 
χολάζομαι, φησὶ, αἴτιος αὐτῷ τοῦ νιχῆσαι γενόμενος 


8 Α]., τῇ φιλανθρωπία. 


en 
tiones ; qux: omnia uno verbo subindicavit : Non euim 
qui in manifesto, Judas est. Verum quia circumcisio- 
nis magna ratio erat, quandoquidem ipsi sabbatum 
cedebat, jure pluribus circa illam extenditur. Cum di- 
cit autem, In spiritu, viam przeparat deinceps ad Ecclc- 
six institutum, et fidem inducit: etenim illa in corde et 
spiritu laudem a Deo habet. Et cur non ostendit be- 
ne agentem geniilem bene agente Judzo non esse 
inferiorem ; sed bene agentem gentilem transgressore 
Jud:o esse meliorem ? Ut indubitatam redderet vi- 
ctoriam. Hoc enim cum in confesso est , circumcisio 
carnis necessario excluditur, et ostenditur ubique 
esse bona vita opus. Cum enim gentilis sine his sal- 
vus sit , et Judzus cum his puniatur, cessat Judai- 
smus. Gentilem vero dicit non idololatram, sed pium 
et virtute praditum , a legalibus observationibus li- 
berum. (Cap. 5.) 4. Quid ergo amplius Judmo est? 
Quia omnia exclusit, conciones, doctrinam, nomen 
Judzi, circumcisionem et extera. omnia, cum dixit, 
Qui in manifesto, Judecus non est, sed qui in abscon- 
dito ; videt deinceps objectionem cxsurgentem , et 
adversus illam stat. Qux nam illa objectio? Si hxc ni- 
lil juvant, cur vocata gens fuit, cur circumcisio data? 
Quid ergo facit ? et quomodo illam solvit? Ut superio- 
ra solvit. Sicut enimillic non illorum laudes praedica- 
vit, sed Dei beneficia, non illorum recte facta ; nain 
quod Judzi vocarentur, quod voluntatem Dei nossent, 
quod examinarent utilia, non illorum, sed Dei gratix 
opus erat: quod illis exprobrans propheta dicebat ; 
Non fecit taliter omni nationi, et judicia sua non mani- 
festavil eis (Psal.147. 9) ; et Moyses rursum, Interroga- 
te, inquit, si fuit secundum verbum hoc, si uudivit gens 
tucem Dei viventis ex medio ignis, et vixit (Deut. 5. 26): 
hoc ipsum hic quoque facit. Sicut enim cum de circum- 
cisione loqueretur, non dixit, [lec circumcisio sine 
bona vita nihil prodest; sed, Circumcisio cum bona vita 
prodest, idipsum significans, sed mitius ; ac rursum, δὲ 
autem pravaricator legis fueris, non addidit, Nihil pro- 
(icis tu, qui circeumcisuses; sed Circumcisio tua prepu- 
tium facia est ; ct post illud rursus, Judicabit, inquit, 
praputium non circumcisionem, sed te. pravaricatorem 
legis, legalibus parcens, et homines feriens : ita et 
hic facit. Cum enim hoc objecisset sibi , et dixisset, 
Quid amplius habet Judcus? non dixit, Nihil, sed id 
sermone innuit, et per sequentia hoc ipsum sustulit, 
ostenditque illos ob hujusmodi przrogativam plexos 
fuissc. Et quomodo ? Ego dicam, ipsa objectioue in 
medium. adducta. Quid enim amplius Judao esi, 
eut que utilitas circumcisionis? 2. Multum per om- 
nem modum. Primo quia concredita sunl illis. eloquia 
Dei. Viden', ut jam dixi, illum nusquam eorum recte 
facia, sed Dei beneficia enumerare ? Quid sibi vult 
illud, Concredita sunt ? Quia illis tradita estlex, quod 
tanti illos fecerit Deus, ut superna illis oracula con- 
crederet. Et scio quosdam, illud, Concredila sunt, 
non de Judxis , sed de eloquiis dictum putare ; hoc 
est, quia commissa est lex : sed quod sequitur non 
permittit, ut sic. intelligatur. Primo enim, accusans 
illos hoc dicit, et ostendens illes multa a Dco bene- 


IN EPIST. AD ROM. HOMIL. VI. 


438 


ficia accepisse, sed ingratum valde animum cxhi; 
buisse. Deinde sequentia qucque illud indicant ; n:xin 
subjungit, 3. Quid enim , si quidam non crediderunt ἢ 
Si non crediderunt, quo pacto, dicunt quidai, ipsis 
concredita sunt eloquia? Quid ergo ait? Quod Deus 
ipsis illa crediderit : non quod ipsi verbis credide- 
rint: nam. quomodo staret. id quod scquitur? 
Quid, si quidam non crediderunt? Hoc etiam ex 
sequentibus declaratur; adjicit enim : Numquid 
incredulitas. eorum iram Dei evacuabit? Absit. 106 
igitue ipsum, quod illis concreditum est , Christi 
donum przdicat. Tu vero mihi etiam hic Pauli 
prudentiam perpende. Accusationem enim illorum 
rursum non a seipso inducit, sed quasi ex obje- 
ctione; ac si diceret : At fortasse dices : Ec- 
qua utilitas circumcisionis hujus ? neque enim illa, 
ut par erat, usi sunt: concredita illis lex est, et non 
crediderunt. Atque interim non vehemens accusa- 
tor est, sed quasi Deum a criminatione vindicans, 
totam illam in ipsos convertit. Cur accusas, inquit, 
quod non crediderint? et quid iioc ad Deum? num 
ejus beneficentiam subvertit illorum qui be..ef:cia 
acceperunt ingratus animus ? aut facit, ut lionor non 
sit honor? ld enim iudicat illud : Numquid incredu- 
litas eorum fidem Dei ewicuabit ? Absit. Ac si quis di- 
ceret : Ego illum talem honore affeci; si vero hono- 
rem ille non admisit, hinc accu:andus non sum ; 
neque id benignitatem meam ladit, sed illius stu- 
piditatem arguit. Paulus vero uon hoc solum dicit, 
sed longe amplius, quod non modo criminationem 
Dco non inferat incredulitas eorum, sed majorem 
ostendat ejus honorem et benignitatem, cum eum qui 
se inhonoraturus est honore afficit. 

5. Vidistin! quomodo illos criminibus obnoxios 
effecerit ex iis, de quibus gloriabantur? siquidem 
Deus tantum illis intulit honorem, ut etsi futura 
previdens, a benevolentia sua non desisteret : illi 
vero se honore afficientem, per ipsum illatum hono- 
rem contumelia affecerunt.. Deinde quia dixit, Quid 
ergo, si quidam non crediderunt ? ei omnes non cre- 
didisse videntur; ne secundum historiam loqueus, 
vehemens illorum accusator tanquam inimicus essc 
videatur, modo ratiocinii et syllogismi ponit id. quod 
in rei veritate factum est, his verbis: 4. Sit autem 
Deus verax , omnis autem homo mendax. ld est : Nou 
dico, quod quidam non crediderint, sed si vis, pone 
omnes fuisse incredulos, quod vix factum fuerat con- 
cedens, ut nec molestus nec suspecuis esse videretur. 
Nam sic, inquit, magis justificatur Deus. Quid est ,. 
Justificatur ? Si judicium statuatur et examen eorum, 
quie ipse Judxis contulit et que Judzi ipsi retule- 
runt, victoria penes Deum erit, et in omnibus justus 
ille apparebit. Ac cum id clare ostendisset ex iis , 
qua prius dicta suut, tanc prophetam attulit his suf- 
[ragantem et dicentem : Ut justificeris in sermonibus 
(uis, el vincas cum judicaris ( Psal. 50. 5). Ipse enim 
omnia sua fecit : illi vcro neque sic meliores evasere. 
Deinde objectionem aliam hinc exsurgentem in me- 
dium adducit, et ait: B. Si autem iniquitas nostra 


439 
justitiam Dei commendat, quid dicemus ὃ numquid ini- 
quus est Deus qui infert iram? (seeundum hominem dico.) 
Absit. Absurdum per absurdum demum solvit. Quia 
' wero hoc obscurum est, necesse est clarius exponere. 
Hoc est autem id quod dicit : Judaos Deus honoravit : 
ilium ipsi contumelia affecerunt. Hoc illi victorian 
parat, et magnam ejus benignitatem demonstrat , 
quod tales.cum essent houoraverit. lgitur quaudo- 
quidem ait , quia nos contumelias el injurias ipsi in- 
tulimus, ideo Deus vicit, et justitia ejus splendida 
fuit : cur, inquit , punior, qui per contumeliam ipsi 
victorixe causa fui ? Quomodo igitur solvit illud? Alia 
rursum , ut dixi, absurditate. Si enim tu, inquit, 
victorix causa fuisti, et postea puniris, injustum illud 
est : si autem ille non injustus est, et tamen puniris, 
jam non illi victoris causa fuisti. Et vide pietatem 
apostolicam. Cum euin dixisset, Num iniquus est 
Deus qui infert iram? adjecit, Secundum hominem le- 
quor. Àc si quis, ait, secundum humanum ratiocinium 
dissereret : justum quippe Dei judicium ea, qux: nobis 
justa esse videntur , longe superat , et alias quasdam 
arcanasque rationes habet. Deinde qui3 illud obscurum 
erat, secundo idipsum dicit : 7. Si enim veritas Dei in 
meo mendacio abundavit in gloriam ipsivs, quid adhuc 
el ego tamquam peccator judicor? Si enim Deus , in- 
* quit, benignus, justus et bonus visus est ob idipsum, 
quod tu non obtemperasti, non ido debes non pu- 
niri, sed etiam mercede donari. Si autem hoc sit , 
illud absurdum sequetur, quod a multis cireumfertur; 
ex malis uempe bona fieri, et mala causas esse bo- 
norum. Ex duobus autem alterum necessario conse- 
quetur , aut eum , si punit , injustum videri ; si vero 
non punit, ex malis nostris victoriam obtinuisse : 
quod utrumque supra modum absurdum est. Id quod 
et ipse declarans , hujusmodi doguatum p:tres. in- 
duxit Grx»cos, satis esse putans ad dictorum confu- 
tationem personarum hzc diceutium qualitatem. Tune 
cnim illi nobis illudentes dicebaut : Faciamus mala, 
ut veniant bona. Ideoque clare illud posuit , ita di- 
cens : 8. Et non , sicut blasphemamur, et. sicut aiunt 
quidam nos dicere, Faciamus mala , ut veniant bona ; 
quorum damnatio justa est. Quia enim dicebat Paulus: 
Ubi abundavit peccatum , superabundavit gratia ( Rom. 
5. 90) , traducentes illum , et ad alium sensum dicta 
detorquentes, dicebant, oportere malitiam sectari, ut 
fruamur bonis. Paulus vero non ita loquebatur : illud 
autem corrigens dicebat : Quid ergo? perseverabimus 
in peccato, ut gratia abundet ? Absit ( Rom. 6. 1, 2). 
Nam de przteritis temporibus diii , non ut hzc me- 
ditemur et exerceamus. Ab hac igitur amovens suspi- 
cione, dixit illud impossibile esse. Qui enim, inquit, 
mortui sumus peccato , quomodo adhuc in eo vivemus? 
6. In genüles ergo facile invectus est; illorum 
quippe vita admodum corrupta erat: Jud»orum vero, 
etsi vita neglecta videretur, at illis tegmina erant ma- 
gna , lex et circumcisio , et quod Deus cum illis ver. 
satus et colloquutus esset, quodque omnium essent 
doctores. Ideo illis. haec velamenta abstulit, et illos 
magis ea de causa plecti demonstravit, qua in re hic 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIITEP. CONSTANTINOP. 


46 


sermonem conclusit. Nam si talibus patratis, inqui, 
non puniuntur, necesse est, ut blasphemum illed 
dictum cireumferatur : Faciamus mala, ut veniam bona. 
Si autem illud impium est , ct si qui illud dicunt ρα- 
nas dabunt ( id enim declaravit his verliis , Quoram 
damnalio justa. est) ; palam cst illos puniri. Nam 
sí qui hoc dicunt. supplicio digni sunt , multo magis 
qui faciunt : si autem supplicio digni , utique quod 
peccaverint. Neque enim homo est qui punit, αἱ 
quis de calculi veritate dubitet; sed Deus, qui omnia 
juste facit. Si vero juste puniuntur, injuste illi supra 
memorata dicebant, nos traducentes : omnia enim 
Deus faciebat et facit, ut vite institutum nostrum 
elucescat et undique rectum sit. Ne itaque iguas 
simus ; ita enim gentiles poterimus ab errore reme- 
vere. Nam si verbis philosophemur, ct operibus tor 
piter agamus , quibus oculis ipsus respiciemus ? que 
ore de dogmatibus disputabimus? Dicet enim singulis 
nostrum : Qui ne minimum quidem opus bonum fe- 
cisti, quomodo audes de majori erudire? qui nondum 
didicisti avaritiam esse malum, quomodo de ca-lesti- 
bus philosopharis ? At malum esse nosti ? Ergo majus 
crimen est, quia gnarus peccas. Ecquid gentilem di- 
co? Neque enim leges nostr: sinunt nos frui hac 
dicendi libertate, quando vita nostra corrupta est : 
Nau ait : Peccatori autem dixit Deus : Quare tu ener- 
ras justitias meas (Psal. 49. 16) ? Judai abducti sunt 
aliquando captivi, et instantibus rogantibusque Persis, 
ut illa divina cautica canerent , dicebant : Quomodo 
cantabimus canticum Domini in terra aliena (Psal. 158. 
4)? Quod si in barbarorum terra non licebat eloquia 
Domini canere, quanto minus licebat animze barbors? 
barbara enim est immisericors anima. Si enim eapü- 
vos et servos hominum in aliena terra lex in silentio 
sedere jussit ; multo magis servos peccat, et ii al:eno 
vit instituto versantes , os claudere par est. Atqui 
el organa tunc illi habebant : nam Inm salicibus in me- 
dio ejus, inquit, suspendimus organa nostra ( Psal. 135. 
2) ; sed neque ita licebat. Igitur neque nobis, etsi et 
os habeamus et linguam , quz» sunt organa verbi , 
licet cum fiducia loqui , quamdiu peccato ; barbaro- 
rum omuium saxviori, servimus. 

Avarus est idololatra.—Dic enim mihi, quid gentili 
dices , dum rapin:e deditus es et avaritiz« ἢ Abscede 
ab idololatria, Deum agnosce, ne argentum et aurum 
queras? Annon ille ridebit dicetque : Hzc tibi prius 
dicito? neque enim par res est gentilem esse idolo- 
latram, et Christianum idem ipsum scelus admitterc. 
Quomodo enim poterimus alios ab idololatria illa 
abducere, dum nos ab illa non resilimus ? nos enim 
nobis propinquiores quam proximo sumus. Si ergo 
nobis ipsis non persuadeamus, quomodo aliis persua- 
debimus? Si euim is, qui domui suz non bene przest, 
neque Ecclesiz curam habebit ; quomodo ille, qui nce 
anim: 8u:e prz;eest , alios emendare poterit ? Ne mihi 
dixeris, te non aureum idolum adorare : sed hoc mili 
probato, te non illa facere, qu:e aurum jubet. Nam 
diversi sunt idololatria modi : ^* *'^* quidem pu- 
tat mamonam esse dominu' " essc 


4:9 
bv ὧν ὕδρισα; Πῶς οὖν αὐτὸ λύει; Ἑτέρῳ, ὅπερ 
ἔφην, ἀτόπῳ πάλιν. Εἰ γὰρ αἴτιος, φησὶ, σὺ τῆς 
νίχης ἐγένου, χαὶ μετὰ ταῦτα χολάζῃ, ἀδιχία τὸ γενό- 
μενον" εἰ δὲ οὐχ ἄδιχος, χολάζῃ δὲ, οὐχέτι αἴτιος 
αὐτῷ τῆς νίχης γέγονας. Καὶ ὅρα τὴν εὐλάδειαν τὴν 
ἀποστολιχήν. Εἰπὼν γὰρ, Μὴ ἄδικος ὁ Θεὸς ὁ ἐπι- 
φέρων τὴν ὀργήν ; ἐπήγαγε, Κατὰ ἄνθρωπον Aé- 
γω. Ὥς ἄν τις, φησὶ, χατὰ ἀνθρώπινον διαλεχθείη 
λογισμόν’ πολὺ γὰρ καὶ τὰ παρ᾽ ἡμῖν δοχοῦντα εἶναι 
δίκαια ὑπερθαίνει τοῦ Θεοῦ f) διχαιοχρισία, xaX ἔχει 
τινὰς χαὶ ἑτέρους ἀποῤῥήτους λόγους. Εἶτα ἐπειδὴ 
ἀσαφὲς Tiv, καὶ ἐκ δευτέρον τὸ αὑτὸ λέγε: πάλιν" 
Εἰ γὰρ ἡ ἀλήθεια τοῦ Θεοῦ ἐν τῷ ἐμῷ ψεύδει 
ἐπερίσσευσεν εἰς τὴν δόξαν αὑτοῦ, τί ἔτι κἀγὼ 
ὡς ἁμαρτωλὸς χρίνομαι ; El γὰρ ὁ Θεὸς, φησὶ, φιλ- 
ἄνθρωπος xai δίχαιος ἐφάνη xal ἀγαθὸς, ἐξ ὧν σὺ 
παρήχουσας, οὗ μόνον οὐχ ὀφείλεις χολάξεσθαι, ἀλλὰ 
xai εὐεργετεῖσθαι. Εἰ δὲ τοῦτο, εὑρεθήσεται τὸ ἄτο- 
πὸν ἐχεῖνο, xal παρὰ πολλῶν περιφεράμενον, τὸ Ex 
τῶν χαχῶν εἶναι τὰ χαλὰ, χαὶ αἴτια τῶν χαλῶν τὰ 
xaxá* xai ἀνάγχη 6b δυοῖν θάτερον, f| χολάζον- 
τα ἄδιχον φαίνεσθαι, f] μὴ xoláyovta ἀπὸ ᾿τῶν 
ἡμετέρων χαχῶν ἔχειν τὰ νιχητήρια" ἅπερ ἀμφό- 
τέρα μεθ᾽ ὑπερδολῇς ἄτοπα. “Ὅπερ δειχνὺς καὶ 
αὐτὸς, τοὺς πατέρας τῶν τοιούτων ἐπεισήγαγε δο- 
γμάτων Ἕλληνας, ἀρχεῖν ἡγούμενος εἰς χατηγορίαν 
τῶν εἰρημένων, τὴν ποιότητα τῶν προσώπων τῶν 
ταῦτα λεγόντων. Τότε γὰρ ἡμᾶς χωμῳδοῦντες ἔλεγον, 
ὅτι Ποιήσωμεν τὰ xaxà, ἵνα ξ,ι1θῃ τὰ ἀγαθά" διὸ καὶ 
πέθειχεν αὐτὸ σαφῶς οὕτω λέγων: El μὴ καθὼς 
βιασφημούμεθα, καὶ καθώς φασί τιγες ἡμᾶς Aé- 
Te, ὅτε Ποιήσωμεν τὰ καχὰ, Tra. ξλθῃ τὰ ἀγαθά" 
ὧν τὸ κρῖμα ἔνδιχόν ἐστιν. [180] Ἐπειδὴ γὰρ ἔλε- 
γὲν ὁ Παῦλος, θπου ἐπιλεόνασεν ἡ ἁμαρτία, ὑπερ- 
ἐπερίσσευσεν ἡ χάρις, χωμῳδοῦντες αὐτὸν xo 
ἑτέρῃ γνώμῃ διαστρέφοντες τὸ εἰρημένον ἕλεγον, 
ὅτι Δεῖ χαχίας ἔχεσθαι, ἵνα ἀπολαύσωμεν ἀγαθῶν. 
Ὃ δὲ Παῦλος οὐχ οὕτως ἔλεγε" διορθούμενος γοῦν 
αὐτὸ, φησί" Τί οὖν; ἐπιμεγοῦμεν τῇ ἁμωρτίᾳ, ἵνα 
ἡ χάρις zAgordon ; Μὴ γένοιτο. Ὑπὲρ γὰρ τῶν 
παρελθόντων, φησὶ, εἴρηχα χρόνων, οὐχ ἵνα μελέτην 
τοῦτο ἃ ποιώμεθα. Ταύτης γοῦν ἀπάγων τῆς ὑπὸο- 
νοίας, ἔφησεν αὐτὸ χαὶ ἀδύνατον εἶναι λοιπόν. Οἴτι- 
γες γὰρ, φησὶν, ἀπεθάγομεν τῇ ἁμαρτίᾳ, πῶς ἔτι 
ζήσομεν ἐν αὐτῇ; . 

Q*. Τῶν μὲν οὖν Ἑλλήνων εὐχόλως χατέδραμεν * ὁ 
γὰρ βίος αὐτῶν σφόδρα διέφθαρτο" τῶν δὲ Ἰουδαίων εἰ 
χαὶ ὁ βίος ἐδόχει ra pn μελῆσθαι, ἀλλ᾽ ἣν προχαλύμ- 
ματα τούτων μεγάλα, νάμο: xal περοιτομὴ, xal τὸ 
τὸν Θεὸν αὐτοῖς ὡμιληχέναι, xal τὸ πάντων εἶναι 
διδασχάλους. Διὰ τοῦτο χαὶ τούτων αὐτοὺς ἐγύμνωσε, 
χαὶ μᾶλλον ἔδειξεν Ex τούτων χολαζομένους, εἰς ὃ 
xai ἐνταῦθα τὸν λόγον συνέχλεισεν. Εἰ γὰρ μὴ χολά- 
ζονται, φησὶ, τοιαῦτα ποιοῦντες, ἀνάγχη τὸν βλάσ- 
φήμον ἐχεῖνον περιφέρεσθαι λόγον, τὸ, Ποιήσω- 
μεν τὰ καχὰ, ἵνα ἔλθῃ τὰ ἀγαθά. Ei δὲ τοῦτο &ac- 
θὲς, καὶ οἱ λέγοντες αὐτὸ δίχην δώσουσι (τοῦτο γὰρ 
ἐδήλωσεν εἰπὼν, Ὧν τὸ κρῖμα ἔνδικον ἐστιν), εῦ- 
δηλον ὅτι χολάζονται. El γὰρ οἱ λέγοντες, τιμωρίας 
ἄξιοι, πολλῷ μᾶλλον οἱ πράσσοντες * εἰ δὲ ἄξιοι τι- 
μωρίας, ὡς ἡμαρτηχότες ἄξιοι. Οὐ γὰρ ἄνθρωπός 
ἐστιν ὁ χολάζων, ἵνα xal τις ὑποπτεύσῃ τὴν ψῆφον, 
ἀλλ᾽ ὁ Θεὸς ὁ διχαίως πάντα ποιῶν. Εἰ δὲ διχαίως 
τιμωροῦνται, ἀδίκως ἐχεῖνα ἔλεγον, ἅπερ ἔλεγον ot" 
χωμῴῳδοῦντες ἡμᾶς ' πάντα γὰρ ὁ Θεὸς ἔπραξε xal 


* Μογοὶ. solus, οὐχ ἵνα πρὸς μελέτην τοῦτο. 


IN ΕΡΙΘΤ. AD ROM. HOMIL. VI. 


440 
πράττει, ὥστε τὴν πολιτείαν ἡμῶν δ'αλάμπειν val 
ὀρθοῦσθαι πάντοθεν. Μὰ τοίνυν ῥᾳθυμῶμεν" οὕτω. 
γὰρ καὶ τοὺς Ἕλληνας ἀποστῆσαι δυνησόμεθα τῆς 
πλάνης. Ὅταν δὲ ἐν μὲν ῥήμασι φιλοσοφῶμεν, ἐν 
δὲ ἔργοις ἀσχημονῶμεν, ποίοις ὀφθαλμοῖς αὐτοὺς 
ὀψόμεθα; ποίοις στόμασι διαλεξόμεθα περὶ δογμά- 
των ; Ἐρεῖ γὰρ πρὸς ἕκαστον ἡμῶν’ Ὁ τὸ ἕλαττον 
μὴ κατορθωχὼς, πῶς ἀξιοῖς περὶ τοῦ μείζονος διδά- 
σχεῖν ; ὁ μηδέπω μαθὼν, ὅτι πλεονεξία χαχὸν, πῶς 
περὶ τῶν ἐν τοῖς οὐρανοῖς πραγμάτων φιλοσοφεῖς ; 
᾿Αλλ᾽ οἷδας, ὅτι xaxóv; Οὐχοῦν μεῖζον τὸ ἔχγλημα. 
ὅτι χαὶ εἰδὼς πλημμελεῖς. Καὶ τί λέγω τὸν “Ἕλληνα ; 
Οὐδὲ γὰρ οἱ παρ᾽ ἡμῖν νόμοι συγχωροῦσιν ἡμῖν 
ταύτης ἀπολαύειν τῆς παῤῥησίας, ὅταν ὁ βίος ἡμῶν 
διεφθαρμένος 1. Τῷ γὰρ ἁμαρτωλῷ, qnot, εἶπεν ὁ 
Θεός" Ἵνα ti σὺ ἐκχδιηγῇ τὰ δικαιώματά μου; 
᾿Ἀπηνέχθησάν ποτε αἰχμάλωτοι Ἰουδαῖοι, xai τῶν 
Περσῶν ἐπιχειμένων καὶ ἀξιούντων ἄδειν αὐτοῖς τὰς 
θείας ᾧδὰς ἐχείνας, ἔλεγον " Πῶς ἄσομεν τὴν δὴν 
Κυρίου ἐπὶ γῆς ἀ.λ:οτρίας ; El δὲ ἐν Bap6spi γῇ 
«κὰ λόγια τοῦ Θεοῦ θέμις οὐχ ἦν ἄδειν, πολλῷ μᾶλ- 
λον τὴν βάρδαρον ᾿ψυχήν ; βάρδαρος γάρ ἔστιν ἡ 
ἀνελεὴῆς ψυχή. Εἰ γὰρ τοὺς αἰχμαλωτοὺυς ὄντας, 
χαὶ δούλους ἀνθρώπων ἐν ἀλλοτρίᾳ γῇ γενομένους 
ὃ νόμος ἐχάθισεν [481] ἐν σιγῇ ^. πολλῷ μᾶλλον τοὺς 
δούλους ὄντας τῆς ἀμαρτίας χαὶ ἐν ἀλλοτρίᾳ πολι- 
τείᾳ γενομένους ἐπιστομίζεσθαι δίχαιον. Καίτοι xal 
κὰ δργανὰ εἶχον τότε Exelvor* Ἔν γὰρ ταῖς ἱτέαις 
ἐν μέσῳ αὐτῆς, φησὶν, ἐχρεμάσαμεν τὰ ὄρ- 
γαγα ἡμῶν " ἀλλ᾽ οὐδὲ οὕτως ἐξῆν. Οὐκοῦν οὐδὲ 
ἡμῖν, xàv στόμα ἔχωμεν xal γλῶτταν, ἅπερ ἐστὶν 
ὄργανα τοῦ λόγον, θέμις παῤῥησιάζεσθαι, ἕως ἂν 
τῇ πάντων Bap6ágtv τυραννιχωτέρᾳ δουλεύωμεν 
ἀμαρτίᾳ. 

Εἰπὲ γάρ μοι, τί πρὸς τὸν Ἕλληνα ἐρεῖς ἀρπά- 
ξζων καὶ πλεονεχτῶν ; ἀπόστηθι τῆς εἰδωλολατρείας ; 
ἐπίγνωθι τὸν Θεὸν, μηδὲ ἀργύρῳ xal χρυσῷ πρόσ- 
ιθι; "Ap' οὖν οὐ γελάσεται xal ἐρεῖ: Σαυτῷ ταῦτα 
διαλέγου πρότερον ; οὗ γάρ ἔστιν ἴσον Ἕλληνα ὄντα 
εἰδωλολατρεῖν, χαὶ Χριστιανὸν ὄντα τὸ αὐτὸ τοῦτο 
πλημμελεῖν. Πῶς γὰρ δυνησόμεθα ἑτέρους ἀπάγειν 
τῇ; εἰδωλολατρείας ἐχείνης, ἑαυτοὺς ταύτης οὐχ ἀπ- 


ἀγοντὲς ; τοῦ γὰρ πλησίον ἡμεῖς ἐγγύτεροι ἑαυτοῖς. 


Ὅταν οὖν ἑαυτοὺς μὴ πείθωμεν, πῶς ἑτέρους πεῖσο- 
μεν; Εἰ γὰρ ὁ τῆς οἰκίας τῆς ἑαυτοῦ b μὴ προεστὼς 
χαλῶς, οὐδὲ Ἐχχλησίας ἐπιμελήσεται" πῶς ὁ μηδὲ 
τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς προεστὼς, ἑτέρους διορθῶσαι δυνή- 
σεται; Μὴ γάρ pot τοῦτο εἴπῃς, ὅτι οὐ προσχυνεῖς 
εἴδωλον χρυσοῦν" ἀλλ᾽ ἐκεῖνό μοι δεῖξον, ὅτι μὴ ποιεῖς 
ταῦτα, ἅπερ ὁ χρυσὸς χελεύει. Καὶ γὰρ διάφοροι 
εἰδωλολατρείας τρόποι" xol ὁ μὲν τὸν μαμμωνᾶν 
ἡγεῖται κύριον, ὁ δὲ τὴν χοιλίαν θεὸν, ὁ δὲ ἑτέραν 
ἐπιθυμίαν χαλεπωτάτην, ᾿Αλλ᾽ οὐ καταθύεις αὐτοῖς 
βόας, καθάπερ οἱ “Ἕλληνες ; ᾿Αλλὰ τὸ πολλῷ χαλε- 
πώτερον τὴν σαυτοῦ χατασφάζεις ψυχήν. ᾿Αλλ᾽ οὐ 
χάμπτεις τὰ γόνατα xal προσχυνεῖς ; ᾿Αλλὰ μετὰ 
πλείονος ὑπαχοῇς ποιεῖς πάντα, ἅπερ ἂν ἑἐπιτάξωσι 
xai ἡ γαστὴρ xai τὸ χρυσίον xal ἡ τῆς ἐπιθυμίας 
τυραννίς" ἐπεὶ χαὶ οἱ Ἕλληνες διὰ 20016 εἰσι βδελυ- 
xtol, ὅτι τὰ πάθη ἐθεοποίουν, τὴν μὲν ἐπιθυμίαν 
᾿Αφροδίτην, τὸν 6b θυμὸν Ἄρην, τὴν δὲ μέθην Διό- 
vugoy πρησειπόντες. Εἰ δὲ οὐ γλύφε'ις εἴδωλα σὺ, 
καθάπερ ἐχεῖνοι, ἀλλὰ μετὰ πολλῆς τῆς προθυμίας 
«τοῖς αὐτοῖς ὑποχύπτεις πάθεσι, τὰ μέλη τοῦ Χρι- 


b Morel., ὁ τῆς ἑαντοῦ. 


659 
justitiam Dei commendat, quid dicemus ? numquid ini- 
quus est Deus qui infert iram? (seeundum hominem dico.) 
Absit. Absurdum per absurdum demum solvit. Quia 
' vero hoc obscurum est, necesse est clarius exponere. 
Hoc est autem id quod dicit : Judaos Deus honoravit : 
ilium ipsi contumelia affecerunt. Hoc illi victoriain 
parat, et. magnam ejus benignitatem demonstrat , 
quod tales.cum essent honoraverit. lgitur quaudo- 
quidem ait , quia nos contumelias et injurias ipsi in- 
tulimus, ideo Deus vicit, et justitia ejus splendida 
fuit : cur, inquit , punior, qui per contumeliam ipsi 
victorixe causa fui ? Quomodo igitur solvit illud? Alia 
rursum , ut dixi, absurditate. Si enim tu, inquit, 
victori: causa fuisti, et postea puniris, injustum illud 
est : si autem ille non injustus est, et tamen puniris, 
jam non illi victori:e causa fuisti. Et vide pietatem 
apostolicam. Cum enim dixisset, Num iniquus est 
Deus qui infert iram? adjecit, Secundum hominem le- 
quor. Àc si quis, ait, secundum humanum ratiocinium 
dissereret : justum quippe Dei judicium ea, qux» nobis 
justa esse videntur , longe superat , et alias quasdam 
arcanasque rationes habet. Deinde qui3 illud obscurum 
erat, secundo idipsum dicit : 7. Si enim veritas Dei in 
meo mendacio abundavit in gloriam ipsivs, quid adhuc 
et ego tamquam peccator judicor? Si enim Deus , in- 
* quit, benignus, justus et bonus visus cst ob idipsum, 
quod tu non obtemperasti, non n2do debes non pu- 
niri, sed etiam mercede donari. Si autem hoc sit , 
illud absurdum sequetur, quod a multis circumfertur; 
ex malis nempe bona fieri, et mala causas esse bo- 
norum. Ex duobus autem alterum necessario conse- 
quetur , aut eum , si punit , injustum videri ; si vero 
non punit, ex malis nostris victoriam obtinuisse : 
quod utrumque supra modum absurdum est. Id quod 
et ipse declaraus , hujusmodi doguiatum patres. in- 
duxit Graecos , salis esse putans ad dictorum confu- 
tationem personarum hzc dicentium qualitatem. Tune 
enim illi nobis illudentes dicebant : Faciamus mala, 
ut veniant bona. Ideoque clare illud posuit, ita di- 
cens : 8. Et non , sicut blasphemamur, et sicut aiunt 
quidam nos dicere, Faciamus mala , ut veniant bona : 
quorum damnatio justa est. Quia enim dicebat Paulus: 
Ubi abundavit peccatum , superabundavit gratia ( Rom. 
5. 90) , traducentes illum , et ad alium sensum dicta 
detorqueutes, dicebant, oportere malitiam sectari, ut 
fruamur bonis. Paulus vero non ita loquebatur : illud 
autem corrigens dicebat : Quid ergo? perseverabimus 
in peccato, ut gratia abundet ? Absit ( Rom. 6. 1. 2). 
Nam de prateritis temporibus diii , non ut lic me- 
ditemur et exerccamus. Áb hac igitur amovens suspi- 
cione, dixit illud impossibile esse. Qui enim, inquit, 
mortui sumus peccato , quomodo adhuc in eo vivemus? 
6. In gentüles ergo facile invectus est; illorum 
quippe vita admodum corrupta erat : Jud:orum vero, 
etsi vita neglecta videretur, at illis tegmina erant ma- 
gna , lex et circumcisio , et quod Deus cum illis ver. 
satus et colloquutus esset, quodque omnium essent 
doctores. ideo illis hzc velamenta abstulit, et illos 
magis ea de causa plecti demonstravit, qua in re hic 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCITIEP. CONSTANTINOP. 


ἐδ 


sermonem conclusit. Nam si talibus patratis, inquii, 
non puniuntur, necesse est, ut blasphemum illud 
dictum circumferatur : Faciamus mala, ut veniams bona. 
Si autem illud impium est , ct si qui illud dicunt po- 
nas dabunt ( id enim declaravit his verbis , Quorsm 
damnalio justa est) ; palam cst illos puniri. Nam 
si qui hoc dicunt. supplicio digni sunt , multo magis 
qui faciunt : si autem supplicio digni , utiqne quod 
peccaverint. Neque enim homo est qui punit, υἱ 
quis de calculi veritate dubitet ; sed Deus, qui omaia 
juste facit. Si vero juste puniuntur, injuste illi supra 
memorata dicebant, nos traducentes : omnia enim 
Deus faciebat οἱ facit, ut vite institutum nostrum 
elucescat et undique rectum sit. Ne itaque iguaw 
simus ; ita enim gentiles poterimus ab errore reue- 
vere. Nam si verbis philosophemur, ct operibus tur- 
piter agamus , quibus oculis ipsus respiciemus ? quo 
ore de dogmatibus disputabimus? Dicet enim singulis 
nostrum : Qui ne minimum quidem opus bonum fe- 
cisti, quomodo audes de imajori erudire? qui nondum 
didicisti avaritiam esse malum, quemodo de czlesti- 
bus philosopharis ? At malum esse nosti ? Ergo majus 
crimen est, quia gnarus peccas. Ecquid gentilem di- 
co? Neque enim leges nostr: sinunt nos frwi hae 
dicendi libertate, quando vita nostra corrupta est : 
Nam ait : Peccatori autem dixit Deus : Quare tu ener- 
ras justitias meas (Psal. 49. 16)? Judaei abducti sunt 
aliquando captivi, et instantibus rogantibusque Persis, 
ul illa divina cautica canerent , dicebant : Quomode 
cantabimus canticum Domini in terra aliena (Psal. 156. 
4)? Quod si in barbarorum terra non licebat eloquia 
Domini canere, quanto minus licebat animze barbsrs? 
barbara enim est immisericors anima. Si enim capü- 
vos et servos hominum in aliena terra lex in silentio 
scdere jussit; multo magis servos peccat, et ín aliene 
vitm instituto versantes, os claudere par esi. Atqui 
et organa tunc illi habebant : nam Jm salicibus in me- 
dio ejus, inquit, suspendimus organa nostra ( Psal. A36. 
2) ; sed neque ita licebat. Igitur neque nobis, etsi et 
os habeamus et linguam , que sunt organa verbi, 
licet cum fiducia loqui, quamdiu peccato, barbaro- 
rum omnium saeviori, servimus. 

Avarus est idololatra.—Dic enim mibi, quid gentili 
dices , dum rapinze deditus es et avaritize ἢ Abscede 
ab idololatria, Deum agnosce, ne argentum et aurum 
quiras? Annon ille ridebit dicetque : Hxc tibi prius 
dicito? neque enim par res est gentilem esse idolo- 
latram, et Christianum idem ipsum scelus admittere. 
Quomodo enim poterimus alios ab idololatria iila 
abducere, dum nos ab illa non resilimus ? nos enim 
nobis propinquiores quam proximo sumus. Si ergo 
nobis ipsis non persuadeamus, quomodo aliis persua- 
debimus?Si enim is, qui domui sux non bene przeest, 
neque Ecclesiz curam habebit; quomodo ille, qui ncc 
anim: 80:5 prz:eest , alios emendare poterit ? Ne mihi 
dixeris, te non aureum idolum adorare : 56 hoc mibi 
probato, te non illa facere, qu:xe aurum jubet. Nam 
diversi sunt. idololatrie modi : et alius quidem pu- 
tat mamonam esse dominum, alius ventrem essc 


450 
bv ὧν 06p:ca; Πῶς οὖν αὐτὸ λύει, Ἑτέρῳ, ὅπερ 
ἔφην, ἀτόπῳ πάλιν. Εἰ γὰρ αἴτιος, φησὶ, σὺ τῆς 
νίχης ἐγένου, καὶ μετὰ ταῦτα χολάζῃ, ἀδιχία τὸ γενό- 
μενον" εἰ δὲ οὐχ ἄδιχος, χολάζῃ δὲ, οὐχέτι αἴτιος 
αὑτῷ «ἧς νίχης γέγονας. Καὶ ὅρα τὴν εὐλάδειαν τὴν 
ἀποστολιχήν. Εἰπὼν γὰρ, Μὴ ἄδιχος ὁ Θεὸς ὁ ἐπι- 
φέρων τὴν ὀργήν; ἐπήγαγε, Κατὰ ἄνθρωπον .18- 
γω. Ὥς ἄν τις, φησὶ, χατὰ ἀυθρώπινον διαλεχθείη 
λογισμόν" πολὺ γὰρ χαὶ τὰ παρ᾽ ἡμῖν δοχοῦντα εἶναι 
δίχαια ὑπερθαίνει τοῦ Θεοῦ fj διχαιοχρισία, χαὶ ἔχει 
τινὰς χαὶ ἑτέρους ἀποῤῥήτους λόγους. Εἶτα ἐπειδὴ 
ἀσαφὲς Tfjv, καὶ ἐκ δευτέρου τὸ αὑτὸ λέγε: πάλιν" 
El γὰρ ἡ ἀλήθεια τοῦ Θεοῦ ἐν τῷ ἐμῷ ψεύδει 
ἐπερίσσευσεν εἰς τὴν δόξαν αὑτοῦ, τί ἔτι κἀγὼ 
ὡς ἁμαρτωμὸς χρίγομαι; El γὰρ 6 Θεὸς, φησὶ, φιλ- 
ἄνθρωπος xaX δίχαιος ἐφάνη xal ἀγαθὸς, ἐξ ὧν σὺ 
παρήχουσας, οὗ μόνον οὐχ ὀφείλεις χολάξζεσθαι, ἀλλὰ 
καὶ εὐεργετεῖσθαι. Εἰ δὲ τοῦτο, εὑρεθήσεται τὸ ἄτο- 
πὸν ἐχεῖνο, xai παρὰ πολλῶν περιφερόμενον, τὸ Ex 
τῶν χαχῶν εἶναι τὰ χαλὰ, χαὶ αἴτια τῶν χαλῶν τὰ 
χαχά" xai ἀνάγχη ὃὲ δυοῖν θάτερον, f| χολάζον- 
τα ἄδιχον φαίνεσθαι, 7) μὴ χολάζοντα ἀπὸ ᾿τῶν 
ἡμετέρων χαχῶν ἔχειν τὰ νικητήρια" ἅπερ ἀμφό- 
τερὰ μεθ᾽ ὑπερδολῆῇς ἄτοπα. “Ὅπερ δειχνὺς καὶ 
αὐτὸς, τοὺς πατέρας τῶν τοιούτων ἐπεισήγαγε δο- 
γμάτων Ἕλληνας, ἀρχεῖν ἡγούμενος εἰς χατηγορίαν 
τὧν εἰρημένων, τὴν ποιότητα τῶν προσώπων τῶν 
ταῦτα λεγόντων. Τότε γὰρ ἡμᾶς χυμῳδοῦντες ἔλεγον, 
ὅτι Ποιήσωμεν τὰ καχὰ, ἵνα £A0 τὰ ἀγαθά" διὸ καὶ 
τέθειχεν αὐτὸ σαφῶς οὕτω λέγων: El μὴ καθὼς 
βιασφημούμεθα, καὶ καθώς φασί τινες ἡμᾶς .1ἐ- 
Ter. ὅτε Ποιήσωμεν τὰ καχὰ, ἵνα ἔλθῃ τὰ ἀγαθά" 
ὧν» τὸ κρῖμα ἔνδιχόν ἐστιν. [180] Ἐπειδὴ γὰρ ἔλε- 
γεν ὁ Παῦλος, Ὅπου ἐπιλεόνασεν ἡ ἁμαρτία, ὑπερ- 
ἐπερίσσευσεν ἡ χάρις, χωμῳδοῦντες αὐτὸν xal 
ἑτέρᾳ γνώμῃ διαστρέφοντες τὸ εἰρημένον ἔλεγον, 
ὅτι Δεῖ χαχίας ἔχεσθαι, ἵνα ἀπολαύσωμεν ἀγαθῶν. 
Ὃ 6i Παῦλος οὐχ οὕτως ἔλεγε" διορθούμενος γοῦν 
αὐτὸ, φησί" Τί οὗν; ἐπιμεγοῦμεν τῇ ἁμαρτίᾳ, ἵνα 
ἡ χάρις πιλεογάσῃ ; Μὴ γένοιτο. Ὑπὲρ γὰρ τῶν 
παρελθόντων, φησὶ, εἴρηχα χρόνων, οὐχ ἵνα μελέτην 
τοῦτο 8 ποιώμεθα. Ταύτης γοῦν ἀπάγων τῆς ὑπο- 
νοίας, ἔφησεν αὐτὸ καὶ ἀδύνατον εἶναι λοιπόν. Ofci- 
vec γὰρ, φησὶν, ἀπεθάγομεν τῇ ἁμαρτίᾳ, πῶς ἔτι 
ζήσομεν ἐν αὐτῇ; . 

Q*. Τῶν μὲν οὖν Ἑλλήνων εὐχόλως xactbpapev * ὁ 
γὰρ βίος αὐτῶν σφόδρα διέφθαρτο" τῶν δὲ Ἰουδαίων εἰ 
χαὶ ὁ βίος ἐδόχει παρημελῆσθαι, ἀλλ᾽ ἦν προχαλύμ- 
ματα τούτων μεγάλα, νόμο; xal περιτομὴ, xal τὸ 
τὸν Θεὸν αὑτοῖς ὠμιληχέναι, xal τὸ πάντων εἶναι 
διδασχάλους. Διὰ τοῦτο χαὶ τούτων αὐτοὺς ἐγύμνωσε, 
χαὶ μᾶλλον ἔδειξεν ἐχ τούτων χολαζομένους, εἰς ὃ 
χαὶ ἐνταῦθα τὸν λόγον συνέχλεισεν. Εἰ γὰρ μὴ χολά- 
ζονται, φησὶ, τοιαῦτα ποιοῦντες, ἀνάγχη τὸν βλάσ- 
φημον ἐχεῖνον περιφέρεσθαι λόγον, τὸ, Ποιήσω- 
μεν τὰ καχὰ, ἵνα ξλθῃ τὰ ἀγαθά. El δὲ τοῦτο ἀπε- 
θὲς, καὶ οἱ λέγοντες αὐτὸ δίχην δώσουσι (τοῦτο γὰρ 
ἐδήλωσεν εἰπὼν, Ὧν τὸ κρῖμα ἔνδικόν ἐστιν), cO- 
δηλον ὅτι χολάζονται. Εἰ γὰρ οἱ λέγοντες, τιμωρίας 
ἄξιοι, πολλῷ μᾶλλον οἱ πράσσοντες * εἰ δὲ ἄξιοι τι- 
μωρίας, ὡς ἡμαρτηχότες ἄξιοι. Οὐ γὰρ ἄνθρωπός 
ἐστιν ὁ χολάζξων, ἵνα xal τις ὑποπτεύσῃ τὴν Ψῆφον, 
ἀλλ᾽ ὁ Θεὸς ὁ διχαίως πάντα ποιῶν. Εἰ δὲ διχαίως 
τιμωροῦνται, ἀδίχως ἐχεῖνα ἔλεγον, ἅπερ ἔλεγον ot 
χωμῴῳδοῦντες ἡμᾶς ' πάντα γὰρ ὁ Θεὸς ἔπραξε val 


* Morc. solus, οὐχ ἵνα ')U10. 


IN L.PIST. AD ROM. HOMIL. VI. 


- 


440 


πράττει, (0719 τὴν πολιτείαν ἡμῶν δ'αλάμπειν xal 
ὀρθοῦσθαι πάντοθεν. Μὰ τοίνυν ῥᾳθυμῶμεν" οὕτω. 
γὰρ xai τοὺς Ἕλληνας ἀποστῆσαι δυνησόμεθα τῆς 
πλάνης. Ὅταν δὲ ἐν μὲν ῥήμασι φιλοσοφῶμεν, ἐν 
δὲ ἔργοις ἀσχημονῶμεν, ποίοις ὀρφρθαλμοῖς αὐτοὺς 
ὀψόμεθα; ποίοις στόμασι διαλεξόμεθα περὶ δογμά- 
των; Ἐρεῖ γχρ πρὸς ἕκαστον ἡμῶν Ὁ τὸ ἕλαττον 
μὴ χατορθωχὼς, πῶς ἀξιοῖς περὶ τοῦ μείζονος διδά- 
σχεῖν ; ὁ μηδέπω μαθὼν, ὅτι πλεονεξία χαχὸν, πῶς 
περὶ τῶν ἐν τοῖς οὐρανοῖς πραγμάτων φιλοσοφεῖς ; 
᾿Αλλ’ οἷδας, ὅτι xaxóv; Οὐχοῦν μεῖζον τὸ ἔχγλημα, 
ὅτι xol εἰδὼς πλημμελεῖς. Καὶ τί λέγω τὸν Ἕλληνα ; 
Οὐδὲ γὰρ οἱ map' ἡμῖν νόμοι συγχωροῦσιν ἡμῖν 
ταύτης ἀπολαύειν τῆς παῤῥησίας, ὅταν ^ βίος ἡμῶν 
διεφθαρμένος f. Τῷ γὰρ ἁμαρτωλῷ, φησὶν, εἶπεν ὁ 
Θεός" Ἵνα τί σὺ ἐχδιηγῇ τὰ δικαιώματά μου; 
᾿Απηνέχθησάν ποτε αἰχμάλωτοι Ἰουδαῖοι, xaX τῶν 
Περσῶν ἐπιχειμένων χαὶ ἀξιούντων ἄδειν αὐτοῖς τὰς 
θείας ᾧδὰς ἐχείνας, ἔλεγον " Πῶς ἄσομεν τὴν δὴν 
Κυρίου ἐπὶ γῆς ἀ.1:οτρίας ; El δὲ ἐν βαρθάρῳ $7. 
«τὰ λόγια τοῦ Θεοῦ θέμις οὐχ fjv ἄδειν, πολλῷ μᾶλ- 
λον τὴν βάρδαρον ᾿ψυχήν ; βάρδαρος γάρ ἔστιν ἣ 
ἀνελεὴῆς ψυχή. Ei γὰρ τοὺς αἰχμαλώτους ὄντας, 
xaX δούλους ἀνθρώπων ἐν ἀλλοτρίᾳ γῇ γενομένους 
ὃ νόμος ἐχάθισεν [481] ἐν σιγῇ ᾿ πολλῷ μᾶλλον τοὺς 
δούλους ὄντας τῆς ἀμαρτίας χαὶ ἐν ἀλλοτρίᾳ πολι- 
τείᾳ γενομένους ἐπιστομίζεσθαι δίχαιον. Καίτοι xal 
κὰ δργανὰ εἶχον τότε ἐχεῖνοι: Ἔν γὰρ ταῖς ἱτέαις 
ἐν μέσῳ αὐτῆς, φησὶν, ἐχρεμάσαμεν τὰ ὄρ- 
γαγνα ἡμῶν " ἀλλ᾽ οὐδὲ οὕτως ἐξῆν. Οὐκοῦν οὐδὲ 
ἡμῖν, χἂν στόμα ἔχωμεν χαὶ γλῶτταν, ἅπερ ἐστὶν 
ὄργανα τοῦ λόγου, θέμις παῤῥησιάζεσθαι, ἕως ἂν 
τῇ πάντων βαρθάρων τυραννιχωτέρᾳ δουλεύωμεν 
ἀμαρτίᾳ. 

Εἰπὲ γάρ μοι, τί πρὸς τὸν Ἕλληνα ἐρεῖς àpmá- 
(oy καὶ πλεονεχτῶν ; ἀπόστηθι τῆς εἰδωλολατρείας ; 
ἐπίγνωθι τὸν Θεὸν, μηδὲ ἀργύρῳ καὶ χρυσῷ πρόσ- 
ιθι; "Ap' οὖν οὐ γελάσεται xal ἐρεῖ’ Σαυτῷ ταῦτα 
διαλέγον πρότερον; οὐ γάρ ἐστιν ἴσον Ἕλληνα ὄντα 
εἰδωλολατρεῖν, xal Χριστιανὸν ὄντα τὸ αὐτὸ τοῦτο 
πλημμελεῖν. Πῶς γὰρ δυνησόμεθα ἑτέρους ἀπάγειν 
τῇ; εἰδωλολατρείας ἐχείνης, ἑαυτοὺς ταύτης οὐχ ἀπ- 


ἀγοντες ; τοῦ γὰρ πλησίον ἡμεῖς ἐγγύτεροι ἑαυτοῖς. 


Ὅταν οὖν ἑαυτοὺς μὴ πείθωμεν, πῶς ἑτέρους πείσο- 
pev; El γὰρ ὁ τῆς οἰκίας τῆς ἑαυτοῦ b μὴ προεστὼς 
καλῶς, οὐδὲ Ἐχχλησίας ἐπιμελήσεται" πῶς ὁ μηδὲ 
τῆς ἑαυτοῦ ψυχής προεστὼς, ἑτέρους διορθῶσαι δυνή- 
σεται; Μὴ γάρ μοι τοῦτο εἴπῃς, ὅτι οὐ προσχυνεῖς 
εἴδωλον χρυσοῦν" ἀλλ᾽ ἐχεῖνό μοι δεῖξον, ὅτι μὴ ποιεῖς 
ταῦτα, ἅπερ ὁ χρυσὸς χελεύει. Καὶ γὰρ διάφοροι 
εἰδωλολατρείας τρόποι" χαὶ ὁ μὲν τὸν μαμμωνᾶν 
ἡγεῖται χύριον, ὁ δὲ τὴν χοιλίαν θεὸν, ὁ δὲ ἑτέραν 
ἐπιθυμίαν χαλεπωτάτην. ᾿Αλλ᾽ οὐ χαταθύεις αὐτοῖς 
βόας, χαθάπερ οἱ Ἕλληνες ; ᾿Αλλὰ tb πολλῷ χαλε- 
πότερον τὴν σαυτοῦ χατασφάζεις Ψυχὴν. ᾿Αλλ᾽ οὐ 
χάμπτεις τὰ γόνατα καὶ προσχυνεῖς ; ᾿Αλλὰ μετὰ 
πλείονος ὑπαχοῆς ποιεῖς πάντα, ἅπερ ἂν ἐπιτάξωσι 
xaX 1j γαστὴρ xai τὸ χρυσίον xai ἡ τῆς ἐπιθυμίας 
τυραννίς" ἐπεὶ xal οἱ Ἕλληνες διὰ 70016 εἶσι βδελυ- 
χτοὶ, ὅτι τὰ πάθη ἐθεοποίουν, τὴν μὲν ἐπιθυμίαν 
᾿Αφροδίτην, τὸν 65 θυμὸν "Apny, τὴν δὲ μέθην Διό- 
νυσον πρησειπόντες. Εἰ δὲ οὐ γλύφε'ς εἴδωλα σὺ, 
καθάπερ ἐχεῖνοι, ἀλλὰ μετὰ πολλῆς τῆς προθυμίας 
τοῖς αὐτοῖς ὑποχύπεεις πάθεσι, τὰ μέλη τοῦ Χρι- 


* 


b Moro. ὃ 


659 
jastitiam Dei commendat, quid dicemus ? numquid ini- 
quus est Deus qui infert iram? (seeundum hominem dico.) 
Absit. Absurdum per absurdum demum solvit. Quia 
' vero hoc obscurum est, necesse est clarius exponere. 
Hoc est autem id quod dicit : Judaos Deus honoravit : 
illum ipsi contumelia affecerunt. Hoc illi victoriaun 
parat, et magnam ejus benignitatem demonstrat , 
quod tales.cum essent bonoraverit. igitur quando- 
quidem ait , quia nos contumelias et injurias ipsi in- 
tulimus, ideo Deus vicit, et justitia ejus splendida 
fuit : cur, inquit , punior, qui per contumeliam ipsi 
victorix causa fui ? Quomodo igitur solvit illud ? Alia 
rursum , ut dixi, absurditate. Si enim tu, inquit, 
victori: causa fuisti, et postea puniris, injustum illud 
est : si autem ille non injustus est, et tamen puniris, 
jam non illi victori:e causa fuisti. Et vide pietatem 
apostolicam. Cum enim dixisset, Num iniquus est 
Deus qui infert iram? adjecit, Secundum hominem le- 
quor. Àc si quis, ait, secundum humanum ratiocinium 
dissereret : justum quippe Dei judicium ea, qux: nobis 
justa esse videntur, longe superat , et alias quasdam 
arcanasque rationes liabet. Deinde qui3 illud obscurum 
erat, secundo idipsum dicit : 7. Si enim veritas Dei in 
meo mendacio abundavit in gloriam ipsivs, quid adhuc 
el ego tamquam peccator judicor? Si enim Deus , in- 
* quit, benignus, justus et bonus vistis cst ob idipsum, 
quod tu non obtemperasti, non n?do debes non pu- 
niri, sed etiam mercede donari. Si autem hoc sit , 
illud absurdum sequetur, quod a niultis cireumfertur; 
ex malis nempe bona fieri, et mala causas esse bo- 
norum. Ex duobus autem alterum necessario conse- 
quetur , aut eum , si punit , injustum videri ; si vero 
non punit, ex malis nostris victoriam obtinuisse : 
quod utrumque supra modum absurdum est. 1 quod 
et ipse declarans , hujusmodi dogmatum patres. in- 
duxit Grzcos , satis esse putans ad dictorum confu- 
tationem personarum hzc dicentium qualitatem. Tunc 
enim illi nobis illudentes dicebant : Facismus mala, 
ut veniant bona. Ideoque clare illud posuit, ita di- 
cens : 8. Et non, sicut blasphemamur, et. sicut aiunt 
quidam nos dicere, Faciamus mala , ut veniant bona: 
quorum damnatio justa est. Quia euim dicebat Paulus: 
Ubi abundavit peccatum , superabundavit gratia ( Rom. 
5. 90) , traducentes illum , et ad alium sensum dicta 
detorquentes, dicebant, oportere malitiam sectari, ut 
fruamur bonis. Paulus vero non ita loquebatur : illud 
autem corrigens dicebat : Quid ergo? perseverabimus 
in peccato, ut gratia abundet ? Absit ( Rom. 6. 1. 2). 
Nam de prateritis temporibus dii, non ut lic me- 
ditemur et exerccamus. Ab hac igitur amovens suspi- 
cione, dixit illud impossibile esse. Qui enim, inquit, 
mortui sumus peccato , quomodo adhuc in eo vivemus? 
6. In gentiles ergo facile invectus est; illorum 
quippe vita admodum corrupta erat : Judzorum vero, 
etsi vita neglecta videretur, at illis tegmina erant ma- 
gna , lex et circumcisio , et quod Deus cum illis ver. 
satus et colloquutus esset, quodque omnium essent 
doctores. ideo illis hzc velamenta abstulit, et illos 
magis ea de causa plecti demonstravit, qua in re hic 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. 


ἐδ 


sermonem conclusit. Nam si talibus patratis, inquii, 
non puniuntur, necesse est, ut blasphemum illud 
dictum cireumferatur : Faciamus mala, wf veniam bona. 
Si autem illud impium est , οἱ si qui illud dicunt po- 
nas dabunt ( id enim declaravit bis verbis , Quorum 
damnalio justa est) ; palam cst illos puniri. Nam 
si qui hoc dicunt. supplicio digni sunt , multo magis 
qui faciunt : si autem supplicio digni , utique quod 
peccaverint. Neque enim homo est qui punit, ut 
quis de calculi veritate dubitet ; sed Deus, qui omaia 
juste facit. Si vero juste puniuntur, injuste illi supre 
memorata dicebant, nos traducentes : omnia enim 
Deus faciebat et facit, ut vitz» institutum nostrum 
elucescat et undique rectum sit. Ne itaque iguasi 
siuius ; ita enim gentiles poterimus ab errore reume- 
vere. Nam si verbis philosophemur, ct operibus tur- 
piter agamus , quibus oculis ipsus respiciemus Ὁ quo 
ore de dogmatibus disputabimus? Dicet enim singulis 
nostrum : Qui ne minimum quidem opus bonum fe- 
cisti, quomodo audes de majori erudire? qui nondum 
didicisti avaritiam esse malum, quomodo de ezlesti- 
bus philosopharis ? At malum esse nosti ἢ Ergo majus 
crimen est, quia gnarus peccas. Ecquid gentilem di- 
co? Neque enim leges nostr: sinunt nos írwi hae 
dicendi libertate, quando vita nostra corrupta est : 
Nam ait : Peccatori autem dixit Deus : Quare tu ener- 
ras jusiitias meas (Psal. 49. 16) ? Judaci abducti sunt 
aliquando captivi, et instantibus rogantibusque Persis, 
ut illa divina cantica canerent , dicebant : Qxomode 
cantabimus canticum Domini in terra aliena (Psal. 156. 
4)? Quod si in barbarorum terra non licebat eloquia 
Domini canere, quanto minus licebat animze barbarz? 
barbara enim est immisericors anima. Si enim eapü- 
vos et servos hominum in aliena terra lex in silentio 
sedere jussit; multo magis servos peccati, et in alieno 
vitm instituto versantes, os claudere par est. Atqui 
et organa tunc illi habebant : nam Inm salicibus in me- 
dio ejus, iuquit, suspendimus organa nostra ( Psal. 156. 
2) ; sed neque ita licebat. Igitur neque nobis, etsi et 
os habeamus et linguam , quze sunt. organa verbi, 
licet cum fiducia loqui , quamdiu peccato, barbaro- 
rum omnium sxviori, servimus. 

Avarus est idololatra.—Dic enim mihi, quid gentili 
dices , dum rapinz deditus es et avaritize ἢ Abscede 
ab idololatria, Deum agnosce, ne argentum et aurum 
quaeras? Annon ille ridebit dicetque : Hc tibi prius 
dicito? neque enim par res est gentilem esse idolo- 
latram, et Christianum idem ipsum scelus admittere, 
Quomodo enim poterimus alios ab idololatria iila 
abducere, dum nos ab illa non resilimus? nos enim 
nobis propinquiores quam proximo sumus. Si ergo 
nobis ipsis non persuadeamus, quomodo aliis persua- 
debimus?Si enim is, qui domui su:e non bene praeest, 
neque Ecclesiz curam habebit; quomodo ille, qui nce 
animz so: praeest , alios emendare poterit ? Ne mihi 
dixeris, te non aureum idolum adorare : sed hoc mibi 
probato, te non illa facere, qu: aurum jubet. Nam 
diversi sunt. idololatria modi : et alius quidem pu- 
tat mamonam esse dominum, alius ventrem essc 


450 
bv ὧν 06p:0a; Πῶς οὖν αὐτὸ λύει; Ἑτέρῳ, ὅπερ 
ἔφην, ἀτόπῳ πάλιν. Εἰ γὰρ αἴτιος, φησὶ, σὺ τῆς 
νίχης ἐγένου, xal μετὰ ταῦτα χολάζῃ, ἀδιχία τὸ γενό- 
μενον" εἰ δὲ οὐχ ἄδιχος, χολάζῃ δὲ, οὐχέτι αἴτιος 
αὑτῷ τῆς νίχης γέγονας. Kal6pa τὴν εὐλάδειαν τὴν 
ἀποστολιχήν. Εἰπὼν γὰρ, Μὴ ἄδιχος ὃ Θεὸς ὁ éxi- 
φέρων τὴν ὀργήν; ἐπήγαγε, Κατὰ ἄνθρωπον .16- 
γω. Ὥς ἄν τις, φησὶ, χατὰ ἀνθρώπινον διαλεχθείη 
λογισμόν" πολὺ γὰρ χαὶ τὰ παρ᾽ ἡ μῖν δοχοῦντα εἶναι 
δίγαια ὑπερθαίνει τοῦ Θεοῦ fj διχαιοχρισία, χαὶ ἔχει 
τινὰς χαὶ ἑτέρους ἀποῤῥήτους λόγους. Εἶτα ἐπειδὴ 
ἀσαφὲς Tfjv, καὶ ἐχ δευτέρου τὸ αὐτὸ λέγε: πάλιν" 
El γὰρ ἡ ἀλήθεια τοῦ Θεοῦ ἐν τῷ ἐμῷ ψεύδει 
ἐπερίσσευσεν εἰς τὴν δόξαν αὑτοῦ, τί ἔτι κἀγὼ 
ὡς dpaptoAóc κρίνομαι; El γὰρ ὁ Θεὸς, φησὶ, φιλ- 
ἄνθρωπος χαὶ δίχαιος ἐφάνη καὶ ἀγαθὸς, ἐξ ὧν σὺ 
παρήχουσας, οὗ μόνον οὐχ ὀφείλεις χολάζεσθαι, ἀλλὰ 
καὶ εὐεργετεῖσθαι, Εἰ δὲ τοῦτο, εὑρεθήσεται τὸ ἄτο- 
TOv ἐχεῖνο, xal παρὰ πολλῶν περιφερόμενον, τὸ Ex 
τῶν χαχῶν εἶναι τὰ χαλὰ, χαὶ αἴτια τῶν χαλῶν τὰ 
χαχά" xai ἀνάγχη δὲ δυοῖν θάτερον, f| χολάξον- 
τα ἄδιχον φαίνεσθαι, ἢ μὴ χολάζοντα ἀπὸ ᾿τῶν 
ἡμετέρων καχῶν ἔχειν τὰ νιχητήρια“ ἅπερ ἀμφό- 
τερα pco ὑπερδολῇς ἄτοπα. “Ὅπερ δειχνὺς xol 
αὐτὸς, τοὺς πατέρας τῶν τοιούτων ἐπεισήγαγε δο- 
γὙμάτων Ἕλληνας, ἀρχεῖν ἡγούμενος εἰς χατηγορίαν 
τῶν εἰρημένων, τὴν ποιότητα τῶν προσώπων τῶν 
ταῦτα λεγόντων. Τότε γὰρ ἡμᾶς χωμῳδοῦντες ἔλεγον, 
ὅτι Ποιήσωμεν cà καχὰ, ἵνα ξι΄θῃ τὰ ἀγαθά: διὸ xox 
πέθειχεν αὐτὸ σαφῶς οὕτω λέγων: El μὴ καθὼς 
βιασφημούμεθα, καὶ καθώς φασί τινες ἡμᾶς .1ἐ- 
re. ὄτι Ποιήσωμεν τὰ καχὰ, ἵνα ἔλθῃ τὰ ἀγαθά" 
ὧν τὸ χρῖμω ἔνδιχόν ἐστιν. |480] Ἐπειδὴ γὰρ ἔλε- 
γεν ὁ Παῦλος, Ὅπου ἐπιλεόγασεν ἡ ἁμαρτία, ὑπερ- 
ἐπερίσσευσεν ἡ χάρις, χωμῳδοῦντες αὐτὸν χαὶ 
ἑτέρᾳ γνώμῃ διαστρέφοντες τὸ εἰρημένον ἕλεγον, 
ὅτι Δεῖ χαχίας ἔχεσθαι, ἵνα ἀπολαύσωμεν ἀγαθῶν. 
Ὃ δὲ Παῦλος οὐχ οὕτως ἔλεγε" διορθούμενος γοῦν 
αὐτὸ, φησί" Τί οὖν; ἐπιμεγοῦμεν τῇ ἁμωρτίᾳ, ἵνα 
ἡ χάρις πιλεονάσῃ; Μὴ γένοιτο. Ὑπὲρ γὰρ τῶν 
παρελθόντων, φησὶ, εἴρηχα χρόνων, οὐχ ἵνα μελέτην 
τοῦτο 8 ποιώμεθα. Ταύτης γοῦν ἀπάγων τῆς ὑπο- 
νοίας, ἔφησεν αὑτὸ xal ἀδύνατον εἶναι λοιπόν. Οἵἴτι- 
γὲς γὰρ, φησὶν, ἀπεθάγομεν τῇ ἁμαρτίᾳ, πῶς ἔτι 
ζήσομεν ὃν αὐτῇ; ; 

G'. Τῶν μὲν οὖν Ἑλλήνων εὐχόλως χατέδραμεν " ὁ 
γὰρ βίος αὐτῶν σφόδρα διέφθαρτο" τῶν δὲ Ἰουδαίων εἰ 
xal ὁ βίος ἐδόχει παρημελῆσθαι, ἀλλ᾽ ἣν προχαλύμ.- 
pata τούτων μεγάλα, νάμο; xal περιτομὴ, xal τὸ 
τὸν Θεὸν αὐτοῖς ὡμιληχέναι, xal τὸ πάντων εἶναι 
διδασκάλους. Διὰ τοῦτο xal τούτων αὐτοὺς ἐγύμνωσε, 
χαὶ μᾶλλον ἔδειξεν ἐχ τούτων χολαζομένους, εἰς ὃ 
χαὶ ἐνταῦθα τὸν λόγον συνέχλεισεν. Εἰ γὰρ μὴ χολά- 
ζονται, φησὶ, τοιαῦτα ποιοῦντες, ἀνάγχη τὸν βλάσ- 
φημὸν ἐχεῖνον περιφέρεσθαι λόγον, τὸ, Ποιήσω- 
μεν τὰ χαχὰ, ἵνα ξθῃ τὰ ἀγαθά. Ei δὲ τοῦτο ἀπε- 
θὲς, καὶ οἱ λέγοντες αὐτὸ δίχην δώσουσι (τοῦτο γὰρ 
ἐδήλωσεν εἰπὼν, "Qv. τὸ κρῖμα ἔνδιχόν ἐστιν), εὕ- 
δηλον ὅτι χολάζονται. Εἰ γὰρ οἱ λέγοντες, τιμωρίας 
ἄξιοι, πολλῷ μᾶλλον οἱ πράσσοντες * εἰ δὲ ἄξιοι τι- 
μωρίας, ὡς ἡμαρτηχότες ἄξιοι. Οὐ γὰρ ἄνθρωπός 
ἐστιν ὁ χολάζων, ἵνα καί τις ὑποπτεύσῃ τὴν ψῆφον, 
ἀλλ᾽ ὁ Θεὸς ὁ διχαίως πάντα ποιῶν. El δὲ διχαίως 
τιμωροῦνται, ἀδίκως ἐχεῖνα ἔλεγον, ἅπερ ἔλεγον ot 
χωμῳδοῦντες ἡμᾶς ' πάντα γὰρ ὁ Θεὸς ἔπραξε val 


* Morcl. solus, οὐχ ἵνα πρὸς μελέτην τοῦτο, 


IN ΕΡΙΒΤ. AD ROM. IHOMIL. VI. 


420 


πράττει, ὥστε τὴν πολιτείαν ἡμῶν δ'αλάμπειν χαὶ 
ὀρθοῦσθαι πάντοθεν. Μὰ τοίνυν ῥᾳθυμῶμεν" οὕτω 
γὰρ xaX τοὺς "EJ)nvag ἀποστῆσαι δυνησόμεθα τῆς 
πλάνης. Ὅταν δὲ ἐν μὲν ῥήμασι φιλοσοφῶμεν, ἐν 
δὲ ἔργοις ἀσχημονῶμεν, ποίοις ὀφθαλμοῖς αὐτοὺς 
ὀψόμεθα; ποίοις στόμασι διαλεξόμεθα περὶ δογμά- 
των; Ἐρεῖ γὰρ πρὸς ἕκαστον ἡμῶν’ Ὁ τὸ ἔλαττον 
μὴ χατορθωχὼς, πῶς ἀξιοῖς περὶ τοῦ μείζονος διδά- 
σχειν ; ὁ μηδέπω μαθὼν, ὅτι πλεονεξία χαχὸν, πῶς 
περὶ τῶν ἐν τοῖς οὐρανοῖς πραγμάτων φιλοσοφεῖς ; 
᾿Αλλ᾽ οἷδας, ὅτι xaxóv; Οὐχοῦν μεῖζον τὸ ἔχγλημα. 
ὅτι χαὶ εἰδὼς πλημμελεῖς. Καὶ τί λέγω τὸν "Ἕλληνα; 
Οὐδὲ γὰρ οἱ παρ᾽ fjpiv νόμοι συγχωροῦσιν ἡμῖν 
ταύτης ἀπολαύειν τῆς παῤῥησίας, ὅταν ὁ βίος ἡμῶν 
διεφθαρμένος T]. Τῷ γὰρ ἁμαρτωλῷ, φησὶν, εἶπεν ὁ 
Θεός. "Iva τί σὺ ἐκχδιηγῇ τὰ δικαιώματά μου; 
᾿Ἀπηνέχθησάν ποτε αἰχμάλωτοι Ἰουδαῖοι, xai τῶν 
Περσῶν ἐπιχειμένων καὶ ἀξιούντων ἄδειν αὐτοῖς τὰς 
θείας ᾧδὰς ἐχείνας, ἔλεγον " Πῶς ἄσομεν τὴν ᾧδὴν 
Κυρίου ἐπὶ γῆς ἀ.11οτρίας ; El δὲ ἐν βαρόάρῳ γῇ 
«ἁ λόγια τοῦ Θεοῦ θέμις οὐχ Tfjv ἄδειν, πολλῷ μᾶλ- 
λον τὴν βάρδαρον 'ψυχήν;; Báp6apos γάρ ἔστιν ἡ 
ἀνελεῆς ψυχή. Εἰ γὰρ τοὺς αἰχμαλωτους ὄντας, 
xaX δούλους ἀνθρώπων ἐν ἀλλοτρίᾳ γῇ γενομένους 
ὃ νόμος ἐχάθισεν [4817 ἐν σ: γῇ ᾿ πολλῷ μᾶλλον τοὺς 
δούλους ὄντας τῆς ἁμαρτίας χαὶ ἐν ἀλλοτρίᾳ πολι- 
τείᾳ γενομένους ἐπιστομίζεσθαι δίχαιον. Καίτοι xal 
τὰ δργανὰ εἶχον τότε ἐχεῖνοι" Ἔν γὰρ ταῖς ἱτέαις 
ἐν μέσῳ αὐτῆς, φησὶν, ἐχρεμάσαμεν τὰ ὄρ- 
γαγα ἡμῶν" ἀλλ᾽ οὐδὲ οὕτως ἐξῆν. Οὐκοῦν οὐδὲ 
ἡμῖν, xàv στόμα ἔχωμεν xal γλῶτταν, ἅπερ ἐστὶν 
ὄργανα τοῦ λόγου, θέμις παῤῥησιάζεσθαι, ἕως ἂν 
τῇ πάντων βαρθάρων τυραννιχωτέρᾳ δουλεύωμεν 
ἁμαρτίᾳ. 

Εἰπὲ γάρ μοι, τί πρὸς τὸν "Ἕλληνα ἐρεῖς ἀρπά- 
ζων καὶ πλεονεχτῶν ; ἀπόστηθι τῆς εἰδωλολατρείας ; 
ἐπίγνωθι τὸν Θεὸν, μηδὲ ἀργύρῳ καὶ χρυσῷ πρόσ- 
ιθι; "Ap' οὖν οὐ γελάσεται χαὶ ἐρεῖ’ Σαυτῷ ταῦτα 
διαλέγου πρότερον ; οὐ γάρ ἔστιν ἴσον Ἕλληνα ὄντα 
εἰδωλολατρεῖν, χαὶ Χριστιανὸν ὄντα τὸ αὐτὸ τοῦτο 
πλημμελεῖν. Πῶς γὰρ δυνησόμεθα ἑτέρους ἁπάγειν 
τῇ; εἰδωλολατρείας ἐχείνης, ἑαυτοὺς ταύτης οὐχ ἀπ- 
ἀγοντες ; τοῦ γὰρ πλησίον ἡμεῖς ἐγγύτεροι ἑαυτοῖς. 
Ὅταν οὖν ἑαυτοὺς μὴ πείθωμεν, πῶς ἑτέρους malao- 
μεν; Εἰ γὰρ ὃ τῆς οἰκίας τῆς ἑαυτοῦ b μὴ προεστὼς 
χαλῶς, οὐδὲ Ἐχχλησίας ἐπιμελήσεται’ πῶς ὁ μηδὲ 
τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς προεστὼς, ἑτέρους διορθῶσαι δυνή- 
σεται; Μὴ γάρ μοι τοῦτο εἴπῃς, ὅτι οὐ προσχυνεῖς 
εἴδωλον χρυσοῦν" ἀλλ᾽ Exelvó μοι δεῖξον, ὅτι μὴ ποιεῖς 
ταῦτα, ἅπερ ὁ χρυσὸς χελεύει. Καὶ γὰρ διάφοροι 
εἰδωλολατρείας τρόποι’ xal ὁ μὲν τὸν μαμμωνᾶν 
ἡγεῖται χύριον, ὁ δὲ τὴν χοιλίαν θεὸν, ὁ δὲ ἑτέραν 
ἐπιθυμίαν χαλεπωτάτην. ᾿Αλλ᾽ οὐ χαταθύεις αὐτοῖς 
βόας, χαθάπερ οἱ “Ἕλληνες ; ᾿Αλλὰ τὸ πολλῷ χαλε- 
πώτερον τὴν σαυτοῦ χατασφάζεις Ψψυχῆν. ᾿Αλλ᾽ οὐ 
χάμπτεις τὰ γόνατα xal προσχυνεῖς ; ᾿Αλλὰ μετὰ 
πλείονος ὑπαχοῆς ποιεῖς πάντα, ἅπερ ἂν ἐπιτάξωσι 
xaX ἡ γαστὴρ xai τὸ χρυσίον καὶ fj τῆς ἐπιθυμίας 
τυραννίς" ἐπεὶ xal οἱ Ἕλληνες διὰ 70016 εἶσι βδελυ- 
χτοὶ, ὅτι τὰ πάθη ἐθεοποίουν, τὴν μὲν ἐπιθυμίαν 
᾿Αφροδίτην, τὸν δὲ θυμὸν "Apny, τὴν δὲ μέθην Διό- 
νυσοὸν προσειπόντες. Εἰ δὲ οὐ γλύφεις εἴδωλα σὺ, 
καθάπερ ἐχεῖνοι, ἀλλὰ μετὰ πολλὴς τῆς προθυμίας 
τοῖς αὑτοῖς ὑποχύπτεις πάθεσι, τὰ μέλη τοῦ Χρι- 


b Morel., ὁ τῆς ἑαντοῦ. 


4 S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. 48 


στοῦ μέλη πόρνης ποιῶν, xat ταῖς ἄλλαις σεαυτὸν 
πλύνων παρανομίαις. Διὸ παραχαλῶ τῆς ἀτοπίας 
τὴν ὑπερδολὴν ἐννοήσαντα: φεύγειν τὴν εἰδωλολα- 
τρείαν" οὕτω γὰρ ὁ Παῦλος χαλεῖ τὴν πλεονεξίαν" 
φεύγειν δὲ μὴ τὴν ἐν χρήμασι πλεονεξία.» μόνον, 
ἀλλὰ χαὶ τὴν £v ἐπιθυμίᾳ πονηρᾷ xai τὴν ἐν ipa- 
τίοις χαὶ τὴν ἐν τραπέζῃ χαὶ τὴν ἐν τοῖς ἄλλοις 
ἅπασι. Καὶ γὰρ πολλῷ χαλεπωτέραν δώσομεν δίχην 
ἡμεῖς μὴ πειθόμενοι τοῖς τοῦ Κυρίου νόμοις. Ὁ γὰρ 
δοῦλος, φησὶν, ὁ εἰδὼς τὸ θέϊημα τοῦ Κυρίου 





αὑτοῦ xal μὴ xcujcac, δαρήσεται “πο.ῖ.λάς. "y 
οὖν χαὶ τὴν χέλατιν ταῦττν διαφύγωμεν, καὶ Li 
ροις xax ἑαυτοῖς γενώμεθα χρήσιμοι, πᾶσαν xaxlm 
ἀπὸ τῆς ψυχτς ἐχβαλόντες, ἑλώμεθα τὴν ἀρετήν. 
Οὕτω γὰρ xat τῶν μελλόντων ἐπιτευξόμεθα ἀγαθῶν 
ὧν γένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι xal οὐ 
ανθρωπίξ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. ust & 
τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἀγίῳ Πνεύματι Ga. τιμῇ, χρά- 
τος. νῦν xal ἀεὶ, xal el; τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων, 
᾿Αμῆν. 





[183] OMIAIA Ζ΄. 


Τί οὖν; προεχέμεθα; Οὗ πάντως * προῃτιασά- 
μεθα γὰρ Ἰουδαίους τε καὶ "EJAAnrac πάντας 
$2' ἁμαρτίαν εἶναι" καθὼς γέγραπται - Οὐχ 
ἔστι δίκαιος οὐδὲ εἷς, οὐκ ἔστιν ὁ συνιῶν, οὐχ 
ἔστιν ὁ ἐχζητῶν τὸν θεόν. Πάντες ἐξέκλιναν, 
ἅμα ἠχρειώθησαν" οὐκ ἔστε ποιῶν χρηστότη- 
τὰ, οὖν ἔστιν ἕως éróc. Τάξος ἀνεῳγμένος ὁ 
«λάρυγξ αὑτῶν, ταῖς γλώσσαις αὑτῶν ἐδο.ϊιοῦ- 
σαν, ἰὸς ἀσπίδων ὑπὸ τὰ χείη αὐτῶν" ὧν τὸ 
στόμα ἀρὰς καὶ πιχρίας γέμει, ὀξεῖς οἱ πόδες 
αὑτῶν ἐχχέαι αἷμα " σύντριμμα καὶ ταλαιπω- 
ρία ἐν ταῖς ὁδοῖς αὐτῶν, καὶ ὁδὸν εἰρήνης οὐχ 
ἔγνωσαν" οὖχκ ἔστι góboc Θεοῦ ἀπέναντι τῶν 
óp9aJpov αὑτῶν. 


a'. Κατηγόρησεν Ἑλλήνων, χατηγόρησεν Ἰουδαίων" 
ἀχόλουθον T,» εἰπεῖν τὴν διχαιοσύνην λοιπὸν τὴν διὰ 
τῆς πίστεως. El γὰρ μήτε ὁ τῆς φύσεως ὥνησε νό- 
μος, μὴῆτε ὁ γραπτὸς ἐποίησέ τι πλέον, ἀλλ᾽ ἀμφό- 
τεροι τοὺς οὐχ εἰς δέον αὐτοῖς χρτισαμένους ἐδάρη- 
σαν, xal μείξονος ἔδειξαν χολάσεως ὄντας ἀξίους, 
ἀναγχαία λοιπὸν ἡ διὰ τῆς χάριτος σωτηρία. Εἰπὲ 
τοίνυν αὐτὴν, ὦ Παῦλε, xal δεῖξον. ᾿Αλλ᾽ οὐδέπω 
θαῤῥεῖ, τὸ ἰταμὸν τῶν Ἰουδαίων ὑφορώμενος, ἀλλ᾽ 
ἐπὶ τὴν χατηγορίαν αὑτῶν πάλιν ἄνει τὸν λόγον, χαὶ 
πρότερον εἰσάγει χατήγορον τὸν Δαυῖδ ταῦτα λέγοντα 
διὰ πολλῶν, ἅπερ ἐν βραχεῖ πάντα εἶπεν Ἡσπαῖας͵ 
ἰσχυρὸν χατασχευάζων αὑτοῖς χαλινὸν, ὥστε μὴ ἀπο- 
κηδησαι μηδὲ τῶν περὶ τῆς πίστεως γυμναζομένων 
λόγων λοιπὸν ἀποσχιρτῆσαί * τινα τῶν ἀχουόντων, 
ἱκανῶς ταῖς τῶν προφητῶν προχατειλημμένον χατ- 
ηγορίαις. Καὶ γὰρ τρεῖς τίθησιν ὑπερέολὰς ὁ προ- 
φήτης, ὅτι τε πάντες ὁμοῦ τὰ χαχὰ ἔπραττον, M- 
γων, χαὶ ὅτι οὐχ ἀνέμιξαν τὰ χαλὰ τοῖς χαχοῖς, ἀλλὰ 
τὴν πονηρίαν μόνην μετήεσαν, xal ὅτι μετ᾽ ἐπιτά- 
σεως ταύτην ἁπάσης͵ Εἶτα ἵνα μὴ λέγωσι, Τί οὖν, εἰ 
πρὸς ἑτέρους ταῦτα εἴρηται; ἐπήγαγεν: Οἴδαμεν 
δὲ, ὅτε ὅσα ὁ νόμος .1έγει, τοῖς ἐν τῷ νόμῳ .1α- 
Aet. Διά τοι τοῦτο μετὰ τὸν Ἡσαῖχν τὸν ὡμολογη- 
μένως πρὸς αὐτοὺς ἀποτεινόμενον, ἐπεισήγαγε τὸν 
Δαυῖδ, ἵνα δείξῃ χαὶ ταῦτα τῆςς αὐτῇς ὄντα ἀχολου- 
θίας. Ποέα γὰρ Tf» ἀνάγχη, φησὶν, ἑτέρων χατηγο- 
ρεῖν τὸν εἰς τὴν ὑμετέραν διόρθωσιν ἀποσταλέντα 
προφήτην ; οὐδὲ γὰρ ὁ νόμος ἑτέροις ἐδόθη, ἀλλ᾽ ὑμῖν. 
Τίνος δὲ ἕνεχεν οὐκ εἶπεν, υἵδαμεν, ὅτι ὅσα ὁ fpozí- 
τῆς λέγει, ἀλλ᾽ Ὅσα ὁ νόμος Aadet; Ὅτι τὴν Πα- 
λαιὰν πᾶσαν νόμον χαλεῖν εἴωθεν ὁ Παῦλος. Καὶ γὰρ 
ἀλλαγοῦ φησι Τὸν νόμον oóx ἀκούετε, ὅτι 
᾿Αδρωὰμ δύο υἱοὺς ἔσχε; καὶ ἐνταῦθα τοὺς ψαλ- 
μοὺς νόμον ἐχάλεσεν, εἰπών" Οἵδαμεν, ὅτι ὅσα ὁ 
γόμος Aéret, τοῖς ἐν τῷ νόμῳ «“1α.1εῖ. Εἶτα δείχνυ.- 
σιν οὐδὲ ἁπλῶς ταῦτα λεγόμενα κατηγορίας ἕνεχεν, 
ἀλλ᾽ tva τῇ πίστει προοδοποιῆσῃ [485] πάλιν ὁ νόμος. 
Τοσαύτη τῆς Παλαιᾶ; πρὸς τὴν Καινὴν 1j συμςω- 

* ΑΙ" σχιρτῆσαι. 


vía b, ὅτι xal αἱ χατηγορίαι χαὶ οὗ ἔλεγχοι διὰ τοῦ 
πάντως ἐγένοντο, ἵνα λαμπρὰ παρὰ τοῖς ἀχούουσι 
ἀνοιγῇ τῆς πίστεως ἡ θύρα. Ἐπειδὴ γὰρ τοῦτο y 
λιστα Ἰουδαίους ἀπώλεσε τὸ μέγα φρονεῖν ἐφ᾽ Ez» 
toi." ὅπερ οὖν xal προϊὼν ἔλεγεν, ὅτι ᾿Αγνοοὔῦτντες 
τοῦ Θεοῦ τὴν διχαιοσύνην, καὶ τὴν ἰδίαν διχαιο- 
σύνην ζητοῦντες στῆσαι, τῇ δικαιοσύνῃ τοῦ 
Θεοῦ οὐχ ὑπετάγησαν" προλαδὼν xaX ó νόμος χαὶ 
ὁ προφήτης, προχατέδαλον αὐτῶν τὰ φρονήματα, καὶ 
χατέστειλαν αὐτῶν τὸ φύσημα, fva εἰς ἔννοιαν τῶν 
οἰχείων ἐλθόντες ἁμαρτημάτων, χαὶ τὴν ἀπόνοιαν 
πᾶσαν χαταχενώσαντες, χαὶ ἰδόντες ἑαυτοὺς περὶ 
τῶν ἐσχάτων χινδυνεύοντας, μετὰ πολλῆς τῆς προ- 
θυμέας προσδράμωπ: τῷ τὴν ἄφεσιν αὐτοῖς τῶν 
ἁμαρτημάτων παρέχοντι, χαὶ τὴν χάριν διὰ τὸς πί- 
στεως χαταδέξωντα:. Τοῦτο γοῦν χαὶ ἐνταῦθα aiw:- 
τόμενος ὁ Παῦλος ἔλεγεν" Οἵδαμεν, ὅτε ὅσα ὁ γό- 
μος «ἰέγει, τοῖς ér τῷ γόμῳ «1α.1εῖ- ἵνα πᾶν στόμα 
φραγῇ. καὶ ὑπόδιχος γένηται πᾶς ὃ κόσμος τῷ 
Θεῷ. Ἐνταῦθα γὰρ δείχνυσιν αὐτοὺς τῆς μὲν ἀπὸ 
τῶν ἔργων παῤῥησίας ἐρήμους ὄντας, ἕν δὲ col; ῥή- 
μασι») ἁλαζονευομένους μόνον xai ἀναιαχυντοῦντας. 
Διὸ χαὶ χυρίως ἐχρήσατο τῇ λέξει, εἰπὼν, "Ins sar 
ctópa φραγῇ, τὴν ἀναίσχυντον αὐτῶν χαὶ δυσχάθδ- 
εχτὸν μεγαληγορίαν δηλῶν. χαὶ τὴν μετὰ ἀχριδείας 
ἐπιστομιξζομένην αὐτῶν γλῶτταν" χαθέπερ τὰρ ῥεῦ- 
μα ἀφόρητον, οὕτως αὕτη ἐφέρετο" ἀλλ᾽ ἐνέφραξεν 
αὐτὴν ὁ προφήτης. Ὅταν δὲ λέγη Παῦλος, Ἵνα πᾶν 
στόμα φραγῇ, οὐ τοῦτό φησιν, ὅτι διὰ τοῦτο ἔμαρ- 
τον, ἵνα φραγῇ αὐτῶν τὸ στόμα, ἀλλὰ διὰ τοῦτο 
᾿λέγχοντο, ἵνα μὴ ἀγνοῶσιν ἁμαρτάνοντες τοῦτο αὖ- 
τό. Καὶ ὑπόδιχος γένηται πᾶς ὁ κόσμος τῷ Θεῷ. 
Οὐχ εἶπεν, Ὁ Ἰουδαῖος, ἀλλὰ, Πᾶσα ἡ φύσις. Τὸ μὲν 
γὰρ, "Ira πᾶν στόμα ραγῇ. ἐχείνους ἑατὶν alvit- 
τόμενον, εἰ χαὶ μὴ φανερῶς αὐτὸ τέθειται, ὥστε μὴ 
τραχύτερον γενέσθαι τὸν λόγον" τὸ δὲ, Ἴνα ὑπόδι- 
xoc γένηται πᾶς ὁ χόσμος τῷ Θεῷ, ὁμοῦ xal περὶ 
Ἰουδαίων xaX Ελλήνων εἴρηται. Οὐ μιχρὸν δὲ τοῦτο 
εἰς τὸ χαταστεΐλαι τὴν ἐχείνων ἀπόνοιαν, ὅταν χαὶ 
ἐνταῦθα μηδὲν ἔχωσι πλέον τῶν Ἑλλήνων, ἀλλ᾽ 
ὁμοίως ὥσι προδεξομένοι χατὰ τὸν τῆς σωτηρίας λό- 
γον. Ὃ γὰρ ὑπόδιχος χυρίως ἂν ἐχεῖνος λέγοιτο, ὃ μὴ 
δυνάμενος ἀρχεῖν ἑαυτῷ πρὸς ἀπολογίαν, ἀλλὰ τἧς 
ἑτέρου δεόμενος βοηθείας- οἷα fv xai τὰ ἡμέτερα 
πάντα, ἀπολωλεχότων ἡμῶν τὰ πρὸς σωτηρίαν σὺν- 
τείνοντα. Διὰ γὰρ νόμου ἐπί γγωσις ἁμαρτίας. Πά- 
λιν ἐφήλατο τῷ νόμῳ, μετὰ φειδοῦς μέν- οὐ γὰρ αὖ- 
τοῦ χαττγορία τὸ εἰρημένον, ἀλλὰ τῆς τῶν Ἴου- 
δαίων ῥᾳθυμίας“ πλὴν ἀλλ᾽ ὅμως ἐσπούδαχεν ἐνταῦθα, 
ἐπειδὴ μέλλει τὸν περὶ τῆς πίστεως εἰσάγειν λόγον, 


δ Duo mss. ἡ συγγένεια. 


4M 


deum, alius aliam cupiditatem gravissimam. Sed non 
immolas ipsis boves, ut gentiles? Verum, quod longe 
deterius est, tuani mactas animam. Sed non flectis 
genua, nec adoras? Verum cum majori obsequentia 
omnia facis, qu:e venter et aurum et concupiscentie 
tyrannis imperant. Etenim Grzci ideo abominandi 
sunt, quia animi morbos deos fecerunt, cupidita- 
tem. Venerem , iram Martem , ebrietatem Bacchum 
appellantes. Quod si tu non idola sculpis ut illi, at 
cum studio multo iisdem ipsis te subjicis animi mor- 
bis, membra Christi membra meretricis faciens, el in 
alias te immergens iniquitates. Ideo qu:eso ul tantze 
absurditatis excessum cogitantes , fugiamus idolo- 
latriam ; ita enim Paulus vocat avaritiam (Col. 5. 5). 





IN EP:ST. AD ROM. POMIL. VII. 


442 
Fugienda autem est non modo ea avaritia , qu:e circa 
pecunias versatur, sed etiam ea, quie in concupiscen- 
tia mala, quie in vestibus, qux in mensa, qu: in aliis 
omnibus. Nam multo graviores dabimus penas nos, 
8i non pareamus Christi legibus. Sereus euim, inquit, 
qui scit. voluntatem domini sui , et non facit , vapulabit 
multis ( Luc. 49. 41). Ut ergo penam illam effugia- 
mus, et aliis et nobis utiles simus, nequitiam omnem 
ab anima ejicientes, virtutem deligamus, Ita enim 
et futura consequemur bona, quce ulinam omnes 
adipiscamur, gratia et benignitate Domini nostri Jesu 
Ührisii , quicum Patri et. Spiritui sancto gloria, ho- 
nor, imperium, nunc et semper, et in sxcula sxculo- 
rum. Amen. 


———— X————————————— ——————————— ————!A»"—— GM UU 


HOMILIA VII. 


Cap. 5. v. 9. Quid ergo? pracellimus nos? Nullo 
modo " causis enim ante allatis probavimus ὦ ud«os et 
gentiles omnes sub peccato exse; 10. sicut. scriptum 
est : Non est justus, neque unus : 11. non est qui in- 
telligat, aut requirat Deum. 42. Omnes declinaverunt, 
simul inutiles facti stunt; non est qui [aciat bonum, 
non est usque ad unum. 13. Sepulerum patens est 
guttur eorum : linguis suis dolose egerunt : venenum 
aspidum sub labiis eorum : 18. quorum os maledictione 
et amaritudine. plenum est : 15. veloces pedes eorum 
ad effandendum sanguimem : 46. contritio et infelici- 
tas in viis eorum ; 17. el viam pacis non cognoverunt; 
48. non est timor Dei ante oculos eorum. 

4. Accusavit gentiles, occusavit Judaos; conse- 
queus erat ut. deinceps loqueretur de justitia, quae 
est per fidem. Si enim lex naturalis nihil juvit, nec 
quid amplius fecit lex scripta; sed utraque iis, qui 
illis non ut par erat usi sunt, oneri fuit, ct majori 
dignos supplicio illos ostendit: necessaria demum 
est salus illa, qux» per gratiam paritur. Dic igitur il- 
lam, Paule, «: ostendito. Sed nondum audet, Judmo- 
rum petulantiam suspectam habens ; verum ad illos 
aceusandos rursus sermonem converlit : et primo 
Davidem h:ec multis dicentem accusatorem inducit, 
qu:? omnia paucis tetigit Isaias, validum ipsis frenum 
apparans, ut ne resiliant, neve a sermonibus de fide 
quidam auditores abscedant, jam prius a propheta- 
rum accusationibus przepediti. Etenim tria summe 
gravia ponit propheta, quod omnes mala perpetra- 
rent dicens, et quod non admiscerent bona malis, 
sed nequitiam solum exercerent, quodque illam cum 
grandi conatu. Deinde ne dicerent : Quid ergo si ad- 
versus alios hzc. dieta. sunt? subjunxit : 19. Scimus 
autem quod quecunque lex loquitur, iis qui in lege sunt 
dicit. Idcirco post Isaiam, qui, ut in confesso erat, il- 
los respiciebat, Davidem induxit, ut ostenderet liec 
quoque illis annee. debere. Qu:? enim necessitas, 
inquit, alios incusare eum prophetam, qui ad vestram 
eimeudationem nissus erat? neque enim lex aliis data 
fuerat, quam. vobis. Cur autem non dixit, Scimus 
quod qu:eeumque propheta dicit, sed, Quecumque lex 
loquitur? Quia Vetus omne Testamentum legem vo- 
care solet Paulus. Nam libi dicit : Legem non auditis, 


l'ATroL. Gn. LX. 


quia Abraham duos filios habuit (Gal; 4. 91. 99)? et 
liic quoque Psalmos legem vocavit, direns : Scimus, 
quod quecumque lez dicit, iis qui in lege sunt dicit. 
Deinde ostendit non accusandi tantum causa h»c 
dici, sed etiam ut fidei lex viam pararet. Taufus Ve- 
teris cum Novo Testamento consensus erat; quod 
accusationes et redargutiones ideo liaud dubie fierent, 
nt apud auditores splendida ad fidem janua aperire- 
tur. Quia enim hoc maxime Judxos perdidit, quod 
altum de se saperent, quod utique progressus ille 
dixit, quod nempe, 1gnorantes Dei justitiam, et suam 
statuere justitiam querentes, justitie Dei se non submi- 
serunt. (Rom. 10. $5): ipsos antevertens lex et pro- 
pheta, ipsorum fastum depressit atque tumorem, ut 
sua cogitantes peccata, et arrogantiam omnem depo- 
nentes, seque videntes de extremis periclitari, cum 
studio multo ad illum accurrerent, qui sibi peccato- 
rum remissionem przberet, ct gratiam per fidem ac- 
ciperent. IIoc ipsum Paulus hic subindicans, dicebat: 
Scimus quod quecumque lex dicit, iis qui in lege sunt 
dicit : ut omne os obstruatur, et totus mundus Deo sub- 
ditus sit. Ilic enim ostendit eos bonornm operum 
fiducia destitutos, verbisque tantum arrogantes ct 
impudentes esse. Idcirco proprie dictionem usurpa- 
vit, sic loquens, Ut onne os obstruatur, impudentem 
illorum et effrenem jactantiam declarans, et linguam 
accurate refrenatam significans : illa namque quasi 
torreus violentus ferebatur; sed refrenavit illam pro- 
pheta. Cum vero dicit Paulus, Ut omne os obstruatur; 
non hoc ait, quod ideo peccaverint, ut os ipsorum 
obstrueretur ; sed ideo confutabantur, ut ne iguora- 
rent se peccavisse. Et totus mundus Deo obnoxius fiat. 


Non dixit, Judzus; sed, Tota natura. lllud nainque, |. 


Ut os omne obstruatur, illos subindicat, licet non ma- 
nifeste, ne asperior sermo esset : hoc autem, Ut totits 
mundus obnoxius fiat Deo, simul et de Judiwis et de 
gentilibus dictum est. Non parum autem confert ad 
illorum arrogantiam comprimendam, cum nilii] hic 
plus habeant quam gentiles, sed simul tradantur se- 
cundum salutis verbum. Nam obnoxius proprie di- 
catur is, «qni non sibi satis esse possit ad defensionem, 
sed alterius iudigeat ope : qualia erant nostra omuia, 
cum ea, qua ad salutem tendercent, amisissemus. 20, 


28 


— — 


us 
Per legem enim | cognitio peccati. Rursus in legem in- 
silit, remissius tamen; neque enim id quod dicitur 
legem incusat, sed Jud:eorum ignaviam : attamen 
hic contendit, quia de fide loquuturus est, demon- 
stare legem valde infirinatam esse. Nam si de lege 
gloriaris, inquit, ipsa te magis pudore afficit : hec 
peccata tua traducit. Verum non ita aspere loquitur, 
sed remisse rursus, Per legem enim cognitio peccati. 
lzitur et supplicium majus, sed a Jud:eis subeundum. 
Nam lex quidem id effecit, ut peccatum tibi patefic- 
ret; tuum erat effugere : cum vero non fugeris, ma- 
jus tibi attraxisti supplicium, legisque opus viaticum 
tibi fuit ad majorem ultionem. 

9. Postquam igitur timorem auxit, tunc ca, quie 
ad gratiam spectant, inducit, multum ingerens remis- 
sionis peccatorum desiderium; atque ait: 21. Nunc 
«utem sine lege justitia Dei manifestata est. Magn:m 
hie rem profert, multaque probatione opus habentem. 
Si enim ii, qui in lege vixerunt, non modo supplicium 
non effugerunt, sed et graviori plexi suit, quomodo 
potest sine lege non modo supplicium effugi, sed 
etiam justitia acquiri? Duo hic summa posuit, et ju- 
slificari, et sine lege h:ec bona assequi. Ideo non sim- 
pliciter, Justitia, dixit : sed, Justitia Dei ; a dignitate 
person:ze majus ostendens donum, et promissionem 
impleri posse demonstrans : omnia quippe ipsi possi- 
bilia sunt. Neque dixit, Data est; sed, Manifestata est, 
innovationis accusationem resecans : nam quod nia- 
nifestatum est, et vetus et abseonditum fuisse decla- 
ratur. Neque hoc solum, sed etiam sequentia osten- 
dunt hoc novum non esse. Cum enim dixisset, Muni- 
festata. est, sul:junxit, Testificata & lege et prophetis. 
Etenim, ne quia nunc data est, inquit, neve quasi 
res nova et peregrina sit, turberis; jam olim enim il- 
lam et lex et prophet» prdixerunt. Et alia quidem 
jam probavit hoc arguniento, alia probaturus est ; in 
superioribus Habacuc adducens dicentem ; Justus ex 
fide vivit. (Rom. 1. 17); in sequentibus vero Abraba- 
mum et Davidem, de iisdem nos alloquentes. Magna 
enim apud illos harum personarum erat auctorilas : 
ille namque erat patriarelia et propheta, hic vero rex 
et propheta : ac. promissiones quoque his de rebus 
emissa, ad utrumque factz fuerant. Ideoque Matthaeus 
Evangelium ordiens, amborum primo mentionem fa- 
eit, ac deinde seriei ac progenitores adducit. Cum 
dixisset enim, Liber generationis Jesu Ghristi (Math. 
4. 1); non exspectavit ut post Abraham diceret, [saac 
et Jacob; sed cum Abrahamo Davidem memoravit: 
quodque miralile est, ante Abrahamum Davidem po- 
suit, ita dicens : Filii David, filii Abraham; οἱ tunc 
cepit enumerare [s»ac, Jacob, et sequentes omnes, 
Quapropter Apostolus hic illos frequenter versat et 
dicit : Justitia autem Dei testimonium habens a. lege et 
prophetis. Ne quis vero diceret : Et qui fleri potest, ut 
cum nibil ad rem propositam contuleriinus, salutem 
consequamur ? ostendit, nos non parum ad eam rem 
eonferre, fidem nimirum, Cum dixisset ergo: 93. 
Justitia Dei, addidit, Per fidem, in omnes et super 
enines qui credunt. Rursus bic turbatur Judieus, nihil 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOM! ARCHIEP. CONSTANTINOP. ui 


prerogative prz ccwteris habens, et cum orbe to 
annumeratus, Ut igitnr ne hoc patiatur, illum timen 
rursus reprimit, addens: Neque enim est distinct: 
25. omnes enim peccaverunt. Ne. mihi dixeris : ll 
Grzcus est, ille Scytha, ille Thrax : omnes qui 
eadem couditione sunt. Etiamsi enim legem aceepe- 
ris, unum tantum a lege accepisti, ut peecatum e 
gnosceres, non ut illud fugeres. Deinde ne diceren: 
Si peccavimus, at non perinde atque illi, subjunxit: 
Εἰ destituuntur a. gloria Dei. Itaque etiamsi non is 
tim, quantum alii, peceaveris; attamen perinde g»- 
ria privaris; es quippe ex offendentium numero; wi 
autem offendit, non inter glorificatos, sed inter "» 
dore suffusos censendus est. Yerum ne timeas; ide 
enim hxc dixi, non ut te in desperationem eonjiceren, 
sed ut. tibi Domini benignitatem ostenderem. Qe 
subdidit: 24. Justificatj gratis per ejus gratiam, γα 
redemptionem, que est in Christo Jesu, 95. quem yn 
posuit Deus propitiationem per fidem in sanguine ejn, 
in ostensionem justitia ipsius. Vide quot probatioaes 
afferat illius, quod dietum est. Primo a dignitate per- 
son: : non enim lomo est is, qui hzec facit, ut def- 
ciat; sed Deus qui omnia potest : Dei est enim justi- 
tia, inquit. Secundo a lege et prophetis, ne euim, 
quod Absque lege audieris, timeas: nam ipsi legi ita 
videtur. Tertio, a sacrificiis Veteris Testamenti : ideo 
namque sic dixit, 1n sanguine ejus, in mentem revo- 
cans illis oves illas et vitulos. Etsi enim brutorum 
cxdes, inquit, peccata solvebant, multo magis hie 
sanguis. Nec simpliciter dixit, Liberationem, sed Re- 
demptionem ; ut non. ultra redeamus in illam iptam 
servitutem : et ideo vocat propitiationem, ostendens, 
si typus tantam vim habuerit, multo magis veritatem 
id przstituram esse. Ac rursus ostendens id nen we- 
vum néc recens esse, ail, Preposwit. Et posiquim 
dixit, Proposuit Deus, ct ostendit Patris esse opes, 
idem ipsum declarat esse Filii : nam Puter proposuit, 
Christus vero in sanguine suo totum perfecit. 96. /a 
ostensionem justities sue. Quid est, ostensio justitie? 
Ut divitiarum ostensio, quatenus non ipse solus dives 
sit, sed alios quoque divites reddat; et vita pariter, 
quod non ipse solus vivat, sed etiam mortwos vivifi- 
eet; et potestatis, quod non ipse solum potens sit, sed 
eliam infirmos corroborct: sic et ostensio justitie 
est, quod non solus ipse sit justus, sed etiam alios in 
peccatis corruptos, statim justos faciat. Hoe igitur οἱ 
ipse interpretans, subjunxit quz sit ostensio : Ut sit 
ipse justus, el justificans eum, qui est ex fide Jesn. 

3. Ne itaque dubites : non enim ex operibus, sed 
ex fide. Neque a Dei justitia fugias : duplex enim il- 
lius bonum est, quod videlicet et leve sit, et omnibas 
propositum. Ne te pudeat, nec erubescas : nam si 
ipse hoc facere ostenditur, et ut ita dicam, ostent:t 
£c, cl sibi gratulatur, quomodo tu erubescis et te oc- 


eultas, iu qua. re Dominus tuus glorificatur ? Cum 


ergo erexisset anditorem dicendo ea, qu:e facta sunt, 
esse ostensionem justitim Dei, rursum segnem et re- 
eusantem timore ad accedendum impellit, his verbis: 
Propter remissionem pracedentium peccatorum. Viden' 


AA3 


δεῖξαι αὐτὸν σφόδρα ἡσθενγχότα. Ei γὰρ αὐχεῖς ἐπὶ 
τῷ νόμῳ, φησὶν, αὐτός ot μᾶλλον χαταισγύνει " οὖὗ- 
«ς σου τὰς ἁμαρτίας ἐχπομπεύει. ᾿Αλλ᾽ οὐχ εἶπεν 
οὕτω τραχέω;, ἀλλ᾽ ὑφειμένως πάλιν: Διὰ γὰρ vó- 
ἐίυυ ἐπίγνωσις ἁμαρτίας. Οὐκοῦν xol ἡ χόλασι: 
μείζων, ἀλλὰ παρὰ τῶν Ἰουδαίων. Ὃ μὲν γὰρ νόμος 
fivus τὸ φανερὰν ao: ποιῆσαι τὴν ἁμαρτίαν, σὸν δὲ ἣν 
λοιπὸν τὸ φυγεῖν" μὴ φυγὼν τοίνυν, μᾶλλον ἐπεσπάδσω 
[484] τὴν χόλασιν, χαὶ τὸ τοῦ νόμου χατόρθωμα γέ- 
γονέ σοι μείζονος ἐφόδιον τιμωρίας. 

B'. τε τοίνυν τὸν φόδον ηὔξησε, τότε λοιπὸν ἐπάγει 
τὰ τῆς χάριτος, ἕν πολλῇ χαταστήσας ἐπιθυμία τῆς 
τῶν ἁμαρτιῶν ἀφέσεως, xal φησι" Νὺν δὲ χωρὶς γνό- 
μου δικαιοσύνη Θεοῦ περανέρωται. Μέγα ἐνταῦθα 
ἐφθέγξατο, καὶ πολλῆ: δεόμενον τῆς κατασχενῆς. El 
Y&p οἱ ἐν νόμῳ ζῶντες οὐ μόνον οὐχ ἔφυγον κόλασιν, 
ἀλλὰ xa πλέον ἐδαρύνθησαν, πῶς ἔστι χωρὶς νόμου 
wh μόνον τιμωρίαν φυγεῖν, ἀλλὰ καὶ διχαιωθῆναι : 
Δύο γὰρ ἄχρα ἐνταῦθα τέθειχε, xal τὸ διχαιοῦσθαι, 
καὶ τὸ χωρὶς νόμου τούτων τυγχάνειν τῶν ἀγαθῶν. 
Διὰ τοῦτο οὐχ ἁπλῶς: εἶπε, Διχαιοσύνη, ἀλλὰ, Δι» 
καιοσύνῃη Θεοῦ. ἀπὸ τῆς ἀξίας τοῦ προσώπου xal 
μείζονα δείξας τὴν δωβεὰν καὶ δυνατὴν τὴν ὑπόσχε- 
giv* πάντα γὰρ αὐτῷ δυνατά. Καὶ οὐχ εἶπεν, Ἐδόθη, 
ἀλλὰ, Περαγέρωται, τὸ τῆς καινοτομίας ὑποτεμνό- 
μενος ἔγχλημα' τὸ γὰρ πεφανερωμένον, ὡς παλαιὸν 
xai χρυπτόμενον φανεροῦται. Καὶ οὐ τοῦτο μόνον, 
ἀλλὰ χαὶ τὰ ἑξῆς δείχνυσιν οὐ πρόσφατον ὃν τοῦτο" 
εἰπὼν γὰρ, Πεφανέρωται, ἐπίγαγε, Muprvpcv- 
εἔνη ὑπὸ τοῦ νόμου xal tv προ:ητῶν. Μὴ γὰρ, 
ἐπειδὴ νῦν ἐδόθη, θορυδηθῆῇς, φτσὶ, μηδὲ ὡς πρὸς 
χαινὸν καὶ ξένον πρᾶγμα * ταραχθῇ:" ἄνωθεν γὰρ 
αὑτὸ χαὶ ὁ νόμος χαὶ οἱ προφῆται προέλεγον. Καὶ τὰ 
μὲν ἔδειξε διὰ τῆς χατασχευῇς ταύτης, τὰ δὲ μέλλει, 
ἐν μὲν τοῖς ἔμπροτθεν παραγαγὼν τὸν ᾿Αδδαχοὺμ 
λέγοντα Ὁ δίχαιος ἐκ πίστεως ζήσεται" ἐν δὲ τοῖς 
βετὰ ταῦτα τὸν 'λδραὰμ, τὸν Aavtó, καὶ αὐτοὺς περὶ 
τούτω" διαλεγομένους ἡμῖν. Καὶ γὰρ πολὺς τῶν 
προσώπων τούτων ὁ λόγος ἦν παρ᾽ αὐτοῖς" ὁ μὲν γὰρ 
ἣν πατριάοχης καὶ προφήτης, ὁ δὲ βασιλεὺς χαὶ προ- 
φήτης" καὶ αἱ ἐπαγγελίαι δὲ αἱ περὶ τούτων πρὸς 
ἀμφοτέρους τούτους ἦσαν γεγενημέναι. Διὸ χαὶ ὁ 
Mat0zio; ἀρχόμενος τοῦ Εὐαγγελίου, ἀμφοτέρων 
«οὐτων μέμνηται πρῶτον, xai τότε xav' ἀχολουθίαν 
παράγει τοὺς προγόνους. Εἰπὼν γὰρ, Βίξιος γενέ- 
σεως Ἰησοῦ Χριστοῦ, οὖκ ἀνέμεινεν εἰπὼν μετὰ 
τὸν 'A6paXy, xai τὸν Ἰσαὰχ xal τὸν '"laxi/6, ἀλλὰ 
μετὰ τοῦ ᾿Αὐραὰμ τοῦ Δαυϊδ ἐμνημόνευσε" xai τὸ 
δὴ θαυμαστὸν, ὅτι xal πρὸ τοῦ ᾿λθραὰμ τὸν Δαυῖδ 
πέθειχεν, οὕτω λέγων’ Υἱοῦ Δαυΐδ, vlov ᾿Αδραάμ" 
xaX τότε ἤρξατο χαταλέγειν τὸν Ἰσαὰχ χαὶ τὸν 'Ia- 
κὼδ xai τοὺς ἑξῇς ἅπανταΐ. Διὸ χαὶ ὁ ᾿Απόστολος ἐν- 
«αῦθα αὐτοὺς περιστρέφει συνεχῶς, xal φησ!" Δι- 
καιοσύνη δὲ Θεοῦ μαρτυρουμένη ὑπὸ τοῦ νόμου 
καὶ τῶν προφητῶν. Ἵνα δὲ μή τις εἴκῃ, Καὶ πῶς 
αὐτοὶ μηδὲν συντελοῦντες εἰς τὸ προχείμενον, συζό- 
μεθα; δείχνυσι καὶ ἡμᾶς εἰσφέροντας οὐ μιχρὸν εἰς 
«οὔτο, τὴν πίστιν λέγω. Εἰπὼν γοῦν, Axacocórn 
Θεοῦ, ἐπήγαγε, Διὰ τῆς πίστεως, elc πάντας καὶ 
ἐπὶ πάντας τοὺς πιστεύοντας. Πάλιν ἐνταῦθα 0o- 
ρυθεῖται ὁ Ἰουδαῖος, οὐδὲν ἐξαίρετον παρὰ τοὺς ^ov 
ποὺς ἔχων, μετὰ τῆς οἰχουμένης ἀριθμούμενος ἀπά- 
στς. Ἵν᾽ οὖν μὴ τοῦτο πάθῃ, συστέλλει πάλιν αὐτὸν 


8 Edili, ὡς πρόσχαιρον καὶ ξένον πρᾶγμα. Duo mss., ὡς 
πρὸς καινὸν xal vuv πρᾶγμα, quam veram esse lectionem 
n«uo dubitet. 


IN EPIST. AD ROM. HOMIL. VII. 


A 
[485] τῷ φόδῳ, ἐπάγων’ Οὐ γάρ éc τι Ciacto ts: 
πάντες γὰρ ἥμαρτον. Μὴ γάρ μοὶ εἴπῃς, ὅτι Ὁ 
δεῖνα ὁ “Ἕλλην, ὁ δεῖνα ὁ Σχύθης, ὁ δεῖνα ὁ Θράξ b: 
ἐν γὰρ τοῖς αὐτοῖς ἅπαντες. Εἰ γὰρ xai νόμον ἔλα- 
θες, ἕν μόνον ἔμαθες ἀπὸ τοῦ νόμου, τὸ εἰδέναι τὴν 
ἁμαρτίαν, οὐ τὸ φεύγειν αὐτήν. Εἶτα, ἵνα μὴ λέγω- 
σιν, ὅτι El χαὶ ἡμάρτομεν, ἀλλ᾽ οὐχ οὕτως ὡς ἐχεῖ- 
vot, ἐπήγαγε' Καὶ ὑστεροῦνται τῆς δόξης ταῦ 
Θεοῦ. "Lo" εἰ καὶ μὴ τὰ αὐτὰ τοῖς ἄλλοις ἕμαρτες, 
ἀλλὰ τῆς δόξης ὁμοίως ἀποστερῇ" τῶν γὰρ προσχε- 
Χρουχότων εἶ" ὁ δὲ προσχεχρουχὼς o9 τῶν δοξαζο- 
μένων, ἀλλὰ τῶν κατῃσχυμμένων. ᾿Αλλὰ μὴ φοῦη- 
θῇς" διὰ γὰρ τοῦτο ταῦτα εἶπον, οὐχ ἵνα σε εἰς ἀπό- 
νωσιν ἐμθάλω, ἀλλ᾽ ἵνα δείξω τοῦ Δεσπότου τὴν 
φιλανθρωπίαν. Διὸ χαὶ ἐπήγαγε * Aixatovpevot δω- 
ρεὰν τῇ αὐτοῦ χάριει, διὰ τῆς ἀπολυτρώσεως 
εῆς ἐν Χριστῷ ᾿Ιησοῦ, ὃ»" προέθετο ὁ Θεὸς iJa- 
στήριον διὰ τῆς πίστεως ἐν τῷ αὑτοῦ αἵματι, εἰς 
ὄνγδειξιν τῆς δικαιοσύνης αὐτοῦ. "Opa διὰ πόσων 
χατασχευάζει τὸ εἰρημένον. Πρῶτον ἀπὸ τῆς ἀξίας 
“οὔ προσώπον' 09 γὰρ ἄνθρωπός ἐστιν ὁ ἐργαζόμενος 
καῦτα, ἵνα ἀτονέσῃ, ἀλλ᾽ ὁ Θεὸς ὁ πάντα δυνάμενος." 
Θεοῦ γάρ ἐστιν ἡ δικαιοσύνη, φησί. Δεύτερον ἀπὸ 
τοῦ νόμου xa τῶν προφητῶν’ μὴ γὰρ, ἐπειδὴ Χω- 
plc νόμου ἔχουσας, φοδηθῇς" xal γὰρ αὐτῷ τῷ νέ- 
pp τοῦτο δοχεῖ. Τρίτον ἀπὸ τῶν θυσιῶν τῶν ἐν τῇ 
IIaAa:d* διὰ γὰρ τοῦτο εἶπεν, Ἐν ἐῷ αὐτοῦ αἵματι, 
ἀναμιμνήύσκιυν αὐτοὺς τῶν προδάτων ἐκείνων xal τῶν 
μόσχων. Εἰ γὰρ ἀλόγων σφαγαὶ, φησὶν, ἁμαρτίας 
ἔλυον, πολλῷ μᾶλλον τὸ αἷμα τοῦτο. Καὶ οὐχ ἀπλῶς 
εἶπε, Λυτρώσεως, ἀλλ᾽, ᾿Αποιλυτρώσεως, ὡς μηχέτι 
ἡμᾶς ἐπανελθεῖν πάλιν ἐπὶ τὴν αὐτὴν δουλείαν. Καὶ 
lAactüpiov δι᾽ αὐτὸ τοῦτο καλεῖ, δειχνὺς, ὅτι εἰ ὁ 
εὐπὸς τοσαύτην εἶχεν ἰσχὺν, πολλῷ μᾶλλον fj ἀλήθεια 
«b αὐτὸ c ἐπιδείξεται. Δηλῶν ὃὲ πάλιν οὗ νεώτερον 
τοῦτο ὄν, οὐδὲ χαινὸν, φησὶ, Προέθετο. Καὶ εἰπὼν, 
Προέθετο ὁ Θεὸς, καὶ δείξας τοῦ Πατρὸς τὸ χατόρθω» 
μα, τὸ αὐτὸ δείκνυσι xal τοῦ Υἱαῦ ὄν" ὁ μὲν γὰρ Πα- 
«hp προέθετο, ὁ ὃΣ Χριστὸς ἐν τῷ αὐτοῦ αἴματι τὸ 
πᾶν κατώρθωσεν. Elc ἔνδειξιν" τῆς δικαιοσύνης 
αὐτοῦ. Τί ἔστιν, "Ἔνδειξις τῆς διχαιτοσύνης ; Ὥσπερ 
ἔνδειξις πλούτου, τὸ μὴ μόνον αὐτὸν εἶναι πλούσιον, 
ἀλλὰ καὶ ἑτέρους πλουσίους ποιεῖν" καὶ ζωῆς, τὸ μὴ. 
μόνον αὐτὸν εἶναι ζῶντα, ἀλλὰ xal νεκροὺς Quo- 
«οιεῖν' χαὶ δυνάμεως, τὸ μὴ μόνον αὐτὸν εἶναι δυνα- 
«ὃν, ἀλλὰ xal τοὺς ἀσθενεῖς δυναμοῦν" οὕτω xal 
δικαιοσύνης ἔνδειξις, τὸ μὴ μόνον αὑτὸν εἶναι δ'- 
xatov, ἀλλὰ xa τὸ ἑτέρους ἐν ἁμαρτίαις κατασαπέν- 
τας ἐξαίφνης διχαίους ποιεῖν. Τοῦτο οὖν xat αὐτὸς ἐρ- 
μηνεύων ἐπήγαγε, τίς ἔστιν ἔνδειξις" Elc có εἶναι αὖ- 
τὸν δίχαιον, καὶ δικαιοῦντα τὸν £x πίστεως Ἰησοῦ. 

γ΄. Μὴ τοίνυν ἀμφίδαλλε * οὗ γὰρ ἐξ ἔργων, ἀλλ᾽ 
ἀπὸ πίστεως " μηδὲ φεῦγε τὴν τοῦ Θεοῦ διχαιοσύνην" 
διπλοῦν γὰρ αὐτῆς τὸ ἀγαθὸν, ὅτι καὶ χοῖφόν ἔστι, 
χαὶ πᾶσι προκείμενον" urb αἰσχύνου xai ἐρυθρία" 
εἰ γὰρ αὑτὸς ἐνδείχνυται τοῦτο ποιῶν, καὶ ὡς ἂν 
εἴποι τις, [480] ἐναδρύνεται καὶ ἐγχαλλωπίζεται, 
πῶς αὺ καταδύῃ xal ἐγχαλύπτῃ. ἐφ᾽ ᾧ ὁ Δεσπότης 
σου δοξάζεται; ἙἘάρας τοίνυν τὸν ἀκροατὴν διὰ τοῦ 
εἰπεῖν, ὅτι ἔνδειξις τῆς τοῦ Θεοῦ διχαιοσύνης ἐστὶ τὰ 
γινόμενα, πάλιν τῷ φόξῳ ὠθεῖ τὸν ὀχνοῦντα καὶ 
ἀναδυόμενον προσελθεῖν, οὕτω λέγων" Διὰ τὴν πάρ- 
σιν τῶν προγεγογότων ἁμαρτημάτων. Ὁρᾷς πῶς 
συνεχῶς ἀναμιμνήσκχει τῶν πλημμελημάτων αὐτούς, 

Φ 
b Duo mss., ὃ δεῖνα Ἕλλην, ὁ δεῖνα Σχύθης, ὁ δεῖνα Θραξ, 


[ογίλιδο melius quam cum repetit * ds. S 
4 nou male. 


145 
ἀνωτέρω μὲν λέγων, Διὰ γὰρ vópov ἐπίγνωσις 
ἁμαρτίας, μετὰ ταῦτα, δὲ, ὅτι Πάντες ἥμαρτον, 
ἐνταῦθα δὲ σφοδρότερον. Οὐδὲ γὰρ εἶπε, Διὰ τὰ 
ἁμαρτήματα, ἀλλὰ, Διὰ τὴν πάρεσιν, τουτέττι 
τὴν νέχρωσιν. Οὐχέτι γὰρ ὑγείας ἐλπὶς ἦν, ἀλλ᾽ 
ὥσπερ σῶμα παραλυθὲν τῆς ἄνωθεν ἐδεῖτο χειρός : 
οὕτω καὶ ἡ Ψυχὴ νεχρωθεῖσα. Καὶ τὸ δὴ χαλεπὼτε- 
(ov, ὅπερ ἐν τάξει θεὶς αἰτίας, δείχνυσι μεῖζον ὃν 
᾿χατηγόρημα. Τί δὲ τοῦτό ἐστι; Τὸ ἐν τῇ &voyl] τοῦ 
Θεοῦ τὴν πάρεσιν γεγενῆσθαι. Οὐδὲ γὰρ ἂν ἔχοιτε 
εἰπεῖν, φησὶν, ὅτι οὐχ ἀπελαύσατε πολλῆς ἀνοχῆς 
xal χρηστότητος. Τὸ δὲ, Ἐν τῷ νῦν καιρῷ, τὴν 
πολλὴν δειχνύντος ἐστὶν ἀνοχὴν χαὶ φιλανθρωπίαν. 
"Use γὰρ ἀπεγνώσθημεν, φησὶ, xat χαιρὸς ἀποφά- 
σεως ἦν, xal ηὐξήθη «X καχὰ, xal ἐπληρώθησαν αἱ 
ἁμαρτίαι, τότε τὴν ἑαυτοῦ δύναμιν ἐπεδείξατο, ἵνα 
μάθῃς πόση παρ᾽ αὐτῷ τῆς διχαιοσύνης ἡ περιουσία. 
Οὐδὲ γὰρ ἐν ἀρχῇ γενόμενον τοῦτο οὕτω θαυμαστὸν 
ἂν ἐφάνη χαὶ παράδοξυν, ὡς νῦν, ὅτε πάτης ἰατρείας 
ἐξηλέγχθη τρόπος. Ποῦ οὖν ἡ καύχησις; Ἐξ- 
&x.Ae(cÓm , φησί. Διὰ ποίου νόμου ; τῶν ἔργων; 
Οὐχὶ, ἀ.1λὰ διὰ γόμου πίστεως. Tlo)og ὁ ἀγὼν τῷ 
Παύλῳ δεῖξαι, ὅτι τοσοῦτον ἡ πίστις ἴσχυσεν, ὅσον 
οὐδὲ ἐφαντάσθη ποτὲ ὁ νόμος. Ἐπειδὴ γὰρ εἶπεν, 
τι διχαιοῖ ὃ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον ἀπὸ τῆς πίστεως, 
ἐπιλαμθάνεται τοῦ νόμον πάλιν. Καὶ οὐ λέγει, Ποῦ 
οὖν τὰ χατορθώματα τῶν Ἰουδαίων ; ποῦ ἡ διχαιο- 
πραγία; ἀλλὰ, Ποῦ ἡ καύχησις ; πανταχοῦ δειχνὺς 
μεγαληγοροῦντας μόνον ὡς πλέον τι τῶν ἄλλων 
ἔχοντας, χαὶ μηδὲν ἐπιδειχνυμένους ἔργον. Καὶ εἰ- 
tiv, Ποῦ οὖν ἡ καύχησις; οὐχ εἶπεν, ᾿Πςφανίσθη 
καὶ ἀπώλετο, ἀλλ᾽ Ἐξεχιϊείσθη, ὅπερ ἁχαιρίας 
μᾶλλόν ἔστιν οὐχέτι γὰρ ἔχει χαιρόν. "Ὥσπερ γὰρ 
τῆς χρίσεως ἐπιστάσης, οὐχέτι χαιρὸν ἔχουσιν οἱ 
μετανοῆσαι βουλόμενοι" οὕτω xal τῆς ἀποφάπεως 
ξενεχθείσης λοιπὸν, καὶ πάντων μελλόντων ἀπόλλυ- 
εθαι, xaX παραγενομένου τοῦ ταῦτα χάριτι λύοντος 
τὰ δεινὰ, οὐχέτι χαιρὸν εἶχον ἐχεῖνοι προδαλέσθαι 
τὴν ἀπὸ τοῦ νόμου διόρθωσιν. Εἰ γὰρ ἐχρῆν ἰσχυρί- 
ζεσθαι τούτοις, πρὸ τῆς παρουσίας ἐχρῖν " ἐλθόντος 
δὲ τοῦ διὰ τῆς πίστεως σώζοντος, ἀνήρητο λοιπὸν ὁ 
τῶν ἀγώνων χαιρός * ὡς γὰρ ἐληλεγμένων ἀπάντων, 
οὕτω τῇ χάριτι σώζει. Διὸ χαὶ νῦν ἦλθεν, ἵνα μὴ λέ- 
γωσιν * "Ev ἀρχῇ παραγενομένου, ὅτι δυνατὸν ἦν διὰ 
νόμου σωθῆναι, καὶ πόνοις οἰχείοις καὶ χατορθώμασι. 
Ταύτην οὖν ἐπιστομίζων αὐτῶν τὴν ἀναισχυντίαν, 
ἔμεινε χρόνον πολὺν, ὥστε μετὰ τὸ διὰ [487] πάντων 
ἐλεγχθῆναι σαφῶς οὐχ ἀρχοῦντας ἑαυτοῖς, τότε σῶσαι 
διὰ τῆς αὐτοῦ χάριτος. Διὸ χαὶ ἀνωτέρω λέγων, Elc 
ἔγδειξιν τῆς δικαιοσύνης, ἐπήγαγεν, Ἐν τῷ vor 
καιρῷ. El δὲ ἀντιλέγοιέν τινες, ταυτὸν ποιοῦσιν, 
ὥσπερ ἂν εἴ τις μεγάλα ἡμαρτηχὼς χαὶ μὴ δυνηθεὶς 
ἀπολογήσασθαι ἐν διχαστηρίῳ, ἀλλὰ καταχριθεὶς xat 
κολάζεσθαι μέλλων, εἶτα ἀπὸ δωρεᾶς βασιλιχῆῇς 
ἀφεθεὶς, ἀναισχυντοίη μετὰ τὴν ἄφεσιν χαυχώμενος, 
καὶ λέγων μηδὲν ἡμαρτηχέναι. Πρὶν ἣ γὰρ ἐλθεῖν 
τὴν δωρεὰν, ἀποδεῖξαι ἔδει" ἐλθούσης δὲ, οὐχ ἂν 
ἔχοι χαιρὸν καυχᾶσθαι λοιπόν. Ὃ δὴ xal ἐπὶ τῶν 
Ἰουδαίων γέγονεν. Ἐπειδὴ γὰρ οἴχοθεν ἦσαν προδε- 
δομένοι, διὰ τοῦτο παραγέγονεν, αὐτῷ τῷ παραγενέ- 
σθαι τὴν χαύχησιν ἀναιρῶν. Ὁ γὰρ λέγων διδάσχαλος 
εἶναι νηπίων, χαὶ ἐν τῷ νόμῳ χαυχώμενος, xal 
παιδευτὴν ἀφρόνων ἑαυτὸν ὀνομάζων, ὁμοίως ἐχείνοις 


9 Unus, ὕτε πᾶς ἰατρείας ξξνλέγχθν͵ τρόπος. 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. ü 


δεηθεὶς τοῦ διδάξαντος καὶ σώσαντος,, οὐχ d»ím 
τοῦ καυχᾶσθαι πρόφασιν. Εἰ γὰρ καὶ πρὸ τούτω! 
περιτομὴ ἀχροθυστία ἐγένετο, πολλῷ μᾶλλον τὴ 
καὶ γὰρ ἐξ ἑχατέρων ἐχδέδληται» τῶν χαιερῶν, ἵν 
πὼν δὲ, ὅτι "ECexAsicOn , δείκνυσι χαὶ πῶς. Uu 
οὖν ἐξεχλείσθη, φησί; Διὰ ποέου νόμου ; tari 
Ων; Οὐχὶ, ἀ.λλὰ διὰ νόμου πίστεως. 






δ', Ἰδοὺ καὶ τὴν πίστιν νόμον ἐκάλεσεν, ἐμφιλονν 
ρῶν τοῖς ὀνόμασιν, ὥστε παραμυθεΐσθαε τὴν δοχοῦσει 
εἶναι χαινοτομίαν. Τίς δὲ ὁ τῆς πέστεωις νόμος : Ad 
χάριτος σώζεσθαι. Ἑνταῦθα τὸ δυνατὸν δείχνυσι τῷ 
Θεοῦ, ὅτι οὐ μόνον ἔσωσεν, ἀλλὰ καὶ ἐδιχαίωσε χὰ 
el; χαύχησιν ἤγαγε, χαὶ οὐδὲ ἔργων δεηθεὶς, &i 
πίστιν ζητήσας μόνον. Ταῦτα δὲ λέγει, καὶ τὸν π᾿ 
στεύσαντα Ἰουδαῖον μετριάζειν παρχαχευάζων, x$ 
τὸν μὴ πιστεύσαντα χαταστέλλων, ὥστε αὐτὸν b 
ελχύσασθαι. 'O μὲν γὰρ σωθεὶς, ἂν μέγα τ ρονῇ ᾧ 
νόμῳ προσέχων, ἀχούσεται ὅτε αὐτὸς αὑτοῦ τὸ στόμε 
ἐνέφραξεν, αὐτὸς αὐτοῦ κατηγόρησεν, αὐτὸς αὑτοῦ 
τὴν σωτηρίαν ἀπηγόρευσε, καὶ τὸ χαύχημα ἐξέχλει- 
σεν᾽ ὁ δὲ μὴ πιστεύσας πάλιν, διὰ τῶν αὐτῶν τούτων 
ταπεινωθεὶς, προσαχθῆναι τῇ πέστει δυνήσεται. Ede; 
πόση τῆς πίστεως ἡ περιουσία ; πῶς ἀπέστησε τῶν 
προτέρων, μηδὲ χαυχᾶσθαι ἐπ᾿ αὐτοῖς ἀςεἶῖσα; 
Λογιζόμεθα οὖν πίστει διχαιοῦσθαε ἄνθρωπον 
χωρὶς ἔργων γόμου. “Ὅτε ἔδειξεν ἀνωτέρους ὄντας 
ἀπὸ τῆς πίστεως τῶν Ἰουδαίων, τότε λοιξὸν μετὰ 
πολλῆς τῆς παῤῥησίας xal περὶ αὐτῆς διαλέγεται, 

xai τὸ δοχοῦν ἐνταῦθα θορυδεῖν, πάλιν ἰδτει. Καὶ 
γὰρ δύο ταῦτα τὰ ταράττοντα ἣν Ἰουδαίους, ἣν oiv, 
εἰ τοὺς μετ᾽ ἔργων μὴ σωθέντας δυνατὸν χωρὶς low 
σωθῆναι" ἕτερον δὲ, εἰ τοὺς ἀχροδύστους δίχαιον 
τῶν αὐτῶν ἀπολαῦσαι τοῖς ἐν τοσούτῳ χρόνῳ δ.» 
τραφεῖτι τῷ νόμῳ ὃ πολλῷ τοῦ προτέρου ym 
αὐτοὺς ἑξετάραττε. Διὰ τοῦτο ἐχεῖνο χατασχευάσας, 
ἐπὶ τοῦτο λοιπὸν ἕξεισιν᾽ ὅπερ οὕτως ἐθορύδεε τοὺς 
Ἰουδαίους, ὡς xoi Πέτρῳ μετὰ τὴν πίστιν ταύτις 
ἕνεχεν ἐγχαλέσαι τῆς ὑποθέσεως, Κορνηλίου xai τῶν 
κατ᾽ αὐτὸν ἕνεχεν πραγμάτων. Τί οὖν φησι; 40γ.» 
ζύμεθα οὖν πίστει δικαιοῦσθαι [488] ἄνθρωπον 
χωρὶς ἔργων νόμου. Οὐχ εἶπεν Ἰουδαῖον, 4j τὸν ὑπὸ 
*bv νόμον ὄντα, ἀλλ᾽ ἐξαγαγὼν τὸν λόγον εἷς εὑρυ» 
χωρίαν, χαὶ τῇ οἰχουμένῃ τὰς θύρας ἀνοίξας τῖς 
σωτηρίας, φησὶν, Αγθρωπον, τὸ χοινὸν τῆς φύσεως 
ὄνομα θείς. Εἶτα ἀπὸ τούτου λαδὼν ἀφορμὴν, μὴ 
τεθεῖσαν ἀντίθεσιν λύει, Ἐπειδὴ γὰρ εἰχὸς ἦν "lov- 
δαίους ἀχούσαντας, ὅτι πάντα ἄνθρωπον ἡ πίστις 
διχαιοῖ, δυσχεραίνειν χαὶ σχανδαλίζεσθαι, ἐπήγαγεν" 
Ἢ Ἰουδαίων ὁ Θεὸς μόνον ; ὡς ἂν εἰ ἔλεγε " Διὰ τί 
γάρ σοι τοῦτο ἄτοπον εἶναι δοχεῖ, τὸ πάντα ἄνθρωπον 
σώζεσθαι; μὴ γὰρ μεριχός ἐστιν ὁ Θεός : Ex τούτου 
δειχνὺς, ὅτι βουλόμενοι τοῖς ἔθνεσιν ἐπηρεάζειν, τοῦ 
Θεοῦ τὴν δόξαν λυμαίνονται μᾶλλον, εἴγε μὴ συγχω- 
ροῖεν αὐτὸν πάντων εἶναι Θεόν. El δὲ πάντων ἐστὶ, 
xai προνοεῖται πάντων᾽ εἰ δὲ προνοεῖται πάντων, 
πάντας ὁμοίως σώζει διὰ τῆς πίστεως. Διὰ τοῦτό 
φησιν᾽ Ἢ Ἰουδαίων ὁ Θεὸς μόνον; οὐχὶ δὲ καὶ 
ἐθνῶν; Ναὶ xal ἐθνῶν. Οὐ γάρ ἔστι μεριχὸς, οἷοι" 
οἱ Ἑλλήνων μῦθοι, ἀλλὰ χοινὸς ἀπάντων xa εἷς" 
διὸ χαὶ ἐπάγει" ᾿Επείπερ εἷς ὁ Θεός. Τουτέστιν, ὁ 
αὐτὸς χαὶ τούτων χἀχείνων Δεσπότης. 


b Morel., βίδληται. 


M5 


, quam frequenter Illis peccata in memoriam revocet ? 
superius quidem cum dicit : Per legem enim peccati 
cognitio; postea vero, Quia omnes peccaverunt ; hic 
autem vehementius. Non enim dixit, Propter pecca- 
ta ; sed, Propter relaxationem, hoc est, propter mor- 
tificatjionem. Non enim ultra spes sanitatis erat ; sed 
quasi corpus paralyticum superna egebat manu : sic 
et anima mortilicata. Quodque gravius est, et quod in 
causa esse dicit, majorem accusationem mereri indi- 
eat. Quid illud est? Quod in tolerantia Dei illa re- 
missio facta sit. Neque enim dicere potestis, inquit, 
vos non multam tolerantiam ac benignitatem nactos 
esse. lllud autem, In presenti tempore, ejus est, qui 
magnam tolerantiam et humanitatem exhibuit. Cum 
enim in desperationem acti essemu$, inquit, ac sen- 
teutiz: tempus adesset, malaque aucta essent ac pec- 
eata ad cumulum ascendissent : tunc ille potestatem 
suam exhibuit, ut discas quanta apud illum sit justi- 
tie copia. Neque euim illud, si in principio factum 
fuisset, tam mirum ac stupendum visum fuisset, ut 
nunc, cum medicine omnis modus superatus est. 27. 
Ubi igitur gloriatio ? Exclusa est, inquit. Per quam le- 
gem ? factorum? Non ; sed per legem fidei. Magnopere 
laborat Paulus ut ostendat, tantum valuisse fidem, 
quantum lex numquam vel imaginari potuit. Postquam 
enim dixit, quod Deus hominem justificet a fide, le- 
gem rursus assumit. Neque dicit : Ubi ergo praclara 
Juds»orum opera? ubi justitize exercitium? sed, Ubi 
gloriatio ? ubique ostendens illos sese magnifice ja- 
ctantes, quasi quid plus haberent quam alii ; sed nul- 
lum opus proferre. Ας cuim dixissct : Ubi ergo gloria- 
tio? non respondit : Abscessil οἱ periit ; sed, Exclusa 
es! : quod extra tempus suum esse denotat ; non ultra 
enim tempus ejus est. Ut enim adveniente judicio 
non ultra tempus habent ii, qui poenitentiam agere 
vellent : sic sententia demum prolata, cum omnes 
perituri essent, illeque advenisset, qui mala illa per 
gratiam sublaturus erat ; non ultra tempus habuerunt 
illi, ut emendationem ex lege faciendam obtenderent. 
$i enim oportuisset his se confirmare, id ante adven- 
tuin ejus factum oportuit : veniente autem illo, qui 
per fidem servat, sublatum tandem erat certaminum 
tempus : ulpote enim confutatis omnibus, sic per 
gratiam salutem dat. Quapropter nunc ille venit, ut 
ue dicerent, Si in principio venisset, potuisse fieri 
ut per legem salus obtineretur propriis laboribus et 
operibus. Ilanc igitur illorum impudentiam coliibens, 
diuturno temy:ore distulit, ita ut postquam per omnia 
deprehensum esset ipsos non sibi sufficere, tunc per 
gratiain suain salutem illis daret. Idco cum supra di- 
xissct, Ad ostensionem  justitie, intulit, In praesenti 
tempore. Quod si quidam contradiserint, idipsum fa- 
ciunt, ac si quis post multa admissa peccata, cum 
non possit in judicio sese purgare, sed damnatus sup- 
plicio tradendus sit, deinde per regis gratiam dimis- 
sus, impudenter postea glorietur dicens, se niliil pec- 
cavisse. Oportuisset enim id demonstrare, anteu:im 
gratia venirel ; postquam venil autem, non ultra 
tempus cst cloriandi. ld quod etiam apud Jud:vos 


IN EPIST. AD ROM. IIOMIL. Vil. 


44 
accidit. Quia cnim ex se ipsi proditi erant, idco ve- 
nit, et adventu suo illorum jactantíam austulit. Qui 
cnim se dicit infantium preeceptorem, et in lege glo- 
riatur, ac se stultorum magistrum appellat, pcrinde 
atque illi doctore ac servatore indigens, nullam glo- 
riandi causam habuerit. Si enim antea circumcisio 
proputium facta est ; multo magis nunc : nam illa ab 
utrisque temporibus ejecta est. Cum dicit autem il. 
lam exclusam esse, ostendit quomodo id factum sit, 
Quomodo ergo exclusa est? Per. quam fcgem ? facto- 
rum ? Non, sed per legem fidei, 

4. Ecce fidem appellavit legem, libenter in hiscc 
nominibus versans, ita ut emolliat eam, qux novitas 
esse videbatur. Quznam autem est fidei lex ? Ut per 
gratiam salus obtineatur. llic Dei potentiam ostendit 
quod non solum servaverit, sed etiam justificarit, οἱ 
in gloriationem deduxerit, non egens operibus, sed 
fidem tantum requirens. Hzc autem dicit ctiam, ut 
credentem. Jud:eum ad modestiam przeparet, et. non 
credentem reprimat, ita ut illum pertrahat. Nam qui 
salutem nactus est, si legi attendens. altum sapiat, 
audict, quod iila ipsi os obturet, ipsa illum accuset, 
ipsa ejus salutem impedierit et gloriationem exclu- 
serit : qui vero non credidit, per hac ipsa humilis 
effectus, ad fidem accedere poterit. Vidistin' quanta 
fidei vis? quomodo a prioribus removcrit, iu iilis 
gloriari non sinens? 98, Arbitramur ergo per [idem 
justificari hominem sine operibus legis. Ubi ostendit 
cos a fide, sinc operibus legis, Jud:vis esse superio- 
res ; tunc demum cum multa fiducia circa illam edis- 
serit, et ei, quod hie turbare videbatur , medekun 
affert. Etenim hic duo Judios. turbabant ; uum 
quidem, si ii qui eum operibus servati non fueran, 
possent sine operibus servari ; aliud vero, si justum 
esset prazputiatos iisdem ipsis frui, queis ii, qui tanto 
tempore in lege enutriti erant; id quod longe magis 
illos turbabat, quam prior illa difficultas. Idco po-t- 
quam illud probaverat, ad hoc demum procedit : 
quod sic Judzcos turbabat, ut. post acceptam (idem 
Petrum hac de causa incüsarent, ob Cornelium ct ea 
quie ad ipsum spectabant. Quid ergo ait ἢ Arbitramur 
ergo fide justificari hominem sine operibus legis. Non 
dixit, Jud:eum, vel eum qui sub lcge essel ; sed ora- 
tionem in latius spatium educens, et orbi salutis por- 
tas aperiens, dicit, Jlominem, commune natur:e no- 
men usurpans. Deinde occasione hinc sumpta, uou 
positam obj: ctionem solvit. Quia enim verisimile crat 
Jud:wos, omnem liomninem a fide justificari audientes, 
id :egre ferre οἱ hinc offendi, adjecit : 99. Num Ju- 
deorum. Deus tantum? ac si diceret : Cur enim hic 
tibi absurdum csse videtur, quod omnis homo salu- 
tem consequatur? num Deus parti uni tantum favet ? 
hinc ostendens illos, dum gentibus molesti esse vo- 
lunt, Dei gloriam potius labefactare, si non sinunt il- 
lum omnium esse Deum, Si autem omnium Deus est, 
omnibus etiam providet : si omnibus providet, omnes 
similiter per fidem servat ; idco ait : Num Judworum 
Deus tantum ? nonne gentium? imo οἱ gentium. Non et 
enim parti Deus, ut Grecorum fabulas ferunt, scd 


47 
cominuais omninm et unus ; ideo subjungit : 50. Qvo- 
siam wnus est Deus. lloc est, idem ipse et horum et 
illorum D«minus. 

Providentia cammunis omnibus. — Si autem velera 
mihi dicis, tunc quoqne providentia communis erat, 
etsi diverso modo : etenim tibi lex scripta data fuit, 
illis vero Jex naturalis ; et hi nihil minus habebant, si 
voluissent, sed vincere poterant : quare idipeun sub- 
indieans, adjecit : Qui ustificabil eircumeisionem ex 
fide, et preputiwm per fidem ; priora de preputio et 
circumcisione dicta illis i» mestom revocans, queis 
demonstravit nullam esse differentiam. Quod si tuuc 
nulla erat differentia, mulio magis nune : id quod 
clarius jam probans, ostendit utrumque similiter fide 
opus hahere. 31. Legem ergo, inquit, destruimus per 
fidem 2 Absit, imo legem statuimus. Viden' prudentiam 
variam et ineffabilem? Nam eo ipso, quod dicit, Sto- 
tuimus, ostendit eam non stare, sed solutam esse. Et 
vide quanta sit Pauli virius et vis ingenii, et cum 
quanta facilitate ea qux» vult probet. Hie enim osten- 
dit fldem non modo a lego non labefactari, scd etiam 
ab iHa juvari, atque etjam legem fidei viam parare. 
Sicut enim lex prxevertens fidei testificata est (nam 
ait, Testificata α lege et prephetis) : sic ct fides legem 
deficientem stabilivit. EL quomodo, inquies, stabili- 
vit ? quodiiami erat legis opus, et eur omnia faciebat? 
Ut liominem justum faceret. Verum lex id non po- 
tuit : nam, Omnes peccaverunt, inquit; fldes auteta 
veniens id promstiit; simul cnim ut queis credidit 


justificatus est. Igitur legis. voluntatem stabilivit, et - 


id cujus causa omnia lex faciebat, gratia ad finem 
deduxit. Non ergo illam abrogavil, sed perfectam 
reddidit. Tria igitur. bic demonstravit, et quod sine 
lege possit homo justificari, et quod id lex non potue- 
rit, quodque fldes cam lege non pugnet. Quia enim 
hoc maxime Jud:ros turbabat, quod fides legi con- 
waria videretur, plus ostendit, quam Jud:eus | velit, 
quod non inodo non sit contraria, sed etiam cum illa 
pugnet et cooperetur ; quod maxime illi cupiebant 
audire. 

5. Carilas mater bonorum omuium. Coutra invidiam. 
— Sed quia post gratiam hanc , per quam justificati 
sumus , bona vita opas est , dignum dono tanto siu - 
dium exhibeamus : exhibebimus au:em si matrem 
bonorum omnium caritatem eum magna diligentia 
servemus. Est autem caritas non nuda verba ct salu- 
tationes, sed presidium et. exhibitio operum; verbi 
gratia, paupertatem solari, zgris opitulari, a pericu- 
lis liberare, in calamitate versantibus. adesse, flere 
ciun flentibus, gaudere cun gaudentibus : nam et 
hoc ex caritate proficiscitur : etsi parvum quid videa- 
tur esse, gaudere cum gaudentibus, magnum id certe 
ext, et animi philosophi opus. Multosque invenias , 
qui , quod molestius est , probe faciant , sed hoc le- 
nius officium vix prxstent. Multi namque flent cam 
flentibus, nec gaudere volunt cum gaudentibus , sed 
ali gaudentibus lacrymantur ; id quod ex invida et 
livore proficiscitur. Non parvum eryo olficium est, 
fyatre ganidente. gaudere , sed ct altero preestantius, 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. u 


non tantum illo offieio flendi cum flentibus, sed eiim 
illo alio, quo fratres in periculo constitutes juvemm 
Multi namque eum periclitantibus periculum mb 
eunt, sed fratribus prospere agentibus mordenura 
cruciantur : tanta est invidia tyr&nnis : lieet ii 
cum labore et sudore perfciatur , hoc autem ex pe 
posito et ex sola voluntate proficiscatur. Sed mali 
quod molestius est ferentes, quod facilius, non peri 
ciunt, sed tabeseunt et pereunt , eum vident ale 
clare et prospere agentes; cum Eeclesiam cernes 
totam aut verbo aut alio quodam modo juvari et rea 
bene gerere : quo quid deterius fuerit ? Neque ἐπα 
cum fratre tantum, sed etiam cum voluntate Dei pe 
gnat qui talis est. Hoc ergo considerans , compese 
morbum hunc; c& δὲ non proximum vis, saltem te. 
ipsum a sexcentia erue malis. Cur bellum infers ia 
cogitationes tuas ? eur tumultu animam reples ? cu 
tempestatem excitas, οἱ res aua deque vertis ? quo- 
modo sic affeetus peccatorum veniam petere valebis? 
Nam si Deus peccata non remittit iia, qui sibi illatas 
injurias nou remittunt , quam veniaui dabit iis, qui 
uihil se l:edentibus damna inferre conantur ? Illud 
certe extrem: nequitke argumentum est : qui tales 
sunt, cum diabolo Ecclesiam oppugnant. Foriassa 
vero eliam longe deterius malum est : a diabolo 
euim cavere possumus ; bi aulem aimicitie larvam fe- 
ruut;clam igRem succendunt, seque primos in cami- 
num injiciust , ei morbo premuntur, qui son modo 
misericordiam movere nequeat , sed ctiam meli 
risum excitet. Cur pallescis, qu:eso , tremis, ei for- 
midolesus cs? quid mali aceidit ? quod clare (niet 
si, quod splendidus et probatus ? Atqui te coroxm 
assumere oportebat , gaudere, Deo gloriam referre, 
quod membrum tuum splendidum et illustre sit : sel 
doles, quod: Deus glorilicetur. Viden' quo tendat bel- 
lum? At non doleo , inquies, quod Deus , sed quod 
frater gloria afficiatur. Verum per hunc ad Deum glo 
ria ascendit ; proinde ct bellum a te exortum. At nog 
hoc mihi displicet, inquies, sed per me vellem Deum 
$loria affici. Ergo gaude florente fraure , et per te 
Deus glorificabitur, omnesque dicent , Benedictus 
Deus, qui tales habet famulos, invidia omni liberos , 
qui de aliorum bonis mutuo gaudent. Et quid dico 
fraurem ? Si enim inimieus essct et hostis, ac Deus 
per illum glorificaretur, ob id aanicum illum tibi fa- 
cere oporteret. Tu. vero amicum facis tibi inimicum, 
quia Deus pcr illius clara gesta glorificatur. Si quis 
corpus tuum zgrum curaverit, eisi. inimieus fuerit, 
jnter preeipuos amicos illum posten habebis : illum 
vero qui corpus Christi, id est Ecclesiam, oruat, ami- 
cum tihi, inimicusa ideo reputas? Εἰ quomodo possis 
elarius contra Chistum bellum suscipere ? Idco etsi 
quis miracula patret , elsi virginitatem et jejunium 
servet, humi cubet, et sic ob virtutem ad angclos us:ue 
perveniat ; δὶ hoc vitio laboret, omnium scelestissi- 
mus erit , et moecho, fornicatore, fure, sepulcroruin 
eflossore pejor. 

6. Et ne quis me damnet, qucd rem ultra modam 
tollam , illud libens vos interrogaverin : Si quis 


4 
δὰ τὰ παλαιά pot λέγεις, xo τότε χοινὰ τὰ τῆς 


- προνοίας ἦν, sl καὶ διαφόρω; " xal γάρ σοι νόμος 


ἐδόθη γραπτὸς, κἀκείνοις νόμος; φυσιχὸς, xat οὐδὲν 
ἔλαττον εἶχον, εἴ γε ἐδούλοντο, ἀλλὰ xal νιχᾷν ἐδύ- 
vayto* διὸ xal ἐπήγαγε, τοῦτο αὐτὸ αἰνιττόμενος " 
"Oc δικαιώσει περιτομὴν ἐκ πίστεως, καὶ ἀχρο- 
δυστίαν διὰ τῆς πίστεως" τῶν ἔμπροσθεν περὶ 
ἀχροθυστίας καὶ περιτομῆς εἰρημένων αὐτοὺς &va- 
μνήσας, δι' ὧν ἔδειξεν οὐδεμίαν οὖσαν διαφοράν. Εἰ 
δὲ τότε οὐδεμία ἦν διαφορὰ, πολλῷ μᾶλλον νῦν’ ὅπερ 
καὶ σαφέστερον κατασχευάξων νῦν, ἀπέδειξεν ὁμοίως 
ἑχάτερον τῆς πίστεως δεόμενον. Νόμον οὖν καταρ- 
γοῦμεν, φησὶ, διὰ τῆς πίστεως; Mh γάνοιτο" 
ἀ.11ὰ νόμον ἱστῶμεον. Εἶδες σύνεσιν ποικίλην xal 
ἄφατον; Αὐτῷ γὰρ τῷ εἰπεῖν, ᾿Ιστῶμεν, ἔδειξεν οὐχ 
ἑστῶτα, ἀλλὰ χαταλελυμένον. Καὶ ὅρα τῆς Παύλου 
δυνάμεως τὴν ὑπερδολὴν, καὶ μεθ᾽ ὅσης κατασκευά- 
ζει περιουσίας ἃ βούλεται. Δείχνυσι γὰρ ἐνταῦθα οὐ 
μόνον οὗ λυμαινομένην τῷ νόμῳ τὴν πίστιν, ἀλλὰ 
xat βοηθοῦσαν αὐτῷ, ὥσπερ οὖν xal αὐτὸν τῇ πίστει 
προοδοποιοῦντα, Καθάπερ γὰρ αὑτὸς πῤολαδὼν αὐτῇ 
ἐμαρτύρησε" Μαρτυρουμένη γὰρ ὑπὸ τοῦ γόμου 
&4 τῶν προφητῶν, φησίν" οὕτω xal αὐτὴ αὑτὸν 
ἀτονοῦντα ἔστησε. Καὶ πῶς ἔστησε, φησί; τί ἦν τοῦ 
νόμου τὸ ἔργον, καὶ τίνος ἕνεχεν ἅπαντα ἔπραττεν ; 
Ὥστε δίχαιον ποιῆσαι τὸν ἄνθρωπον. ᾿Αλλ᾽ ἐχεῖνος 
μὲν τοῦτο οὐχ ἴσχυσε" Πάντες γὰρ, φτοὶν, ἥμαρτον" 
ἡ πίστις δὲ ἐλθοῦσα αὐτὸ κατώρθωσεν" ὁμοῦ γάρ τις 
ἐπίστευσε χαὶ ἐδιχαιώθη. Οὐχοῦν ἔστησε τοῦ νόμου 
τὸ θέλημα, καὶ δι᾽ ὃ πάντα ἔπραττεν ἐχεῖνος, τοῦτο 
αὕτη εἰς τέλος ἤγαγεν. Οὐχ ἄρα αὐτὸν χατήργησεν, 
ἀλλ᾽ ἀπέρτισε. Τρία τοίνυν ἐνταῦθα ἀπέδειξε, xal 
ὅτι χωρὶς νόμου δυνατὸν διχαιωθῆναι, χαὶ ὅτι τοῦτο 
οὐχ ἴσχυσεν ὁ νόμος, χαὶ ὅτι ἡ πίστις αὐτῷ οὐ μά- 
χεται. Ἐπειδὴ γὰρ τοῦτο μάλιστα τοὺς Ἰουδαίους 
ἐθορύδει, τὸ δοχεῖν [489] ἀπεναντίας αὐτῷ τὴν πίστιν 
εἶναι, δείχνυσι πλέον οὗ βούλεται ὁ Ἰουδαῖος, οὐ μό- 
vov οὐχ οὗσαν ἐναντίαν, ἀλλὰ xal σφόδρα σὐμμαχόν 
τε χαὶ συνεργὸν οὖσαν ὃ μάλιστα ἐπόθουν ἀχοῦσαι. 


εἰ.᾽Αλλ᾽ ἐπειδὴ μετὰ τὴν χάριν ταύτην, δι᾽ ἧς ἐδι- 
χαιώθημεν, xat πολιτείας χρεία, ἀξίαν ἐπιδειξώμεθα 
τῆς δωρεᾶς τὴν σπουδὴν ἐπιδειξόμεθα δὲ, ἂν τὴν 
μυτέρα τῶν ἀγαθῶν τὴν ἀγάπην μετὰ πολλῆς φυλάτ- 
τῶμὲν τὴς σπουδῆς. ᾿Αγάπη δέ ἔστιν, οὐ X ῥήματα 
οὐδὲ προτρήσει; ἁπλῶς, ἀλλὰ προστασία xai δι᾽ ἔργων 
ἐπίδειξις * οἷον, τὸ πενίαν λύειν, τὸ νοσοῦσι συναμύ- 
vitv, τὸ χινδύνων ἀπαλλάττειν, τὸ ἐν περιστάσεσιν 
0531 παρίστασθαι, τὸ χλαίειν μετὰ χλαιόντων, τὸ 
χαίρειν μετὰ χαιρόντων" xaX γὰρ xal τοῦτο ἀγάπης" 
χαίτοι δοχεῖ μιχρὸν εἶναι τοῦτο, τὸ χαίρειν μετὰ χαι- 
póvwov* σφόδρα μέντοι μέγα ἐστὶ xal φιλοσόφου 
δεόμενον γνώμης" xa πολλοὺς ἂν εὕροιμεν τὸ μὲν 
πιχρότερον ἀνύοντας, πρὸς τοῦτο δὲ ἀτονοῦντας " πολ- 
Ào γὰρ χλαίουσι μὲν μετὰ χλαιόντων, οὐχέτι δὲ xal 
μετὰ χαιρόντων χαίρουσιν, ἀλλὰ δαχρύουσιν ἑτέρων 
χαιρόντων᾽ ὅπερ ἐστὶ βασχανία χαὶ φθόνος, 05 τοίνυν 
μιχρὸν χατόρθωμα, τοῦ ἀδελφοῦ χαίροντος χαίρειν, 
ἀλλὰ xal θατέρου uel ov* τάχα δὲ οὗ τοῦ χλαΐειν μό- 
νὸν μετὰ χλαιόντων, ἀλλὰ val τοῦ παραστῆναι ἐν 
χινδύνοις μεῖζον. Πολλοὶ γοῦν χινδυνεύουσι μὲν συν- 
εἐχινδύνευσαν, εὐδοχιμούντων δὲ ἐδέχθησαν " τοσαύτη 
ἡ τῆςς βασχανίας τυραννίς. Καίτοι τὸ μὲν πόνων ἐστὶ 
καὶ ἱδρώτων, τοῦτο δὲ προαιρέσεως χαὶ γνώμης μό- 
νον" ἀλλ᾽ ὅμως τὸ χαλεπώτερον ὑπομείναντες πολλοὶ, 
τὸ εὐχολώτερον τούτου οὐχ ἔνυσαν, ἀλλὰ τέχουντα! 
X1. ἀπόλλυνται, ὅταν ἑτέρης εὐδοχιμοῦντας 16t03:V, 


IN EPIST. AD ROM. IJOXIL. VII. 


418 


ὅταν Ἐχκλησίαν ὠφελουμένην ὁλόχληρον, ἣ λόγῳ ἣ 
xdi ἑτέρῳ τινὶ τρόπῳ" οὗ τί χεῖρον γένοιτ᾽ ἄν ; Οὐδὲ 
γὰρ τῷ ἀδελφῷ λοιπὸν, ἀλλὰ xal τῷ θελήματι τοῦ 
Θεοῦ ὁ τοιοῦτος μάχεται. Τοῦτο οὖν ἐννοήσας, παῦσαι 
τῆςς νόσου, xal εἰ μὴ τὸν πλησίον βούλει, σαυτὸν γοῦν 
ἀπάλλαξον τῶν μυρίων καχῶν. Τί πόλεμον ἐπεισάγεις 
σὸν τοῖς λογισμοῖς ; τί θορύδου τὴν ψυχὴν πληροῖς ; 
κί χειμῶνα ἐργάζῃ; τί τὰ ἄνω χάτω ποιεῖς 6; πῶς 
δυνήσῃ διαχείμενος οὕτως, ἁμαρτιῶν ἄφεσιν αἰτῆσαι; 
El γὰρ τοῖς τὰ εἰς αὐτοὺς μὴ συγχωροῦσιν οὐδὲ αὐ- 
τὸς ἀφίησι τὰ ἀμαρτήματα, τοῖς τοὺς οὐδὲν ἐδιχη- 
χότας ἀδιχεῖν ἐπιχειροῦσι ποίαν ἄφεσιν δώσει: 
Ἐσχάτης γὰρ τοῦτο πονηρίας ἀπόδειξις " οἱ τοιοῦτοι 
μετὰ tou διαθόλου πολεμοῦσι τὴν Ἐχχλησίαν τάχα 
δὲ χαὶ πολλῷ χεῖρον" τὸν μὲν γὰρ χαὶ φυλάττεσῦθσι 
δυνατὸν, οὗτοι δὲ προσωπεῖον φιλίας ὑποδύντες, λάθρᾳ 
τὴν πυρὰν ἀνάπτουσιν, ἑαυτοὺς προτέρους εἰς τὴν 
χάμινον ἐμδάλλοντες, χαὶ νοσοῦντες νόσον οὐ μόνον 
ἐλεηθῆναι μὴ [490] δυναμένην, ἀλλὰ xal πολὺν τὸν 
γέλωτα ἔχουσαν. Τί γὰρ ὠχριᾷς, εἰπέ μοι, καὶ τρέμεις 
xai περιδεὴς ἔστηχας ; τί γέγονε δεινόν ; ὅτι λαμπρὸς 
ὁ ἀδελιρὸς xal περιφανὴς xat εὐδόχιμος ; Οὐχοῦν 
στεφανοῦσθα! σε δεῖ χαὶ χαίρειν χαὶ τὸν Θεὸν δοξάζειν, 
ὅτι τὸ μέ)ος; τὸ σὸν λαμπρὸν καὶ περιφανές " ἀλλὰ 
ἀλγεῖς, ὅτι ὁ Θεὸς δοξάζεται. Ὁρᾷς ποὺ τείνει ὁ πό- 
λεμος ; ᾿Αλλ᾽ οὐχ ὅτι ὁ Θεὸς, φησὶν, ἀλλ᾽ ὅτι ὁ ἀδελ- 
φὸς δοξάξεται, ᾿Αλλὰ διὰ τούτου πρὸς τὸν Θεὸν ἀνα- 
θαίνει ἡ δόξα" οὐχοῦν χαὶ ὁ παρὰ σοῦ πόλεμος. ᾿Αλλ᾽ 
οὐ τοῦτό με λυπεῖ, φησὶν, ἀλλὰ δι᾽ ἐμοῦ τὸν Θεὸν 
ἐθουλόμτν δοξάζεσθαι. Οὐχοῦν χαῖρε εὐδοκιμοῦντος 
κοῦ ἀδελφοῦ, xal δοξάζεται xa διὰ σοῦ πάλιν ὁ Θεὸς, 
xai πάντες ἐροῦσιν’ Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς ὁ τοιούτους 
ἔχων οἰχέτας, φθόνου παντὸς ἀπηλλαγμένους, τοῖς 
ἀλλήλων συνηδομένους χαλοῖς. Καὶ τί λέγω τὸν ἀδελ- 
φόν; El γὰρ xai πολέμιος fv χαὶ ἐχθρὸς, ὁ -δὲ θεὸς 
δι᾽ αὐτοῦ ἐδοξάξετο, φίλον ἔδει ποιήσασθαι δ'ὰ τοῦτο" 
σὺ δὲ τὸν φίλον ἐχθρὸν ποιεῖς, ἐπειδὴ ὁ Θεὸς δοξά- 
ζεται διὰ τῆς εὐδοχιμήσεως ἐχείνου. Κἂᾶν μὲν τὸ 
σῶμά τις θεραπεύσῃ τὸ σὸν χαχῶς ἔχον, χἂν ἐχθρὸς 
T^v πρώτων αὐτὸν ἡγήσῃ φίλων εἶναι λοιπόν" 
τὸν δὲ τοῦ Χριττοῦ τὸ σῶμα χαλλωπίζοντα, τουτέστι 
τὴν Ἐχχλησίαν, καὶ φίλον ὄντα, ἐχθρὸν ἡγῇ ; Καὶ 
πῶς ἂν ἑτέρως τὸν πρὸς τὸν Χριστὸν ἐπεδείξυ πό- 
À&gov; Διὰ τοῦτο χἂν σημεῖά τις ποιῆ, xàv map- 
θενίαν, χὰν νηστείαν, xàv χαμευνίαν ἐπιδείξηται, 
xaX πρὸς τοὺς ἀγγέλους διὰ ταύτης τῆς ἀρ:τῖς φθάσῃ,» 
πάντων ἔσται ἐναγέστεοος, τοῦτο ἔχων τὸ ἐλάϊιτωμα, 
καὶ μοιχοῦ xal πόρνου xai λῃστοῦ xai τυμθωρύχου 
παρανομώτερος. 


ς΄, Καὶ ἵνα μὴ τς ὑπερδολὴν καταγνῷ τοῦ λόγου, 
ἔχεϊνο ἂν ἡδέως ἐροίμην ὑμᾶς" El πὺρ χαὶ δίχελλάν 
τις λαδὼν, τοῦτον καθήρει καὶ ἐνεπίμπρα τὸν οἶχον 
καὶ τουτὶ χατέσχαπτε τὸ θυσιαστήριον, οὐχ ἂν λίθηις 
ἔχαστος αὐτὸν ἔδαλλε τῶν παρόντων ὡς ἐναγῆ xol 
παράνομον ; Τί οὖν, ἂν τοῦ πυρὸς τούτου δαπανητι- 
κωτέραν τις φέρῃ φλόγα, τὴν βασχανίαν λέγω, οὐχὶ 
λίθων οἰκοδομὰς καθα!οοὔσαν,οὐδὲ χρυσοῦν θυσιαστή- 
piov χατασχάπτουσαν, ἀλλὰ τὸ πολὺ χαὶ τῶν τοίχων 
καὶ τοῦ θυσιαστηρίον τιμιώτερον, τῶν διδασχάλων 
τὴν οἰκοδομὴν ἀνατρέπουσαν χαὶ λυμαινομένην, ποίας 
ἂν εἴη συγγνώμης ἄξιος ; Μὴ γάρ μοι λεγέτω τις, ὅτι 
πολλάκις ἐπιχειρήσας οὐχ ἴσχυσεν" ἀπὸ vÀp τῆς 
γνώμτς τὰ πράγματα χρίνεται" ἐπεὶ xal ὁ Σαοὺλ 


9 Murcl , τί ἄνω xol χάτω ποιεῖς, male, 


451 
Ἕλλην Ἰουδαίου χατορθοῦντος οὐχ Betty ἐλάττων, 
ἀλλ᾽ ἔτι χατορθῶν Ἕλλην Ἰουδαίου παραθαίνοντος 
χρείττων ἐστίν ; "Iv ἀναμφίδολον ποιήσῃ τὴν νίχην. 
Τούτου γὰρ ὁμολογηθέντος, ἐξ ἀνάγχης ἡ περιτομὴ 
τῆς σαρχὸς ἐχθάλλεται, xa δείχνυται, ὅτε πανταχοῦ 
βίου χρεία. “Ὅταν γὰρ ὁ μὲν “Ἕλλην χωρὶς τούτων 
σώζηται, ὁ δὲ Ἰουδαῖος μετὰ τούτων χολάζηται, 
ἕστηχεν ἀργῶν ὁ Ἰουδαῖσμός. Ἕλληνα δὲ πάλιν οὗ 
τὸν εἰδωλολάτρην, ἀλλὰ τὸν θεοσεδῃ xal ivápt- 
τον χαὶ τῶν νομιχῶν παρατηρήσεων ἀπηλλαγμένον 
φησί, Τί οὖν τὸ περισσὸν τοῦ Ἰουδαίου; Ἐπειδὴ 
πάντα ἐξέδαλε, τὴν ἀχρόασιν, τὴν διδασχαλίαν, τὸ 
ὄνομα τοῦ Ἰουδαίον, τὴν περιτομὴν, τὰ ἄλλα πάντα, 
διὰ τοῦ λέγειν, ὅτι Ὁ ἐν τῷ φανερῷ ᾿Ιουδαῖος οὐχ 


ἔστιν, ἀ.11' ὁ ἐν τῷ κρυπεῷ, ὁρᾷ λοιπὸν ἀντίθεσιν ᾿ 


ἀναχύπτουσαν * xai πρὸς αὐτὴν ἵσταται. Τίς δέ ἐστιν 
ἡ ἀντίθεσις ; Εἰ μηδὲν, φησὶν, ὠφελεῖ ταῦτα, τίνος 
ἕνεχεν xat ἐχλήθη τὸ ἔθνος, xaX περιτομὴ ἐδόθη ; 
Τί οὖν ποιεῖ, καὶ πῶς αὐτὴν λύει; Δι᾿ ὧν ἕλυσε xal 
τὰ ἀνωτέρω. "Ὥσπερ γὰρ Exel οὐ τὰ ἐγχώμια αὑτῶν 
εἶπεν, ἀλλὰ τοῦ Θεοῦ τὰς εὐεργεσίας, οὐ τὰ αὐτῶν 
χατορθώματα- τὸ γὰρ Ἰουδαῖον ὀνομάζεσθαι, καὶ 
γινώσχειν τὸ θέλημα, χαὶ δοχιμάζειν τὰ διαφέροντα, 
οὐχ αὑτῶν ἣν κατόρθωμα, ἀλλὰ τῆς τοῦ Θεοῦ χάρι- 
τος ὅπερ χαὶ ὀνειδίζων αὐτοῖς ὁ προφήτης ἔλεγεν “" 
Οὐχ ἐποίησεν οὕτω παντὶ ἔθγει, καὶ τὰ χρίματα 
αὑτοῦ οὐκ ἐδήλωσεν αὐτοῖς " καὶ ὁ Μωῦσῆς πάλιν, 
᾿Ερωτήσατε, εἰ Téyor& κατὰ τὸ ῥῆμα τοῦτο, φη- 
σὶν, εἰ ἤκουσεν É0voc φωνὴν Θεοῦ ζῶγτος éx 
μέσου τοῦ πυρὸς, καὶ ἔζησε" τοῦτο δὴ καὶ ἐνταῦθα 
ποιεῖ. “Ὥσπερ γὰρ, ὅτε ἔλεγε περὶ τῆς περιτομῆς, 
οὐχ εἶπεν, ὅτι Ἢ ὃὲ περιτομὴ οὐδὲν ὠφελεῖ χωρὶς 
βίου, ἀλλὰ, Περιτομὴ ὠφελεῖ μετὰ βίον, τὸ αὐτὸ μὲν 
δηλῶν, ἡμερώτερον δέ" xol πάλιν, ᾿Εὰν δὲ zapa- 
ζάτης νόμου ἧς, οὐκ εἴπεν, Οὐδὲν ὠφελῇ σὺ ὁ ἐμπε- 
ρίτομος, ἀλλ᾽, Ἡ περιτομή σου ἀκροδυστία γέγονε" 
γαὶ μετ᾽ ἐχεῖνο δὲ πάλιν, Κριγεῖ, φησὶν, ἡ dxpo- 
δυστία οὐχὶ τὴν περιτομὴν, ἀ.1.ὲὰ σὲ τὸν παρα- 
ἐάτην vópov, τῶν μὲν νομίμων φειδόμενος, τοὺς δὲ 
ἀνθρώπους βάλλων * οὕτω καὶ ἐνταῦθα ποιεῖ. ᾽Αντι- 
θεὶς γὰρ ἑαυτῷ τοῦτο, καὶ εἰπὼν, Τί οὖν τὸ περισ- 
σὸν τοῦ ᾿Ιουδαίου ; οὐχ εἶπεν, ὅτι Οὐδὲν, ἀλλὰ συν- 
ἐδραμε τῷ λόγῳ, καὶ διὰ τῶν ἑξῆς πάλιν αὐτὸ ἀν- 
εἴλε, χαὶ ἔδειξε xal χολαζομένους ἀπὸ ταύτης τῆς 
προεδρίας. Καὶ πῶς; Ἐγὼ λέγω, τὴν ἀντίθεσιν εἰς 
μέσον ἀγαγών. Τί οὖν τὸ περισσὸν τοῦ ᾿Ιουδαίου, 
φησὶν, ἣ είς ἡ ὠφέλεια τῆς περιτομῆς; Πολὺ 
κατὰ πάντα τρόπον. Πρῶτον μὲν, ὅτι ἐπιστεύθη- 
σαν τὰ 1όγια τοῦ Θεοῦ. Εἶδες, ὅπερ ἔφθην εἰπὼν, οὐ- 
δαμοῦ τὰ χοτορθώματα αὐτῶν, ἀλλὰ τοῦ θεοῦ τὰς εὐερ- 
γεσίας ἀπαριθμοῦντα; Τί δέ ἐστιν, Ἐπιστεύθησαν; 
Ὅτι αὐτοὶ ἐνεχειρίσθησαν τὸν νόμον, ὅτι τοσούτου 
[478] ἀξίους εἶναι ἐνόμιζεν, ὡς πιστεῦσαι χρησμοὺς 
αὑτοῖς ἄνωθεν χατενεχθέντας. Καὶ οἷδα μὲν, ὅτι τινὲς 
τὸ, ᾿Επιστεύθησαν, οὐχ ἐπὶ τῶν Ἰουδαίων λέγουσιν, 
ἀλλ᾽ ἐπὶ τῶν λογίων, τοντέστιν, ὅτι ἐπιστεύθη ὁ vópo; 
ἀλλὰ τὸ ἑξῆς οὐχ ἀφίησι τοῦτο νομίζεσθαι. Πρῶτον 
μὲν γὰρ κατηγορῶν αὑτῶν ταῦτα λέγει, καὶ δειχνὺς 
πολλῆς μὲν ἄνωθεν ἀπολαύσαντας εὐεργεσίας, πολλὴν 
δὲ ἐπιδειζαμένους ἀγνωμοσύνην. “Ἔπειτα δὲ xal τὰ 
ἑξῆς τοῦτο δηλοῖ ἐπήγαγε γάρ᾽ Τί γὰρ, sl ἠπίστη- 
σάν tiv&c ; Ei δὲ ἠπίστησαν, πῶς, τινές φασιν, ὅτι 
ἐπιστεύθησαν τὰ λόγια ; Τί οὖν φησιν ; Ὅτι ὁ Θεὸς 
αὐτοῖς ταῦτα ἐπίστευσεν, οὐχ ὅτι αὐτοὶ τοῖς λόγοις 
ἐπίστευσαν’ ἐπεὶ πῶς ἔχει λόγον τὸ ἑξῆς ; xal γὰρ 
ἐπήγαγε" Τί γὰρ, εἰ ἠπίστησάν τινες; Καὶ τὸ με- 
τ τοῦτο δὲ τὸ αὑτὸ δηλοῖ" προπέθηχε γὰρ πάλιν 


* 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIHIEP. CONSTANTINOP. 


ACR 


λέγων" Μὴ γὰρ ἡ ἀπιστία αὐτῶν τὴν πίστιν τοῦ 
Θεοῦ καταργήσει; Μὴ γένοιτο. Τοῦτο τοίνυν, $ 
ἐπιστεύθησαν, τοῦ Θεοῦ τὴν δωρεὰν ἀναχηρύττει. 
Σὺ δέ μοι σχόπει χαὶ ἐνταῦθα σύνεσιν. Τὴν γὰρ 
χατηγορίαν αὐτῶν οὐ παρ᾽ ἑαυτοῦ πάλιν εἰσάγει, 
ἀλλ᾽ ὡς ἐξ ἀντιθέτεως * ὡσανεὶ ἔλεγεν’ ᾿Αλλ᾽ ἴσως 
ἐρεῖς " Καὶ τί τὸ ὄφελος τῆς περιτομῆς ταύτης ; οὐ 
γὰρ ἐχρήσαντο αὑτῇ εἰς δέον - ἐπιστεύθησταν γὰρ τὸν 
νόμον, καὶ ἠπίστησαν. Καὶ τόέω: οὐ σφοδρός ἔστι 
χατήγορος, ἀλλ᾽ ὡς τὸν Θεὸν ἀπαλλάττων ἐγχλημά- 
των, οὕτω περιτρέπει εἰς αὐτοὺς τὴν χατηγορίαν 
ἅπασαν. Τί γὰρ ἑγχαλεῖς, φησὶν, ὅτι ἠπίστησαν ; 
χαὶ τί τοῦτο πρὸς τὸν Θεόν ; μὴ γὰρ τὴν εὐεργεσίαν 
αὐτοῦ ἀνατρέπει τῶν εὐεργετηθέντων ἡ ἀγνωμοσύνῃ ; 
3| τὴν τιμὴν ποιεῖ μὴ εἶναι τιμήν; Τοῦτο γάρ ἐστι 
τὸ, Μὴ ἡ ἀπιστία αὐτῶν τὴν πίστιν τοῦ Θεοῦ 
καταργήσει; Μὴ γένοιτο. Ὥς ἂν εἰ ἔλεγέ τις" Ἐγὼ 
τὸν δεῖνα ἐτίμησα" εἰ δὲ μὴ προσήχατο τὴν τιμὴν 
ἐχεῖνος, τοῦτο ἐμοὶ χατηγορίαν οὐ φέρει, οὐδὲ λυ- 
μαίνεταί μου τὴν φιλανθρωπίαν 8, ἀλλ᾽ ἐχείνου δεῖί- 
χνυσι τὴν ἀναισθησίαν. Ὃ δὲ Παῦλος οὐ τοῦτο μόνον 
λέγει, ἀλλὰ χαὶ τὸ πολλῷ πλέον" ὅτι οὐ μόνον οὐ 
προστρίδεται ἔγχλημα τῷ Θεῷ ἡ ἀπιστία ἐχείνων, 
ἀλλὰ xaX μείζονα δείχνυσιν αὐτοῦ τὴν τιμὴν χαὶ τὴν 
φιλανθρωπίαν, ὅταν χαὶ τὸν μέλλοντα αὐτὸν ἀτιμά- 
ξειν φαίνηται τιμῶν. 

ε΄. Εἶδες πῶς αὐτοὺς ἐποίησεν ὑπευθύνους ἐγχλη- 
μάτων, ἀφ᾽ ὧν ἐχαλλωπίζοντο ; εἴπερ ὁ μὲν Θεὸς τοσ- 
αὐτῇ περὶ αὐτοὺς ἐχρήσατο τῇ τιμῇ, ὡς μηδὲ τὸ 
μέλλον προορῶν ἀποσχέσθαι τῆς περὶ αὐτοὺς εὐνοίας" 
αὗτοὶ δὲ τὸν τιμήσαντα, 6v ὧν ἐτιμήθησαν, ὕδρισαν. 
Εἶτα ἐπειδὴ εἶπε, Τί γὰρ, εἰ ἠπίστησάν τινες; 
φαίνονται δὲ πάντες ἡπιστηχότες " ἵνα μὴ πάλι, 
χατὰ τὴν ἱστορίαν λέγων, δόξῃ σφοδρὸς αὑτῶν εἶναι 
χατήγορος ὡς ἐχθρὸς, ἐν τάξει λογισμοῦ χαὶ συλλο- 
γισμοῦ τίθησι τὸ ἐπὶ τῆς ἀληθείας γεγενημένον, οὕτω 
λέγων’ Γενέσθω δὲ ὁ Θεὸς dAn0nc, πᾶς δὲ dr- 
θρωπος ψεύστης. Ὃ δὲ λέγει, τοιοῦτόν ἐστιν" Οὐ 
λέγω, φησὶν, ὅτι τινὲς ἠπίστησαν, ἀλλ᾽ εἰ βούλει, 
τίθει πάντας ἡἠπιστηχέναι" τὸ ἀληθὲς γεγενημένον 
χατὰ συνδρομὴν συγχωρῶν, ἵνα ἀνεπαχθὴς εἶναι δό- 
ξῃ καὶ ἀνύποπτος. Καὶ γὰρ οὕτω μᾶλλον διχαιοῦται, 
φησὶν, ὁ Θεός. Τί ἐστι, [479] Διχαιοῦται ; Εἰ κρίσις 
γένοιτο χαὶ ἐξέτασις τῶν ὑπηργμένων τοῖς Ἰουδαίοις 
παρ᾽ αὐτοῦ, xal τῶν παρ᾽ αὑτῶν εἰς αὐτὸν γεγενη- 
μένων, τὰ νιχητήρια ἔσται παρὰ τῷ Θεῷ, χαὶ τὰ 
διχαιώματα αὐτοῦ πάντα. Καὶ δείξας τοῦτο σαφὼς 
Ex τῶν ἔμπροσθεν εἰρη μένων, τότε χαὶ τὸν προφήτην 
εἰσήγαγε τούτοις ψηφιζόμενον xal λέγοντα " “Ὅπως 
ἂν δικαιωθῇς ἐν τοῖς «.1όγοις σου, καὶ νικήσῃς ἐν 
τῷ χρίγεσθαί σε. Αὐτὸς μὲν γὰρ τὰ παρ᾽ ἑαυτοῦ 
πάντα ἐποίησεν, ἐχεῖνοι δὲ οὐδὲ οὕτως ἐγένοντο βελ- 
&loug. Εἶτα ix τούτου πάλιν ἀντίθεσιν ἑτέραν ἀνα- 
χύπτουσαν εἰς μέσον ἄγει, xal φησιν" Εἰ δὲ ἡ ἀδι- 
κία ἡμῶν Θεοῦ δικαιοσύνην συνίστησι, τί ἐροῦ- 
μὲν; μὴ ἄδικος ὁ Θεὸς ὁ ἐπιφέρων τὴν ὀργὴν; 
κατὰ ἄνθρωπον Aéro. Μὴ γένοιτο. ΓΆτοπον ἁτό- 
πῳ λύει λοιπόν. Ἐπειδὴ δὲ τοῦτο ἀσαφὲς, ἀναγχαῖον 
αὑτὸ σαφέστερον εἰπεῖν. Τί οὖν ἐστιν, ὅ φησιν; 
Ἐτίμησε τοὺς Ἰονδαίους ὁ Θεὸς, ὕῤδρισαν αὐτὸ; 
ἐχεῖνοι. Τοῦτο αὐτὸν ποιεῖ νιχῇσαι, xal πολλὴν αὐτοῦ 
δείχνυσι τὴν φιλανθρωπίαν, ὅτι χαὶ τοιούτους ὄντας 
ἐτίμησεν. Οὐχοῦν ἐπειδὴ, ὅτι ὑδρίσαμεν, φησὶν, 
ἡμεῖς xoi ἠδιχήσαμεν, διὰ τοῦτο ὁ Θεὸς ἑνίχησε 
χαὶ ἡ διχαιοσύνη αὐτοῦ λαμπρὰ ἐφάνη, τίνος ἕνεχεν 
χολάζομαι, φησὶ, αἴτιος αὐτῷ τοῦ νιχῆσαι γενόμενος 


ΒΑ], τῇ φιλανθρωπία. 


451 
tiones ; qux: omnia uno verbo subindicavit : Non enim 
qui in manifesto, Judaeus est. Verum quia circumcisio- 
nis magna ratio erat, quandoquidem ipsi sabbatum 
cedebat, jure pluribus circa illam extenditur. Cuin di- 
cit autem, /n spiritu, viam przeparat deinceps ad Ecclc- 
six institutum, et fidem inducit: etenim illa in corde et 
spiritu laudem a Deo habet. Et cur non ostendit be- 
ne agentem gen!ilem bene agente Judzo non esse 
inferiorein ; sed bene agentem gentilem transgressore 
Judao esse meliorem? Ut indubitatam redderet vi- 
etoriam. Hoc enim cum in confesso est , circumcisio 
carnis necessario excluditur, et ostenditur ubique 
esse bona vita opus. Cun enim gentilis sinc his sal- 
vus sit , et Judzus cum liis puniatur, cessat Judai- 
smus. Geutilem vero dicit non idololatram, sed pium 
et viriute praditum , a legalibus observationibus li- 
berum. (Cap. 5.) 1. Quid ergo amplius Judeo est? 
Quia omnia exclusit, conciones, doctrinam, nomen 
Judzi, cireumcisionem el extera. omnia, cum dixil, 
Qui in manifesto, Judeus non est, sed qui in abscon- 
dito ; videt deinceps objectionem cxsurgenteu , et 
adversus illam stat. Quznam illa ohjectio? Si ha:c ni- 
hil juvant, cur vocata gens fuit, cur circumcisio data? 
Quid ergo facit ? et quoinodo illam solvit? Ut superio- 
ra solvit, Sicut enim illic non illorum laudes pra:dica- 
vit, sed Dei beneficia, non illorum recte facta ; nam 
quod Judi vocarentur, quod voluntatem Dei nossent, 
quod examinarent utilia, non illorum, sed Dei gratize 
opus erat: quod illis exprobrans propheta dicebat ; 
Non fecit taliter omni nationi, et judicia sua. non mani- 
festavit eis (Psal.147. 9) ; et Moyses rursum, Interroga- 
te, inquit, si fuit secundum verbum hoc, si uudivit gens 
pocem Dei viventis ex medio ignis, et vixit (Deut. 5.26): 
hoc ipsum hic quoque facit. Sicut enim cum de circum- 
cisione loqueretur, non dixit, [1686 circumcisio sine 
bona vita nihil prodest; sed, Cireumcisio cum bona vita 
prodest, idipsum significans, sed mitius ; ac rursum, Si 
autem pracaricator legis (ueris, non addidit, Nihil pro- 
ficis tu, qui circumcisuses; sed Circumcisio tua prepu- 
lium facta est ; ct post illud rursus, Judicabit, inquit, 
preputium non circumcisionem, sed (6 pravaricatorem 
legis, legalibus parcens, et homines feriens : iia ct 
hic facit. Cum enim hoc objecisset sibi , et dixisset, 
Quid amplius habet Judeus? non dixit, Nihil, sed id 
sermone inuuit, et per sequentia hoc ipsum sustulit, 
ostenditque illos ob liujusmodi przrogativam plexos 
fuissc. Et quomodo ἢ Ego dicam, ipsa objectione in 
medium adducta. Quid enim amplius Judeo esi, 
aut qug utililas circumcisionis? 2. Multum per om- 
nem modum, Primo quia concredita sunt illis. eloquia 
Dei. Yiden', ut jam dixi, illum nusquam eorum recte 
facta, sed Dei beneficia enumerare ? Quid sibi vull 
illud, Concredita sunt ? Quia illis tradita estlex, quod 
tanti illos fecerit Deus, ut superna illis oracula con- 
crederet. Et scio quosdam, illud, Concredita sunt, 
non de Judzis , sed de eloquiis dictum putare ; hoc 
est, quia commissa est iex : sed quod sequitur non 
permittit, ut sic. intelligatur. Primo euim, accusans 
illus hoc dicit, et ostendens illes multa a Dco bene- 


IN EFIST. AD ROM. HOMIL. VI. 


438 
ficia accepisse, sed ingratum valde animnm exhi 
buisse. Deinde sequentia qucque illud indicant ; nam 
subjungit, 3. Quid enim , si quidam non crediderunt ἢ 
Si non crediderunt, quo pacto, dicunt quidam, ipsis 
concredita sunt eloquia ?* Quid ergo ait? Quod Deus 
ipsis illa erediderit : non quod ipsi verbis credide- 
rint: nam quomodo staret. id quod sequitur? 
Quid , si quidam non crediderunt? Moc etiam ex 
sequentibus declaratur; adjicit enim : Numquid 
incredulitas: eorum iram Dei  evacuabit ? Absit. lloc 
igitur ipsum, quod illis concreditum est, Christi 
donum przdicat. Tu vero mihi etiam hic Pauli 
prudentiam perpeude. Accusationem enim illorum 
rursum nona seipso inducit, sed quasi ex obje- 
ctione ; ac si diceret : At fortasse dices : Ec- 
qua utilitas circumcisionis hujus ? neque enim illa, 
ut par erat, usi sunt: concredita illis lex est, et non 
crediderunt. Atque interim nou vehemens accusa- 
tor est, sed quasi Deum a criminatione vindicans, 
totam illam in ipsos convertit. Cur accusas, iuquit, 
quod non crediderint? et quid hoc ad Deum? num 
ejus beneficentiam subvertit illorum qui be:.eficia 
acceperunt ingratus animus ? aut facit, ut honor non 
sit honor ? ld enim indicat illud : Numquid. incredu- 
litas eorum fidem Dei euacuabit ? Absit. Ac si quis di- 
ceret : Ego illum talem honore affeci; si vero hono- 
rem ille non admisit, hinc accu-andus non sum ; 
neque id benignitatem meam Ldit, sed illius stu- 
piditatem arguit. Paulus vero non hoc solun dicit, 
sed longe amplius, quod non modo criminationem 
Dco non inferat incredulitas eoruni, sed majorem 
ostendat ejus honorem et benignitatem, cum eum qui 
se inlionoraturus est houore afficit. 

δ. Vidistin' quomodo illos criminibus obnoxios 
effecerit ex ii&, de quibus gloriabantur ? siquidem 
Deus tantum illis intulit honorem, ut etsi futura 
previdens, a benevolentia sua non desisteret : illi 
vero se honore afficientem, per ipsum illatum hono- 
rem contumelia affecerunt. Deinde quia dixit, Quid 
ergo, si quidam non crediderunt ? et omnes non cre- 
didisse videntur; ne secundum historiam loqueus , 
vehemens illorum accusator tanquam inimicus essc 
videatur, modo ratiocinii et syllogismi ponit id. quod 
in rei veritate faclum est, his verbis: 4. Sit autem 
Deus verax , omnis autem homo mendaz. ld est : Non 
dico, quod quidam non crediderint, sed si vis, pone 
omnes fuisse incredulos, quod vix factum fuerat con- 
cedens, ut nec molestus nec suspectus esse videretur. 
Nam sic, inquit, magis justificatur Deus. Quid est, 
Justificatur? Si judicium statuatur et examen eorum, 
qux ipse Judxis contulit et quxe Judzi ipsi retule- 
runt, victoria penes Deum crit, et in omnibus justus 
ille apparebit. Ac cum id clare ostendissel ex iis , 
quas prius dicta sunt, tunc prophetam attulit his suf- 
fragantem et dicentem : Ut justificeris in sermonibus 
(uis, et vincas cum judicaris ( Psal. 50. 5). Ipse enim 
omnia sua fecit : illi vcro neque sic meliores cvasere. 
Deiude objectionem aliam hinc exsurgentem in me- 
dium adducit, et ait: 5. Si autem iniquitas nostra 


459 
jastitiam Dei commendat, quid dicemus ? numquid ini- 
quus est Deus qui infert iram? (seeundum liominem dico.) 
Absit. Absurdum per absurdum demum solvit. Quia 
'* vero hoc obscurum est, necesse est clarius exponere. 
Hoc est autem id quod dicit : Judaos Deus honoravit : 
iltum ipsi contumelia affecerunt. Hoc illi victorian 
parat, οἱ magnam ejus benignitatem demonstrat , 
quod tales.cum essent honoraverit. Jgitur quando- 
quidem ait , quia nos contumelias el injurias ipsi in- 
tulimus, ideo Deus vicit, et justitia ejus splendida 
fuit : cur, inquit , punior, qui per contumeliam ipsi 
victoriz: causa fui ἢ Quomodo igitur solvit illud? Alia 
rursum , ut dixi, absurditate. Si enim tu, inquit, 
victori:e causa fuisti, et postea puniris, injustum illud 
est : si autem ille non injustus est, et tamen puniris, 
jam non illi victoria: causa fuisti. Et vide pietatem 
apostolicam. Cum enim dixisset, Num iniquus est 
Deus qui infert iram ? adjecit, Secundum hominem lo- 
quor. Ac si quis, ait, secundum humanum ratiocinium 
dissereret : justum quippe Dei judicium ea, quze nobis 
justa esse videntur, longe superat , et alias quasdam 
arcanasque rationes habet. Deinde quis illud obscurum 
erat, secundo idipsum dicit : 7. Si enim veritas Dei in 
meo mendacio abundavit in gloriam ipsivs, quid adhuc 
et ego tamquam peccator judicor? Si enim Deus , in- 
* quit, benignus, justus et bonus visus est ob idipsum, 
quod iu non obtemperasti, non m»do debes non pu- 
niri, scd etiam mercede donari. Si autem hoc sit , 
illud absurdum sequetur, quod a multis cireumfertur; 
ex malis nempe bona fleri, et mala causas esse bo- 
norum. Ex duobus autem alterum necessario conse- 
quetur, aut eum , si punit , injustum videri ; si vero 
non punit, ex malis nostris victoriam obtinuisse : 
quod utrumque supra modum absurdum est. Id quod 
et ipse declarans , hujusmodi dogmatum patres. in- 
duxit Grzcos , satis esse putans ad dictorum confu- 
tationem personarum hzc dicentium qualitatem. Tunc 
enim illi nobis illudentes dicebaut : Facismus mala, 
ut veniant bona. Ideoque clare illud posuit, ita di- 
cens : 8. Et non , sicut blasphemamtur, et. sicut aiunt 
quidam nos dicere, Faciamus mala , ut veniant bona : 
quorum damn«lio justa est. (uia enin dicebat Paulus: 
Ubi abundavit peccatum , superabuudavit gratia ( Rom. 
5. 90) , traducentes illum , et ad alium sensum dicta 
detorquentes, dicebant, oportere malitiam sectari, ut 
fruamur bonis. Paulus vero non ita loquebatur : illud 
autem corrigens dicebat : Quid ergo ἢ perseverabimus 
in peccato, ut gratia abundet ? Absit ( tom. 6. 1. 2 ). 
Nam de przteritis temporibus diii, non ut hzc me- 
ditemur et exerceamus. Ab hac igitur amovens suspi- 
cione, dixit illud impossibile esse. Qui enim, inquit, 
mortui sumus peccato , quomodo adhuc ín eo vivemus? 

6. In genüles ergo facile invectus est; illorum 
quippe vita admodum corrupta erat : Judzorum vero, 
etsi vita neglecta videretur, at illis tegmina erant ma- 
gna , lex et circumcisio , et quod Deus cum illis ver 
satus et colioquutus esset, quodque omnium essent 
doctores. ldeo illis haec velamenta abstulit , et illos 
magis ea de causa plecti demonstravit, qua in re hic 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHTEP. CONSTANTINOP. 


440 


sermonem conclusit. Nam si talibus patratis, inquit, 
non puniuntur, necesse est, ut blasplemum illud 
dietum cireumferatur : Faciamus mala, ut veniam bona. 
Si autem illud impium est , ct si qui illud dicunt poe- 
nas dabunt ( id enim declaravit his verbis, Quorum 
damnatio justa. est) ; palam cst illos puniri. Nam 
si qui hoc dicunt. supplicio digni sunt , multo magis 
qui faciunt : si autem supplicio digni , utiqne quod 
peccaverint. Neque enim homo est qui punit, ut 
quis de calculi veritate dubitet ; sed Deus, qui omnia 
juste facit. Si vero juste puniuntur, injuste illi supra 
memorata dicebant, nos traducentes : omnia. enim 
Deus faciebat οἱ facit, ut vite institutum nostrum 
elucescat et undique rectum sit. Ne itaque ignavi 
simus ; ita enim gentiles poterimus ab errore remo- 
vere, Nam si verbis philosophemur, ct operibus tur- 
piter agamus , quibus oculis ipsos respiciemus ? quo 
ore de dogmatibus disputabimus? Dicet enim singulis 
nostrum : Qui ne minimum quidem opus bonum fe- 
cisti, quomodo audes de majori erudire? qui nondum 
didicisti avaritiam esse malum, quomodo de cxlesti- 
bus philosopharis ? At malum esse nosti ? Ergo nisjus 
crimen est, quia gnarus peccas. Ecquid gentilem di- 
cu? Neque enim leges nostr: sinunt nos frui hae 
dicendi libertate , quaudo vita nostra corrupta est : 
Nam ait : Peccatori autem dixit Deus : Quare iu enar- 
ras justitias meas (Psal. 49. 16)? Judaii abducti sunt 
aliquando captivi, et instantibus rogantibusque Persis, 
ut illa divina cautica canerent , dicebant : Quomodo 
caniabimus canticum Domini in terra aliena (Psal. 150. 
4)? Quod si in barbarorum terra non licebat cloquia 
Domiui canere, quanto minus licebat anime barbara? 
barbara enim est immisericors anima. Si enim capti- 
vos el servos hominum in aliena terra lex in silentio 
sedere jussit ; multo magis servos peccati, et in alieno 
vitz instituto versantes , os claudere par est. Atqui 
et orgaua tunc illi habebant : nam Jn salicibus in me- 
dio ejus, inquit, suspendimus organa nostra ( Psal. 159. 
2) ; scd neque ita licebat. igitur neque nobis, ctsi et 
os habeamus et linguam , que sunt organa verbi , 
licet eum fiducia loqui , quamdiu peccato , barbaro- 
rum omninm saviori, servimus. 

Avarus est idololatra.—Dic enim mihi, quid gentili 
dices , dum rapin:e deditus es et avaritix ? Abscede 
ab idololatria, Deum agnosce, ne argentum et aurum 
queras? Annon ille ridebit dicetque : Hzc tibi prius 
dicito? neque euim par res est gentilem esse idolo- 
latram, et Christianum idem ipsum scelus admitterc. 
Quomodo enim poterimus alios ab idololatria illa 
abducere, dum nos ab illa non resilimus? nos enim 
nobis propinquiores quam proximo sumus. Si ergo 
nobis ipsis non persuadeanius, quomodo aliis persua- 
debimus?Si enim is, qui domui sux non bene przest, 
neque Ecclesiz curam habebit ; quomodo ille, qui ncc 
anim: su: przest , alios emendare poterit ? Ne mihi 
dixeris, te non aureum idolum adorare : sed hoc mihi 
probato, te non illa facere, qux aurum jubet. Nam 
diversi sunt. idololatria modi : et alius quidem pu- 
tat mamonam esse dominum, alius ventrem essc 


430 
δι᾽ ὧν 06p:ca; Πῶς οὖν αὐτὸ λύει, Ἑτέρῳ, ὅπερ 
ἔφην, ἀτόπῳ πάλιν. ΕἸ γὰρ αἴτιος, φησὶ, σὺ τῆς 
νίχης ἐγένου, καὶ μετὰ ταῦτα χολάζῃ, ἀδιχία τὸ γενό- 
μενον" εἰ δὲ οὐχ ἄδιχος, χολάζῃ δὲ, οὐχέτι αἴτιος 
αὑτῷ τῆς νίχης γέγονας. Καὶ ὅρα τὴν εὐλάδειαν τὴν 
ἀποστολιχήν. Εἰπὼν γὰρ, Μὴ ἄδικος ὁ Θεὸς ὁ ἐπι- 
φέρων τὴν ὀργήν; ἐπήγαγε, Κατὰ ἄνθρωπον .16- 
To. Ὥς ἄν τις, φησὶ, χατὰ ἀυθρώπινον διαλεχθείη 
λογισμόν’ πολὺ γὰρ καὶ τὰ παρ᾽ ἡμῖν δοχοῦντα εἶναι 
δίχαια ὑπερθαίνει τοῦ Θεοῦ fj διχαιοχρισία, xaX ἔχει 
τινὰς χαὶ ἑτέρου; ἀποῤῥήτους λόγους. Εἶτα ἐπειδὴ 
ἀσαφὲς fv, καὶ ix δευτέρου τὸ αὐτὸ λέγεις πάλιν" 
ΕΙ γὰρ ἡ ἀλήθεια τοῦ Θεοῦ ἐν τῷ ἐμῷ ψεύδει 
ἐπερίσσευσεν εἰς τὴν δόξαν αὐτοῦ, τί ἔτι κἀγὼ 
ὡς dpapruAóc χρίνομαι; El γὰρ ὁ Θεὸς, φησὶ, φιλ- 
ἀνθρωπος καὶ δίχαιος ἐφάνη χαὶ ἀγαθὸς, ἐξ ὧν σὺ 
παρήχουσας, οὗ μόνον οὐχ ὀφείλεις χολάξεσθαι, ἀλλὰ 
καὶ εὐεργετεῖσθαι. Εἰ δὲ τοῦτο, εὑρεθήσεται τὸ ἄτο- 
πον ἐχεῖνο, χαὶ παρὰ πολλῶν περιφερόμενον, τὸ Ex 
τῶν χαχῶν εἶναι τὰ χαλὰ, χαὶ αἴτια τῶν χαλῶν τὰ 
χαχά" xai ἀνάγχη δὲ δυοῖν θάτερον, ἣ χολάξον- 
τα ἄδιχον φαίνεσθαι, f| μὴ χολάξζοντα ἀπὸ ᾿τῶν 
ἡμετέρων χαχῶν ἔχειν τὰ νικητήρια" ἅπερ ἀμφό- 
*&pa μεθ᾽ ὑπερδολῇς ἄτοπα. “Ὅπερ δειχνὺς καὶ 
αὐτὸς, τοὺς πατέρα: τῶν τοιούτων ἐπεισήγαγε δο- 
γμάτων Ἕλληνας, ἀρχεῖν ἡγούμενος εἰς χατηγορίαν 
τῶν εἰρημένων, τὴν ποιότητα τῶν προσώπων τῶν 
ταῦτα λεγόντων. Τότε γὰρ ἡμᾶς κωμῳδοῦντες ἔλεγον, 
ὅτι Ποιήσωμεν τὰ καχὰ, ἵνα ξθῃ τὰ ἀγαθὼ" διὸ xax 
τέθεικεν αὐτὸ σαφῶς οὕτω λέγων: El μὴ κχαθὼς 
βιασφημούμεθα, καὶ καθώς φασί τινες ἡμᾶς .1ἐ- 
r&v, ὅτι Ποιήσωμεν τὰ xaxàá, ἵνα ξλθῃ τὰ ἀγαθά" 
ὧν τὸ κρῖμα ἔνδιχόν ἐστιν. 1480] Ἐπειδὴ γὰρ ἔλε- 
γεν ὁ Παῦλος, “οπου ἐπλεόνασεν ἡ ἁμαρτία, ὑπερ- 
ἐπερίσσευσεν ἡ χάρις, χωμῳδοῦντες αὐτὸν χαὶ 
ἑτέρᾳ γνώμῃ διαστρέφοντες τὸ εἰρημένον ἔλεγον, 
ὅτι Δεῖ χαχίας ἔχεσθαι, ἵνα ἀπολαύσωμεν ἀγαθῶν. 
Ὃ δὲ Παῦλος οὐχ οὕτως ἔλεγε " διορθούμενος γοῦν 
αὐτὸ, φησί" Τί οὗν; ἐπιμενοῦμεν τῇ ἁμωρτίᾳ, tva. 
ἡ χάρις πιεονάσῃ;; Μὴ γένοιτο. Ὑπὲρ γὰρ τῶν 
παρελθόντων, φησὶ, εἴρηχα χρόνων, οὐχ ἵνα μελέτην 
τοῦτο 4 ποιώμεθα, Ταύτης γοῦν ἀπάγων τῆς ὑπο- 
νηίας, ἔφησεν αὐτὸ χαὶ ἀδύνατον εἶναι λοιπόν. Οἴτι- 
v&c γὰρ, φησὶν, ἀπεθάνομεν τῇ ἁμαρτίᾳ, πῶς ἔτι 
ζήσομεν ἐν αὑτῇ; 

G'. Τῶν μὲν οὖν Ἑλλήνων εὐχόλως χατέδραμεν " ὁ 
γὰρ βίος αὑτῶν σφόδρα διέφθαρτο" τῶν δὲ Ἰουδαίων εἰ 
καὶ ὁ βίος ἐδόχει παρη μελῆσθαι, ἀλλ᾽ ἦν προχαλύμ- 
ματα τούτων μεγάλα, νόμο; καὶ περιτομὴ, xal τὸ 
τὸν Θεὸν αὐτοῖς ὡμιληχέναι, xal τὸ πάντων elvat 
διδασχάλους. Διὰ τοῦτο χαὶ τούτων αὐτοὺς ἐγύμνωσε, 
xai μᾶλλον ἔδειξεν kx τούτων χολαζομένους, εἰς ὃ 
xai ἐνταῦθα τὸν λόγον συνέχλεισεν. Εἰ γὰρ μὴ κολά- 
ζονται, φησὶ, τοιαῦτα ποιοῦντες, ἀνάγχη τὸν βλάσ.- 
φημὸν ἐχεῖνον περιφέρεσθαι λόγον, τὸ, Ποιήσω- 
μὲν τὰ xaxà, ἵνα ἔλθῃ τὰ ἀγαθά. Ei δὲ τοῦτο ἀπε- 
δὲς, καὶ οἱ λέγοντες αὐτὸ δίχην δώσουσι (τοῦτο γὰρ 
ἐδήλωσεν εἰπὼν, "Qv. τὸ κρῖμα ἔνδικόν ἐστιν), εὔ- 
δηλον ὅτι χολάζονται. El γὰρ οἱ λέγοντες, τιμωρίας 
ἄξιοι, πολλῷ μᾶλλον οἱ πράσσοντες " εἰ δὲ ἄξιοι τι» 
μωρίας, ὡς ἡμαρτηχότες ἄξιοι. Οὐ γὰρ ἄνθρωπός 
ἔστιν ὁ χολάζων, ἵνα xal τις ὑποπτεύσῃ τὴν ψῆφον, 
ἀλλ᾽ ὁ Θεὸς ὁ διχαίως πάντα ποιῶν. El δὲ δικαίως 
τιμωροῦνται, ἀδίχως ἐχεῖνα ἔλεγον, ἅπερ ἔλεγον ol 
χωμῳδοῦντες ἡμᾶς ' πάντα γὰρ ὁ Θεὸς ἔπραξε vai 


* Morcl. solus, οὐχ ἵνα πρὸς μελέτην τοῦτο. 


IN ἘΡΙΘΤ. AD ROM. IOMIL. VI. 


440 


πράττει, (ts τὴν πολιτείαν ἡμῶν δ'αλάμπειν xal 
ὀρθοῦσθαι πάντοθεν. Mà τοίνυν ῥᾳαθυμῶμεν" οὕτω 
γὰρ καὶ τοὺς Ἕλληνας ἀποστῆσαι δυνησόμεθα τῆς 
πλάνης. Ὅταν δὲ ἐν μὲν ῥήμασι φιλοσοφῶμεν, ἕν 
δὲ ἔργοις ἀσχημονῶμεν, ποίοις ὀφθαλμοῖς αὐτοὺς 
ὀψόμεθα; ποίοις στόμασι διαλεξόμεθα περὶ δογμά- 
των ; Ἐρεῖ γὰρ πρὸς ἕχαστον ἡμῶν Ὃ τὸ ἔλαττον 
μὴ χατορθωχὼς, πῶς ἀξιοῖς περὶ τοῦ μείζονος διδά- 
σχεῖν ; ὁ μηδέπω μαθὼν, ὅτι πλεονεξία χαχὸν, πῶς 
περὶ τῶν ἐν τοῖς οὐρανοῖς πραγμάτων φιλοσοφεῖς ; 
᾿Αλλ᾽ οἶδας, ὅτι xaxóv; Οὐχοῦν μεῖζον τὸ ἔχγλημα, 
ὅτι χαὶ εἰδὼς πλημμελεῖς, Καὶ τί λέγω τὸν Ἕλληνα: 
Οὐδὲ γὰρ οἱ παρ᾽ ἡμῖν νόμοι συγχωροῦσιν ἡμῖν 
ταύτης ἀπολαύειν τῆς παῤῥησίας, ὅταν ὁ βίος ἡμῶν 
διεφθαρμένος ἧ. Τῷ γὰρ ἁμαρτωλῷ, φησὶν, εἶπεν ὁ 
Θεός" "Iva τί σὺ ἐχδιηγῇ τὰ δικαιώματά μου; 
᾿Απηνέχθησάν ποτε αἰχμάλωτοι Ἰουδαῖοι, χαὶ τῶν 
Περσῶν ἐπιχειμένων χαὶ ἀξιούντων ἄδειν αὐτοῖς τὰς 
θείας ᾧδὰς ἐχείνας, ἔλεγον Ilic ᾷσομεν τὴν φδὴν 
Κυρίου ἐπὶ γῆς d AAorpiac; Εἰ δὲ ἐν Bap6ápi γῇ 
«ὰ λόγια τοῦ Θεοῦ θέμις οὐκ ἦν ἅδειν, πολλῷ μᾶλ- 
Àoy τὴν βάρδαρον ᾿ψυχήν; βάρθαρος γάρ ἔστιν d 
ἀνελεὴς ψυχῆ. El γὰρ τοὺς αἰχμαλωτοὺυς ὄντας, 
χαὶ δούλους ἀνθρώπων ἐν ἀλλοτρίᾳ γῇ γενομένους 
ὁ νόμος ἐχάθισεν [481] ἐν σιγῇ ᾿ πολλῷ μᾶλλον τοὺς 
δούλους ὄντας τῆς ἀμαρτίας χαὶ ἐν ἀλλοτρίᾳ πολι- 
τείᾳ γενομένους ἐπιστομίζεσθαι δίχαιον. Καίτοι xal 
τὰ bpyava εἶχον τότε ἐχεῖνοι: Ἔν γὰρ ταῖς ἱτέωις 
ἐν μέσῳ αὐτῆς, φησὶν, ἐχρεμάσαμεν τὰ Óp- 
γαγαὰ "ov * ἀλλ᾽ οὐδὲ οὕτως; ἐξῆν. Οὐκοῦν οὐδὲ 
ἡμῖν, xàv στόμα ἔχωμεν xal γλῶτταν, ἅπερ ἐστὶν 
ὄργανα τοῦ λόγου, θέμις παῤῥησιάζεσθαι, ἕως ἂν 
τῇ πάντων βαρδάρων τυραννιχωτέρᾳ δουλεύωμεν 
ἁμαρτίᾳ. 

Εἰπὲ γάρ pot, τί πρὸς τὸν Ἕλληνα ἐρεῖς ἀρπά- 
ξων χαὶ πλεονεχτῶν ; ἀπόστηθι τῆς εἰδωλολατρείας ; 
ἐπίγνωθι τὸν Θεὸν, μηδὲ ἀργύρῳ xal χρυσῷ πρόσ- 
ιθι; "Ap' οὖν οὐ γελάσεται xal ἐρεῖ Σαυτῷ ταῦτα 
διχλέγονυ πρότερον ; οὐ γάρ ἔστιν ἴσον Ἕλληνα ὄντα 
εἰδωλολατρεῖν, xaX Χριστιανὸν ὄντα τὸ αὐτὸ τοῦτο 
πλημμελεῖν. Πῶς γὰρ δυνησόμεθα ἑτέρους ἀπάγειν 
1f; εἰδωλολατρείας ἐχείνης, ἑαντοὺς ταύτης οὐχ ἀπ- 
ἀγοντες ; τοῦ γὰρ πλησίον ἡμεῖς ἐγγύτεροι ἑαυτοῖς. 
Ὅταν οὖν ἑαυτοὺς μὴ πείθωμεν, πῶς ἑτέρους πείσο- 
μεν; Εἰ γὰρ ὁ τῆς οἰχίας τῆς ἑαυτοῦ b μὴ προεστὼς 
χαλῶς, οὐδὲ Ἐχχλησίας ἐπιμελήσεται’ πῶς ὁ μηδὲ 
τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς προεστὼς, ἑτέρους διορθῶσαι δυνή- 
σεται; Μὴ γάρ μοι τοῦτο εἴπῃς, ὅτι οὐ προσχυνεὶς 
εἴδωλον χρυσοῦν᾽ ἀλλ᾽ ἐχεῖνό μοι δεῖξον, ὅτι μὴ ποιεῖς 
ταῦτα, ἅπερ ὁ χρυσὸς χελεύει. Καὶ γὰρ διάφοροι 
εἰδωλολατρείας τρόποι’ xal ὁ μὲν τὸν μαμμωνᾶν 
ἡγεῖται χύριον, ὁ δὲ τὴν χοιλίαν θεὸν, ὁ δὲ ἑτέραν 
ἐπιθυμίαν χαλεπωτάτην. ᾿Αλλ᾽ οὐ καταθύεις αὐτοῖς 
βόας, καθάπερ οἱ Ἕλληνες; ᾿Αλλὰ τὸ πολλῷ χαλε- 
πώτερον τὴν σαυτοῦ χατασφάζεις ψυχήν. ᾿Αλλ᾽ οὐ 
χάμπτεις τὰ γόνατα xal mpooxuvel;; ᾿Αλλὰ μετὰ 
πλείονος ὑπαχοῆς ποιεῖς πάντα, ἅπερ ἂν ἐπιτάξωσι 
xai ἡ γαστὴρ xai τὸ χρυσίον χαὶ ἣ τῆς ἐπιθυμίας 
τυραννίς" ἐπεὶ χαὶ οἱ Ἕλληνες διὰ τοῦτό εἰσι βδελυ- 
χτοὶ, ὅτι τὰ πάθη ἐθεοποίουν, τὴν μὲν ἐπιθυμίαν 
᾿Αφροδίτην, τὸν δὲ θυμὸν Ἄρην, τὴν δὲ μέθην Διό- 
γυσον προσειπόντες. Εἰ δὲ οὐ γλύφεις εἴδωλα σὺ, 
χαθάπερ ἐχεῖνοι, ἀλλὰ μετὰ πολλῆς τῆς προθυμίας 
τοῖς αὐτοῖς ὑποχύπτεις πάθεσι, τὰ μέλη τοῦ Χρι- 


b Morel., ὁ τῆς ἑαντοῦ. 


441 
στοῦ μέλη πόρνης ποιῶν, χαὶ ταῖς ἄλλαις σεαντὸν 
πλύνων παρανομίαις. Διὸ παραχαλῶ τῆς ἀτοπίας 
εὴν ὑπερδολὴν ἐννοήσαντας φεύγειν τὴν εἰδωλολα- 
«pclav: οὕτω γὰρ ὁ Παῦλος χαλεῖ τὴν πλεονεξίαν" 
φεύγειν δὲ μὴ τὴν ἐν χρήμασι πλεονεξίαν μόνον, 
ἀλλὰ καὶ τὴν ἐν ἐπιθυμίᾳ πονηρᾷ καὶ τὴν ἐν ἱμα- 
τίοις xal τὴν ἐν τραπέζῃ xal τὴν ἐν τοῖς ἄλλοις 
ἅπασι. Καὶ γὰρ πολλῷ χαλεπωτέραν δώσομεν δίχην 
ἡμεῖς μὴ πειθόμενοι τοῖς τοῦ Κυρίου νόμοις. Ὁ γὰρ 
δοῦλος, φησὶν, ὁ εἰδὼς τὸ θέλημα τοῦ Κυρίου 





S. JOANNIS ΟΠΆΎΒΟΘΤΟΝΙ ARCIHEP,. CONSTANTINOP. 


443 


αὐτοῦ xal μὴ ποιήσως, δαρήσεται a0. dde. Ἵν" 
οὖν xal τὴν χόλασιν ταύτην διαφύγωμεν, xal Ez£- 
ροις χαὶ ἑαυτοῖς γενώμεθα χρήσιμοι, πᾶσαν καχίαν 
ἀπὸ τῆς ψυχῆς ἐχθαλόντες, ἑλώμεθα τὴν ἀρετήν. 
Οὕτω γὰρ χαὶ τῶν μελλόντων ἐπιτευξόμεθα ἀγαθῶν" 
ὧν γένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι χαὶ φιλ- 
ανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεῦ᾽ οὗ 
τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δύξα, τιμὴ, xpá- 
τος, νῦν xal ἀεὶ, xal εἷς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. 


᾿Αμῆν. 


[483] OMIAIA Z. 


Ti οὖν ; προεχόμεθα; Οὐ xávtoc* προῃτιασά- 
μεθα γὰρ Ἰουδαίους τε xal "EAAnvac πάντας 
9$?' ἁμαρτίαν εἶναι" καθὼς γέγραπται" Οὐκ 
ἔστι δίχαιος οὐδὲ εἷς, οὐχ ἔστιν ὃ συνιῶν, οὐκ 
ἔστιν. ὁ ἐκζητῶν τὸν Θεόν. Πάντες ἐξέκλιναν, 
ἅ euDÜncav: οὐκ ἔστι ποιῶν χρηστότη- 
ταν οὖν ἔστιν ἕως éróc. Τάφος ἀγεῳγμένος ó 
JápvT& αὐτῶν, ταῖς γλώσσαις αὑτῶν ἐδο.ϊιοῦ- 
σαν, ἰὸς ἀσπίδων ὑπὸ τὰ χείλη αὐτῶν" ὧν τὸ 
στόμα ἀρὰς καὶ πιχρίας γέμει, ὀξεῖς οἱ πόδες 
αὑτῶν ἐκχέαι αἷμα" σύντριμμα καὶ ταλαιπω- 
ρία ἐν ταῖς ὁδοῖς abtov, καὶ ὁδὸν εἰρήνης οὐχ 
ἔγγνωσαν᾽ obx ἔστι φόδος Θεοῦ ἀπέναντι τῶν 
ὀφθαλμῶν αὐτῶν. 


α΄. Κατηγόρησεν Ελλήνων, χατηγόρησεν Ἰονδαίων" 
ἀχόλουθον ἣν εἰπεῖν τὴν διχαιοσύνην λοιπὸν τὴν διὰ 
τῆς πίστεως. Εἰ γὰρ μήτε ὁ τῆς φύσεως ὥνησε νό- 
μος, μὴτε ὁ γραπτὸς ἐποίησέ τι πλέον, ἀλλ᾽ ἀμφό- 
τεροι τοὺς οὐχ εἰς δέον αὐτοῖς χρησαμένους &6ápn- 
σαν, χαὶ μείζονος ἔδειξαν χολάσεως ὄντας ἀξίους, 
ἀναγχαία λοιπὸν ἡ διὰ τῆς χάριτος σωτηρία. Εἰπὲ 
τοίνυν αὐτὴν, ὦ Παῦλε, χαὶ δεῖξον. ᾿Αλλ᾽ οὐδέπω 
θαῤῥεῖ, τὸ ἱταμὸν τῶν Ἰουδαίων ὑφορώμενος, ἀλλ᾽ 
ἐπὶ τὴν κατηγορίαν αὐτῶν πάλιν ἄνει τὸν λόγον, xal 
πρότερον εἰσάγει χατῆγορον τὸν Δαυϊδ ταῦτα λέγοντα 
διὰ πολλῶν, ἅπερ ἐν βραχεῖ πάντα εἶπεν 'Haata,, 
ἰσχυρὸν χατασχενάζων αὐτοῖς χαλινὸν, ὥστε μὴ ἀπο- 
πηδῆσαι μηδὲ τῶν περὶ τῆς πίστεως γυμναζομένων 
λόγων λοιπὸν ἀποσχιρτῆσαί * τινα τῶν ἀχονόντων, 
ἱχανῶς ταῖς τῶν προφητῶν προχατειλημμένον χατ- 
ἡγορίαις. Καὶ γὰρ τρεῖς τίθησιν ὑπερβολὰς ὁ προ- 
φήτης, ὅτι τε πάντες ὁμοῦ τὰ χαχὰ ἔπραττον, λέ- 
γων, χαὶ ὅτι οὐχ ἀνέμιξαν τὰ χαλὰ τοῖς χαχοῖς, ἀλλὰ 
τὴν πονηρίαν μόνήν uevfjssav, χαὶ ὅτι μετ᾽ ἐπιτά- 
σεως ταύτην ἁπάσης͵ Εἶτα ἵνα μὴ λέγωσι, Τί οὖν, εἰ 
πρὸς ἑτέρους ταῦτα εἴρηται; ἐπήγαγεν’ Οἴδαμεν 
δὲ, ὅτι ὅσα ὁ νόμος «1έγει, τοῖς ἐν τῷ νόμῳ Aa- 
Asi. Διά τοι τοῦτο μετὰ τὸν 'Hoatav τὸν ὡμολογη- 
μένως πρὸς αὐτοὺς ἀποτεινόμενον, ἐπεισήγαγε τὸν 
Δαυῖδ, ἵνα δείξῃ xa ταῦτα τῆς αὐτῆς ὄντα ἀχολου- 
θίας. Ποία γὰρ ἦν ἀνάγχη, φησὶν, ἑτέρων χατηγο- 
ρεῖν τὸν εἰς τὴν ὑμετέραν διόρθωσιν ἀποσταλέντα 
προφήτην ; οὐδὲ γὰρ ὁ νόμος ἑτέροις ἐδόθη, ἀλλ᾽ ὑμῖν. 
Τίνος δὲ ἕνεχεν οὐκ εἶπεν, Οἴδαμεν, ὅτι ὅσα ὁ προφή- 
τῆς λέγει, ἀλλ᾽ Ὅσα ὁ νόμος Aadei; "Ot τὴν Πα- 
λαιὰν πᾶσαν νόμον χαλεῖν εἴωθεν ὁ Παῦλος. Καὶ γὰρ 
ἀλλαχοῦ φησι" Τὸν γόμον οὐκ ἀκούετε, ὅτι 
᾿Δδραὰμ δύο υἱοὺς ἔσχε; καὶ ἐνταῦθα τοὺς Ψψαλ- 
μοὺς νόμον ἐχάλεσεν, εἰπών" Οἵδαμεν, ὅτι ὅσα ὁ 
γόμος “έγει, τοῖς ἐν τῷ γόμῳ «λαλεῖ. Εἴτα δείχνυ- 
σιν οὐδὲ ám; ταῦτα λεγόμενα χατηγορίας ἕνεχεν, 
ἀλλ' ἵνα τῇ πίστει προοδοποιήσῃ [483] πάλιν ὁ νόμος. 
Τοσαύτη τῆς Παλαιᾶ; πρὸς τὴν Καινὴν ἡ συμφω- 


4 Alii σκιρτῆσαι. 


vía b, ὅτι xal αἱ χατηγορίαι χαὶ οἱ ἔλεγχοι διὰ τοῦτο 
πάντως ἐγένοντο, ἵνα λαμπρὰ παρὰ τοῖς ἀχούουσιν 
ἀνοιγἧ τῆς πίστεως ἡ θύρα. Ἐπειδὴ γὰρ τοῦτο μά- 
λιστα Ἰουδαίους ἀπώλεσε τὸ μέγα φρονεῖν ἐφ᾽ Eau- 
τοῖς" ὅπερ οὖν xal προϊὼν ἔλεγεν, ὅτι ᾿Αγγοοῦντες 
τοῦ Θεοῦ τὴν δικαιοσύνην, καὶ τὴν ἰδία» δικαιο- 
σύνην ζητοῦντες στῆσαι, τῇ δικαιοσύνῃ τοῦ 
Θεοῦ οὐχ ὑπετάγησαν" προλαδὼν xal ὁ νόμος xal 
ὁ προφήτης, προχατέδαλον αὑτῶν τὰ φρονήματα, χαὶ 
χατέστειλαν αὐτῶν τὸ φύσημα, ἵνα εἰς ἔννοιαν τῶν 
οἰχείων ἐλθόντες ἀμαρτημάτων, χαὶ τὴν ἀπόνοιαν 
πᾶσαν γχαταχενώσαντες, xal ἰδόντες ἑαυτοὺς περὶ 
τῶν ἐσχάτων χινδυνεύοντας, μετὰ πολλῆς τῆς προ- 
θυμίας προσδράμωσι τῷ τὴν ἄφεσιν αὐτοῖς τῶν 
ἀμαρτημάτων παρέχοντι, χαὶ τὴν χάριν διὰ τῆς πί- 
στεως χαταδέξωνται. Τοῦτο γοῦν καὶ ἐνταῦθα aivtz- 
τόμενος ὁ Παῦλος ἔλεγεν: Οἴδαμεν, ὅτι ὅσα ὁ vó- 
poc «ἰέγει, τοῖς ἐν τῷ νόμῳ «1α.λεῖ' Tra πᾶν στόμα 
φραγῇ. καὶ ὑπόδιχος γένηται πᾶς ὁ χόσμος τῷ 
Θεῷ. Ἐνταῦθα γὰρ δείχνυσιν αὐτοὺς τῆς μὲν ἀπὸ 
τῶν ἔργων παῤῥησίας ἐρήμους ὄντας, &v δὲ τοῖς ῥή- 
μᾶσιν ἀλαζονευομένους μόνον χαὶ ἀναισχυντοῦντας. 
Διὸ καὶ χυρίως ἐχρήσατο τῇ λέξει, εἰπὼν, Ἵνα πᾶν 
στόμα φραγῇ, τὴν ἀναίσχυντον αὑτῶν xal δυσχάθ- 
εχτὸν μεγαληγορίαν δηλῶν, xat τὴν μετὰ ἀχριδείας 
ἐπιστομιζομένην αὐτῶν γλῶτταν’ χαθάπερ γὰρ ῥεῦ- 
μα ἀφόρητον, οὕτως αὕτη ἐφέρετο’ ἀλλ᾽ ἐνέφραξεν 
αὐτὴν ὁ προφήτης. Ὅταν δὲ λέγῃ Παῦλος, Ἵνα πᾶν 
στόμα φραγῇ, οὐ τοῦτό φησιν, ὅτι διὰ τοῦτο ἥμαρ- 
τὸν, ἵνα φραγῇ αὐτῶν τὸ στόμα, ἀλλὰ διὰ τοῦτο 
ἠλέγχοντο, ἵνα μὴ ἀγνοῶσιν ἁμαρτάνοντες τοῦτο αὐ- 
τό, Καὶ ὑπόδικος γένηται πᾶς ὁ κόσμος τῷ Θεῷ. 
Οὐχ εἶπεν, Ὁ Ἰουδαῖος, ἀλλὰ, Πᾶσα ἡ φύσις. Τὸ μὲν 
γὰρ, "Ira πᾶν στόμα φραγῇ, ἐχείνους ἐστὶν αἰνιτ- 
τόμενον, εἰ καὶ μὴ φανερῶς αὐτὸ τέθειται, ὥστε μὴ 
τραχύτερον γενέσθαι τὸν λόγον" τὸ δὲ, "Iva ὑπόδι- 
xoc γένηται πᾶς ὁ κόσμος τῷ Θεῷ, ὁμοῦ χαὶ περὶ 
Ἰουδαίων xaX Ἑλλήνων εἴρηται. Οὐ μικρὸν δὲ τοῦτο 
εἰς τὸ γαταστεῖλαι τὴν ἐχείνων ἀπόνοιαν, ὅταν χαὶ 
ἐνταῦθα μηδὲν ἔχωσι πλέον τῶν Ἑλλήνων, ἀλλ᾽ 
ὁμοίως ὥσι προδεδομένοι κατὰ τὸν τῆς σωτηρίας λό- 
γον. Ὁ γὰρ ὑπόδιχος χυρίως ἂν ἐχεῖνος λέγοιτο, ὁ μὴ 
δυνάμενος ἀρχεῖν ἑαυτῷ πρὸς ἀπολογίαν, ἀλλὰ τῆς 
ἑτέρου δεόμενος βοηθείας" οἷα fjv χαὶ τὰ ἡμέτερα 
πάντα, ἀπολωλεχότων ἡμῶν τὰ πρὸς σωτηρίαν συν- 
τείνοντα. Διὰ γὰρ νόμου ἐπίγνωσις ἁμαρτίας. Πά.- 

λιν ἐφήλατο τῷ νόμῳ, μετὰ φειδοῦς μέν" οὐ γὰρ αὐ- 

τοῦ κατηγορία τὸ εἰρημένον, ἀλλὰ τῆς τῶν 'Lou- 

δαίων ῥᾳθυμίας" πλὴν ἀλλ᾽ ὅμως ἐσπούδαχεν ἐνταῦθα, 

ἐπειδὴ μέλλει τὸν περὶ τῆς πίστεως εἰσάγειν λόγον, 


δ Duo mss. ἡ σνγγένεια. 


4M 
deum, alius aliam cupiditatem gravissimam. Sed uon 
immolas ipsis boves, ut gentiles? Verum, quod longe 
deterius est, tuam mactas animam. Sed non flectis 
genua, nec adoras? Verum cum majori obsequentia 
omnia facis, qu:e venter et aurum et concupiscenti 
tyrannis imperaut. Etenim Grxci ideo abominandi 
sunt, quia animi morbos deos fecerunt, cupidita- 
tem Venerem , iram Martem , ebrietatem Bacchum 
appellantes. Quod si tu non idola sculpis ut illi, at 
cum studio multo iisdem ipsis te subjicis animi mor- 
bis, membra Christi membra meretricis faciens, el in 
alias te immergens iniquitates. Idco 41:80 ul tantze 
absurditatis excessum cogitantes , fugiamus idolo- 
latriam ; ita enim Paulus vocat avaritiam (Col. 5. 5). 


IN EIST. AD ROM. I'OMIL. VII. 


42 
Fugienda autem est non modo ea avaritia , qu:e circa 
pecunias versatur, sed etiam ea, qux in concupiscen- 
tia mala, quz in vestibus, qua» in mensa, qux in aliis 
omnibus. Nam multo graviores dabimus penas nos, 
δὶ non pareamus Christi legibus. Sereus euim, inquit, 
qui scit voluntatem domini sui , et non facit , vapulabit 
multis ( Luc. 19. 41). Ut ergo poenam illam effugia- 
mus, et aliis et nobis utiles simus, nequitiam omnem 
ab anima ejicientes, virtutem deligamus, Ita cnim 
et futura consequemnur bona, qiie ulinam omnes 
adipiscamur, gratia el benignitate Domini nostri Jesu 
Chrisii , quicum Patri et. Spiritui sancto gloria, lio- 
nor, imperium, nunc et semper, et in szcula sxculo- 
rum. Amen. 


HOMILIA VII. 


Cap. 3. v. 9. Quid ergo? pracellimus nos? Nullo 
modo : causis enim ante allatis probavimus Judacos et 
gentiles omnes sub peccato esse; 10. sicut scriptum 
est : Non est justus, neque ungs : 11. non est qui in- 
telligat, aut requirat Deum. 19. Omnes declinaverunt, 
simul inutiles. facti sunt; non est qui [aciat bonum, 
non est usque ad unum. 15. Sepnlerwn patens est 
guttur eorum : linguis suis dolose egerunt : venenum 
aspidum anb labiis eorum : 14. quorum os maledictione 
et amaritudine plenum est : 45. veloces pedes eorum 
ad effandendum sangumem : 16. contritio et infelici- 
tas in viis eorum ; 1. el viam pacis non cognoverunt; 
48. non est timor Dei ante oculos eorum. 

4. Accusavit gentiles, occusavit Judazos; conse- 
quens erat ut. deinceps loqueretur de justitia, qua 
est per fidem. Si enim lex naturalis nihil juvit, nec 
quid amplius fecit lex scripta; sed ntraque iis, qui 
illis non ut par crat usi sunt, oneri fuit, ct majori 
dignos supplicio illos ostendit: necessaria demum 
est salus illa, 415 per gratiam paritur. Dic igitur il- 
lam, Paule, «: ostendito. Sed nondum audet, Jud:o- 
rum petulantiam suspectam liabens ; verum ad illos 
accusandos rürsua sermonem convertit : et primo 
Davidem hzc multis dicentem accusatorem inducit, 
qux» omnia paucis tetigit Isaias, validum ipsis frenum 
»pparans, ut ne resiliant, neve a sermonibus de fide 
quidam auditores abscedant, jam prius a propheta- 
rum accusationibus przpediti. Etenim tria summe 
gravia ponit propheta, quod omnes mala perpetra- 
rent dicens, et quod non admiscerent bona malis, 
sed nequitiam solum exercerent, quodque illam cum 
grandi conatu... Deinde ne dicerent : Quid ergo si ad- 
versus alios haec dicta. sunt? subjunxit : 19. Scimus 
autem quod quecumque lez loquitur, iis qui in lege sunt 
dicit. Idcirco post Isaiam, qui, ut in confesso erat, il- 
Jos respiciebat, Davidem induxit, ut ostenderet liec 
quoque illis annecui. debere. θυ enim necessitas, 
inquit, alios incusare eum prophetam, qui ad vestram 
eineudationem niissus erat? neque enim lex aliis data 
fuerat, quam vobis. Cur autem non dixit, Scimus 
quod qu:rcumque propheta dicit, sed, Quacumque lex 
loquitur? Quia Vetus omne Testamentum legem τὸ - 
care solet Paulus. Nam alibi dicit : Legem non auditis, 


l'arnor. Gg. LX. 


quia Abraham duos filios fiabuit. (Gal. 4. 81. 99)? et 
hie quoque Psalmos legem vocavit, dicens : Scimus, 
quod quecumque lex dicit, iis qui in lege sunt dicit. 
Deinde ostendit non accusandi tantum causa hec 
dici, sed etiam ut fidei lex viam pararet. Tantus Ve- 
teris cum Novo Testamento consensus erat; quod 
accusationes et redargutioues ideo haud dubie ficrent, 
ut apud auditores splendida ad fidem janua aperire- 
tur. Quia enim lioc maxime Jud:eos perdidit, quod 
altum de se saperent, quod utique progressus ille 
dixit, quod nempe, 7Jgnorantes Dei justitiam, et suam 
statuere justitiam quarentes, justitie Dei se non submi- 
serunt. (Rom. 10. δ): ipsos antevertens lex et pro- 
plieta, ipsorum fastum depressit atque tumorem, ut 
sua cogitantes peccata, et arrogantiam omnem depo- 
nentes, seque videntes de extremis periclitari, cum 
Studio multo ad illum acenrrerent, qui sibi peccato- 
rum remissionem prxberet, οἱ gratiam per fldem ac- 
ciperent. lloc ipsum Paulus hic subindicans, dicebat: 
Scimus quod qurcumque lex dicit, iis qui in lege suu 
dicit : ul omne os obstruatur, et totus mundus Deo sub- 
ditus sit. Illic enim ostendit eos bonorpm operum 
liducia destitutos, verbisque tantum arrogantes ct 
impudentes esse. Idcirco proprie dictionem usurpa- 
vit, sic loquens, Ut omne os obstruatur, impudentem 
illorum et effrenem jactantiam declarans, et linguam 
accurate refrenatam significans : illa namque quasi 
torrens violentus ferebatur ; sed refrenavit illam pro- 
pheta. Cum vero dicit Paulus, Ut omne os obstruatur; 
non hoc ait, quod ideo peccaverint, ut os ipsorum 
obstrueretur; sed ideo confutabantur, ut ne iguora- 
rent se peccavisse. Ef totus mundus Dco obnoxius fiat. 
Non dixit, Judaeus: sed, Tota natura. lllud namque, 
Ut os omne obstruatur, illos subindicat, licet non ma-  ; 
nifeste, ne asperior sermo esset : hoc autem, Ut totis. — 
mundus obnoxius fiat Deo, simul et de Judieis οἱ de 
gentilibus dictum est. Non parum autem confert ad 
illorum arrogantiam comprimendam, cum nihil hic 
pius habeant quam gentiles, sed simul tradautur se- 
cundum salutis verbum. Nam obnoxius proprie di- 
catur is, qui non sibi satis esse possil ad defcusionem, 
sed alterius indigcat ope : qualia erant nostra omu:a, 
cum ea, qua ad salutem tenderent, amisissemus. 20, 


28 


us 
Per legem enim cognitio peccati. Rursus in legem in- 
silit, remissius tamen; neque enlm id quod dicitur 
legem incusat, sed Jud:eorum ignaviam : attamen 
Lic contendit, quia de (ide loquuturus est, demon- 
strare legem valde infirinatam esse. Nam si de lege 
gloriaris, inquit, ipsa te magis pudore afficit : hec 
peccata tua traducit. Verum non ita aspere loquitur, 
seid remisse rursus, Per legem enim cognitio peccati. 
lzitur et supplicium majus, scd a Jud:eis subeundum. 
Nam lex quidem id effecit, ut peccatum tibi patefic- 
ret; tuum erat effugere : cum vero non fugeris, ma- 
jus tibi attraxisti supplicium, legisque opus viaticum 
tibi fuit ad majorem ultionem. 

9. Postquam igitur timorem auxit, tunc ca, quie 
ad gratiam spectant, inducit, multum ingerens remis- 
sionis peccatorum desiderium; atque ait: 21. Nunc 
autem sine lege justitia Dei mani(estata est. Magn:m 
hic rem profert, multaque probatione opus habentem. 
Si enim ii, qui in lege vixerunt, non modo supplicium 
non effugcerunt, sed et graviori plexi suit, quomodo 
potest sine lege non modo supplicium effugi, sed 
eliam justitia acquiri? Duo hic summa posuit, et ju- 
slificari, et sine lege hxc bona assequi. Ideo non sim- 
pliciter, Justitia, dixit : sed, Justitia Dei; ἃ dignitate 
person: majus ostendens donum, et promissionem 
impleri posse demonstrans : omnia quippe ipsi possi- 
hilia sunt. Neque dixit, Data est ; sed, Manifeslata est, 
innovationis accusationem resecans : nam quod ma- 
nifestatum est, et vetus et abseenditum fuisse decla- 
ratur. Neque hoc solum, sed etiam sequentia osten- 
dunt hoc novum non esse. Cum enim dixisset, Muni- 
festata. est, subjunxit, Testificata & lege et prophetis. 
Etenim, ne quia nunc data cst, inquit, neve quasi 
res nova et peregrina sit, turberis; jam olim enim il- 
lam et lex et prophetze prdixernut, Εἰ alia quidem 
jam probavit hoc argumento, alia probaturus est ; in 
superioribus Habacuc adducens dicentem ; Justus ex 
fide vivit. (Rom. 1. 17); in sequentibus vero Abraha- 
mum et Davidem, de iisdem nos alloquentes. Magua 
enim apud illos harum personarum erat auctorilas : 
ille namque erat patriareha et propheta, hic vero rex 
et propheta : ac. promissiones quoque his de rebus 
emissa, ad utruinque factze fuerant. Ideoque Matt hseus 
Evangelium ordiens, amborum primo mentionem fa- 
eit, ac deinde seriem ac progenitores adducit. Cum 
dixissel enim, Liber generationis Jesu Ghristi (Mauh. 
4. 1); non exspectavit ut post Abraham diceret, [saac 
el Jacob; sed cum Abrahamo Davidem memoravit : 
quodque miralile est, ante Abrahamum Davidem po- 
suit, ita dicens : Filii David, filii Abraham ; οἱ tunc 
cepit enumerare [s»ac, Jacob, et sequentes omnes. 
Quapropter Apostolus hic illos frequenter vorsat οἱ 
dicit : Justitia autem Dei testimonium habens a. lege et 
prophetis. Ne quis vero diceret : Et qui fleri potest, ut 
,cum nihil ad rem propositam contulerünus, salutem 
consequamur ? ostendit, nos non parum ad eain rem 
eonferre, fidem nimirum. Cum dixisset ergo: 23. 
Justitia Dei, addidit, Per fidem, in. omnes et super 
entes qui credunt. Rursus bic turbatur Judzus, nihil 


S. JOANNIS CURYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


δι 


ργωγοχαιί να pr:e cxteris labens, et cum orbe toto 
annumeratus. Ut igitur ne hoc patiatur, illum timore 
rursus reprimit, addens: Neque enim eel distinctio : 
Q5. omnes enim peccaverunt. Ne mihi dixeris : llle 
Grecus est, ille Scytha, ille Thrax : omues quippe 
cadem conditione sunt. Etiamsi enim legem aecepe- 
ris, unum tantum a lege accepisti, ut peccatum eo- 
gnosceres, non ut illud fugeres. Deinde ne dicerent : 
Si peccavimus, at non perinde atque illi, subjunxit : 
Et destituuntur a. gloria Dei. Itaque etiamsi non tan- 
tum, quantum alii, peceaveris; attamen perinde glo- 
ria privaris; es quippe ex offendentium numero; qui 
autem offendit, non inter glorificatos, sed inter pu- 
dore suffusos censendus est. Verum ne timeas; idee 
enim hxc dixi, non ut te in desperationem conjicerem, 
sed ut tibi Domini benignitatem ostenderem. Quare 
subdidit: 24. Justificati gratis per ejus gratiam, per 
redemptionem, qua est in Christo Jesu, 95. quem pro- 
posuit Deus propitiationem per fidem in sanguine ejus, 
in ostensionem justitia ipsius. Vide quot probationcs 
afferat illius, quod dietum est. Primo ἃ dignitate per- 
Son: : non enim liomo est is, qni hzc facit, ut defi- 
ciat; sed Deus qui omnia potest : Dei est enim justi- 
tia, inquit. Secundo a lege et prophetis, ne enim, 
quod Absque lege audieris, timeas : nam ipsi legi ita 
videtur. Tertio, a sacrificiis Veteris Testamenti : ideo 
namque sic dixit, /n sanguine ejus, in mentem revo- 
cans illis oves illas et vitulos. Etsi enim brntorunr 
exdes, inquit, peccata solvebant, multo magis hie 
sanguis. Nec simpliciter dixit, Liberationem, sed Re- 
demptionem ; ut non ultra redeamus in illam ipsam 
servitutem : et ideo vocat propitiationem, ostendens, 
si typus tantam vim habuerit, multo magis veritatem 
id prasstituram esse. ΑΘ rursus ostendens id non no- 
vum nec recens esse, ait, Preposuit, Et postquam 
dixit, Proposuit Deus, et ostendit Patris esse opus, 
idem ipsum declarat esse Filii : nam Puter proposuit, 
Christus vero in sanguine suo totum perfecit. 26. /n 
ostensionem justitiee sue. Quid est, ostensio justitiz * 
Ut divitiarum ostensio, quatenus non ipse solus dives 
8it, sed alios quoque divites reddat; et vita pariter, 
quod non ipse solus vivat, sed etiam mortusos vivifi- 
eet; et potestatis, quod non ipse solum potens sit, sed 
etiam infirmos corroboret: sic et oetensio justitizc 
est, quod non solus ipse sit justus, sed etiam alios in 
peccatis corruptos, statim justos faciat. Hoc igitur et 
ipse interpretans, subjunxit quz» sit ostensio : UI sit 
ipse jusius, et justificans eum, qui est ex fide Jesu. 

$. Ne itaque dubites : non enim ex operibus, sed 
ex fide. Neque a Dei justitia fugias : duplex enim il- 
lius bonum est, quod videlicet et leve sit, et omnibas 
propositum. Ne te pudeat, nec erubescas : nam si 
ipse hoc facere ostenditur, et ut ita dicam, ostent;t 
&c, ct sibi gratulatur, quomodo tu erubescis et te oc- 
eultas, in qua re Dominus tuus glorificatur ? Cuin 
ergo erexisset auditorem dicendo ea, qu: facta sunt, 
esse ostensioncin justitim Dei, rursum segnem et re- 
eusantem timore ad accedendum impellit, his verbis : 
Propter remissionem praecedentium peccatorum, Viden' 


- .- σαν ΙΕ ἢ aw NW 


it 


* banus accipimus : sic el ín pecuniis accidit : si nos 


illas curemus, desinet ipse illarum curam haberc ; si 
in illum totas conjiciamus, et ipsas et filios in omni 
securitate constituet. Ecquid miraris, si d in Dco usu 
veniat, cum apud. homines idipsum videas? Nam si 
moriens propinquorum neminem liberorum cura!o- 
ren advoces ; pudore et verecundia plerumque deti- 
netur is, qui admodum cupit in tutelam illam invo- 
iare : sin autem in illum curam hujusmodi rcjeceris, 
utpote maximo cultus honore, maximam et ipse red- 
det vicem. 

9. Qualis lureditas filiis. relinquenda.  Divitiarum 
quis usus bonus. — Si vis ergo liberis divitias multas 
relinquere, Dci providentiam illis relinquito. Qui enim, 
nihil te agente, animam tibi dedit et corpus éfforma- 
vit, vitamque largitus est ; cum videbit te. tantam li- 
beralitatem exhibere, et bona cum filiis ipsi tradere : 
annon illis divitias omnes aperiet? Si enim. Helias 
modica farina nutritus, quia vidit mulierem illam ip- 
sum filiis suis prz:etulisse, areas ct torcularía in do- 
muncula vidux exhibuit; cogita quantam. tibi Ilelize 
Dominus benevolentiam exhibiturus est. Ne igitur 
illud spectemus, quo pacto filios divites relinquemus, 
sed quomodo virtute praeditos. Nam si illi in divitiis 
con(idant, nihil aliud curabunt, utpote qui morum 
improbitatem sub pecuniarum copia quasi sub umbra 
tegere possint : si autem viderint se opum solatio de- 
stitutos, nihil non agent, ut ex virtute multam sibi in 
paupertate consolationem pariant. Ne igitur opes illis 
relinquas, ut relinquas virtutein. Nam extrema de- 
menti: fuerit duin vivimus nullum ipsis tradere fa- 
cultatum omnium dominium, et post mortem nostram 
juventuti multam parare licentiam. Atqui, dum vivi- 
mus, possumus ab illis rationes repetere, et male fa- 
cultatibus usos emendare frenareque; post mortem 


vero, si illi, nobis vita functis, juventuti divitias reli- . 


queriimus, in sexcenta przecipitia miseros impellimus, 
ignem in ignem conjicientes, et in caminum ardentem 
olcum infundentes. Itaque si vis illos sine periculo 
divites relinquere, relinque ipsis debitorem Deum, 
ipsique trade chirographum. Illi namque si pecunias 
accipiant , cui tradant nescient , et in multos inci- 
dent sycophantas atque ingratos : si vero tu przver- 
tens illa Deo mutuo dederis, tutus manebit thesau- 


IN EPIST. AD ROM. HOMIL. Vill. 


454 


rus, ac multa cum facilitate reddetur. Etenim gratiam 
nobis habet Deus, cum debitum reddit, ac fenerato- 
res suos libentius quam eos, qui non feenerati sunt, 
videt, eosque maxime diligit, quibus maxime debet. 
Itaque si vis illum perpetuo aniicum habere, multo- 
rum illum debitorem constitue. Neque enim ita gau- 
det faenerator, qui debitores babet, ut. ketatur Chri- 
stus de faeneratoribus suis : ab illis aufugit, quibus 
nihil debet; ad illos accurrit, quorum debitor est. 
Nihil ergo non agamus, ut illum habcamus debito- 
rem : hoc enim tempus, fonorum tempus est, et 
nunc illa in usu. sunt. Si ergo nunc illi non dederis, 
post tuum ex hac vita exitum te opus non habebit. 
llic enim sitit, hic esurit ; sitit salutem tuam ; ideo- 
que mendicat, ideo nudus circuit, ut tibi vitam im- 
mortalem negotietur, Ne itaque illum despicias ; non 
enim ali vult, sed alere; non indui, sed induere, et 
aureum illud vestimentum tibi parare, stolam re- 
giam. Non vides medicorum studiosiores, cum zgro- 
tos lavant, et ipsos quoque lavari, etsi lotione non 
egeant? Sic et ipse propter te laborantem nihil noa 
agit. [460 a te nulla cum violentia exigit, ut. tibi eo- 
piosius retribuat ; ut discas illum non opus babentem 
postulare, scd ut necessitati τ: provideat. Ideo vili 
in habitu te adit, et dexteram extendit : si obolum 
des, non aversatur ; si contemnas, non abscedit, sed 
rursus 86 admovet : amat enim valde, amat certe sa- 
lutem nostram. Pecunias ergo contemnamus, ut ne a 
Christo contemnamur : pecunias contemnamus, . ut 
et ipsas pecunias assequsmur. Nam si illas hic serve- 
mus, illas omnino et hie ct illic perdimus ; si distri- 
buamus liberaliter, in utraque vita multa fruemur 
opulentia. Qui vult ergo dives fleri, sit pauper, ut fiat 
dives; expendat, ut colligat ; spargat, ut. congreget. 
Si autem hiec nova. et inexspectata sunt ;. serentem 
respice, et tecum reputa, non posse illum alio modo 
plura colligere nisi qu: habet spargat, et quae parata 
liabet effundat. Seramus itaque et. nos, οἱ cxlum ut 
agrum colamus, ut cum multa copia metamus et 
sterna consequamur bona, gratia et benignitate 
Domini nostri Jesu Christi, quieum Patri et Spiritui 
saneto gloria, imperium, honor, nunc ct semper, ct 
in βου] seculorum. Amen. 


m a M À— A € P IBID REDE etum, 
HOMILIA VIII. 


Cap. 4. v. 4. Quid ergo dicemus invenisse Abraham 
patrem. nostrum. secundum. carnem? 2. Nam εἰ 
Abraham ἐς operibus justificatus est , habet gloriam , 
sed non apud Deum. 

1. Postquam dixerat, quod mundus obnoxius fa- 
cius sit Deo , quod omnes peccaverint , et quod non 
possit salus obtineri aliunde , quam per fidem ; pro- 
bare studet salutem illam non dedecoris, sed gloriz 
causam esse, et majoris ea, qux» per opera acquiri- 
tur, Quia enim cum dedecore quopiam salutem con- 
aequi aliquam affert tristitiam, hanc quoque deinceps 
suspicionem tollit; quamquam et hoc jam subindica- 


vit, cum illam vocavit, non salutem modo, scd et 
justitiam : Justitia enim Dei, inquit , in ipso revelatur 
(Rom. 4. 47). Qui enim ita servatur , ut justus cum 
fiducia salvus est. Nec justitiam solui dicit, sed οἱ 
ostensionem Dei : Dens enim in gloriosis ostenditur , 
in splendidis et magnis. Cxeterum etiam cx proposi- 
us hoc probat, per interrogationem disserere per- 
gens; uti semper solet facere tum perspicuitatis causa, 
tum quod dictis confidat. Nam ita fecit et supra, 
dicens : Quid igitur amplius habet Judews? et, Quid 
igitur amplius. habemus? ἃς rursum , Ubi gloriatio? . 
Exclusa est ; et hic , Quid igitur dicemus Abraliam pa- 


455. 8. JUANNIS CHRYSOSTOMI 


trem nostrum? Quia enim Judxi hoc sus deque versa- 
bant, quod patriarcha et Dei amicus circumcisionem 
prius accepisset, vult osteudere ipsum quoque ex 
lide justificatum esse : quod magna victoriz exube- 
rantia erat. Quod enim aliquis sine operibis ex fide 
justilicetur , non absimile vero est: quod vero in 
recte factis exiinius, non hinc, sed ex (ide fiat justus, 
illud mirabile est, et fidei vim demonstrat. Quare 
aliis praetermissis omnibus , in hunc sermonem con- 
vertit, patrem vero illum secundum carnem vocavit, 
ejiciens illos ex germana ejus cognatione , et vim 
parans gentibus ad propinquitatem cuu illo haben- 
dam. Deinde ait : Si enim. Abraham ez operibus justi- 
ficatus est , habet gloriam , sed non apud Deum. Cum 
dixisset igitur, quod Deus circumcisionem ex flde 
justificet, οἱ pra:putium item per fidem, et cum illud 
iu pr.emissis sufficienter probassel; per ipsum quo- 
que Abraham melius illud demonstrat , quam pro- 
miserat, et quamdam efficit pugnam iuter fidem et 
opera , totumque certameu circa ipsum justum sta— 
tuit ; nec sine causa. Ideo etiam magnopere honorat 
illum, progenitorem vocans, necessitalemque | illis 
imponens ut in omnibus ipsi obtemperent. Ne nihi, 
ait, Jud;cum dixeris, neve hunc vel illüm in medium 
adducas : ego enim ad ipsum fastigium, et unde ini- 
tium accepit ipsa circumcisio, ascendo. Si enim Abra- 
ham ex operibus justificalus est , inquit, habet glo- 
riam, sed non apud Deum. Obscurum est dictum illud ; 
ideoque necessarium est ipsum clarius reddere. Dux 
cnim sunt gloriationes, alia ab operibus , alia a fide. 
Cum dicit ergo, δὲ ex operibus justificatus est , habet 
gloriam , sive gloriationem, sed non apud Deum, 
octendit illum eliam ἃ (ide posse gloriationem habere, 
ei multo majorem. Magna enim Pauli vis in hoc ma- 
xime o-tenditur, quod in contrariam partem rem 
propositam verterit, ita uL quod salus illa per opera 
liabet , ut glorietur et fidenter agat, id longe magis 
fidem habere ostendat, Nam qui iu operibus gloria- 
tur, labores suos proferre polest; qui autem sibi 
gratulatur, quod Deo credat, multo majorem glorian- 
di ansam ostendit , utpote qui Dominum glorificet et 
magnificet. Quie enim non dictavit rerum visibilium 
natura, a fide in Deum accipiens, sinceram etiam 
erga eum caritatem exhibuit, et splendidam ejus po- 
tentiam praedicavit. lllud vero generosissiti est ani- 
mi, philosophicze sententiic , mentisque sublimis. 
Nam non furari, non occidere, vulgarium hominum 
est; credere vero quod impossibilia possit. Deus, 
magno admodum animo egel, eL erga. ipsum optime 
affecto : etenim german:e caritas hoc signum cst. 
Deum certe colit qui precepta implet ; multoque 
magis hice, qui per idem philosophatur. llle quidein 
ipsi obedivit; hic vero conveuientem de illo opinio- 
nem accepit, οἱ magis quum per operum ostensio- 
nem ipsum glorificavit et admiratus est. Illa ergo 
gloriatio reete. operantis est; hzc vero Deum glori- 
ficat , totaque ipsius est. Gloriatur enim , quod ma- 
gna de illo concipiat , quod in illius gloriam transit. 
Meo ait. illum Eabere gloriationem in Dco : non liac 







ARCIIEP. CONSTANTINOP. ὃ 


vero solum, sed et alia de causa. Gloriatur ei 
rursum fidelis, non modo quod Deum sincere ame, 
sed quod magno ejus honore et amorc fruatur. Se 
ut enim ipse illum amavit, magna de illo imsgus- 
tus ( hoc enim amoris argumentum est ) : sic et e 
illum amavit sexcentis peccatis obnoxium, nec meb 
à supplicio liberavit, sed etiam justum effecit. Ilia 
igitur gloriandi causam, nipote qui magna dilceiiee 
dignatus sit. 5. Quid enim dicit Scriptura? Creüh 
Abraham Deo, et reputatum est. illi ad. justitiam. 4.E 
aulem qui operatur , merces non. imputatur. secundas 
gratiam, sed secundum meritum. Ergo , inquies, ik 
majus est? Nequaquam : nam et credenti imputaiwr 
non imputaretur autem, nisi ipse aliquid attolie 
2. ltaque hic etiam. debitorem habet Deum , ae 
vulgarium rerum debitorem, sed magnarum eta. 
blimium. Postquam enim ostendit illius animi saki- 
nitatem el spiritualem mentem, non simpliciter diit, 
Credenti, sed, 8. Credenti in eum qui justificat impian, 
lmputatur fides ipsius in justitiam. Cogita enim quar 
tum hoc sit, credere et certiorem fleri, quod post 
Deus eum , qui in impietate vixerit, repeute noa 
supplicio tantum liberare, sed etiain justum facere, 
et immortalibus illis dignari honoribus. Ne itaqut 
putes hunc minorem esse, quoniam illi non secu 
dum gratiam imputatur. Hoc. enim ipsum facit εἱ 
fidelis sit splendidus, quod tanta fruatur graiia, qoo 
tantam exhibeat lidem, Et vide majorem quoque 
retributionem. 111} enim merces dalur, huic vero 
justitia : multo autem major est justitia mercede : 
multis quippe complectitur justitia mercedes. (cm 
ergo ex Abrahamo hoc ostendisset, Davidem deisde 
inducit dictis adstipulantem. Quid ergo diei Dad, 
et quem beatum priedicat? eumne qui in eyecbus 
gloriatur, an eum qui gratiam accepit, ac qni ressa- 
sionem et donum sortitus est ἢ Beatitudiunem cum 
dico, culmen bonorum omnium dico. Sicut euim 
mercede major est justitia, sic justitia major est bea- 
Litudo. Cum ostendisset ergo justitiam majorem csse, 
non quod Abraham illam acceperit lantum, sed etiau 
a ratiociniis (abet enim gloriationem, inquit, sed 
non apud Deum) ; alio etiam modo illam bonorabi- 
liorem demonstrat, Davidem adducens ipsi suffra- 
gantem : Nam hic, inquit, eum qui ita justificatus 
est beatum praedicat his verbis : 7. Beati QUOTUIm Τό. 
misse sunt iniquilates ( Psal. 51. 4 ). Ac videtur qui. 
dem non congruens testimonium proferre : neque 
enim dixit, Beati quorum fldes in justitiam reputata 
est : id quod ille. prudens facit, uon ignorans, ut 
majorem ostendat hyperbolen. Si enim beatus est bic, 
qui remissionem accepit per gratiam ; multo magis 
qui justificatus est, qui fidem exhibuit. Ubi autem 
beatificatio est , dedecus omne sublatum est, et ma- 
gna est gloria : nam bcatiflcatio augmentum est et 
mercedis et glorie. Quapropter id , in fjuo ille pra» 
$tat, nou scripto exprimit cum dicit : Ei. enim , qui 
operatur, merces non impulatur secundum graliam ; 
illud vero, in quo fidelis pricellit, ex scripto testi- 
monio probat dicens : Sicul dixit David ; δοκεῖ, que- 


455 
δραμὼν πάντας, ἐπὶ τοῦτον ἀνάγει τὸν λόγον. Πατέρα 
δὲ αὐτὸν χατὰ σάρχα ἐχάλεσεν, ἐχδάλλων αὐτοὺς 
«ἧς πρὸς αὐτὸν γνησίας συγγενείας, χαὶ προοδοποιῶν 
«οἷς ἔθνεσι: τὴν πρὸς αὐτὸν ἀγχίστείαν. Εἶτά φησιν" 
El γὰρ ᾿Αδραὰμ ἐξ ἔργων ἐδικαιώθη, ἔχει καύ- 
χημα, dAA οὐ πρὸς τὸν Θεόν. Εἰπὼν οὖν, ὅτι δι- 
xatot περιτομὴν x. πίστεως ὁ Θεὸς, καὶ ἀχροδυστίαν 
διὰ τῆς πίστεως, χαὶ χατασχευάσας αὐτὸ ἱκανῶς ἐν 
sot; ἔμπροσθεν, χαὶ διὰ τοῦ ᾿Αὐραὰμ μειζόνως αὐτὸ 
δείχνυτιν f| ἐπηγγείλατο, καὶ ποιεῖ τὴν μάχην τῇ 
πίστει πρὸς τὰ ἔργα, καὶ τὸν ἀγῶνα ὅλον περὶ τὸν 
δίχαιον ἴστησι" χαὶ οὐχ ἀπλῶς. Διὸ καὶ σφόδρα σε- 
μνύνει προκάτορα καλῶν, χαὶ ἀνάγχην αὐτοῖς ἐπι- 
«τιθεὶς τοῦ πείθεσθαι ἐν πᾶσιν αὐτῷ. Μὴ γάρ μοι τὸν 
Ἰουδαῖον εἴπῃς, φησὶ, μηδὲ τὸν δεῖνα χαὶ τὸν δεῖνα 
ἀγάγῃς εἰς μέσον" ἐγὼ γὰρ ἐπὶ τὴν χορυφὴν ἀπάν- 
των, χαὶ ὅθεν dj περιτομὴ τὴν [498] ἀρχὴν ἕλαδεν, 
ἄνειμι. Εἰ γὰρ ᾿Αδραὰμ ἐξ ἔργων ἐδικαιώθη, φη- 
otv, ἔχει καύχημα, AAA οὐ πρὸς τὸν Θεόν. 'Aca- 
φὲς τὸ εἰρημένον" οὐχοῦν ἀναγχαῖον αὐτὸ ποιῇσαι 
σαφέστερον. Δύο γάρ ἔστι χαυχήματα, τὸ μὲν ἀπὸ 
τῶν ἔργων, τὸ δὲ ἀπὸ τῆς πίστεως. Εἰπὼν τοίνυν, 
El ἐξ ἔργων ἐδιχαιώθη, ἔχει καύχημα, dAA' οὐ 
πρὸς τὸν Θεὸν, ἔδειξεν, ὅτι χαὶ ἀπὸ πίστεως δύ- 
vatt' ἂν ἔχειν χαύχημα, xal πολλῷ μεῖζον. Ἢ γὰρ 
πολλὴ τοῦ Παύλου δύναμις ἐν τούτῳ μάλιστα δεί- 
χνυται, ὅτι εἰς τοὐναντίον περιέτρεψε τὸ προχείμε- 
νον, χαὶ ὅπερ εἶχεν ἡ διὰ τῶν ἔργων σωτηρία, τὸ 
χαυχᾶσθαι χαὶ παῤῥησιάζεσθαι, τοῦτο ἔδειξε πολλῷ 
πλέον τῆς πίστεως; ὄν. Ὁ μὲν γὰρ iv τοῖς ἔργοις 
χαυχώμενος, τοὺς οἰχείους ἔχει προδάλλεσθαι πό- 
νους" ὁ δὲ ἐπὶ τῷ πιστεῦσαι τῷ Θεῷ χαλλωπιζόμε- 
νος, πολλῷ μείζονα χαυχήσεως ἀφορμὴν ἐπιδείκνυ- 
ται, ἅτε δοξάτας xal μεγαλύνας τὸν Κύριον. ^À γὰρ 
οὐχ ὑπηγόρενσεν ἣ φύσις τῶν ὁρωμένων, ταῦτα ἀπὸ 
τῆς πίστεως χαταδεξάμενος τῆς εἰς αὐτὸν, χαὶ τὴν 
γνησίαν ἀγάπην τὴν περὶ αὐτὸν ἐπεδείξατο, xal τὴν 
δύναμιν αὑτοῦ λαμπρῶς ἀνεχήρυξε. Τοῦτο δὲ γεν- 
γαιοτάτης ψυχῆς καὶ φιλοσάφου γνώμης καὶ ὑψηλῆς 
διανοίας Τὸ μὲν γὰρ μὴ χλέψα: μτὸξ φονεῦσαι, χαὶ 
τῶν τυχόντων ἐστί τὸ bb πιστεῦσαι, ὅτι τὰ ἀδύνατα 
δύναται Θεὸς, μεγαλοφυοῦς τινος δεῖται ψυχῆς, xat 
σφόδρα περὶ αὑτὸν διαχειμένης" xal γὰρ ἀγάπης 
Ὑνησίας τοῦτο σημεῖόν ἐστι. Τιμᾷ μὲν γὰρ τὸν Θεὸν 
xa) ὁ τὰς ἐντολὰς πληρῶν, πολλῷ δὲ μειζόνως οὗτος 
ὁ διὰ τῆς πίστεως φιλοσοφῶν ἐχεῖνος μὲν γὰρ 
ὑπήχουσεν αὐτῷ, οὗτος δὲ τὴν προσήχουσαν ἕλαδε 
περὶ αὐτοῦ δόξαν, καὶ τῆς διὰ τῶν ἔργων ἐπιδείξεως 
μειζόνως ἐδόξασε χαὶ ἐθαύμασεν. Ἐχεῖνο μὲν οὖν τὸ 
χαύχτιμα τοῦ χατορθοῦντός ἐστι, τοῦτο δὲ τὸν Θεὸν 
δοξάζει, xal ὅλον ἐστὶν αὐτοῦ * χαυχᾶται γὰρ &r τῷ 
περὶ αὐτοῦ μεγάλα φαντάζεσθαι, ἅπερ εἰς τὴν ἐχεί- 
vou διαθαίνει δόξαν. Διὰ τοῦτό φησι, πρὸς τὸν Θεὸν 
ἔχειν αὐτὸν τὸ καύχημα * οὐ διὰ τοῦτο δὲ μόνον, ἀλλὰ 
καὶ b) ἕτερον. Καυχᾶται γὰρ πάλιν ὁ πιστὸς, οὐχ 
ὅτι τὸν Θεὸν ἐφίλησε μόνον γνησίως, ἀλλ᾽ ὅτι xal 
πολλῖς παρ᾽ αὐτοῦ τιμῆς ἀπήλαυσε xal ἀγάπης. 
"(rcp γὰρ αὐτὸς αὐτὸν ἡγάπησε μεγάλα περὶ αὖ- 
τοῦ φαντασθείς" τοῦτο γὰρ ἀγάπης δεῖγμα" οὕτω 
xai ὁ Θεὸς αὐτὸν ἐφίλησε μυρίοις ὑπεύθυνον ὄντα, 
οὐχὶ χολάπεως ἀπαλλάξας μόνον, ἀλλὰ xal δίχαιον 
ἐργασάμενος. "Ἔχει τοίνυν χαυχᾶσθαι ὡς μεγάλης 
χαταξιωθεὶς ἀγάπης. Τί γὰρ ἡ Γραφὴ «έγει; Ἐπί- 
στευσεν ᾽᾿λέραὰμ τῷ Θεῷ καὶ ἐ.ἰογίσθη αὑτῷ εἰς 
διχαιοσύνη)". Τῷ δὲ ἐργαζομένῳ ὁ μισθὸς οὐ .1ο- 
γίζεται κατὰ χάριν, d.L1à κατὰ ὀφείλημα. Οὐχοῦν 


τοῦτο μεῖνον, τηῦν, Οὐδαμῶς xxi γὰρ τῷ πι- 


ΙΝ EPIST. AD. ROM. IIOMIL, Vill. 


45: 
στεύοντι λογίξεται" οὐχ ἂν Ob ἐλογίσθη, εἰ μὴ καὶ 
αὑτος τι εἰσήνεγχεν. 

β΄. Ὥστε xai οὗτος ὀφειλέτην ἔχει τὸν Θεὸν, χαὶ οὐ 
τῶν τυχόντων ὀφειλέτην, ἀλλὰ μεγάλων καὶ ὑψηλῶν 
πραγμάτων. Δειχνὺς γὰρ αὐτοῦ τὴν μεγαλόνοιαν xax 
«ἣν πνευματιχὴν διάνοιαν, οὐχ ἁπλῶς εἶπε, Τῷ π'- 
στεύοντι, ἀλλὰ, Τῷ πιστεύοντι ἐπὶ τὸν δικαιοῦντα 
τὸν ἀσεθῆ. Λογίζεται ἡ πίστις αὐτοῦ εἰς διχαιο- 
σύνην. [499] Ἐννόησον γὰρ ἡλίχον ἐστὶ πειαθῆνα: 
xai πληροφορηθῆναι, ὅτι δύναται ὁ Θεὸς τὸν ἐν 
ἀσεδείᾳ βεδιωχότα τοῦτον ἐξαίφνης οὐχὶ κολάσεως 
ἐλευθερῶσαι μόνον, ἀλλὰ xa δίκαιον ποιῆσαι, χαὶ 
τῶν ἀθανάτων ἐχείνων ἀξιῶσαι τιμῶν. Μὴ τοίνυν 
νομίσῃς τοῦτον ἐλαττοῦσθαι, ἐπειδὴ ἐχείνῳ οὐ κατὰ 
χάριν λογίζεται. Αὐτὸ γὰρ τοῦτο μάλιστα ποιεῖ τὲν 
πιστὸν εἶναι λαμπρὸν, τὸ τοσαύτης ἀπολαῦσαι χάρι- 
τος, τὸ τοιαύτην πίστιν ἐπιδείξασθαι. Καὶ ὅρα χαὶ 
τὴν ἀντίδοσιν μείζονα. Ἑκείνῳ μὲν γὰρ μισθὸς δί- 
δοται, τούτῳ δὲ διχαιοσύνη᾽" πολὺ δὲ μείζων μισθοῦ 
διχαιοσύνη * πολλῶν γάρ ἔστι μισθῶν περιεχτιχω- 
τάτη ἀντίδοσις ἧ διχαιοσύνη. Δείξας τοίνυν ἀπὸ τοῦ 
᾿Αδραὰμ τοῦτο, xat τὸν Δαυϊδ ἐπάγει λοιπὸν ψηφι- 
ζόμενον τοῖς εἰρημένοις, Τί οὖν φησιν ὁ Aavtó, xot 
tiva. μαχαρίζει ; τὸν ἐν ἔργοις χομῶντα, ἣ τὸν χάρι- 
τος ἀπολελαυχότα, τὸν ἀφέσεως " xal δωρεᾶς τετυ- 
χηχότα; Μαχαριότητα δὲ ὅταν εἴπω, τὴν χορυφὴν 
λέγω τῶν ἀγαθῶν ἁπάντων. Ὥσπερ γὰρ μισθοῦ 
πλέον ἡ διχαιοσύνη, οὕτω διχαιοσύνης πλέον ὁ μα- 
χαρισμός. Δείξας τοίνυν τὴν διχαιοσύνην βελτίω, οὐ 
τῷ τὸν "A6paàp. αὐτὴν εἰληφέναι μόνον, ἀλλὰ xal 
ἀπὸ λογισμῶν (Ἔχει γὰρ καύχημα, φησὶν, ἀ.1.1" οὐ 
πρὸς τὸν Θεόν)" χαὶ ἑτέρῳ τρόπῳ πάλιν αὐτὴν 
ἀποφαίνει σεμνοτέραν, τὸν Δαυῖϊδ εἰσάγων αὐτῇ ψη - 
φιζόμενον" xat γὰρ οὗτος, φησὶ, τὸν οὕτω δικαιω- 
θέντα μαχαρίζει λέγων: Μακάριοι ὧν ἀφέθησαν al 
ἀγομέαι. Καὶ δοχεῖ μὲν οὗ προσήχουσαν παράγειν 
μαρτυρίαν" οὐδὲ γὰρ εἶπε᾽ Μαχάριοι ὧν ἡ πίστις εἰς 
διχαιοσύνην ἐλογίσθη" ποιεῖ δὲ αὐτὸ ἑχὼν, οὐχ 
ἀγνοῶν, ἵνα πλείονα δείξῃ τὴν ὑπερδολήν. Εἰ γὰρ 
μαχάριος οὗτος ὁ λαδὼν ἄφεσιν ἀπὸ χάριτος, πολλῷ 
μᾶλλον ὁ διχαιωθεὶς, καὶ ὁ πίστιν ἐπιδειξάμενος“. 
Ὅπου δὲ μαχαρισμὸς, αἰσχύνη πᾶσα ἀνήρηται. γαὶ 
πολλὴ ἡ δόξα ἐπίτασις γάρ ἐστι xo μισθῶν καὶ 
δόξης ὁ μαχαρισμός b. Διὰ τοῦτο, ὃ μέν ἐστιν ἐκείνου 
πλεονέχτημα, ἄγραφον τίθησιν, εἰπών: Τῷ γὰρ 
ἐργαζομένῳ ὁ μισθὸς o0 Aorltstat κατὰ χάριν" ὃ 
δέ ἔστι τοῦ πιστοῦ προτέρημα, τοῦτο δι᾿ ἐγγράφου 
μαρτυρίας χατασχευάζει, λέγων * Καθὼς εἶπε Aavitt * 
Μωχάριοι ὧν ἀφέθησαν αἱ dvopiat, καὶ ὧν éxsxa- 
Aóg0ncar αἱ ἁμαρτίαι. Τί γὰρ λέγεις, φησὶν, ὅτι οὐ 
χατὰ ὀφείλημα, ἀλλὰ κατὰ χάριν λαμθάνεις τὴν ὅφ- 
εσιν; ᾿Αλλ᾽ ἰδοὺ, οὗτός ἐστιν ὁ μαχαριζόμενος" οὐχ ἂν 
δὲ αὐτὸν ἐμαχάρισεν, εἰ μὴ χαὶ δόξης εἶδεν ἀπο- 
λαύοντα πολλῆς. Καὶ οὐ λέγει“ Ἢ ἄφεσις οὖν αὕτη ἐπὶ 
τὴν περιτομὴν" ἀλλὰ τί; Ὁ μαχαρισμὸς οὖν οὗτος 
(ὅπερ πλέον ἣν) ἐπὶ τὴν περιτομὴν, ἣ ἐπὶ τὴν 
ἐχροθυστίαν ; Ζητεῖται γὰρ λοιπὸν τὸ ἀγαθὸν τοῦτο 
xai μέγα μετὰ τίνος ἕστηχεν, ἄρα μετὰ τῆς περιτο- 
μῆς, ἣ μετὰ τῆς ἀχροδνστίας. Καὶ ὄρα τὴν ὑπερὄδο- 
λήν * δείχνυσι γὰρ αὑτὸ οὐ μόνον οὗ φεῦγον τὴν ἀχρο- 
δυστίαν, ἀλλὰ χαὶ ἐμφιλοχωροῦν [500] αὐτῇ πρὸ τῆς 


ἃ Unus codex τὸν ἐν ἔργοις χαμόντα, ἣ τὸν χάριτος ἀπο-- 
λελαυχότα ; εὐὔγλον ὅτι τὸν ἀφέσεως. Lectio illa χαμόντα 
non speruenda, iuo iliam adoptarem, nisi altera χομῶντα 
in omnibus editis et mss, hoc uno excepto haberetur. 
b Sic mss. ; edili vero, ἐπίτασις γάρ ἐστι x2i μισθῶν δόξα ὁ 
μακαρισμε 


151 
περιτομῆς. Ἐπειδὴ γὰρ ὁ μαχαρίζων χαὶ αὐτὸς 
ἐμπερίτομος ἦν ὁ Δανῖδ, xal ἐμπεριτόμοις διελέγετο, 
ὅρα τῶς ἐφιλονείχησεν ὁ Παῦλος εἰς τὸν ἀχρόδυστον 
ἀγαγεῖν τὸ εἰρημένον. Συνάψας γὰρ τῇ δικα:οσυνῃ 
τὸν μαχσρισμὸν, xaX δείξας ἀμφότερα ἕν, ζητεῖ πὼς 
ἐδιχαιώθη ὁ ᾿Αδραάμ. Εἰ γὰρ ὁ μαχαρισμὸς τοὺ δι- 
xaíou, ἐδικαιώθη δὲ ὁ 'A6paku, ἴδωμεν πῶς ἐδι- 
χκαιώϑη, ἀκρόδυστος ὧν ἣ ἐμπερίτομος. ᾿Αχρόδυστος, 
φησί. Πῶς οὖν ἐλογίσθη; ἐν περιτομῇ ὄντι, ἢ ἐν 
ἀχροδυστίᾳ; Οὺκ ἐν περιτομῇ, d. LA. ἐν áxpo6v- 
ct(q* xal “έγομεν yàp, ὅτι ἐογίσθη τῷ 'A6paap 
à) πίστις εἰς δικαιοσύνην. ᾿Ανωτέρω τὴν Γρατὴν 
εἰπὼν (Τί γὰρ ἡ Γραφὴ λέγει; φησίν. Ἐσπίστευσεν 
᾿Αδραὰμ τῷ Θεῷ, καὶ ἐ-ογίσθη αὑτῷ εἰς δικχαιο- 
σύνην), ἐνταῦθα xa τὴν τῶν λεγόντων προσλαμ- 
δάνει χρίσιν λοιπὸν, καὶ δείχνυσιν ἐν τῇ áxpobuosia 
τὴν δικαιοσύνην γεγενημένην. Εἶτα ἀπὸ τούτων ἀν- 
τίθεσιν ἑτέραν ἀναχύπτουσαν λύει" εἰ γὰρ ἀκρόδυ- 
στος ὧν, φησὶν, ἐδικαιώθη, τένος ἕνεχεν ἐπεισῆλθεν ἢ 
περιτομή; Σημεῖον ÉAa68, φησὶ, καὶ σφραγῖδα τῆς 
δικαιοσύνης τῆς διὰ τῆς πίστεως τῆς, ἡνγίχα ἦν 
ἀκρόδυστος, γενομένης αὑτῷ. Εἶδες πῶς ἕδειξεν 
ὡς ἐν τάξει παρασίτων τοὺς Ἰουδαίους ὄντας ; ἣ χαὶ 
τούτους τοὺς ἐν ἀχροθδυστίᾳ ἐχείνοις προσεῤῥιμμέ- 
νους; Εἰ γὰρ ἐδιχαιώθη μὲν ἀχρόδυστος ὧν xai 
ἐστεφανώθη, ὕστερον δὲ τὴν περιτομὴν ἔλαθεν, 
ὕστερον δὲ ἐπεισῆλθον οἱ Ἰουδαῖοι, οὐχοῦν τῶν 
ἀκροθύστων πρῶτόν ἐστι πατὴρ ὁ ᾿Αδραὰμ τῶν διὰ 
τῆς πίστεως αὐτῷ προσηχόντων, xai τότε τῶν ἐν 
περιτομῇ " διπλοῦς γάρ ἐστι πρόγονος. Εἶδες τὴν 
πίστιν λάμπουσαν; Ἕως γὰρ ἦλθεν αὕτη, οὐχ ἐδι- 
καιώθη ὁ πατριάρχης. Εἶδες τὴν ἀχροδυστίαν οὐδὲν 
ἐμπιδίζουσαν; Καὶ γὰρ ἀχρόδυστος Tiv, xal οὐχ 
ἐχωλύθη διχαιωθῆναι. Ὑστέρα ἄρα τῆς πίστεως 1j 
περιτομῇ. 


γ΄. Καὶ τί θαυμάζεις εἰ τῆς πίστεως t) περιτομὴ, 
ὅπου γε xal τῆς ἀκροθυστίας ; Οὐχ ὑστέρα δὲ μόνον 
«ἧς πίστεως, ἀλλὰ χαὶ σφόδρα αὑτῆς χαταδεεστέρα, 
καὶ τοσοῦτον, ὅσον σημεῖον τοῦ πράγματος οὗπέρ 
ἐστι σημεῖον" οἷον ὅσον ἡ σφραγὶς τοῦ στρατιώτου. 
Καὶ τίνος ἕνεχεν σφραγῖδος ἐδεῖτο, φησίν; Οὐχ αὖ- 
τὸς ἐδεῖτο, Τίνος οὖν ἕνεχεν αὐτὴν ἐδέξατο; Εἷς τὸ 
γενέσθαι αὐτὸν πατέρα χοινὸν χαὶ τῶν πιστευόντων 
δι᾽ ἀχροδυστίας, xal τῶν ἑν περιτομῇ * ἀλλ᾽ οὐχ 
ἁπλῶς τῶν ἐν περιτομῇ " διὸ καὶ ἐπάγει" Τοῖς οὐχ 
&x περιτομῆς pórov. Εἰ γὰρ τῶν ἀχροδύστων, οὐχ 
ἐπειδὴ ἀκρόδυστός ἔστι, διὰ τοῦτό ἔστι πατὴρ, χαΐτοι 
γε ἐν ἀχροδυστίζ διχαιωθεὶς, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ τὴν πίστιν 
αὐτοῦ ἐζήλωσαν, πολλῷ μᾶλλον τῶν ἐμπεριτόμων 
οὐχ ἕστα: διὰ τὴν περιτομὴν πρόγονος, εἰ μὴ προσγέ- 
νοιτο χαὶ ἡ πίστις. Περιτομὴν γὰρ ἔλαδεν, ἵνα ἐχάτε- 
ροι, φησὶν, αὐτὸν ἔχωμεν πρόγονον, χαὶ ol ἀκρόδυ- 
στοι μὴ ἀπώσωνται τοὺς ἐμπεριτόμους, Ὁρᾷς πῶς 
οὗτοι προπάτορα ἔσχον αὐτὸν πρῶτοι ; Εἰ δὲ σεμνὸν ἡ 
περιτομὴ, [501] ὅτι χηρύττει τὴν διχαιοσύνην, οὐ 
μιχρὰν χαὶ ἡ ἀχροδυστία προεδρίαν ἔχει πρὸ τῆἧς πε- 
ριτομῆς αὐτὴν δεξαμένη τότε οὖν αὐτὸν δυνήσῃ προ- 
πάτορα ἔχειν, ὅταν στοιχήτῃς τοῖς ἴχνεσι τῆς πίστεως, 
χαὶ μηδὲ φιλονειχῇΐς μηδὲ στασιάζῃς τὸν νόμον ἔπεισ- 
άγων. Ποίας, εἰπέ μοι, πίστεως ; Τῆς ἐν τῇ ἀχρο- 
διστίᾳ. ΠΙἀλιν χαταστέλλει τὸ φύσημα τὸ Ἰουδαϊχὸν, 
ἀναμιμανήτχων τοῦ χρόνου τῆς διχαιοσύνης. Καὶ xa- 
λῶς εἶπε, Τοῖς ἴχνεσι», ἵνα ὁμοίως ἐχείνῳ π'στεύσῃς 
εἰ; νεχρῶν ἀνάπτταοιν σωμάτων. Καὶ γὰρ καὶ ἐχεῖνος 
περὶ τοῦτο τὴν πίστιν ἐπεδείξατο ^ ὥστε εἰ τὴν ἀχρο- 
Ουστίαν ἐχθάλλεις, μάνθανε σαφῶς, 6v: οὐδέν σοι 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOM! ANHCIHIEP, CONSTANTINOP. ü 


οὐδὲ τῆς περιτομῆς ὄφελος Av γὰρ uh τοῖς Uem 
ἀχολουθήσῃς τῆς πίστεως, κἂν μυριάκις ἧς ἐμπεν. 
τόμος, οὐχ ἔσῃ τοῦ 'A6paàjs * ἔχγονος " ἐπεὶ καὶ τίν i 
περιτομὴν διὰ τοῦτο ἔλαδεν, ἵνα σὲ ὃ ἐν ἀκχρυῦυσα | 
μὴ ἐχδάλλῃ. Μὴ δὴ xal ἐχεῖνον τοῦτο ἀπαίτει" αἱ 
τὰρ τὸ πρᾶγμα βοήθεια γέγονεν, οὖχ ἐχείνῳ. "Ai : 
σημεῖον αὐτὸ διχαιοσύνης, φησί. Kal τοῦτο Gic, 
ἐπεὶ νῦν οὐδὲ τοῦτό ἐστι * τότε γὰρ σὺ τῶν cup. 
xiv ἔχρῃζες σημείων, νῦν δὲ οὐ χρεία τούτων. "hü 
γὰρ τῆς πίστεως, φησὶν, οὐχ ἣν δυνατὸν αὑτοῦ καὶ; 
μαθεῖν τῆς ψυχῆς τὴν ἀρετήν ; Δυνατὸν μὲν fv, eo ἃ 
xai ταύτης ἔχρῃζες τῆς προσθήχης. Ἐπειδὴ γὰρ τῇ; : 
ψυχῆς τὴν ἀρετὴν οὐχ ἐζήλωσας οὐδὲ ἰδεῖν Tbovib. ἢ 
ἐδόθη σοι dj αἰσθητὴ περιτομὴ, ἵνα ἐμμελετήσας τῷ. 
σωματιχῷ τούτῳ, χατὰ μιχρὸν χειραγωγη,θῆς xaliz ἡ 
τὴν τῆς ψυχῆς φιλοσοφίαν, xal μετὰ πολλζτὶς αὑτὴν s; 
ὑποδεξάμενος τῆς σπουδῆς ὡς ἀξίωμα μέγιστην, zz 
δευθῇς μιμεῖσθαι xat αἰδεῖσθαι τὸν πρόγονον. ki 
τοῦτο οὐχ ἐν τῇ περιτομῇ μόνον ὁ Θεὸς xattdxra 
σεν, ἀλλὰ xaX ἐν τοῖς ἄλλοις ἅπασιν, οἷον θυδίε: 
λέγω xal σάδδασι b. xal ἑορταῖς. Ὅτε γὰρ διὰὲ 3 
περιτομὴν ἔλαδεν, ἄχουσον τῶν ἔξτς * εἰπὼν pip 
ὅτι σημεῖον ἔλαδς xal σφραγῖδα, xai thv αἰτίν 
κίθησι, λέγων * Εἰς τὸ γεγέσθαε αὑτὸν πατέρα ze 
ριτομῆς, τούτοις τοῖς χαὶ τὴν νον τὴν προσλαμξλ- 
vougty " ὡς ἐὰν ταύτην μόνον ἔχῃς, οὐδέν σοι vivi 
ται πλέον. Σημεῖον γὰρ τότε τοῦτό ἐστιν, ὅταν τὸ 
πρᾶγμα, οὗ τοῦτό ἐστι σημεῖον, φαίνηται παρὰ οἱ, 
τουτέστιν ἡ πίστις * ὡς, ἂν μὴ ταύτην ἔχης, οἷ 
τὸ σημεῖον λοιπὸν εἶναι σημεῖον δύναται. Τίνος γὰρ 
ἔσται σημεῖον, τίνος δὲ σφραγὶς, οὐχ ὄντος τοῦ στρ: 
γιζομένου ; ὡς ἂν εἰ xal βαλάντιον ἐπιδειχνύεις ἐμὶν 
σφραγΐδα ἔχον, μηδενὸς ἔνδον ἀποχειμένου - ὥστε χε 
ταγέλαστος ἡ περιτομὴ, τῆς πίστεως -ἔνδον οὐχ οὔστς, 
Εἰ γὰρ διχκαι!οσύνης ἐστὶ σημεῖον, δικαιοσύνην δὲ cix 
ἔχεις, οὐδὲ σημεῖον ἔχεις. Διὰ γὰρ τοῦτο Bats; z- 
μεῖον, ἵνα τὸ πρᾶγμα ἐπιζητῇς, οὗ τὸ στ uiv ἔχεις" 
ὡς, εἴ γε ἔμελλες αὐτὸ χωρὶς τούτου ἐπιζητεῖν, ὧκ 
ἂν ἐδέησέ σοι τούτου. Οὐ τοῦτο δὲ κηρύττει μόνονϊ, 
περιτομὴ, τὴν διχαιοσύνην, ἀλλὰ xal τὴν ἐν ἀχρυ- 
θυστίᾳ διχαιοσύνην. Οὐδὲν οὖν ἄλλο κηρύττει ἢ περι- 
τομὴ, ἀλλ᾽ ὅτι οὐ χρεία περιτομῆς. ΕἸ γὰρ οἱ ἐκ vc- 
μίου, χιληρονόμοι" κεχόγωται ἡ πίστεις, xal κατὴρ- 
Tncac [502] ἡ ἐπαγγελία. "Ἔδειξεν, ὅτι ἀναγχαία ἡ 
πίστις, ὅτι πρεσδυτέρα περιτομῆς, ὅτι νόμου ἐσχυ- 
ροτέρα, ὅτι συνίστησι νόμον. El γὰρ πάντες ἥμαρτον, 
ἀναγχαία " εἰ ἀχρόδυστος ὧν ἐδιχαιώθῃ, πρεσδυτέρα' 
εἰ διὰ νόμου ἐπίγνωσις ἀμαρτίας, χωρὶς δὲ νόμου 
πεφανέρωται, ἰσχυροτέρα * εἰ μαρτυρεῖται ὑπὸ τοῦ 
νόμου χαὶ τὸν νόμον ἴστησιν, οὐχ ἐναντία, ἀλλὰ ς ἴλη 
χαὶ σύμμαχος. Δείχνυσι πάλιν xal ἑτέρωθεν, ὅτ: οὐδὲ 
δυνατὸν ἣν διὰ νόμου τὴν χληρονομίαν λαθεῖν * χαὶ 
παραθδαλὼν αὐτὴν τῇ περιτομῇ, καὶ λαδὼν τὰ γ:χη» 
τήρια, ἀντεπεξάγει πάλιν αὑτὴν τῷ νόμῳ, οὕτω λέ- 
γων " El γὰρ οἱ ἐκ νόμου, κιιηρογόμοι, κεκένωται 
ἡ πίστις. Ἵνα γὰρ μὴ τις λέγῃ, ὅτι χαὶ πίστιν δυ- 
νατὸν ἔχειν xal νόμον τηρῆσαι, δείχνυσιν ὅτι ἀμῆχα- 
vov. Ὁ γὰρ ἐχόμενος τοῦ νόμου ὡς σώζοντος, dt:- 
μάζει τῆς πίστεως τὴν δύναμιν. Διό φησι" Κεχένωτξαι 
ἡ πίστις " τουτέστιν, οὐ χρεία τῆς χατὰ χάριν συ- 
τηρίας * οὐδὲ γὰρ δύναται τὴν ἰσχὺν τὴν ἑαυτὰς 
ἐπιδείξασθαι * xal χατήργηται dj ἐπαγγελία. Kol 


* "Eryovoz À. hic et infra p. 505, B. 
b Kai ca66ato A. 


- ———— À τὦἍὕ.0ῳχΧ.ὕὃὕ.ὍΧὕ0Φ0ὍὕὌὃὌῪὦἄὌὖἷἷ6ἷἕὝχσᾷ6ὀἁῷΎυυυτππ συ υπσσσν. 


i57 
rum remisse sunt iniquitates el quorum tecla sunt pec- 
cata. Quid enim dicit , inquies,, quod non secundum 
debitum, sed secundum gratiam remissionem accipias? 
Sed ecce, hic est qui beatificatur : non beatum dixis- 
set autein , nisi illum videret gloria frui multa. Nec 
dicit, Remissio autem hzc in circumcisionem ; sed 
quid ? 9. Beatitudo autem hiec ( quod majus. est ) in 
circumcisionem, an in preputium ? Queritur enim dein- 
ceps, utrum hoc bonum et magnum cum circumci- 
sione an cum praputio consistat. Et vide hyperbo- 
Jen : ostendit cnim illud non solum non a praputio 
removeri , sed libenter cum illo consistere aute 
circumcisionem. Quandoquidem qui beatum dicit , 
nempe David, circumcisus erat, et cireumcisus disse- 
rebat, vide quam studuerit Paulus dictum illud ad 
preputiatum ducere. Cum enim justitize beatificatio- 
nem junxissel, ostendissetque utrumque unum esse ; 
quxrit quomodo justificatus sit Abraham. Si enim 
beatitudo justi est, et Abrabam justificatus est, vi- 
deauus quomodo justificatus sit, an cum praputia- 
(us, an cum circumcisus esset. Cum praputiatus, 
inquit. 10. Quomodo ergo reputatum est ei ? circumci- 
sone an preputiato ? Non circumciso, sed praputiato : 
dicimus enim , quod imputata est. Abrahe fides in ju- 
stitiam. Superius ex Scriptura loquutus ( Quid enim 
ait Scriptura ? dicit : Credidit Abraham Deo, εἰ reputa- 
tum est illi in. justitiam ) , hic loquentium quoque ju- 
dicium assumit, et ostendit in praputio justitiam 
exstitisse. Deinde hinc objectionem aliam insurgen- 
tem solvit : Si enim przeputiatus cum esset, inquit , 
justificatus est, cur circumcisio introgressa esi? 
41. Signum accepit, inquit, et signaculum justitie, que 
est per fidem, qu& cum prepulialus esset, inerat ipsi. 
Vidistin' ut ostenderit Judaeos quasi in parasitorum 
ordine esse, vel ipsos pr:zputiatos ipsis adjectos 
fuisse? Si enim ille praputiatus justificatus est et 
coronatus, posteaque circumcisionem accepit, postre- 
moque Judzi introgressi sunt : ergo przeputiatorum 
primo paler est Abraham, eorum, inquam, qui per 
fidem cognati ejus sunt , et tunc eorum , qui in cir- 
cumcisione erant : duplex enim est progenitor. Vidi- 
stin' fidem splendentem? Donec eniin illa accessit, 
patriarcha ille non justificatus est. Vidistin' propu- 
tium impedimentum non afferre? Nam ille przputia- 
tus eral, nec impedivit illud quominus justificaretur. 
Fide ergo posterior est circumcisio. 

9. Et quid miraris, si fide posterior sit circumcisio, 
quando el praputio quoque? Nec posterior tantum 
est fide, sed etiam adinodum inferior , et tanto infe- 
rior, quanto signum re significata inferius est : verbi 
gratia, quanto insigne militis inferius est milite. Cur, 
inquies, signaculo egebat? Non ipse egebat. Cur ergo 
illud accepit ? Ut esset pater communis credentium 
per pro putium, et eorum qui in circumcisione erant ; 
sed non simpliciter eorum, qui in circumcisione ; 
ideo subjungit, Non iis tantum , qui ex circumcisione. 
Bi enim przeputiatorum , non quia prxputiatus erat, 
ideo pater est, elsi in pr:eputio justificatus , sed quia 
illi fidem ejus sunt :mulati : multo minus cireum- 

PaTnor. 6n. LX. 


IN EPI:T. AD ROM. HOMIL. VIII. 


453 
cisorum, licet cireumcisus sit, progenitor erit, nisi 
fides accesserit. Cireumcisionem enim accepit, inquit, 
ut utrique illum haberemus progenitorem, nec pr:e- 


 putiati cireumcisos expellant. Vide quomodo illi 


ipsum progenitorem primi habuerint. Si autem ve- 
neranda circumcisio est, quia justitiain prz dicat, non 
parvam przputium praerogativam habet , quod ante 
circumcisionem acceperit fidem. Tunc illum poteris 
progenitorem habere , cum in fidei vestigiis incedes, 
neque contendes vel tumultuaberis lcgem introdu- 
cens. Quam, quzso, fidem dicis? 19. Que est ín 
pra'putio. Rursus Judiorum fastum reprimit, justitiae 
iempus in memoriam revocans. Et bene dixit, Vesti- 
giis, ut perinde atque ille credas in resurrectionem 
corporum mortuorum. Etenim ille circa hanc rem 
fidem' exhibuit. ltaqua si przeputium ejicis, disce 
clare , nihil tibi ex circumcisione utilitatis accedere. 
Nisi enim fidei vestigiis insistas , etiamsi millies cir- 
cumcisus esses, non esses ex Abrahzm liliis : quando- 
quidem ideo ille circumcisionem accepit , ne te pr:e- 
putiatus ejiceret. Ne tu. quoque id ab illo exigas : 
id enim tibi auxilio fuit, non illi erit. Sed illud, 
inquit , signum justitixi est. Et hoc propter te, quan- 
doquidem nunc neque hoc est : tunc. enim tu corpo- 
reis indigebas signis ; nunc non opus illis est. Num a 
fide, inquies, poterat ejus anim: virtus agnosci? 
Poterat utique, sed tu egebas hoc additamento. Quia 
enim animx» virtutem non :emulatus es, nec vidcre 
potuisti, data est tibi sensibilis cireumcisio, ut po:t- 
quam in hac re corporea exercitatus esses, paulatim 
ad animi philosophiam ducereris, atque illa cuin 
studiu maguo excepta, ut maxima dignitate, doccre- 
ris imitari et venerari progenitorem. ]dque non in 
circumcisione modo Deus instituit, sed etiam in aliis 
omnibus, ut in sacrificiis, in sabbatis et festis. Quod 
autem propter te circumcisionem acceperit, audi in 
sequentibus : cum dixisset enim ipsum accepisse si- 
gnum et signaculum, causam 2pponit, dicens 2 Ut ipse 
esset paler circumcisionis, iis qui illam spiritualem as- 
sumunt; si enim hanc solum habueris, nihil tibi 
plus accedet. Nam tunc signum est, cum ipsa res 
cujus est signum , apud te conspicitur , id est fides; 
ita ut si hanc non habeas, signuin non possit ulterius 
signum esse. Cujus enim erit signum ? cujus signacu- 
lum, cum non sit qui obsiguetur ? ac si nobis marsu- 
pium ostenderes signo munitum , in quo nihil esset. 
Jtaque ridicula circumcisio est , cum fides intus uon 
habetur. Si enim sit justitiae signum et justitiam uon 
l'abeas , neque signum habes. Ideo namque signum 
accepisti, ut rem quereres, cujus signum ha- 
bes : ita ut si signum sine re exquireres, non illo 
opus haberes. Circumcisio autem non odo justi- 
tiam przdicat, sed etiam justitiam illam, qux» in 
przputio est. Nihil aliud ergo circumcisio przdieat , 
quam quod non opus sit circumcisione. 14. Si enim 
ii, qui cx lege, heredes. sunt, exinanita est fides, abo- 
lila. est. promissio. Ostendit nccessariam esse fidem 
circumcisione vetustiorem , fortiorem lege , quod le- 
gcm stabiliat. Si enim omnes peccavere, necessaria , 


29 


449 


ὁπέχτεινε τὸν Δαυΐδ, εἰ xa μὴ ἐπέτυχεν. Οὐχ ἐννοεῖς, 
εἶπέ uot, ὅτι τοῖς προδάτοις ἐπιδουλεύεις τοῦ Χριστοῦ, 
τῷ ποιμένι πολεμῶν, χαὶ τοῖς προδάτοις, ὑπὲρ ὧν 
καὶ τὸ αἷμα ἐξέχεεν ὁ Χριστὸς, xal πάντα καὶ ποιεῖν 
καὶ πάσχειν ἡμᾶς ἐχέλευσεν ; οὐχ ἀναμιμνήσχεις 
σαυτὸν, ὅτι ὁ μὲν Δεσπότης σου τὴν δόξαν τὴν σὴν 
ἐζήτησε, χαὶ οὐχὶ τὴν ἑαυτοῦ, σὺ δὲ οὐ τὴν τοῦ Δεσπό- 
400 ζητεῖς, ἀλλὰ τὴν ἑαυτοῦ; Καΐτοι εἰ τὴν ἐχείνου 
ἑζήτεις, νότε ἂν χαὶ τῆς σῆς ἐπέτυχες " τὴν δὲ σὴν 
ξητῶν πρὸ τῆς ἐχείνου, οὐδὲ ταύτης ἀπολαύσῃ ποτέ. 
Ἕἰς οὖν ἔσται θεραπεία τούτου ; Κοινῇ πάντες εὖ- 
ξώμεθα, χαὶ μίαν ὑπὲρ αὐτῶν ἀνενέγχωμεν φωνὴν, 
ὡς [491] ὑπὲρ τῶν ἐνεργουμένων. Καὶ γὰρ οὗτοι 
ἀθλιώτερον διάχεινται ἐχείνων, ὅσῳ xat προαιρέσεώς 
ἐστιν ἡ μανία. Εὐχῆς γὰρ δεῖται τὸ νόσημα τοῦτο χαὶ 
πολλῆς τῆς δεήσεως. Εἰ γὰρ ὁ μὴ φιλῶν τὸν ἀδελφὸν, 
ἐὰν χρήματα χεγώσῃ, χἂν ἐν μαρτυρίῳ διαλάμψῃ, 
οὐδὲν ἀνύει πλέον" ὁ χαὶ πολεμῶν τῷ μηδὲν ἐδιχη- 
κότι ἐννόησον πόσης ἂν εἴη τιμωρίας ἄξιος. Οὗτος 
xai ᾿Ελλήνων χείρων. Bl γὰρ τὸ φιλεῖν τοὺς φιλοῦντας 
οὐδὲν πλέον ἡμᾶ; ἀγίησιν ἐχείνων ἔχειν, Ó τοῖς φι- 
λοῦσι βασκαίνων ποῦ στήσεται, εἰπέ μοι; 

Καὶ γὰρ τοῦ πολεμεῖν χεῖρόν ἐστι τὸ βασχαίνειν. 
Ὃ μὲν γὰρ πολεμῶν, τῆς αἰτίας λυθείσης 6v ἣν ὁ 
πόλεμος, xai τὴν ἔχθραν χατέλυσεν - ὁ δὲ βάσχανος 
οὐδέποτε ἂν γένοιτο φίλος. Καὶ ὁ μὲν τὴν μάχην φα- 
νερὰν ἐπιξείχνυται, ὁ δὲ συνεσχιασμένην " xai ὁ μὲν 
αἰτίαν πολλάχις ἔχει εἰπεῖν εὔλογον τοῦ πολέμου, ὃ 
δὲ οὐδὲν ἕτερον ἢ μανίαν xal γνώμην σατανιχήν. 
Τίνι οὖν ἄν τις τὴν τοιαύτην παραθάλοι" ψυχήν: 
ποίᾳ ἐχίδνῃ ; ποίᾳ ἀσπίδι; ποίῳ σχώληχι ; τίνι χαν- 
θάρῳ; Οὔτε γὰρ ἐναγέστερον, οὔτε πονηρότερόν τι 
«ἧς τοιαύτης Ψυχῆς. Τοῦτο γὰρ, τοῦτο τὰς Ἐχχλη- 
σίας ἀνέτρεψε, τοῦτο τὰς αἱρέσεις ἔτεχε, τοῦτο ἀδελ- 
φιχκὴν ὥπλισς χεῖρα, xaX αἵματι δικαίου δεξιὰν βαπτι- 
σῦτναι ἐποίησε, xal νόμους ἀνέσπασε φύσεως, καὶ 
τῷ θανάτῳ τὰς θύρας ἀνέῳξε, xal τὴν ἀρὰν ἐχείνην 
εἰς ἔργον Ἦγαγε, καὶ οὔτε ὠδίνων οὔτε γονέων οὔτε 
ἄλλου τινὸς ἀναμνησθῆναι τὸν ἄθλιον εἴασεν ἐχεῖνον, 
ἀλλ᾽ οὕτως αὐτὸν ἐξεδάχχευσε καὶ εἷς τοσοῦτον ἤγαγεν 
οἶστρον, ὡς xai τοῦ Θεοῦ παραχαλοῦντος xal λέγον- 
τος, Πρὸς σὲ ἡ dxoctpopt) αὐτοῦ, καὶ σὺ ἄρξεις 
αὑτοῦ, μηδὲ οὕτως ἐνδοῦναι. Καίτοι γε χαὶ τοῦ 
ἐυχλήματος αὐτὸν ἀφῆχε, χαὶ τὸν ἀδελφὸν ὑπέταξεν" 
ἀλλ᾽ ὅμως οὕτως ἀνίατον τὸ νόσημα τοῦτο, ὡς xa 
pori φαρμάχων ἐπιχειμένων, τὴν olxsiav ἀναδλύ- 

εἰν σηπεδόνα. Τίνος γὰρ ἕνεχεν ἀλγεῖς, ὦ πάντων 
ἀθλιώτερε δύ: ὅτι ἐτιμήθη ὁθΘεός ; ᾿Αλλὰ τοῦτο γνώ- 
Me πχατανιχῆς. ᾿Αλλ᾽ ὅτι παρευδοχίμησεν ὁ ἀδελφός ; 
"AM ἔξεστι xal σοὶ πάλιν αὐτὸν παραδραμεῖν. "Ὥστε 
el βούχει νιχῆσαι, μὴ σφάξῃς μηδὲ ἀνέλῃς, ἀλλ᾽ ἄφες 
μένειν ἵνα τηρῇῦται τῶν παλαισμάτων ἡ ὑπίθεσις, 
χαὶ νίχησον ζῶντα * οὕτω γάρ σοι λαμπρὸς à στέφανος 
ἔμελλεν ἔφεσθαι" νυνὶ δὲ ἀνελὼν, μείξονα κατὰ σαυ- 
559 τῆς ἥττης τὴν ψῆφον ἐχφέρεις. ᾿Αλλ᾽ οὐδὲν τού- 
των ἡ βασχανία οἷδε. Τίνος δὲ ἕνεχεν xal δόξης ἐρᾷ- 
ἂν ἐρημίᾳ τοσαύτῃ; οὗτοϊ γὰρ μόνοι τότε τὴν γῆν 
χουν. ᾿Αλλ᾽ οὐδὲ τοῦτο αὑτὸν ἐπέσχεν, ἀλλὰ πάντα 
ἀπὸ τῆς Ψυχῆς ἀΐψας, ἴστατο μετὰ τοῦ διαξόλου xol 
παρετάττετο" χαὶ γὰρ ἐχεῖνος ἣν ὁ στρατηγῶν τότε 
μετὰ τοῦ Κάϊν. Ἐπειδὴ γὰρ οὐχ Ἦρχεσεν αὑτῷ τὸ 
γενέσθαι θνητὸν τὸν ἄνθρωπον, καὶ τῷ τρόπῳ τοῦ 
θσνάτου μείζονᾳ τὴ» τρῳφγῳδίαν ἐπεχείρει ποιῆσαι, 
χαὶ ἀνέπειθεν ἀδελφοχτόνον γενέσθαι" ἡ πείγετο τὰρ 
xax ὥδινεν ἰδεῖν τὴν ἀπόφασιν εἰς ἔρτον ἐχφερομένην 


4 (οὐδε unus, παραῦχλε- 


8. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIHIEP. CONSTANTINOP. 


450 


ὁ μηδέποτε kx τῶν ἡμετέρων χορεννύμενος xaxov, 
“Ὥσπερ ἂν εἴ τις δεσμώτην ἔχων ἐχθρὸν, ἀπόφασιν 
δεξάμενον ἰδὼν, πρὶν ἣ τὴν πόλιν ἐξελθεῖν, ἐπείγοιτο 
xai ἕνδον σφαττόμενον ἰδεῖν, χαὶ μηδὲ τὸν πρησ- 
ἥχοντα ἀναμένοι xatpóv* οὕτω δὴ χαὶ ὁ διάδολος τότε. 
Καίτοι γε ἀχούσας, ὅτι εἰς γῆν [492] ἀπελεύσεται ὁ 
ἄνθρωπος, ὥδινέ τι πλέον ἰδεῖν, υἱὸν πρὸ πατρὸς 
τελευτῶννα, xal ἀδελφὸν ἀδελφὸν ἀναιροῦντα, καὶ 
&vpov xai βιαίαν σφαγήν. 

Q. Εἶδες πρὸς πόσα ὑπηρέτησεν à φθόνος ; πῶς τὴν 
ἀχόρεστον τοῦ διαδόλου γνώμῃν ἐνέπλησε, xal τοσ- 
αὐτὴν αὑτῷ παρέθηχε τράπεζαν, ὅφξην ἰδεῖν ἐπεθύ- 
μῆσεν ἐχεῖνος ; Φεύγωμεν τοίνων τὸ νόσημα. Οὐ γὰρ 
ἔστιν, οὐχ ἔστι τὸ πῦρ ἐχεῖνο διαφνγεῖν τὸ ἡτοιμασμέ- 
vov τῷ διαδόλῳ, μὴ ταύτης ἀπαλλαγέντας τῆς ἀξῥω- 
στίας" ἀπαλλαγησόμεθα δὲ, ἂν ἐννοήσωμεν πῶς τε 
ἡμᾶς ἠγάπησε, χαὶ ἀλλήλους ἐχέλευσεν ἀγαπᾷν à 
Χριστός. Πῶς οὖν ἡμᾶς ἠγάπησε; Τὸ αἷμα τὰ τίμιον 
ἔδωχεν ὑπὲρ ἡμῶν ἐχθρῶν ὄντων xaX τὰ μέγιστα too 
χηχότων. Τοῦτο χαὶ σὺ ποίησον ἐπὶ τοῦ ἀδελφοῦ " διὰ 
γὰρ τοῦτο, φησὶν, Ἐγτο.ϊὴν καινὴν δίδωμι ὑμῖν, ἵνα 
οὕτως ἀγαπᾶτε ἀ.1.1λήλους, χαθὼς ἐγὼ ἡγάπησα 
ὑμᾶς. Μᾷλλον 6k οὐδὲ οὕτω τὸ μέτρον ἵσταται αὑτὸς 
γὰρ ὑπὲρ τῶν ἐχθρῶν τοῦτο ἐποίησεν. 'AJ' οὐ βούλει 
τὸ αἷμα δοῦναι τὸ σαυτοῦ ὑπὲρ τοῦ ἀδελφοῦ ; Τί οὖν καὶ 
τὸ ἐχείνου ἐχχέεις, ἐχ διᾳμέτρου παραχούων τῆς ἔντο- 
λῇς; Καίτοι αὐτὸς μὲν ὅπερ ἐποίησεν, οὐχ ἐξ ὀφειλῖ,ς" 
σὺ δὲ͵ ἂν ποιῇς, ὀφειλὴν λοιπὸν πληροῖς" ἐπεὶ xai 
ἐχεῖνος 6 τὰ μύρια τάλαντα λαδὼν, καὶ τὰ ἑἐχατὸν 
δηνάρια ἀπαιτῶν, οὐ διὰ τοῦτα ἐχολάζετο μόνον, ὅτι 
ἀπῆτει, ἀλλ᾽ ὅτι οὐδὲ τῇ εὐεργεαίᾳ γέγονε βελτίων, 
οὐδὲ ἄρξαντος τοῦ δεαπότου χατηχολούθηφε, χαὶ τὸ 
χρέος ἀπέδωχε " xaX γὰρ χρέος ἦν λαιπὸν τὸ παρὰ 
τρῦ δούλου γενόμενον, εἴ γε ἐγένετο. Καὶ γὰρ ἅπαντα 
ἅπερ ποιοῦμεν, ὀφειλὴν πληροῦντες ποιοῦμεν b. Διὸ 
xai αὐτὸς ἔλεγεν’ Ὅταν πάντα ποιήσητε, Aéyete, 
ὅτι ἸΑχρεῖοι δοῦ.1οἱ ἐσμεν" ἃ γὰρ ogslAouer 
ποιῆσαι, ἐποιήσαμεν. Kàv ἀγάπην τοίνυν ἐπιδει- 
ξώμεθα, x3v χρήματα δῶμεν τοῖς δεομένοις, ὀφειλῆν 
πληροῦμεν" οὐχ ὅτι χατῆρξεν αὐτὸς εὐεργεσιῶν μό- 
ve, ἀλλ᾽ ὅτι xal τὰ αὐτοῦ διανέμομεν, ἄν ποτε δῶμεν. 
Τί τοίνυν ἀποστερεῖς σεαυτὸν ὧν αὐτός σε βούλεται 
χύριον εἶναι ; Διὰ νοῦτο γάρ σοι ἐχέλευσεν αὐτὰ 
δοῦναι ἑτέρῳ, ἵνα σὺ αὁτὰ ἔχῃς. Ἕως μὲν γὰρ μόνος 
κατέχεις, οὐδὲ αὑτὸς ἔχεις" ὅταν δὲ ἑτέρῳ δῷς, τότε 
xa αὐτὸς ἔλαδες. "Apá τι τούτου τοῦ φίλτρου γένοιτ᾽ 
ἂν ἴσον; Αὐτὸς ἐξέχεε τὸ αἷμα ὑπὲρ τῶν ἐχθρῶν, 
ἡμεῖς δὲ οὐδὲ χρήματα ὑκὲρ τοῦ εὑὐεργέτου " αὐτὸς 
τὸ αἷμα τὸ ἑαυτοῦ, ἡμεῖς δὲ οὐδὲ χρήματα τὰ οὐχ 
ἡμῶν" αὐτὸς πρὸ ἡμῶν, ἡμεῖς δὲ οὐδὲ μετ᾽ αὐτόν * 
αὐτὸς ὑπὲρ τῆς ἡμετέρας σωτηρίας, ἡμεῖς δὲ οὐδὲ 
ὑπὲρ τῆς ἡμετέρας ὠφελείας" οὐδὲ γὰρ αὐτῷ τι γίνε- 
ται πλέον ix τῆς ἡμετέρας φιλανθρωπίας, ἀλλὰ τὸ 
πᾶν tl; ἡμᾶς περιίσταται χέρδος. Διὰ γὰρ τοῦτο xal 
χελευόμεθα αὐτὰ δοῦναι, ἵνα μὴ αὐτῶν ἐχπέσωμεν 
ἡμεῖς. "Ὥσπερ γὰρ εἰ παιδίῳ τις ἀργύριον δῴη μι- 
χρῷ, χελεύει χατέχειν σφοδρῶς, f| χαὶ τῷ οἰχέτῃ δοῦ- 
vat φυλάττειν, ὥστε μὴ ἐξεῖναι [495] ἁρπάσαι τῷ 
βουλομένῳ’ οὕτω δὴ xal ὁ Θεὸς ποιεῖ. Ab; γὰρ τῷ 
δεομένῳ, φησὶν, ἵνα μὴ ἀρκάσῃ τις αὐτὰ ἀπὸ σοῦ, 
οἷον 3| συχοφάντης, fj διάδολος, ἣ χλέπτης, ἢ μετὰ 
πάντας ὁ θάνατος. Ἕως μὲν γὰρ ἂν αὑτὸς αὐτὰ 
χατέγῃς, οὐχ ἀσφαλῶς χατέχεις ^ ἐὰν ὃὲ ἐμοὶ αὐτὰ 
δῷς διὰ τῶν πενήτων, ἐγώ σοι φυλάττω μετὰ áxpi- 
6:la; ἅπαντα, xal ἐν χαιρῷ τῷ προσήχοντι μετὰ 


b Sic mss. Motel. vero, ὀκειλὴν» ποιοῦνιος πληροῦμαν. 


439 
γὰρ ὁ Ἰουδαῖος ἴσως ἂν εἴποι" Τί γάρ μοι χρεία 
πίστεως ; Οὐχοῦν εἰ τοῦτο ἀληθὲς, μετὰ τῆς πίστεως 
γαὶ τὰ τῆς ἐπαγγελίας ἀνήρηται. 


δ᾽. Ὅρα ἕν πᾷσιν αὐτοῖς ἄνωθεν ἀπὸ τοῦ πατριάρχου 
μαχόμενον. Δείξας γὰρ ἐχεῖθεν τὴν διχαιοσύνην τῇ 
πίστει συγχεχληρωμένην, δείχνυσι χαὶ τὴν ἐπαγγε- 
ἀλέαν ὁμοίω;, Ἵνα γὰρ μὴ λέγῃ ἁ Ἰουδαῖος" Τί γάρ 
μοι μέλει, εἰ διὰ πίστεως ἐδικαιώθη ᾿Αδραάμ ; λέγει 
à Παῦλος, ὅτι Οὐδὲ τὸ σοὶ διαφέραν, ἡ ἐπαγγελία τῆς 
. χιηρονομίας δύναται εἷς ἔργον ἐλθεῖν ἐχείνης χωρίς * 
ὃ μάλιστα αὐτοὺς ἐχφοδεῖ. Ποίαν δὲ ἐπαγγελίαν, φησί, 
Τὰ χληρονόμον αὐτὸν εἶναι τοῦ χόσμου, χαὶ ἐν αὐτῷ 
πάντας ἐνευλογεῖσθαι. Καὶ πῶς κατήργηται ἡ ἐπαγ- 
γελία αὔτη, φησίν * Ὅει ὁ γόμος ὀρ "ἣν» κατεργά- 
ζεται" οὗ γὰρ οὐχ ἔστι γόμος, οὐδὲ παράδασις. 
Εἰ δὲ ὀργὴν κατεργάζεται καὶ παραδάσει ὑπευθύνους 
ποιεῖ, εὔδηλον ὅτι xaX κατάρᾳ" οἱ δὲ χατάρᾳ χαὶ τι- 
μωρίᾳ χαὶ παραδάσει ὄντες ὑπεύθυνοι, οὗτοι οὐ χλη- 
ρονομεῖν ἄξιοι, ἀλλὰ τοῦ δέχην διδόναι χαὶ ἐκόάλλε- 
σθαι. Τί οὖν γίνεται; “ἔρχεται ἡ πίστις ἐφελκομένη 
τῇ χάριτι 4, ὥστε τὴν ἐπαγγελίαν εἰς ἔργον ἐξελθεῖν, 
Ὅπον γὰρ χάρις, συγχώρησις * ὅπου δὲ συγχώρησις, 
οὐδεμία χόλασις * χολάσεως δὲ ἀνῃρημένης, xoi δι- 
καιοσύνης ἐπιγενομένης ἀπὸ τῆς πίστεως, οὐδὲν τὸ 
χωλύον χληρονόμους ἡμᾶς γενέσθαι τῆς ἐπαγγελίας 
τῆς ἀπὸ τῆς πίστεως. Διὰ τοῦτο οὖν ἐκ πίστεως, 
φησὶν, ἵγα κατὰ χάριν, elc τὸ εἶναι Be6alar τὴν 
ἐπαγγελίαν τοῦ Θεοῦ παντὶ τῷ σπέρματι, cb τῷ 
ἐχ τοῦ γόμου μόνον, ἀλλὰ καὶ τῷ ἐκ πίστεως 
'A6patp, ὅς ἐστι πατὴρ πάντων ἡμῶν. Ὁρᾷς, ὅτι 
οὗ τὸν νόμον ἴστησι μόνον à πίστι;, ἀλλὰ xal τὴν 
ἐπαγγελίαν τοῦ Θεοῦ οὐχ ἀφίησι διαπεσεῖν " ὁ δὲ 
νόμος τοὐναντίον χαὶ τὴν πίστιν χαταργεῖ παρὰ χαι- 
ρὸν τηρούμεγνος, xal τὴν ἐπαγγελίαν χωλύες; 


Διὰ τούτων δείχνυσιν οὐ μόνον οὐ περιττὴν τὴν πί- 
στιν, ἀλλὰ xal οὕτως ἀναγχαίαν, ὡς μηδὲ εἶναι ταύτης 
ἄνευ σωθῆναι. Θ μὲν γὰρ νόμο; ὀργὴν ποιεῖ" πάντες 
γὰρ αὐτὸν παρέθησαν" αὕτη δὲ οὐδὲ συστῆναι τὴν ἐρ- 
γὴν ἀφίησι τὴν ἀρχήν" Οὗ γὰρ οὖκ ἔστι, φησὶ, vdpoc 
οὐδὲ παράδασις. Εἶδες πῶς [505] οὐ μόνον γενομέ- 
νὴν ἀφανίζει τὴν ἀμαρτίαν, ἀλλ᾽ οὐδὲ φυῆναι αὐτὴν b 
ἀφίησι; Διὰ τοῦτό qnot Κατὰ χάριν. Elo τὸ τί Οὐχ 
εἰς τὸ καταισχυνθῆναι, ἀλλ᾽, Εἰς τὸ εἶναι βεθδαίαν 
tiv ἐπαγγελίαν παντὶ τῷ σπέρματι. Δύο τίθησιν 
ἐνταῦθα τὰ ἀγαθὰ, ὅτι χαὶ βέθαια τὰ διδόμενα, χαὶ 
παντὶ τῷ σπέρματι, τοὺς ἐξ ἐθνῶν συγεισάγων, χαὶ 
δειχνὺς Ἰουδαίους ἐχτὸς ὄντας, ἂν πρὸς τὴν πίστιν 
φιλογεικχήσωσι. Τοῦτο γὰρ βέδαιον μᾶλλον ἣ ἐχεῖνο" 
οὗ γὰρ ζημιοῖ ἡ πίστις, μὴ φιλονείχει, ἀλλὰ xal 
χινδυνεύοντά σε ἐχ τοῦ νόμου διασώζει. Εἴτα ἐπειδὴ 
εἶπε, Παντὶ τῷ σπέρματι, διορίζει ποίῳ σπέρματι. 
Τῷ ἐχ τῆς πίστεως, φησὶ, συνάπτων τὴν πρὸς τὰ 
ἔθνη συγγένειαν, xaX δειχνὺς, ὅτι οὐδὲ δύνανται φρο- 
νεῖν ἐπὶ τῷ ᾿Αδραὰμ οἱ μὴ πιστεύοντες ὁμοίως ἐχεί- 
νῳ. Ἰδοὺ xaX τρίτον 1j πίστις ἄλλο εἰργάσατο" τὴν 
γὰρ συγγένειαν τὴν πρὸς τὸν δίκαιον ἀχριδεστέραν 


* Unus, ἐφελχομένη τὴν χάριν, b Codex ut;us οὐδὲ 
αὐτήν. 


ξ φανῆναι 


IN EPIST. AD 0}. IIOMIL. Vill. 


460 


ἐποίησε, καὶ πλειόνων ἐχγόνων ἀπέφηνε πρόγονον * 
διὸ οὐδὲ ἀπλῶς εἶπεν, 'AGpaàp, ἀλλὰ, Τοῦ πατρὸς 
ἡμῶν τῶν πιστῶν. Εἶτα xai τῇ μαρτυρίᾳ ἐπισφρα- 
γίζων τὸ εἰρημένον, Καθὼς γέγραπται, φησὶν, ὅτι 
πατέρα πο.λλῶν ἐθνῶν τέθεικά σε. Εἶδες ταῦτα 
ἄνωθεν οἰχονομούμενα ; Τί οὖν, φησὶν, εἰ περὶ τῶν 
νμαηλιτῶν ἣ τῶν ᾿λμαληκιτῶν ἣ τῶν ᾿Αγαρηνῶν 
καὖὗτα λέγει ; Τοῦτο μὲν οὖν προϊὼν σαφέστερον δεέ- 
xvucty οὐ περὶ ἐχείνων εἰρημένον" τέως δὲ ἐφ᾽ ἕτερον 
ἐπείγεται, δι᾽ οὗ καὶ αὐτὸ τοῦτο δείχνυσιν, ὁριζόμενος 
τῆς τοιαύτης συγγενείας τὸν τρόπον, χαὶ μετὰ πολλῆς 
αὐτὸ τῆς μεγαλονοίας χατασχευάζων. Τί γάρ qnot; 
Κατέγαντι οὗ ἐπίστευσε Θεοῦ" ὃ δὲ λέγει, τοιοῦ- 
τόν ἐστιν' Ὥσπερ ὁ θεὸς οὐχ ἔστι μεριχὸς Θεὸς, ἀλλὰ 
πάντων πατὴρ, οὕτω καὶ αὐτός. Καὶ πάλιν, “Ὥσπερ 
ὁ Θεὸς πατήρ ἐστιν οὐ χατὰ τὴν φυσιχὴν συγγένειαν, 
ἀλλὰ χατ᾽ οἰχείωσιν πίστεως, οὕτω xal αὐτός" ἡ γὰρ 
ὑπαχοὴ ποιεῖ πατέρα πάντων ἡμῶν. Ἐπειδὴ γὰρ 

οὐδὲν ἐνόμιζον εἶναι ταύτην τὴν συγγένειαν, τὴν 
παχυτέραν ἐκείγην κατασχόντες, δείχνυσι ταύτην 
κυριωτέραν, ἐπὶ τὸν Θεὸν τὸν λόγον ἀναγαγών. Καὶ 
μετὰ τούτων χἀχεῖνα ἐμφαίνει, ὅτι καὶ ἀμοιδῇὴν τῆς 
κίστεως ταύτην ἔλαδεν’ ὥστε ἂν μὴ τοῦτο T, χἂν 
πάντων f κατὴρ τῶν τὴν γῆν οἰχούντων͵ τὸ, Kac- 
ἔναγτι, οὐχ ἔχει χώραν, ἀλλ᾽ ἠχρωτηρίασται fj 
τοῦ Θεοῦ δωρεά" τὸ γὰρ χατέναντι, ὁμοίως ἐστί. 
Ποῦ γὰρ θαυμαστὸν, εἰπέ μοι, τῶν ἐξ αὐτοῦ πατέρα 
εἶναι; τοῦτο γὰρ ἕχαστος χέχτηται τῶν ἀνθρώ- 
κων. Τὸ γὰρ παράδοξον ἐχεῖνό ἐστιν, οὖς οὐχ 
εἶχεν ἐκ φύσεως, τούτους ἀπὸ τῆς τοῦ Θεοῦ δωρεᾶς 
λαθεῖν. 


ε΄. “Ὥστε εἰ βούλει πιστεῦσαι, ὅτι ἐτιμήθη ὁ πατρι- 
ἀρχῆς, πίστευσον, ὅτι πάντων ἐστὶ πατήρ. Εἰπὼν δὲ, 
Κατέγαγτι οὗ ἐπίστευσε Θεοῦ, αὖκ ἔστη μέχρι 
τούτον, ἀλλὰ χαὶ ἐπήγαγε' Τοῦ ζωοποιοῦγντος τοὺς 
γεχροὺς, καὶ καλοῦντος τὰ μὴ ὄντα ὡς ὄντα" ἤδη 
τὸν περὶ τῆς ἀναστάσεως προχαταθαλλόμενος λόγον. 
Καὶ εἰς τὸ προχείμενον δὲ αὐτῷ χρήσιμος ἦν. El γὰρ 
δυνατὸν αὐτῷ νεχροὺς ζωοποιῇσαι, xai τὰ μὴ ὄντα 
ὡς ὄντα παραγαγεῖν, δυνατὴν αὑτῷ xai τοὺς μὴ 
τεχθέντας [504] ἐξ σὐταῦ ποιῆσαι παῖδας αὐτοῦ. Διὰ 
κοῦτο οὐδὲ εἶπε, Καὶ παράγοντος τὰ οὐχ ὄντα ὡς 
ὄντα, ἀλλὰ, Καιϊοῦγτος, τὴν πλείονα εὐχολίαν 
δηλῶν. Ὥσπερ γὰρ ἡμῖν εὔχολον τὰ ὄντα χαλέσαι, 
οὕτως αὐτῷ ῥάδιον, καὶ πολλῷ ῥᾷογ, τὰ μὴ ὄντα 
ὑποστήσχηθαι. Εἰπὼν δὲ τοῦ Θεοῦ τὴν δωρεὰν με- 
γάλην οὖσαν xal ἄφατογ, καὶ περὶ τῆς δυνάμειως 
αὑτοῦ διαλεχθεὶς, δείχνυσι xal τοῦ 'Afipaxy τὴν πίστιν 
ἀξίαν οὖσαν τῆς δυρεᾶς, ἵνα μὴ νομίσῃς αὐτὸν εἰχῇ 
τετιμῆσθαι. Καὶ τὸν ἀχροατὴν δὲ ἀναστήσας, ἵνα μὴ 
θορυδῆται, μηδὲ ἀμφιδάλλῃ ὁ Ἰουδαῖος χαὶ λέγῃ, 
Καὶ πῶς δυνατὸν τοὺς οὐχ ὄντας παῖδας γενέσθαι 
παῖδας. μετάγει τὸν λόγον ἐπὶ τὸν πατριάρχην, xal 
φησιν "Oc παρ' ἐλπίδα ἐπὶ ἐιϊπίδι ἐπίστευσεν εἰς 
τὸ γεγέαθαι αὑτὸν πατέρα zoAAoy ἐθνῶν, κατὰ τὸ 
εἰρημένον * * Οὕτως ὄσται τὸ σπέρμα σου. 


€ Morel. ma'e, xal τὸ εἰρημένον. Pa, τῶν Sea 
In Morelliana dione vWiaVa, ἂν Vas. Sat vat. 


&61 
"Πῶς παρ᾽ ἐλπίδα ἐπ᾽ ἐλπίδι ἐπίστευσε ; Παρ’ ἐλ- 
πίδα τὴν ἀνθρωπίνην, ἐπ᾿ ἐλπίδι τῇ τοῦ Θεοῦ. 
Δείχνυσι γὰρ καὶ τὸ μεγαλεῖον τοῦ πράγματος, xai 
οὐχ ἀφίησιν ἀπιστηθῆνα! τὸ λεγόμενον' ἅπερ ἐναντία 
ἀλλήλοις ἐστὶν, ἀλλ᾽ ἡ πίστις αὑτὰ συνεχέρασεν. Ei 
δὲ περὶ ἐχείνων ἔλεγε τῶν ἐχ τοῦ Ἰσραὴλ, περιττὸς 
οὗτος ὁ λόγος" ἐχεῖνοι γὰρ οὐ χατὰ πίστιν, ἀλλὰ χατὰ 
φύσιν ἐτέχθησαν. ᾿Αλλὰ xal τὸν Ἰσαὰκ εἰς μέσον 
ἄγει" ob γὰρ ὑπὲρ ἑχείνων ἐπίστευσε τῶν ἐθνῶν, 
ἀλλὰ τοῦ ἀπὸ τῆς στείρας γυναιχὸς ἐσομένου. Ei 
τοίνυν μ'ιαθός ἐστι τὸ πατέρα πολλῶν ἐθνῶν γενέσθαι, 
ἐχείνων τῶν ἐθνῶν ὑπὲρ ὧν ἐπίστευσε δῆλον ὅτι. 
Ἵνα γὰρ μάθῃς, ὅτι περὶ τούτων φησὶν, ἄχουσον τῶν 
ἑξῆς: Καὶ μὴ ἀσθενήσας τῇ πίστει, οὗ κατενόησε 
τὸ ἑαυτοῦ σῶμα νεγεχρωμένον, ἑχκατογταέτης που 
ὑπάρχων, xal τὴν γέχρωσι᾽ τῆς μήτρας τῆς 
Σάῤῥας. Εἶδες πῶς τίθησι xo τὰ χωλύματα, xal 
τὴν ὑψηλὴν τοῦ διχαίου γνώμην πάντα ὑπερθαίνου- 
σαν; Παρ᾽ ἐλπίδα, φησὶ, τὸ ἐπαγγελθέν. Τοῦτο χώ- 
λυμα πρῶτον’ οὐδὲ γὰρ εἶχεν αὐτὸς ἕτερον 'A6paiy 
οὕτω λαδόντα παῖδα ἰδεῖν. Οἱ μὲν γὰρ μετ᾽ αὐτὸν, 
εἰς αὐτὸν ἔδλεπον᾽ ἐχεῖνος δὲ εἰς οὐδένα, ἀλλ᾽ εἰς τὸν 
Θεὸν μόνον᾽ διὸ xat, Παρ᾽ ἐλπίδα, ἔλεγεν. Εἶτα τὸ 
σῶμα νενεχρωμένον’ δεύτερον touto" xal ἡ νέχρωσις 
τῆς μήτρας Σάῤῥας" τοῦτο χαὶ τρίτον xal τέταρτον. 
Εἰς δὲ τὴν» ἐπαγγελίαν τοῦ Θεοῦ οὗ διδχρίθη τῇ 
ἀπιστίᾳ. Οὐδὲ γὰρ ἀπόδειξιν ἔδωχεν, οὗτε σημεῖον 
ἐποίησεν ὁ Θεὸς, ἀλλὰ ῥήματὰ ἣν ψιλὰ μόνον, ἐπαγ- 
γελλόμενα ἅπερ οὐχ ὑπισχνεῖτο ἣ φύσις. ᾿Αλλ᾽ ὅμως 
Οὐ διεχρίθη, φησίν. Οὐχ εἴπεν, ὅτι Οὐχ ἠπίστησεν, 
ἀλλ᾽, Οὐ διεχρίθη" τουτέστιν, οὐδὲ ἐνεδοίασεν, οὐδὲ 
ἀμφέδαλε, xal τοσούτων ὄντων τῶν χωλυμάτων. 
᾿Απὸ τούτων μανθάνομεν, ὅτι χἂᾶν μυρία ὁ Θεὸς ἀδύ- 
νατα ἐπαγγέλληται, μὴ χαταδέξηται δὲ ὁ ἀχούων, 
οὗ τῆς τῶν πραγμάτων φύσεώς ἐστιν ἡ ἀσθένεια, 
ἀλλὰ τῆς ἀνοίας τῇς τοῦ μὴ δεχομένου. ᾿Α.1.1᾽ ἐν- 
εδυγαμώθη τῇ πίστει. Ὅρα Παύλου φιλοσοφίαν. 
Ἐπειδὴ Ὑὰρ περὶ τῶν ἐργαζομένων xai τῶν 
πιστευέντων ἣν ὁ λόγος, δείχνυσι τὸν πιστεύοντα 
ἐργαζόμενον μᾶλλον ἣ ἐχεῖνον, χαὶ πλείονος δεόμενον 
δυνάμεως καὶ πολλῆς τῆς ἰσχύος, καὶ οὐ τὸν τυχόντα 
ὑπομένοντα πόνον. Καὶ γὰρ ἐξευτέλιζον τὴν πίστιν 
ὡς οὐκ ἔχουσαν πόνον. [505] Πρὸς τοῦτο τοίνυν ἱστά- 
μενὸς δείχγυσιν, ὅτι οὐ μόνον ὃ σωφροσύνην χατορθῶν 
3, ἄλλο τι τῶν τοιούτων, ἀλλὰ xal ὁ πίστιν ἐπιδειχνύ- 
μῖνος, δυνάμεως δεῖται πλείονο;. Ὥσπερ γὰρ ἐχεῖνος 
χρείαν ἔχει ἰσχύος, ἵνα τοὺς τῇς ἀχολαασίας διαχρού- 
σηται λογισμού:" οὕτω καὶ οὗτος χρείαν ἔχει δυνατῆς 
ψυχῆς, ἴνα τὰς τῆς ἀπιστίας ἐξωθήσηται ἐννοίας. 
Πῶς οὖν ἐγένετο ἰσχυρός ; Τῇ πίστει, φησὶν, οὐ λογι- 
σμοῖς τὸ πρᾶγμα ἐπιτρέψας" ἐπεὶ ἂν χατέπεσε. Πῶς 
δὲ αὐτὴν τὴν πίστιν χατώρθωσε ; Δοὺς δόξαν τῷ 
Θεῷ, φησὶ, xal zAnpogopn0slc, ὅτι ὃ ἐπήγγειϊται, 
δυνατός ἐστι xal ποιῆσαι. "Aga τὸ μὴ περιεργάζε- 
σθαι, δοξάζειν ἐστὶ τὸν Θεὸν, ὥσπερ οὖν τὸ περιεργά- 
ζεσθαι, πλημμελεῖν. Εἰ δὲ τὰ xáto περιεργαζόμενοι 
xa ζητοῦντες οὐ δοξάζομεν, πολλῷ μᾶλλον τὴν τοῦ 
Δεσπότον γέννησιν πολυπραγμονοῦντες, ὡς; ὑδρίξον- 
τες τὰ ἔσχατα πεισόμεθα, El γὰρ τὸν τύπον τῆς 
ἀναστάσεως οὐ χρὴ ζητεῖν, πολλῷ μᾶλλον τὰ ἀπόῤῥη- 
κα ἐχεῖνα χαὶ φριχτά. Καὶ οὐχ εἶπε πιστεύσας 
ἀπλῶς, ἀλλὰ, Πιηροφορηθείς. Τοιοῦτον γὰρ ἡ 
πίστις, τῆς ἀπὸ λογισμῶν ἀποδείξεως, σαφεστέρα, 
xai μᾶλγον πείθει" οὐ γὰρ ἔστι λογισμὸν ἕτερον ἐτ:- 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP: 4 


εἰσελθόντα αὐτῇ διασαλεῦσαι λοιπόν. Ὃ μὲν γὰρ M- 
qos πειθόμενος χαὶ μεταπεισθῆναι δύναται" ὁ δὲ 4 
πίστει βεδαιούμενος ἀπετείχισε λοιπὸν αὐτοῦ τίν 
ἀχοὴν τοῖς λυμαινομένοις αὑτὴν λόγοις. Εἰπὼν τὸ- 
νυ», ὅτι ἀπὸ πίστεως ἐδιχαιώθη, δεέπκνυσιν, ὅτι χεὶ 
ἐδύξασε τὸν Θεὸν ἀπὸ τῆς micro; ὅ βέου μάλιστ 
ἔστιν ἴδιον. Λαμψάτω γὰρ ὑμῶν τὸ ςὥῶς Epzpoc- 
θεν τῶν ἀνγθρώτων, ὅπως ἴδωσι τὰ κα.ὰ ἔργε 
ὑμῶν, καὶ δοξάσωσι τὸν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν 
τοῖς οὐρανοῖς. Ἰδοὺ τοῦτο τῆς πίστεως ὃν loin. 
Πάλιν δὲ ὥτπερ τὰ ἔργα δεῖται δυνάμεως, οὕτω xà 
$ πίστις. Ἐνταῦθα μὲν γὰρ “πολλάκις καὶ τὸ 
δῶμα μερίξεται τὸν ἱδρῶτα’ ἐκεῖ δὲ τῆς qup 
γυμνῆς ἐστι τὸ χατόρθρωμα. Ὥστε μεΐζων ὁ xix, 
ὅταν μηδὲ τὸν διανεμόμενον πρὸς αὑτὴν ἔχῃ * τοὺς 
ἀγῶνας. 


ς΄". Εἶδες πῶς πάντα, ἄπερ ἣν ἔργων, ἔδειξε pr 
πλείονος περιουσίας τῇ πίστει προσόνται, οἷον τὸ 
χαυχᾶσθαι πρὸς τὸν Θεὸν, τὸ δυνάμεως δεῖσθαι χεὶ 
πόνου, τὸ δοξάζειν πάλιν τὸν Θεόν : ElTuuv δὲ, "Oui 
ἐπήγγελται, δυνατός ἐστι xal ποιῆσαι, δοχεῖ μοι xal 
περὶ τῶν μελλόντων προαναφωνεῖν᾽ o9 γὰρ τὰ zap- 
όντα ἐπηγγείλατο μόνον, ἀλλὰ xal τὰ μέλλοντδ' 
ταῦτα γὰρ τύπος ἐχείνων. "Apa ἀσθενοῦς Curvois; 


b μὴ πιστεύειν, καὶ μιχρᾶς xaX ταλαιτοώρου. "Qt 


ὅταν ἡμῖν ἐγχαλῶσι τὴν πίστιν τινὲς, ἀντεγχαλῶμεν 
ἡμεῖς τὴν ἀπιστίαν αὐτοῖς, ὡς ταλαιτώροις xal pr 
χροψύχοις xai ἀνοήτοις xat ἀσθενέσιν xaY ὄνων οὐδὲν 
ἄμεινον διαχειμένοις. Ὥσπερ γὰρ τὸ πιστεύειν ὑγῆ- 
λῆς καὶ μεγαλοφνοῦς ψυχῆς" οὕτω τὸ ἀπιστεῖν 
ἀλογωτάτης xal εὐτελοῦς xal πρὸς τὴν τῶν xin 
ἄνοιαν χατενηνεγμένης. Διόπερ ἐχείνους ἀφέντες, 
τὸν πατριάρχῃν ζηλώσωμεν, xai δοξάσωμεν τὸν θεὸν, 

χαθάπερ ἐχεῖνος ἔδωχεν αὑτῷ δόξαν. Ti M ἐστιν, 

"Ebtxev αὐτῷ δόξαν ; Ἐνενόησεν[506] αὐτοῦ τὴν ὃ» 

χαιοσύνην, τὴν ἄπειρον δύναμιν’ καὶ τὴν προσῆχω» 
gay περὶ αὐτοῦ ἔννοιαν λαδὼν, οὕτως ἐπληροφορήθη 
περὶ τῶν ὑποσχέσεων. Δοξάσωμεν τοίνυν αὐτὸν xal 
ἡμεῖς καὶ διὰ πίστεω; xat διὰ ἔργων, ἵνα καὶ μισθὸν 
λάδωμεν τὸ παρ᾽ αὑτοῦ δοξασθῆναι" Τοὺς δοξάζοντας 
γάρ με δυξάσω, φησί. Καίτοι εἰ xal μηδεὶς ἔχειτο 
μισθὸς, αὐτὸ τοῦτο δόξα ἣν τὸ χαταξιωθῆναι δοξάσαι 
Θεόν. Εἰ γὰρ εἰς βασιλέας εὐφημίας λένοντες ἄνθρω» 
ποι, αὐτῷ τούτῳ χαλλωπίζονται μόνῳ, x&v μηδὲν ἧ 
χαρπώσασθαι ἕτερον᾽ ἐννόησον πόσης ἂν εἴη δόξης 
τὸ δι᾿ ἡμᾶς τὸν Δεσπότην δοξάζεσθαι τὸν ἡ μέτερον, 
ὥσπερ οὖν xal χολάσεως τὸ ποιεῖν αὐτὸν βλασφη- 
μεῖσθαι δι᾽ ἡμᾶς" χαίτοι xaX τοῦτο αὐτὸ τὸ δοξάζε- 
σθαι, δι᾽ ἡμᾶς βούλεται γίνεσθαι" αὐτὸς γὰρ οὐ δεῖ- 
ται τοῦ πράγματος. Πόσον γὰρ οἴει τὸ μέσον εἶναι 
Θεοῦ xai ἀνθρώπων ; ἄρα ὅσον ἀνθρώπων xat σκωλή- 
χων ; ᾿Αλλ᾽ οὐδὲν οὐδέπω εἴρηκα, xal τοσοῦτον τὸ μέ- 
σον θείς" οὐδὲ γὰρ εἰπεῖν δυνατὸν ὅσον. "Ap" οὖν θε- 
λήσεις σὺ παρὰ σχώληξιν δόξαν ἔχειν μεγάλην χαὶ 
λαμπράν; Οὐδαμῶς. Εἰ τοίνυν ὁ δόξης ἐρῶν σὺ οὐκ 
ἂν θελήσαις τοῦτο᾽ ὁ τοῦ πάθους ἀπηλλαγμένος τού- 

του, χαὶ τοσοῦτον ἀνώτερος ὧν, πῶς ἂν ἐδεέθη τῖς 

παρὰ σοῦ δόξης ; 'AXX ὅμως xaX μὴ δεόμενος, φτ, σὶν 


* (nd. unus, πρὸς αὐτὴν ἔχῃ, quod conjecit Sari]. Editi 
πρὸς αὐτὸν ἔχειν. 


«i 
cham, et ait : 18. Qui contra spem in spem credidit, ul 
fieret pater multarum gentium , secundum quod dictum 
est ei : Sic eril semen tuum. 

Abraham quomodo contra spem in spem credidit. — 
Quomodo conira spem in spem credidit ? Contra 
spem humanam, in spem Dei. Ostendit enim rci 
magnitudinem, noc sinit dicto idem abrogari : qua 
inter se conuaria suni fide ipsa temperante. Si vero 
de iis, qui ex Ismaele orti erant, loquutus fuissel, 
superfluus hic sermo esset : illi namque non secun- 
dum fidem, sed secundum naturam orti sunt. Sed 
eiiam Isaac in medium adducit : non cnim pro illis 
gentibus credidit, sed pro eo, qui ex sterili muliere 
nasciturus erat. Si ergo merces est , quod multarum 
gentium pater fiat, de illis gentibus intelligitur pro 
quibus credidit. Ut enim discas ipsum de illis loqui , 
audi ea qux sequuntur : 19, Et non infirmaus. est 
fide, nec consideravil corpus suum emoriuum , cuim jam 
[ere centum esset annorum, et emortuam vulvam Sare. 
Viden' ut iinpedimenta ponat , et altum justi animum 
omnia supcrantem ? Prater spem, inquit, quod pro- 
missum erat. lloc primuin impedimentum : neque 
enim habuit ille alterum Abrahamum , quem viderel 
ita suscepisse filium. Nam qui post illum fuere, ad 
illum respexere ; ille autem ad nullum, sed ad Deum 
solum : ideoque, Prater spem, dixit. Deinde corpus 
emortuum ; hoc secnndum esi; et emortua vulva 
Sarz ; hoc tertium et quartum. 20. In repromissione 
autem Dei non hesitavit. diffidentia. Neque enim de- 
monstrationem dedit, neque signum fecit Deus, sed 
verba erant simplicia solum , promittentia ea, qua 
natura non pollicebatur, Attamen, Non Aasilavit, in- 
quit. Non dixit, Non discredidit; sed, Non hasitavit ; 
id est, nou dubitavit, etiamsi tot impedimenta essent. 
llinc discimus quod, etiamsi Deus innumera impossi- 
bilia promittat, nec qui audit admittat illa, infirmitas 
illa non ex rerum natura, sed a non admittentis stul- 
titia proficiscatur. Sed confortatus est fide. Vide Pauli 
philosophiam. Quia enim de operantibus et creden- 
tibus sermo erat, ostendit eum, qui credit, magis 
operari quam illum, et majori virtute opus habere 
multaque foriitudine, nec parvum subire laborem. 
Etenim illi fidem vilipendebant, ut qu:e laborem non 
sustineret, Adversus illud stans ergo ostendit eum , 
qui temperantiam servat aut aliquid sitnile, sed etiam 
eum, qui fidem exhibet, majori virtute opus habere, 
Sicut enim ille fortitudine opus habet, ut lascivize 
cogitationes depellat : ita et hic forti animo, ut incre- 
dulitatis cogitationes eliminet. Quomodo igitur fortis 
effectus est? Fide, inquit, neque ratiociniis rem per- 
misil; nam ita concidisset. Quomodo autem credidit? 
Dans gloriam Deo, inquit, 21. plenissime sciens , quia 
quecumque promisi, polens est et facere. Ergo non 
curiose scrutari, est Deum glorificare ; ut curiose in- 
quirere, cst scelus perpetrare. Si vero cum inferiora 
disquirimus et scrutamur, Deum non glorificamus ; 
multo magis cum Domini generationem curiose scruta- 
mur, ut qui contumeliam inferamus , extrema patie- 
mur. Si cnim resurrectionis formam exquirere non 


IN EPIST. AD ROM. HOMIL. VIII. 4035 


oportet, multo minus arcana illa et horrenda. Nee 
dixit, Credens, simpliciter ; sed Plenissime sciens. Nam 
hujusmodi fldes est clarior quam demonstratio per 
syllogismos, magisque persuadet ; neque potest aliud 
accedens ratiocinium illam submovere. Elcnim is, 
qui verbis persuadetur, potest sententiam mutare; 
qui vero fide firmatus est, auditum suum munkit ad- 
versus illà pestifera ratiocinia. Cum dixisset ergo 
illum ex fide justificatum fuisse, ostendit illum per 
fiJem gloria affecisse Deum : quod per bonam vitam 
maxime fieri solet : nam, Luceat [ux vestra coram ho- 
minibus, ut videant opera vestra bona , et glorificent 
P'atrem vestrum , qui in celis est (Math. 5. 16). Ecce 
hoc ad fidem pertinere visum est. Rursus sicut opera 
viriute et robore opus babent, ita et fides. Hic enim 
plerumque corpus etiam in partem sudoris venit ; illic 
vero anim: solius est opus. Ita ut major sit labor , 
corpore non simul pugnaute. 

6. Fidei vis magna. — Viden' ut omnia, que in 
operibus exstant, cum majori copia in fide esse de- 
monsiret ; exempli causa, gloriari apud Deum, forti- 
tudine et labere opus habere, Deum rursus glorifi- 
care ? Cum dixit autem, posse Deum quod promiserat 
facere,videtur mihi futura prenuntiare Σ nonenim pr:ze- 
sentia solum, sed et futura promisit : bec enim illorum 
typus erant. Non credere ergo mentis est infirm», 
exigum el misera. Itaque si nobis quidam fldem vi- 
tio vertant, illis contra vitio vertainus incredulitatem, 
ut miseris, pusillanimibus, stultis et infirmis, et asi- 
nis nihilo melius babentibus. Sicut enim credere est 
sublimis el magni animi : sic non credere irrationa- 
bilis et vilissiii et ad jumentorum amentiam dejecti. 
Ideoque, missis illis, patriarcham imitemur, et glori- 
ficemus Deum , ut ipse Deo gloriam dedit. Quid sibi 
vult illud , Dedit illi gloriam? lllius justitiam cogita- 
vit, immensam potentiam; et convenientem de illo 
sententiam sibi assumpsit, sic certior factus est de 
promissis. Et nos igitur illum glorificemus et per fi- 
dem et per opera, ut ei in mercedem ab illo glorifi- 
cemur : nam ait, Eos qui me glorificant, glorificabo. 
Quamquam etsi nulla proposita esset merces, hoc 
ipsum , quo dignaremur Deum glorificare, gloria 
esset. Nam si ii homines, qui reges laudibus cele- 
brant, lioc ipso ornantur et ipsi, etsi nihil aliud car- 
pere valeant : cogita quanta gloria fuerit, si Dominus 
noster propler nos glorificelur; et contra quantum 
supplicium mereamur, si propter nos ille blaspheme- 
tur : quamquam ille in nostri gratiam vult glorificari : 
ille quippe glorificatione non eget. Quantum enin 
esse putas Deum inter et homines discrimen ? an 
quautum inter liomines et vermes? Veruni nihil dixi, 
tantum afferens discrimen? neque enim dici potest 
quantum. An velles tu a vermibus gloriam accipere 
magnam? Minime. Si ergo tu, qui gloriam amas, non 
hoc velles ; qui ab hoc affectu liber est , οἱ hoc longe 


: superior, quoinodo tua egeat gloria? Attamen etsi illa 


non egeat, se dicit illam propter te cupere. Si euim 
servas propter te fieri dignatus est, quid miraris , si 
cadem de causa alia. suscipit ? Nihil enim indignum se 


ἐ09 
χαυχᾶται γάρ τις ἐπὶ τοῖς ἤδη παρασχεθεῖσιν. Ἐπεὶ οὖν 
xaX ἡ τῶν μελλόντων ἐλπὶς οὕτω βεδαία καὶ σαφὴς, ὡς 
$ τῶν δεδομένων, χαὶ ἐπ᾽ ἐχείνῃ, φησὶν, ὁμοίως xao 
qs0a διὰ τοῦτο καὶ δόξαν αὑτὰ ἐχάλεσεν. El γὰρ εἰς τὴν 
τοῦ Θεοῦ συντελεῖ δόξαν, πάντως ἐχδήσεται, εἰ xal μὴ 
6; ἡμᾶς, ἀλλὰ δι᾽ αὐτόν. Καὶ τί λέγω, φησὶν, ὅτι τὰ 
μέλλοντα ἀγαθὰ ἄξια χαυχήπεως ; Αὐτὰ μὲν οὖν τὰ 
παρόντα χαχὰ ἱκανὰ ἡμᾶς καλλωπίσαι, καὶ ποιῆσαι ἐν 
αὑτοῖς ἐναθρύνεσθαι" διὸ χαὶ ἐπήγαγεν " Οὐ μόνον δὲ, 
ἀλλὰ καὶ καυχώμεθα ἐν ταῖς θ1ίψεσιν. Ἑννόησον τοί- 
vus ἡλίχα τὰ μέλλοντα, ὅταν χαὶ ἐπὶ τοῖς δοχουσιν εἶναι 
λυπηροῖς μέγα φρονῶμεν. Τοταύτη ἡ τοῦ Θεοῦ δωρεὰ, 
χαὶ οὕτως οὐδὲν αὑτῆς ἀηδές. 

Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ἔξωθεν πραγμάτων οἱ μὲν ἀγῶνες 
πόνον ἔχουσι xat ὀδύνην xax ταλαιπωρίαν, οἱ δὲ στέφανοι 
xai τὰ ἔπαθλα τὴν ἡδονὴν χομίζουσιν᾽ ἐνταῦθα δὲ οὐχ 
οὕτως, ἀλλὰ τῶν ἐπάθλων τὰ παλαίσματα οὐχ ἧττον ἡμῖν 
ἐδίω. Ἐπειδὴ γὰρ πολλοὶ μὲν οἱ πειρασμοὶ τότε ἦσαν, 3 
δὲ βασιλεία ἐν ἐλπίσι, καὶ τὰ μὲν δεινὰ ἐν χερσὶ, τὰ δὲ 
χυηστὰ ἐν προσδοχίᾳ, τοῦτο δὲ τοὺς ἀσθενεστέρους ἐξ- 
ἔλυσε, καὶ πρὸ τῶν στεφάνων ἤδη δίδωσιν αὐτοῖς τὰ 
βραδεῖα, λέγων ὅτι xa ἐν ταῖς θλίψεσι δεῖ καυχᾶσθαι. 
Καὶ οὐχ εἶπε, Δεῖ χαυχᾶσθαι ὑμᾶς, ἀλλὰ, Καυχώμεθα, 
φησὶν, ἡμεῖς, ἐν τῷ οἰχείῳ προσώπῳ παραίνεσιν εἰσ- 
νων. Εἶτα ἐπειδὴ ἐδόχει ξένον εἶναι καὶ παράδοξον τὸ 
εἰρημένον, εἰ τὸν λιμῷ παλαίοντα, καὶ ἐν ἁλύσει χαὶ ἐν 
βασάνοις ὄντα, καὶ ὑδριζόμενον xal ὀνειδιζόμενον χαυ- 
χἄσθαι δεῖ, κατασχευάζει λοιπὸν αὐτό" χαὶ τὸ δὴ μεῖ- 
Cow, ὅτι ἄξια καυχήσεως εἶναί φησιν, οὐ δι᾽ ἐχεῖνα τὰ 
μέλλοντα μόνον, ἀλλὰ καὶ δι᾽ αὑτὰ τὰ παρόντα " χαὶ γὰρ 
αὐταὶ χαθ᾽ ἑαυτὰς αἱ θλίψεις ἀγαθὸν πρᾶγμά ἐστι. Τίνος 
ἕνεχεν ; "Ott εἰς ὑπομονὴν ἀλείφουσι. Διόπερ εἰπὼν, 
Καυχώμεθα ἐν ταῖς θλίψεσι, καὶ τὴν αἰτίαν προσέθη- 
χε, λέγων Εἰδότες, ὅτι ἡ θλίψις ὑπομονὴν κατερ- 
γάζαται. Ὅρα πάλιν τὴν φιλονειχίαν Παύλου, πῶς εἰς τὸ 
ἐναντίον περιτρέπει τὸν λόγον. Ἐπειδὴ γὰρ αἱ θλίψεις 
μάλιστα ἀπαγορεύειν ἐποίουν ὑπὲρ τῶν μελλόντων αὖ- 
τοὺς, χαὶ εἰς ἀπόγνωσιν ἐνέθαλλον, λέγει ὅτι δι᾽ αὑτὰς 
μὲν οὖν ταύτας χρὴ θαῤῥεῖν, xoi μὴ ἀπογινώσχειν τὰ 
υᾶλλοντα. Ἡ γὰρ θιλῖρις ὑπομονὴν κατεργάζεται, φη- 
ctv, [514] ἡ δὲ ὑπομονὴ δοκιμὴν, ἡ δὲ δοκιμὴ éAant- 
δα, ἡ δὲ &lz)c οὐ καταισχύνει. Οὐ γὰρ μόνον οὐχ 
ἀναιρετικαὶ τῆς τοιαύτης ἐλπίδος αἱ θλίψεις, ἀλλὰ xal 
χκατασχεναστιχαί. Ἔχει μὲν γὰρ xal πρὸ τῶν μελλόντων 
μέγιστον χαρπὸν τὴν ὑπομονὴν ἡ θλῖψις, καὶ τὸ δόχι- 
μὸν ποιεῖν τὸν πειραζόμενον * συντελεῖ δέ τι xal πρὸς 
τὰ μέλλοντα " τὴν γὰρ ἐλπίδα ἀχμάξειν ἐν ἡμῖν ποιεῖ, 
Οὐδὲν γὰρ οὕτω χρηστὰ ἐλπίζειν παρασχευάζει, ὡς ἀγα- 
θὸν συνειδός. 


γ΄. Οὐδεὶς γοῦν τῶν ὀρθῶς βεδιωχότων ἀπιστεῖ περὶ τῶν 


μελλόντων, ὥσπερ οὖν τῶν ἡμέλημένων πολλοὶ πονηρῷ 
πιεζόμενοι συνειδότι, οὐδὲ χρίσιν οὐδὲ ἀντίδοσιν εἶναι 
βούλονται. Τί οὖν; ἐν ἐλπίσιν ἡμῖν τὰ ἀγαθά; Ἐν ἐλ- 
míst μὲν, ἀλλ᾽ οὐχ ἀνθρωπίναις, at διαπίπτουσι xal χα- 
«αιἰσχύνουσι πολλάχις τὸν ἐλπίσαντα, τοῦ προσδοχηθέ. 
τος προΐστασθαι τελευτήσαντος, ἢ ζῶντος μεταθληθέν- 
“ος. ᾿Αλλ᾽ οὐ τὰ ἡμέτερα τοιαῦτα, ἀλλὰ βεδαία xa &xt- 
vntoc ἡ ἐλπίς. Ὁ γὰρ ἐπαγγειλάμενος ἀεὶ ζῇ, ἡμεῖς τε 
οἱ μέλλοντες αὐτῶν ἀπολαύσεσθαι, χἂν ἀποθάνωμεν, 
ἀναστησόμεθα πάλιν, xal οὐδὲν ὅλως ἐστὶν ὃ δύναται 
ἡμᾶς καταισχῦναι, ὡς εἰχῇ xal μάτην χαὶ ἐπὶ σαθραϊς 
ἐπαρθέντας ἐλπίσιν. ᾿Απαλλάξα: τοίνυν αὐτοὺς ἱχανῶς 
ἀμφισθητήσεως ἀπάπης δ'ὰ τούτων τῶν ῥημάτων, οὐχ 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP, CONSTANTINOP. Im 


ἴστησι μέχρι τῶν παρόντων τὸν λόγον, ἀλλὰ χαὶ τ 
μέλλοντα πάλιν ἐπάγει, εἰδὼς τοὺς ἀσθενεστέρους xx: 
τὰ παρόντα ζητοῦντας, xal οὐχ ἀρχουμένους τούτος. 
Καὶ πιστοῦται αὐτὰ ἀπὸ τῶν ἤδη δοθέντων. Ἵνα γὰρ μὴ 
τις λέγῃ, Τί οὖν, εἰ μὴ βούλεται ἡμῖν χαρέσασθαι ὁ 
Θεός; ὅτι μὲν γὰρ δύναται χαὶ μένει καὶ ζῇ, πάντι; 
ἴσμεν" πόθεν δὲ, ὅτι xat βουλήσεται ; ᾿Απὸ τῶν fn γε- 
γενημένων. Ποίων γεγενημένων; Τῆς ἀγάπης, ἦν πε 
ἡμᾶς ἐπεδείξατο. 


Τί ποιήσας, φησί; Πνεῦμα ἅγιον δούς. Διόπερ 
εἰπὼν, 'H ἐλπὶς οὗ καταισχύνει, ἐπῆγαγε τὴν ἀτό- 
δειξιν τούτον, λέγων, Ὅτι ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ ἐχκέ. 
χυται ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν. Καὶ οὐχ εἶπε, Δέδο- 
ται, ἀλλ᾽ ᾿Εχχέχυται ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν, τὸ üe- 
Ψψιλὲς ἐμφαίνων. Ὃ γὰρ μέγιστον ἣν δῶρον, τοῦτ᾽ 
ἔδωχεν, οὐχ οὐρανὸν xal γῆν χαὶ θάλατταν, ἀλλ᾽ ὃ τοῦ 
πων ἁπάντων τιμιώτερον ἦν, χαὶ ἀγγέλους EE ἀνθρύ- 
πων γαὶ υἱοὺς Θεοῦ xal ἀδελφοὺς τοῦ Χριστοῦ xs 
ἐσχεύαζε. Τί δέ ἐστι τοῦτο; Τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Εἰ ἃ 
οὐχ ἐδούλετο μεγάλοις ἡμᾶς μετὰ τοὺς τοόνους στεφάνοι; 
δωρήσασθαι, οὐχ ἂν πρὸ τῶν πόνων τοσαῦτα ἔδωχεν 
ἀγαθά" νῦν δὲ τὸ θερμὸν αὐτοῦ τῆς ἀγάπης δείκνυται ἐν 
τεῦθεν, ὅτι οὐχ ἡρέμα xol χατὰ μιχρὸν ἡμᾶς ἐτίμτ- 
σεν, ἀλλ᾽ ἀθρόον τὴν πηγὴν τῶν ἀγαθῶν ἐξέχεε, xi 
καῦτα πρὸ τῶν ἀγώνων, Ὥστε x3v μὴ σφόδρα f; 
ἄξιος, μὴ ἀπογίνωσχε, ἔχων μεγάλην συνήγορον τοῦ 
διχάζοντος τὴν ἀγάπην. Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ αὐτὸς εἰπὼν, 
'H &Azlc οὐ καταισχύνει, οὐ τοῖς ἡμετέροις χατορθώ- 
μασιν, ἀλλὰ τῇ ἀγάπῃ τοῦ Θεοῦ τὸ πᾶν ἀνέθηχεν. Εἰπὼν 
δὲ τοῦ Πνεύματος τὴν δόσιν, μεταδαίνει πάλιν λοιπὸν 
ἐπὶ τὸν σταυρὸν, λέγων οὕτω: * Ἔτι γὰρ ὁ Χριστὸς, 
ὄγτων ἡμῶν ἀσθενῶν, κατὰ χαιρὸν ὑπὲρ ἀσεδῶν ἀπ- 
80avs. [515] Μό(ις γὰρ ὑπὲρ δικαίου τις dxotarsicai: 
ὑπὲρ γὰρ τοῦ ἀγαθοῦ τάχα τις καὶ τολμᾷ ἀποθαν»ε;". 
Συνίστησι δὲ τὴν δαυτοῦ ἀγάπην εἷς ἡμᾶς ὁ Θεός. 
Ὃ δὲ λέγει, τοιοῦτόν ἐστιν * E! γὰρ ὑπὲρ ἀνδρὸς ἱναρέ- 
του οὐχ ἂν ἕλοιτό τις ταχέως ἀποθανεῖν, ἐννόησον τοῦ 
Δεσπότου σου τὴν ἀγάπην, ὅταν μὴ ὑπὲρ ἐναρέτων αὐὖ- 
τὸς, ἀλλ᾽ ὑπὲρ ἁμαρτωλῶν χαὶ ἐχθρῶν φαίνηται σταυ- 
ρωθείς" ὅπερ xal μετὰ ταῦτά φησιν’ Ὅτι, εἰ, ἀμαρ- 
τωϊλῶν ἡμῶν ὄντων, Χριστὸς ὑπὲρ ἡμῶν ἀπέθανε, 
πολλῷ οὖν μᾶ.1.1ον, δικαιωθέντες νῦν ἐν ti. αἵματι 
αὐτοῦ, σωθησόμεθα δι' αὐτοῦ ἀπὸ τῆς ὀργῆς. El 
γὰρ ἐχθροὶ ὄντες κατη.1.1άγημεν τῷ Θεῷ διὰ τοῦ 
θαγάτου τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ, x044q ua Aor κατα.1.1αγέν- 
τὸς σωθησόμεθα éy τῇ ζωῇ αὐτοῦ. Καὶ δοχεῖ μὲν cavto- 
λογία εἶναι τὰ εἰρημένα, οὐχ ἔστι δὲ τῷ μετὰ ἀχριδεία; 
πρασέχοντι. Σχόπει 66: Βούλεται πιστώσασθαι περὶ τῶν 
μελλόντων αὐτούς" xal πρῶτον μὲν ἀπὸ τῆς τοῦ δικαίου 
γνώμης ἐντρέπει, εἰπὼν, ὅτι ἐπληροφορήθη χἀχεῖνος, 
Ὅτι ὃ ἐπήγγειλεαι Θεὸς, δυνατός ἐστε καὶ ποιῆσαι" 
ἔπειτα ἀπὸ τῆς χάριτος τῆς δοθείσης, εἶτα ἀπὸ τῶν θλί- 
ψεων, ὅτι ἱχαναὶ εἰς ἐλπίδα ἡμᾶς ἀγαγεῖν" χαὶ ἀπὸ τοῦ 
Πνεύματος πάλιν, οὗπερ ἐλάδομεν" λοιπὸν δὲ xai ἀπὸ 
τοῦ θανάτου xal τῆς ἡμετέρας χαχίας τῆς ἔμπροσθεν 
τοῦτο χατασχευάζει. Καὶ δοχεῖ μὲν, ὅπερ ἔφθην εἰπὼν, 
ἕν εἶναι τὸ εἰρημένον, εὑρίσχεται δὲ χαὶ δύο xai τρία 
xai πολλῷ πλείονα ὄντα " πρῶτον μὲν, ὅτι ἀπέθανε" 
δεύτερον δὲ, ὅτι ὑπὲρ ἀσεθῶν" τρίτον δὲ, ὅτι χατήλ- 
λαξεν, ὅτι ἔσωσεν, ὅτι ἐδιχαίωσεν, ὅτι ἀθανάτους ἐποίη- 
σεν, ὅτι υἱοὺς εἰργάσατο xal χληρονόμους. OO τοένυν ἀπὸ 


8 Mss . μέχρι τοῦ παρόντος. 


409 


ut discas, quam oporteat esse fidelis hominis ani- 
main. Neque enim de datis tantum, sed etjam de iis, 
qui danda sunt, acsi jam data essent, certiorem 
esse oportet : gloriatur enim quis super iis, qux jam 
accepit. Quia igitur et futurorum spes ita firma et ex- 
plorata est, ut eorum quz jam data. sunt ; Et in illa 
similiter , inquit, gloriamur: ideoque illa gloriam 
vocavit. Si enim ad Dei gloriam conferant, omnino 
evenienL ; etsi non propter nos, propter ipsum ta- 
men. Et quid dico, inquies, futura bona digna esse, 
ul ob ea gloriemur? Ipsa quoque pr:xsentia mala satis 
sint , ut de iis nos congratulari oporteat : ideo sub- 
junxit : 5. Non solum autem, sed et gloriamur in 
tribulutionibus. Cogita igitur quanta sint futura, 
quando de iis, quz tristia esse videntur , altum sa- 
pinus : tantum est Dei donum , et sic in. illo nibil 
ingratum est. 

Certamina pro. Christo voluptatem. afferunt. — ln 
rebus exterioribus certamina laborem habent , dolo- 
rem et miseriam; corone vero et przemia in volu- 
ptatem conjiciunt : hic vero non sic , sed certainina 
non minorem quam premia voluptatem afferunt. 
Quia enin πὰ} tunc erant tentationes, regnum 
autem in spe erat, et graviora prz: manibus, bona au- 
ten) in exspectatione ; lioc autem infirmiores frange- 
bat: idco ante coronas jam illis praemia largitur , 
dicens oportere in tribulationibus gloriari. Nec dixit, 
Oportet vos gloriari ; sed, Nos gloriamur , inquit, in 
propria persona adhortationem inducens. Deiude 
quia dictum illud novum inopinatumque esse videba- 
tur, quod cum fame luctantem , cum catenis , cum 
tormentis, cum contumeliis et opprobriis gloriari 
oporteret , illud demum probat ; quodque majus est, 
bec gloriatione digna dicit, non tantum propter illa 
futura, sed propter przsentia : nam ipsz per sese 
tribulationes bonz sunt. Quare ? Quia ad patientiam 
excitant. Quapropter cum dixisset , Gloriamur in tri- 
bulationibus , causam adjecit dicens : Scientes , quod 
tribulatio patientiam operatur. Vide rursum contentio- 
nem Pauli, quomodo in contrarium sermonem vertit. 
Quia enim tribulationes efficiebant, ut illi animum 
desponderent circa futura, et desperarent, dicit pro- 
pter illas ipsas fidendum, nec de futuris desperan- 
dum esse. Tribulatio enim patientiam operatur, inquit, 
4. patientia vero probationem , probatio vero spem , 5. 
spes autem non confundit. Non modo enim tribulatio- 
nes spem bujusmodi non tollunt, sed etiam adstruunt. 
Ante futura enim magnum fructum tribulatio habet, 
nempe patientiam, et quod probatum faciat eum, qui 
tentatur. Confert autem etiam aliquid ad futura : facit 
enim , ut spes in nobis vireat. Nibil quippe ita ap- 
parat ad bene sperandum , ut bona conscientia. 

5. Nemo itaque eorum , qui probe vixerunt , de 
futuris desperat ; ut et. multi qui bonam vitam non 
curant, mala gravati eonscientia, neque judicium 
neque retributionem esse vellent. Quid ergo? an in 
spe nobis bona sunt ? [n spe certe ; sed non humana , 
qui cadit el spe sperantem pudefacit, illo 84 quo 
prxsidium sperabatur vel mortuo , vel vivente qui- 


IN EPIST. AD ROM. IIOMIL. IX. 


4,0 
dem, sed mutato δι πο. Verum nostra non sunt 
lalia ; sed firina semper et immota spes est. Qui enim 
promisit, semper vivit; nos vero, qui bonis illis 
fruemur , etsi moriamur, at resurgemus : et. uihil 
omniuo est, quod nos confundere possit, ut qui fru- 
stra el temere fluxam spem amplexi simus. Cum er - 
go his dictis ab omni prorsus dubitatione illos libe- 
rasset, hic non sistit gradum, sed futura rursuin 
inducit , gnarus in(irmiores , qui pr:vsentia qu.erunt, 
neque his contentos esse. lllis autem futuris fidem 
facit per ea, qux jam data sunt. Ne quis enim dicat : 
Quid ergo, si nobis nolit Deus gratificari? quod 
enim possil et manent et vivat, omnes scimus : unde 
vero scimus quod etiam volet? Ab iis, quz facta sunt. 
Qu:enam facta sunt? Anior ille, quem circa nos ex- 
hibuit. 

Donum Spiritus sancti maximum omnium, — Quid 
fecit , inquies ? Spiritum sanctum dedit. Quapropter 
cum dixisset , Spes non confundit , hujus rei demon- 
stralionem addidit, dicens : Quia gratia Dei diffusa 
est in cordibus nostris. Non dixit, Data est, sed , dif- 
[usa est in cordibus nostris, largitatem indicans. Quod 
enim maximum erat donum, hoc dedit : non cxlum, 
terram et mare, sed quod hisomnibus pretiosius erat, 
angelos ex hominibus, filios Dei et fratres Christi fe- 
cit. Quid lioc est ? Spiritus sanctus. Nisi autem vellet 
nos post laborés magnis donare coronis , non ante 
labores tot bona dedisset : nune vero amoris sui 
fervorem per liec. indicat , quod non sensim et pe- 
detentim nos honoraverit, sed fontem bonorum simul 
dederit ; ei lioc ante certamina. Quapropter, etiamsi 
non sis admodum dignus, ne desperes, cum apud 
judicem patronum habeas, nempe caritatem. [460 
ill» cun dixisset, Spes non confundit , non operibus 
nostris, sed Dei dilectioni totum retulit. Postquam 
Spiritum datum dixit, transit rursus ad crucein , sic 
dicens : 6. Adhuc enim Chrisius, cum infirmi essemus, 
secundum lempus pro impiis mortuus est. 7. Vix enim 
pro justo quis moritur : nam pro bono forsitan quis au- 
deat mori. 8. Commendal autem caritatem suam Deus 
erga nos. ld est : Si enim pro viro virtute pradito , 
nemo forte mori velit, cogita Domini tui dilectionem, 
qui non pro virtute przeditis, sed pro peccatoribus 
et inimicis crucifixus visus est ; id quod etiam post- 
ea dicit : Quia si, cum nos peccatores essemus, 9. 
Christus pro. nobis mortuus est ; mulio magis nunc ju- 
stificati in sanguine ipsius, salvi erimus ab ira per ipsum. 
10. Si enim cum inimici essemus, reconciliati sumus 
Deo per mortem Filii ejus , multo magis reconciliati 
salvi erimus in vita ipsius. Hzc dicta repetita videntur, 
non sunt tamen, si quis attente consideret. Conside- 
ra autem : vult illis fidem facere de futuris: et primo 
ἃ justi sententia illos pudcfacit , cum dicit, Adhue 
certior factus est ille, quia quod promisit Deus po- 
test exsequi ; deinde a gratia data ; postea a tribula- 
tionibus, quia possunt ille nos in spem inducere : 
ac rursum aSpiritu, quem accepimus , demumque a 
morte et a pristina nequitia nostra illud probat. Et 
videtur quidem, ut dixi, unum idenique. esse quod 


4 
dicitur , sed duo et tria. et multo plura reperiuntur : 
primum , quod mortuus sit; secundum , quod pro 
impiis; tertium , quod reconciliaverit , salutem de- 
derit, justificaverit, immortales reddiderit, quod 
filios et heredes fecerit. Non igitur a morte tantum 
corroborari oportet , ait, sed etiam a dono per mor- 
tem nobis collato : quamquam, si mortuus esset 
tantum pro nobis qui tales sumus, maximum amoris 
argumentum esset, id quod factum est ; cum autem 
constet illum morientem dona , et tanta dona largi- 
tum esse, talibus hominibus, omnem hyperbolen 
superant ea, quai facta. sunt, et vcl. stupidissimum 
ad fidem deducant. Neque enim alius salutem nobis 
daturus est, quam is, qui nos peccatores sic amavit, 
ut et seipsum traderet. Viden' quantam locus hie 
probationem afferat ad spem futurorum adstruen- 
dam? Anteliac enim duo nobis erant ad salutem dif- 
ficilia : quod peccatores essemus , ct quod per mor- 
tem Domini salutem consequi oportoret : quod cre- 
ditu difficile erat. antequam fieret, multaque opus 
habebat caritate ut fleret. Nunc vero, postquam haec 
evenere , reliqua faciliora sunt. Etenim amici facti 
sumus , nec ultra norte opus est. Qui igitur inimicis 
ia pepercit, ut Filio suo non parceret , nunc amicis 
"on patrocinabitur , cum jam nulla sit necessitas ut 
Filius tradatur? Vel enim. quis salutem non affert, 
quod non velit; vel quod srpe, etiamsi velit, non 
possit : neutrum vero possit de Deo dici. Nam quod 
voluerit , inde liquet , quod Filium suum tradiderit ; 
(iod vero possit, etiam demonstravit, quando pecea- 
tores justificavit. Quid igitur probibet , quominus nos 
futura eonsequamur ? Nihil. Deinde rursus, ne pecca- 
tores, inimicos, infirmos, impios audiens , pudore 
afliciaris et erubescas, audi quid dicat: 141. Non 
solunautem, sed et gloriamur in Deo per Dominum πὸ» 
strum Jeaum Christum, per quem munc reconciliationem 
accepimus, Quid est illud, Nan solum autem? Non 
Solum salutem eonsequuii. sumus , inquil, sed etiam 
de hec ipso gluriamur, de quo quispiam putaverit 
nos erubescere. Quod autem in (anta nequitia vi- 
ventes salvi fuerimus , signum est nos multum diligi 
ab eo, qui salvos nos fecit. Non enim per angelos 
aul archangelos , scd per Unigenitum salutem nobis 
contulit. Itaque et quod salutem dederit , et quod 
talibus dederil, quodque per Unigenitum, neque mo- 
do per Unigenitum, scd per sanguineu ipsius , id 
mille nobis glorie coronas nectit. Nibil enim ad 
gloriam et fiduciam excitandam ita confert, quam 
quod amemur a Deo, et quod illum vieissim amemus. 
lloc angeles splendidos reddit, hoe principatus et 
pote-tates, hoe regno mojus est. Ideo Paulus hoc 
przeferebat regno : ideo etiam incorporeas potesiates 
bearas dico, quod ament eum et in omnibus ei obe- 
diant. Hinc igitur illas propheta mirabatur , dicens : 
Potentes viriue ,  (acientes. verbum | illius (Psal. 108. 
29) : hinc et Seraphinos Isaias celebrabat, ac ma- 
gnam ipsorum virtutem, quod starent prope gloriam 
illam, id quod dilectionis maxime siguum erat. 

4. Imitemur ergo et nos supernas illas potestates, 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIIIEP, CONSTANTINOP. 3 


et non modo prope solium stare curemus, sed etiam 
eum, qui in solio scdet, in nobis babitantem habere. 
llle namque et se odientes amavit, et amare perse- 
verat : etenim Solem oriri facit super snalos et bones, 
el pluit super. justos et injustos (Matth. 5. 45). Tu 
ergo lé amantem ama ; te quippe amat. Et quomoda, 
inquies, ille qui amat, gehennam, poenam et suppli- 
cium comniinatus est? Ex eo ipso quod amet. Nam 
malitiam rescindens, et timore tamquam freno tuum 
eoercens ad pejora impetum, nihil non agit, ut per 
bona et molesta pronum tuum ad intima animum re- 
ineat, et ad se reducat et abdueat ab omni nequitia, 
qu:e est gehenna gravior. Quod si de jam dictis ri- 
deas, et emnino malis in nequitia vivere, quam ane 
affligi die, nihil mirum : nam hoc imperfccti animi 
tui signum est, et ebrietatis insanabilisque morbi. 
Nam et pueruli cum vident medieum ignem vel se- 
ciionem inducentem, fugiunt et resiliunt, ejulanies 
et sese lacerantes , maluutque in perpetua corpori 
purulentia perire, quam temporaueum sustünende 
dolorem, sanitatem postea assequi. At qui mente va- 
lent, sciunt gravius esse agrotare, quam aliqua se- 
eiione aflici, quemadmodum etam improbum esse 
pejus est, quam puniri : hoc enim est curari et 
postea bene valere, illud vero perire et in perpetua 
egritudine yersari. Quod autem bona valetudo argri- 
judiui sit prz-ferenda, nemini non notum est : quan- 
doquidem et fures, non quando ipsorum latera per- 
fodiuntur, scd quando muros perfodiunt et occidunt, 
lacrymis digni sunt. Si enim melior est anima cor- 
pore, ut revera melior est ; illa mortua magis lugen- 
dum et gemendum est : quod si illa minime sentiat, 
jdeo magis lugenda est. Nam qui imparo' amore 
aniant, magis sunt deploraudi, quam ii qui febri la- 

borant ; similiterque ebriosi magis, quam ii qui tor- 

mentis applicantur. AL si. illa graviora, inquies, cue 

potius illa eligimus? Quia plerisque homiaibus secun- 
dum proverbium pejora placent, illsque diligunt , 
meliora pr:ietermittentes. ]d quod etiam in clbis vi- 
dere est, atque in vitz institutis, io semulatieue, et in 
voluptatibus, in mulieribus, in domibus, in manci- 
piis, in agris, ia aliisque omnibus. Utrum enim dul- 
cius, quiso te, cum feminis an cum masculis congre- 
di, cum feminis an eum mulabus? Attamen multos 
invenimus, qui eum brutis coeunt ; ei masculo- 
rum eprpora deturpant : quamquam ea, quaxe secuu- 
dum naturam sunt, iis, qux contra naluram, suaviora 
sint. 

Supplicium πο malum quomodo, Jrumme cum 
laude Dei ferende. — Attamen multi Sun£, qui risu 
diga, injucunda, et supplicium babentia, ut suavia 
persequuntur. Illis enim hec suavia videntur esse, 
inquies. At hac ipsa de causa miseri ϑῃηῖ, quod sua-- 
vi& putent ea esse, quc minime suavia sunt. Sic 
eliam supplieium peceato deterius esse putant. At 
non sie est, sed contrarium omnino. Nam si suppli- 
cium peccatis inflictum malum esset, Deus malis 
mala non addidisset, neque illos pejores reddere vo. 
luisset : qui enim omnia facit, ut malitiam exstin- 


405 
vicem custodimus, et alii ab aliis cavemus, ad aurem 
proximo loquünur, et alio superveniente tacemus, ac 
de medio omnia tollimus et supprimimus : quod non 
fidentium, sed admodum caventium est. Verum hoc 
facimus, inquies, non ut injuriam inferamus, sed ut 
ne patiamur. Ideo lugeo, quod cum inter fratres vi 
vamus, custodia opus habeamus, ne l:damur, et tot 
ignes accendamus, ac custodias speculasque pona- 
mus. In causa autem est mendacium frequens, dolus, 
caritas de medio sublata, inexpiabile bellum. ldeo 
multos inveneris, gentilibus magis fidentes, quam 
Christianis. Atqui lia:c quanto pudore digna, quantis 
lacrymis, quantis ejulatibus? Et quid faciam, in- 
quies? moribus asper ille talis est et improbus. Et 
quorsum abiit philosophia tua ? quorsum apostolicze 
leges, quxe jubent alterum alterius onera portare? 
Nam si fratre uti nescis, quo pacto bene uti poteris 
alieno? si membrum tuum contrectare nescis, quo- 
modo extraneum attrabere tibique conjungere va- 
leas? Sed quid faciam? Ex amaritudine ad la- 
crymas fundendas mire propensus sum, fontes ex 
oculis emitto, secundum prophetam illum , bella 
innumera hoc in campo videns externis bellis gra- 
viora. llle namque barbaros irruentes videns, dice 
bat : Ventre meo doleo (Jer. ἃ. 19) : ego vero sub 
uno lmperatore instructos videna, deinde contra se 
inutuo stantes, mordentes, discerpentes alios alio- 
rum membra, alios pecuniarum, alios glori: causa, 
alios sine causa ac (emere irridentes ac subsan- 
nantes , et. mille vuluera sibi mutuo infligentes , 
mortuos iis, qui in bello, gravius cxsos, fratrunique 
nomen nudum et vacuum relictum, lamentum nul- 
lum reperio hac tragedia dignum. Revereamini igitur, 
revereamini hanc mensam, cujus participes sumus 
omnes, Christum pro nobis occisum , sacrificium 
huic mens:e impositum. Przdones unius salis parti- 
cipes, non ultra prxdones sunt erga eos, quibuscum 
communicant, $ed mensa mores mutat, el feris ipsis 
efferatiores, ovibus mansuetiores reddit. Nos vero 
qui talis mens, talis cibi participes sumus, alii ad- 
versus alios arma sumimus, cum oporteret contra 
diabolun nos omnes oppugnantem armis instrui. 
Meoque nos infiemiores, ille fortior quotidie evadit. 
Non enim mutuo omnes contra illum armamur, sed 
cum illo contra fratres stamus, et illo duce in tali 
acie utimur, cum oporteret illum solum oppugnare. 
Nuuc autem illo relicto, contra fratres tela vertimus, 
Qua tela, inquies? Qus ab ore et lingua profici- 
scuntur. Non enim sagitt:e et tela tantum, sed etiam 
verba acerbiora quam sagittx vulnera infligunt. Et 
quomodo, inquies, poterimus hoc bellum solvere? Si 
cogitavcris te, cum contra fratrem loqueris, lutum 
ex ore effundere; si cogitaveris, quod membrum 
Christi calumniaris, quod earnes tuas comedis, quod 
tibi tribunal illud horrendum et incorruptum acer- 
bius reddis; quod telum non eum qui ictus est, sed 
(6 qui emisisti occidat. Verum me injuria et malo 
alfecit? [Ingemisce, nec male loquaris; lacrymare, 
uon ob injuriam acceptam, sed ob illius perniciem, 


IN EPIST. AD ROM. HOMIL. VIII. 


459 
ut Dominus tuus Judam laerymatus est, non quod 
ipse crueifigeretur, sed quod ille proderet. Injuria et 
conturaelia te affecit? Deum prcecare, ut illi cito pro- 
pi/ius fiat. Frater est tuus, eodem partu natus, mem- 
brum tuum, ad eamdem vocatus est. mensam. Sed 
magis, inquies, mihi insultat. lgitur major et am- 
plior erit merces. Hac de causa maxime iram depo- 
nere par est, quia lethalem ille plagam accepit, quia . 
vulueravit illum diabolus. 

9. Ne igitur, tu quoque ferias, neque te cum illo 
dejicias. Donec enim stas, potes ct illum servare: 
$i vero te dirumpas ut contuineliam contumelia ulci- 
scaris, quis vos deinceps eriget ἢ illene vulneratus? 
At non poterit jacens. Au tu, qui cum illo cecidisti ? 
Et quomodo qui tibi non potuisti manum porrigere, 
alteri poteris? Sta igitur generose, clypeum oppo- 
nens, et mortuum fratrem per patientiam ex pugua 
extrale. Ira confodit illum? Ne tu quoque confodias, 
sed prius telum avelle. Si namque sic mutuo verse- 
mur, cito sani omnes erimus; si vero alter contra 
alterum aruietur, non jam diabolo opus erit ad per- 
niciem nostram. Omne quippe bellum perniciosuin 
est, sed maxime iutestinum. AL hoc bellum intestino 
deterius est, quanto majora sunt hujus nostro vitz 
rationis, imo etiam cognationis jura. Occidit olim 
Abelein frater, et cognatum effudit sanguinem : at 
h:ec cxdes illa est iniquior, quanto et major est aflfi- 
nitas, et mortis gravior ratio. lile namque corpus 
confodit; tu vero contra animam gladium acuisti. 
Sed tu prior male passus es? Verum non pati, sed 
faccre, male pati est. Attende autem : jugulavit Cain, 
jugulatus est Abel : uter ergo mortuus erat? Qui post 
inortein clamabat : nam Voz sanguinis Abel fratris ti 
clamat ad me (Gen. 4. 10), inquit ; an is qui vivus 


4remebat timebatque? Hic enim, hic quovis mortuo 


miserabilior erat. Viden' quod melius sit injuria af- 
fici, etiam ad czdem usque? Disce quomodo pejus 
sit injuria afficere, etiamsi usque ad sanguinem quis 
przvaleat. Percus:it et prostravit fratrem suum ille; 
sed ille quidem coronabatur, hic contra puniebatur : 
prater jus occisus et jugulatus est Abel ; sed ille 
moriens accusabat, occidebat, et comprelendebat ; 
ille vivens tacebat, pudore afficiebatur, comprehen- 
debatur : et contra quam volebat res cecidit. Interíi- 
ciebat enim, quia illum dilectum videbat, exspectans 
illum a dilectione depellere : auxit magis dilectio. 
nem, et morientem Deus magis requirebat, eum di- 
ceret : Ubi est Abel frater tuus (Ibid, v. 9)? Non enim 
amorem per invidiam exstinxisti, sed potius incen- 
disti : non ex cxede honorem  minuisti, sed  auxisti. 
Antea enim illum tibi subdiderat Deus ; postquam vero 
illum occidisti, etiam mortuus ille te ulciscetur: tanta 
est mea erga illum dilectio. Uter ergo damnatus est, 
qui punivit, an qui punitus est? qui tantum a Deo 
honorem assequutus est, an qui novo cuidam et in- 
exspectato supplicio traditus est? Illum, inquit, vi- 
vum non limuisti ; ergo time mortuum : non iuhor- 
ruisii gladium impacturus ; tremore perpetuo corri- 
pleris, postquam sauguinem effudisti : vivens servus 


401 


tuus erat ; jam tremendus tibi dominus effectus est, 
II;:ec ergo cogitantes, dilecti, fugiamus invidiam, ex- 
sling1amus malitiam, caritatem mutuo retribuentes, 
ut bona illius decerpamus, et in. priesenti et in. fu- 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOD. 468 


tura vita, gratia et benignitate Domini nostri Jesq 


Christi, cui gloria et imperium in szecula s:eculorus. 
Amen. 


————— — ÁÓÀÁ— ——————————— 


HOMILIA IX. 


Cap. 4. v. 95. Non scriptum est autem propter illum 
tantum, quia reputatum est illi ad justitiam ; 24. scd 
eiiam propler nos, quibus reputabitur, credentibus in 
eum, qui suscitavit Jesum Dominum nostrum a mor- 
tuis. 

4. Postquam multa magnaque de Abrahamo dixe- 
rat, necuon. de fide ejus, de justitia deque honore 
quem a Deo acceperat; ne auditor diceret, Et quid 
hoc ad nos? ille uamque est qui justificatus est : uos 
ille prope patriarcham collocat. Tanta est spiritualium 
verborum vis. Nam eum qui ex gentibus, qui recens 
accesserit, qui nibil fecerit, non modo niliil minus 
habere dixit, quam Jud:eus fidelis, sed nec quam pa- 
triarcha : imo vero, si quid admirabile sit dicendum, 
eiiam multo magis. Tanta est enim nostra nobilitas, 
ut illius fides nostre fldei sit typus. Nec dixit, Si 
autem illi reputatum est, verisimile est ut etiam uo- 
bis, ne id in syllogismum verteret ; sed ex auctori- 
tate divinarum legum loquitur, efíicitque ut id totum 
Scriptur: sententia sit. Cur enim scriptum est, in- 
quit, nisi ut discamus, quod nos quoque sic justifi- 
cati simus? eidem quippe Deo credidimus pro iisdem 
rebus, etsi non in iisdem personis. Cum autem fidem 
nostram dicit, Dei quoque ineffabilem benignitatem 
dicit, quam semper circumversat, crucem in medium 
afferens: quod el nunc declaravit his verbis. 25. Qui 
traditus est propter peccata nostra, et resurrexit propter 
iustificationem nostram. 

liesurrectio Christi probatur. — Vide quomodo, 
postquam causam mortis dixit, eamdem resurrectionis 
causam afferat. Cur, inquit, crucifixus est? Non ob 
proprium peccatum, ut liquet ex resurrectione. Si 
enim peccator erat, quomodo resurrexit? si resurre- 
xit, palam est non peccatorem fuisse : si peccator 
son fuit , cur crucifixus cst? Pro aliis. Si pro aliis , 
omnino resurrexit, Ne diceres enim, Quomodo tot 
peccatis obnoxii, possumus jusiiflcari ? ostendit eum, 
qui peccata omnia delevit ; ut et ex fide Abrah:ze, per 
quam ille justificatus est , ct ex fide salutaris passio- 
nis , per quam a peccatis liberati sumus, sermonem 
confirmaret. Postquam autem ejus mortem dixerat , 
de resurrectione loquitur. Non enim ideo mortuus 
est, ut supplicio obnoxios haberet, et damnatos, sed 
ut benefaceret : ideo enim mortuus cst et resurrexit, 
ut justos efficeret. (Cap. 5.)4. Justificati ergo ex fide, 
pacem habeamus ad Deum per Dominum nostrum Je- 
sum Christum. Quid sibi vult illud, Pacem habeamus ? 
Quidam ita explicant : Ne seditiones moveamus, con- 
tendentes ut legem introducamus. Mihi autem vide- 
tur de vivendi ratione nobiscum hic disseri. Quia 
enim ubi plura de fidc disseruerat et de justitia per 


opcra, hanc adjecit ; ne quis putaret hzc dicta igna- 


vi: occasionem fore, ait: Pacem h:beamus ; id est, 
Ne ultra peccemus , nec ad priora revertamus : hoe 
enim est, bellum habere contra Deum. Et quomodo 
inquies, fieri potest, ut ne ultra peccenius ? Quomo- 
do illud prius fleri potuit? Si enim tot peccatis obno- 
xii, ab omuibus per Christum liberati sumus ; multo 
magis iilius ope fiet, ut in hoc statu maneamus. Noa 
par enim res est pacem, qu» non erat, accipere, 
et datam servare ; quia acquisitio facilior est , quam 
conservatio : attamen quod difficilius erat, facile fait 
eL in opus exiit. Ergo id, quod facilius est, nullo ne- 
golio perficiemus, si hxreamus ei, qui illa nobis 
perfecit. Hic vero non facilitatem tantum mihi indi- 
care videtur, sed etiam id , quod rationabile sit. Si 
enim nos debellatos reconciliavit , in reconciliatione 
persistere par est, et hanc illi vicem rependere, ut 
ne videatur ille pravos et ingratos cum Patre recon- 
ciliasse. 2. Per ipsum enim , Inquit, habuimus acces- 
sum ad fidem. Si ergo procul positis accessum praebait, 
multo magis prope stantes retinebit. 

2. Tu vero mihi consideres velim , quomodo ubi- 
que duo illa ponit, et qux ab ipso, et quie à nobis 
sunt. Sed qu: ab ipso, sunt varia et multa et diver- 
$a : nam mortuus propter nos, reconciliavit Do$ , 
adduxit , gratiam dedit ineffabilem ; nos vero fidem 
solam attulimus : ideo ait : 1n fide in hanc gratiam, 
in qua stamus. Quam , quxso, gratiam ἢ Qua digss- 
mur Dei cognitione , qua ab errore liberamur, qui 
veritatem cognoscimus , qua omnia per bapüsmun 
bona consequimur : ad hoc enim nobis accessum pre- 
buit ut hzc accipiamus dona. Neque enim fecit taa- 
lum , ut peccatorum remissionem obtineremus , sed 
et ut innumeras consequeremur dignitates. Ncque 
hic stetit, sed eliam alia promisit, ineffabilia illa 
mentem et rationem superantia bona. Ideo utraque po- 
suit. Cum enim dicit, Gratiam, presentia significa- 
vit, qux accepimus ; cum autem dicit : Et gloriamar 
in spe. glorie Dei, futura. revelavit omnia. Ac. bene 
dixit, /n qua stamus. Talis quippe est gratia Dci ; fi- 
nem non babet , non novit terminum, sed ad majora 
semper procedit : quod apud liomines non cst. Exem- 
pli causa : accepit quis principatum et gloriam et 
potentiam , sed non in hac perpetuo stetit, verum 
cito ab illa excidit; atque etiamsi nemo auferat , 
mors superveniens omnino tollet. Qux vero Dei sunt, 
non talia : non enim homo, non tempus, non rerum 
conditio, non ipse diabolus, non mors adveniens , 
ab iis nos depellere poterit ; sed quando morimur, 
tunc ílla firmius tenemus, et in progressu scmper 
pluribus fruimur. Quapropter , si non credis futuris , 
a presentibus,et ab iis quz jam accepisti , crede 
illis. [400 enim ait : Et gloriamur in epe. glorias Be 


418 
guat, non illam augeret. Ergo non malum est delin- 
quenti quod puniatur, sed eidem malum est, si non 
puniatur ; ut ;grotanti malum , si non curetur. Nihil 
enim ita malum est ut absurda concupiscentia : cum 
absurdum dico, de deliciis loquor, de gloria intem- 
pestiva, de principatus amore, deque omnibus uno 
verbo, quorum necessitas nulla est. Nam qui talis 
est, qui mollem et solutam vitam agit, videtur qui- 
dem omnium felicissimus csse, sed est omnium mi- 
serrimus : qui molestas et duras dominas inducit in 
animam suam. Ideo laboriosam nobis Deus hanc vi- 
tam reddidit, ut nos a tali servitute liberare!, ct in 
puram libertatem adduceret : ideo supplicium coimn- 
minatus est, et vitam nostram laborum consortem 
fecit, mollitiem constringens. Sie Jud:i cum luto et 
lateritio operi adstricti essent, mansueli erant, 
Deumque frequenter invocabant; postquam autem 
libertatem adepti sunt, murmuravere, et Dcum irri- 
taverün!, sexcentisque se malis involverunt. Quid 
igitur dixeris, inquies, de iis, quos s:epe :rumna 
transversos egit? illud non ex :»rumna provenisse , 
sed ex illorum inflrmitate. Neque enim si quis sto- 
maclium infirmum habens acre pharmacum accipiat, 
quo purgari possit,sed etiain ab illo atteratur, non id 
pharmaco tribuemus, sed membri infirmitati : idipsum 
quoque de animi debilitate dicemus. Nam qui ab 
arumina subvertitur, id multo magis a desidia patie- 
lur : si enim is vinctus cadit (hoc quippe xrumna 
eso, multo magis solutus ceciderit ; si constrictus 
subvertitur, multo magia relaxatus. Et quomodo, 
iuquies, potero non subverti, si adsit :erumna? Si 
cogites te, velis nolis, illam laturum esse ; sed si 
cuin gratiarum actione, magnum quidpiam te lucra- 
turum esse ; sin invitus, morens et blasphema pro- 
ferens, non minorem redditurum calamitatem, sed 
majorem facturum tempestatem. Hzec cogitantes, id 
quod necessario accidit, ex proposito voluntatis ad- 
mittamus, Exempli causa, filium quis genuinum ami- 
sil, alius facultates omnes; si cogites, id vitari non 
posse, sed ex inevitabili calamitate fructum decerpi 
posse, illam generose ferendo, et blasphemizx loco 
laude.n Domino referas, sic mala, te non volente illa- 
ta, in propositi el voluntatis merita vertentur. Vi- 
distin' filium immaturz :etatis abreptum ? Dic, Domi- 
nus dedil, Dominus abstulit (Job. 1. 21). Vidisti facul- 
tates pessumdatas? Dic, Nudus egressus sum de utero 
matris mec, et nudus reverlar. (1bid.). Vidisti impro- 
bos prospere agentes, et justos infeliciter rem ge- 


IN EPIST. AD ROM. IIOMIL. X. 


414 
rere, et innumeris affligi malis, nec potes horum 
causam explorare? Die : Ut jumentum factus. sum 
apud te : ego. tamen semper tecum. (Psal. 72. 95). Si 
vero causam quieras, cogita diem a Deo constitutum 
esse, quo judicaturus est orbem, et omnem excuties 
£ubitationem : tunc enim unusquisque secundum 
meritum accipiet; ut Lazarus et dives. Itecordare 
apostolorum : illi enim flagellati, pulsi, ct millia pa- 
tientes, gaudebant, quod dignati essent pro nomine 
Christi contumeliam ferre. Et tu itaque, si agritu- 
dine labores, id fortiter feras, et Deo gratias reddas ; 
Sicque eamdem quam illi mercedem accipies. Quo- 
modo autem in morbo, in doloribus poteris Domino 
gratiam habere ? Si illum sincere ames. Nam si tres 
pueri in fornacem conjecti, et alii vinculis constricti, 
vel innumeris afflicti malis, non destiterunt a gratia- 
rum actione : multo magis ii, qui morbis οἱ duris in- 
firmitatibus afflietantur, hoc facere poterunt. Nihil 
enim est, nibil certe, quod amor non vincat : cum 
porro Dei amor est , onmibus est sublimior, neque 
ignis neque ferrum, non paupertas, non infirmitas, 
non mors, non quidvis aliud grave videbitur ei, qui 
lioc amore detentus est; sed omnia irridebit, et ad 
cxlum volabit, nec alio modo affectus erit quam ii, 
qui illic degunt ; nihil aliud respiciens, non calum, 
non terram, nou mare, sed unam attendens pulchri- 
tudinem, glori: nempe illius : neque prazsentis vite 
srumnz illum deprimere, ne.;ue prospera et volupta- 
tem ferentia iuflare. poteruut. Hunc. ezgo diligamus 
amorem, cui par nihil est, et propter przsentia ct 
propter futura; imo vero et in primis, propter ipsam 
amoris naturam. Sic enim liberabimur et a przsen- 
tis et a futur: vite suppliciis, et regno fruemur. C:c- 
terum neque liberatio a gehenna, neque regni. illius 
posse:sio magnum quidpiam est, si comparetur cuni 
illo, quod dicturi sumus : illis omnibus majus cst, 
Christum et amatum et amatorem babere. Si enim 
apud homines lic amor mutuus omni voluptate supe- 
rior est, cum apud Deum hic mutuus amor coucur- 
rit, quis sermo, quie mens possit istius ani felici- 
tatem declarare? Nulla id potest mens, sed experien- 
tia tantum. Ut ergo et spiritualem hanc Iztitiam, et 
beatam vitaun, et mille bonorum thesaurum experien- 
tia ediscamus, relictis omnibus, hunc amorem ample- 
ctamur, et ad Ixtitiam nostram et ad amati Dci glo- 
riam : quia ipsi gluria et imperium cum Unigenito 
οἱ sancto Spiritu, nunc ct semper, et in szecula si- 
culorum. Aien. 


n————————————————-—-— ÁNGULO 0... δὃ 


HOMILIA X. 


Cap. ὃ. v. 12. Propterea sicut. per unum hominem 
peccatum in mundum intravit, el per peccatum mors: 
sic et in omnes homines mors perirausiil, in quo 
omnes peccaveruat, 

1. Quemadmodum optimi medici radicem semper 
morborum explorant, et ad ipsum mali fontem sem- 
per veniunt : sie et beatus Paulus. Cum dixisset enim 
nos justificatos fuissc, idque ostendisset a patriarcha, 


PaTROL. GR. LX. 


a Spiritu et à morte Christi ( neque enim mortuus 
fuisset, nisi justificoturus essct) : probat demuiu 
aliunde ea, qux per hxc demonstraverat, et a con- 
trariis propositum statuens, id est, a morte et a pec- 
calo, quazrit quomodo e! uude inors intraverit, et 
qua ratione dowinata fuerit. Quomodo ergo iutravit 
mors, et dominata est? Per peccatum unius. Quid 
sibi vult il'ud, /n quo omues peccaverunt ? lllo layso 
$3 


435 
ii ctiam, qui de ligno non comcderant, effecti sunt 
cx illo omnes mortales. 15. Usque ad legem enim pec- 
catum erat in mundo : peccalum autem non impulatur, 
cum mon est lez. TVllud, Usque ad legem, quidam tem- 
pus illud ab ipso indicari putant, quod ante legem 
datam fuit; nempe quo Abel, Noe οἱ Abraham vixe- 
runt, donec Moyses natus est. Quod ergo tunc erat 
peccatum? Quidam dicunt, illud quod in paradiso ad- 
missum est significari : nondum enim erat solutum, 
inquit, sed ejus fructus florebat : nom communem 
illam mortem attulit, qux» dominabatur et tyrannidem 
exercebat. Cur ergo subjungit, Peccatum autem non 
iuputalur, cum non est lex? Ex objectione Jjud:xorum, 
inquit, ii qui nobiscum sentiunt el loquuntur, hoc 
ipsum posuisse dicunt : quod si non sit peccatum 
sine lege, quomodo mors omncs, qui ante legera 
erant, absumpsit? Mihi autem videtur id, quod di- 
cluri sumus, rationi magis consentaneum esse, οἱ 
cuin apostolica mente consentire. Quid illud est? Cum; 
dixisset, usque ad legem peccatum fuisse in mundo, 
hoc mihi videtur dicere, quod post datam legem pec- 
catum ex transgressione ortum dominatum sit, et 
tamdiu dominatum sit, donec lex esset : neque enim 
consistere potest peccatum, inquit, cum lex uon est. 
Si ergo, inquies, hoc peccatum ex legis transgres- 


sione mortem peperit, quomodo qui ante legem fue- 


runt, omncs mortui sunL? Si enim ex peccato mors 
radicem habuit, et si non exstante lege peccatum non 
imputatur, quomodo mors dominabatur? Unde palam 
est, non peccatum illud, quod est legis transgressio, 
sed illud Adami peccatum inobedienti;c, ipsuminet 
fuisse quod omuia perdidit. Et qu:enam hujus rci 
probatio est? Quod ante legem omnes moreren. 
tur. 14. DRegnavit enim mors, inquit, ab Adam usque 
ad Moysem etiam in. eos, qui non peccaverunt. Quo- 
modo reguavit? In similitudinem prevaricationis Ade, 
qui esl figura futuri. ldeo enim typus est Cliristi Adam. 
Quomodo, inquies, typus? Quia sicut ille ex se ortis, 
licet non. comedcerint de ligno, causa fuit mortis per 
cibum illum inductz : ita et Christus suis, licet non 
juste egerint, justitixe conciliator fuit, quam per cru- 
cem nobis omnibus largitus est. Quapropter semper 
rt ubique huic rei insistit, et frequenter lioc in ine- 
dium adducit, dicens : « Sicut per unum hominem 
mors intravit in mundum (om. 5. 12); » et, « Unius 
peccate multi mortui sunt (lbid. v. 15); » et, « Non 
sicul per unnm peccatorerm, ita donum ; » et, « Judi- 
cium ex uno in condemnationem ; » et rursus, « Si 
enim per unius delictum mors regnavit per unum ; » 
et, « taque si per unius delictum ; » et rursum, «Si- 
cut. per inobedientiam unius hominis peccatores ef- 
fecti sunt multi (lbid. v. 16 et sqq.) : » neque ab hoc 
uno desistit; ut cum tibi dixerit Judz:us, Quomodo 
uio Christo recte operante, orbis salutem est ado- 
ptos? possis ipsi dicere : Quomodo uno inobediente 
Adamo, orbis condemnatus cst ? quamquam non par 
seit peccatum gratix, nec par sit mors vite, ncc dia- 
bolus Dco, sed immensum sit discrimen. Cum igitur 
et ex uatura rei, οἱ a rem suscipientis potestate, et 


5. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


416 


ab ipso decoro : Deo quippe multo deceutius est ser- 
vare, quam punire : cum ex his, inquam, przstantia 
et vietoria pariatur, quam, quzso, incredulitatis ra- 
tionem habeas? Quod igitur id quod factum est ra- 
tione nitatur, ostendit dicens : « 15. Sed non sicut 
delictum, ita et donum. Si euim unius delicto multi 
moriui sunt, multo magis gratia Dei et donum in gra- 
tia unius hominis Jesu Christi in plures abundavit. » 
ld est, si peccatum tantum valuit, atque unius honii- 
nis peccatum ; gratia, imo Dci gratia, nec inodo l'a- 
tris, sed etiam Filii, quomodo non longe superabit ? 
hoc enim multo magis rationi consonum. Alterum 
enim pro altero poenas dare, non «quum videtur; 
allerum vero propter alterum servari, id certc magis 
decorum ct consentaneum. Si crgo illud, multo ma- 
gis hoc factum est. 

2. Quod ergo id decorum et cengruens sit, his ille 
probavit : illo enim commonstrato, hoc postea facile 
admittebatur : quod vero etiam necessarium, ex se- 
quentibus probat. Quomodo id probat? 16. Non sicut 
per unum peccantem, ila et donum , inquit : nam judi- 
cium quidem ex uno in condemnationem ; gratia autem 
ez muliis delictis in. jusiificationem. Ecquid hoc sibi 
vult ? Quod peccatum mortem et damnationem indu- 
cere potuerit ; gratia vero nou illud modo peccatum 
abstulerit , sed alia quoque omnia , qua. post illud 
admissa sunt. Ne enim illud, sicut, et illud, ita, pa- 
rem iuducerent bonorum et malorum mensuram ; 
ncve pulares , audita Adami voce , ipsius dumtaxat 
peccatum abstersum esse, dicit ille delicta multa sub- 
lata fuisse. Undenam hoc liquet ? Quia post inpumera 
illa peccata,qua post illud in paradiso admissam sequue 
ta sunt, in justificationem res deducta est. Ubi autem 
est justitia, ibi vita et infinita bona necesssrio conse- 
quuntur; sicut ubi est peccatum, ibi mors quoque est. 

J ustilia vite radiz. — Justitia enim plus est quam 
vita , quandoquidem radix vitz est. Quod igitur plu- 
rima inducta sint bona, neque illud modo peccatum , 
Scd etiam cxtera omnia sublata siut, id ipse declarat: 
Gratia ex multis delictis ad. justificationem. Unde ne- 
cessario illud quoque ostensum est, mortem radicitus 
avulsam fuisse. Probandum vero restat, quoniam se- 
cundum primo majus esse dixit , ut hoc quoque ad- 
struatur. Primo quippe dixit : Si unius peccatuin 
omues morti tradidit, multo magis unius gratia ser- 
vare poterit : postea ostendit , non illud modo pec- 
catum per justitiam sublatum fuisse, sed etiam caetera 
oninia ; neque. solum abstersa peccata fuisse , sed 
datam quoque fuisse justitiam ; ncc. modo tantum 
profuisse Christum , quantum Adam nocuerat , scd 
longe magis. Quia igitur tanta pronuntiavit , hic ma- 
jore opus est probatione. Quomodo igitur illud ad- 
struit ? 17. δὲ enim unius delicto, inquit , mors regna- 
vil per unum , multo magis ii , qui abundantiam gratice 
el donationis justitie * acceperunt , in vita regnabit 
per unum Jesum Christum. ld cst : quid mortem con - 
tra mundum totum armavit ? Quod unus tantum liomo 


! Quidam liabent. ef donationis et Justitia, 


469 


ut discas, quam oporteat csse fidelis hominis ani- 
main. Neque enim de datis tantuin, sed etiam de iis, 
qux danda sunt, acsi jam data essent , certiorem 
esse oportet : gloriatur enim quis super iis, qu:e jam 
accepit. Quia igitur et futurorum spes ita firma et ex- 
plorata est , ut eorum qux jam data. sunt ; Et in illa 
similiter, inquit, gloriamur: ideoque illa gloriam 
vocavit. Si enim ad Dei gloriam conferant, omnino 
evenient ; etsi non propter nos, propter ipsum 1a- 
men. Et quid dico, inquies, futura bona digna esse, 
ut ob ea gloriemur? Ipsa quoque presentia mala satis 
sint , ut de iis nos congratulari oporteat : ideo sub- 
junxit : 3. Non solum autem, sed ei gloriamur in 
tribulutionibus. Cogita igitur quanta sint futura, 
quando de iis, quz tristia esse videntur , altum sa- 
pimus : tantum est Dei donum , et sic in illo nihil 
ingratum est. 

Certamina pra Christo voluptatem. afferunt. — ln 
rebus exterioribus certamina laborem habent , dolo- 
rem et miseriam ; coron: vero et praemia in volu- 
ptatem conjiciunt : hic. vero non sic , sed certamina 
non minorem quam premia voluptatem afferunt. 
Quia eniin mult: tunc erant tentationes, regnum 
autem in spe erat, et graviora przxe manibus, bona au- 
tem in exspectatione ; hoc autem infirmiores frange- 
bat: idco onte coronas jam illis praemia largitur , 
dicens oportere in tribulationibus gloriari. Nec dixit, 
Oportet vos gloriari ; sed, Nos gloriamur , inquit, in 
propria persona adhoriationem inducens. Deiude 
quia dietum illud novum inopinatumque esse videba- 
tur, quod cum fame luctantem , cum catenis , cum 
tormentis, cum contumeliis et opprobriis gloriari 
oporteret , illud demum probat ; quodque majus est, 
hiec gloriatione digua dicit, nou tantum propter illa 
futura, sed propter prasseutia : nam ipse per sese 
tribulationes bonze sunt. Quare ? Quia ad patientiam 
excitant. Quapropter cum dixisset , Gloriamur in tri- 
bulationibus , causam adjecit dicens : Scientes , quod 
tribulatio patientiam operatur. Vide rursum contentio- 
nem Pauli, quomodo in contrarium sermonem vertit. 
Quia enim tribulationes efficiebant, ut illi animum 
desponderent circa futura, el desperarent, dicit pro- 
pter illas ipsas fidendum, nec de futuris desperan- 
dum esse. Tribulatio enim patientiam operalur, iuquit, 
4. patientia vero probationem , probatio vero spem , 5. 
spes autem non con(undit. Non modo enim tribulatio- 
nes spem bujusmodi non tollunt, sed etiam adstruunt. 
Ante futura enim magnum fructum tribulatio habet, 
nempe patientiam, et quod probatum faciat eum, qui 
tentatur. Confert autem etiam aliquid ad futura : facit 
enim , ut spes in nobis vireat. Nihil quippe ita ap- 
parat ad bene sperandum , ut bona conscientia. 

5. Nemo itaque eorum , qui probe vixerunt , de 
futuris desperat; ut et multi qui bonam vitam nou 
curant, mala gravati eonscientia , neque judicium 
neque retributionem esse vellent. Quid ergo? an in 
spe nobis bona sunt? [ἢ spe certe ; sed non humana , 
quiz cadit οἱ szpe. sperantem pudefacit, illo a quo 
przsidium sperabatur vel mortuo , vel vivente qui- 


IN EPIST. AD ROM. IIOMIL. IX. 


4,0 
dem, sed mutalo aniino. Verum nostra non Sunt 
talia; sed finina semper et inunota spes est. Qui enim 
promisit, semper vivit; nos vero , qui bonis illis 
fruemur , etsi moriamur, at resurgemus : et. nihil 
omnino est, quod nos confundere possit, ut qui fru- 
stra et temere fluxam spem amplexi simus. Cum er - 
go his dietis ab omni prorsus dubitatione illos libe- 
rasset , hic non sistit. gradum, sed futura rursuin 
inducit , gnarus infirmiores , qui prisentia querunt, 
neque his contentos esse. lllis autem futuris fidem 
facit per ea, quz» jam data sunt. Ne quis enim dicat : 
Quid ergo, si nobis nolit Deus gratificari? quod 
enim possit et maneat et vivat, omnes scimus : unde 
vero scimus quod etiam volet? Ab iis, qux facta sunt. 
Qu:enam facta sunt? Amor ille, quem cirea nos ex- 
hibuit. 

Donum Spiritus sancti maximum omnium. — Quid 
fecit , inquies ? Spiritum sanctum dedit. Quapropter 
cum dixisset , Spes non confundit , hujus rei demon- 
sirationem addidit, dicens : Quia gratia Dei diffusa 
est in cordibus nostris. Non dixit, Data est, sed , dif- 
[vsa est in cordibus nostris, largitatem indicans. Quod 
enim maximum erat donum, hoc dedit : non cxlum, 
terram et mare, sed quod hisomnibus pretiosius erat, 
angelos ex hominibus, filios Dei et fratres Christi fe- 
cit. Quid lioc est 3 Spiritus sanctus. Nisi autem vellet 
nos post laborés magnis donare coronis , non ante 
labores tot bona dedisset: nunc vero amoris sui 
fervorem per lic. indicat , quod non sensim et pe- 
detentim nos honoraverit, sed fontem bonorum simul 
dederit ; et boc ante certamina. Quapropter, etiamsi 
non sis adinodum dignus, ne desperes, cum apud 
judicem patronum habeas, nempe caritatem. [460 
ille cum dixisset, Spes non confundit , von opcribus 
nostris, sed Dci dilectioni totum retulit. Postquam 
Spiritum datum dixit, transit rursus ad crucein , sie 
dicens : 6. Adhuc enim Christus, cum infirmi essemus, 
secundum tempus pro impiis mortuus est. 5. Vix enim 
pro justo quis moritur ; nam pro bono forsitan quis au- 
deat mori. 8. Commendat autem caritatem suam Deus 
erga nos. ld est : Si enim pro viro virtute przdito , 
nemo forte mori velit, cogita Domini tui dilectionem, 
qui non pro virtute przeditis, sed pro peccatoribus 
et inimicis crucifixus visus est ; id quod etiam post- 
ea dicit : Quia si, cum nos peccatores essemus, 9. 
Christus pro. nobis mortuus est ; mulio magis nunc ju- 
slificati in sanguine ipsius, salvi erimus ab ira per ipsum. 
10. Si enim cum inimici essemus, reconciliali sumus 
Deo per mortem Filii ejus, mullo magis reconciliati 
salyi erimus in vita ipsius. Hzec dicta repetita videntur, 
non sunt tamen, si quis attente consideret. Conside- 
ra autem : vult illis fidem facere de futuris: et primo 
a justi sententia illos pudefacit , cum dicit, Adhue 
certior factus est ille, quia quod promisit Deus po- 
test exsequi ; deinde a gratia data ; postea a tribula- 
tionibus, quia possunt ille nos in spem inducere : 
ac rursum a Spiritu, quem accepimus , demumque a 
morte et a pristina nequitia nostra illud probat. Εἰ 
videtur quidem, ut dixi, unum idemque esse quod 


0] 
Πῶς παρ᾽ ἐλπίδα ἐπ᾽ ἐλπίδι ἐπίστευσε ; flap" ἐλ- 
πίδα τὴν ἀνθρωπίνην, ἐπ᾽ ἐλπίδι τῇ τοῦ Θεοῦ. 
Δείχνυσι γὰρ xaY τὸ μεγαλεῖον τοῦ πράγματος, xal 
οὖκ ἀφίησιν ἀπιστηθῆνα: τὸ λεγόμενον' ἅπερ ἐναντία 
ἀλλήλοις ἐστὶν, ἀλλ᾽ ἡ πίστις αὑτὰ συνεχέρασεν. Ei 
δὲ περὶ ἐχείνων ἔλεγε τῶν &x τοῦ Ἰσραὴλ, περιττὸς 
οὗτος ὁ λόγος" ἐχεῖνοι γὰρ οὐ χατὰ πίστιν, ἀλλὰ χατὰ 
φύσιν ἐτέχθησαν. ᾿Αλλὰ xal τὸν Ἰσαὰχ εἰς μέσον 
ἄγει" οὐ γὰρ ὑπὲρ ἐχείνων ἐπίστευσε τῶν ἐθνῶν, 
ἀλλὰ τοῦ ἀπὸ τῆς στείρας γυναιχὸς ἐσομένου. Ei 
τοίνυν μισθός ἔστι τὸ πατέρα πολλῶν ἐθνῶν γενέσθαι, 
ἐχείνων τῶν ἐθνῶν ὑπὲρ ὧν ἐπίστευσε δῆλον ὅτι. 
Ἵνα γὰρ μάθῃς, ὅτι περὶ τούτων φησὶν, ἄχουσον τῶν 
ἑξῆς" Kal μὴ ἀσθενήσας τῇ πίστει, οὐ κατεγόησε 
τὸ ἑαυτοῦ σῶμα γενεχρωμέγον, ἑκατονγταέτης που 
ὑπάρχων, καὶ τὴν γέχρωσιν τῆς μήτρας τῆς 
Σάῤῥας. Εἶδες πῶς τίθησι xal τὰ χωλύματα, xal 
τὴν ὑψηλὴν τοῦ δικαίου γνώμην πάντα ὑπερθαίνου- 
cay; Παρ᾽ ἐλπίδα, φησὶ, τὸ ἐπαγγελθέν. Τοῦτο χώ- 
λυμα πρῶτον" οὐδὲ γὰρ εἶχεν αὐτὸς ἕτερον "A6paiy 
οὕτω λαδόντα παῖδα ἰδεῖν. Οἱ μὲν γὰρ μετ᾽ αὐτὸν, 
εὶς αὐτὸν ξδλεπον᾽ ἐχεῖνος δὲ εἰς οὐδένα, ἀλλ᾽ εἰς τὸν 
Θεὸν μόνον" διὸ χαὶ, Παρ᾽ &Ax(6a, ἔλεγεν. Εἶτα τὸ 
σῶμα νενεχρωμένον’ δεύτερον touto: xal ἡ νέχρωσις 
τῆς μήτρας Σάῤῥας" τοῦτο xai τρίτον xa τέταρτον. 
Εἰς δὲ τὴν ἐπαγγε.λίαν τοῦ Θεοῦ οὗ διεχρίθη τῇ 
ἀπιστίᾳ. Οὐδὲ γὰρ ἀπόδειξιν ἔδωχεν, οὔτε σημεῖον 
ἐποίησεν ὁ Θεὸς, ἀλλὰ ῥήματὰ Tiv ψιλὰ μόνον, ἐπαγ- 
γελλόμενα ἅπερ οὐχ ὑπισχνεῖτο ἣ φύσις. ᾿Αλλ᾽ ὅμως 
Οὐ διεχρίθη, φησίν. Οὐχ εἶπεν, ὅτι Οὐχ ἠπίστησεν, 
ἀλλ᾽, Οὐ διεχγρίθη" τουτέστιν, οὐδὲ ἐνεδοίασεν, οὐδὲ 
ἀμφέδαλε, xal τοσούτων ὄντων τῶν χωλυμάτων. 
᾿Απὸ τούτων μανθάνομεν, ὅτι χἂν μυρία ὁ Θεὸς ἀδύ- 
νατα ἐπαγγέλληται, μὴ χαταδέξηται δὲ ὁ ἀχούων, 
oj τῆς τῶν πραγμάτων φύσεώς ἐστιν ἡ ἀσθένεια, 
ἀλλὰ τῆς ἀνοίας: τῆς τοῦ μὴ δεχομένου. ᾿Α.1.1᾽ &y- 
εδυγαμώθη τῇ πίστει. Ὅρα Παύλου φιλοσοφίαν. 
Ἐπειδὴ Ὑὰρ περὶ τῶν ἐργαζομένων xai τῶν 
πιστενέντων ἦν ὁ λόγος, δείχνυσι τὸν πιστεύοντα 
ἐργαζόμενον μᾶλλον fj ἐχεῖνον, χαὶ πλείονος δεόμενον 
δυνάμεως καὶ πολλῆς τῆς ἰσχύος, καὶ οὐ τὸν τυχόντα 
ὑπομένοντα πόνον. Καὶ γὰρ ἐξευτέλιζον τὴν πίστιν 
ὡς οὖκ ἔχουσαν πόνον. [505] Πρὸς τοῦτο τοίνυν ἱστά- 
μενὸς δείχνυσιν, ὅτι οὗ μόνον ὁ σωφροσύνην χατορθῶν 
3| ἄλλο τι τῶν τοιούτων, ἀλλὰ χαὶ ὁ πίστιν ἐπιδειχνύ- 
μενος, δυνάμεως δεῖται πλείονος. Ὥσπερ γὰρ ἐχεῖνος 
χρείαν ἔχει ἰσχύος, ἵνα τοὺς τῇς ἀχολασίας διαχρού- 
σῆται λογισμού;" οὕτω xat οὗτος χρείαν ἔχει δυνατῆς 
ψυχῆς, ἴνα τὰς τῆς ἀπιστίας ἐξωθήσηται ἐννοίας. 
Πῶς οὖν ἐγένετο ἰσχυρός ; Τῇ πίστει, φησὶν, οὐ λογι- 
σμοῖς τὸ πρᾶγμα ἐπιτρέψας" ἐπεὶ ἂν χατέπεσε. Πῶς 
δὲ αὐτὴν τὴν πίστιν χατώρθωσε ; Δοὺς δόξαν τῷ 
Θεῷ, φησὶ, καὶ πι:ληροφορηθεὶς, ὅτι ὃ ἐπήγγειται, 
δυνατός ἐστι καὶ ποιῆσαι. "Apa τὸ μὴ περιεργάζε- 
σθαι, δοξάζειν ἐστὶ τὸν Θεὸν, ὥσπερ οὖν τὸ περιεργά- 
ζεσθαι, πλημμελεῖν. Εἰ δὲ τὰ χάτω περιεργαζόμενοι 
χαὶ ζητοῦντες οὐ δοξάζομεν, πολλῷ μᾶλλον τὴν τοῦ 
Δεσπότον γέννησιν πολυπραγμονοῦντες, ὡς; ὑδρίξον- 
τες τὰ ἔσχατα πεισόμεθα. Εἰ γὰρ τὸν τύπον τῆς 
ἀναστάσεως οὐ χρὴ ζητεῖν, πολλῷ μᾶλλον τὰ ἀπόῤῥη- 
κα ἐχεῖνα χαὶ φριχτά. Καὶ οὐχ εἶπε πιστεύσας 
ἁπλῶς, ἀλλὰ, Πιϊηροφορηθείς. Τοιοῦτον γὰρ ἡ 
πίστις, τῆς ἀπὸ λογισμῶν ἀποδείξεως, σαφεστέρα, 
al ndis oy πείθει" “οὐ γὰρ ἔστι λογισμὸν ἕτερον ἐπ:- 


S. JOANNIS CIRYSOSTOMI ARCIIHIEP. CONSTANTINOP: 


402 


εἰσελθόντα αὐτῇ διασαλεῦσαϊ λοιπόν. Ὃ μὲν γὰρ λό-- 
Yos πειθόμενος χαὶ μεταπεισθῆναι δύναται᾽ ὁ δὲ τῇ 
πίστει βεδαιούμενος ἀπετείχισε λοιπὸν αὐτοῦ τὴν 
ἀχοὴν τοῖς λυμαινομένοις αὐτὴν λόγοις. Εἰπὼν τοί- 
νυν, ὅτι ἀπὸ πίστεως ἐδιχαιώθη, δείκνυσιν, ὅτι xat 
ἐδόξασε τὸν Θεὸν ἀπὸ τῆς πίστεως" ὃ βίου μάλιστά 
ἐστιν ἴδιον; Aapydrco γὰρ ὑμῶν τὸ φῶς ἕμπροσ- 
0sv τῶν ἀγθρώπων,͵, ὅπως ἴδωσι τὰ κακὰ ἔργα 
ὑμῶν, xal δοξάσωσι τὸν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν 
τοῖς οὐραγοῖς. Ἰδοὺ τοῦτο τῆς πίστεως ὃν ἐφάνη. 
Πάλιν δὲ ὥτπερ τὰ ἔργα δεῖται δυνάμεως, οὕτω xat 
$ πίστις. Ἐνταῦθα μὲν γὰρ πολλάχις xai τὸ 
δῶμα μερίζεται τὸν ἱδρῶτα’ ἐχεῖ δὲ τῆς Ψυχῆς 
γυμνῆς ἔστι τὸ κατόρθωμα. “Ὥστε μείζων ὁ πόνος, 
ὅταν μηδὲ τὸν διανεμόμενον πρὸς αὐτὴν ἔχῃ ^ τοὺς 
ἀγῶνας. 


ς΄. Εἶδες πῶς πάντα, ἅπερ ἦν ἔργων, ἔδειξε μετὰ 
πλείονος περιουσίας τῇ πίστει προσόντα, οἷον τὸ 
καυχᾶσθαι πρὸς τὸν Θεὸν, τὸ δυνάμεως δεῖσθαι χαὶ 
πόνου, τὸ δοξάζειν πάλιν τὸν Θεόν ; Εἰπὼν δὲ, Ὅτι ὃ 
ἐπήγγελται, δυνατός ἐστι xat ποιῆσαι, δοχεῖ μοι xat 
περὶ τῶν μελλόντων προαναφωνεῖν᾽ οὐ γὰρ τὰ παρ- 
ὄντα ἐπηγγείλατο μόνον, ἀλλὰ xal τὰ μέλλοντα" 
ταῦτα γὰρ τύπος ἐχείνων. "Apa ἀσθενοῦς διανοίας 
τὸ μὴ πιστεύειν, xal μιχρᾶς χαὶ ταλαιπώρον. Ὥστε 
ὅταν ἡμῖν ἐγκαλῶσι τὴν πίστιν τινὲς, ἀντεγχαλῶμεν 
ἡμεῖς τὴν ἀπιστίαν αὐτοῖς, ὡς ταλαιπώροις χαὶ μι- 
χροψύχοις xal ἀνοήτοις καὶ ἀσθενέσιν xaX ὄνων οὐδὲν 
ἄμεινον διαχειμένοις. Ὥσπερ γὰρ τὸ πιστεύειν ὑγη- 
λῆς καὶ μεγαλοφνοῦς ψυχῆς οὕτω τὸ ἀπιστεῖν 
ἀλογωτάτης xal εὐτελοὺς καὶ πρὸς τὴν τῶν χτηνῶν 
ἄνοιαν χατενηνεγμένης. Διόπερ ἐχείνους ἀφέντες, 
τὸν πατριάρχην ζηλώσωμεν, χαὶ δοξάσωμεν τὸν Θεὸν, 
χαθάπερ ἐχεῖνος ἔδωχεν αὐτῷ δόξαν. Τί δέ ἐστιν, 
Ἔδωχεν αὐτῷ δόξαν ; Ἐνενόησεν [506] αὐτοῦ τὴν δι- 
χαιοσύνην, τὴν ἄπειρον δύναμιν’ xal τὴν προσήχου- 
σαν περὶ αὐτοῦ ἔννοιαν λαδὼν, οὕτως ἐπληροφορῆθη 
περὶ τῶν ὑποσχέσεων. Δοξάσωμεν τοίνυν αὑτὸν χαὶ 
ἡμεῖς xai διὰ moveo; xai διὰ ἔργων, ἵνα καὶ μισθὸν 
λάδωμεν τὸ παρ᾽ αὐτοῦ δοξασθῆναι" Τοὺς δοξάζοντας 
γάρ με δοξάσω, φησί. Καίτοι εἰ xal μηδεὶς ἔχειτο 
μισθὸς, αὐτὸ τοῦτο δόξα fjv τὸ χαταξιωθῆναι δοξάσαι 
θεόν. El γὰρ cl; βασιλέας εὐφημίας λέγοντες ἄνθρω» 
ποι, αὐτῷ τούτῳ χαλλωπίζονται μόνῳ, χἂν μηδὲν ἢ 
χαρπώσασθαι ἕτερον ἐννόησον πόσης ἂν εἴη δόξης 
τὸ δι᾽ ἡμᾶς τὸν Δεσπότην δοξάζεσθαι τὸν ἡμέτερον, 
ὥσπερ οὖν χαὶ χολάσεως τὸ ποιεῖν αὐτὸν βλασφη- 
μεῖσθαι δι᾿ ἡμᾶς" χαίτοι xal τοῦτο αὐτὸ τὸ δοξάζε - 
σθαι, δι᾽ ἡμᾶς βούλεται γίνεσθαι" αὐτὸς γὰρ οὗ δεῖ- 
ται τοῦ πράγματος. Πόσον γὰρ οἴει τὸ μέσον εἶναι 
Θεοῦ xal ἀνθρώπων ; ἄρα ὅσον ἀνθρώπων xax σχωλή- 
χων; ᾿Αλλ' οὐδὲν οὐδέπω εἴρηχα, xal τοσοῦτον τὸ μέ- 
σον θείς" οὐδὲ γὰρ εἰπεῖν δυνατὸν ὅσον. "Ap" οὖν θε- 
λήσει: σὺ παρὰ σχώληξιν δόξαν ἔχειν μεγάλην xal 
λαμπράν; Οὐδαμῶς. El τοίνυν ὁ δόξης ἐρῶν σὺ οὐκ 
ἂν θελήσαις τοῦτο᾽ ὁ τοῦ πάθους ἀπηλλαγμένος τού- 
του, χαὶ τοσοῦτον ἀνώτερος ὧν, πῶς ἂν ἐδεήθη τῇς 
παρὰ σοῦ δόξης ; ᾿Αλλ' ὅμως χαὶ μὴ δεόμενος, φησὶν 


8 (nd. unus, πρὸς αὐτὴν ἔχῃ, quod conjecit Sari]. Editi 
πρὸς αὐτὸν ἔχειν. 


E d! 
cliam, et ait : 18. Qui contra spem in spem credidit, ut 
fieret pater multarum gentium, secundum quod dictum 
est ei : Sic erit semen (uum. 

Abraham quomodo contra spem in spem credidit. — 
Quomodo contra spem in spem credidit ? Contra 
spem humanam, in spem Dei. Ostendit cnim rci 
magnitudinem, noc sinit diclo Gdem abrogari : qua 
inter se contraria sunt fide ipsa temperante. Si vero 
de iis, qui ex Ismaele orti erant, loquutus fuisset, 
superfluus hic sermo esset : illi namque non secun- 

dum fidem, sed secundum naturam orti sunt. Sed 
- etiam Isaac in medium adducit : non enim pro illis 
gentibus credidit, sed pro eo, qui ex sterili muliere 
nasciturus erat. Si ergo merces est , quod multarum 
gentium pater flat, de illis gentibus intelligitur pro 
quibus credidit. Ut enim discas ipsum de illis loqui , 
audi ea quie sequuntur : 19. Et non infirmaius. es 
fide, nec consideravit corpus suum emoriuum , cum jam 
[ere centum esset annorum, el emortuam vulvam Sare. 
Viden' ut impedimenta ponat , et altum jusii animum 
omnia supcraptem ? Prater spem, inquit, quod pro- 
missum erat. lloc primum impedimentum : neque 
enim babuit ille alterum Abrahamum , quem videret 
ita suscepisse filium. Nam qui post illum fuere, ad 
illum respezere ; ille autem ad nullum, sed ad Deum 
solum : ideoque, Prater spem, dixit. Deinde corpus 
emortuum ; hoc secundum est; οἱ emortua vulva 
Surg ; hoc tertium et quartum. 20. In repromissione 
autem Dei non hesitavit. diffidentia. Neque enim de- 
monstrationem dedit, neque signum fecit Deus, sed 
verba erant simplicia solum , promittentia ea, qua 
natura non pollicebatur. Attamen, Non hasitavit, in- 
quit. Non dixit , Non discredidit; sed, Non hesitavit ; 
id est, non dubitavit, etiamsi tot impedimenta essent. 
linc discimus quod, etiamsi Deus innumera impossi- 
bilia promittat, nec qui audit admittat illa, infirmitas 
illa uon ex rerum natura, sed a non admittentis stul- 
titia proficiscatur. Sed confortatus est fide. Vide Pauli 
philosophiam. Quia enim de operantibus et creden- 
tubus sermo erat, ostendit eum, qui credit, magis 
operari quam illum, et majori virtute opus habere 
multaque fortitudine, nec parvum subire laborem. 
Etenim illi fidem vilipendebant, ut quie laborem non 
sustineret, Adversus illud stans ergo ostendit eum , 
qui temperantiam servat aut aliquid simile, sed etiam 
eum, qui fidem exhibet, majori virtute opus habere, 
Sicut enim ille fortitudine opus habet, uL lascivi:e 
cogitationes depellat : ita et hic forti anime, ut incre- 
dulitatis cogitatiunes eliminet. Quomodo igitur fortis 
effectus est? Fide, inquit, neque ratiociniis rem per- 
misil; nam ita concidisset. Quomodo autem credidit? 
Dans gloriam Deo, inquit, 21. plenissime sciens , quia 
quecumque promisi, polens est et facere. Ergo non 
curiose scrutari, est Deum glorificare ; ut curiose in- 
quirere, cst scelus perpetrare. Si vero cum inferiora 
disquirimus οἱ scrutamur , Deum non glorificainus ; 
multo magis cum Domini generationem curiose scruta- 
mur , ut qui contumeliam inferamus, extrema patie- 
mur. Si cnim resurrectionis foriuam exquirere nou 


IN EPIST. AD ROM. HOMIL. VIII. 


402 


oportet, multo minus arcana illa: et horrenda. Nee 
dixit, Credens, simpliciter ; sed Plenissime sciens. Nam 
hujusmodi fides est clarior quam demonstratio per 
syllogismos, magisque persuadet ; neque potest aliud 
accedens ratiocinium illam submovere. Elenim is, 
qui verbis persuadetur, potest sententiam mutare; 
qui vero fide firmatus est, auditum suum munivit ad- 
versus illa pestifera ratiocimia. Cum dixisset ergo 
illum ex fide justificatum fuisse, ostendit illum per 
fidem gloria affecisse Deum : quod per bonam vitam 
maxime fieri solet : nam, Luceat [uz vestra coram ho- 
minibus, u! videant opera vestra bona, et glorificent 
Patrem vestrum , qui in celis est (Matth. 5. 16). Ecce 
hoc ad fidem pertinere visum est. Rursus sicut opera 
virtute et robore opus babent, iia et fides. Hic enim 
plerumque corpus etiam in partem sudoris venit ; illic 
vero anii: solius est opus. Ita ut major sit labor, 
corpore non simul pugnante. 

6. Fidei vis magna. — Viden' ut omnia, que in 
operibus exstant, cum majori copia in fide esse de- 
monsiret ; exempli causa, gloriari apud Deum, forti- 
tudine et labere opus habere, Deum rureus glorili- 
care ? Cum dixit autem, posse Deum quod promiserat 
facere,videtur mihi futura prenuntiare : non enim pr:e- 
sentia solum, sedet futura promisit : hec eniin illorum 
typus erant. Non credere ergo meutis est infirmz, 
exigua el misera. ltaque si nobis quidam (üdem vi- 
tio vertant, illis contra vitio vertamus incredulitatem, 
ut miseris, pusillanimibus, stultis et infirmis, et asi- 
nis nihilo melius habentibus. Sicut enim credere est 
sublimis el magni anii : sic non credere irrationa- 
bilis et vilissimi et ad jumentorum amentiam dejecti. 
Ideoque, missis illis, patriarcham imitemur, et glori- 
ficemus Deum , ut ipse Deo gloriam dedit. Quid sibi 
vult illud , Dedit illi gloriam? Illius justitiam cogita- 
vit, immensam potentiam; et convenientem de illo 
sententiam sibi assumpsit, sie certior factus est de 
promissis. Et nos igitur illum glorificemus et per fi- 
dem et per opera, ut et in mercedem ab illo glorifi- 
cemur : nam ait, Eos qui me glorificant, glorificabo. 
Quamquam etsi nulla proposita esset merces, hoc 
ipsum , quo dignaremur Deum glorificare, gloria 
esset. Nam si ii homines, qui reges laudibus celc- 
brant, loc ipso ornantur et ipsi, etsi nihil aliud car- 
pere valeant : cogita quanta gloria fuerit, si Dominus 
noster propter nos glorificetur; et coutra quantum 
supplicium mereamur, si propter nos ille blaspheme- 
tur : quamquam ille in nostri gratiam vult glorificari : 
ille quippe glorificatione non eget. Quantum enim 
esse putas Deum inter et homines discrimen ? an 
quantum inter homines et verues? Verum nihil dixi, 
tantum afferens discrimen? neque enim dici potest 
quantum. An velles tu a vermibus gloriam accipere 
magnam ? Minime. Si ergo tu, qui gloriam amas, non 
lioc velles ; qui ab hoc affectu liber est , et hoc longe 
superior, quoinodo tua egeat gloria? Attamen etsi illa 
non egeat, se dicit illam propter te cupere. Si euim 
servas propter te fieri dignatus est, quid miraris , si 
eadein de causa. alia. suscipit ? Nihil enim indignum se 


463 
putat, quod ad nostram salutem conducat. Hxc cum 
sciamus, omne peccatum, per quod ille blasphema- 
tur, fugiamus. Nam ait, Ut a facie serpentis, à peccato 
fuge (Eccli. 91. 2). Si ad illud accedas, mordebit te : 
neque enim illud ad nos venit, sed nos illud sponte 
adimus. Deu$ quippe id ita providit, ut ne di.bolus 
per suam tyrannidem superet ; alias enim nemo con- 
tra illius robur staret. Ideo illum semovit , quasi la- 
tronem quemdam et tyrannum ; ac nisi quempiam 
inveniat nudum et solum in latibulis suis, non audet 
irruere : nisi nos per desertum iter facientes viderit , 
non audet accedere ; desertus autem ille diaboli locus 
nihil aliud est, quam peccatum. Opus ergo habemus 
scuto fidei, galea salutis , gladio spiritus ; non modo 
ne malum patiamur, sed etiam ut, si insilire velit, 
ejus capat abscindamus. Frequentibus egemus preci- 
bus, ut sub pedibus nostris conteratur. Impudens 
enim est et exsecrandus, etsi ab inferiori loco pugnet; 
atLumen 8ic etiam vincit. In causa autem est , quod 
nos non studeamus plagis illius esse superiores : ne- 
que enim potest admodum efferri, sed deorsum repit. 
Jlujusque figura est serpens. Si autem illum sic a prin- 
eipio constituit, multo magis nunc. Si ignoras autem 
quid sit ex inferiore loco pugnare , ego tibi hujusce 
belli modum explicare conabor. Quid ergo est, ex in- 
feriore loco pugnare ? A rebus inferioribus decertare, 
a voluptate, a divitiis, a secularibus omnibus. Ideo, 
si quempiam viderit ad c:elam volantem, primo qui- 
dem in illum insilire non poterit ; secundo , etiamsi 
id tentet, cito cadet ; neque enim pedes habet , ne 
formides ; non habet alas, ne timeas : supra terram 
repit et supra res terrenas. Nihil ergo tibi cum terra 
sit commune , nec labore indigebis. Neque enim ad- 
versam pugnam novit, sed t3mquam serpens in spinis 
occultatur, in divitiarum fallacia frequenter latitans. 
Si spinas excideris, formidolosus facile fugiet ; $i in- 
cantare in illum scias divinas illas incantationes , 
statim vulnerabitur. Sunt enim nobis, sunt, inquam, 
jncantationes spirituales, nomen Domini nostri Jesu 
Christi, crucis poteutia. Ilec incantatio non modo 
draconem a latibulo ejicit et in ignem conjicit , sed 
eliam vulneribus medetur. 

1. Quod si multi hoc dicentes sanati non sunt, id 
ex illorum modica fide, non ex dicti in(rmitate 
provenit. Nam ipsum Jesum multi pellebant et pre- 
mebant, nee quidpiam lucrabantur : at quz sanguinis 
fluxu laborabat, nec tacto quidem corpore, sed tantum 
fimbria, diuturnos sauguinis fontes cohibuit (Matth. 
9. 29). Hoc nomen et devmonibus et. pa:sionibus 
et morbis est terribile. Hoc igitur nomine ornemur, 
loc nos muniamus. Sic Paulus magnus effectus est, 
eisi eadem qua nos natura constans ; sed fides illum 
alium ex alio fecit, el tanta erat potestate, ut. Yesti- 
menia etiam ejus magnam haberent virtutem. Qua 
jgitur ezeusatione digni fuerimus, si cum illorum 
unibra et vestimenta mortem depellerent, nec oratio- 
nes quidem nostr: passiones reprimant ? Quid igitur 
in causa est * Magna animi differentia, licet qu:e ad 
Maluram spectant, aequalia et communia sint : nam 


-- 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIHITEP. CONSTANTINOP. 


4ot 
eedem ille quo nos modo natus et educatus est, et 
in terra habitavit aeremque respiravit * sed in illo 
alia longe meliora et przstantiora erant quam nostra, 
zelus, fides, caritas. Imitemur ergo illum : id aga- 
mus, ut per nos loquatur Christus : id ille maxime a 
nobis desiderat, atque ideo loc organum apparavit, 
nec vult ut inutile maneat, sed semper manibus tra- 
citare cupit. Cur ego non apparas illud ad ma- 
num artificis, sed etiam ehordas demittis, οἱ volu- 
(ate molliores efficis, atqve inutilem ipsi paras to- 
tam citharam, cum oporteret illam stringere et ad 
cantus tendere, ác spirituali sale constipare2 Si enim 
hac ratione aptatam Christus viderit, per nostram 
animam pulsabit. Quo facte, angelos videbis saltan- 
tes, et archangelos et Cherubim. Digni ergo incul- 
pats manibus efficiamur : rogemus eum, in corde 
nostro pulset : imo neque rogatu opus habet, tactu 
&olum dignum efficito illud, et ipse prior ad te ac- 
curret. Nam si procrastinantibus occurrit ( Pauli 
enim nondum talis effecti encomium texuit), cun 
paráium viderit, quid non faciet? Quod si Christus 
insonuerít, Spiritus omnino adveniet , erimusque 
6810 prestantiores, non. solem et lunam habentes 
corpori impressos, sed solis, lunze et angelorum Do- 
minum inlabitantem et ambulantem in nobis. 
Caritas signis omnibus preferenda. — Hac autem 
dico, non ut mortuos suscitemus, non ut leprosos 
mundemus ; sed ut signum his omnibus majos exhi- 
beamus, caritatem : ubicumque enim hoc bonum 
fuerit, statim Filius adest cum Patre, et Spiritus 
gratia advenit. Nam ait : Ubi duo vel tres congregati 
fuerint in nomine meo, ibi sum in medio eorum (Matth. 
18. 20). Quod magni affectus est admodum amantium, 
cum amati utrinque adsunt. Ecquis ita miser est, 


inquies, qui nolit Christum medium habere? Nos qui 
. mutuo rixamur. Εἰ fortasse me quispiam irridebit ac 


dicet : Quid ais? nos omnes vides mtra eosdem 
parietes, in uno eodemque ecclesi septo, in eodem 
ovili eoncordissime versantes, neminem pugnantem, 
&ub eodem pastore, simul clamantes, simul dicte au- 
dientes, simul orationes emittentes; et pugnam se- 
ditionemqueé memoras ?* Pugnam memoro, nec insa- 
nio. Video enim illa, quz video, scioque nos in eo- 
dem septo esse unaque pastorem : ideoque maxime 
lugeo, quia cum tot res nos una congregent, scditio- 
nem excitamus. Ecquam seditionem, inquies, hic 
vides? Hic quidem nullam ; sed concione soluta 
alius alium accusat, alius aperte contumeliam infert, 
alias invidet, alius vel avarus et rapax, ve! violentus 
est, alius turpi amore tenetur, alius sexcentos con- 
soit dolos. Et si possent animz nostre detegi, tune 
hsc omnia accurate nossetis, ac me non insapire 
videretis. 

8. Annon videtis in exercitibus, pacis tempore, 
milites arrua ponentes, iis nudatos οἱ inermes et. ad 
hostium castra ttansmeantes? At ubi armis sese 
maniunt, et custodi» sunt et speculze, insomnes tio- 
cles, assidui ignes, hzc non pacem iudicant, sed 
bellum. idipsum apud nos videre est : nos cnim in- 


465 


αὑτῆς ἐφίεσθαι διὰ σέ. El γὰρ γενέσθαι δοῦλο: ὑπέμεινε 
διὰ ot, τί θαυμάζεις, εἰ xal τῶν ἄλλων ἀντέχεται τῆς 
αὑτῆς ἕνεχεν ὑποθέσεως: Οὐδὲν γὰρ ἡγεῖται ἀνάξιον 
ἑαυτοῦ, ὅπερ ἂν πρὸς τὴν σωτηρίαν φέρῃ τὴν ἡμετέραν. 
Ταῦτα οὖν εἰδότες, φεύγωμεν ἀμαρτίαν πᾶσαν, bU ἧς 
αὐτὸς βλασφημεῖται. Ὡς γὰρ ἀπὸ zpocoxov ὄφεως, 
qnot, ρεῦγε ἀπὸ ἁμαρτίας. Ἕλν προσέλθῃς πρὸς αὖ- 
thv, δήξεταί σε’ οὐδὲ γὰρ αὐτὴ πρὸς ἡμᾶς ἔρχεται, 
ἀλλ᾽ ἡμεῖς πρὸς αὐτὴν αὐτομολοῦμεν. Ὃ γὰρ θεὸς χαὶ 
τοῦτο χατεσχεύασεν ὥστε μὴ τυραννίδι περιγίνεσθαι 
«ὸν δ'ἀδολον’ ἣ γὰρ ἂν οὐδεὶς ἔστη πρὸς τὴν ἰσχὺν Exci- 
νου. Διὰ τοῦτο αὐτὸν ἀπῴχισεν ὥσπερ λῃστήν τινα χαὶ 
τύραννον" χἂν μή τινα λάδῃ γυμνὸν χαὶ ἔρημον εἰς τὰς 
αὐτοῦ καταδύσεις, οὐ τολμᾷ ἐπελθεῖν’ ἂν μὴ τὴν ἔρη- 
μὸν ὁδεύοντας ἡμᾶς ἴδῃ, οὐ θαῤῥεῖ προσελθεῖν" ἔρημος 
δὲ χαὶ διαδόλου τόπος οὐδὲν ἕτερον ἢ ἡ ἀμαρτία. Δεῖ 
τοίνυν ἡμῖν τοῦ θυρεοῦ τῆς πίστεως, τῆς περιχεφαλαίας 
. τοῦ σωτηρίου, τῆς μαχαίρας τοῦ πνεύματος * οὐχ ἵνα 
ph πάθωμεν μόνον καχῶς, ἀλλ᾽ ἵνα, χἂν ἐπιπηδῆσαι θε - 
λήσῃ, τὴν κεφαλὴν ἀποτέμωμεν ἐχείνου * δεῖ συνεχῶν 
ἡμῖν εὐχῶν, ἵνα συντριδῇ ὑπὸ τοὺς πόδας ἡμῶν. 'Av- 
αίσχυντος γάρ ἐστι χαὶ μιαρὸς, χαὶ ταῦτα χάτωθεν μα- 
χόμενος" ἀλλ᾽ ὅμως καὶ οὕτω νιχᾷ. Τὸ δὲ αἴτιον, ὅτι οὐ 
σπουδάζομεν ἡμεῖς ὑψηλότεροι τῶν ἐχείνου γενέσθαι 
πληγῶν" οὐδὲ γὰρ οἷός τέ ἐστιν ἐπαρθῆναι μέγα, ἀλλὰ 
κάτω σύρεται. Καὶ τούτου τύπος ὁ ὅφις. Εἰ δὲ ἐξ ἀρχῆς 
οὕτως αὐτὸν ἔταξεν ὁ Θεὸς, πολλῷ μᾶλλον νῦν. Εἰ δὲ 
ἀγνοεῖς τί ποτέ ἐστι τὸ χάτωθεν μάχεσθαι, ἐγώ σοι χαὶ 
ἑρμηνεῦται τοῦ πολέμου τούτον τὸν τρόπον πειράσομαι. 
Τί ποτ᾽ οὖν ἐστι τὸ χάτωθεν μάχεσθαι ; Τὸ ἀπὸ τῶν 
κάτω πυχτεύειν πραγμάτων, ἀπὸ τῆς ἡδονῆς, ἀπὸ τοῦ 
πλούτον, ἀπὸ τῶν βιωτιχῶν ἀπάντων. Διὰ τοῦτο, ἂν ἴδῃ 
τινὰ [507] πρὸς τὸν οὐρανὸν πετόμενον, πρῶτον μὲν 
οὐδὲ ἐπιπηδῆσαι 4 πρὸς αὑτὸν δυνήσεται δεύτερον δὲ, 
xàv ἐπιχειρήσῃ, ταχέως πεσεῖται" οὐ γὰρ ἔχει πόδας, 
μὴ φοδηθῇς" οὐχ ἔχει πτερὰ, μὴ δείσῃς" ἐπὶ τῆς γῆς 
σύρεται, xal τοῖς ἐν τῇ γῇ πράγμασι. Μηδὲν οὖν cot 
πρὸς τὴν γῆν ἔστω χοινὸν, xal οὐδὲ πόνου δεήσει b. 
Οὐδὲ γὰρ οἷδε τὴν ἐξ ἐναντίας μάχην, ἀλλ᾽ ὥσπερ ὄφις 
ταῖς ἀκάνθαις ἐγχρύπτεται τῇ ἀπάτῃ τοῦ πλούτου 
συνεχῶς ἐμφωλεύων. Κἂν ἐχτέμῃς τὰς ἀχάνθας, φεύ- 
ξεται ῥᾳδίως δειλὸς γενόμενος, χἂν ἐπάδειν εἰδῇς αὐτῷ 
τὰς θείας ἑπῳδὰς, τρωθήσεται εὐθέως. Εἰσὶ γὰρ ἡμῖν, 
εἰσὶν ἐπῳδαὶ πνευματιχαὶ, τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου ἡμῶν 
Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ ἡ τοῦ σταυροῦ δύναμις. Αὕτη ἡ 
ἐπῳδὴ οὐχὶ τῶν χηραμῶν ἐξάγει μόνον, xal εἰς πῦρ 
ἐμδάλλει τὸν δράχοντα, ἀλλὰ xal τραύματα ἰᾶται, 

Εἰ δὲ καὶ πολλοὶ λέγοντες οὐχ ἰάθησαν, παρὰ τὴν αὖ- 
τῶν ὀλιγοπιστίαν, οὐ παρὰ τὴν ἀσθένειαν τοῦ λεχθέντος" 
ἐπεὶ xai τὸν Ἰησοῦν οἱ μὲν ὥθουν χαὶ ἔθλιθον, xat 
οὐδὲν ἐχέρδαινον" ἡ δὲ αἱμοῤῥοοῦσα οὐδὲ τοῦ σώματος 
ἀψαμένη, ἀλλ᾽ αὐτοῦ τοῦ χρασπέδου μόνον, χρονίους 
ἔστησεν αἱμάτων πηγάς. Τοῦτο τὸ ὄνομα καὶ δαίμοσι 
φοδερὸν xal πάθεσι xal νοσήματι. Τούτῳ τοίνυν χαλλω- 
πιζώμεθα, τούτῳ τειχίξζωμεν ἑαυτούς. Οὕτω xal ὁ Παῦ- 
λος ἐγένετο μέγας, χαίτοι τῆς αὑτῆς φύσεως ἡμῖν 
κἀχεῖνος ἦν, ἀλλ᾽ ἡ πίστις αὐτὸν ἄλλον ἀντ᾽ ἄλλου πε- 
ποίηχε, καὶ τοσαύτη fiv ἡ περιουσία, ὡς xai τὰ ἱμάτια 
αὐτοῦ πολλὴν ἔχειν ἰσχύν. Ποίας οὖν ἂν εἴημιν ἀπολο- 
γίας ἄξιοι, εἴ γε ἐκείνων μὲν χαὶ αἱ σχιαὶ χαὶ τὰ ἱμάτια 
θάνατον ἤλαυνον, ἡμῶν δὲ οὐδὲ αἱ εὐχαὶ τὰ πάθη κατα- 
στέλλουσι; Τί οὖν τὸ αἴτιον; Πολλὴ τῆς γνώμης ἡ δια- 


* Morel.. οὐδὲ πηδῆσαι. b Legebatur δεήσεις, quod ὃχ 
uno cod correximus. Epir. 


IN EPIST. AD RUM. HOMIL. VIII. 


£14 
φορά’ ὡς τά γε τῆς φύσεως ἴσα xal χοινά" xoi γὰρ 
ὁμοίως ἡμῖν xal ἐτέχθη καὶ ἐτράφη, xai τὴν γὴν 
ὥχησε, xal ἀέρα ἀνέπνευσεν᾽ ἀλλὰ τὰ ἄλλα πολὺ μείζων 
ἡμῶν fjv χαὶ βελτίων, τὸν ζῆλον, τὴν πίστιν, τὴν ἀγά- 
πην. Μιμησώμεθα τοίνυν αὐτὸν, δῶμεν xal δι᾽ ἡμῶν 
φθέγξασθαι τῷ Χριστῷ " ἐπιθυμεῖ μᾶλλον τοῦτο ἡ μῶν 
αὐτὸς, χαὶ διὰ τοῦτο τὸ ὄργανον χατεσχεύασε τοῦτο, χαὶ 
οὐ θέλει μένειν ἄχρηστον αὐτὸ χαὶ ἀργὸν, ἀλλ᾽ ἀεὶ μετὰ 
χεῖρας ἔχειν αὑτὸ βούλεται. Τί τοίνυν οὐ παρασχευάζεις 
ἕτοιμον αὐτὸ τῇ τοῦ τεχνίτου χειρὶ, ἀλλὰ χαλᾷς τὰς 
νευρᾶς, xal μαλαχωτέρας ποιεῖς τῇ τρυφῇ, καὶ ἄχρη- 
στον ὅλην χατασχευάζει; αὐτῷ τὴν χιθάραν, δέον ἐπι- 
σφίγγειν xal νευροῦν τὰ μέλη, καὶ ἐπιστύφειν τῷ da 
τῷ πνευματιχῷ ; Ἂν γὰρ οὕτως ἡρμοσμένην αὐτὴν ἴδη, 
ἠχήσει χαὶ διὰ τῆς ἡμετέρας ψυχῆς ὁ Χριστός. Τοιούτου 
δὲ γενομένου, καὶ ἀγγέλους ὄψει σχιρτῶντας xat ἀρχ- 
αγγέλους χαὶ τὰ Χερουδίμ. Γενώμεθα τοίνυν ἄξιοι τῶν 
χειρῶν τῶν ἀμώμων’ παραχαλέσωμεν αὑτὸν χαὶ εἰς τὴν ᾿ 
ἡμετέραν χροῦσαι χαρδίαν" μᾶλλον δὲ οὐδὲ παραχλήσεως 
δεῖται" μόνον ἀξίαν αὐτὴν χατασχεύασον τῆς ἀφῆς ἐχείς- 
νης, xat αὐτὸς ἐπιδραμεῖταί σοι πρότερος. Εἰ γὰρ ὑπὲρ 
τῶν μελλόντων ἐπιτρέχει (οὔπω γὰρ τῷ Παύλῳ τοιού- 
τῷ γεγενημένῳ τὸ ἐγχώμιον ὕφανεν), ὅταν ἀπηρτισμέ- 
νον ἴδῃ, τί οὐχ ἐργάσεται; "Av δὲ Χριστὸς ἠχήσῃ, καὶ 
τὸ Πνεῦμα ἐπιπτήσεται πάντως, χαὶ ἐσόμεθα τοῦ οὐ- 
ρανοῦ βελτίους, οὐχ ἥλιον ἔχοντες ἐνεστιγμένον τῷ σώ- 
ματι [508] xol σελήνην, ἀλλὰ τὸν ἡλίου xa σελήνης 
xaX ἀγγέλων Δεσπότην ἐνοιχοῦντα xai ἐμπεριπατοῦντα 
ἡμῖν. 


Ταῦτα δὲ λέγω, οὐχ ἵνα νεχρηὺς ἀναστήσωμεν, οὐδὲ 
λεποοὺς ἵνα χαθάρωμεν, ἀλλ᾽ ἵνα τὸ πάντων τούτων 
σημεῖον μεῖζον ἐπιδειξώμεθα, τὴν ἀγάπην. Ὅπου γὰρ ἂν 
T) τοῦτο τὸ χαλὸν, εὐθέως xal ὁ Υἱὸς ἐφίσταται μετὰ τοῦ 
Πατρὸς, καὶ ἢ τοῦ Πνεύματος ἐπιφοιτᾷ χάρις. Οὗ γὰρ 
ἐὰν ὦσι, φησὶ, δύο ἣ τρεῖς συνηγμένοι εἰς τὸ ἐμὸν 
ὄνομα, ἐκδὶ ele. ἐν μέσῳ αὑτῶν. Ὃ πολλῆς διαθέσεώς 
ἐστι xal τῶν σφόδρα φιλούντων, τοὺς φιλουμένους ἐχα- 
τέρωθεν ἔχειν. Καὶ τίς οὕτως ἄθλιος, φησὶν, ὡς μὴ 
βούλεσθαι τὸν Χριστὸν ἔχειν μέσον ; Ἡμεῖς οἱ πρὸς ἀλλή- 
λους στασιάζοντες. Καὶ τάχα μον χαταγελάσεταί τις xal 
ἐρεῖ, Τί λέγεις ; ὁρᾷς πάντας ἡμᾶς ὑπὸ τοῖς αὐτοῖς τεῖί- 
χεσιν ὄντας, ὑπὸ τὸν αὐτὰν τῆς ἐχχλησίας avxbv, ὑπὸ 
τὴν αὐτὴν μάνδραν μεθ᾽ ὁμονοίας ἑστῶτας, οὐδένα μα- 
χόμενον, ὑπὸ τῷ αὐτῷ ποιμένι χοινῇ βοῶντας, χοινῇ 
τῶν λεγομένων ἀχροωμένους, χοινῇ τὰς εὐχὰς ἀναπέμ- 
ποντας, χαὶ μάχης μέμνησαι χαὶ στάσεως ; Μάχης 
μέμνημαι, xal οὐ μαίνομαι οὐδὲ ἐξέστηχα. '"Upo μὲν 
γὰρ ἃ ὁρῶ, καὶ οἶδα ὅτι ὑπὸ τὸν avxbv τὸν αὐτόν ἐσμεν 
καὶ τὸν ποιμένα. Διὰ τοῦτο δὲ μάλιστα θρηνῶ, ὅτι τοσού- 
των ἡμᾶς συναγόντων πραγμάτων, στασιάζομεν. Καὶ 
ποίαν στάσιν, φησὶν, εἶδες ἐνταῦθα ; Ἐνταῦθα μὲν o26:- 
μίαν’ ἐπειδὰν δὲ διαλυθῶμεν, ὁ δεῖνα τὸν δεῖνα χατηγο- 
pst, ἕτερος ὑδρίζει φανερῶς, ἄλλος βασχαίνει, πλεονεχτεῖ 
xa ἀρπάζει, xat βιάζεται ἕτερος ἄλλος ἐρᾷ καχῶς, ἄλ- 
λος μυρίους ῥάπτει δόλους. Καὶ εἰ τὰς ψυχὰς ἡμῶν ἐχ- 
καλύψαι ἑνῆν, τότε ἂν εἴδετε ταῦτα πάντα ἀχριδῶς, xal 
ἔγνωτε ὅτι οὐ μαίνομαι. 


ἡ. Οὐχ ὁρᾶτε ἐν τοῖς στρατοπέδοις, ὅτι εἰρήνης μὲν 
οὔσης, τὰ ὅπλα ἀποθέμενοι, γυμνοὶ xal ἄφραχτοι εἰς τὸ 
κὧν πολεμίων στρατόπεδον διαδαίνουσιν; Ὅταν δὲ 
φράττωνται ὅπλοις, xal quiaxal xal προφυλαχαὶ xai 
ἄγρυπνοι νύχτες, xal πυρὰ xalitat διηνεχῆς, οὐχέτι 


465 
εἰρήνη τὸ τοιοῦτον, ἀλλὰ πόλεμος. Τοῦτο xaY ἐφ᾽ ἡμῶν 
ἔστιν ἰδεῖν᾽ χαὶ γὰρ ἀλλήλους φυλαττόμεθα χαὶ δεδοΐχα- 
μεν xai πρὸς τὸ οὗς ἕχαστος τῷ πλησίον διαλεγόμεθα, 
χἂν παραγενόμενον ἕτερον ἴδωμεν, σιγῶμεν xal £x τοῦ 
μέσου συστέλλομεν ἅπαντα ὅπερ οὐχ ἔστι θαῤῥούντων, 
ἀλλὰ σφόδρα φυλαττομένων. ᾿Αλλὰ ταῦτα ποιοῦμεν, φη- 
civ, οὐχ ὥστε ἀδιχῆσαι, ἀλλ᾽ ὥστε μὴ ἀδικηθῆναι. Διὰ 
τοῦτο πενθῶ, ὅτι μεταξὺ ζῶντες ἀδελφῶν, φυλακῆς 
δεόμεθα πρὸς τὸ μὴ ἀδικηθῆναι, καὶ πυρὰ χαίομεν 
τοσαῦτα, χαὶ φυλαχὰς καὶ προφυλαχὰς τίθεμεν. Τὸ δὲ 
αἴτιον, πολὺ τὸ ψεῦδος, πολὺς ὁ δόλος, πολλὴ τῆς ἀγά- 
πῆς ἡ ἀναίρεσις, καὶ πόλεμο; ἄσπονδος. Διά τοι τοῦτο 
πολλοὺς εὕροι τις ἂν Ἕλλησι θαῤῥοῦντας μᾶλλον ἣ Χρι- 
στιανοῖς" χαίτοι πόσης ἂν εἴη αἰσχύνης ἄξια ταῦτα ; “κό- 
σων δαχρύων, πόσων οἱμωγῶν ; Καὶ τί πάθω, φησί ; δύσ- 
τροπός ἐστιν ὁ δεῖνα χαὶ μοχθηρός. Καὶ ποῦ τὰ τῆς φι- 
λοσορίας τῆς σῆς ; ποῦ δὲ οἱ νόμοι οἱ ἀποπστολιχοὶ [509] 
οἱ χελεύοντες ἀλλήλων τὰ βάρη βαστάζειν ; El γὰρ ἀδελ- 
φῷ χρήσασθαι οὐχ οἷδας, πότε δυνήσῃ χρήσασθαι ἀλλο- 
«plo χχλῶς ; εἰ τὸ μέλος τὸ σὸν οὐχ ἐπίστασαι μεταχει- 
ρίσαπσθαι, πότε τὸν ἔξωθεν ἐπισπάσασθαι δυνήσῃ χαὶ 
συνάψαι ἑαυτῷ ; ᾿Αλλὰ τί πάθω ; Σφόδρα δυσχερῶς ἔχω 
πρὸς δαχρύων ἐπιῤῥοὴν, ἐπεὶ πηγὰς ἂν ἀφῆχα δαψιλεῖς 
ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν, χατὰ τὸν προφήτην ἐχεῖνον, μυ- 
ρίους πολέμους ἐπὶ τοῦ πεδίου τούτου βλέπων ἐχείνων 
χαλεπωτέρους. Ὁ μὲν γὰρ βαρδάρους ἐπιόντας ὁρῶν, 
ἔλεγε, Τὴν κοιλίαν μου ἀ.1γῶ" ἐγὼ δὲ ὑφ᾽ ἑνὶ στρατη- 
Υἱῷ παρχταττομένους βλέπων, εἶτα xav' ἀλλήλων ἱστα- 
μένους καὶ δάχνοντας χαὶ σπαράττοντας τὰ ἀλλήλων 
μέλη, τοὺς μὲν διὰ χρήματα, τοὺς δὲ διὰ δόξαν, τοὺς 
δὲ ἀπλῶς καὶ εἰχῇ χαταγελῶντας xol χαταχλευάζοντας, 
καὶ μυρία τραύματα ἀλλήλοις ἐπάγοντας, χαὶ νεχροὺς 
τῶν ἐν πολέμῳ χαλεπωτέρους, xal τὸ τῶν ἀδελφῶν ὄνο- 
μα Ψιλὸν μόνον λοιπὸν ὃν, οὐδὲ ἔχω τινὰ ἄξιον τῆς 
τοαγῳδίας ταύτης ἐπινοῆσαι θρῆνον. Αἰδέσθητε τοίνυν, 


αἰδέσθητε τὴν τράπεζαν ταύτην, ἧς χοινωνοῦμεν ἅπαν- 


τες, τὸν OU ἡμᾶς σφαγέντα Χριστὸν, τὸ θῦμα τὸ ἐπ᾽ 
αὑτῆς κείμενον. Λῃσταὶ χοινωνοῦντες ἁλῶν, οὐχέτι εἰσὶ 
λῃσταὶ πρὸς οὗς ἂν χοινωνήσωσιν, ἀλλὰ μεταδάλλει τὸν 
τρόπον ἡ τράπεζα, xal τοὺς τῶν θηρίων ἀγριωτέρους 
προθάτων ἡμερωτέρους ποιεῖ" ἡμεῖς δὲ τοιαύτης τραπέ- 
ζης μετέχοντες, τοιαύτης Χοινωνοῦντες τροφῆς, ὀπλιζό- 
μεθα xaz' ἀλλήλων, δέον χατὰ τοῦ πᾶσιν ἡμῖν πολε- 
μοῦντος διαόλου τοῦτο ποιεῖν. Διά τοι τοῦτο ἡμεῖς μὲν 
ἀσθενέστεροι, ἐχεῖνος δὲ ἰσχυρότερος χαθ᾽ ἑχάστην γί- 
νεται τὴν ἡμέραν. Οὐ γὰρ μετ᾽ ἀλλήλων φραττόμεθα 
κατ᾽ ἐχείνον, ἀλλὰ μετ᾽ ἐχείνου xat' ἀλλήλων ἱστάμεθα, 
καὶ αὐτῷ στρατηγῷ πρὸς τὰς τοιαύτας χρώμεθα παρα- 
κάξεις, δέον αὐτῷ μόνῳ πολεμεῖν. Νυνὶ δὲ ἐχεῖνον ἀφέν- 
τες, χατὰ τῶν ἀδελφῶν τὰ τόξα τείνομεν, Ποῖα τόξα, φη- 
c(; Τὰ ἀπὸ γλώττης xal στόματος, Οὐδὲ γὰρ ἀχόντια 
xai βέλη μόνον, ἀλλὰ xal ῥήματα πολὺ τῶν βελῶν 
πιχρότερα ἐργάζεται τραύματα. Καὶ πῶς δυνησόμεθα 
τοὔτον χαταλῦσαι τὸν πόλεμον, φησίν; "Av ἐννοήσῃς, ὅτι 
τὸν ἀδελφὸν λέγων χαχῶς, βόρδορον ἀπὸ τοῦ στόματός 
σου προχέεις, ἂν ἐννοήσῃ:, ὅτι τὸ μέλος τοῦ Χριστοῦ 
διαδάλλεις, ὅτι τὰς σάρχας κατεσθίεις τὰς σὰς, ὅτι τὸ 
διχαττήριόν σοι πιχρότερον ποιεῖς τὸ φοδερὸν ἐχεῖνο χαὶ 
ἀδέχλατον, ὅτι τὸ βέλος οὐ τὸν πληγέντα, ἀλλὰ σὲ τὸν 
τοξεύσαντα ἀναιρεῖ. ᾿Αλλ’ ἡδίχησέ τι xal καχῶς ἐποίη- 
σε; Στέναξον, μὴ χαχῶς εἴπῃς " δάχρυσον, μὴ διὰ τὴν 
σὴν ἀδιχίαν, ἀλλὰ διὰ τὴν ἀπώλειαν τὴν ἐχείνου, χαθὼς 
καὶ ὁ σὸς Δεσπότης τὸν Ἰούδαν ἐδάχρυδεν, οὐχ ἐπειδὴ 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


46 


αὐτὸς ἐσταυροῦτο, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ἐχεῖνος ππροεδίδου. 
ὙὝΟρισέ σε χαὶ ἑλοιδόρησε; Ιαραχάλεσον τὸν Θεὸν 
ὥστε ἵλεων αὐτῷ γενέσθαι ταχέως. ᾿Αδελφός ἐστι σὸς, 
τὰς αὑτάς σοι ἕλυσεν ὠδῖνας" μέλος ἐστὶ σὸν, ἐπὶ τὴν 
αὐτὴν ἐχλήθη τράπεζαν. ᾿Αλλὰ πλέον ἐπεμόαίνει 
μοι, φησίν. Οὐχοῦν μείζων xal πλείων ὅ μισθός. 
Ταύτῃ μάλιστα τὸν θυμὸν ἀφεῖναι δίχαιον, ἐπειδὴ χαι- 
ρίαν ἐδέξατο τὴν πληγὴν, ἐπειδὴ ἔτρωσεν αὑτὸν ὁ διά- 
θολος. 


᾿ [540] 9. Μὴ τοίνυν Exc f Enc xat σὺ, μηδὲ καταθάλτς 
σαυτὸν μετ᾽ ἐχείνου * ἕως μὲν γὰρ ἂν ἕστηχας, δύνασαι 
χἀχεῖνον διασῶσαι" ἂν δὲ σαυτὸν χαταῤῥήξῃς διὰ τοῦ 
ἀνθυθρίσαι, τίς ὑμᾶς ἀναστήσει λοιπόν ; ἐχεῖνος ὁ τρω- 
θείς ; ᾿Αλλ᾽ οὐ δυνήσεται χείμενος. ᾿Αλλὰ σὺ ὁ πεσὼν 
μετ᾽ ἐχείνου ; Καὶ πῶς, οὐχ ἀρχέσας σεαυτῷ χεῖρα δοῦ- 
ναι, ἰσχύσεις ἑτέρῳ; Στῆθι τοίνυν γενναίως, xai τὴν 
ἀσπίδα προθαλλόμενος, xal νεχρὸν ὄντα ἕλχυσον ἀπὸ 
τῆς μάχης τὸν σὸν ἀδελφὸν διὰ τῆς μαχροθυ μίας. Ἔτρω- 
σὲν αὐτὸν ὁ θυμός ; Μὴ τρώσῃς xal σὺ, ἀλλὰ χαὶ τὸ 
πρότερον ἔχδαλε βέλος, Ἂν γὰρ οὕτως ἀλλήλοις ὁμιλῶ- 
μεν, ταχέως πάντες ὑγιεῖς ἐσόμεθα " ἂν δὲ κατ᾽ ἀλλήλων 
ὁπλιζώμεθα, οὐδὲ τοῦ διαδόλου χρεία λοιπὸν πρὸς τὴν 
ἡ ετέραν ἀπώλειαν. "ΑΛπας μὲν γὰρ ὁ πόλεμος χαλεπὸς, 
μάλιστα δὲ ὁ ἐμφύλιος. Οὗτος δὲ καὶ τοῦ ἐμφυλίου χαλε- 
πώτερος, ὅσῳ μείζονα τῆς πολιτείας ἡμῖν τὰ δικαιώμα- 
τα, μᾶλλον δὲ χαὶ τῆς συγγενείας αὐτῆς. ᾿Απέχτεινέ 
ποτε τὸν “Λόελ ὁ ἀδελφὸς, xal αἷμα ἐξέχεε συγγενιχόν" 
ἀλλ᾽ οὗτος ἐχείνου παρανομώτερος ὁ φόνος, ὅσῳ χαὶ τὰ 
τῆς ἀγχιστείας μείζω, χαὶ τὰ τοῦ θανάτου χαλεπώτε- 
ρα. Ἐχεῖνος μὲν γὰρ τὸ σῶμα ἔτρωσε, σὺ δὲ κατὰ τῖς 
ψυχῆς τὸ ξίφος ἠχόνησας. ᾿Αλλ᾽ ἔπαθες πρῶτος χαχῶς - 
᾿Αλλ’ οὐ τὸ παθεῖν, ἀλλὰ τὸ ποιῆσαι χαχῶς, τοῦτό ἐστι 
τὸ παθεῖν χαχῶς. Σχόπει δέ" ἔσφαξεν ὁ Κάϊν, ἐσφάγη ὁ 
"Αθελ᾽ τίς οὖν ἣν ὁ νεχρός ; Ὁ μετὰ τὸν θάνατον βοῶν" 

Puri) γὰρ, qnot, τοῦ αἵματος "A664 τοῦ ἀδεϊ;οῦ cov 

βοᾷ πρός με" ἣ ὁ ἐν τῷ ζῇν τρέμων xaX δεδοιχώς - 
Οὗτος γὰρ, οὗτος νεκροῦ παντὸς ἐλεεινότερος fv. Εἶδες 
πῶς βέλτιον τὸ ἀδιχεῖσθαι, κἂν μέχρι φόνου τις χωρῇ ; 
Μάθε πῶς χεῖρον τὸ ἀδιχεῖν, χἂν μέχρις αἵματός τις 
ἰσχύσῃ. Ἔπληξε καὶ χατέθαλε τὸν ἀδελφὸν ἐχεῖνος, ἀλλ᾽ 
ὁ μὲν ἐστεφανοῦτο, ὁ δὲ ἐχολάξετο" ἀνῃρέθη καὶ ἐστράγη 
παρὰ τὸ δίχαιον ὁ "A62, ἀλλ᾽ ὁ μὲν τελευτῶν χατηγόρει 
xal ἀνήρει καὶ éyetpouto* * ὁ δὲ xal ζῶν ἐσίγα χαὶ 
ἡσχύνετο χαὶ ἡλίσκετο, καὶ τοὐναντίον οὗπερ ἤϑελε χατ- 
ἐσχεύαζεν. ᾿λνήρει γὰρ, ἐπειδὴ ἀγαπώμενον εἶξε, προσ- 
δοχῶν xal τῆς ἀγάπης ἐχδάλλειν αὑτόν" ἐπέτεινε δὲ τὸ 
φίλτρον μειζόνως, xat ἀποθανόντα μᾶλλον ὁ Θεὸς αὑτὸν 
ἐπεζήτει, Ποῦ ἐστιν "A684 ὁ ἀδεῖφρός cov ; λέγων. 
Οὐ γὰρ ἔσδεσας τὸν πόθον τῷ φθόνῳ, ἀλλ᾽ ἀνῆψας μᾶλ- 
λον οὐχ ἡλάττωσας τὴν τιμὴν τῇ σφαγῇ, ἀλλ᾽ ἐπέτει- 
vag πλέον. Πρὸ τούτου μὲν γάρ σοι xai ὑπέταξεν αὐτὸν 
ὁ Θεός" ἐπειδὴ δὲ αὐτὸν ἀνεΐλες, xal τετελευτηχώς ct 
τιμωρήσεται " τοσοῦτον ἐμοὶ παρ᾽ αὐτοῦ τὸ φίλτρον.Τίς 
οὖν ἣν ὁ χαταδιχασθείς ; ὁ χολάζων, ἣ ὁ χολαζόμενος ; 
ὁ τοσαύτης ἀπολαύων παρὰ τῷ Θεῷ τιμῆς, ἢ ὁ χαινῇ 
τινι καὶ παραδέξῳ διδόμενος τιμωρίᾳ; Οὐχ ἐφοδέθης 
αὑτὸν ζῶντα, φησίν οὐκοῦν φοδήθητι τελευτήσαντα" 
οὐχ ἔτρεμες μέλλων ἐπάγειν τὸ ξίφος " ληφθήσῃ τρόμῳ 
μετὰ τὸ ἐχχέαι τὸ αἷμα διηνεχεῖ " ζῶν σοι δοῦλος ἦν, 
καὶ οὐχ hvs(you- διὰ τοῦτο τελευτήσας, δεσπότης σοι 


* Mss. xoi fpes, καὶ ἐχειροῦτο. (A. omittit hzc, χαὶ ἀνέρει. 


465 
vicem custodimus, et alii ab aliis cavemus, ad aurem 
proximo loquimur, et alio superveniente tacemus, ac 
de medio omnia tollimus et supprimimus : quod non 
fidentium, sed admoduin caventium est. Verum hoc 
facimus, inquies, non ut injuriam inferamus, sed ut 
ne patiamur. Ideo lugeo, quod cum inter fratres vi. 
vamus, custodia opus habeamus, ne lzedamur, et tot 
ignes accendamus, ac custodias speculasque pona- 
mus. [n causa autem est mendacium frequens, dolus, 
caritas de medio sublata, inexpiabile bellum. ldeo 
multos inveneris, gentilibus magis fidentes, quam 
Christianis. Atqui ha:c quanto pudore digna, quantis 
lacrymis, quantis ejulatibus? Et quid faciam, in- 
quies? moribus asper ille talis est et improbus. Et 
quorsum abiit philosophia tua ? quorsum apostolicze 
leges, quze jubent alterum alterius onera portarc? 
Nam si fratre uti nescis, quo pacto bene uti poteris 
alieno? si membrum tuum contrectare nescis, quo- 
modo extraneum attrahere tibique conjungere va- 
leas? Sed quid faciam? Ex amaritudine ad la- 
crymas fundendas mire propensus sum, funtes ex 
oculis emitto, secundum prophetam illum , bella 
innumera hoc in campo videns externis bellis gra- 
viora. llle namque barbaros irruentes videns, dice- 
bat : Ventre meo doleo (Jer. 4. 19) : ego vero sub 
uno lmperatore instructos videna, deinde conira se 
mutuo stantes, mordentes, discerpentes alios alio- 
rum membra, alios pecuniarum, alios glorie causa, 
alios sine causa ac temere irridentes ac subsan- 
nantes , et mille vulnera sibi mutuo infligentes, 
mortuos iis, qui in bello, gravius cz sos, fratrumque 
nomen nudum οἱ vacuum relictum, lamentum nul- 
lum reperio hac trageedia dignum. Revereamini igitur, 
revereamini hanc mensam, cujus participes sumus 
omnes, Christum pro nobis occisum , sacrificium 
huic mens:e impositum. Predones unius salis parti- 
cipes, non ultra prxdones sunt erga eos, quibuscum 
communicant, sed mensa mores mutat, et feris ipsis 
efferatiores, ovibus mansuetiores reddit. Nos vero 
qui talis mensa, talis cibi participes sumus, alii ad- 
versus alios arma sunimus, cum oporteret contra 
diabolun nos omnes oppuguantem armis instrui. 
Ideoque nos infiemiores, ille fortior quotidie evadit. 
Non enim mutuo omnes contra illum armamur, sed 
cum illo contra fratres stamus, et. illo duce in tali 
acie utimur, cum oporteret illum solum oppugnare. 
Nunc autem illo relicto, contra fratres tela vertimus, 
' Qua tela, inquies? Qus ab ore et lingua profici- 
scunlur. Non enim sagitt:e et tela tantum, sed etian 
verba acerbiora quam sagilt:e vulnera infligunt. Et 
quomodo, inquies, poterimus lioc bellum solvere ? Si 
cogitaveris te, cum contra fratrem loqueris, lutum 
ex ore effundere; si cogitaveris, quod membrum 
Christi calumniaris, quod earnes tuas comedis, quod 
tibi tribunal illud horrendum et incorruptum acer- 
bius reddis; quod telum non eum qui ictus est, sed 
le qui emisisti occidat. Verum me injuria et malo 
amfecit? Ingemisce, nec male loquaris; lacrymare, 
non ob injuriam acceptam, sed ob illius perniciem, 


IN EPIST. AD ROM. HOMIL. Vill. 


458 
ut Dominus tuus Judam lacrymatus est, non quod 
ipse erueifigeretur, sed quod ille proderet. Injuria et 
contumelia te affecit? Deum precare, ut illi cito pro- 
pitius flat. Frater est tuus, eodein partu natus, mem- 
brum iuum, ad eamdem vocatus est mensam. Sed 
magis, inquies, mibi insultat. lgitur major et am- 
plior erit merces. Hac de causa maxime iram depo- 
ncre par est, quia letbalem ille plagam accepit, quia 
vulneravit illum diabolus. 

9. Ne igitur, tu quoque ferias, neque te cum illo 
dejicias. Donec enim stas, potes et illum servare: 
si vero te dirumpas ut contumeliam contumelia ulci- 
scaris, quis vos deinceps eriget * illene vulneratus ? 
Αἱ non poterit jacens. Au tu, qui cum illo cecidisti ? 
Et quomodo qui tibi non potuisti manum porrigere, 
alteri poteris? Sta igitur generose, clypeum oppo- 
nens, el mortuum fratrem per patienliam ex pugna 
extrae. Ira confodit illum? Ne tu quoque confodias, 
sed prius telum avelle. Si namque sic mutuo verse- 
mur, cito sani onines erimus; si vero alter contra 
alterum armetur, non jam diabolo opus erit ad per- 
niciem nostram. Omue quippe bellum perniciosuin 
est, sed maxime intestinum. At hoc bellum intestino 
deterius est, quanto majora sunt hujus nostra vitz 
rationis, imo etiam cognationis jura. Occidit olim 
Abelem írater, et coguatum effudit sauguinem : at 
hzec cexedes illa est iniquior, quanto et major est afli- 
nitas, eL mortis gravior ratio. llle namque corpus 
confodit; tu vero contra animam gladium acuisti. 
Sed tu prior male passus es? Verum non pati, sed 
facere, male pati est. Attende autem : jugulavit Cain, 
jugulatus est Abel : uter ergo mortuus erat ? Qui post 
inortem clainabat : nam. Voz sanguinis Abel fratris tui 
clamat ad me (Gen. 4. 10), inquit ; an is qui vivus 


iremebat timebatque ? Hic enim, bic quovis mortuo 


miserabilior erat. Viden' quod melius sit injuria af- 
fici, etiam ad czdem usque? Disce quomodo pejus 
sit injuría afficere, etiamsi usque ad sanguinem quis 
pravaleat. Percus:it et prostravit fratrem suum ille; 
sed ille quidem coronabatur, hic contra puniebatur : 
preter jus occisus et jugulatus est Abel ; sed ille 
moriens accusabat, occidebat, et compreliendebat ; 
ille vivens tacebat, pudore afficiebatur, comprelien- 
debatur : et contra quam volebat res cecidit. Interfi- 
ciebat enim, quia illum dilectum videbat, exspectans 
illum a dilectione depellere : auxit magis dilectio 
nem, et morientem Deus magis requirebat, cum di- 
ceret : Ubi est Abel frater tuus (Ibid. v. 9)? Non enim 
amorem per invidiam exstinxisti, sed potius incen- 
disti : uon ex caede honorem minuisti, sed auxisli. 
Antea enim illum tibi subdiderat Deus; postquam vero 
illum occidisti, etiam mortuus ille te ulciscetur: tanta 
est mea erga illum dilectio. Uter ergo damnatus est, 
qui punivit, an qui punitus est? qui tantum a Deo 
honorem assequutus est, an qui novo cuidam et in- 
exspectato supplicio traditus est ? Illum, inquit, vi- 
vum non timuisti ; ergo time mortuum : non inbor- 
ruisti gladium impacturus ; tremore perpetuo corri- 
pleris, postquam sauguinem effudisti : vivens servus 


461 
tuus erat ; jam tremendus. tibi dominus effectus est, 
Il;ec ergo cogitantes, dilecti, fugiamus invidiam, ex- 
stingiamus malitiam, caritatem mutuo retribuentes, 
ut boua illius decerpamus, et in. priesenti et. in. fu- 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOD. 


468 
tura vita, gratia et benignitate Domini nostri Jesu 


Christi, cui gloria et imperium iu secula s:eculorusa. 
Ámen. 


m — Bá —— Rr al Ó— a ———————Ó————Ó———— MÀ 


HOMILIA IX. 


Cap. 4. v. 95. Non scriptum est aulem propter illum 
lantum, quia reputatum est illi ad justitiam ; 24. scd 
etiam propter nos, quibus repulabitur, credentibus in 
eum, qui suscilavit Jesum Dominum nostrum a mor- 

ds. 

t Postquam multa magnaque de Abrahamo dixe- 
rat, necnon. de fide ejus, de justitia deque honore 
quem a Deo acceperat; ne auditor diceret, Et quid 
lioc ad nos ? ille ramque est qui justificatus est : nos 
ille prope patriarcham collocat. Tanta est spiritualium 
verborum vis. Nom eum qui ex gentibus , qui recens 
accesserit, qui niliil fecerit, non modo nihil minus 
liabere dixit, quam Jud:eus fidelis, sed nec quam pa- 
triarcha : imo vero, si quid admirabile sit dicendum, 
etiam multo magis. Tanta est enim nostra nobilitas, 
ui! illius fides nostre fldei sit typus. Nec dixit, Si 
autem illi reputatum est, verisimile est ut etiam tno- 
bis, ne id in syllogismum verteret ; sed ex auctori- 
tate divinaruin legum loquitur, efficitque ut id totum 
Scripture sententia sit. Cur enim scriptum est, in- 
quit, nisi ut discamus, quod nos quoque sic justifi- 
cati simus? eidem quippe Deo credidimus pro iisdem 
rebus, etsi non in iisdem personis. Cum autem fldem 
nostram dicit, Dei quoque ineffabilem benignitatem 
dicit, quam semper circumversat, crucem in medium 
afferens : quod et nunc declaravit his verbis. 25. Qui 
traditus est propter peccuta nostra, et resurrezit propter 
iustificationem nostram. 

BResurrectio Christi probatur. — Vide quomodo, 
postquam causam morlis dixit, eamdem resurrectionis 
causam afferat. Cur, inquit, crucifixus est ? Non ob 
proprium peccatum, ut liquet ex resurrectione. Si 
cnim peccator erat, quomodo resurrexit? si resurre- 
xit, palam est non peccatorem fuisse: si peccator 
sion fuit , cur crucifixus est ? Pro aliis. Si pro aliis , 
omnino resurrexit, Ne diceres enim, Quomodo tot 
peccatis obnoxii, possumus justificari ? ostendit eum, 
qui peccata omnia delevit; ut et ex fide Abrahze, per 
quam ille justificatus est , οἱ ex fide salutaris passio- 
nis , per quam a peccatis liberati sumus , sermonem 
confirmaret. Postquam autem ejus mortem dixerat , 
de resurrectione loquitur. Non enim ideo mortuus 
est, ut supplicio obnoxios haberet, et damnatos, sed 
ut benefaceret : ideo enim mortuus est et resurrexit , 
ut justos efficeret. (Cap. 5.)4. Justificati ergo ex fide, 
pacem habeamus ad Deum per Dominum nostrum Je- 
sum Christum. Quid sibi vult illud, Pacem habeamus ? 
Quidam ita explicant : Ne seditiones moveamus, con- 
lendentes ut legem introducamus. Mihi autem vide- 
tur de vivendi ratione nobiscum hic disseri. Quia 

(im ubi plura de fidc disseruerat et de justitia per 


era, hanc adjecit; ne quis pularet hzc dicta igna. - 


vizxe occasionem fore, ait: Pacem h:beamus ; id est, 
Ne ultra. peccemus , nec ad priora revertamus : hoc 
enim est, bellum habere contra Deum. Et quomodo 
inquies, fieri potest, ut ne ultra peccemus ? Quomo- 
do illud prius fieri potuit? Si enim tot peccatis obno- 
xii, ab omnibus per Christum liberati sumus ; multo 
magis iilius ope fict, ut in lioc statu maneamus. Non 
par enim res est pacem , qux» non erat, accipere , 
et datam servare ; quia acquisitio facilior est , quam 
conservalio : attamen quod dilflicilius erat, facile fuit 
et in opus exiit. Ergo id, quod facilius est, nullo ne- 
golio perficiemus , si hxreamus ei, qui illa nobis 
perfecit. Hic vero non facilitatem tantum mihi indi- 
care videtur, sed etiam id , quod rationabile sit. Si 
enim nos debellatos reconciliavit, in reconciliatione 
persistere par est, et hanc illi vicem rependere , ut 
ne videatur ille pravos et ingratos cum Patre recon- 
ciliasse. 2. Per ipsum enim , inquit , habuimus acces- 
sum ad fidem. Si ergo procul positis accessum praebuit, 
multo magis prope stantes relinebit. 

2. Tu vero mihi consideres velim , quomodo ubi- 
que duo illa ponit, et quz ab ipso, et quz ἃ nobis 
sunt. Sed qux ab ipso, sunt varia et multa et diver- 
$a : nam mortuus propter nos, reconciliavit nos , 
adduxit , gratiam dedit ineffabilem ; nos vero fidem 
solam attulimus : ideo ait : In fide in hanc gratiam, 
in qua stamus. Quam , quiso, gratiam ? Qua digna- 
mur Dei cognitione , qua ab errore liberamur , qua 
veritatem cognoscimus , qua omnia per baptismum 
bona consequimur : ad hoc enim nobis accessum prz-- 
buit ut hzc accipiamus dona. Neque enim fecit tan- 
tum , ut peccatorum remissionem obtineremus , sed 
et ut innumeras consequeremur dignitates. Ncque 
hic stetit, sed etiam alia promisit, ineffabilia illa 
meniem et rationetn superantia bona. Ideo utraque po- 
suit. Cum enim dicit, Gratian, przsentia significa- 
vit, quz accepimus ; cum aute dicit : Et gloriamur 
in spe. glorim Dei, futura. revelavit omnia. Ac. bene 
dixit, /n qua stamus. Talis quippe est gratia Dei ; fi- 
nem non habet , non novit terminum, sed ad majora 
semper procedit : quod apud bomines non cst. Exem- 
pli causa : accepit quis principatum et gloriam οἱ 
potentiam , sed non in hac perpetuo stetit, verum 
cito ab illa excidit; atque etiamsi nemo auferat, 
mors superveniens omnino tollet. Qux vero Dei sunt, 
non talia : non enim homo, non tempus, non rerum 
conditio, non ipse diabolus, non mors adveniens , 
ab iis nos depellere poterit; sed quando morimur , 
tunc illa firmius tenemus, et in progressu semper 
pluribus fruimur. Quapropter , si non credis futuris , 
a przesentibus,et ab iis quz jam accepisti , crede 
illis. Idco enim ait : Et gloriamur in spe glorie Dei, 


401 


IN EPIST. AD ROM. HOMIL. IX. 


108 


γέγονε φοδερός. Ταῦτ' οὖν ἐννοοῦντες, ἀγαπητοὶ, φύγω-“ τὸν παρόντα βίον, καὶ χατὰ τὴν μέλλουσαν ζωὴν, χάριτι 


μὲν [511] φθόνον, σδέσωμεν χαχίαν, ἀγάπην ἀντιδιδόντες 
ἀλλήλοις, ἵνα τὰ Ex ταύτης καῤπωσώμεθα ἀγαθὰ, καὶ χατὰ 


χαὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ ἡ 
δόξα xal τὸ χράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾿Αμήν. 





OMIAIA 6’. 


Οὐχ ἐγράφη δὲ δι' αὐτὸν μόνον, ὅτι ἐλογίσθη αὐτῷ 
εὶς διχαιοσύνην" ἀ.1.1ὰ καὶ δι᾽ ἡμᾶς, οἷς uéAAet 
«ογίζεσθαι, τοῖς πιστεύουσιν ἐπὶ τὸν ἐγείραντα 
Ἰησοῦν τὸν Κύριον ἡμῶν ἐκ γεχρῶν. 

α'. Πυλλὰ καὶ μεγάλα περὶ τοῦ ᾿Αδραὰμ εἰπὼν, xat περὶ 
τῆς πίστεως αὐτοῦ xal τῆς διχαιοσύνης xal τῆς παρὰ 
τοῦ Θεοῦ τιμῆς, ἵνα μὴ λέγῃ ὁ ἀχροατὴς, Καὶ τί πρὸς 
ἡμᾶς ; ἐκεῖνος γάρ ἔστιν ὁ διχαιωθείς " ἴστησιν ἡμᾶς 
ἐγγὺς τοῦ πατριάρχου πάλιν. Τοσαύτη τῶν πνευματιχῶν 
λόγων ἡ δύναμις. Τὸν γὰρ ἐξ ἐθνῶν, τὸν ἄρτι προσελθόν- 
τα, τὸν οὐδὲν ἐργασάμενον, οὐ μόνον τοῦ Ἰουδαίου τοῦ 
πιστοῦ οὐδὲν ἔφησεν ἔλαττον ἔχειν, ἀλλ᾽ οὐδὲ τοῦ πα- 
τριάρχου" μᾶλλον δὲ, εἰ χρή τι θαυμαστὸν εἰπεῖν, καὶ 
πολλῷ πλέον. Τοσαύτη γὰρ ἡμῶν ἡ εὐγένεια, ὡς τὴν 
ἐχείνου πίστιν τῆς ἡμετέρας τύπον εἶναι. Καὶ οὐχ εἶπεν, 
El δὲ ἐχείνῳ ἐλογίσθη, εἰκὸς ὅτι xal ἡμῖν, ἵνα μὴ ποιήσῃ 
αὐτὸ συλλογισμόν" ἐξ αὐθεντίας δὲ τῶν θείων φθέγγεται 
νόμων, xai τῆς Γραφῆς ἀπόφασιν αὑτὸ ὅλον ποιεῖ. Διὰ 
τἰ γὰρ ἐγράφη, φησὶν, ἀλλ᾽ ἣ tva * μάθωμεν, ὅτι καὶ 
ἡμεῖς οὕτω διχαιούμεθα ; τῷ γὰρ αὑτῷ θεῷ πεπιστεύχα- 
μεν ὑπὲρ τῶν αὐτῶν πραγμάτων, εἰ χαὶ μὴ ἐπὶ τῶν 
αὐτῶν προσώπων. Εἰπὼν δὲ τὴν πίστιν ἡμῶν, λέγει χαὶ 
τὴν τοῦ θεοῦ φιλανθρωπίαν τὴν ἄφατον, ἣν ἀεὶ περιστρέ- 
φει, τὸν σταυρὸν εἰς μέσον φέρων" ὃ χαὶ νῦν ἐδήλωσεν 
εἰπών’ Ὃς παρεδόθη διὰ τὰ παραπεώματα ἡμῶν, 
zal ἠγέρθη διὰ τὴν δικαίωσιν ἡμῶν. 


Ὅρα πῶς τὴν ἀἰτίαν εἰπὼν τοῦ θανάτου, τὴν αὐτὴν 
χαὶ ἀπόδειξιν ἀναστάσεως ποιεῖται. Διὰ τί γὰρ ἔσταυ- 
ρώθη, φησίν; Οὐ δι᾽ οἰχείαν ἁμαρτίαν " χαὶ δῆλον ἐχ τῆς 
ἀναστάσεως. El γὰρ ἣν ἁμαρτωλὸς, πῶς ἀνέστη ; εἰ δὲ 
ἀνέστη, εὔδηλον ὅτι ἀμαρτωλὸς οὐχ ἦν" εἰ δὲ ἁμαρτω- 
Abc οὐκ ἦν, πῶς ἐσταυρώθη; Av ἑτέρους. Ei δὲ δι᾽ ἑτέ- 
ρους, πάντως ἀνέστη. Ἵνα γὰρ μὴ λέγῃς, ὡς τοσούτοις 
ἁμαρτήμασιν ὄντες ὑπεύθυνοι δυνάμεθα διχαιωθῆναι ; 
ἔδειξε τὸν πάντα ἀπαλείψαντα τὰ ἁμαρτήματα, ἵνα xal 
ix τῆς πίστεως τοῦ ᾿Αδραὰμ, δι᾽ ἧς ἐδικαιώθη, xal ix 
τῆς τοῦ πάθους τοῦ σωτηρίου, δι᾽ οὗ τῶν ἁμαρτημάτων 
ἀπηλλάγημεν, βεδαιώσῃ τὸν λόγον. Εἰπὼν δὲ αὐτοῦ τὸν 
θάνατον, λέγε: xal τὴν |D12] ἀνάστασιν. Οὐ γὰρ διὰ 
τοῦτο ἀπέθανεν, ἵνα ὑπευθύνους ἔχῃ χολάσει, χαὶ χατα- 
δίχους, ἀλλ᾽ ἵνα εὐεργετήσῃ᾽ ἐπὶ τούτῳ γὰρ xat ἀπέθανε 
καὶ ἀνέστη, ἵνα δικαίους ἐργάτηται. Δικαιωθέντες οὖν 
ἐχ πίστεως, εἰρήνην ἔχωμεν πρὸς τὸν Θεὸν διὰ τοῦ 
Κυρίου ἡμῶν ἸΙησοῦ Χριστοῦ. Τί ἔστιν, Εἰρήνην 
ἔχωμεν; Τινὲς μέν φασιν, ὅτι Μὴ δὴ στασιάξωμεν φι- 
λονειχοῦντες τὸν νόμον εἰσαγαγεῖν" ἐμοὶ δὲ δοχεῖ περὶ 
πολιτείας ἡμῖν λοιπὸν διαλέγεσθαι. Ἐπειδὴ γὰρ πολλὰ 
περὶ πίστεως διαλεχθεὶς καὶ τῆς διὰ τῶν ἔργων διχαιο- 
σύνης, αὐτὴν προύθηκεν ἵνα μή τις νομίσῃ ῥᾳθυμίας 
ὑπόθεσιν εἶναι τὰ λεγόμενα, φησίν " Εἰρήνην ἔχωμεν * 
τουτέστι, Μηχέτι ἁμαρτάνωμεν, μηδὲ πρὸς τὰ πρότερα 
ἐπανερχώμεθα * τοῦτο γάρ ἐστι πόλεμον ἔχειν πρὸς τὸν 


E 
Sic mss. Editi vero, ἀλλ᾽ tva, minus recte. 


. θεόν. Καὶ πῶς δυνατὸν, φησὶ, τὸ μηχέτι ἁμαρτάνειν ; 


Πῶς τὸ πρότερον ἐγένετο δυνατόν; El γὰρ τοσούτων 
ἔντες ὑπεύϑυνοι, πάντων ἀπηχλάγημεν διὰ τοῦ Χριστοῦ, 
πολλῷ μᾶλλον ἐν οἷς ἐσμεν μεῖναι δι' αὐτοῦ δυνησόμεθα. 
Οὐ γάρ ἔστιν ἴσον μὴ οὖσαν εἰρήνην λαθεῖν, χαὶ 6otst- 
σαν χατασχεῖν, ἐπειδήπερ dj χτῆσις τῆς φυλαχῆῇς χαλε- 
πώτερον" ἀλλ᾽ ὅμως γέγονε τὸ χαλεπώτερον εὔχολον, 
xai εἰς ἔργον ἐξέθη. Οὐχοῦν ἔσται καὶ τὸ εὐχολώτερον 
ἡμῖν εὐχατόρθωτον, ἂν ἐχώμεθα τοῦ καὶ ἐχεῖνα ἡμῖν 
ἡνυχότος. Ἐνταῦθα δὲ οὐ τὸ εὔχολον αἰνίττεσθαί μοι 
δοχεῖ μόνον, ἀλλὰ xal τὸ εὔλογον. Εἰ γὰρ αὑτὸς ἡμᾶς 
χατήλλαξεν ἐχπεπολεμωμένους, εὔλογον μένειν ἐπὶ τῆς 
χαταλλαγῆς, καὶ ταύτην ἀποδοῦνα: αὐτῷ τὴν ἀμοιδὴν, 
tva μὴ δόξῃ σχαιοὺς καὶ ἀγνώμονας χατηλλαχέναι τῷ 
Πατρί. Δι᾿ αὐτοῦ γὰρ, qnot, xal. τὴν προσαγωγὴν 
ἐσχήκαμεν τῇ πίστει. Εἰ τοίνυν μαχρὰν ὄντα; προσ- 
ἤγαγε, πολλῷ μᾶλλον ἐγγὺς γενομένους καθέξει. 


β'. Σὺ δέ μοι ὀχόπει πῶς πανταχοῦ τὰ δύο τίθησι, xal 
τὰ παρ᾽ αὐτοῦ xaY τὰ παρ᾽ ἡμῶν. ᾿Αλλὰ τὰ μὲν αὐτοῦ 
ποιχίλα χαὶ πολλὰ καὶ διάφορα" xal yàp ἀπέθανε δι᾿ 
ἡμᾶς, καὶ χατήλλαξεν ἡμᾶς, χαὶ προσήγαγε, καὶ χάριν 
ἔδωχεν ἄφατον" ἡμεῖς δὲ τὴν πίστιν εἰσηνέγχαμεν μό- 
νον διό φησιν, ΕὟ τῇ πίστει elc τὴν χάριν ταύτην, 
ἐν f ἐστήκαμεν. Ποίαν, εἰπέ μοι, χάριν : Τὸ χαταξιω- 
θῆναι τῆς τοῦ Θεοῦ γνώσεως, τὸ τῆς πλάνης ἀπαλλαγῇ- 
vat, τὸ τὴν ἀλήθειαν ἐπιγνῶναι, τὸ πάντων ἐπιτυχεῖν 
τῶν διὰ τοῦ βαπτίσματος ἀγαθῶν " εἰς τοῦτο γὰρ ἡμᾶς 
προσήγαγεν, ἵνα ταῦτα λάδωμεν τὰ δῶρα" οὐδὲ γὰρ 
ἁπλῶς ἵνα ἁμαρτημάτων ἄφεσις γένηται χαὶ ἀπαλλαγὴ 
μόνον, ἀλλ᾽ ἵνα xaX μυρίων ἀπολαύσωμεν ἀξιωμάτων. 
Καὶ οὐδὲ ἐν τούτοις ἔστη, ἀλλὰ χαὶ ἕτερα ἐπηγγείλατο, 
τὰ ἀπόῤῥητα ἐχεῖνα χαὶ νοῦν xal λόγον ὑπερθαίνυντα 
ἀγαθά. Διόπερ ἀμφότερα τέθειχε" τῷ μὲν γὰρ εἰπεῖν, 
Τὴ» χάριν, τὰ παρόντα ἐδήλωσεν ἅπερ ἐλάθομεν" τῷ 
δὲ εἰπεῖν, Καὶ χαυχώμεθα ἐπὶ ἐλπίδι τῆς δόξης τοῦ 
Θεοῦ, τὰ μέλλοντα ἐξεκάλυψεν ἅπαντα. Καὶ χαλῶς el- 
κεν, Ἐν ἢ ἐστήχαμεν. Τοιαύτη γὰρ ἡ τοῦ Θεοῦ χάρις" 
οὐχ ἔχει τέλος, οὐχ οἷδε πέρας, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ μείζονα 
ἀεὶ πρόεισιν" ὅπερ ἐπ᾽ ἀνθρώπων οὐχ ἕνι. Οἷόν τι λέγω" 
ἔλαδέ τις ἀρχὴν xal δόξαν xal δυναστείαν, ἀλλ᾽ οὐχ 
ἕστηχεν ἐπὶ [515] ταύτης διηνεχῶς, ἀλλὰ ταχέως αὐτῆς 
ἐχπίπτει, γᾶν μὴ ἄνθρωπος ἀφέληται, θάνατος ἐπελθὼν 
ἀφαιρήσεται πάντως. Τὰ δὲ τοῦ Θεοῦ o0 τοιαῦτα " οὔτε 
γὰρ ἄνθρωπος, οὐ χρόνος, οὐ περίστασις πραγμάτων, 
οὐχ αὑτὸς ὁ διάθδολος, οὐχ ὁ θάνατος ἐπελθὼν ἐχδαλεῖν 
αὐτῶν ἡμᾶς δυνήσεται * ἀλλ᾽ ὅταν ἀποθάνωμεν, τότε 
ἀκριδέστερον αὐτὰ χατέχομεν, χαὶ πλειόνων ἀεὶ mpotóv. 
τες ἀπολαύομεν. Ὥστε εἰ διαπιστεῖς τοῖς μέλλουσιν, ἀπὰ 
τῶν παρόντων xal ὧν ἔλαδες ἤδη, xat ἐχείνοις πίστενε. 
Διὰ γὰρ τοῦτο εἶπε, Καὶ καυχώμεθα ἐπὶ ἐλπίδι τῆς 
δόξης τοῦ Θεοῦ, ἵνα μάθῃς οἵαν ψυχὴν τὸν πιστὸν ἔχειν 
δεῖ. Οὐδὲ γὰρ ὑπὲρ τῶν δεδομένων μόνον. ἀλλὰ. a S 
τῶν μελλόντων ὡς δεξονένον mox peas Ss τὰς 


469 
καυχᾶται γάρ τις ἐπὶ τοῖς ἤδη παρασχεθεῖσιν. Ἐπεὶ οὖν 
χαὶ ἡ τῶν μελλόντων ἐλπὶς οὕτω βεδαία xat σαφὴς, ὡς 
ἡ τῶν δεδομένων, χαὶ ἐπ᾽ ἐχείνη, φησὶν, ὁμοίως xauyto- 
μεθα" διὰ τοῦτο χαὶ δόξαν αὐτὰ ἐχάλεσεν. El γὰρ εἷς τὴν 
τοῦ Θεοῦ συντελεῖ δόξαν, πάντως ἐχδήσεται, εἰ xal μὴ 
δι᾿ ἡμᾶς, ἀλλὰ δι᾽ αὐτόν. Καὶ τί λέγω, φησὶν, ὅτε τὰ 
μέλλοντα ἀγαθὰ ἄξια χαυχήσεως ; Αὐτὰ μὲν οὖν τὰ 
παρόντα χακχὰ ἱκανὰ ἡμᾶς καλλωπίσαι, xai ποιῆσαι ἐν 
αὑτοῖς ἐναδρύνεσθαι" διὸ xal ἐπήγαγεν " Οὗ μόνον δὲ, 
d.L1à καὶ καυχώμεθα ἐν ταῖς θλίψεσιν. Ἐννόησον τοί- 
νυν ἡλίχα τὰ μέλλοντα, ὅταν καὶ ἐπὶ τοῖς δοχοῦσιν εἶναι 
λυπηροῖς μέγα φρονῶμεν. Τοσαύτη fj τοῦ Θεοῦ δωρεὰ, 
xaX οὕτως οὐδὲν αὑτῆς ἀηδές. 

Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ἔξωθεν πραγμάτων οἱ μὲν ἀγῶνες 
πόνον ἔχουσι καὶ ὀδύνην καὶ ταλαιπωρίαν, ol δὶ στέφανοι 
xai τὰ ἔπαθλα τὴν ἡδονὴν χομίζουσιν" ἐνταῦθα δὲ οὐχ 
οὕτως, ἀλλὰ τῶν ἐπάθλων τὰ παλαίσματα οὐχ ἧττον ἡμῖν 
ἐδίω. Ἐπειδὴ γὰρ πολλοὶ μὲν οἱ πειρασμοὶ τότε ἦσαν, à 
δὲ βασιλεία ἐν ἐλπίσι, καὶ τὰ μὲν δεινὰ ἐν χερσὶ, τὰ δὲ 
χρηστὰ ἐν προσδοχίᾳ, τοῦτο δὲ τοὺς ἀσθενεστέρους ἐξ- 
ἔλυσε, καὶ πρὸ τῶν στεφάνων ἤδη δίδωσιν αὐτοῖς τὰ 
βραθεῖα, λέγων ὅτι χαὶ ἐν ταῖς θλίψεσι δεῖ χαυχᾶσθαι. 
Καὶ οὐχ εἶπε, Δεῖ καυχᾶσθαι ὑμᾶς, ἀλλὰ, Καυχώμεθα, 
φησὶν, ἡμεῖς, ἐν τῷ οἰχείῳ προσώπῳ παραίνεσιν εἰσ- 
νων. Εἶτα ἐπειδὴ ἐδόχεν ξένον εἶναι xot παράδοξον τὸ 
εἰρημένον, εἰ τὸν λιμῷ παλαίοντα, xat ἐν ἁλύσει χαὶ ἐν 
βασάνοις ὄντα, xal ὑδριζόμενον χαὶ ὁὀνειδιζόμενον χαυ- 
χᾶσθαι δεῖ, κατασχευάζει λοιπὸν αὑτό" χαὶ τὸ δὴ μεῖ- 
ζον, ὅτι ἄξια καυχήσεως εἶναί φησιν, οὐ δι' ἐχεῖνα τὰ 
μέλλοντα μόνον, ἀλλὰ καὶ δι᾿ αὐτὰ τὰ παρόντα " xal γὰρ 
αὐταὶ xa0' ἑαυτὰς αἱ θλίψεις ἀγαθὸν πρᾶγμά ἐστι. Τίνος 
ἕνεχεν ; Ὅτι εἰς ὑπομονὴν ἀλείφουσι. Διόπερ εἰπὼν, 
Καυχώμεθα ἐν ταῖς θλίψεσι, καὶ τὴν αἰτίαν προσέθη- 
χε, λέγων’ Εἰδότες, ὅτε ἡ θάϊψις ὑπομονὴν κατερ- 
γάζεται. Ὅρα πάλιν τὴν φιλονειχίαν Παύλου, πῶς εἰς τὸ 
ἐναντίον περιτρέπει τὸν λόγον. Ἐπειδὴ γὰρ αἱ θλίψεις 
μάλιστα ἀπαγορεύειν ἐποίουν ὑπὲρ τῶν μελλόντων αὖ- 
«οὑς, καὶ εἰς ἀπόγνωσιν ἐνέδαλλον, λέγει ὅτι δι᾽ αὐτὰς 
μὲν οὖν ταύτας χρὴ θαῤῥεῖν, καὶ μὴ ἀπογινώσχειν τὰ 
υἔλλοντα. Ἡ γὰρ θλϊψις ὑπομονὴν κατεργάζεται, φη- 
ctv, [514] ἡ δὲ ὑπομονὴ δοκιμὴν, ἡ δὲ δοχιμὴ éAat- 
δα, ἡ δὲ &lx)c οὐ καταισχύνει. Οὐ γὰρ μόνον οὐχ 
ἀναιρετιχαὶ τῆς τοιαύτης ἐλπίδος αἱ θλίψεις, ἀλλὰ χαὶ 
χατααχεναστιχαί, Ἔχει μὲν γὰρ χαὶ πρὸ τῶν μελλόντων 
μέγιστον καρπὸν τὴν ὑπομονὴν ἡ θλῖψις, καὶ τὸ δόχι- 
μὸν ποιεῖν τὸν πειραζόμενον * συντελεῖ δέ τι xal πρὸς 
τὰ μέλλοντα " τὴν γὰρ ἐλπίδα ἀχμάζειν ἐν ἡμῖν ποιεῖ, 


Οὐδὲν γὰρ οὕτω χρηστὰ ἐλπίζειν παρασχευάζει, ὡς ἀγα- 


θὸν συνειδός. 


γ΄. Οὐδεὶς γοῦν τῶν ὀρθῶς βεδιωχότων ἀπιστεῖ περὶ τῶν 
μελλόντων, ὥσπερ οὖν τῶν ἡμελημένων πολλοὶ πονηρῷ 
πιεζόμενοι συνειδότι, οὐδὲ χρίσιν οὐδὲ ἀντίδοσιν εἶναι 
βούλονται. Τί οὖν; ἐν ἐλπίσιν ἡμῖν τὰ ἀγαθά; Ἐν ἑλ- 
κίσι μὲν, ἀλλ᾽ οὐχ ἀνθρωπίναις, ai διαπίπτουσι xal χα- 
ταισχύνουσι πολλάχις τὸν ἐλπίσαντα, τοῦ προσδοχηθέ. 
«o, προΐστασθαι τελευτήσαντος, ἣ ζῶντος μεταδληθέν- 
20$. ᾿Αλλ᾽ οὐ τὰ ἡμέτερα τοιαῦτα, ἀλλὰ βεδαία χαὶ ἀχί- 
vntoc ἡ ἐλπίς. Ὁ γὰρ ἐπαγγειλάμενος ἀεὶ ζῇ, ἡμεῖς τε 
οἱ μέλλοντες αὐτῶν ἀπολαύσεσθαι, χἂν ἀποθάνωμεν, 
ἀναστησόμεθα πάλιν, καὶ οὐδὲν ὅλως ἐστὶν ὅ δύναται 
ἡμᾶς καταισχῦναι, ὡς εἰχῇ χαὶ μάτην xaX ἐπὶ σαθραΐς 
ἐπαρθέντας ἐλπίσιν. ᾿Απαλλάξα; τοίνυν αὑτοὺς ἱχανῶς 
ἀμφισδητήσεως ἀπάσης διὰ τούτων τῶν ῥημάτων, οὐχ 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP, CONSTANTINOP. 


410 
ἵστησι μέχρι τῶν παρόντων τὸν λόγον, ἀλλὰ xal τὰ 
μέλλοντα πάλιν ἐπάγει, εἰδὼς τοὺς ἀσθενεστέρους xai 
τὰ παρόντα ζητοῦντας, καὶ οὐχ ἀρχουμένους τούτοις. 
Καὶ πιστοῦται αὐτὰ ἀπὸ τῶν ἤδη δοθέντων. Ἵνα γὰρ μὴ 
τις λέγῃ, Τί οὖν, εἰ μὴ βούλεται ἡμῖν χαρίσασθαι ὁ 
Θεός; ὅτι μὲν γὰρ δύναται χαὶ μένει χαὶ ζῇ, πάντες 
ἴσμεν" πόθεγ δὲ, ὅτι xaX βουλήσεται ; "Amb τῶν ἤδη γε- 
γενημένων. Ποίων γεγενημένων ; Τῆς ἀγάπης, fj» περὶ 
ἡμᾶς ἐπεδείξατο. 


Τί ποιήσας, φησί; Πνεῦμα ἅγιον δούς. Διόπερ 
εἰπὼν, Ἡ ἐϊλπὶς ob καταισχύνει, ἐπῆγαγε τὴν ἀπό- 
δειξιν τούτον, λέγων, "Oti. ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ éxx£- 
χυται ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν. Καὶ οὐχ εἶπε, Δέδο- 
ται, ἀλλ᾽ ᾿Εχχέχυται ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν, τὸ δα- 
ψιλὸς ἐμφαίνων. Ὃ γὰρ μέγιστον ἦν δῶρον, τοῦτο 
ἔδωχεν, οὐχ οὐρανὸν xaX γῆν χαὶ θάλατιαν, ἀλλ᾽ ὃ τού- 
των ἀπάντων τιμιώτερον fjv, χαὶ ἀγγέλους t£ ἀνθρώ- 
πων γαὶ υἱὸς Θεοῦ xai ἀδελφοὺς τοῦ Χριστοῦ χατ- 
ἐσχεύαζε. Τί δέ ἐστι τοῦτο; Τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Εἰ δὲ 
οὐχ ἐδούλετο μεγάλοις ἡμᾶς μετὰ τοὺς πόνους στεφάνοις 
δωρήσασθαι, οὐχ ἂν πρὸ τῶν πόνων τοσαῦτα ἔδωχεν 
ἀγαθά: νῦν δὲ τὸ θερμὸν αὐτοῦ τῆς ἀγάπης δείκνυται ἐν- 
τεῦθεν, ὅτε οὐχ ρέμα καὶ χατὰ μιχρὸν ἡμᾶς ἑτίμη- 
σεν, ἀλλ᾽ ἀθρόον τὴν πηγὴν τῶν ἀγαθῶν ἐξέχεε, xol 
ταῦτα πρὸ τῶν ἀγώνων, Ὥστε χὰν μὴ σφόδρα ὗς 
ἄξιος, μὴ ἀπογίνωσχε, ἔχων μεγάλην συνήγορον τοῦ 
διχάζοντος τὴν ἀγάπην. Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ αὐτὸς εἰπὼν, 
'H ἐλπὶς οὗ καταισχύγει, οὐ τοῖς ἡμετέροις χατορθώ- 
μασιν, ἀλλὰ τῇ ἀγάπῃ τοῦ Θεοῦ τὸ πᾶν ἀνέθηκεν. Εἰπὼν 
δὲ τοῦ Πνεύματος τὴν δόσιν, μεταδαίνει πάλιν λοιπὸν 
ἐπὶ τὸν σταυρὸν, λέγων οὕτως * "Ett. γὰρ ὅ Χριστὸς, 
ὄντων ἡμῶν ἀσθενῶν, κατὰ χαιρὸν ὑπὲρ ἀσεδῶν ἀπ- 
ἔθανε. [515] Μόμις γὰρ ὑπὲρ δικαίου τις ἀποθανεῖται" 
ὑπὲρ γὰρ τοῦ ἀγαθοῦ τάχα τις καὶ τοιμᾷ ἀποθανεῖν. 
Συνίστησι δὲ τὴν ἑαυτοῦ ἀγάπην clc ἡμᾶς ὁ Θεός. 
Ὃ δὲ λέγει, τοιοῦτόν ἐστιν " E! γὰρ ὑπὲρ ἀνδρὸς ἐναρέ- 
toU οὐκ ἂν ἕλοιτό τις ταχέως ἀποθανεῖν, ἐννόησον τοῦ 
Δεσπότου σου τὴν ἀγάπην, ὅταν μὴ ὑπὲρ ἐναρέτων αὐ- 
«τὸς, ἀλλ᾽ ὑπὲρ ἁμαρτωλῶν χαὶ ἐχθρῶν φαίνηται σταν- 
ρωθείς ὅπερ xal μετὰ ταῦτά φησιν’ Ὅτι, δὶ, ἁμαρ- 
tuor ἡμῶν ὄντων, Χριστὸς ὑπὲρ ἡμῶν ἀπέθανε, 
πολλῷ οὖν μᾶλλον, δικαιωθέντες vir ἐν τῷ αἵματι 
αὑτοῦ, σωθησόμεθα δι' αὐτοῦ ἀπὸ τῆς ὀργῆς. El 
γὰρ ἐχθροὶ ὄντες κατη.1.1άγημεν τῷ Θεῷ διὰ τοῦ 
θανάτου τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ. xoAAqo μα.1.1ον κατα.1.1αγέν- 
τες σωθησόμεθα ἐγ τῇ ζωῇ αὐτοῦ. Καὶ δοχεῖ μὲν ταυτο- 
λογία εἶναι τὰ εἰρημένα, οὐχ ἔστι δὲ τῷ μετὰ ἀχριδείας 
προσέχοντι. Σχόπει δέ" Βούλεται πιστώσασθαι περὶ τῶν 
μελλόντων αὐτούς" xal πρῶτον μὲν ἀπὸ τῆς τοῦ διχαίου 
γνώμης ἐντρέπει, εἰπὼν, ὅτι ἐπληροφορήθη x&xzlvo;, 
Ὅτι ὃ ἐπήγγειλται Θεὸς, δυνατός ἐστι καὶ ποιῆσαι" 
ἔπειτα ἀπὸ τῆς χάριτος τῆς δοθείσης, εἶτα ἀπὸ τῶν θλί- 
ψεων, ὅτι ἱκαναὶ εἰς ἐλπίδα ἡμᾶς ἀγαγεῖν" καὶ ἀπὸ τοῦ 
Πνεύματος πάλιν, οὗπερ ἐλάδομεν " λοιπὸν δὲ xal ἀπὸ 
τοῦ θανάτου xal τῆς ἡμετέρας χαχίας τῆς ἔμπροσθεν 
τοῦτο χατασχενάζει. Καὶ δοχεῖ μὲν, ὅπερ ἔφθην εἰπὼν, 
ἕν εἶναι τὸ εἰρημένον, εὑρίσχεται δὲ χαὶ δύο καὶ τρία 
xaX πολλῷ πλείονα ὄντα" πρῶτον μὲν, ὅτι ἀπέθανε" 
δεύτερον δὲ, ὅτι ὑπὲρ ἀσεδῶν" τρίτον δὲ, ὅτι xavfj- 
λαξεν, ὅτι ἔσωσεν, ὅτι ἐδιχαίωσεν, ὅτι ἀθανάτους ἐποίη- 
σεν, ὅτι υἱοὺς εἰργάσατο καὶ χληρονόμους. Οὐ τοίνυν ἀπὸ 


* Mss. μέχρι tou παρόντος. 


A8; 
2ddidit, Similitudinis resurrectionis erimus, scd, 
B psius resurrectionis. No diceres enim, Quomodo, 
nisi moriamur ut ille mortuus est, resurgemus ut ille 
resurrexit? cum mortem memoravit, non dixit, Com- 
plantaii morti , sed , Similitudini mortis; cum autem 
de resurrectione loquitur, non dicit, Similitudini re- 
gurrectionis, sed, Ipsius resurrectionis erimus. Nec 
dixit, Facti sumus ,sed, Erimus ; hinc deciarans illam 
nondum factam resurrectionem, sed futuram. Deinde, 
αἱ ἢ dignum sermonem constituat, alteram osten- 
dit resurrectionem, qu:e ante illam hic facta. est, ut 
a presenti futurze fidem habeas. Cum dixisset enim, 
nos complantatos fore resurrectioni, addit : 6. Hoc 
scientes , quod vetus homo noster simul crucifixus est, 
μὲ destruatur corpus peccati ; simul et causam et de- 
monstirationem futurz resurrectionis pouens. Ncc di- 
xit, Cruci(ixus est, sed, Simul crucifixus est, proxime 
admovens baptisma cruci. Ideo superius dicebat : 
Conplantati (acti sumus similitudini mortis ejus, ut de- 
sirualur corpus peccali ; non hoccorpus sic appellans, 
sed universam malitiam. Sicut enim vetereimn liomi- 
nem dicit universaim malitiam ( Coloss. 9. 9) , sic et 
corpus hominis illius vocat malitiam diversis nequi- 
ti; partibus constantem. Quod autem id non ex con- 
jectura dieatur, a Paulo hoc ipsum deinceps expli- 
caute audi. Cum dixisset enim, Ut desiruatur corpus 
peccati , subjunxit : Ut non ultra serviamus peccato. 
lluice cnim ipsum volo esse mortuum, non i!a ut de- 
lcatur et moriatur, sed ut nou peccet. Ac progressus, 
illud adhuc clarius efficit : 7. Qui enim mortuus est, 
inquit, justificaus est a peccato. De omni homine hoc 
dicit, quod quemadmodum qui mortuus est, 3 pec- 
cando demum desistit, mortuus cum jaceat : sic qui 
ascendit a baptismo. Quia enim illic semel mortuus 
est , oportet ut omnino mortuus peccato maneat. 

2. Si ergo mortuus es in baptismo, mane inortuus: 
etenim quisquis mortuus est, non ultra peccare po- 
test : si autem pecces, Dei donum labefactas. Post- 
quam ergo tantam a nobis philosophiam exegit , co- 
ronam statim adjecit, dicens: 8. Si autem nrortui 
sumus cum Christo. Atqui et hic ante coronam inagna 
corona est, communicare cum Domino : verumtamen 
et aliud, inquit, do tibi pramium. Quodnam illud? 
Vitam zeternam : nam ait: Credimus, quia simul etiam 
vivemus cum illo. Et undenam hoc liquet ? 9. Scientes, 
quod Christus, qui resurrexit ez mortuis, jam non mo- 
ritur. Ac vide rursus illius contentionem, et quomodo 
a contrariis illud probet. Quia enim verisiinile erat, 
quosdam a cruce ct morte conturbari, ostendit ob hoc 
jpsunr habendam fiduciam esse. Ne putes enim, In- 
quit, quia seinel mortuus est, ipsum esse mortalem : 
ideo nanique immortalis permanet : mors quippe ejus, 
mors mortis facia est; et quia mortuus est, ideo non 
moritur ; eteuim illa morte, 10. Peccato morts est. 
Quid est illud, Peccato? Id est, neque illi obnoxius 
erat, sed propter peccatum nostrum : nam ut illud 
tolleret, et ejus nervos vimque omnem shariaderet 
ideo nmorinus est. Viden' quomode t 
non secundo moritur, secandum 1a 


IN EPIST. AD ROM. ΠΟΜΙ͂Ι,. XI. 


480 
δὶ secundum lavacrum non est, cave ne ad pcceatum 
declines. llc enim omnia dicit, ut contra illud pu- 
gnet : Faciamus mala, ut veniant bona ; etillud quoque, 
Perseverabimus in. peccato , ut abundet. gratia. Wauc 
igilur opinionem radicitus evellens, hzc omnia po» 
nit. Quod autem vivit, vivit Deo, inquit; hoc cst, 
indissolubiliter, ut non ultra dominetur illi mors. 
Nam si priorem mortem — insons subiit, propter 
alioruin. peccatum : multo magis nune non mo- 
rietur, cum peccatum solverit. ld quod etiam in 
Epistola ad llebrzos dicebat : Semel enim in consum- 
malione seculorum ad abrogationem peccati per hostiam 
suam manifestatus est (Ilebr. 9. 26). Et quatenus sta- 
tutum est hominibus semel mori : sic et Cliristus 86- 
mel oblatus, ut multorum abstolleret peccata, sccundo 
Sine peccato apparebit iis, qui ipsum ad salutem ex- 
spectant. Ostendit autem et vite secundum Deum acts 
vim, et peccati item potentiam : vit:e secundum Deum 
actas, quia non ultra morietur; reccati vero, quia si 
impeccabilem ad mortem deduxit, sibi obnoxios quo- 
modo 0n perdet? Deinde qnia de ipsius vita loquutus 
est, ue quis dicat, Quid ad nos dictum illud? subjun- 
gil : 11. Πα et vos existimate, vos mortuos quidem esse 
peccato, viventes autem Deo. Dene dixit, Existimate, 
quia ld quod dietum est , aspectu reprzsentare jam 
noa licet. Et quid, inquies, existimamus? Nos Mor- 
fuos esse peccato , viventes autem Deo in Christo Jesu 
Domino nostro. Nam qui ita vivit, omnem apprehen- 
det virtutem, ipsum habens: belli socium Jesum : hoc 
enim significat illud, In Christo. Nam si nos mortuos 
suscitavit, multo magis viventes conlinere poterit, 
19. Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpo- 
re, ut obediatis ei in concupiscentiis ejus. Non dixit, Ne 
ergo vivat caro, neque operetur ; sed, Ne regnet pec« 
catium : neque eniin venit ut naturam destrueret, scd 
ut propositum voluntatis dirigeret. Deinde ostendens, 
nos non vi et necessitate ἃ malitia detineri, sed 
sponte agere; non dixit, Ne tyraunidem exerceat, 
quod necessitatis esset; sed, Ne regnet. Etenim ab- 
surdum esset ad regnum cxlorum ductos regem pec- 
catum habere, et vocatos ad regnandum cum Cliristo, 
peccati captivos esse malle : ac si quis diadema pro- 
jicieus ex. capite, dainoniac:e inulieri, mendicz οἱ 
pannos:e servire velit. Deinde quia grave est pecca- 
tum superare, vide quam facile illud esse ostendat, 
ct laborem emolliat, dicens, /n mortali vestro corpore 
hoc enim declarat temporanea certamina esse, et cito 
transitura ; simulque pristina mala in mentem nobis 
revocat, ipsiusque mortis radicem : hinc enim et ah 
ipso initio mortale fuit. At fleri potest, ut qui mortale 
corpus habet non peccet. Viden' grati:e Christi poten- 
tiam? Adam cum nondum mortale corpus baberet, 
lapsus est ; tu vero mortuum cum acceperis, coro- 
nari poteris. Et quomodo, inquies, regnat peccatum? 
Non ex propria virtute, sed ex ieuavia tua. Ideo, cum 


dixisset, Ne regnet, Ῥ ΝῺ ostendit, 
hac adjiciens , Ut eb affís ejus. 
Non est enim honor testate 


eencedere , imo. poti loqews 


4 
dicitur , sed duo et tria et multo plura reperiuntur : 
primum , quod mortuus sit; secundum , quod pro 
impiis; tertium , quod reconciliaverit , salutem de- 
derit, justificaverit, immortales reddiderit, quod 
filios et beredes fecerit. Non igitur a morte tantum 
corroborari oportet , ait, sed etiam a dono per mor- 
tem nobis collato : quamquam, si mortuus esset 
tantum pre nobia qui tales sumus, maximum amoris 
argumentum esset , id quod factum est ; cum autem 
constet illum morientem dona , et tanta dona largi- 
tum esse, talibus hominibus, omnem hyperbolen 
superant ea, qux facta sunt, et vel. stupidissimum 
ad fidem deducant. Neque enim alius salutem nobis 
daturus est, quam is, qui nos peccatores sic amavit, 
ut et seipsum traderet. Viden' quantam locus hie 
probationem afferat ad spem futurorum adstruen- 
dam? Anteliac enim duo nobis erant ad salutem dil- 
ficilia : quod peccatores essemus , ct quod per mor- 
tem Domini salutem consequi oportere! : quod ere- 
ditu difficile erat antequam fleret, multaque opus 
habebat caritate ut fleret. Nunc vero, postquam haec 
evenere, reliqua faciliora sunt. Etenim amici facti 
sumus , nec ultra morte opus est. Qui igitur inimicis 
ita pepercit, ut Filio suo non parceret , nunc amicis 
non patrocinabitur , eum jam nulla sit necessitas ut 
Filius tradatur? Vel enim quis salntem non affert, 
quod non velit; vel quod srpe, etiamsi velit, non 
possit : neutrum vero possil de Deo dici. Nam quod 
voluerit , inde liquet , quod Filium suum tradiderit ; 
quod vero possil, etiam demonstravit, quando pecea- 
tores justificavit. Quid igitur prohibet , quoniinus nos 
futura eonsequamur ? Nitijl. Deinde rursus, ne pecca- 
tores, inimicos, infirmos, impios audiens , pudore 
afficiaris et erubescas, audi quid dicat : 14. Non 
solum autem, sed el gloriomur in Deo per Dominum noe 
strum Jesum Christum, per quem munc reconciliationem 
accepimus. Quid est. illad, Non solum autem? Non 
Solum salutem consequuii sumus , inquit, sed etiam 
de hoc ipso gluriamur, de quo quispiam putaverit 
nos erubescere. Quod autem in lanta nequitia xi- 
ventes salvi fuerimus , signum est nos multum diligi 
ab eo, qui salvos nos fecit. Non enim per angelos 
aut archangelos , sed per Unigenitum salutem nobis 
contulit. Itaque et quod salutem. dederit , ei quod 
talibus dederit, quodque per Unigenitum, neque mo- 
do per Unigenitum, scd per sanguinem ipsius , id 
mile nobis glorie coronas nectit. Nihil enim ad 
gloriam et (iduciam excitandam ita confert, quam 
quod amemur a Deo, et quod illum vicissim amemus. 
lloc angeles eplendidos reddit, hoe principatus et 
poie-lates, hoc regno majus est. Ideo Paulus hoc 
przferebat regno : ideo etiam incorporeas potestates 
beatas dico, quod ament eum et in omnibus ei obe- 
diant. Hisc igitur illas propheta mirabatur , dicens : 
Potentes virile, (acientes verbum. illius (Psal. 109. 
20) : hinc et Serophinos Isaias celebraba!, ac ma- 
gnam ipsorum virtutem, quod starent prope gloriam 
illam, id quod dilectionis maximze signum erot. 

4. Imitemur ergo et nos supernas illas potestates, 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. 


4,53 
et non modo prope solium stare curemus, sed ctiain 
eum, qui in solio scdel, in nobis habitantem habero. 
llle namque et se odieutes amavit, et amare perse- 
verat : etenim Solem oriri facit super malos et bonos , 
et pluit super justos et. injustos (Matth. 5. 45). Tu 
ergo te amantem ama ; te quippe amat. Et quomodo, 
inquies, ille qui amat, gehennam, poenam et suppli- 
cium comniinatus est? Ex eo ipso quod amet. Nam 
malitiam rescindens, et timore tamquam freno tuum 
eoercens ad pejora impetum, nibil non agit, ut per 
bona et molesta pronum tuum ad infima animum re- 
lineat, eL ad se reducat et abdueat ab omni nequitia, 
qu:& est gehenna gravior. Quod si de jam dictis ri- 
deas, οἱ emnino malis in nequitia vivere, quam uno 
affligi die, nihil mirum : nam hoc imperfccti animi 
tui signum est, et ebrietatis insanabilisque morbi. 
Nam et pueruli cum vident medieum ignem vel se- 
cjionem inducentem, fugiunt et resiliunt, ejulantcs 
et sese lacerantes , maluutque in perpetua eorporis 
puruentia perire, quam temporaueum susünendo 
dolorem, sanitatem postea assequi. At qni mente va- 
lent, sciunt gravius esse agrotare, quam aliqua se- 
ctione affici, quemadmodum etiam improbum esse 
pejus est, quam puniri : lioc enim est curari δὶ 
postea bene valere, illud vero perire et in perpetua 
sgritudine yersari. Quod autem bona valetudo zgri- 
judiui sit praeferenda, nemini non notum est : quan- 
doquidem et fures, non quando ipsorum latera per- 
fodiuntur, sed quando muros perfodiunt et occidunt, 
lacrymis digni sunt. Si enim melior est anima cor- 
pore, ut revera melior est ; illa mortua magis lugen- 
dum et gemendum est : quod si illa minime sentiat, 
ideo magis lugonda est. Nam qui impnro amore 
amant, magis sunt deploraudi, quam ii qui febri la- 
borant ; similiterque ebriosi magis, quam ii qui tor- 
mentis applicantur. At si. illa graviora, inquies, eut 
potius illa eligimus? Quia plerisque homisjbus secun- 
dum proverbium pejara placent, illaque diligunt , 
meliora pretermittentes. ld quod etiam in cibis vi- 
dere est, atque in vitz instituts, in seinulatieue, et in 
voluptatibus, in mulieribus, in domibus, im manci- 
piis, in agris, in aliisque omnibus. Utrum enim dul- 
cius, quxeso te, cum feminis an cum masculis congre- 
di, cum feminis an cum mulabus ? Attamen multos 
invenimus, qui eum brutis coeunt , et masculo- 
rum eorpora deturpant : quamquam ea, quae secun- 
dum naturam sunt, iis, qu:xe contra naturam, suaviora 
sint. 

Supplicium non. malum quomodo, JErumne cum 
laude Dei ferendee. — Atamen mulii sunt, qui. risu 
digaa, injucunda, et supplicium habentia, ut suavia 
persequunjur. Illis enim hec suavia videntur esse, 
inquies, At liac ipsa de causa miseri sunt, quod sua- 
via putent ea esse, qua minime suyavia sunt. Sic 
etiam supplieium peceato deterius esse putant. Αἱ 
non sie est, sed contrarium omnino. Nam si suppli- 
cium peceatis inflictum malum esset, Deus malis 
mala non addidisset, neque illos pejores reddere vo- 
luisset : qui enim omnia facit, ut malitiam exstin- 


471 


τοῦ θανάτου μόνον ἰσχυρίζεσθαι χρὴ, φησὶν, ἀλλὰ xal 
ἀπὸ τοῦ δοθέντος ἡμῖν διὰ τοῦ θανάτου " χαίτοι γε εἰ 
καὶ τεθνήχει μόνον ὑπὲρ ἡμῶν τοιούτων ὄντων, μέγι- 
στον ἦν δεῖγμα ἀγάπης τὸ γεγενημένον ’" ὅταν δὲ φαίνη- 
tav καὶ ἀποθνήσχων δωρούμενος, xal τοιαῦτα δω- 
ρούμενος xal τοιούτοις οὖσι, πᾶσαν ὑπερόδολὴν ἀπο- 
κρύπτει τὰ γεγενημένα, χαὶ τὸν σφόδρα ἀναίσθητον 
εἰς πίστιν ἄγει. Οὐδὲ γὰρ ἄλλος ἐστὶν ὁ μέλλων σώ- 
ζειν ἡμᾶς, ἀλλ᾽ ἐχεῖνος ὁ οὕτω φιλήσας ἁμαρτωλοὺς 
ὄντας, ὡς xai ἑαυτὸν ἐχδοῦναι. Εἶδες πόσην ἔχει τὸ 
χωρίον τοῦτο χατασχευὴν πρὸς τὴν τῶν μελλόντων 
ἐλπίδα: Πρὸ μὲν γὰρ τούτου, δύο δύσχολα ἦν πρὸς 
σωτηρίαν ἡμῖν, τὸ καὶ ἁμαρτωλοὺς εἶναι, xai διὰ τοῦ 
θανάτου τοῦ Δεσπότου δεῖν σωθῆναι" ὅπερ χαὶ ἀπίθα- 
voy ἣν πρὶν ἣ γενέσθαι, καὶ πολλῆς δεόμενον τῆς ἀγά- 
X"; ἵνα γένηται " νυνὶ δὲ ἐπειδὴ ταῦτα ἐξέδη, τὰ λει- 
πόμενα εὐχολώτερα * xal γὰρ φίλοι γεγόναμεν, xal θα- 
νάτου λοιπὸν οὗ δεῖ, Ὃ τοίνυν τῶν ἐχθρῶν οὕτω φεισά- 
μενος, ὥστε μὴ φείσασθαι τοῦ Παιδὸς, φίλων ὄντων οὐ 
προστήσεται, ὅτε λοιπὸν οὐδὲ τοῦ τὸν Παΐῖδα 4 ἐχδοῦναι 
χρεία, Ἥ γὰρ διὰ τὸ μὴ βούλεσθαί τις, ἣ διὰ τὸ μὴ δύ- 
νασθαι, χἂν βούληται, πολλάχις οὐ σώζει ὧν οὐδὲν 
ἔστιν εἰπεῖν ἐπὶ τοῦ Θεοῦ, ἐξ ὧν τὸν Υἱὸν ἐξέδωχεν. 
Ὅτι δὲ xal δύναται, χαὶ αὐτὸ ὁμοίως ἀπέδειξεν ἐξ ὧν 
ἁμαρτωλοὺς ὄντας ἐδιχαίωσε. Τί οὖν λοιπὸν τὸ [516] χω- 
λύον ἐστὶ τυχεῖν τῶν μελλόντων ἡμᾶς ; Οὐδέν. Εἶτα πά- 
λιν, ἵνα μὴ ἁμαρτωλοὺς καὶ ἐχθροὺς χαὶ ἀσθενεῖς 
ἀχούσας xai ἀσεδεῖς, μέλλῃς αἰσχύνεσθαι xa ἐρυθριᾷν, 
ἄχουσον τί φησιν Οὐ μόνον δὲ, ἀ.1λὰ καὶ καυχώμενοι 
ἐν τῷ Θεῷ διὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ, δι' 
οὗ γῦν τὴν κατα,λλαγὴν ἐλάθομεν. Τί ἔστιν, Οὐ μό- 
vov δέ; Οὐ μόνον ἐσώθημεν, φησὶν, ἀλλὰ xal χαυχώ- 
μεθα δι᾿ αὐτὸ τοῦτο, δι᾽ ὃ νομίζει τις ἡμᾶς ἐγχαλύπτε- 
σθαι. Τὸ γὰρ ἐν τοσαύτῃ πονηρίᾳ ζῶντας ἡμᾶς σω- 
θῆναι, τοῦ σφόδρα ἀγαπηθῆναι παρὰ τοῦ σώζοντος μέ- 
γιστον σημεῖόν ἔστεν. Οὐ γὰρ δι᾽ ἀγγέλων ἣ ἀρχαγγέλων, 
ἀλλὰ δι' αὐτοῦ τοῦ Μονογενοῦς ἔσωσεν. Ὥστε χαὶ τὸ σῶ- 
σαι, χαὶ τὸ τοιούτους ὄντας σῶσαι, xal τὸ δ'ὰ τοῦ Μο- 
νογενοῦς τοῦτο ποιῆσαι, xal οὐδὲ ἁπλῶς διὰ τοῦ Movo- 
γενοῦς, ἀλλὰ διὰ τοῦ αἵματος αὐτοῦ, μυρίους ἡμῖν καυ- 
χήσεως πλέχει στεφάνους, Οὐδὲν γὰρ ἴσον εἰς δόξης λό- 
vc» xal παῤῥησίας τοῦ φιλεῖσθαι παρὰ τοῦ Θεοῦ xal τοῦ 
φιλεῖν αὐτὸν τὸν ἀγαπῶντα. Τοῦτο τοὺς ἀγγέλου: ποιεῖ 
λαμπροὺ;, τοῦτο τὰς ἀρχὰς xal τὰς δυνάμεις, τοῦτο 
βασιλείας μεῖζον " διὰ τοῦτο χαὶ Παῦλος πρὸ τῆς βα- 
σιλείας τοῦτο ἐτίθει “ διὰ τοῦτο xal τὰς ἀσωμάτους μα- 
χαρίζω δυνάμεις, ὅτι χαὶ φιλοῦσιν αὐτὸν, χαὶ πάντα 
ὑπαχούουσιν. Ἐντεῦθεν γοῦν αὐτοὺς xai ὁ προφήτης 
ἐθαύμαζε, λέγων" Avracol ἰσχύϊ ποιοῦντες τὸν .16- 
Yer αὐτοῦ " ἐντεῦθεν xal τὰ Σεραφὶμ ὁ ἹΙσαῖας ἀνεχή- 
ρυττε, τὴν μεγάλην αὐτῶν ἐνδειχγύμενος ἀρετὴν ἐχ 
τοῦ ἑστάναι πληαίον τῆς δόξης ἐχείνης, ὅπερ μεγίστης 
ἀγάπης σημεῖον ἦν. 


δ΄. Ζηλώσωμεν τοίνυν καὶ ἡμεῖς τὰς ἄνω δυνάμεις, 
καὶ μὴ μόνον ἐγγὺς τοῦ θρόνου στῆναι σπουδάσωμεν, 
ἀλλὰ xai ἕνοιχον αὐτὸν ἔχειν τὸν ἐπὶ τοῦ θρόνου 
καθήμενον. "Exsivo; μὲν γὰρ xal μισοῦντας ἐφίλησε, 
καὶ φιλῶν διατελεῖ xal γὰρ Τὸν ἥλιον dracéAAe: 
ἐπὶ πονηροὺς καὶ ἀγαθοὺς, καὶ βρέχει ἐπὶ δικαί- 
ους καὶ ἀδίκους. Σὺ δὲ φιλοῦντα γοῦν ἀγάπησον" 
φιλεῖ γάρ. Καὶ πῶς, φησὶν, ὁ φιλῶν γέενναν καὶ 


* Sic unus cod. optime. Edd. οὐδὲ τὸν τούτον παῖδα. Eptz. 


IN EPIST. AD ROM. IIOMIL. i5. 


412 
χόλασιν χαὶ τιμωρίαν ἠπείλησε; Av αὐτὸ τοῦτο τὸ 
φιλεῖν. xai γὰρ ἐχχόπτων σου τὴν πονηρίαν, καὶ 
ὥσπερ τινὶ χαλινῷ τῷ φόδῳ χατέχων σου τὴν ἐπὶ τὰ 
χείρω ῥύμην, πάντα ποιεῖ xal πραγματεύεται, xol διὰ 
τῶν χρηστῶν xal διὰ τῶν λυπηρῶν ἀναστέλλων σε 
τῆς ἐπὶ τὰ χάτω φορᾶς, χαὶ πρὸς ἑαυτὸν ἐπανάγων 
xal ἀπάγων b χαχίας πάσης, ἣ γεέννης ἐστὶ χαλε- 
πωτέρα. Ei δὲ γελᾷς ἐπὶ τοῖς εἰρημένοις, xol μυριά- 
χις ἐν πονηρίᾳ ζῇν ἐθέλεις, ἣ μίαν χολάζεσθαι ἡμέ- 
pav, θαυμαστὸν οὐδέν" xal γὰρ xal τοῦτό σου τῆς 
ἁτελοῦς γνώμης σημεῖον, xal τῆς μέθης xal τῆς 
&vtátou νόσου " ἐπεὶ xal τὰ παιδία τὰ μιχρὰ ὅταν 
ἴδῃ τὸν ἰατρὸν f| πῦρ f| τομὴν ἐπάγοντα, φεύγει xol 
ἀποπηδᾷ ὁλολύξοντα χαὶ σπαραττόμενα, xal μᾶλλον 
αἱρεῖται διηνεχεῖ σηπεδόνι σώματο: ἐναπολέσθαι, ἣ 
πρόσχαιρον ὑπομείναντα πόνον, τῆς μετὰ ταῦτα ἀπο- 
λαύειν ὑγείας. Οἱ δὲ νοῦν ἔχοντες ἴσασιν, ὅτι τὸ νο- 
σεῖ» τοῦ τέμνεσθαι χαλεπώτερον, ὥσπερ οὖν «b χα- 
χῶς εἶναι τοῦ χολάζεσθαι χεῖρον" τὸ μὲν γὰρ θερα- 
πεύεσθαι xal ὑγιαίνειν ἐστὶ, τὸ [517] δὲ ἀπόλλυσθαι καὶ 
ἐν ἀῤῥωστίᾳ εἶναι διηνεχεῖ, Ὅτι δὲ ἀῤῥωστίας ὑγεία 
βέλτιον, παντί πον δῆλον’ ἐπεὶ χαὶ τοὺς λῃστὰς, οὐχ 
ὅταν διορύττωνται τὰς πλευρὰς, δαχρύειν ἄξιον, ἀλλ᾽ 
ὅταν διορύττωσι τοίχους xai φονεύωσιν. El yàp βέλ- 
τιον ψυχὴ σώματος, ὥσπερ οὖν xal βέλτιον, ταύτης 
ἀπολλυμένης, μᾶλλον στένειν δίχαιον χαὶ ὀδύρεσθαι" 
εἰ δὲ μὴ αἱασθάνοιτο, xal ταύτῃ μειζόνως αὐτὴν πεν- 
θεῖν δεῖ. Καὶ γὰρ τοὺς ἐρῶντας ἀχόλαττον ἔρωτα τῶν 
πυρεττόντων χαλεπῶς μᾶλλον ἐλεεῖν ἄξιον, χαὶ τοὺς 
μεθύοντας τῶν βασανιζομένων. Καὶ εἰ ταῦτα χαλεπώ- 
«tpa, qat, διὰ τί μᾶλλον αὐτὰ αἱρούμεθα; Ὅτι πολ- 
λοῖς τῶν ἀνθρώπων, χατὰ τὴν παροιμίαν, ἀρέσχει τὰ 
χείρω, xal ταῦτα αἱροῦνται, τὰ ἀμείνω παρατρό- 
χοντες. Ὅπερ xa ἐν ἐδέσμασιν ὁρᾷν ἔστι, καὶ ἐν πολι- 
«είαις, χαὶ ἐν ζήλοις βίων, καὶ ἐν ἡδονῖις ἀπολαύσει, καὶ 
ἐν γυναιξὶ, xal ἐν οἰκίαις, χαὶ ἐν ἀνδραπόδοις, χαὶ ἐν 
ἀγροῖς, καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἀπάντων γινόμενον. Τί 
γὰρ ἥδιον, εἰπέ μοι, γυναιξὶν ἣ ἄῤῥεσι μίγνυσθαι ; γυ- 
ναιξὶν ἣ ἡμιόνοις ; ᾿Αλλ᾽ ὅμως πολλοὺς εὑρήσομεν γυναῖ- 
xac μὲν παρατρέχοντας, ἀλόγοις δὲ μιγνυμένους, χαὶ 
ἀῤῥένων σώμασιν ἐννόρίζοντας, xalvot τὰ κατὰ φύσιν 
τῶν παρὰ φύσιν ἡδίω. 


᾿Αλλ᾽ ὅμω; εἰσὶ πολλοὶ τὰ χαταγέλαστα xal ἀηδῆ χαὶ 
κόλασιν ἔχοντα ὡς ἡδέα διώκοντες. ᾿Εχείνοις γὰρ ἡδέα 
ταῦτα εἶναι δοχεῖ, φησίν. ᾿λλλὰ δι᾽ αὐτὸ μὲν οὖν τοῦτο 
ἂν εἶεν ἄθλιοι, ὅτι χαὶ ἡδέα νομίζουσιν εἶναι τὰ οὐχ 
ἡδέα. Οὕτω xal τὴν χόλασιν τῆς ἁμαρτίας χείρω τίθεν-. 
ται" οὐχ ἔστι δὲ, ἀλλὰ τοὐναντίον ἅπαν. Εἰ γὰρ χαχὸν 
ἦν τοῖς ἁμαρτάνουσιν, ex ἂν προσέθηχε χαχοῖς χλαχὰ 
ὁ Θεὸς, οὐδὲ χείρους ἂν αὐτοὺς ποιῆσαι ἐθέλησεν" ὁ γὰρ 
πάντα ποιῶν, ὥστε σδεσθῆναι τὴν χαχίαν, οὐχ ἂν αὐτὴν 
ηὔξηπτεν, Οὐχ ἄρα τὸ χολάζεσθαι χαχὸν τῷ πλημμελοῦν- 
τι, ἀλλὰ τὸ οὕτως ἔχοντα * μὴ χολάζεσθαι, ὥσπερ οὖν τὸ 
τὸν ἀῤῥωττοῦντα μὴ θεραπεύεσθαι. Οὐδὲν γὰρ οὕτω 
καχὸν ὡς ἐπιθυμία ἄτοπος “ ἄτοπον δὲ ὅταν εἴπω, χαὶ 
τὴν τῆς τρυφῆς λέγω, χαὶ τὴν τῆς δόξης τῆς ἀχαίρον, 
xai τὴν τῆς δυναστείας, χαὶ τὴν ἁπάντων ἀπλῶς: τῶν 
ὑπὲρ τὴν χρείαν πραγμάτων. Ὃ γὰρ τοιοῦτος Ó τὸν 
ὑγρὸν xai διαλελυμένον ζῶν βίον, δοχεῖ μὲν πάντων 
εἶναι μαχαριώτερος, πάντων δέ ἔστιν ἀθλιώτερος, δε- 
σποίνας χαλεπὰς xaX τυράννους ἐπεισάγων αὐτοῦ τῇ du- 
4f. Διὰ τοῦτο ἐπίπονον ὁ Θεὸς ἡμῖν τὸν πάροντα ἐποίη- 


b Mss., xal ἀκολλάττων. ὁ Morel., τὸν οὕτως ἔχοντα. 


(87 
ignominia : nam cum ea quz vult facit, tunc liber- 
te omni privatur; eum autem cohibetur, tunc 
maxime suam servat dignitatem. 15. Neque exhibea- 
tis membra vestra arma iniquitatis peccato, sed. arma 
justitie. 

5. [taque medium corpus est inter malitiam et vic- 
tutem, quemadmodum et ipsa arma : utraque autem 
opera fiunt ab iis, qui ipsis utuntur : quemadmodum 
miles pro patria decertans, et fur contra habitatores 
domus armatus, iisdem utuntur armis : non enim ar- 
matur:ze culpa est, sed eorum, quiilla ad malum utun- 
tur. 14 quod etiam in carne videre est, quie hoc vel illnd 
cfücitur secundum animi sententiam, non secundum 
propriam naturam. Si enim alienam pulchritudinem 
curiosius intueatur, arma iniquitatis factus est oculus, 
non ἃ propria operatione ( oculi enim est videre non 
male videre); sed a jubentis cogitationis nequitia : 
si vero illum refrxnaveris , tunc justitixt telum erit. 
Sic de lingua dicendum , de manibus et de reliquis 
omnibus. Recte autem peccatum iniquitatem voca- 
vit : peccator enim aat sibi aut proximo iniquus est ; 
imo potius sibi ipsi , quam proximo. Postquam igitur 
a malitia abduxit, ad virtutem ducit his verbis : 
Sed exhibete vos Deo , tamquam ex. mortuis viventes. 
Vide quomodo nudis verbis hortatur , illic peccatum 
dicens, hic Deum. Cum ostendisset. enim , qnantum 
c8set inter regnantes discrimen , militem illum omni 
venia .exclusit , qui; Deo relicto , sub regno peccati 
mereri concupivit. Non hinc tantum , sed etiam ex 
sequentibus hoc adsitruit dicens : Tamquam ex mor- 
tuis viventes. His enim. ostendit el peccati perniciem 
et duni Dei magnitudinem : Cogitate enim, inquit, 
et qui fueritis οἱ qui facti sitis. Quinam ergo eratis? 
Mortui et perditi pernicie nullo modo emendabili : 
non erat enim qui opem ferre posset. Et quinam ex 
illis mortuis facti estis ἢ Viventes vita immortali. Et 
cujus opera? Per eum , qui omnia potest Deus. Ergo 
vquum est, ut sub illo militetis cum tanta animi 
alacritate, quanta par est eos , qui ex mortuis viven- 
tes facli sunt, Et membra vestra arma justitie Deo. 
Ergo non malum est corpus, siquidem arma justitize 
fleri possit. Arina autem dixit, ostendens bellum 
instare gravissimum. Quapropter armatura forti opus 
habemus , generosoque animo, rci militaris hujusce 
perito; prx: omnibus autem duce. Verum dux ille 
semper adest, ad comniilitium paratus, inexpugna- 
bilis manens : et arma fortia apparavit nobis. Opus 
est demum proposito voluntatis, quo illa ut par est 
tractentur, ita ut duci pareat, et arma pro patria 
sumat. Postquam ergo ad magna illa hortatus est ; 
et arma, pugnam et bella memoravit, vide quo- 
modo militi rursus animos faciat , dicens : 14. Pecca- 
tum enim vobis non ultra dominabitur ; uon enim estis 
sub lege, sed sub gratia. Si ergo peccatum non ultra 
nobis dominaturum sit, cur tot tantaque pr:ecipis , 
dicens : Ne regnet peccatum in vestro mortali corpore ; 
el, Ne exhibeatis membra vestra arma iniquilatís pec- 
cuto? Quid ergo sibi vult dictum illud ? Sermonem 
hic quasi seien spargit, quem deinceps explicaturus 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. ἐδ 


est, et cum multo apparatu probaturus. Quis en 
est hic sermo? Corpus nostrum ante Cliristi adve 
peccato captu facile erat. Nam post inductam mee 
tem affectuum quasi examen inductum est : quapm 
pter non valde expeditum erat ad virtutis cursm 
suscipiendum. Neque cniin aderat Spiritus qui jen- 
ret, neque baptismus, qui imortificare posset; sel 
velut effrenis equus currebat quidem, sed ssp 
aberrabat, quandoquidem lex quae agenda et qi 
non agenda essent edicebat quidem , sed nihil prater 
verborum monita certantibus. suppeditabat : pest 
quam autem Christus advenit, certamina demh 
faciliora fuerunt. Quapropter majora nobis propesi 
sunt certaniina , utpote qui majori fulciremur aula. 
ldcirco dicebat Christus : Nisi abundaverit ptis 
vestra plus quam scribarum et Pharisaorum , non inte 
bitis in regnum celorum (Matth. 5. 90 ). Vcrum iw 
quideiu in sequentibus clarius explicat ; interim we 
lic illud paucis subindicat , ostendens , si nos p 
non admodum dejecerimus , peccatum nos noa sp 
raturum esse. Neque enim tantum lex est que p 
cipiat , sed etiam gratia , qu:e et praeterita condest, 
et ad futura muniat et confirmet. Etenim lex μα 
bores coronas pollicebatur ; gratia vero prius eee 
navit, ac deinde ad certamina traxit. Mihi seem 
videlur non tota hic fidelis viri vita subindietri, 
sed coniparationem fleri baptismi cum lege : id qs 
albi quoque dicit * Litera quidem | occidit, Spiri 
vero vivificat (2. Cor. 5. 6). Lex enim premi 
calionen arguit, gralia vero prx»varicationem toli. 
Ut igitur illa redarguens, peccatum  comstitsit: 
ia gratia condonans non sinit esse sub peccato; 
ita ut duplici modo sis ab hac tyrannide libersim, 
et quod sub lege Jon ultra sis, εἰ quod grau 
fruaris. 

4. Postquam vero per hxc fecit , at audito. re- 
spiraret, rursus illum roborat, ex checüone ad- 
monitionem inducens his verbis : 45. Qwid ergo? 
peccabimus , quia non sumus sub. lege, sed sub gratia? 
Absit. Primo negatione, quod valde absurdum si 
illud, usus est : deinde in admonitionem serme- 
nem convertit, ostendens admodum facilia e 
certamina , ita loquens : 16. Nescitis, quoniam cai 
exhibetis vos servos ad obediendum , servi estis qm, 
cui obeditis , sive peccati ad mortem , sive obedientie αἱ 
justitiam ? Nondum gehennam dico, inquit, ncque 
grande illud supplicium, sed przesentem turpitodiaem, 
quando et servi estis, et sponte servi , et peccati ser- 
vi; idque tali cum mercede, ut rursum moriamisi. 
Si enim ante baptismum niortem intulit corporessm, 
vulnusque tanta medela opus habuit, ut Domiae 
omnium ad mortem descenderet, et sic malws 
tolleretur : post tantum donum , post acquisitss 
libertatem, peccatum te iam succumbentem inv 
dens, quid non faciet? Ne itaque ad tantum bart 
trum accurras, neque uliro te prodas. In bellis 
enim 82pe nulites inviti produntur : hic auicm, 
nisi sponte transfugias, nemo to superabit. Posi- 
quam ex decore pudorem intulit, jam a. prawiis 


473 


guat, non illam augeret. Ergo non malum est delin- 
quenti quod puniatur, sed eidem malum est, si non 
puniatur ; ut zegrotanti malum, si non curetur. Nihil 
enim ita malum est ut absurda concupiscentia : cum 
absurdum dico, de deliciis loquor, de gloria intem- 
pestiva, de principatus amore, deque omnibus uno 
verbo, quorum necessitas nulla est. Nam qui talis 
est, qui mollein et solutam vitam agit, videtur qui- 
dem omnium felicissimus csse, sed est omnium mi- 
serrimus : qui molestas et duras dominas inducit in 
animam suam. Ideo laboriosom nobis Deus hanc vi- 
tam reddidit, ut nos a tali servitute liberaret, ct in 
puram libertatem adduceret : ideo supplicium coim- 
minatus est, et vitam nostram laborum consortem 
fccit, mollitiem constringens. Sic Jud:ei cum luto ct 
lateritio operi adstricti essent, mansueli erant, 
Deumque frequenter invocabant; postquam autem 
libertatem adepti sunt, murmuravere, et Deum irri- 
taverun!, sexcentisque se malis involverunt, Quid 
igitur. dixeris, inquies, de iiS, quos s:epe xrumna 
Iransversos egit? illud non ex »rumna provenisse , 
sei ex illorum infirmitate. Neque enim si quis sto- 
machnm infirmum habens acre pharmacum accipiat, 
quo purgari possit,sed etiam ab illo atteratur, non id 
phariaaco tribuemus, sed membri infirmitati : idipsum 
quoque de animi debilitate dicemus. Nam qui ab 
orumna subverlitur, id multo magis a desidia patie- 
tur : si enim is vinclus cadit (hoc quippe srumna 
esi, multo magis solutus ceciderit ; si constrictus 
subvertitur, multo magis relaxatus. Et quomodo, 
luquies, potero non subverti, si adsit erumna? Si 
cogites te, velis nolis, illam laturum esse ; sed si 
cuin gratiarum actione, magnum quidpiam te lucra- 
turuim esse ; sin invitus, merens et blasphema pro- 
ferens, non minorem redditurum calamitatem, sed 
majorem facturum tempestatem. Haec cogitantes, id 
quod necessario accidit, ex proposito voluntatis ad- 
mittamus. Exempli causa, filium quis genuinum atni- 
sit, alius facultates omnes ; si cogites, id vitari non 
posse , sed ex inevitabili calamitate fructum decerpi 
posse, illam generose ferendo, et biasphemiz loco 
laude.u Domino referas, sic mala, te non volente illa- 
ta, in propositi οἱ voluntatis merita vertentur. Vi- 
distiu' filium immatura zetatis abreptum ? Die, Domi- 
nus dedit, Dominus abstulit (Job. 1. 21). Vidisti facul- 
tates pessumdatas? Dic, Nudus egressus sum de utero 
matris mec, et nudus revertar. (1bid.). Vidisti impro- 
bos prospere agentes, et justos infeliciter rem ge- 


IN EPIST. AD ROM. ITOMIL. X. 


414 
rere, et innumeris affligi malis, nec potes liorum 
causam explorare? Dic : Ut. jumentum factus. sum 
apud te : ego. lamen semper tecum. (Psal, 72. 95). Si 
vero causam quieras, cogita diem a Deo constitutum 
esse, quo judicaturus est orbem, et omnem excuticg 
£ubitationem : tunc. enim. unusquisque secunduut 
meritum accipiet ; ut Lazarus et dives. ltecordare 
apostolorum : illi enim flagellati, pulsi, et millia pa- 
lientes, gaudebant, quod dignati essent pro nomine 
Christi contumeliam ferre. Et tu itaque, si ogritu- 
dine labores, id fortiter feras, et Deo gratias reddas ; 
sicque eamdem quam illi mercedem accipies. Quo- 
modo autem in morbo, in doloribus poteris Domino 
gratiam habere ? Si illum sincere ames. Nam si tres 
pueri in fornacem conjecti, et alii vinculis constricti, 
vel innumeris afflicti malis, non destiterunt a gratia - 
rum actione : multo magis ii, qui morbis ct duris in- 
firmitatibus afflictantur, hoc facere poterunt. Nihil 
enim est, nihil certe, quod amor non vincat : cun 
porro Dei amor est , omnibus est sublimior, neque 
iguis neque ferrum, non paupertas, non infirmitas, 
non mors, non quidvis aliud grave videbitur ci, qui 
lioc amore detentus est ; sed omnia irridebit, et ad 
cxlum volabit, nec alio modo affectus erit quam ii, 
qui illic degunt ; nihil aliud respiciens, non calum , 
non terram, non mare, sed unam attendens pulchri- 
tudinem, glori: nempe illius : ncque prascntis vite 
srumnz illum deprimere, ne.,ue prospera et volupta- 
tem ferentia inflare poterunt. Hunc. ezgo diligamus 
amorem, cui par nibil est, οἱ propter presentia ct 
propter futura; imo vero et in primis, propter ipsam 
amoris naturam. Sic enim liberabimur et a prsen- 
tis οἱ ἃ futurze vitze suppliciis, et regno fruemur. C:c- 
terum neque liberatio a gehenua, teque rcgni. illius 
posse-sio magnum quidpiam est, si comparetur cum 
illo, quod dicturi sumus : illis omnibus majus cst, 
Christum et amatum et amatoreni babere. Si enim 
apud homines hic amor mutuus omni voluptate supe- 
rior est, cum apud Deum hic mutuus amor concur- 
rit, quis sermo, quie mens possil istius aniuie felici- 
tatem declarare? Nulla id potest mens, sed experien- 
tia tantum. Ut ergo el spiritualem hanc laetitiam, et 
beatam vitai, et mille bonorum thesaurum experien- 
tia ediscamus, relictis omnibus, hunc amorem ample- 
ctamur, ct ad lxtitiam nostram et ad amati Dei glo- 
riam : quia ipsi gluria et imperium cum Unigenito 
οἱ sancto Spiritu, uunc ct semper, et in βου} sa- 
culorum. Ainen. 


——— Ha ασ τσ τ τ παταπαπαν:ν..:.......0....0......--...............ὕ.....ὕ...........θ......0θ0΄.΄-Ππώὲ..5960......0Ὁ 


HOMILIA X. 


Cap. 5. v. 19. Propterea sicut per unum hominem 
peccatum in mundum intravit, et per peccatum mors: 
sic εἰ in omnes homines mors periransiit, in quo 
omnes peccaverunt. 

1. Quemadmodum optimi medici radicem semper 
morborum explorant, et ad ipsum mali fontem sem- 
per veniunt : sic et beatus Paulus. Cum dixisset enim 
nos justificatos fuissc, idque ostendisset a patriarcha, 


PATROL. GR. LX. 


ἃ Spiritu et ἃ morte Christi. ( neque enim inortuus 
fuissct, nisi justificoturus esset) : probat demuiu 
aliunde ea, qux per hz:ec demonstraverat, et a con- 
trariíis propositum statuens, id est, a morte et a pcc- 
cato, quarit quomodo et uude mors intraverit, et 
qua ralione dominata fuerit. Quomodo ergo intravit 
D)ors, et dominata est? Per peccatum unius. Quid 
sibi vult illud, /n quo omnes peccaverunt ? lllo lapso, 


80 


418 
ii etiam, qui de ligno non comederaut, effecti suut 
cx illo omnes mortales. 43. Usque ad legem enim pec- 
catum erat in mundo : peccatum autem non imputatur, 
cum mon est lex. ud, Usque ad legem, «quidam tem- 
pus illud ab ipso indicari putant, quod ante legem 
datam fuit; nempe quo Abel, Noe et Abraliam vixe- 
runt, donec Moyses natus est. Quod crgo tunc erat 
peccatum? Quidam dicunt, illud quod in paradiso ad- 
missum est siguificari : nondum enim erat solutum, 
inquit, sed ejus fructus florebat : nom communein 
illam mortem attulit, quz dominabalur et tyrannidem 
exercebat. Cur ergo subjungit, Peccatum autem non 
imputatur, cum non est lex? Ex objectione Jud:orum, 
inquit, ii qui nobiscum sentiunt. eL loquuntur, hoc 
ipsum posuisse dicunt : quod si non sit peccatum 
sine lege, quomodo mors omnes, qui ante leger 
erant, absumpsit? Mihi autem videtur id, quod di- 
cturi sumus, rationi magis consentaneum esse, Οἱ 
cum apostolica mente consentire. Quid illud est? Cum 
dixisset, usque ad legem peccatum fuisse in mundo, 
lioc mihi videtur dicere, quod post datam legem pec- 
catum ex transgressione ortum dominatum sit, et 
taindiu dominatum sit, donec lex esset : neque enim 
consistere potest peccatum, inquit, cum lex non est. 
Si ergo, inquies, hoc peccatum ex legis transgres- 


sione mortem pcperit, quomodo qui ante legem fue- 


runt, omnes mortui sunt? Si enim ex peccato mors 
radicem habuit, et si non exstante lege peccatum non 
imputatur, quomodo mors dominabatur? Unde palam 
est, non peccatum illud, quod est legis transgressio, 
sed illud Adami peccatum inobedienti:e, ipsuminet 
fuisse quod omuia perdidit. Et qu:enam hujus rei 
probatio est? Quod ante legem omnes moreren. 
tur. 44. Regnavit enim mors, inquit, ab Adam usque 
ad Moysem etiam in. eos, qui non peccaverunt. Quo- 
modo regnavit? In similitudinem pravaricationis Ade, 
qui est figura futuri. lJeo enim typus cst Christi Adam. 
Quomodo, inquies, typus? Quia sicut ille ex se ortis, 
licet nou. comederint de ligno, causa fuit mortis per 
cibum illum inductz : ita et Christus suis, licet non 
juste egerint, justitixe conciliator fuit, quam per cru- 
eem nobis oinnibus largitus est. Quapropter semper 
tt ubique huic rei insistit, et frequenter lioc in nme- 
dium adducit, dicens : « Sicut per unum hominem 
mors intravit in mundum (Hom. 5. 12); » et, « Unius 
peccato multi mortui sunt (lbid. v. 15); » et, « Non 
sicut per unum peccatorer, ita donum ; » et, « Judi- 
cium ex uno in condemnationem ; » et rursus, « Si 
enim pcr unius delictum mors regnavit per unum ; » 
et, « Itaque si per unius delictum ; » et rursum, «Si- 
cul. per inobedientiam unius hominis peccatores ef- 
fecti sunt multi (lbid. v. 16 et sqq.) : » nequc ab hoc 
uno desistit; ut cum tibi dixerit Judzus, Quomodo 
uno Cbristo recte operante, orbis salutem est ado- 
ptus? possis ipsi dicere : Quomodo uno inobediente 
Adamo, orbis condemnatus est? quamquam non par 
eit peccatum grati, nec par sit mors vite, nec dia- 
bolus Dco, sed immensum sit discrimen. Cum igitur 
el ex natura rei, οἱ a rem suscipientis potestate, et 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


4:6 


ab ipso decoro : Deo quippe multo decentius est ser- 
vare, quam punire : cum ex his, inquam, pr:stantia 
et vietoria pariatur, quam, quaxso, incredulitatis ra- 
lionem habeas? Quod igitur id quod factum est ra- 
tione nitatur, ostendit dicens : « 15. Sed non sicut 
delicium, ita et donum. Si euim uuius delicto multi 
mortui sunt, multo niagis gratia Dei et donum in gra- 
tia unius hominis Jesu Christi in plures abundavit. » 
Id est, si peccatum tantum valuit, atque unius honii- 
nis peccatum ; gratia, imo Dci gratia, nec modo l'a- 
tris, sed etiam Filii, quomodo non longe superabit ὃ 
hoc enim multo magis rationi consonum. Alterum 
enin pro altero poenas dare, non xquum videtur; 
alterum vero propter alterum servari, id certe magis 
decorum ct consentaneum. Si crgo illud, multo ma- 
gis hoc factum est. 

2. Quod ergo id decorum et cengruens sit, his ille 
probavit : illo enim commonstrato, hoc postea facile 
admittebatur : quod vero etiam necessarium, ex se- 
quentibus probat. Quomodo id probat ? 16. Non sicut 
per unum peccantem, ita et donum , inquit : nam judi- 
cium quidem ex uno in condemnationem ; gratia autem 
ex inuliis delictis in. justificationem. Ecquid hoc sibi 
vult ? Quod peccatum mortem et damnationem indu- 
cere potueril ; gratia vero nonu illud modo peccatum 
abstulerit , sed alia quoque omnia , qua: post illud 
admissa sunt. Ne enim illud, sicut, et illud, ita, pa— 
rem inducerent bonorum et maiorum mensuram ; 
ncve pulares , audita Adami voce , ipsius dumtaxat 
peccatum abstersum esse, dicit ille delicta multa sub- 
lata fuissc. Undenam hioc liquet ? Quia post innumera 
illa peccata,qu:e post illud in paradiso adimissam sequue 
là sunt, in justificationem res deducla est. Ubi autem 
est justitia, ibi vita et infinita bora necessario conse- 
quuntur; sicut ubi est peccatum, ibi mors quoque est. 

Justitia vite radiz. — Justitia enim plus est quam 
vità , quandoquidem radix vitz est. Quod igitur plu- 
rima inducta sint bona, neque illud modo peccatum , 
scd etiam cxtera omnia sublata sint, id ipse declarat: 
Gratia ex multis delictis αὐ justificationem. Unde ne- 
cessario illud quoque ostensum est, mortem radicitus 
avulsam fuisse. Probandum vero restat, quoniam se- 
cundum primo majus esse dixit , ut hoc quoque ad- 
siru3tur. Primo quippe dixit : Si unius peccatum 
omnes morli tradidit, multo magis unius gratia ser- 
vare poterit : postea ostendit , non illud modo pec- 
catum per justitiam sublatum fuisse, sed etiam caetera 
omnia; neque solum abstersa peccata fuisse , sed 
datam quoque fuisse justitiam ; ucc. modo tantum 
profuisse Christum , quantum Adam nocuerat , scd 
longe magis. Quia igitur tanta pronuntiavit , hic ma- 
jore opus est probatione. Quomodo igitur illud ad- 
siruit ? 17. Si enim unius delicto, inquit , mors regna- 
vit per unum , multo magis ii , qui abundantiam gratie 
et donationis justitig * acceperunt , in vita regnabur t 
per unum Jesum Christum. ld cst : quid mortem con- 
tra mundum totum armavit ? Quod unus tantiim liomo 


! Quidam liabent. et donationis et jusiittar. 


453 


terret, et. ponit utriusque mercedem, justitiam et 
mortem ; mortem vero vulgari non similem, sed 
longe graviorem. Si enim Christus non ultra mo- 
riturus est, quis illam solvet mortem ? Nemo. Ergo 
poena atque suppliciutn est necessario subeundum : 
neque enim ultra mors advenit sensibilis , ut hic , 
qua corpus quiescere et ab anima separari curet : 
.. Postremus enim inimicus aboletur mors (1. Cor. 15. 96). 
* Unde immortale supplicium erit ; sed non nbsequen- 

"tibus Deo; illis namque justitia , bonaque inde 
germinantia, prmia erunt. 47. Gratia autem Deo, 
quia eratis servi peccati; obedistis autem ez corde 
in eam doctrine formam , in quam traditi estis. Post- 
quam ἃ servitute pudorem, a praemiis terrorem 
intu'it. et hortatus est ; erigit rursum illos ex bene- 
ficiorum memoria. His eniin ostendit illos ab ingen- 
tibus malis liberatos esse, nec ex propriis laboribus; 
atque faciliora esse ea, qux futura sunt. Quemad- 
modum enim si quis captivum a crudeli tyranno 
liberaverit, adhortans illum, ne ad ipsum reverta- 
lur, gravissimam illam tyrannidem commemorat : 
ita et Paulus cum emphasi preterita mala describit , 
dum gratias agit Deo. Neque enim, inquit, humanz 
fortitudinis erat, ab illis nos ralis eruere; sed 
gratia Deo, qui id et voluit et potuit. Ac recte 
dixit , Obedistis ex corde : neque enim coacti fuistis , 
neque per vim, sed sponte cum alacritate absces- 
sistis. Hoc autem et laudantis est simul et corri- 
pientis. Nam qui sponte, et sine ulla illata necessitate 
accessistis , qua venia, qua excusatione digni eritis, 
si ad pristina revertamini ? Deinde ut discas , non 
ex illorum probitate tantum, sed Dei gratia totum 
factum fuisse ; postquain dixerat , Obedistis ex corde, 
addidit, 1n eam doctrine formam , in quam traditi 
estis. Obedientia enim ex corde liberam arbitrium 
denotat; quod autem traditi sint, id Dei auxilium 
subindicat. Quxnam autem est forma doctrinz ? 
Recte et cum optimo instituto vivere. 18. Liberati 
autem a peccaio , servi. facti. estis justitim. Duo hic 
dona Dei ostendit : quod a peccatis liberaverit, et 
quod justiti: subdiderit; quod omni libertate prze- 
stantius est. lipsum enim fecit Deus, ac si quis 
puerum orphanum accipiens, a barbaris in terram 
aliam abreptum , non modo a captivitate liberet , 
sed sese patrem illius et curatorem constituat , ad 
magnamque dignitatem evehat : quod erga nos 
factum esi. Non modo quippe nos a veteribus malis 
eripuit, sed etiam ad angelicam vitam deduxit , et 
optimi instituti viam nobis aperuit , justitize tutel:e 
tradens, vetera mala tollens, vetéremque hominem 
mortificans , atque ad vitam nos mánu ducens im- 
mortalem. Exspectemus igitur illam viventes : multi 
enim qui spirare et incedere videntur, miserabilius 
jacent , quam mortui. 

9. Mortis genera diversa. — Varia quippe sunt 
mortis genera. Est quippe mors corporis , secundum 
quam Abraham , mortuus cum esset , non erat mor- 
tuus : Deus. enim, inquit, non. est Deus mortuorum, 
Sed vivorum (Matth. 292.52). Alia est mors animz , 


PATROL. GR. LX. 


IN EPIST. AD ROM. HOMIL. ΣΙ. 


400 


quam subindicans Christus. dicebat : Sine mortuos 
sepelire mortuos. suos (Matth. 8. 22). Alia, illaque 
laudabilis, per philosophiam advenit, de qua dieit 
Paulus : Mortificate membra vestra , que sunt. super 
terram (Col. 3. δ). Alia, qux» bujus causa fuit, in 
baptismo fit : Nam Vetus homo noster , inquit, cru- 
cifixus est (Rom. 6. 6) ; id est, mortificatus est. Hxc 
cum sciamus, illam fugiamus mortem , secundun 
quam viventes morimur ; hanc vero non timeamus, 
quie mors communis omnibus est. Duas alias, quarum 
altera beata est, a Deo data; akera laudabilis, a 
nobis simul et a Deo parta , deligamus et emulemur. 
Ex his duabus alterain beatam dicit David his verbis : 
Beati , quorum remissa sunt. iniquitates (Psal. 51. 1) ; 
alteram vero miratur Paulus , ad Galatas scribens : 
Qui Christi sunt, carnem crucifixerunt. (Gal. 5. 24). 
Ex aliis vero duabus alteram contemnendam 6550 
Christus ait dicens : Nofite timere ab iis, qui occidunt cor- 
pus, animam autem non possuntoccidere (Matth.10. 28); 
alteram vero terribilem : Timete eum, qui potest el 
animam ' et. corpus perdere in gehenna (Ibid. ). Qua- 
propter hanc fugientes , illam deligamus mortem, 
qua beata et admirabilis prxdicatur, ut aliarum 
alleram fugiamus, alteram timeamus. Nihil enim 
nobis profuerit solem videre, comedere, bibere, nisi 
adsit vita per bona opera. Quid , quxso , prosit regi 
purpura indui, arma habere, sed neminem subditum ; 
ita ut quisque impune possit illi insultare, injuriam- 
que afferre? Sic et Christiano nihil lucri accedet , 
si fidem et baptismi. donum habeat, sed omnibus 
sit affectibus subdüus : major enim sic contumelia 
erit οἱ majus dedecus. Quemadmodum enim ille, 
qui diademate et purpura ornatus est, non modo 
ex hujasmodi ornatu nihil lucratur honoris, sed 
illum quoque per proprium dedecus contumelia afíi- 
cit : sic qui credit, et corruptam ducit vitam , noa 
modo non venerabilis ex fide erit, sed etiam ridi- 
culus : Quicumque enim, inquit, sine lege peccave- 
runt, sine lege peribunt ; et quicumqne in lege pecca- 
verunt, per legem. judicabuntur (Rom. 2. 49). Et ad 
lHlebrzos scribens, dicebat : lrritam quis faciens 
legem Moysis, sine ulla misericordia , duobus vel 
tribus testibus moritur (Hebr. 10.98). Quanto graviorc 
putatis supplicio plectetur is, qui Filium Dei con- 
culcaverit? Et jure quidein merito: nat per baptisnia, 
inquit , omnes tibi animi affectus subdidi. Quid actum 
est, ut tantum donum contumelia afficeres οἱ alius 
pro alio fleres ? Peremi atque sepelivi priora delicta 
tua tamquam vermes: cur ergo tu alia peperisti ? 
nim vermibus deteriora sunt peccata : hi namque 
corpus, illa animam labefactant, ac majorem pariunt 
foetorem. At nos id non senümus; ideoque illam 
expurgare negligimus. Neque enim is qui ebrius est 
novit quantus sit vini putrescentis fcetor ; sed qui 
ebrius non est, id probe novit. Sic et in peccatis 
accidit : qui temperanter vivit , ccnum illud et 
maculam optime novit ; qui vero nmequilim sese 
dedidit , quasi ebrietate obrutus , id non novit, quod 
nempe :egrotet. Atqui hoc maximum gravissimumqiue 
21 


491 


est nequitie malum, quod eos, qui ir, illam incidunt, 
proprie su: perniciei magnitudinem videre non 
$inat : verum | illi, dum in luto jacent , unguentis se 
frui putant : quapropter nec sese inde eximere 
possunt, sed dum vermibus scatent, ita sese efferunt, 
ut si pretiosis lapidibus ornati essent. Ideoque vermes 
illos interimere nolunt, sed nutriunt illos, et iu se- 
ipsis augent, donec illos ad futuris:zeculi vermes trans- 
mittant. Nam hi illorum sunt conciliatores ; nec modo 
conciliatores, scd etiam patres illorum, qui num- 
quam moriuntur, Vermis enim eorum non morietur 
( Marc.9.45), inquit.Hi gehennam accendunt numquam 
exstinguendam.Ut ne igitur bzec fiant, fontemn malorum 
tollamus, fornacem exstinguamus, et radicem ini- 
quitatis ab imo exstirpemus, Nam si inalam arborem 
a summo excideris, niliil fecisti , radice infra ma- 
nente, et eadem rursum emiltente. Quxnam ergo 
malorum radix est ? Disce ἃ bono plantatore, qui 
haec accurate novit, et spiritualem vineam coliL, ac 
totius orbis agricola est. Quam ergo dicit ille esse 
malornm omnium causam? Pecuniarum concupi- 
scentiam. Aladiz. enim omnium malorum, inquit , cst 
avaritia (1. Tim. 6. 10). Hinc pugnae, ininicitiz , 
bella : hinc contentiones , convicia, suspiciones, 


contumelix : binc czdes , furta, sepulerorum effos-- 


siones : propter hanc non urbes et regiones modo, 
sed etiam vix , et orbis habitatus et non habitatus , 
montes , saltus , colles , uno verbo omnia sanguine 
ex dibusque plena sunt. Ne mare quidem hac peste 
vacat, sed illic etiam cum furore magno grassatur, 
piratis illud undique obsidentibus,. ac novum quem- 
dam latrocinii modum excogitantibus. Per lianc 
natur:x leges evers:e sunt, cognatio;is statuta con- 
cussa , substantiz ipsius jura corrupta sunt. 

6. Pecuniarum cupiditas quantum malum. — Nam 
pecuniarum tyrannis non contra vivos modo, sed 
etiam conira mortuos tales dexteras armavit : ac 
neque cum illis per mortem pacta iniri possunt : nam 
fractis sepulcralibus thecis, contra mortua corpora 
sceleratas extendunt manus, nec ex hac vita mi- 
.grautes sinunt ab insidiis suis liberari. Ac quotquot 
mala inveneris, domi, in foro, in tribunalibus , in 
curiis, in regia, et ubicumque velis, hinc omnia 
pullulare videbis. Hoc utique , lioc malum est, quod 
omuia sanguine et cxdibus implevit : hoc gehennz 
flammam accendit , hoc effecit ut civitates nibilo me- 
lius, imo longe delerius haberent, quam deserta. 
Nam ab 118, qui secus vias insidiantur, cavere facile 
ost, utpote qui non continenter adoriantur : qui vero 
in mediis urbibus illos imitantur , tanto pejeres illis 
sunt, quanto difficilius est ab illis cavere, quia id 
[alam sudent quod clam alii. Leges enim contra 
i-;orum nequitiam latas ad commilitium sumentes , 
c.edibus ac sceleribus civitates repleveruut. Annon 
crdes est, quiso te, imo caede pejus, pauperem 
fami tradere et in carcerem trudere, οἱ cum fame 
tormentis et mille cruciatibus exponere? Licet enim 
b:zc tu. non facias, cum faciendo occasionem prz- 
beas , id plus quam ministri tui perpetras. Ilomicida 


S. JOANNIS CHIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOPD. ge 


cnim gladium Infigit, et cum brevi tempore dolore 
intulerit, non uttra cruciatum adhibet : tu vero st 
phantiis , molestiis , insidiis lucem illis in tenebra 
convertens, idque cfficiens ut sexcenties mori eulla, 
cogita quot mortes pro una perpctres. Quodque e. 
nium gravissimum est, abripis, divitias acquiri, 
non paupertate pressus , non fame cogente, seda 
equi frenum, domus tectum, et columnarum capieh 
multo oblinantur auro. Ecqua gebenna hzc diga 
non fuerint, quando fratrem , et. eum, qui arcase 
rum bonorum tecum particeps est , atque eousque 
Domino lionoratus est tuo, ut. pavimentum domm 
et lapides ornes, necnon brutorum animalium ce 
pora, qux boc ornamentum non sentiunt , ia si. 
le calamitates conjicis ? Canis tibi mult» «a 
est ; homo autem, imo potius Christus , ob canena 
omnia supradicta, in extremam conjicitur fames. 
Quid hac confusione deterius? quid hac iniqeiu 
gravius ? quot ignei fluvii tali anima sufficient! k, 
qui ad imaginem Dei factus est, stat indccorw à 
tuam inhbumanitatem ; mulorum autem uxorem tma 
gestantium capita multo fulgent auro, iteinque pelis 
et ligna , queis tectum illud texitur ; si solium , s 
sella, si suppedaneum ornandum , auro et argess 
omnia decorantur; Christi vero membrum, e & 
cujus causa de cxlo descendit, et pretiosum s» 
guinem effudit, ob avaritiam tuam ne cibo quidem 
necessario utitur. Sed lecti undique argento orsa 
sunt, Sanctorum vero corpora necessario tegumento 
carent : apud te Christus minori in pretio babetur, 
quam cxtra omnia, quam domestici , quam meli, 
quam lectus, quam solium , quam  suppedssesm. 
Mitto extera his viliora vasa , et vobis engiada 
relinquo. Quod si horrescis hzc audiens, abtiiue 2b 
agendo : et qux dicta sunt nihil tibi damni inferent: 
abscede , et huic insanix finem imponito : nam insa- 
num prorsus est hujusmodi studium. idcirco his 
dimissis, vel sero tandem in cxlum respiciamus, fu- 
turam illam diem in mentem revocemus , cogitemus 
tremendum illud tribunal et rationes reddendas atque 
incorruptum judicium : consideremus Deum omnia 
videntem non e cxlo fulmina mittere, licet hzc gesta 
plus quam fulminibus digna sint. Attamen non id 
ille facit, neque mare in nos immittit, neque ut 
media terra hiscat efficit, non solem exstinguit, noa 
calum cum stellis dejicit, non omnia demum de 
medio tollit; sed in suo ordine relinquit, ut crcatura 
omnis nobis ministret. H:ec ergo cogitantes, benigui- 
tatis magnitudinem exhorrescamus , et ad nobili- 
tatem nostram redeamus. Nunc certe non melius 
quam bruta sumus affecti , sed multo pejus : illa 
namque qu: sui sunt generis diligunt, et communis 
natura sufíicit illis ad mutuum amorem. 

Tu vero, qui przter naturam communem plurima 
alia babes, qu:e te cum meinbris tuis conjungant : quod 
raGione sis honoratus, quod religione conjunctus, quod 
bonis illis innumeris participes, feris immanior factus 
es, inutilibus quidem curam multam adhibens, templa 
ver? Dei fame et nuditate pereuutia despiciens , img 


471 


de ligno comedisset. Si ergo mors ex uno deliclo 
tantam vim accipit ; cum quidam inventi sint , qui 
multo majorein peccato illo gratiam et justitiam ac- 
eeperunt , quomodo poterant. deinde morti esse ob- 
noxii ? Ideo non hic dixit , gratiam , sed , Abundan- 
tiam gratie. Non. modo euim quantum opus erat ad 
peccatum tollendum , ex gratia illa accepimus , sed 
multo amplius. Nam a supplicio liberati sumus , et 
nequitiam omnem exuimus, ac primo regenerati, re- 
surreximus , sepulto veteri homine : redempti sumus 
et sanctificati, atque in adoptionem adducti , jusiifi- 
eati, ac fratres Unigeniti effecti , et colhcredes, ejus- 
dem corporis et carnis consortes, sicut caput corpori, 
. ita ipsi juncti sumus. Haec itaque omnia abundan- 
tiam gratiz? Paulus vocavit , ostendens nos pharma- 
cum accepisse non modo par vulneri , sed etiam 58- 
nitatem , pulchritudinem , honorem, gloriam et 
dignitates longe naturam nostram superantes. Qux 
singula sola poterant mortem solvere: cum autem 
omnia simul concurrunt , neque vestigium , neque 
umbra illius videri potest, cum radicitus deleta fue- 
rit. Quemadmodum ergo si quis hominem obolos sibi 
decem debentem , in carcerem tradat ; neque ipsum 
solum , sed etiam uxorem , filios et famulos propter 
ipsum ; alius vero accedens, non decem tantum obo- 
los numeret , sed etiam decies mille talenta auri , ct 
vinctum in regias (68 inducat, atque in solium ccl- 
sissimum collocet, consortemque supremi honoris et 
spleudoris reddat ; qui decem obolos commodaverat, 
eorum ultra reminisci non poterit : sic et in nobis 
contigit. Longe plura enim quam debeamus solvit 
Christus, et tanto plura , quanto immensum pelagus 
ad stillam aqua collatum majus est. Ne itaque dubites, 
o homo , cum tantas bonorum divitias videas , nec 
qu:eras quomodo illa mortis et peccati scintilla ex - 
stincta sit, cum in illam tot charismatum mare immis- 
sum fuerit. lloc enim et Paulus subindicavit dicens , 
Qui abundantiam gratice et justitim acceperunt , in vita 
regnabunt : et postquam illud clare commonstravit , 
rursus primum syllogismum refert, et repetitione 
confirmat dieens : si propter delictum illius omnes 
dedere poenas, hinc posse illos justificari. Quam- 
obrem ait : 18. Jgitur sicut per unius delictum in om- 
nes homines ad condemnationem : sic el per unius justi- 
ficationem in omnes homines ad justificationem vite. Et 
hae de re iterum concertat his verbis : 19. Sicut enim 
per unius hominis inobedientiam homines multi peccatores 
effecti euni: sic et per unius obedientiam justi constituen- 
tur multi. Ac videtur quidem dictum illud non parvam 
inferre qu:estionem ; si quis vero studiose attenderit, 
illa facile solvetur. Qu»nam igitur illa quzstio est ? 
Nempe dicere, per inobedientiam unius multos efflci 
peccatores. Quod enim illo peccaute et mortali facto, 
qui ex illo orti sunt, tales efficiantur , id a verisimili 
non abhorret ; quod autem ex inobedientia illius alter 
peccator flat, [4 quam consequentiam habuerit ? In- 
veuietur quippe ille ita nec penas debere, nisi ex se 
peccator fucrit. 

3. Quid igitur hic significat illud , Peccatores ? 


IN EPIST. AD RO. IIOMIL. X. 


" 


415 
Mihi quidem videtur , supplicio obnoxios οἱ ad mor- 
tem damnatos. Quod igitur Adamo mortuo , omnes 
simus mortales effecti , id clare et pluribus ostendit : 
quod qucritur autem est, cur ita factum sit. Scd 
nondum illud adjicit ; neque cnim id ad rem pr:esen- 
tein pertinet : nam contra Jud:eum decertatur , qui 
dubitat ac deridet illam per unum hominem justitiam, 
Ideo postquam ostendit supplieium ab uno in omnes 
derivatum, cur id factum sit, non addit : neque eniin 
superflue loquitur , sed circa necessaria tantum in« 
stat. lloc enim non magis illum, quam Judzum , di- 
cere cogebat certaminum lex : quapropter rem inso- 
lutam relinquit. Quod si qftis vestrum. quzrat , hoc 
dicemus , nos a morte hojusimodi ac condemnatione 
non modo nihil [esos fuisse , si advigilemus , sed 
eliam lucratos esse , cum mortales effecti sumus : 

primo , quod non in corpore immortali peccemus ; 
secundo , quod innumeras philosophi» ansas hinc 
mutuemur. Nam ut modum servemus, ut temperantes. 
simus eL nos reprimamus , utque ab omni ncquitia. 
abstineamus, Οἱ przrens et expectata mors suadet, 

Ad hzc vero, imo potius ante hiec, alia .lurima n«- 

bis intulit bona. Hine enim martyrum corou:e , apo- 
stolorum bravia : sic Abel justificatus est , sic Abra- 
ham mactato filio , sic Joannes propter Christum 
occisus, sic tres pueri, sic Daniel. Si enim velimus , 
nec mors, nec ipse diabolus nobis nocere poterit. Ad 
hzc illud quoque dici potest, immortalitatem nos 
excepturam esse, οἱ ad modicum tempus admonitos, 
futuris nos fruituros esse bonis: postquam in hae 
vita, quasi in litterario ludo, ex morbis , zrumnis , 

tentationibus, paupertate, et aliis, qux gravia videu- 
tur esse , iustituti et idonei facti fuerimus ad futuro- 
rum bonorum adeptionem. 

᾿ς Lez morbum auzit. — 90. Lex autem. subintravit , 
ut abundaret. delictum. Postquam enim ostendit ab 
Adamo damnatum orbein , et a Christo salute dona- 
(um , atque a supplicio liberatum ; opportune de lege 
quzrit, opinionem quam de illa habebant deprimens. 
Non modo enim , inquit , nihil profuit nec juvit, sed 
etiam illa subintrante auctus est morbus. lllud vero, 
Ut , h:e non causam indicat, sed eventum. Non enim 
ideo data cest, ut abundaret , sed ut minueret. et 
tolleret peccatum ; contrarium autem evenit , non ex 
natur: lege , scd ex accipientium ignavia. Cur vero 
non dixit , Lex data est; sed, Lez subintratit ? Tcm- 
poraneum ostendeus illius usum , non autem pro- 
prium vel precipuum : quod etiam in Epistola ad 
Galatas diverso modo dicit : Antequam enim veniret 
fides , a. lege , inquit , custodiebamur , conclusi ad fi- 
dem, que revelanda erat (Gal. 5.295). taque lex non sibi, 
sed alteri gregem custodiebat. Quia enim Judai illi- 
berales erant ac dissoluti et ad ipsa dona supini, ideo 
lex data est , ut illos magis coargueret , ct clare do- 
ceret quo in statu essent , atque accusationem au- 
gens , illos magis constringeret. Verum ne timeas : 
neque enim ut majus supplicium esset , id factum 
est, scd ut major appareret gratia. Ideo subjicit : 
Ubi abundavit peccatum , superabundavit gratia. Non 


419 


dixit, Abundavit ; 3ed , Superabundavit. Non modo 
enim a supplicio liberavit, sed etiam peccatorum 
remissionem et vitam dedit, aliaque etiam, qua 
sope diximus : ac si quis febricitantem non solum a 
morbo liberaret, sed etiam formosum, fortem, ho- 
noratum redderet ; aut esurientem non modo aleret, 
$ed multis pecuniis donaret, atque ad imperium 
maximum eveheret. Et quomodo , inquies , abunda- 
vit delictum ? Innumera dedit lex precepta : quia 
ergo illa omnia transgressi sunt, abundavit delictum. 
Viden' quantum intersit gratiam inter et legem ? Lex 
enim additamentum damnationis facta esl: gratia 
vero doni redundantia. e 

4. Postquam immensum Dei erga nos studium di- 
xerat, rursus quzrit principium et radicem mortis 
et vite, Quznam igitur mortis radix est? Peccatum: 
ideo dixit : 21. Ut sicut regnavit peccatum in mortem : 
ita et gratia regnet per justitiam in vitam eternam per 
Jesum Christum Dominum nostrum. ll»c autem di- 
xit , ostendens peccatum quidem quasi regem fuisse, 
mortem vero quasi militem sub ipso stantem et ab 
ipso armatum. Ergo si peccatum inortem armavit , 
palam est justitiam , qux peccatum tollit , quzeque 
per gratiam inducitur, mortem non modo armis spo- 
liare, sed etiam de medio tollere, et illius regnum 
totum auferre, quatenus ipsius regnum majus illo est : 
qui non per hominem vel per diabolum , sed per 
Deum et per gratiam inducitur, et ad meliorem finem 
vitam nostram adducit et infinitum bonum : neque 
enim amplius Ginein habebit , ut hinc magis ediscas. 
lllud quidem nos a prisenti vita ejecit ; gratia autem 
veniens , non presentem , sed immortalem et zeter- 
nam nobis vitam donavit. Horum autem omnium 
conciliator nobis est Cliristus. Ne itaque de vita du- 
bites, cum justitiam habeas : justitia quippe major 
est quam vita, quia mater ejus est. (Cap. 6.)1. Quid 
ergo ? manebimus in peccalo , «t gratia abundet ἢ Absit. 
ursus ad moralem transit sermonem , non quasi 
data opera illum inducens, ne videatur onerosus et 
molestus mullis esse ; sed ex doginatum serie. Nain 
$i sermonem ita varians cavebat, ne forte isti aegre 
ferrent (ideoque dicebat : Audacius autem vobis scri- 
psi ex parte) (fom. 15. 15) ; nisi hoc fecisset , aspe- 
rior illis visus fuissct. Postquam ergo monstravit , 
magnam esse gratiam peccata gravia curandi ; cum 
hinc iusipientibus videretur hoc dictum adhortatio- 
nem esse ad peccandum : Si enim ideo, aiebant, 
major visa est gratia, quia magna peccata admisi- 
mus, peccare ne desinamus , ut amplior gratia os- 
(endatur : ne igitur hzc dicerent vel opinarentur , 
vide quomodo objectionem subvertat , primo nega- 
tione, dicens, Absit; ut solet in iis, qua absurda 
esse iu confesso est : deinde ratiocinium adhibet , 
cui repugnari nequeat. Quare illud? 9. Qui mortui 
sumus, inquit, peccato , quomodo adhuc vivemus in 
illo? Quid est illud, Mortui sumus? Vel quod, 
quantum ad illud spectat, sententiam accepimus 
omnes? an quod mortui sumus illi, credentes 
ct illuminati, id quod certe potius dicendum : hoc 


S. JOANNIS CIII YSOSTOMI. ARCIHEP. CONSTANTINOP. 


480 


enim ostendit etiam id quod seqnitur. Quid autem 
est , mortuos esse peccato? In nullo deinceps ipei 
obsequi. Hoc enim semel fecit baptisma ; nos pecca- 
to mortuos reddidit. Oportet autem hoc studio no- 
δίγο in perpetuum exsequi, ut quautacumque imperet, 
nou ultra dicto audientes simus , sed quasi mortui , 


' immoti 1naneamus. Atqui alibi quoque ait, ipsum 


peccatum mortuum esse; sed ibi, ut facilem os- 
tendat. virtutem , hoc profert ; hic vero quoniam 
auditorem excitare festinat, ad ipsum mortem trans- 
fert. Deinde , quia dictum illud obscurum erat, illud 
explicat vehementiore utens sermone : ait enim : 3. 
Án ignoratis , fratres , quod quicumque in Christum 
baptizati sumus , in mortem ipsius baptizati sumus ? ἃ. 
Consepulii igitur ipsi sumus per baptisnmun in mortem. 
Quid sibi vult illad, Jn mortem ipsius baptizati sw- 
mus ? UL ipsi moriamur sicut et ille : Crux enim ba- 
ptisma est. Quod igitur Christo fuit crux et sepul- 
crum , hoc nobis baptisma fuit, etsi nou iisdem ia 
rebus : ipse namque carue mortuus ac sepultus est , 
nos autem peccato utrumque. Quapropter uon dixit, 
Complantati cum morte ; sed Cum similitudine mortis. 
Mors enim est et lioc et illud, sed non ejusdem sub- 
jecti : mors enim carnis, Christi est ; mors peccati , 
nostra. Quemadmodum illa , sic et lhiz»c vera est. 
At etsi vera sit, ea qux» penes nos sunt confera- 
mus oportet: ideo subjungit : Ut quemadmodum 
Christus surrexit a mortuis per gloriam Patris, iia. et 
n0s in novilute vite ambulemus. llic cum recte vivendi 
Studio resurrectionem quoque subindical. Quomodo! 
Credidisti, iuquit, Christum mortuum fuisse et rc- 
surrexisse? Ergo et quod ad te pertiuet credito; hoc 
euim illi simile est, quoniam ad te quoque spectat 
et crux et sepulcrum. Nam si in morte et in sepul- 
cro consors ipsi fuisti, multo magis in resurrectione 
et vita : soluto nanique majore, nimirum peccato, 
de minore, nempe mortis exitio , non est quod du- 
bitetur. Verum hxc interim Paulus auditorum con- 
scienti:: consideranda relinquit ; ipse vero proposila 
futura resurrectione , aliam a nobis resurrectionem 
exigit, novum institutum in prxsenti vita, quod ex 
moruim mutatione fiat. Nam cum fornicator castus 
ellicitur , avarus misericors , asper mansuetus , hie 
quoque resurrectio fit , qu:xe futurze prooemium est. 
Et quomodo resurrectio est? Mortuo peccato, et 
justitia exsurgeute ; pristina vita deleta, nova autem 
hac et angelica vigente. Cum audis vitam novam, 
multam quzre diversitatem et mutationem magnam. 

b. Peccatum senectutem affert. — Vcrum in lacry- 
mas erumpo et in gemitus magnos, cum cogito quan- 
tam a nobis philosophiam exigat Paulus, et in quan. 
tam nos ignaviam conjecimus , post baptisinum ad 
priorem senectutem reversi , atque in Ayyptum re- 
deuntes, et post manna, allia in memoriam rcvocan- 
tes. Decem enim ayt viginti diebus post baptisma 
mutati, pristina rursum aggredimur. ΑἹ non statutum 
dierum nuineruimn, sed totam vitam expetit Paulus ad 
hoc vivendi institutum : nos autem ad pristinum vo- 
mitum reversi , post juventutem a gratia 3cceptam, 


495 


δ ρα malis multis obruens. Si enim ad gloriam re- 
sjiciens hoc facias, multo magis fratrem quam equum 
curare oporteret. Nam quanto major est is qui benc- 
ficio fruitur, tanto splendidior tibi pro tali beneficio 
nectitar corona. Jam vero cum in contraria incidas, 
hon advertis te innumeros tibi attrahere accusatores. 
Quis enim te non maledictis impetet? quis te nou 
summ: crudelitatis et inhumanitatis accusabit, videns 
te genus quidem hominum vilipendere , brutorum 
vero genus hominibus anteponere , et brutis domum 
atque supellectilem addere ? Non audisti apostolos 
dicentes, quod primi qui verbum acceperunt, domos 
et agros venderent ut fratres alerent ?* Tu vero domos 
et agros abripis , ut equum, ligna, pelles, muros et 
pavimentum exornes. Quodque gravius est , non viri 
ntum, sed etiam mulieres hac insania tenentur, 
qu: etiam viros excitant ad vanum hujusmodi labo- 
rem , illos ad omnia plus, quam ad necessaria , 
eumptus facere cogentes. Si quis vero de his redar- 
guerit, defensionem parant criminatione dignam : 
Et h»c, aiunt , et illa fiunt. Quid dicis? non times, 
duin h:ec profers, et equos, mulos , lecl:s, suppe- 
danea cum Christo esuriente annumeras ? imo potius 
ne cum his quidem illum, sed majorem partem hisce, 
ipsi vero vix tantillum impertiens. Nescis omnia 
ipsius esse et te et tua ? au ignoras illum et corpus 
efformavis:e et animam largitum esse , et munduin 
totum distribuisse? Tu vero tantillum quidem ipsi 
retribuis; sed si parvam domunculam locaveris , 
condictam summam exigis; et cum creaturis illius 
omnibus fruaris, et tantum orbem iunhabites, ne 
pirvam quidem illi mercedem dare sustiues, sed 
ad vanam gloriam el te ct tua. omnia expendis : ex 
vana eniin gloria omuia pendent, Neque enim equus 
melior vel robustior est hoe cinctus ornatu, nec 
eques przstantior, sed nonnumquam hinc niagis de- 
spectui habetur. Multi namque misso sessore ad orna- 
tum equi oculos convertunt , necnon ad famulos se- 
quentes et pr»euntes, eosque qui turbam depellunt : 
eum vero qui iilis stipatur oderunt, et ut communcm 
hostem aversantur. At non hoc contingit cum aui- 
mum exornas; sed homines, angeli et angelorum 
Dominus, denique omnes tibi coronam nectunt. Ita - 
que si gloriam amas , ab iis qu:e nunc facis absiste , 





IN EPIST. AD ROM. HOMIL. XII. 





4346 
nec domum, sed oniniam exorna, ut sis splendidus et 
illustris, Nunc certe nihil te vilius fuerit, qui deser- 
tam habes animam , et domus pulchritudinem osten- 
tes. Si vero dicta mea non sustines , audi quid exte-. 
rorum quispiam fecerit, et te pudeal vel exter: phi- 
losophie. Narratur illorum quempiam in domum 
splendidam venisse, fulgentem marmoribus et colum- 
narum pulchritudine ; cum autem pavimentum etiam 
vidisset tapetibus stratum, in faciem domini xdium 
conspuisse : (a) improperante autem illo respondisse, 
quia in nulla alia domus parte id fagere licebat , coa- 
ctum se fuisse vultui ipsius hanc contuimeliam inferre. 
Viden' quam ridiculus sit is, qui externa ornat , et 
quam apud omnes mente valentes despectui habeatur? 
Et quidem jure merito. Neque enim si quis, uxore 
tua in lacero et vili babitu relicta , ancillas splendida 
veste cireumdaret, id xquo animo ferres, scd excan- 
desceres, idque pro summa contumelia haberes. Iloc 
et de aniina tua cogita. Cum enim muros , pavimen- 
tum, supellectilem et reliqua omnia exornes, largam 
vero eleemosynam non eroges, nec aliam philoso- 
phiam exerceas, nihil aliud, quam id quod dixi, 
facis; imo quidpiam longe gravius. Nam ancillam 
inter et dominam nullum est discrimen, inter animam 
vero et carnem magia est differentia. Quod si ita est, 
multo magis inter anitnam et domum , inter animam 
et lectum ac suppedaneüm. Qua ergo dignus defensione 
fueris , qui h:ec omnia argento contegas , illam vero 
negligas pannis laceris opertam, squalidam, esurien- 
tem , plagis refertam, à mille canibus discerptam ; 
et postea putes te gloria affici ex ornatu circumposito? 
id quod summz est amenti:x ; quod nempe cum irri- 
dearis, contumelia atque probro afficiaris, et in 
dedecus et in extremum hinc supplicium incidas , in 
his adhuc tibi placeas. Quamobrem oro et obsecro , 
haec omnia cogitantes vel sero tandem resipiscamus, 
et ad nos redeamus , ornatumque illum ab externis 
ad animam transferamus : sic enim intactus manebit, 
ac nos angelis pares reddet, immobiliaque conciliabit 
bona : qu:e nobis omnibus assequi contingat , gratia 
ei benignitate Domini nos:ri Jesu Christi , cui gloria 
in sxenla seculorum. Amen. 


(a) Erat ille Aristippus. Vide Diogenem Laertium in 
Aristippo. 





HOMILIA XI. 


Car. 6. v. 19. Humanum dico propter. infirmitatem 
carnis vestra. Sicul enim exhibuistis membra carnis 
vestre servire immunditie et. iniquitati αὐ iniquila- 
lem : sic et nunc exhibete membra vestra servire justi- 
lice in sanctificationem. 

1. Postquam magnam exegit vitze curam, jubens 
esse mortuos mundo ac maliti:e, et immotos manere 
adversus peccatorum operationem , visusque est ma- 
gnum quidpiam et grave Joqui, quod humanam su- 
peret naturam ; ut ostendat se nihil onerosum expe- 
tere, neque quantum przstare oporteret eum, ui 
tanto. dono fruitur, sed valde moderatum et leve 


postulare : jam a contrariis hoc ipsum probat, et ait, 
Humanum dico ; ac si diceret, ab humanis cogitatio- 
nibus, ab iis qux consueta sunt : modum namque 
nomine humani declarat : nam et alibi dicit : Tenta- 
tio vos non invasit nisi humana (1. Cor. 40. 15); hoc 
est, moderata et parva. Sicut enim ezhibuistis membra 
vestra servire immunditie el iniquitati ad. iniquitatem : 
ita nunc exhibete membra vestra servire justitim ad san- 
ctificationem. Atqui multum est dominos inler discri- 
men ; attamen parem servitutis modum requiro.Opor- 
tebat quidem multo plus afferre, et tanto plus, quanto 
dominatus hic major meliorque est illa τ «tasses 


481 
εσχευασμέναι" al δὲ τῶν ἁμαρτωλῶν χἂᾶν μιχρὰν δέξων- 
ται προσδολὴν, ἕπεσόν τε εὐθέως xal ἀπώλοντο. Καὶ 
τοῦτο δηλῶν ὁ προφήτης ἔλεγεν, ὅτι Ὡσεὶ χγοῦς, ὃν 
[527] ἐχρίπτει ὁ ἄνεμος ἀπὸ προσώπου τῆς γῆς, οὕ- 
τως εἰσὶν εὑρίπιστοι, χαὶ εἰς ἐπήρειαν πᾶσι προχείμενοι, 
οἱ ἐν ἁμαρτίαις ζῶντες. Οὔτε γὰρ ὁρῶσιν ὑγιῶς, οὔτ᾽ 
ἀχούουσιν εἰλικρινῶς, οὐ φθέγγονται Évapüpa, ἀλλὰ 
πολλῆς μὲν γέμουσι τῆς λυγγὸς, πολὺν Ok ἐν τῷ ατόματι 
περιῤῥέοντα τὸν σίελον περιφέρουσι. Καὶ εἴθε σίελον, 
καὶ οὐδὲν ἦν ἄτοπον᾽ νυνὶ 65 παντὸς βορθόρου ῥήματα 
δυσωδέστερα προΐενται, xal τὸ δὴ χαλεπώτερον, 
τι οὐδὲ ἀποπτύσαι τὸν σίελον τούτων τῶν ῥημάτων 
ἰσχύουσιν, ἀλλὰ τῇ χειρὶ δεχόμενοι μετὰ πολλῇς τῆς 
βδελυρίας, πάλιν αὐτὸν προστρίδονται παχὺν ὄντα xaX 
δυσδιάτμητον. Τάχα ναυτιᾶτε πρὸς τὴν διήγησιν" οὐχοῦν 
μᾶλλον πρὸς τὴν πρᾶξιν. Εἰ γὰρ ἐν σώματι ταῦτα 
ἀηδὴ συμδαίνοντα, πολλῷ μᾶλλον ἐν τῇ ψυχῇ. Τοιοῦτος 
ἣν ἐχεῖνος ὁ παῖς ὁ πάντα τὰ ἑαυτοῦ χκατηναλωχὼς, 
χαὶ εἰς ἐσχάτην χαχίαν χατενεχθεὶς, παντὸς ληροῦντος 
xaX γενοσηχότος ἀσθενέστερον διαχείμενος. ᾿Αλλ᾽ ἐπειδὴ 
ἐθηυλήθη, γέγονεν ἄφνω νέος, ἀπὸ γνώμης μόνης xal 
μεταπττάσεως. Ἐπειδὴ γὰρ εἶπεν, Ἐπιστρέψω πρὸς τὸν 
πατέρα μου, τὸ ῥῆμα τοῦτο αὐτῷ πάντα ἐχόμισε τἀγα- 
θά" μᾶλλον δὲ οὐ τὸ ῥῆμα ἁπλῶς, ἀλλὰ τὸ ἔργον τῷ ῥή- 
ματι προστεθέν. Οὐδὲ γὰρ εἶπεν, Ἐπανέλθω, xat ἔμει- 
v£y ἀλλ᾽ εἶπεν, Ἐπανέλθω, χαὶ ἐπανῆλθε, xal τὴν ὁδὸν 
πᾶσαν ὑπέστρεψεν ἐχείνην. Οὕτω χαὶ ἡμεῖς ποιῶμεν" 
κὰν εἰς τὴν ὑπερορίαν ἀπενεχθῶμεν, ἐπανέλθωμεν πρὸς 
τὸν πατρῷον οἶχον, xal μὴ κατοχνήσωμεν πρὸς τὸ τῆς 
ὁδοῦ μῆχος. Ἂν βουληθῶμεν, εὔχολος ἡ ἐπάνοδος γίνεται 
καὶ ταχίστη, μόνον ἀφῶμεν τὴν ξένην χαὶ τὴν ἀλλο- 
τρίαν" τοῦτο γὰρ fj ἁμαρτία, πόῤῥω τῆς οἰχίας ἡμᾶς 
ἀπάγουσα τοῦ πατρός. ᾿λφῶμεν τοίνυν αὐτὴν, ἵνα τα- 
χέως πρὸς τὸν πατρῷον ἐπανέλθωμεν οἶχον. Καὶ γὰρ 
φιλόστοργός ἔστιν ὁ πατὴρ, χαὶ τῶν εὐδοχιμούντων οὐχ 
ἥττον ἡμᾶς ἀγαπήαεια μεταδαλλομένους, ἀλλὰ καὶ 
πλέον * ἐπεὶ xal Exelvov ὁ πατὴρ τότε μειζόνως ἐτίμησε" 
χαὶ γὰρ μειζόνως αὐτὸς ἥσθη τὸν παῖδα ἀπολαθών. Καὶ 
πῶς ἐπανέλθω, φησίν; ᾿Αρχὴν ἐπίθες τῷ πράγματι 
μόνον, καὶ τὸ πᾶν γέγονε" στῆθι τῆς xaxlae, xal μὴ 
προέλθῃς περαιτέρω, xal ἤδη τοῦ παντὸς ἐπελάθου, 
Κσθάπερ γὰρ τοῖς χάμνουσι τὸ μὴ χεῖρον σχεῖν ἀρχὴ 
γένοιτ᾽ ἂν τοῦ βέλτιον ἔχειν, οὕτω xal ἐπὶ τῆς χαχίας 
συμθαίνει " μὴ περαιτέρω προδῇς, χαὶ τέλος ἕξει σοι τὰ 
τῆς πονηρίας. Κἂν δύο ποιήσῃς τοῦτο ἡμέρας, τῇ τρίτῃ 
εὐχολώτερον ἀποστήσῃ, καὶ μετὰ τὰς τρεῖς, xal δέχα 
προσθήσεις, εἶτα εἴχοσιν, εἶτα ἑκατὸν, εἶτα τὸν βίον 
ἄπαντα, “Ὅσῳ γὰρ ἂν προδαίνῃ:, εὐχολώτερον ὄψει τὴν 
ὁδὺν, καὶ ἐπ᾽ αὐτὴν Ρ στήσῃ τὴν χορυφὴν, xal πολλῶν 
ἀθρόον ἀπολαύσεις τῶν ἀγαθῶν. Ἐπεὶ καὶ τότε, ὅτε ὁ 
ἄσωτος ἐπανῆλθεν ἐχεῖνος, xoi αὐλοὶ xa χιθάραι xal 
χοροὶ χαὶ θαλίαι καὶ πανηγύρεις ἦταν καὶ ὁ ὀφείλων 
ὑπὲρ τῆς ἀχαίρου δαπάνης χαὶ τῆς οὕτω μαχρᾶς φυγῆς 
τὸν παῖδα ἀπαιτῆσαι δίχην, οὐδὲν τούτων ἐποίησεν, 
ἀλλ᾽ ὡς εὐδοχιμηχότα εἶδε, xal οὐδὲ μέχρι ῥημάτων 
ὀνειδίσαι τῷ παιδὶ, μᾶλλον Ck οὐδὲ ἀπλῶς [528] αὐτὸν 
ἀναμνῆσαι τῶν προτέρων ἠνέσχετο, ἀλλὰ xat περιεχύθτ, 
xal χατεφίλησε, xal μόσχον ἔθυσε, xol στολὴν ἐνέδυσε, 
χαὶ ἐν πολλῷ τῷ χόσμῳ χατέστησε. Ταῦτα οὖν ἔχοντες 
xoi ἡμεῖς τὰ ὑποδείγματα, θαῤῥῶμεν xai μὴ ἀπο- 
γινγώσχωμεν. Οὐ γὰρ οὕτω χαίρει καλούμενος Δεσπότης, 
ὡς Πατὴρ, οὐδὲ δοῦλον ἔχων, ὡς vióv: xai μᾶλλον τοῦτο 


a Quidam σι5ς, «pac, 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ἈΒΟΙΠΕΡ, CONSTANTINOP. 


492 


βούλεται, ἣ ἐχεῖνο. Διὰ τοῦτο γοῦν xal πάντα ἐποίη εν 
ἅπερ ἐποίτσε, χαὶ οὐδὲ τοῦ Μονογενοῦς αὐτοῦ ἐφείσατο, 
ἕνα τὴν υἱοθεσίαν ἀπολάδωμεν, ἵνα μὴ ὡς Δεσπότην 
μόνον, ἀλλὰ xaX ὡς Πατέρα αὐτὸν ἀγαπῶμεν. Κἂν τύχῃ 
τούτου παρ᾽ ἡμῶν, χαθάπερ τις δοξαζόμενος ἐναδρύνε- 
ται, χαὶ εἰς πάντας αὐτὸ ἐχφέρει, ὁ μηδενὸς δεόμενος 
τῶν ἡμετέρων. Τοῦτο γοῦν ἐπὶ τοῦ ᾿Αδραὰμ. ἐποΐησε, 
πανταχοῦ λέγων, Ἐγὼ ὁ Θεὸς 'A6pa&y. καὶ Ἰσαὰκ xat 
Ἰαχώδ. Καίτοι γε τοὺς οἰχέτας ἐχρῆν χαλλωπίζεσθαι 
τούτῳ νῦν δὲ ὁ Δεσπότης φαίνεται τοῦτο ποιῶν. Διὰ 
τοῦτο χαὶ Πέτρῳ φησὶ, Φιλεῖς μὲ πιλέον τούτων; 
δειχνὺς, ὅτι οὐδὲν πρὸ τούτου ζητεῖ παρ᾽ ἡμῶν. Διὰ 
τοῦτο xai τὸν ᾿Αδραὰμ., τὸν υἱὸν θῦσαι ἐχέλευσεν, ἕνα 
δείξῃ πᾶσιν, ὅτι σφόδρα φιλεῖται παρὰ τοῦ πατριάρχου. 
Τοῦτο δὲ τὸ σφόδρα φιλεῖσθαι ἐθέλειν, ἀπὸ τοῦ σφόδρα 
φιλεῖν γίνεται. Διὰ τοῦτο xol τοῖς ἀποστόλοις ἔλεγεν" 
Ὁ φιιῶν πατέρα 3) μητέρα ὑπὲρ ἐμὲ, οὐκ ἔστι pov 
ἄξιος. 


ς΄. Διὰ τοῦτο, ὅ πάντων ἡμῖν ἐστιν οἰκειότερον ἡ ψυχὴ, 
xai ταύτην δευτέραν χελεύει τίθεσθαι τῆς εἰς αὐτὰν 
ἀγάπης, ἐπειδὴ μεθ᾽ ὑπερδολῆς ἀπάσῃς βούλεται φιλεῖ- 
σθαι παρ᾽ ἡμῶν. Καὶ γὰρ ἡμεῖς, ὅταν μὲν μὴ σφόδρα 
περί τινα ὦμεν διαχείμενοι, οὐδὲ τῆς παρ᾽ ἐχεΐνου 
σφόδρα δεόμεθα φιλίας, xàv μέγας f) xal περιφανής * 
ὅταν δὲ θερμῶς τινα χαὶ γνησίως φιλῶμεν, χἂν εὐτελὴς, 
xàv μιχρὸς ὁ φιλούμενος, μεγίστην τιθέμεθα δόξαν τὸ 
παρ᾽ ἐχείνου φίλτρον. Διὸ xal αὐτὸς οὐ τὸ φιλεῖσθαι 
παρ᾽ ἡμῶν μόνον, ἁλλὰ xal τὸ ὑπὲρ ἡμῶν παθεῖν τὰ 
ἐπονείδιστα ἐχεῖνα, δόξαν ἐχάλει. 'A))' ἐχεῖνα μὲν δι᾽ 
ἀγάπην μόνον δόξα ἦν" ἃ δὲ ἂν ἡμεῖς ὑπὲρ αὐτοῦ 
πάθωμεν, οὐ δι᾽ ἀγάπην μόνον, ἀλλὰ χαὶ διὰ τὸ μέγεθος 
τοῦ ποθουμένου χαὶ τὴν ἀξίαν, δόξα ἂν εἰχότως χαὶ χα- 
λοῖτο χαὶ εἴη. 


Ὡς ἐπὶ στεφάνους τοίνυν μεγίστους τρέχωμεν τοὺς 
ὑπὲρ αὐτοῦ χινδύνους, xat μήτε πενίαν μήτε νόσον μὴτε 
ἐπήρειαν, μὴ συχοφαντίαν, μὴ αὐτὸν τὸν θάνατον νομί- 
ζωμεν εἶναι βαρὺ xal ἐπαχθὲς, ὅταν δι᾽ αὐτὸν ταῦτα 
ὑπομένωμεν. ἂν γὰρ νήφωμεν, τὰ μέγιστα διὰ τούτων 
ἁπάντων χερδανοῦμεν. ὥσπερ οὖν ἐὰν μὴ νήψωμεν, 
οὐδὲ ἀπὸ τῶν ἐναντίων χαρμπωσόμεθά τι yp στόν. Σχό- 
πει δέ" ἐπηρεάζει ao! τις χαὶ πολεμεῖ ; Οὐχοῦν ἐγρηγο- 
ρέναι σε παρασχευάζει, xal ἀφορμήν σοι mapéyzt τοῦ 
γενέσθαι ὅμοιον τῷ Θεῷ. “ἂν γὰρ ἀγαπήσῃ; τὸν ἐπι- 
θουλεύοντα, ὅμοιος ἔσῃ τῷ Τὸν ἥιον ἀνατέ,λλοντι 
ἐπὶ πονηροὺς xal ἀγαθούς. “Ἕτερος ἀφαιρεῖταί aov 
τὰ χρήματα; Ἂν γενναίως ἐνέγχῃης, τοῖς εἰς πέντιτας 
πάντα δεδαπανηχόσι τὸν αὐτὸν λήψῃ μισθόν. Καὶ γὰρ 
tiv ἁρπαγὴν τῶν ὑπαρχόντων ὑμῶν, φησὶ, μετὰ 
χαρᾶς προσεδέξασθε, γιγώσκοντες χρείττονα ἔχειν 
ὕπαρξιν ἐν οὐραγοῖς, καὶ μένουσα». Εἶπέ τις [529] 
χαχῶς xaY ὠνείδισεν; "Aw τε ἀληθῇ ταῦτα A, ἄν τε 
Ψευδῇ, στέφανόν cot μέγιστον ἔπλεξεν, ἂν πράως τὴν 
λοιδορίαν ἐνέγχῃς. Ὅ τε γὰρ συχοφαντῶν πολὺν ἡ κἷν 
προξενεῖ τὸν μισήὸν (Χαίρετε γὰρ, quat, καὶ ἀγα. - 
Lacós, ὅταν εἴπωσι πᾶν πονηρὸν ῥῆμα καθ᾽ ὑμῶν 
ψευδόμενοι, ὅτι ὁ μισθὸς ὑμῶν ποιϊὺς ἐν τοῖς οὐρα- 
xoic), ὅ τὸ ἀληθῆ λέγων πάλιν τὰ μέγιστα ὠφελεῖ, 
μόνον ἂν πράως ἐνέγχωμεν τὰ λεγόμενα. Καὶ γὰρ À 
Φαρισαῖος ἀληθεύων τὸν τελώνην ἔλεγε χαχῶς, ἀλλ᾽ 
ὅμως ἀντὶ τελώνου δίχαιτον ἐποίησε. Κα͵αὶ τί δεῖ xat" ξχλ- 


b Morel. male, xai ὑπ᾽ αὐτήν. 


401 
a peccatis senectutem paramus. Nam pecuniarum 
amor et absurdarum cupiditatum servitus , omneque 
tandem peccatum , senectutem operanti afferre solet: 
quod autein ad vetustatem senectutemque declinat , 
Interitui proximum est. Neque enim ita potest corpus 
per senectutem dissolvi, ut anima peccatis corrupta 
ac delapsa : ad extremas enim tunc nugas deducitur, 
futilia loquens , quemadmodum senes οἱ deliri , at- 
que pituita referta, necnon stupore , atque obli- 
vione , lippis instructa ocujis, hominibus abomi- 
nanda , et diabolo captu facilis est : tales enim sunt 
peccatorum anime. Justorum vero auimze contra ju- 
venescunt ac vigent, etin ipso ctatis flore sunt sem- 
per, ad pugnam et luctagm semper paratz. Peccato. 
rum vero animz in quam minimo couflictu statim 
cadunt et pereunt : id quod declarans propheta dice- 
hat : Tamquam. pulvis , quem. projicit ventus a. facie 
terre (Psal. 1. 44), ita gunt versatiles , et damnum 
paraatibus aditu faciles, qui in peccatis vitam agunt. 
Neque enin clare vident, uec sincere audiunt , nec 
articulatim loquuntur : singultu multo gravantur, in. 
gentem in ore salivam cireumferunt. Atque. utinain 
salivam ! non enim id absurdum esset ; sed jam coeno 
putidiora verba proferunt : quodque gravius est , ne 
spuerc quidem hujusmodi verborum spumam possunt, 
sed manu excipieutes, exsecrando modo rursus illain 
atterunt, cum eit densa, nec facile solvi possit. Forte 
eum nausea et. fastidio narrationem hanc excipitis : 
quanto magis rem ipsam fastidiretis ! Nam si in cor- 
pore hzc ingrata et insuavia sunt, multo magis in 
anima. Talis erat juvenis ille, qui omnia sua consuin- 
p erat, et in extremam nequitiam devenerat , ita ut 
deliro omni et xgrotante debilior esset. At quando 
voluit, derepente novus factus est, ex una animi vo- 
luntate ac mutatione. Postquam enim dixerat, Re- 
verlar ad patrem meum (Luc. 15. 18) : πὸ una vox 
omnia ipsi coutulit bona ; imo vero non verbum tan- 
tum, sed opus cum verbo conjunctum. Non enim 
dixit, Revertar, et ibi mausit ; sed, Revertar, et re- 
versus ac viam totam illam emensus est. Sic et nos 
faciamus : etiamsi extra patri: fines deportati fueri- 
mus, ad paternam tamen domum redeamus, nec nos 
longioris vize pigeat. Nam si voluerimus , facilis erit 
reditus ac celerrimus , modo peregrinam terram de- 
seramus : hoc enim ipsum est peccatum, quod nos a 
paterna domo abducit. Hlam itaque relinquamus, ut 
ad paternam revertamur domum. Nain prolis amans 
est pater , nec nos immutatos ininus diliget , quam 
cos, qui vitz? probitate florent, imo plus amabit : si- 
quidem illum pater plus in honore liabuit , magisque 
delectatus est (ilio recuperato. Et quomodo revertar, 
inquies Ὁ Rem incipe tantum , et totum factum est : 
peccare desine, nec ultra procedas, et jam totuin 
accepisti. Sicut enim iis, qui morbo laborant, non 
pejus habere initiuin est convalescendi : sic et in ne- 
quitia contingit : ne ulterius progrediaris, οἱ nequitia 
finem habebit. Si per biduum hoc feceris , tertio d. 
facilius ab. tinebis , ae tribus decem addes ; hinc vi- 
giunti, postea centum , denique totam vitam. Quanto 


IN EPIST. AD ROM. HOMIL. X. 


4853 


enim magis progressus fueris, faciliorem cernes viam, 
et ad ipsum culmen adductus, complurium simul bo- 
norum fructum. decerpes. Nam tunc quoque , cum 
prodigus ille reversus est, et tibi: et cithar:e et chori, 
thalis et celebritates aderant : atque is , qui a filio 
de tam intempestivo sumptu deque diuturua fuga ra- 
tiones repetiturus esse videbatur , nihil hujusmodi 
fecit ; imo illum quasi. pr:eelare sese gessisset con- 
spexit : nec modo illum verbis non increpavit, nec 
pristinze vitz mentionem fecit ; sed perfusus gaudio 
osculatus est, vitulum mactavit, et stola ipsum iuduit, 
mullumque addidit ornatum. His ergo exemplis in- 
structi , confidamus et ne desperemus. Ncque enim 
ille ita l:etatur cui Dominus, ut cum Pater vocatur ; 
mavultque filium , quam servum habere. Propterea 
illa omnia fecit, Unigenito suo non pepercit , ut filio- 
rum adoptionem reciperemus (ftom. 8. 25) , utque 
illum non modo ut Domiuum , sed ctiam .nt Patrem 
diligeremus. ld quod si a nobis obtincatur , ac si glo- 
riam adeptus, lioc cffert, omnibusque Il:xtabundus dc- 
elarat, qui nullo nostrorum indiget. Hoc erga Abralia- 
mum cffecit, qui passim dieit : Ego Deus Abraliaim et 
Isaac et Jacob. Atqui in his servos gloriari oportebat ; 
at nunc ipse Dominus lae de re gloriatur. ldcirco 
Petro dicit : Diligis me plus his (Joan. 91. 17)? os- 
tendens se nibil perinde a nobis expeterc. Ideoque 
Abralamum jussit filium suum immolare , ut omni- 
bus palam faceret se multum a palriarclia awari. 
Iliud porro, quod se multum amari cupiat, ipsum 
etiam multum amare significat. ldcoque apostolis 
dicebat : Qui amat patrem et. matrem plus quam me, 
non est mc dignus (Matth. 10. 57). 

6. Christus quantum a nobis amorem exigat. Pro 
ipso pati lucrum parit. — ldcirco quod omnium nobis 
carissimum est , aniinàm neinpe , jubet secundam in 
amore poni ; quia ipse majorem in modum et super 
omuia vult a nobis amari. Etenim et nos$ cum non 
admodum erga aliquem afficimur , illius araorem non 
multum curamus , etsi magnus sit et illustris ; cun 
vero quempiam sincere amamus , elsi vilis tenuisque 
sit, ejus mutuum amorem magni facimus. Ideo ille 
non solum a nobis amari , sed etiam pro nobis con- 
tumeliosa illa pati, gloriam vocabat. Verum illa ob 
dilectionem tantum gloria erant : qui: autem nos pro 
ipso passi fuerimus , non propter amorem tantum , 
sed etiam propter amati gloriam et dignitatem , glo- 
ría vere vocentur et fucrint. 

Quasi ergo ad coronas maximas , ad pericula pro 
ipso subeunda curranius , nec paupertatem , vel mor- 
bum , vel molestiam, vel sycophantiam , vel ipsam 
mortem gravem et molestam esse putemus , cum "Ὁ 
propter illum sustinenda siut. Nam si sapiamus, 
magnum inde fructum deccrpemus ; quemadmodum 
nisi sapiamus , ne a contrariis quidem aliquid boni 
lucrabiimur, Perpende autem : tibi quispiam molestus 
est , et adversatur? Ad vigilaudum te ille provocat , 
occasionemque tibi pribet, ut sis Deo similis. δὶ 
insidiantem tibi diligas, similis eris ei, Qui solem 
oriri facit super malos ct bonos ( Metth, 5. 45 ). Alius 


485 
tibi pecunias abripit? Si generose feras , eamdem re- 
cipies mercedem , quam si qui omnia pauperibus 
largiuntur. Nam rapinam facultatum vestrarum , in- 
quit, cum gaudio excepislis , scientes vos meliorem 
haberé εἰ manentem. in celis substantiam ( Hebr. 10. 
54). Maledictis et conviciis te quispiam incessit? 
Seu vera , seu falsa illa sint , coronam tibi maximam 
nexuit , si :equo animo feras. Nam sycophanta ma- 
gnani nobis mercedem conciliat ( Gaudete , inquit , 
εἰ exsullate , cum omne malum dixerint adversum vos , 
menlientes ; quia merces vestra copiosa est in celis 
( Math. 5. 12. 11) : cunque vera dicit,eliam — mul- 
tum prodest , si tamen dicta patienter feramus. Ete- 
nim Pbariszus ille vera contra publicanum profere- 
bat ( Luc. 18. 11 ) ; at de publicano justum effecit. 
Quid opus est singula prosequi ? nam Jobi certamina 
perpendenti licet omnia accurate discere. ldeoque 
Paulus dicebat :-Si Deus pro nobis, quis contra nos 
( Hom. 8. 31 ) ? Ut ergo si studium adhibeamus , ab 
iis qui nobis molestiam inferunt , lucrum reportamus : 
sic si ignavi simus , ne ab iis quidem , qui prodesse 
volunt , meliores efficimur. Quid Jud:e , quxeso , pro- 
fuit Christi contubernium? quid Judzis lex? quid 
Adamo paradisus? quid iis, qui in deserto erant, 
Moyses ? Quamobrem his dimissis, id unum spectare 
debemus , quomodo nostra recte componanius. Si 
hoc faciamus, ne ipse quidem diabolus nobis um- 
quam superior erit; sed magis nobis proderit, dum 
nos ad vigilandum inducit. Sic Ephesios Paulus exci- 
ἤν, dum diaboli feritatem narraret ( Ephes. 6 ). 
Verum nos somno dediti stertimus , cum rem liabea- 


$. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


δι 


mus contra tam malignum hostem. Sane si serpentem 
prope lectum nostrum latitare sciremus , nibil nou 
ageremus ad illum occidendum; diabolo autem in 
ipsis animis nostris latitante, nilil nos adversi pati 
putamus , sed concidimus : cujus rei causa est , quod 
ipsum oculis corporis non videamus : quamquam idco 
magis vigilare et cavere oporteret. Nam a sensibili 
hoste facile quis caverit; ab invisibili vero, nisi 
undique armati simus , facile effugerc non poterimus ; 
maxime autem quia ille non recta via nos aggredi 
solet ; alias enim cito caperetur ; sed &»pe sub ami- 
citi: specie , crudelitatis venenum immittit. Sic Jobi 
uxorem induxit , ut assumpta dilectionis larva, per- 
niciosum illud consilium proferret : sic Adamum 
alloquens , se curam et patrocinium ipsius suscipere 
simulat , dicens : Aperientur oculi vestri, qua die de 
ligno comederitis ( Gen. ὅ. 5 ). Sic pietatem simulans 
δέρμα: suasit, ut filiam immolaret, et iniquum 
sacrificium offerret. Viden' ejus insidias ? viden' ejus 
varium bellum ? Cave igitur, et te undique munito 
spiritualibus armis , illiusque machinamenta accurate 
disce , ut ne te ille capere valeat , et tu illum. capias. 
Quandoquidem Paulus sic illum devicit, hxe probe 
edoetus ; ideo dicebat : Non enim illius cogitationes 
ignoramus (2. Cor. 2. 11 ). Nos itaque illius insidias 
ediscere et effugere curemus , ut reportata de illo 
victoria , et in przssenti et in futuro sxculo victores 
przdicemur , et immortalia assequamur bona , gratia 
el benignitate Domini nostri Jesu Christi, quicum 
Patri, unaque Spiritui sancto gloria, imperium, honor, 
nunc et semper , et in. secula sxculorum. Amen. 


— TII UBIUIII E ERETEEEEEREEREEUEAURUOURDROREREEREEEEPDREEEREERREUED, 


HOMILIA XI. 


Cap. 6. v. 5. Si enim complantati facli sumus simili- 
(udini mortis ejus , simul el resurrectionis erimus. 
4. Quod jam supra dixi , nunc etiam dicam, ip- 

sum frequenter in moralem orationem digredi , non 

ut in aliis epistolis , quas in duo dividit : ac priorem 
partem dogmatibus deputat, alteram morum curz. 
llic vero non item : per totam enim epistolam per- 
mixtin de utroque agit, ut accepta sit oratio. Duas 
ergo hicait mortificationes duasque mortes ; et aliam 
quidem a Christo factam esse in baptismate, alteram 
vero a nobis fieri oportere per subsequens studium. 

Nam quod priora peccata sepulta fuerint, ex illius 

dono factum est ; quod autem post baptismum peccato 

mortui maneamus , id studii nostri opus esse debet, 
etsi videamus Deum in hisce nos multum juvare. 

Baptisma enim non modo priora delicta delere po- 

test, sed etiam adversus futura firmare. Quemadmo- 

dum ergo ibi fidem adhibuisti, ut illa delerentur : sic 
et in sequentibus studii mutationem exhibe, ne rursus 
teipsum contaminaveris. Hzc et similia consulens 
dicit : Si enim complantati facti sumus similitudini 
mortis. ejus, simul et resurrectionis erimus. Viden 
quomodo auditorem erigat, ad Dominum suum statim 
illum adducens, et multam conotus ostendere simili-- 
tudinem? Propterea non dixit, Morti, ut ne contradi- 


cas; sed, Similitudini mortis : neque enim substantia 
ipsa mortua est, sed liomo ex peccatis natus, id est, 
malitia. Nec dixit, Si enim participes facti sumus si- 
militudinis mortis ; sed quid ? δὲ enim complautati su- 
mus : plantationis nominc fruetum ejas in nobis sub- 
indicans, Sicut. enim corpus ejus sepultum in terra 
fructum orbis salutem attulit, ita et nostrum in ba- 
ptismate sepultum fructum tulit justitiam, sanctifica- 
tionem, adoptionem , innumera bona : feret etiam 
demum resurrectionis donum. Quia igitur nos in 
aqua, ipse in terra; nos per peccati rationem, ille 
per corporis sepultus est : ideo non dixit, Complantati 
morti, sed, Similitudini mortis : mors enim et hoc et 
illud est, sed non ejusdem suppositi. Si ergo, inquit, 
in morte complantati facti sumus, ei resurrectionis 
erimus; resurrectionem hic futuram dicens. Nam cum 
superius de morte disscrens, ac dicens : An ignora- 
tis, fratres, quod quicumque in Christo baptizati sumus, 
in mortem. ipsius baptizati sumus ? nihil de resurre- 
ctione clare disseruerit, sed de vitz instituto post 
baptisma, jubens in novitate vitz ambulare : ideo hie 
codem resumpto sermone, illam nobis demum resur- 
rectionem prenuntiat. Et ut discas, illum non de hac 
loqui, qux ex baptismo est, sed de illa ; ubi dixit, Si 
complantati (acti sumus similitudini mortis ejus , non 


291 


data est ; mortuis vero non item. Viden' quomodo au- 
tem duplicem libertatem declaravit? Deinde post- 
quam hec in procemiis subindicavit, ad mulierem in 
argumento sermonem convertit, dicens : 2. Nam 
qua sub viro est mulier, viventi viro alligata est per le- 
gem : si autem mortuus fuerii vir ejus, soluta est a lege 
eiri. 5. Ergo vivente viro , adultera vocatur, si. juncta 
fnerit alieri viro : si autem. mortuus fuerit. vir ejus , li- 
bera est a lege, ut non. sit adultera, si se junxerit alteri 
viro. Frequenter hoc ipsum versat et cum multa ac- 
curatione, quia admodum confidit sux argumenta- 
tioni. Atque in viri ordine ponit legem, in ordine au- 
tem mulieris eos omnes, qui crediderunt. Deinde 
conclusionem adducit non secundum propositionem ; 
continenter enim dicendum erat : Itaque, fratres mei, 
non dominabitur vobis lex ; mortua enim est. Verum 
non ita dixit, atque id in propositione subindicavit ; 
sed in inductione demum , ut non onerosum sermo- 
nem faceret, uxorem inducit mortuam, dicens : 1ta- 
que , [ratres, et vos mortui estis legi. Cum enim et lioc 
et illud factum eamdem afferret libertatem, quid pro- 
hibebat, quominus legi gratificaretur, cum res ipsa 
nihil lederetur ? Nam que sub viro est mulier, viventi 
tiro alligata est lege. Ubi sunt nunc illi, qui legem ca- 
lumniantur? Audiantilli, quomodo Paulus in necessita- 
tem lapsus, ejus dignitatem non tollat, sed de potestate 
ipsiu$ magna loquatur : si illa vivente, alligatur Ju- 
deus,et adulteriappellantur ii, qui illam transgrediun- 
tur et relinquunt : sin autem mortuam dimisit, nibil 
mirum : nam apud liomines non improbatur qui hoc 
facit. Si vero mortuus fuerit vir, liberata est a lege tiri. 
9. Viden' ut in exemplo legem ostendat mortuam? 
Sed id non facit in inductione. Ergo vivente viro , 
adultera appellatur mulier. Vide, quomodo immora- 
tur in accusatione eorum, qui viventem legem trans- 
grediuntur. Cum autem illam abrogavit , cum secu- 
ritate omni illam fidei gratificatur, nihil inde lzsionis 
afferens. Vivente enim viro , inquit, adultera appella- 
bitur mulier , si fuerit cum altero viro. 4. ltaque, fra- 
tres mei , el vos. Consequens erat dicere , Lege mor- 
tua, adulterii non damnamini, si cum altero viro 
fueriis : verum non ita dixit , sed quomodo? Mortui 
estis legi. Si mortui estis, non estis snb lege. Si enim 
mortuo viro non est obnoxia mulier, multo magis 
illa mortua ab illo liberata est. Viden' Pauli sapien- 
tiam, quomodo ostenderit hoc legem ipsam velle, ut 
a se deficiatur, et eum altero viro jungi sit facultas? 
Non enim prohibet, inquit, cum altero viro jungi, 
priore mortuo. Quomodo enim prohiberet, cum etiam 
illo vivente permittat libellum repudii accipere? Ve- 
rum hoc non adjicit, quod potius mulierum tunc 
crimen erat; etiamsi enim permitteretur , attamen 
non culpa vacabat. Cum enim a necessariis οἱ proba- 
tis rebus victoriam referat, supervacanea non qua- 
rit : neque enim est ita tenax. Hoc itaque mirum est, 
quod ipsa lex nos , ab ipsa deficientes , a culpa libe- 
rat; ita ut ipsa velit, ut nos Cliristi efficiamur. Et- 
*nim ipsa mortua est , et 103 quoque mortui sumus, 
wliciter sublata potestas est. Neque his conten- 


IN EPIST. AD ROM. HOMIL. ΧΙ, 


498 
tus ille est, sed et causam addit : neque enim sim- 
pliciter mortem posuit, sed rursus crucem h:e ope- 

rantem induxit, hac ratione nos obnoxios reddens. 

Non enim simpliciter inquit, Liberati estis, sed, Per 

mortem Domini. Mortificati enim estis legi , inquit , per 
corpus Christi. Neque hinc tantum hortatur, sed etiam 
a secundi viri excellentia : ideo subjungit : Ut sitis 
vos alterius , qui ez mortuis resurrexit. Deinde ne di- 
cant , Qui ergo, si nolumus cum altero viro copulari ? 
lex enim viduam qux» conjugium iterat, adulteram 

non facit, nec tamen iterare cogit: ne igitur hoc 
dicant, ostendit ex iis, qux accepimus, nos id velle 
oportere : quod alibi clarius effert, dicens , Non estis 
juris vestri ; et, Pretio empti estis ( 4. Cor. 6. 19. 20); 
et, Nolite fieri servi hominum (Ibid. 7. 25); et rursus, 
Unus pro omnibus mortuus est, ut qui vivunt , jam non 
sibi vivant , sed εἰ, qui pro ipsis mortuus est (2. Cor. 5. 
45). Hoc ergo hic quoque subindicavit dicens , Per 
corpus. Deinde per meliorem spem hortatur, dicens : 
Ut fructificemus Deo. Tunc enim fructificabatis mor- 
lí, inquit, nunc autem Deo. 5. Cum enim essemus in 
carne , passiones peccatorum , quad per legem erant, 
operabautur in membris nostris ad fructificandum mor- 
ti. Vidistin" prioris viri lucrum ? Non dixit, Cum es- 
semus in lege, semper cavens ne ansam det haereticis; 
sed, Cum essemus in carne ; id est, in malis operibus , 
in carnali vita. Non enim hoc dicit , quod prius iu 
carne fuerint, nunc vero incorporei circumeaant. Iloc 
dicens, non legem peccatorum esse causam dicit , 
neque tamen illam ab odio liberat : acerbi enim ac- 
cusatoris ordinem tenet, peccata revelans. Nam si 
quis ei, qui in nullo vult parere , mandata multipli- 
cet, is auget delictum. Ideo non dixit, Passiones pec- 
catorum , quz? sub lege facta sunt; sed , Que per le- 
gem; neque adjecit, Facta sunt ; sed simpliciter , Per 
legem, id est, per lcgem apparuerunt aut declarata 
sunt. Deinde, ut ne carnem aceusaret, non dixit, 
Qui membra faciebant, sed , Que operabantur. in 
membris nostris ; ostendens aliunde profectum esso 
molitix principium, a cogitationibus operantibus, non 
a membris agitatis. Anima quippe artificis ordinem 
tenebat; carnis vero natura citharz , cogente artifice 

sonantis. Si quid ergo absonum emiltat , id non illi , 
sed artifici imputandum est. 6. Nunc autem, inquit, 

soluti sumus a lege. Viden' quomodo hic quoque et 
carni parcat et legi ? Non enim dixit , Soluta est lex, 
nec,Soluta est caro; sed , Nos soluti sumus. Et quo- 
modo soluti sumus? Veteri homine, qui a peccato 

detinebatur , mortuo atque sepulto : hoc enim signi- 

ficat his verbis : Mortui ei, in quo detinebamur. Ac si 

diceret : Vinculum, quo detinebamur , mortuum et 
djssolutum est, ita ut nihil jam detineat, nempe pec- 

catum. Verum ne concidas, neque segnior evadas : 

solutus namque es, ut iterum servias, non eodem 

tamen modo ; sed, U! serviamus in novitate spiritus. et 

non in velustate litere. Quid autem sibi vult? necessa 

estenim illud aperire, ut ne,cuin in locum incider.mus, 

turbemur. Cum peccavit Adam, inquit, corpusque 

ejus factum est. mortale atque. passilidle ,. νον, 


A35 


μὲν τοῦ θανάτου ἐμνημόνευσεν, οὐχ εἶπε, Σύμφυτοι τῷ 
θανάτῳ, ἀλλὰ, Τῷ ὁμοιώματι τοῦ θαγάτου" ἡνίχα δὲ 


«ἧς ἀναστάσεως, οὐχ εἶπε, Τῷ ὁμοιώματι τῆς ἀναστώ- 


σεως, ἀλλ᾽ Αὐτῆς τῆς ἀναστάσεως ἐσόμεθα. Καὶ οὐχ 
εἶπε, Γεγόναμεν, ἀλλ᾽ ᾿Εσόμεθα, xoi τούτῳ πάλιν 
δηλῶν τῷ ῥήματι ἐχείνην τὴν οὐδέπω γεγενημένην 
ἀνάστασιν, ἀλλὰ μέλλουσαν. Εἶτα βουλόμενος ἀξιόπιστον 
ποιῆσαι τὸν λόγον, δείκνυσιν ἑτέραν ἀνάστασιν ἐνταῦθα 
γενομένην πρὸ ἐχείνης, ἵνα ἀπὸ τῆς παρούσης xai τῇ 
μελλούσῃ πιστεύσῃς. Εἰπὼν γὰρ, ὅτι σύμφυτοι ἐσόμεθα 
«ἧς ἀναστάσεως, ἐπήγαγε᾽ Τοῦτο γιγώσχοντες, ὅτι ὁ 
παλαιὸς ἡμῶν ἄνθρῶπος συνεσταυρώθη, Iva xacap- 
γηθῇ τὸ σῶμα τῆς ἁμαρτίας " ὁμοῦ xaX αἰτίαν xol 
ἀπόδειξιν τῆς μελλούσης τιθεὶς ἀναστάσεως. Καὶ οὐχ 
εἶπεν, Ἐσταύρωται, ἀλλὰ, Συνεσταύρωται, ἐγγὺς 
ἄγων τὸ βάπτισμα τῷ σταυρῷ. Διὸ χαὶ ἀνωτέρω ἕλεγε, 
Σύμφυτοι τῷ ὁμοιώματι τοῦ θανάτου αὐτοῦ vyeyó- 
γαμεν, ἵνα καταργηθῇ τὸ σῶμα τῆς ἁμαρτίας, οὐ τὸ 
σῶμα τοῦτο οὕτω χαλῶν, ἀλλὰ τὴν πονηρίαν ἅπασαν. 
Ὥσπερ γὰρ παλαιὸν ἄνθρωπον λέγει τὴν ὁλόχληρον 
χαχίαν, οὕτω χαὶ σῶμα τοῦ ἀνθρώπου ἐχείνου τὴν ἀπὸ 
τῶν διαφόρων μερῶν πονηρίας συγχειμένην πάλιν χα- 
xav. Καὶ ὅτι οὐ στοχασμὸς τὸ εἰρημένον, ἀπὸ τοῦ Παύ- 
λου τοῦτο αὐτὸ διὰ τῶν ἑξῆς ἑρμηνεύσαντος ἄχουσον. 
Εἰπὼν γὰρ, Ἴνα καταργηθῇ τὸ σῶμα τῆς ἁμαρτίας, 
ἐπήγαγε" Τοῦ μηχέτι δου.λεύειν». ἡμᾶς τῇ ἁμαρτίᾳ. 
Ταύτῃ γὰρ αὑτὸ εἶναι βούλομαι νεχρὸν, οὐχ ὥστε ἀφα- 
νσθῆναι χαὶ ἀποθανεῖν, ἀλλ᾽ ὥστε μὴ ἁμαρτάνειν. Καὶ 
προϊὼν Et: σαφέστερον αὐτὸ ποιεῖ" Ὁ γὰρ ἀποθαγὼν, 
φησὶ, δεδικαίωται ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας. Περὶ παντὸς 
ἀνθρώπου τοῦτό φησιν, ὅτι ὥσπερ ὁ ἀποθανὼν ἀπήλ- 
λαχται τὸ λοιπὸν τοῦ ἁμαρτάνειν, νεχρὸς χείμενος, 
οὕτω xai ὁ ἀναδὰς ἀπὸ τοῦ βαπτίσματος " ἐπειδὴ γὰρ 
ἅπαξ ἀπέθανεν Excel, νεχρὸν δεῖ μένειν διαπαντὸς τῇ 


ἁμαρτίᾳ. 


β΄. Εἰ τοίνυν ἀπέθανες ἐν τῷ βαπτίσματι, μένε νεχρὸς" 
χαὶ γὰρ ἕχαστος ἀποθανὼν, οὐχέτι ἁμαρτάνειν δύναιτ᾽ 
ἄν" εἰ δὲ ἁμαρτάνεις, λυμαίνῃ τοῦ Θεοῦ τὴν δωρεάν. 
᾿Απαιτήσας τοίνυν τοσαύτην ἡμᾶς φιλοσοφίαν, xa τὸν 
στέφανον ταχέως ἐπήγαγε, λέγων " El δὲ ἀπεθάνομεν 
σὺν Χριστῷ. Καίτοι χαὶ τοῦτο πρὸ τοῦ στεφάνου μέ- 
γιστος στέφανός, τὸ χοινωνῆσαι τῷ Δεσπότῃ πλὴν ἀλλὰ 
xai ἕτερον δίδωμί σοι, φησὶν, [552] ἔπαθλον. Ποῖον δὴ 
τοῦτο; Τὴν αἰώνιον ζωήν. Πιστεύομεν γὰρ, φησὶν, ὄτι 
καὶ συζήσομεν αὑτῷ. Καὶ πόθεν τοῦτο δῆλον; Εἰδότες, 
ὅτι Χριστὸς ἐγερθεὶς ἐκ νεχρῶν, οὐκέτι ἀποθνήσκει. 
Καὶ σχόπει πάλιν αὐτοῦ τὴν φιλονειχίαν, χαὶ πῶς ἀπὸ 
τῶν ἐναντίων αὑτὸ χατασχευάζει. Ἐπειδὴ γὰρ εἰχὸς ἦν 
τινας θορυδεῖσθαι διὰ τὸν σταυρὸν χαὶ τὸν θάνατον, 
δείκνυσιν ὅτι δι' αὐτὸ μὲν οὖν τοῦτο χρὴ θαῤῥεῖν λοιπόν. 
M γὰρ, ἐπειδὴ ἅπαξ ἀπέθανε, φησὶ, νομίσῃς αὐτὸν 
ὑνητὸν slvat xoi γὰρ διὰ τοῦτο αὐτὸ ἀθάνατος μένει " 
θανάτου γὰρ θάνατος ὁ θάνατο; αὐτοῦ γέγονε" χαὶ 
ἐπειδὴ ἀπέθανε, xat διὰ τοῦτο οὐχ ἀποθνήσχει - xai γὰρ 
ἐχεῖνον τὸν θάνατον Τῇ ἁμαρτίᾳ ἀπέθανε. Τί ἔστι, Τῇ 
ἁμαρτίᾳ; Τουτέστιν, οὐδὲ ἐχείνῳ ὑπεύθυνος ἦν, ἀλλὰ 


διὰ τὴν ἀμαρτίαν τὴν ἡμετέραν. Ἵνα γὰρ αὑτὴν ἀνέλῃ, ἢ 


χαὶ ἐχχόψῃ τὰ νεῦρα αὐτῆς xal τὴν δύναμιν ἅπασαν, 
διὰ τοῦτο ἀπέθανεν. Εἶδες πῶς ἐφόδησεν ; Εἰ γὰρ οὐχ 
ἀποθνήσχει δεύτερον, οὐδὲ λουτρόν ἐστι δεύτερον εἰ δὲ 
λουτρὸν οὐκ ἔστι δεύτερον, μηδὲ σὺ πρὸ; ἁμαρτίαν 
ἐπιῤῥεπῶς ἔχε. Ταῦτα γὰρ πάντα λέγει, πρὸς ἐχεῖνο 
Ἰστάμενο; τὸ, Ποιήσωμεν τὰ xaxá, Tra £y τὰ ἀγαθὰ, 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


456 


wai τὸ, Ἐπιμενοῦμεν τῇ ἁμαρτίᾳ, tra ἡ χάρις a Aeor- 
ác. Πρόῤῥιζον τοίνυν τὴν τοιαύτην ὑπόληψιν ἀνα! ρῶν, 
ἅπαντα ταῦτα τίθησιν. Ὃ δὲ ζῇ, τῷ Θεῷ ζῇ, φησί" τοῦυτ- 
ἔστιν ἀχαταλύτως, ὡς μηχέτι χρατεῖσθαι ὑπὸ τοῦ 
θανάτου. Εἰ γὰρ xaX τὸν πρότερον θάνατον οὐ, ὑπεύθ"- 
νος ὧν ἀπέθανεν, ἀλλὰ διὰ τὴν ἑτέρων ἀμαρτίαν" πολλῷ 
μᾶλλον νῦν οὐκ ἀποθανεῖται, χαταλύσας αὑτήν. "O xal 
ἐν τῇ πρὸς 'E6opalou; ἔλεγεν’ Ἅπαξ γὰρ, φησὶν, ἐπὶ 
συντελείᾳ τῶν αἰώνων εἷς ἀθέτησιν ἁμαρτίας διὰ 
τῆς θυσίας αὑτοῦ περαγέρωται. Καὶ χαθόσον ἀπόχει- 
ται τοῖς ἀνθρώποις ἅπαξ ἀποθανεῖν, οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς 
ἅπαξ προσενεχθεὶς εἰς τὸ πολλῶν ἀνενεγχεῖν ἁμαρτίας, 
ἐχ δευτέρου χωρὶς ἁμαρτίας, ὀφθήσεται τοῖς αὐτὸν 
ἀπεχδεχομένοις εἰς σωτηρίαν. Δείχνυσι δὲ xat τῆς χατὰ 
Θεὸν ζωῆς τὴν ἰσχὺν, χαὶ τῆς ἁμαρτίας τὴν δύναμιν" 
τῆς μὲν κατὰ Θεὸν ζωῆς, ὅτι οὐχέτι ἀποθανεῖται" τῆς δὲ 
ἁμαρτίας, ὅτι εἰ τὸν ἀναμάρτητον αὔτη παρεσχεύαζεν 
ἀποθανεῖν, τοὺς ὑπευθύνους ὄντας πῶς οὐχ ἀπολεῖ; Εἶτα, 
ἐπειδὴ περὶ τῆς αὐτοῦ ζωῆς διελέχθη, ἵνα μὴ λέγῃ τις, 
Τί οὖν πρὸς ἡμᾶς τὸ εἰρημένον ; ἐπήγαγεν " Οὕτω καὶ 
ὑμεῖς λογίζεσθε ἑαυτοὺς, φησὶ, νεχροὺς μὲν εἶγαι τῇ 
ἁμαρτίᾳ, ζῶντας δὲ τῷ Θεῷ. Καλῶς εἶπε, Λογίζεσθε, 
ἐπειδὴ ὄψει παραστῆσαι τὸ λεγόμενον τέως οὐχ ἔστι. 
Καὶ τί λογιζόμεθα, φησί; Νεχροὺς μὲν εἶναι τῇ 
ἁμαρτίᾳ, ζῶντας δὲ τῷ Θεῷ, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ 
Κυρίῳ ἡμῶν" ὁ γὰρ οὕτω ζῶν πάσης ἐπιλέψεται ἀρετῖς, 
αὐτὸν ἔχων σύμμαχον τὸν Ἰησοῦν᾽ τοῦτο γάρ ἐττιν, Ἐν 
Χριστῷ. El γὰρ νεχροὺς ὄντας ἀνέστησε, πολλῷ μᾶλλον 
ζῶντας χατασχεῖν δυνήσεται. Μὴ οὖν βασιϊευέτω ἡ 
ἁμαρτία ἐν τῷ [555] θνητῷ ὑμῶν σώμαει, sic τὸ 
ὑπακούειν αὐτῇ ἐν ταῖς ἐπιθυμίαις αὐτοῦ. Οὐχ εἶπε, 
Νὴ οὖν ζήτω ἡ σὰρξ, μηδὲ ἐνεργείτω, ἀλλ᾽ Ἢ ἁμαρτία 
μὴ βασιιευέτω * οὐ γὰρ τὴν φύσιν ἦλθεν ἀνελεῖν, ἀλλὰ 
τὴν προαίρεσιν διορθῶσαι. Εἶτα δειχνὺς, ὅτι οὐ βίᾳ χαὶ 
ἀνάγχῃ χατεχόμεθα ὑπὸ τῆς πονηρίας, ἀλλ᾽ ἑχόντες, οὐχ 
εἶπε, Μὴ τυραννείτω, ὅπερ ἀνάγκης fjv, ἀλλὰ, Μὴ βασι- 
Asvéro. Καὶ γὰρ ἄτοπον εἰς βασιλείαν ἀγομένους τῶν 
οὐρανῶν, βασιλίδα τὴν ἁμαρτίαν ἔχειν, χαὶ καλουμένου; 
συμθασιλεῦσαι τῷ Χριστῷ, αἱρεῖσθαι γενέσθαι τῆς 
ἁμαρτίας αἰχμαλώτους. ὥσπερ ἂν εἴ τις τὸ διάδημα 
ῥίψας ἀπὸ τῆς χεφαλῇς, δαιμονώσῃ γυναικὶ καὶ προσ- 
αιτούσῃ xal ῥάχια κεριδεθλημένῃ δουλεύειν ἐθέλοι. Εἶτα, 
ἐπειδὴ βαρὺ τὸ περιγενέσθαι ἁμαρτίας, ὅρα πῶς χαὶ 
χοῦφον ἔδειξε, xal τὸν πόνον παρεμυθήσατο εἰπὼν, ᾿Εν 
τῷ θνητῷ ὑμῶν σώματι. Τοῦτο γὰρ δείκνυσι προσχαί- 
βους ὄντας τοὺς ἀγῶνας, xai ταχέως χαταλυομένους " 
ὁμοῦ δὲ καὶ τῶν προτέρων ἡμᾶς ἀναμιμνήσχει χαχῶν, 
καὶ τῆς τοῦ θανάτου ῥίζης " ἐντεῦθεν γὰρ xal παρὰ τὴν 
ἀρχὴν θνητὸν γέγανεν. ᾿Αλλ᾽ ἔξεστι καὶ θνητὸν ἔχοντα 
σῶμα, μὴ ἁμαρτάνειν. Εἶδες τὴν περιουσίαν τῆς τοῦ 
Χριστοῦ χάριτος; Ὁ μὲν γὰρ ᾿Αδὰμ οὐδέπω θνητὸν 
ἔχων, ὥλισθε" σὺ δὲ xal θανάτου λαδὼν ὑπεύθυνον bv, 
στεφανωθῆναι δυνήσῃ. Καὶ πῶς βασιλεύει, φησὶν, ἡ 
ἁμαρτία ; Οὐκ ἀπὸ τῆς οἰκείας δυνάμεως, ἀλλ᾽ ἀπὸ τῆς 
or; ῥᾳθυμίας. Διὰ τοῦτο εἰπὼν, Μὴ βασιλευέτω, xal 
τὸν τρόπον δείχνυσι τῆς τοιαύτης βασιλείας, ἐπάγων χαὶ 
λέγων * Εἰς τὸ ὑπακούειν αὐτῇ ἐν ταῖς ἐπιθυμίαις αὖ- 
τοῦ. Οὐ γάρ ἔστι τιμὴ τὸ μετ᾽ ἐξουσίας αὑτῷ πάντα 
χαρίξεσθαι, ἀλλ᾽ ἐσχάτη δουλεία xal ἀτιμίας ἐπίτασις. 
Ὅταν γὰρ ἃ βούλεται πράττῃ, τότε ἐλευθερίας ἐστέ- 
ρηται πάσης " ὅταν δὲ χωλύηται, τότε μάλιστα τὴν οἷ- 
χείαν ἀξίαν διατηρεῖ, Μηδὲ παριστάγετε τὰ μέλη ὑμῶγ 
C3.la ἀδικίας τῇ ἁμαρείᾳ, dA. ὅπ α Curaicci rne, 


485 
»ddidit, Similitudinis resurrectionis erimus, scd, 
J peius resurrectionis. No. diceres enim, Quomodo, 
nisi moriamur ut ille mortuus est, resurgemus ut ille 
resurrexit? cum mortem memoravit, non dixit, Com- 
plantati morti , sed , Similitudini mortis; cum autem 
de resurrectione loquitur, non dicit, Similitudini re- 
surrectionis, sed, Ipsius resurrectionis erimus. Nec 
dixit, Facti sumus ,sed, Erimwus ; hinc declarans illam 
nondum factam resurrectionem, sed futuram. Deinde, 
ut (ide dignum sermonem constituat, alleram osten- 
dit resurrectionem, 40:6 ante illam bic facia. est, ut 
a presenti futurze fidem habeas. Cum dixisset euim, 
pos complantatos fore resurreclioni, addit : 6. Hoc 
scientes , quod vetus homo noster simul crucifixus est, 
μὲ desiruatur corpus peccati ; simul et causaim et de- 
monstrationem futur resurrectionis pouens. Nec di- 
xit, Cruciüxus est, sed, Simul crucifixus est, proxime 
admovena baptisma cruci. Ideo superius dicebat : 
Complaxiati facti sumus similitudini mortis ejus, ut de- 
siruatur corpus peccati ; non hoc corpus sic appellans, 
sed universam malitiam. Sicut enim veterem liomi- 
nem dicit. universam malitiam ( Coloss. 5. 9) , sic et 
corpus hominis illius vocat malitiam diversis nequi- 
ti partibus constantem. Quod autem id non ex con- 
jectura dicatur, a Paulo hoc ipsum deinceps expli- 
cante audi. Cum dixisset enim, Ut destruatur corpus 
peccati , subjuuxit : Ut non ultra serviamus peccato. 
liuic enim ipsum volo esse mortuum, non ita ut de- 
Icatur et moriatur, sed ut non peccet. Ác progressus, 
illud adhuc clarius efficit : 7. Qui enim mortuus est, 
inquit, justificalus est a peccato. De omni homine hoc 
dicit, quod quemadmodum qui mortuus est, 3 pec- 
cando demum desistit, mortuus cum jaceat : sic qui 
ascendit a baptismo. Quia enim.illic semel mortuus 
est, oportet ut omnino mortuus peccato maneat. 

2. Si ergo mortuus es in baptismo, mane inortuus: 
eicnim quisquis mortuus est, non ultra peccare po- 
test : si autem pecces, Dei donum labefactas. Post- 
quam ergo tantam a nobis philo:ophiam exegit , co- 
ronau sialim adjecit, dicens : 8. Sí autem mortni 
sumus cum Christo. Atqui et hiec ante coronam magna 
curoua est, communicare cum Domino : verumtamen 
et aliud, inquit, do tibi przmium. Quodnam illud? 
Vitium zternam : naim ail; Credimus, quia simul etiam 
vivemus cum illo. Et undenam hoc liquet ? 9. Scientes, 
quod Christus, qui resurrezit ex mortuis, jam non mo- 
ritur. Ac vide rursus illius contentionem, et quomodo 
ἃ contrariis illud probet. Quia eniin verisiinile erat, 
quosdam a cruce et morte conturbari, ostendit ob hoc 
ipsunr habendam fiduciam esse. Ne putes enim, in- 
quil, quia seinel inortuus est, ipsuni esse mortalem : 
ideo nanique immortalis permanet : mors quippe ejus, 
mors mortis facta est; et quia mortuus est, ideo non 
moritur ; eteuim illa morte, 10. Peccato mortes est, 
Quid est illud, Peccato? ld est, neque illi obnoxius 
erat, sed propier peccatum nostrum : nàin. ut. illud 
tolleret, et ejus nervos vimque omnem abscinderet, 
1.120 niorinus est. Viden' quomodo terraerit ? Si enim 
non secundo moritur, secundum lavacrum non est : 


IN EPIST. AD ROM. IIOMIL. XI. 


186 
si secundum lavacrum non est, cave ne ad pcccatum 
declines. Il:ec enim omnia dicit, ut contra illud pu- 
gnet : Faciamus mala, ut veniant bona ; ctillud quoque, 
Perseverabimus in. peccato, ut abundet gratia. lanc 
igitur opinionem radicitus evellens, haec omnia po» 
nit. Quod autem vivit, vivit Deo, inquit; hoc cst, 
indissolubiliter, ut. non ultra dominetur illi mors. 
Nam si priorem mortem — insons subiit, propter 
alioru peccatum : multo magis nunc non nmo- 
rietur, cum peccatum solverit. ld quod etiam in 
Epistola ad llebra:os dicebat : Semel enim in consum- 
malione seculorum ad abrogationem peccati per hostiam 
suam manifesiatus est (Hebr. 9. 26). Et quatenus sta- 
tutum est hominibus semel mori : sic et Christus sc- 
mel oblatus, ut multorum abstolleret peccata, sccundo 
Sine peccato apparebü iis, qui ipsum ad salutem ex- 
spectant. Ostendit autem et vit:e secundum Deum actze 
vim, et peccati item potentiam : vit:e secundum Deum 
actae, quia non ultra morietur; peccati vero, quia si 
impeccabilem ad mortem deduxit, sibi obnoxios quo- 
modo non perdet? Deinde quia de ipsius vita loquutus 
est, ue quis dicat, Quid ad nos dietum illud? subjun- 
git» 11. Ita et vos existimate, vos mortuos quidem esse 
peccato, viventes. autem. Deo. Dene dixit, Existimate, 
quia id quod dietuin est , aspectu reprzsentare jam 
non licet. Et quid, inquies, existimamus? Nos Mor- 
(uos esse peccato , viventes autem Deo in. Cliristo Jesu 
Domino nostro. Nam qui ita vivit, oninem appreheu- 
det virtutem, ipsum habens: belli socium Jesum : hoc 
enim significat illud, Jn Christo. Nam si nos mortuos 
suscitavit, multo magis viventes coutinere poterit, 
12. Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpo- 
re, ul obediatis ei in concupiscentiis ejus. Non dixit, Ne 
ergo vivat caro, neque operetur ; sed, Ne regnet pec« 
catum : neque eniin venit ut naturam destrueret, scd 
ut propositum voluntatis dirigeret. Deinde ostendens, 
nos non vi et necessitate a imalitia detineri, sed 
spente agere; non dixit, Ne tyraunidem exerceat, 
quod necessitatis esset ; sed, Ne regnet. Etenim  ab- 
surdum esset ad regnum cxlorum ductos regem pec- 
catum habere, et vocatos ad regnandum cum Christo, 
peccati eaptivos esse malle : ac si quis diadema pro- 
jicieus ex capile, diemoniacce mulieri, mendica et 
pinnos: servire velit. Deinde quia grave est pecca- 
tum superare, vide quam facile illud esse ostendat, 
et laborem emolliat, dicens, 1n mortali vestro corpore . 
hoc enim declarat temporanea certamina esse, et cito 
transitura ; simulque pristina mala in mentem nobis 
revocat, ipsiusque mortis radicem : hinc enim et ah 
ipso initio mortale fuit. At fleri potest, ut qui mortale 
corpus habet non peccet. Viden' gratiz Christi poten- 
tiam ? Adam cum nondum mortale corpus haberet, 
Japsus est ; tu vero mortuum cum acceperis, coro- 
nari poteris. Et quomodo, inquies, regnat peccatuni 
Non ex propria virtute, sed ex iguavia tua. Ideo, cum 
dixisset, Ne regnet, regni hujusce modum ostendit, 
li»c adjiciens , Ut obediatis ei in concupiscentiis ejus. 
Non est enim honor corpori omnia cum potestate 
concedere, imo potius extrema servitus eL ingens 


ἐδ᾽ 
ignominia : nam eum ea qu:e vult. facit, tunc liber- 
te omni privatur; eum aulem cohibetur , tunc 
maxime suam servat dignitatem. 15. Neque exhibea- 
tis membra vestra. arma iniquitatis peccato, sed. arma 
j'stitia. i. 
5$. ltaque medium corpus est inter malitiam et vit-- 
tutem, quemadmodum et ipsa arma : utraque autem 
opera flunt ab iis, qui ipsis utuntur : quemadmodum 
miles pro patria decertans, et fur contra habitatores 
domus armatus, iisdem utuntur armis : non enim ar- 
maturz culpa est, sed eorum, quiilla ad malum uton- 
tur. id quod etiam in carne videre est, quie boc vel illud 
efficitur secundum animi sententiam, non secundum 
propriam naturam. Si enim alienam pulchritudinem 
curiosius intucatur, arma iniquitatis factus est oculus, 
non ἃ propria operatione ( oculi enim est videre non 
male videre ) ; sed a jubentis cogitationis nequitia : 
si vero illum refrxnavcris , tunc justiti:e telum erit. 
Sic de lingua dicendum , de manibus et de reliquis 
omnibus. Recte autem peccatum iniquitatem voca- 
vit : peccator enim aat sibi aut proximo iniquus est ; 
jmo potius sibi ipsi , quam proximo. Postquam igitur 
a malitia abduxit, ad virtutem ducit his verbis : 
Sed exhibete vos Deo, tamquam ex morluis. viventes. 
Vide quomodo nudis verbis hortatur , illic peccatum 
dicens , liic Deum. Cum ostendisset. enim , quantum 
esset inter regnantes discrimen , militem illum omni 
venia .exclusit , qui, Deo relicto , sub regno peccati 
mereri concupivit. Non hinc tantum , sed etiam ex 
sequentibus hoc adstruit dicens : Tamquam ex mor- 
tuis viventes. His enim ostendit et peccati perniciem 
et duni Dei magnitudinem : Cogitate enim, inquit, 
et qui fueritis et qui facti sitis, Quinam ergo eratis? 
Mortui et perditi pernicie nullo modo emendabili : 
non erat enim qui opem ferre possct. Et quinam ex 
illis mortuis facti estis * Viventes vita. immortali. Et 
cujus opera? Per eum , qui omnia potest Deus. Ergo 
zquum est, ut sub illo militetis cum tanta anitni 
alacritate, quanta par est eos , qui ex mortuis viveu- 
tes facti sunt, Et membra vestra arma justitie Deo. 
Ergo non malum est corpus, siquidem arma justitiz 
fieri possit. Arma autem dixit, ostendens bellum 
iustare gravissimum. Quapropter armatura forti opus 
habemus , generosoque animo, rci militaris hujusce 
perito; pr» omnibus autem duce. Verum dux ille 
semper adest, ad commilitium paratus, inexpugna- 
bilis manens : et arma fortia apparavit nobis. Opus 
est demum proposito voluntatis, quo illa ut par est 
tractentur, ita ut duci pareat, et arma pro patria 
sumat. Postquam ergo ad magna illa liortatus est ; 
et arma, pugnam et bella memoravit, vide quo- 
modo militi rursus animos faciat , dicens : 14. Pecca- 
(um enim vobis non ultra dominabitur ; non. enim estis 
sub lege , sed sub gratia. Si ergo peccatum non ultra 
nobis dominaturum sit, cur tot tantaque pr:ecipis , 
dicens : Ne regnet peccatum in vestro mortali corpore ; 
et, Ne exhibeatis membra vestra arma iniquitatis pec- 
cuto? Quid ergo sibi vult dictum illud ? Sermonem 
hic quasi semen spargit, quem deinceps explicaturus 


S. JOANNIS CHIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


493 


est, et cum multo apparatu probaturus, Quis ergo. 
est hic sermo? Corpus nostrum ante Christi advestum 
peccato captu facile erat. Nam post inductam mor- 
tem affectuum quasi examen inductum est : quapro- 
pter non valde expeditum erat ad virtutis cursum 
suscipiendum. Neque enim aderat Spiritus qui juva- 
ret, neque baptismus, qui imortificare posset ; sed 
velut effrenis equus currebat quidem, sed s:pe 
aberrabat , quandoquidem lex qux agenda et quae 
non agenda essent edicebat quidem , sed nihil praeter 
verborum monita certantibus suppeditabat : post- 
quam autem Christus advenit, certamina deinde 
faciliora fuerunt. Quapropter majora nobis proposita 
sunt certamina, utpote qui majori fulciremur aux;lio. 
Idcirco dicebat Christus : Nisi abundaverit justitia 
vestra plus quam scribarum et Pharisaeorum , non intra- 
bitis in regnum. celorum. (Matth. 5. 90). Vcrum. hoe 
quidem in sequentibus clarius explicat ; interim vero 
hic illud paucis subindicat , ostendens , si nos ipsos 
non admodum dejecerimus , peccatum nos non supe- 
raturum esse. Neque enim tantum lex est qux» prz- 
cipiat , sed etiam gratia , quz et przeterita condonet , 
et ad futura muniat et confirmet. Etenim lex post la- 
bores coronas pollicebatur ; gratia vero prius coro- 
navit, ac deinde ad certamina traxit. Mihi autem 
videlur non (ota hic fidelis viri vita subindicari , 
scd comparationem fleri baptismi cum lege : id quod 
alibi quoque dicit : Litera quidem occidit, Spiritus 
vero vivificat. (2. Cor. 5. 6). Lex enim przvari- 
cationcn arguit, gratia vero prxvaricationem tol!it. 
Ut igitur illa redarguens, peccatum constituit : 
ita gratia condonans non sinit esse sub peccato; 
ita ut dupliei modo sis ab hac tyrannide liberatus, 
et quod sub lege aon ultra sis, εἰ quod gratia 
fruaris. 

4. Postquam vero per hxc fecit, ut auditor re- 
spiraret, rursus illum roborat, ex objectione ad- 
monitionem inducens his verbis : 15. Quid ergo? 
peccabimus , quia non sumus sub. lege, sed sub gratia? 
Absit. Primo negatione, quod valde absurdum sit 
illud, usus est : deinde in admonitionem sermo- 
nem convertit, ostendens admodum facilia esse 
cerlamina , ita loqueus : 16. Nescitis, quoniam cui 
exhibetis vos servos ad obediendum , servi estis ejus, 
cui obedilis , sive peccati ad mortem , sive obedientia: ad 
justitiam ? Nondum gehennam dico, inquit, ncque 
grande illud supplicium, sed przssentem turpitudinem, 
quando et servi estis, et sponte servi , et peccati ser- 
vi; idque tali cum mercede, ut rursum moriamini. 
Si enim ante baptismum mortem intulit corpoream, 
vulnusque tanta medela opus habuit, ut Dominus 
omnium ad mortem descenderet, et sic maluin 
tolleretur : post tantum. donum , post acquisitan 
libertatem, peccatum te iam succumbentem inva- 
dens, quid non faciet? Ne itaque ad tantum bara- 
lirum accurras, neque ultro te prodas. [n bellis 
enim spe nulites inviti produntur : bic autcm, 
nisi sponte transfugias, nemo te superabit. Post- 
quam ex decore pudorem intulit, jam ἃ pranuiis 


451 


. Y'. Οὐχοῦν μέσον τὸ σῶμα χαχίας χαὶ ἀρετῆς, χαθάπερ 
οὖν xaX τὰ ὅπλ᾽ ἑχάτερα δὲ τὰ ἔργα παρὰ τὸν χρώμενον 
γίνεται" ὥσπερ ἂν εἰ xal στρατιώτης ὑπὲρ τῇς πατρίδος 
ἀγωνιζόμενος, xal λῃστὴς χατὰ τῶν ἐνοιχούντων ὁπλι- 
ζόμενος, τοῖς αὐτοῖς φράττοιντο ὅπλοις" οὐ γὰρ τῆς 
παντευχίας τὸ ἔγχλημα, ἀλλὰ τῶν εἰς τὸ χαχὸν χρωμέ- 
νων. Ὃ δὴ xai ἐπὶ τῆς σαρχὸς ἔστιν εἰπεῖν, τοῦτο χἀ- 
κεῖνο γινομένης παρὰ τὴν τῆς ψυχῆς γνώμην, οὗ παρὰ 
τὴν οἰχείαν φύαιν. "Av μὲν γὰρ περιεργάσῃ κάλλος ἀλ- 
λότριον, ὅπλον ἀδιχίας γέγονεν ὁ ὀφθαλμὸς, οὐ παρὰ τὴν 
οἰχείαν ἐνέργειαν ( ὀφθαλμοῦ γὰρ τὸ ὁρᾷν, οὐ τὸ χαχῶς 
ὁρᾷν), ἀλλὰ παρὰ τὴν τοῦ χελεύσαντος λογισμοῦ πο- 
νηρίαν' ἂν δὲ χαλινώσῃς αὐτὸν, διχαιοσύνης γέγονεν 
ὅπλον. Οὕτω καὶ ἐπὶ γλώττης, οὕτω xal ἐπὶ χειρῶν 
καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἀπάντων. Καλῶς δὲ τὴν ἁμαρτίαν 
ἀζικίαν ἐχάλεσεν᾽ ἣ γὰρ ἑαυτόν τις, ἣ τὸν πλησίον 
ἁμαρτάνων ἀδιχεῖ, μᾶλλον δὲ ἑαυτὸν πρὸ τοῦ πλησίον. 
᾿Απαγαγὼν τοίνυν τῆς πονηρίας, ἄγει πρὸς τὴν ἀρετὴν, 
λέγων ᾿Α.11ὰ παραστήσατε δαυτοὺς τῷ Θεῷ, ὡς ἐκ 
γεχρῶν ζῶντας. "Opa πῶς ἀπὸ τῶν ὀνυμάτων γυμνῶν 
προτρέπει, ἐχεῖ μὲν ἁμαρτία") εἰπὼν, ἐνταῦθα δὲ τὸν 
Θεόν. Δείξας γὰρ ὅσον τὸ μέσον τῶν [554] βασιλευόντων, 
κάσης συγγνώμης τὸν στρατιώτην ἐξέδαλε, τὸν ἀφέντα 
μὲν τὸν Θεὸν, ἐπιθυμήσαντα δὲ ὑπὸ τὴν τῆς ἁμαρτίας 
τάττεσθαι βασιλείαν. Οὐ ταύτῃ δὲ μόνον, ἀλλὰ χαὶ διὰ 
τῶν ἑξῆς τοῦτο χατασχευάζει λέγων, Ὡς ἐχ γεχρῶν 
ζῶντας. Διὰ γὰρ τούτων δείχνυσι χἀχείνης τὴν λύμην, 
xai τῆς τοῦ Θεοῦ δωρεᾶς τὸ μέγεθος. 'Evvofsa:s γὰρ, 
φησὶ, τίνες ἧτε, xal τί γεγόνατε. Τίνες οὖν ἦτε ; Νεχροὶ 
xal ἀπολωλότες ἀπώλειαν οὐδαμόθεν διορθωθῆναι δυνά- 
μένην’ οὐδὲ γὰρ ἦν τις ὁ βοηθῆσαι δυνάμενος. Καὶ τί- 
γες ἐξ ἐχείνων γεγόνατε τῶν νεχρῶν ; Ζῶντες ζωὴν 
ἀθάνατον. Καὶ διὰ τίνος ; Διὰ τοῦ πάντα δυναμένου 
Θεοῦ. Οὐκοῦν χαὶ ὑπὸ τοῦτον τάττεσθαι δίχαιον μετὰ 
προθυμίας τοσαύτης, μεθ᾽ ὅσης εἰχὸς τοὺς ἀπὸ νεχρῶν 
ζῶντας γενομένους. Καὶ τὰ μέλη ὑμῶν ὅπιλα διχαιοσύ- 
γῆς τῷ Θεῷ. Οὐχοῦν οὐ πονηρὸν τὸ σῶμα, εἴ γε ὅπλον 
διχαιοσύνης αὐτὸ γενέσθαι δυνατόν. Ὅπλον δὲ εἰπὼν, 
ἐδήλωσεν, ὅτι xal πόλεμος ἐφέστηχε χαλεπός. Διὸ xal 
παντευχίας ἡμῖν δεῖ ἰσχυρᾶς, xal γνώμης γενναίας, 
xal τὰ τῶν πολέμων τούτων ἑπισταμένης χαλῶς, xal 
πρό γε πάντων στρατηγοῦ. 'ÀX)' ὁ μὲν στρατηγὸς 
παρέστηχεν, ἀεὶ πρὸς συμμαχίαν ἕτοιμος ὧν, xal 
ἀχείρωτος μένων, χαὶ τὰ ὅπλα δὲ ἰσχυρὰ χατεσχεύασεν 
ἡμῖν, δεῖ δὲ λοιπὸν προαιρέσεως τῆς εἰς δέον αὐτὰ μετα- 
χειριξομένης, ὥστε xal τῷ στρατηγῷ πείθεσθαι, xal τὸ 
ὅπλα ὑπὲρ τῆς πατρίδος τίθεσθαι. Παραχελευσάμενος 
τοίνυν ἡμῖν οὕτω μεγάλα, χαὶ ὅπλων χαὶ μάχης χαὶ 
πολέμων ἀναμνήσας, ὅρα πῶς πάλιν θαῤῥύνει τὸν στρα- 
τιώτην, xai ἀλείφει τὴν προθυμίαν, λέγων’ ᾿Αμαρτία 
γὰρ ὑμῶν οὐκέτι κυριεύσει" οὗ γάρ ἐστε ὑπὸ νόμον, 
ἀ.1λὰ ὑπὸ χάριν. El οὖν ἁμαρτία ἡμῶν οὐχέτι χυριεύει, 
αἶνος ἕνεχεν τοσαῦτα παρεγγυᾷς, λέγων᾽ Μὴ βασι- 
Jevéro ἡ ἁμορτία ἐν τῷ θνητῷ ὑμῶν σώματι" xol, 
Μὴ παριστάνετε τὰ μέλη ὑμῶν ὅπιωα ἀδιχίας τῇ 
ἁμωρτίᾳ; Τί οὖν ἐστι τὸ λεγόμενον ; Σπερματιχόν τινα 
χαταδάλλεται λόγον " ἐνταῦθα, ὃν ὕστερον ἀναπτύσσειν 
μέλλει, xal μετὰ πολλῆς ἐργάζεσθαι τῆς χατασχευῇς. 
Τίς οὖν ἔστιν οὗτο; ὁ λόγος ; Τὸ σῶμα ἡμῶν πρὸ μὲν 
τῆς τοῦ Χριστοῦ παρουσίας εὐχείρωτον ἣν τῇ ἁμαρτίᾳ. 
Μετὰ γὰρ τὸν θάνατον xal πολὺς παθῶν ἐπεισῆλθεν 


8 Alli, σπερματιχῶς τινὰ προχαταθάλλεται λόγον. 


IN EPIST. AD ROM. IIOMIL. ΧΙ, 


388 
ἑσμός" διόπερ οὐδὲ σφόδρα χοῦφον Ey πρὸς τὸν ὑπὲρ τῆ; 
ἀρετῆς δρόμον. Οὔτε γὰρ Πνεῦμα παρῆν τὸ βοηθοῦν, 
οὔτε βόπτισμα τὸ νεχρῶσαι δυνάμενον, ἀλλ᾽ ὥσπερ τις 
ἵππος δυσήνιος, ἔτρεχε μὲν, διημάρτανε δὲ πολλάχις, 
τοῦ νόμου τὰ πραχτέα χαὶ τὰ μὴ τοιαῦτα διαγορεύοντος 
μὲν, πλέον δὲ οὐδὲν τῆς διὰ τῶν ῥημάτων παραινέσεως 
τοῖς ἀγωνιζομένοις εἰσφέροντος - ἐπειδὴ δὲ ὁ Χριστὸς 
παραγέγονε, τὰ παλαίσματα λοιπὸν εὐχολώτερα γέγονε. 
Διὸ xai μείζονα ἡμῖν προετέθη τὰ σχάμματα, ἅτε 
μείξονος μετεσχηχόσι τῆς βοηθείας. Διὸ καὶ ὁ Χριστὸς 
ἔλεγεν" ᾿Εὰν μὴ περισσεύσῃ ἡ δικαιοσύνη ὑμῶν 
πιλέον τῶν Γραμματέων καὶ Φαρισαίων, οὐ μὴ εἰσ- 
ἔλθητε εἰς τὴν βασιλείαν τῶγ οὐρανῶν. ᾿'Δλλὰ 
τοῦτο μὲν ἐν τοῖς ἑξῆς σαφέστερον λέγει͵ τέως 85 αὐτὸ 
αἰνίττεται διὰ βραχέων ἐνταῦθα, δειχνὺς, ὅτι ἐὰν μὴ 
σφόδρα [535] ἑαυτοὺς ὑποχαταχλίνωμεν, οὐ περιέσται 
ἡμῶν ἡ ἁμαρτία. Οὐ γάρ ἐστι νόμος ὁ χελεύων μόνον, 
ἀλλὰ xal χάρις ἡ xal τὰ πρότερα ἀφεῖσα, xat πρὸς τὰ 
μέλλοντα ἀσφαλιζομένη. Ἐχεῖνος μὲν γὰρ μετὰ τοὺς 
πόνους τοὺς στεφάνους ἐπήγγελτο, αὕτη δὲ πρότερον 
ἐστεφάνωσε, xal τότε εἷς τοὺς ἀγῶνας εἴλχυσεν. Ἐμοὶ 
δὲ δοχεῖ οὐδὲ πάντα τὸν βίον τοῦ πιστοῦ ἐνταῦθα αἰνίτ- 
τεσθαι, ἀλλὰ σύγχρισιν βαπτίσματος ποιεῖσθαι χαὶ τοῦ 
γόμου " ὅπερ xal ἀλλαχοῦ φησιν, ὅτι Τὸ μὲν γράμμα 
ἀποκτείνει, τὸ δὲ πνεῦμα ζωοποιεῖ. Ὃ μὲν γὰρ νόμος 
ἐλέγχει τὴν παράδασιν, ἡ δὲ χάρις λύει τὴν παράδασιν. 
Ὥσπερ οὖν ἐχεῖνος ἐλέγχων συνίστησι τὴν ἁμαρτίαν, 
οὕτως αὔτη συγχωροῦσα ojx ἀφίησιν εἶναι ὑπὸ ἁμαρ- 
τίαν * ὥστε διπλῇ τῆς τυραννίδος εἶ ταύτης ἀπηλλαγμέ- 
νος, τῷ το μὴ ὑπὸ νόμον εἶναι, xal τῷ χάριτος ἀπολδ- 
λαυχέναι. 

δ', Ἐπειδὴ τοίνυν τούτοις ἀναπνεῦσαι πεποίηχε τὸν 
ἀχροατὴν, ἀσφαλίζεται πάλιν αὐτὸν, ἐξ ἀντιθέσεως 
παραίνεσιν εἰσάγων, xal λέγων οὕτω Τί οὖν ; ἁμαρτή- 
copier, ὅτι ovx ἐσμὲν ὑπὸ γόμον, dAA ὑπὸ χάριν; 
Μὴ γένοιτο. Πρῶτον μὲν γὰρ τῇ ἀπαγορεύσει, διὰ 
τὸ σφόδρα ἄτοπον εἶναι τὸ λεγόμενον, χέχρηται" ἔπειτα 
δὲ xai εἰς παραίνεσιν ἐξάγει τὸν λόγον, χαὶ δείχνυσι 
πολλὴν οὖσαν τὴν εὐχολίαν τῶν ἀγώνων, οὕτω λέγων" 
Οὐχ οἵδατε, ὅτι ᾧ παριστάγετε ἑαντοὺς δούλους εἰς 
ὑπαχοὴν, δοῦ.1οἱ ἐστε, ᾧ ὑπακούετε, fitot dyap- 
τίας δὶς θάνατον, ἣ ὑπαχοῆς εἰς διχαιοσύνην; 
Οὔπω λέγω τὴν γέενναν, φησὶν, οὐδὲ τὴν πολλὴν 
ἐχείνην χόλασιν, ἀλλὰ τὴν ἐνταῦθα αἰσχύνην, ὅταν 
δοῦλοι γίνησθε, xaX ἑἐχόντες δοῦλοι, xat ἁμαρτίας δοῦ- 
λοι, xai ἐπὶ τοιούτῳ μισθῷ, ὥστε πάλιν ἀποθανεῖν. 
Ei γὰρ πρὸ τοῦ βαπτίσματος θάνατον εἰργάσατο σω- 
ματιχὸν, καὶ τοσαύτης ἐδεήθη τῆς θεραπείας τὸ ἕλχος, 
ὥστε τὸν Δεσπότην ἁπάντων εἰς θάνατον χατελθεῖν, χαὶ 
οὕτω λῦσαι τὸ χαχὸν, μετὰ τὴν τοσαύτην δωρεάν, χαὶ 
ἐλευθερίαν, λαμδάνουσά σε ἑκόντα αὕτη πάλιν ὑποχατα- 
κχλινόμενον b, τέ οὐχ ἐργάσεται ; Μὴ τοίνυν ἐπὶ τοσοῦτον 
δράμῃς βάραθρον, μηδὲ ἐχὼν σεαυτὸν προδῷς. Ἐπὶ μὲν 
γὰρ τῶν πολέμων χαὶ ἄχοντες παραδίδονται πολλάχις οἱ 
στρατιῶται’ ἐνταῦθα δὲ ἂν μὴ αὐτὸς αὐτομολήσῃς, οὐ" 
δείς σου περιέσται. ᾿Εντρέψας τοίνυν ἀπὸ τοῦ πρέπον- 
τος, φοδεῖ xat ἀπὸ τῶν ἐπάθλων, χαὶ τίθησιν ἀμφοτέρων 
τὰ ἐπίχειρα, διχαιοσύνην χαὶ θάνατον " θάνατον Ck οὐ 
τοιοῦτον, ἀλλὰ πολλῷ χαλεπώτερον. Εἰ γὰρ οὐχέτι ἀπο» 
θανεῖται Χριστὸς, τίς λύσει τὸν θάνατον ἐχεῖνον ; Οὐδεί-, 
Οὐχοῦν ἀνάγκη διόλου χολάζεσθαι χαὶ τιμωρεῖσθαι" 


» Sic mss. Ed!ti male, ὑποχατακχρινόμενον. 


489 
οὐχέτι γὰρ θάνατος παραγίνεται αἰσθητὸς, καθάπερ 
ἐνταῦθα, ἀναπαύων τὸ σῶμα, καὶ τῆς ψυχῆς διαιρῶν " 
Ἔσχατος γὰρ ἐχθρὸς καταργεῖται ὅ θάνατος. Ὅθεν 
ἀθάνατος ἔσται ἡ κόλασις, ἀλλ᾽ οὐχὶ τοῖς ὑπαχούουτι 
Θεῷ, ἀλλὰ δικαιοσύνη, xal τὰ ix ταύτης βλαστάνοντα 
ἀγαθὰ, ἔσται τὰ ἔπαθλα, Χάρις δὲ τῷ Θεῷ, ὅτι ἦτε 
δοῦλοι τῆς dpaptluc, ὑπηκούσατε δὲ ἐκ καρδίας εἰς 
&y παρεδόθητε τύπον διδαχῆς. Ἐντρέψας ἀπὸ τῆς 
δουλείας, [556] φοδήσας ἀπὸ τῶν ἐπάθλων χαὶ προξρέψας, 
ἀνορθοῖ πάλιν ἀπὸ τῆς μνήμης τῶν εὐεργεσιῶν αὑτούς. 
Διὰ γὰρ τούτων δείχνυσιν, ὅτι τε μεγάλων ἀπηλλάγησαν 
χαχῶν, καὶ ὅτι οὐχ ἐξ οἰχείων πόνων, χαὶ ὅτι τὰ μέλ- 
λοντα εὐχολώτερα. Καθάπερ γάρ τις ὠμοῦ τυράννου 
τὸν αἰχμάλωτον ἐξελόμενος, xal παραινῶν μὴ παλινδρο- 
μῆσαι πρὸς αὐτὸν, ἀναμιμνήσχει τῆς χαλεπῆς αὐτοῦ 
τυραννίδος - οὕτω χαὶ ὁ Παῦλος ἐμφαντιχώτατα τὰ 
παρελθόντα ἐνδείχνυται καχὰ διὰ τοῦ εὐχαριστεῖν τῷ 
Θεῷ. Οὐδὲ γὰρ ἀνθρωπίνης ἰσχύος ἦν, φησὶν, ἐχείνων 
ἡμᾶ; ἀπαλλάξαι πάντων, ἀλλὰ τῷ θεῷ χάρις τῷ τοσαῦτα 
xai βουληθέντι xal δυνηθέντι. Καὶ χαλῶς εἶπεν, Ὑπ- 
ηκούσατε £x καρδίας" οὐδὲ γὰρ ἢναγχάσθητε οὐδὲ ἐδιά- 
σθητε, ἀλλ᾽ ἐχόντες μετὰ προθυμίας ἀπέστητε. Τοῦτο 
δὲ xaX ἐγχωμιάζοντός ἐστιν ὁμοῦ, καὶ χαθαπτομένονυ. Οἱ 
γὰρ ἑχόντε; προσελθόντες, χαὶ μηδεμίαν ὑπομείναντες 
ἀνάγκην, ποίαν ἂν σχοίητε συγγνώμην, τίνα δὲ ἀπολογίαν 
ἐπὶ τὰ πρότερα παλινδρομοῦντες ; Εἶτα ἵνα μάθῃς, ὅτι 
οὗ τῆς αὐτῶν εὐγνωμοσύνης μόνον, ἀλλὰ καὶ τῆς τοῦ 
Θεοῦ χάριτος τὸ πᾶν γέγονεν, εἰπὼν, Ὑπηχούσατε éx 
καρδίας, ἐπέγαγεν, Εἰς ὃν παρεδόθητε εὐπὸν διδα- 
χῆς. Ἢ μὲν γὰρ ὑπαχοὴ ἡ Ex xapblag τὸ αὐτεξούσιον 
δυλοῖ, τὸ δὲ παραδοθῆναι, τὴν τοῦ Θεοῦ βοήθειαν alviz- 
τεται. Τίς δὲ ὁ τύπος τῆς διδαχῆς ; Ὀρθῶς ζῆν χαὶ μετὰ 
πολιτείας ἀρίστης. Ἐ λευθερωθέντες δὲ ἀπὸ τῆς ἁμαρ- 
títc, ἐδουλώθητε τῇ δικαιοσύνῃ. Δύο ἐνταῦθα δείχνυσι 
τοῦ θεοῦ ξωρεὰς, τό τε ἁμαρτίας ἐλευθερῶσαι, xaX τὸ 
δο)λῶσαι τῇ δικαιοσύνῃ, ὅπερ ἐλευθερίας ἀπάσης ἄμεινόν 
ἐστι, Καὶ γὰρ ταὐτὸν πεποίηχεν ὁ Θεὸς, οἷον ἂν εἴ τις 
παῖδα ἐγφανὸν λαδὼν ὑπὸ βαρδάρων εἰς τὴν αὐτῶν ἀπ- 
ἐνεχθέντα γῆν, μὴ μόνον τῆς αἰχμαλωσίας ἀπαλλάξειεν, 
ἀλλὰ x«i πατέρα ἑαυτὸν αὑτῷ χηδεμονιχὸν ἐπιστήσειε, 
χαὶ εἰς μεγίστην ἀξίαν ἀγάγοι" ὃ δὴ χαὶ ἐφ᾽ ἡμῶν γέ- 
yovsv. Οὐ γὰρ μόνον τῶν παλαιῶν χαχῶν ἠλευθέρωσεν, 
ἀλλὰ χαὶ εἰς ἀγγελιχὸν ἤγαγε βίον, καὶ ὁδὸν ἡμῖν πολι- 
τείας ἔτεμεν ἀρίστης, τῇ τῆς διχαιοσύνης ἀσφαλείᾳ πα- 
ραδοὺς, καὶ τὰ παλα!ὰ ἀποχτείνας χαχὰ, xai νεχρώσας 
κὸν παλαιὸν ἄνθρωπον, χαὶ ἐπὶ τὴν ζωὴν χειραγωγήσας 
ἡμᾶς τὴν ἀθάνατον. Μένωμεν τοίνυν ταύτην ζῶντες" 
πολλοὶ γὰρ τῶν δοχούντων ἐμπνεῖν καὶ βαδίζειν, νεχρῶν 
ἀθλιώτερον διάχεινται. 


ε΄. Καὶ γὰρ διάφοροι νεχρότητός εἶσι τρόποι" xaX ἔστιν 
εἷς μὲν ὁ τοῦ σώματος, καθ᾿ ὃν ὁ ᾿Αὐραὰμ νεχρὸς ὧν, 
οὐχ fj» νεχρός' Ὁ γὰρ Θεὸς, φησὶν, οὐκ ἔστι Θεὸς 
vsxpor, ἀ.1.1ὰ ζώντων" ἕτερος ὁ τῆς ψυχῆς, ὃν ὁ Χρι- 
στὸς αἰνιττόμενος ἔλεγεν. "Agsc τοὺς γεχροὺς θάψαι 
τοὺς ἑαυτῶν γεκρούς" ἄλλος ὁ xal ἐπαινετὸς, ὁ διὰ τῆ: 
φιλοσοφίας γινόμενος, περὶ οὗ φησιν ὁ Παῦλος" Νεκρώ- 
cata ὑμῶν τὰ μέλη τὰ ἐπὶ τῆς γῆς" ἕτερος ὁ καὶ τού- 
του γεγενημένος αἴτιος, ὁ ἐπὶ τοῦ βαπτίσματος" Ὁ γὰρ 
παλαιὸς ἡμῶν ἄνθρωπος, φησὶν, ἐσταύρωται, τουτ - 
ἐστι νενέχρωται. Ταῦτ᾽ οὖν εἰδότες, ἐχείνην μὲν φύγω- 
pev τὴν νέχρωσιν, xa0' ἣν xai ζῶντες ἀποθνήσχομεν - 
ταύτην δὲ μὴ δείσωμεν, καθ᾽ ἣν ὁ χοινὸς ἕπεισι θάνα- 
τοῦ. Τὰ; δὲ ἑτέρας δύο, ὧν ἡ μὲν ἐστι [591] μαχαριστὲ ἡ 


S. JOANNIS CI'IRYSOSTOMI AIHCHIEP. CONSTANTINOP. 


490 


παρὰ τοῦ Θεοῦ δοθεῖσα, ἡ 05 ἐπαινετὴ f) παρ᾽ ἡμῶν xal 
τοῦ Θεοῦ χατορθουμένη, xal ἑλώμεθα καὶ ζηλώσωμεν. 
Τούτων δὲ τῶν δύο τὴν μὲν ὁ Δαυϊδ μαχαρίξει λέγων " 
Μακάριοι ὧν ἀφέθησαν αἱ ἀνομίαι" τὴν δὲ ὁ Παῦλος 
θαυμάζει, Γαλάταις γράφων, ὅτι Οἱ τοῦ Χριστοῦ τὴν 
σάρκα ἐσταύρωσαν. Τῆς δὲ ἑτέρας συζυγίας τὴν μὲν 
εὐχαταφρόνητον εἶναί φησιν ὁ Χριστὸς λέγων" Μὴ φοξης- 
θῆτε ἀπὸ τῶν ἀποχτειγόγτων τὸ σῶμα, τὴν δὲ vrv- 
χὴν μὴ δυναμένων ἀποκτεῖναι" τὴν δὲ φοθερὰν, Φυ- 
δήθητε γὰρ τὸν δυνάμενον καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα 
ἀποιέσαι ἐν γεέγγνῃ. Διὸ ταύτην φυγόντες, ἐχείντν 
ἑλώμεθα τὴν νεχρότητα, τὴν μαχαριζομένην καὶ θαυ μα- 
ζομένην, ἵνα τῶν ἑτέρων τῶν δύο τὴν μὲν φύγωμεν, τὴν 
δὲ φοδηθῶμεν. Οὐδὲ γὰρ ὄφελος ἡμῖν οὐδὲν τὸν Ttov 
ὁρῶσι, καὶ ἐσθίουσι χαὶ πίνουσιν, ἂν μὴ ἡ διὰ τῶν ἀγα- 
θῶν ἔργων ζωὴ παρῇ. Τί γὰρ ὄφελος, εἰπέ μοι, βασι- 
λέως ἁλουργίδα μὲν περιχειμένου χαὶ ὅπλα ἔχοντος, 
οὐδένα δὲ ὑπήχοον χεχτημένου, ἀλλὰ προχειμένου πᾶσι 
«ol; βουλομένοις ἐνάλλεσθαι xal ὑδρίξειν αὑτόν ; Οὕτω 
χαὶ Χριστιανοῦ οὐδὲν ἕσται χέρδος πίστιν μὲν ἔχοντος 
χαὶ τὴν ἀπὸ τοῦ βαπτίσματος δωρεὰν, πᾶσι δὲ τοῖς πά- 
θεσι ὑποχειμένον" μείξων γὰρ οὕτως 1j ὕόρις Extat, xol 
πλείων ἡ αἰσχύνη. Ὥσπερ γὰρ ἐχεῖνος ὁ τὸ διάδτ μα πε- 
ριχείμενος xaX τὴν ἁλουργίδα, οὐ μόνον οὐδὲν ἀπὸ τῆς 
στολῆς χερδανεῖ ταύτης εἰς τὴν οἰχείαν τιμὴν, ἀλλὰ 
xai ἐχείνην χαθυδρίζει διὰ τῆς οἰχείας αἰσχύντ, ς᾽ οὕτω 
χαὶ ὁ πιστὸς βίον διεφθαρμένον ζῶν, οὐ μόνον οὐδὲν ἐν- 
τεῦθεν αἰδέσιμος ἔσται, ἀλλὰ xal μειζόνως χαταγέλαστος. 
Ὅσοι γὰρ, φησὶν, ἀγόμως ἥμαρτον, ἀνόμως καὶ ἀκπ- 
ολοῦνται" καὶ ὅσοι ἐν γόμῳ ἥμαρτον, διὰ νόμου κρι- 
θήσονται. Καὶ 'Ἑδραίοις δὲ ἐπιστέλλων, ἔλεγεν: "A0s- 
τήσας τις γόμον Mobt0éoc, χωρὶς οἱκτιρμῶν ἐπὶ 
δυσὶν f| τρισὶ μάρτυσιν ἀποθγήσχει. Πόσῳ δοκεῖτε 
χείρονος ἀξιωθήσεται τιμωρίας ὁ τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ 
καταπατήσας ; Καὶ μάλα εἰχότως * χαὶ γὰρ ὑπέταξ 
σοι πάντα τὰ πάθη, φησὶ, διὰ τοῦ βαπτίσματος. Τί οὖν 
γέγονεν, ὅτι el; τοσαύτην ἐξύθρισας δωρεὰν, xai γέγο- 
νας ἕτερος ἀνθ᾽ ἑτέρου ; ᾿Απέχτεινα χαὶ ἔθαψά σου τὰ 
πρότερα πλημμελήματα, χαθάπερ σχώληχας" τί τοῖνυν 
ἕτερα ἕτεχες ; χαὶ γὰρ σχωλήχων χείρω τὰ ἁμαρτή- 
ματα" οὗτοι μὲν γὰρ τὸ σῶμα, ἐχεῖνα δὲ τὴν Ψυγὴν λυ- 
μαίνεται, καὶ πλείονα ποιεῖ τὴν δυσωδίαν. ᾿Αλλ᾽ ἡμεῖς 
οὐχ αἰσθανόμεθα᾽ διόπερ αὐτὴν οὐδὲ Exxatdpa« σπεύδο- 
μεν. Οὐδὲ γὰρ ὁ μεθύων οἷδε πόση τοῦ σεσηπότος οἶνον 
ἡ βδελυγμία, ἀλλ᾽ ὃ μὴ μεθύων ἀχριδῶς ταῦτα ἐπίστα- 
ται. Οὕτω xal ἐπὶ τῶν ἁμαρτημάτων ὁ μὲν σωφρόνως 
ζῶν, μετὰ ἀχριδείας οἷδε τὸν βόρδορον ἐχείνων xaX τὴν 
κηλῖδα" ὁ δὲ τῇ πονηρίᾳ ἑαυτὸν ἐχδοὺς, χαθάπερ μέθῃ 
τινὶ χεχαρωμένος, οὐδὲ αὐτὸ τοῦτο οἶδεν, ὅτι νοσεῖ. Καὶ 
τοῦτο μάλιστα τῆς χαχίας τὸ χαλεπώτατον, ὅτι οὐδὲ 
ἰδεῖν ἀφίησι τοὺς ci; αὐτὴν ἐμπεσόντας τῆς οἰχείας 
λύμης τὸ μέγεθος, ἀλλ᾽ ἐν βορδόρῳ χείμενοι μύρων ἀπο- 
λαύειν νομίζουσι" διόπερ οὐδὲ ἀπαλλάττεσθαι δύνανται, 
ἀλλὰ σχωλήχων γέμοντες, [558] ὥσπερ λίθοις τιμίοις χαλ- 
λωπιζόμενοι, οὕτως ἐναδρύνονται. Διὰ ταῦτα αὐτοὺς οὐδὲ 
ἀποχτεῖγαι ἐθέλουσιν, ἀλλὰ χαὶ τρέφουσι καὶ αὔξουσιν 
ἐν ἑαυτοῖς, ἕω; ἂν αὐτοὺς πρὸς τοὺς τοῦ μέλλοντος αἰῶ- 
νὸς παραπέμψωσι σχώληχας. Καὶ γὰρ ἐχείνων οὗτοι 
πρόξενοι" οὐ πρόξενοι δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ πατέρες εἰσὶν 
ἐχείνων τῶν μηδέποτε τελευτώντων. Ὁ γὰρ σχώ,ηξ 
αὐτῶν ob τειευτήσει, φησίν. Οὗτοι τὴν γέενναν ἀν- 
ἀπτουσι τὴν μηδέποτε σδεννυμένην. “ἵν᾽ οὖν ταῦτα μὴ 
γένηται, τὴν πηγὴν τῶν χαχῶν ἀνέλωμεν, χαὶ τὴν 
χάμινον σθέσωμεν, xa τὴν ῥίξαν τῆς πονηρίας χάτωθεν 


459 
terret, et. ponit utriusque. mercedem, justitiam et 
mortein; mortem vero vulgari non similem, sed 
longe graviorem. Si enim Christus non ultra mo- 
viturus est, quis illam solvet mortem ? Nemo. Ergo 
poena atque supplicium est necessario subeundum : 
neque enim ultra mors advenit sensibilis , ut hic, 
qua corpus quiescere et. ab auima separari curet : 
Postremus enim inimicus aboletur mors (1. Cor. 15. 26). 
Uude immortale supplicium erit ; sed non obsequen- 
tibus Deo; illis namque justitia, bonaque inde 
germinantia, pr:emia erunt. 47. Gratia autem Deo, 
quia eratis servi peccati ; obedistis autem ez corde 
in eam doctrine formam , in quam traditi estis. Post- 
. quam ἃ servitute pudorem, a praemiis terrorem 
intulit el hortatus est ; erigit rursum illos ex bene- 
ficiorum memoria. His enim ostendit illos ab ingen- 
tibus malis liberatos esse, nec ex propriis laboribus; 
atque faciliora esse es, qux futura sunt. Quemad- 
modum enim si quis captivum a crudeli tyranno 
liberaverit, adhortans illum, ne ad ipsum reverta- 
tur, gravissimam illam tyrannidem commemorat : 
ita et Paulus cum emphasi pr:eterita mala describit , 
dum gratias agit Deo. Neque enim, inquit, humanz 
fortitudinis erat, ab illis nos ralis eruere; sed 
gratia Dco, qui id et voluit et potuit. Ac recte 
dixit , Obedistis ex corde : neque enim coacti fuistis , 
neque per vim, sed sponte cum alacritate absces- 
sis'is. Hoc autem et laudantis est simul et corri- 
pientis. Nam qui sponte, et sine ulla illata necessitate 
accessistis , qua venia, qua excusatione digni eritis, 
si ad pristina revertamini ? Deinde ut discas , non 
ex illorum probitate tantum, sed Del gratia totum 
factum fuisse ; postquam dixerat , Obedistis ex corde, 
addidit, In eam doctrine formam , in quam traditi 
estis. Obedientia enim ex corde liberum arbitrium 
denotat; quod autem traditi sint, id Dei auxilium 
subindicat. Quxnam autem est forma docirinz ? 
Recte et cum optimo instituto vivere. 18. Liberati 
autem a peccato , servi facti. estis. justitie. Duo hic 
dona Dei ostendit : quod a peccatis liberaverit, et 
quod justitiz subdiderit; quod omni libertate prz- 
stantius est. ldipsum enim fecit Deus, ac si quis 
puerum orphauum accipiens, a barbaris in terram 
aliam abreptum, non modo a captivitate liberet , 
sed sese patrem illius et curatorem constituat , ad 
magnamque dignitatem evehat : quod crga nos 
factum est. Non modo quippe nos a veteribus malis 
eripuit, sed etiam ad angelicam vitam deduxit , et 
optimi instituti viam nobis aperuit , justitixe ται 6}: 
tradens, vetera mala tollens, veteremque hominem 
mortificans , atque ad vitam nos manu ducens im- 
mortalem. Exspectemus igitur illam viventes : multi 
enim qui spirare et incedere videntur, miserabilius 
jacent , quam mortui. 

$. Mortis genera diversa. — Varia quippe sunt 
mortis genera. Est quippe mors corporis, secundum 
quam Abraham , mortuus cuin esset , non erat mor- 
tuus : Deus. enim , inquit, non est Deus mortuorum, 
sed. virorum (Matth. 99.52). Alia. est mors anima , 

PaTROL. GR. LX. 


IN EPIST. AD ROM. HOMIL. ΣΙ. 


400 


quam subindicans Christus dicebat : Sine mortuos 
sepelire mortuos suos (Matth. 8. 92). Alia, illaque 
laudabilis, per philosophixm advenit, de qua dieit 
Paulus : Mortificate membra vestra, que sunt. super 
terram (Col. 5. δ). Alia, qux» bujus causa fuit, in 
baptismo fit : Nam Vetus homo noster , inquit, cru- 
cifizus est (Rom. 6. 6) ; id est, mortificatus est. Ixc 
cum sciamus, illam fugiamus mortem , secundum 
quam viventes morimur; banc vero non timeamus, 
quse mors communis omnibus est. Duas alias, quartmm 
altera beata est, a Deo data; akera laudabilis, a 
nobis simulet a Deo parta , deligamus et smulemur. 
Ex his duabus alterain beatam dicit David his verbis : 
Beati , quorum remissa sunt. iniquitates (Psal. 51. 1); 
alteram vero miratur Paulus , ad Galatas scribens : 
Qui Christi sunt, carnem crucifixerunt. (Gal. 5. 94). 
Ex aliis vero duabus alteram contemnendam essc 
Christus ait dicens : Nolite timere ab iis, qui occidunt cor- 
pus, animam autem non possunt occidere (Matth.10. 98); 
alteram vero terribilem : Timete eum , qui potest el 
animam et corpus perdere. ín gehenna (Ibid. ). Qua- 
propter hanc fugientes , illam deligamus mortem , 
qux beata et admirabilis prz:dicatur, ut aliarum 
alteram fugiamus, alteram tímeamus. Nihil enim 
nobis profuerit solem videre, comedere, bibere, nisi 
adsit vita per bona opera. Quid , quxso, prosit regi 
purpura indui, arma habere, sed neminem subditum ; 
ita ut quisque impune possit illi insultare, injuriam- 
que afferre? Sic et Christiano nihil lucri accedet , 
si fidem et baptismi. donum habeat, sed omnibus 
sit affectibus subditus : major enim sic contumelia 
erit et majus dedecus. Quemadmodum enim ille, 
qui diademate et purpura ornatus est, non modo 
ex hujasmodi ornatu nibil lucratur honoris, se 
illum quoque per proprium dedecus contumelia affi- 


cit : sic qui credit, et corruptam ducit vitam , nou 


modo non venerabilis ex fide erit, sed etiam ridi- 
culus : Quicumque enim, inquit, sine lege peccave- 
runt, sine lege peribunt ; et quicumgne in. lege pecca- 
verunt, per legem . judicabuntur (Rom. 2. 19). Et ad 
llebrzos scribens, dicebat : Jrritam quis faciens 
legem Moysis, sine ulla misericordia , duobus vel 
tribus testibus moritur (Π οὗν. 40.98). Quanto graviorc 
putatis supplicio plectetur is, qui Filium Dei con- 
culcaverit? Et jure quidein merito: nam per baptisma, 
inquit , omnes tibi animi affectus subdidi. Quid actum 
est , ut tantum donum contumelia afficeres et alius 
pro alio fieres ? Peremi atque sepelivi priora delicta 
tnà tamquam vermes: cur ergo tu alia peperisti ? 
nam vermibus deteriora sunt peceata : hi. namque 
corpus, illa animam labefactant, ac majorem pariunt 
foetorem. At nos id non sentimus; ideoque illam 
expurgare negligimus. Neque enim is qui ebrius est 
novit quantus sit vini putrescentis feetor ; sed qui 
ebrius non est, id probe novit. Sic et in peccatis 
accidit : qui temperanter vivit, ccnum illud et 
maculam optime novit ; qui vero nequitio sese 
dedidit , quasi ebrietate obrutus , id non novit, quod 
nempe :egrotet. Atqui hoc maximum gravissimumqie 
91 


. 49l 


est nequitite malum, quod 605, qui in illam incidunt, 
proprie su:x perniciei magnitudinem videre non 
$inat : verum | illi, dum in luto jacent , unguentis se 
frui putant : quapropter nec sese inde eximere 
possunt, sed dum vermibus scatent, ita sese efferunt, 
ut si pretiosis lapidibus ornati essent. Ideoque vermes 
illos interimere nolunt, sed nutriunt illos, et in se- 


ipsis augent, donec illos ad futuri szeculi vermes trans- 


mittant. Nam hi illorum sunt conciliatores ; nec modo 
conciliatores, sed etiam patres illorum, qui num- 
quam moriuntur. Vermís enim eorum non morietur 
. (Marc.9.45), inquit.IHi gehennam accendunt numquam 
exstinguendam.Ut ne igitur bzec fiant, fontein malorum 
tollamus, fornacem exstinguemus, et radicem ini- 
quitatis ab imo exstirpemus. Nam si malam arborem 
a summo excideris, nili fecisti , radice infra ma- 
nente , et eadem rursum emittente. Quxnam ergo 
malorum radix est? Disce a bono plantatore, qui 
hxc accurate novit, et spiritualem vineam colit, ac 
totius orbis agricola est. Quam ergo dicit ille esse 
inalornm omnium causam ἢ Pecuniarum concupi- 
scentiam. αὶ enim omnium malorum, inquit , cst 
avaritia (1. Tim. 6. 10). Hinc pugne, inimicitiz , 
bella : hinc contentiones, convicia, suspiciones , 
contumelia» : hinc czdes , furta, sepulcrorum effos- 
siones : propter hanc non urbes et regiones modo, 
sed etiam vix , et orhis habitatus et non habitatus , 
montes , saltus , colles , uno verbo omnia sanguine 
cxedibusque plena sunt. Ne mare quidem hac peste 
vacat, sed illic etiam cum furore magno grassatur, 
piratis illud undique obsidentibus,.ac novum quem- 
dam latrocinii modum excogitantibus. Per banc 
natur: leges eversz sunt, cognatio;is statuta con- 
cussa , substantie ipsius jura corrupta sunt. 

6. Pecuniarum cupiditas quantum. malum. — Nam 
pecuniarum tyrannis non contra vivos modo, sed 
etiam contra mortuos tales dexleras armavit : ac 
neque cum illis per mortem pacta iniri possunt : nam 
fractis sepulcralibus thecis, contra mortua corpora 
sceleratas extendunt manus, nec ex hac vita wii- 
grantes sinunt ab insidiis suis liberari. Ac quotquot 
mala inveneris, domi, in foro, in tribunalibus , in 
curüs, in regia, et ubicumque velis, hinc omnia 
pullulare videbis. Hoc utique , hoc malum est, quod 
omuia sanguine et cxdibus implevit : hoc gelennze 
flammam accendit , lioc effecit ut civitates nihilo me- 
lius, imo longe deterius haberent, quam deserta. 
Nam ab iis, qui secus vias insidiantur, cavere facile 
est, utpote qui non continenter adoriantur : qui vero 
in mediis urbibus illos iinitantur , tanto pejeres illis 
sunt, quanto difficilius est ab illis cavere, quia id 
palam sudent quod clam alii. Leges enim contra 
ijorum nequitiam latas ad conunilitium sumentes , 
c:edibus ac sceleribus civitates repleverunt. Annun 
crdes est , quirso te, imo cade pejus, paupercin 
fami tradere et in carcerem trudere, et cum fame 
tormentis et mille cruciatibus exponere ? Licet enim 
b:ec tu. non facias, cum faciendo occasionem prz- 
beas , id plus quam ministri tui perpetras. Homicida 


S. JOANNIS CITRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


493 
cnim gladium inflgit, et cum brevi tempore dolorem 
intulerit, non ultra cruciatum adhibet : tu vero svco- 
phantiis , molestiis , insidiis lucem illis in tenebras 
convertens, idque efficiens ut sexcenties mori mallet, 


cogita quot mortes pro uua perpetres. Quodque om- 


nium gravissimum est, abripis, divitias acquiris , 
non paupertate pressus, non fame cogente, sed ut 
equi frenum, domus tectum, et columnarum capitella 
multo oblinantur auro. Ecqua gehenna hxc digna 
non fuerint , quando fratrem, et eum, qui arcano- 
rum bonorum tecum particeps est, atque eousque a 
Domino lionoratus est tuo, ut. pavimentum domus 
οἱ lapides ornes, necnon brutorum animalium cor- 
pora, quie hoc ornamentum non sentiunt, in mil- 
le calamitates conjicis ? Canis tibi multe eure 
est ; homo autem, imo potius Christus , ob canem et 
omuia supradicta, in extremam conjicitur famem. 
Quid hac confusione deterius? quid hac iniquitate 
gravius? quot ignei fluvii tali anima sufficient * Is , 
qui ad imaginem Dei factus est, stat indecorus ob 
tuam inhumanitatem ; mulorum autem uxorem tuam 
gestantium capita multo fulgent auro, iteinque pelles 
et ligna , queis tectum illud texitur ; si solium , sive 
sella, si suppedaneum ornandum, auro et argento 
onmia decorantur; Christi vero membrum, et is 
cujus causa de cxlo descendit, et pretiosum san- 
guinem effudit, ob avaritiam tuam ne cibo quidem 
necessario utitur. Sed lecii undique argento ornati 
Sunt, sanctorum vero corpora necessario tegumento 
carent : apud te Christus minori in pretio babetur , 
quam cxtra omnia , quam domestici , quam muli , 
quam lectus, quam solium , quam suppedaneum. 
Mitto. extera his viliora vasa, et vobis cogitanda 
relinquo. Quod si horrescis hxc audiens, abstiue ab 
agendo : et qux dicta sunt nibil tibi damni inferent: 
abscede , et huic insanix finem imponito : nam insa- 
num prorsus est hujusmodi studium. idcirco his 
dimissis, vel sero tandem in cxlum respiciamus, fu- 
turam illam diem in mentem revocemus , cogitemus 
tremendum illud tribunal et rationes reddendas atque 
incorruptum judicium : consideremus Deum omnia 
videntem non e cxlo fulmina mittere, licet hxc gesta 
plus quam fulminibus digna sint. Attamen non id 
ille facit, neque mare in nos immittit, neque ut 
media terra hiscat efficit, non solem exstinguit, non 
calum cum stellis dejicit, non omnia demum de 
medio tollit; sed in suo ordine relinquit, ut creatura 
omnis nobis ministret. Hxc ergo cogitantes, benigni- 
tatis magnitudinem exhorrescamus , et ad nobili- 
làtem nostram redeamus. Nunc certe non melius 
quam bruta sumus affecti , sed multo pejus : illa 
namque qux sui sunt generis diligunt , et communis 
nalura sufficit illis ad mutuum amorem. 

Tu vero, qui pr:ter naturam communem plurima 
alia babes, quz? te cum meinbris tuis conjungant : quod 
ratione sis honoratus, quod religione conjunctus, quod 
bonis illis innumeris participes, feris immanior factus 
es, inutilibus quidem curam multam adhibens, templa 
ver? Dei fame et nuditate pereuutia despiciens , ituo 


491 


ἀνασπάσωμεν' ἐπεὶ xaX δένδρον πονηρὸν ἂν ἀποτέμῃς 
ἄνωθεν, οὐδὲν πλέον ἐποίγσας, τῆς ῥίζης χάτω μενοῦ- 
σης, xal τὰ αὐτὰ βλαστανούσης πάλιν. Τίς οὖν ἡ ῥίζα 
τῶν χαχῶν ; Μάθε παρὰ τοῦ χαλοῦ φυτουργοῦ, τοῦ τὰ 
τοιαῦτα ἀχριδῶς ἐπισταμένου, xal τὴν ἄμπελον τὴν 
πνευματιχὴν θεραπεύοντος, xal τὴν οἰχουμένην γεωρ- 
χοῦντος ἅπασαν. Τίνα οὖν οὗτός φησιν εἶναι τὴν αἰτίαν 
τῶν χαχῶν ἁπάντων ; Τὴν τῶν χρημάτων ἐπιθυμίαν. 
"Ῥίζα γὰρ πάντων τῶν xaxov, φησὶν, ἡ gulapyvpia. 
Ἐντεῦθεν μάχαι χαὶ ἔχθραι xal πόλεμοι, ἐντεῦθεν φιλο- 
νειχίαι xal λοιδορίαι xai ὑποψίαι καὶ ὕδρεις, ἐντεῦθεν 
φόνοι καὶ χλοπαὶ xal τυμδωρυχίαι" διὰ ταύτην οὐ mó- 
λεις χαὶ χῶραι μόνον, ἀλλὰ καὶ ὁδοὶ, χαὶ οἰχουμένη χαὶ 
ἀοίχητος, χαὶ ὄρη, καὶ νάπαι, xal βουνοὶ χαὶ πάντα ἁπλῶς 
αἱμάτων γέμει xal φόνων. Καὶ οὐδὲ τῆς θαλάττης ἀπ- 
ἐσχετο τουτὶ τὸ χαχὸν, ἀλλὰ xa ἐχεῖ μετὰ πολλῆς εἰσ- 
εχώμασε τῆς μανίας, τῶν πειρατῶν αὑτὴν πολιορχούντων 
πάντοθεν, χαὶ χαινόν τινα λῃστείας ἐπινοούντων τρόπον. 
Διὰ ταύτην χαὶ οἱ τῆς φύσεως ἀνετράπησαν νόμο:, xat 
οἱ τῆς συγγενείας ἐχινήθησαν θεσμοὶ, καὶ τὰ τῆς οὐσίας 
αὐτῆς διέφθαρται δίχαια. ' 


ς΄. Ἡ γὰρ τῶν χρημάτων τυραννὶς οὗ κατὰ τῶν ζώντων 
μόνον, ἀλλὰ καὶ χατὰ τῶν ἀπυθανόντων τὰς τοιαύτας 
ὥπλισε δεξιάς καὶ οὐδὲ τῷ θανάτῳ πρὸς αὐτοὺς σπέν- 
δονται, ἀλλὰ θήχας ἀναῤῥηγνύντες, xal χατὰ νεχρῶν 
σωμάτων τὰς μιαρὰς ἐχτείνουσι χεῖρας, οὐδὲ τὸν ἀπαλ- 
)αγέντα τῆς ζωῆς τῆς ἑαυτῶν ἀφιέντες ἀπηλλάχθαι ἐπι- 
ἔευλτς. Καὶ ὅσα ἂν εὕρῃς χαχὰ, xàv ἐν οἰχέχ, xàv ἐν 
ὀγορᾷᾶ, χἂν ἐν διχαστηρίοις, χἂν ἐν βουλευτηρίοις, xàv 
ἐν βασιλείοις, χἂν ὁπουδήποτε, ἐντεῦθεν πάντα ὄψει 
βλαστάνοντα. Τοῦτο γάρ ἔστι, τοῦτο τὸ χαχὸν Ó πάντα 
αἱμάτων xai φόνων ἐνέπλησε, τοῦτο τὴν φλόγα τῆς γεέν- 
νῆς ἀνῆψε, τοῦτο τῆς ἐρημίας τὰς πόλεις οὐδὲν ἄμεινον 
διαχεῖσθαι ἐποίησεν, ἀλλὰ χαὶ πολλῷ χεῖρον. Τοὺς μὲν 
γὰρ ταῖς ὁδοῖς ἐφεδρεύοντας χαὶ φυλάσσεσθαι ῥάδιον, 
ἅτε οὐ διὰ παντὸς ἐπιτιθεμένους" οἱ δὲ ἐν μέσαις ταῖς 
πόλεσιν ἐχείνους μιμούμε οι, τοσούτῳ χείρους ἐχείνων, 
ὅσῳ xaX δυσρύλαχτο: μᾶλλον αὑτῶν, xal μετὰ παῤῥη- 
σίας ταῦτα τολμῶσιν, ἃ μετὰ τοῦ λανθάνειν ἐχεῖνοι. 
Τοὺς γὰρ ἐπ᾽ ἀναιρέσει τῆς πονηρίας αὑτῶν χειμένους 
νόμους, τούτους χαὶ εἰς συμμαχίαν ἕλχοντες, τῶν τοιού- 
των φόνων χαὶ μιασμάτων τὰς πόλεις ἐνέπλησαν. Ἢ οὐ 
φόνος, εἰπέ μοι, χαὶ φόνου χεῖρον, τὸ λιμῷ παραδοῦναι 
πένητα [559] xal εἰς δεσμωτήριον ἐμβαλεῖν, xai μετὰ 
«οὔ λιμοῦ xaX βατάνοις ἐχδοῦναι xat μυρίοις αἰχισμοῖς ; 
K3v γὰρ αὐτὸ; ταῦτα μὴ ποιῇς, παρέχῃς δὲ τὴν αἰτίαν 
τοῦ γίνεσαι, τῶν διαχδνουμένων μᾶλλον αὐτὰ ἐργάζῃ, 
Ὃ μὲν γὰρ ἀνδροφόνος ὁμοῦ τὸ ξίφος ἐνέπηξε, καὶ μι- 
χρὺν λυπήσας χρόνον οὐχέτι περαιτέρω προάγει τὴν βά- 
σανον" σὺ δὲ ταῖς συχοφαντίαις, ταῖς ἐπηρείαις, ταῖς 
ἐπιδουλαῖς τὸ φῶς ἐἑογαζόμενος αὑτῷ σχότος, xal ἐν 
ἐπιθυμίᾳ χαθιστὰς τοῦ μυριάχις ἀποθανεῖν, ἐννόησον 
ὅσους ἐργάζῃ ἀνθ᾽ ἑνὸς θανάτους. Καὶ τὸ δὴ πάντων 
χαλεπώτερον, ὅτι ἀρπάζεις xal πλεονεχτεῖς, οὐχ rA 
πενίας ὠθούμενος οὐδὲ λιμοῦ σε χαταναγχάζοντος, ἀλλ᾽ 
ἵνα ὁ τοῦ ἵππου χαλινὸς ἀλείφηται πολλῷ τῷ χρυσῷ, 
καὶ ὁ 1f; οἰχίας ὄροφος, χαὶ αἱ τῶν χιόνων χεφαλαΐί. Καὶ 
πόσης οὐχ ἂν εἴη ταῦτα γεέννης ἄξια, ὅταν τὸν ἀδελφὸν, 
καὶ τῶν ἀποῤῥήτων σοι χοινωνήσαντα ἀγαθῶν, χαὶ οὕτω 
παρὰ τοῇῦῇ Δεσπότου σὸν τιμηθέντα, ἵνα λίθους χαλλω- 


IN EPIST. AD ROM. IOMIL. XI. 


493 
πίσῃς xa* ἔδχφος xal σώματα ἀλόγων ξώων οὐδὲ αἱσθα- 
νομένων τοῦ χόσμου τούτυυ, εἰς μυρίας ἐμθάλλῃς συ!- 
φοράς ; Καὶ ὁ μὲν χύων ἐν ἐπιμελείᾳ πολλῇ, ὁ δὲ ἄνθρω- 
πος, μᾶλλον δὲ ὁ Χριστὸς, διὰ τὸν χύνα χαὶ πάντα τὰ 
εἰρημένα εἰς ἔσχατον χαταχλείεται λιμόν. Τί ταύτης τῆς 
συγχύσεως χεῖρον ; τί τῆς παρανομίας ταύτης χαλεπι- 
τερον; πόσοι ποταμοὶ πυρὸς ἀρχέσουσι τῇ τοιαύτῃ Ψυχῇ ; 
Ὃ piv xai! εἰχόνα τοῦ Θεοῦ γεγενημένος ἕστηχεν ἀσχτ- 
μονῶν διὰ τὴν σὴν ἀπανθρωπίαν " αἱ δὲ ὄψεις τῶν ἡμιό- 
νων τῶν τὴν γυναῖχα φερουσῶν τὴν σὴν πολλῷ xata- 
λάμπονται χρυσίῳ, xat τὰ δέρματα xal τὰ ξύλα τὰ τὴν 
στέγην ἐχείνην ὑφαίνοντα " xàv θρόνον χατασχευάσαι 
δέῃ, χἂν ὑποπόδιον, πάντα ὑπὸ χρυσοῦ xol ἀργύρου. 
χατατχευάξονται" τὸ δὲ τοῦ Χριστοῦ μέλος, xal δι᾿ ὃν 
ἐξ οὐρανοῦ παραγέγονε, χαὶ τὸ τίμιον αἷμα ἐξέχεεν, 
οὐδὲ τῆς ἀναγχαίας ἀπολαύει τροφῆς διὰ τὴν πλεονεξίαν 
τὴν σήν. ᾿Αλλ᾽ αἱ μὲν χλῖναι ἀργύρῳ πάντοθέν εἰσι περι- 
δεδλημέναι, τὰ δὲ σώματα τῶν ἁγίων xal τῆς ἀναγχαίας 
ἀπεστέρηται σχέπης " xal πάντων σοι γέγονεν ἀτιμότε- 
ρος ὁ Χριστὸς, καὶ οἰχετῶν χαὶ ἡμιόνων χαὶ χλίνης xai 
θρόνου καὶ ὑποποδίου. Τὰ γὰρ ἔτι τούτων ἀτιμότερα 
σχεύη παρίημι χαταλιμπάνων ὑμῖν εἰδέναι. Εἰ δὲ φρίτ- 
τεις ταῦτα ἀχούων, ἀπόστηθι πράσσων, xal οὐδέν σε 
βλάψει τὰ εἰρημένα" ἀπόστηθι, χαὶ στῆϑι τῆς μανίας 
ταύτης " xal γὰρ μανία σαφὴς ἡ περὶ ταῦτα σπουδή. 
Διὸ ταῦτα ἀφέντες ἀναδλέψωμεν ὀψὲ γοῦν ποτε εἰς τὸν 
οὐρανὸν, ἀναμνησθῶμεν τῆς μελλούσης ἡμέρας, ἐννοή- 
σωμεν τὸ φοδερὸν διχαστήριον χαὶ τὰς ἠχριδωμένας εὖ - 
θύνας χαὶ τὴν ἀδέχαστον ψῆφον * λογισώμεθα, ὅτι ταῦτα 
πάντα ὁρῶν ὁ Θεὸς, οὐ χεραυνοὺς ἄνωθεν πέμπει" xat. 
τοι γε οὐ σχηπτῶν ἄξια τὰ γινόμενα μόνον. ᾿Αλλ᾽ οὔτε 
τοῦτο ποιεῖ, οὔτε τὴν θάλασσαν ἡμῖν ἐπαφίησιν, οὐ τὴν 
Υἦν ῥήγνυσι μέσην, οὐ τὸν ἥλιον σδέννυσιν, οὐ τὸν οὐ- 
ρανὸν ῥίπτει μετὰ τῶν ἀστέρων, οὐ πάντα ἁπλῶς ix 


“μέσου ποιεῖ, ἀλλ᾽ ἀφίησιν ἐν τάξει εἶναι xal διαχονεῖσθχι 


ἡμῖν τὴν χτίσιν ἅπασαν. Ταῦτ᾽ οὖν λογισάμενοι, τῆς 
[540] φιλανθρωπίας τὸ μέγεθος φρίξωμεν, χαὶ πρὸ; τὴν 
οἰχείαν εὐγένειαν ἐπανέλθωμεν" ὡς νῦν γε τῶν ἀλόγων 
οὐδὲν ἅμεινον διαχείμεθα, ἀλλὰ πολλῷ χεῖρον. Ἐχεῖνα 
μὲν γὰρ ἀγαπᾷ τὰ συγγενῆ, xaX ἀρχεῖται τῇ xowwoi a 
τῆς φύσεως εἰς τὴν πρὸς ἄλληλα φιλοστοργίαν. 


Σὺ δὲ μετὰ τῆς φύσεω; μυρίας ἔχων ὑποθέσεις συν- 
αγούσας σε χαὶ σφιγγούσας πρὸς τὰ οἰχεῖα μέλη, τὸ τε- 
τιμῇσθαι λόγῳ, τὸ μετέχειν εὐσεθείας, τὸ χοινωνῇσαι 
μυρίων ἀγαθῶν, ἐχείνων ἀγριώτερος γέγονας. εἰς μὲν 
«ὰ ἀνότητα πολλὴν τὴν σπουδὴν ἐνδειχνύμενος, τοὺς δὲ 
ναοὺς τοῦ Θεοῦ xol λιμῷ xa γυμνότητι παρορῶν ^ 
ἀπολλυμένους, πολλάχις δὲ χαὶ μυρίοις περιδάλλων χα- 
χοῖς. Εἰ γὰρ δόξης ἐρῶν ταῦτα ποιεῖς, πιλλῷ μᾶλλον 
τὸν ἀδελφὸν τοῦ ἵππου θεραπεύειν δεῖ. “Ὅσῳ γὰρ βελτίων 
ὁ τῆς εὐεργεσίας ἀπολαύων, τοσούτῳ xal λαμπρότερός 
σοι πλέχεται τῆς τοιαύτης σπουδῆς ὁ στέφανος" ὡς νῦν 
γε τοῖς ἐναντίοις περιπίπτων, xal μυρίους ἐπισπώμενος 
κατὰ σεαυτοῦ χατηγόρους, οὐχ αἰσθάνῃ. Τίς γάρ σε οὐχ 
ἐρεῖ χαχῶς ; τίς γάρ as ob γράψεται τῆς ἐσχάτης ὠμό- 
τητος xai μισανθρωπίας, ὁρῶν τὸ uiv τῶν ἀνθρώπων 
ἀτιμάζοντα γένος, τὸ δὲ τῶν ἀλόγων πρὸ τῶν ἀνθρώπων 
ποιούμενον, χαὶ μετὰ τῶν ἀλόγων τὴν οἰχίαν xai τὰ 


8 Mss, quidam περιορῶν. 


$93 
ἔπιπλα, Οὐχ ἤχηυσας τῶν ἀποστόλων λεγόντων, ὅτι οἱ 
πρῶτοι Ξὸν λόγον δεξάμενοι καὶ οἰκίας xai χωρία ἐπώ- 
λουν, ἵνα τοὺς ἀδελφοὺς τρέφωσι; Σὺ δὲ xat οἰχίας xat 
χωρία ἁρπώξεις, ἵνα ἵππον χοσμήσῃς καὶ ξύλα χαὶ δέρ- 
pata, xal τοίχους καὶ ἔδαφος. Καὶ τὸ δὴ χαλεπώτερον, 
ὅτι οὐχ ἄνδρες μόνον, ἀλλὰ χαὶ γυναῖχες ταύτην μαί- 
νονται τὴν μανίαν, χαὶ τοὺς ἄνδρας εἰς τὴν τοιαύτην 
ἀλείφουσι ματαιοπονίαν, πανταχοῦ μᾶλλον ἣ ἐν τοῖς 
ἀναγχαίοις δαπανᾷν ἀναγχάζουσαι " xàv ἐγχκαλέσῃ τις 
ὑπὲρ τούτων, μεμελετήχασιν ἀπολογίαν πολλῆς χατηγο- 
ρίας γέμουσαν. Καὶ γὰρ ταῦτα χἀχεῖνα γίνεται, φησί. 
Τί φῆς; οὐ δέδοικας τοιαῦτα φθεγγόμενος, χαὶ μετὰ τῶν 
ἵππων xal τῶν ἡ μιόνων, xal τῶν χλινῶν xai τῶν ὑποπο- 
δίων τὸν Χριστὸν πεινῶντα ἀριθμῶν ; μᾶλλον δὲ οὐδὲ 
μετὰ τούτων, ἀλλὰ τὸ μὲν πλέον μέρος τούτοις, ἐχείνῳ 
δὲ μόλις ὀλίγον ἀπονέμων μέρος. Οὐχ οἶσθα, ὅτι πάντα 
αὐτοῦ, καὶ σὺ, xal τὰ σά; οὐχ οἵσθα, ὅτι xai σῶμα αὖ» 
τὸς διέπλασε, χαὶ ψυχὴν ἐχαρίσατο, xal τὸν χόσμον ἀπ- 
ἐνειμεν ἅπαγτα; Σὺ δὲ οὐδὲ μιχρὰν τούτῳ ἀντιδίδως 
ἀμοιδήν᾽ ἀλλ᾽ ἂν μὲν οἰχίσχον μιχρὸν ἐχμισθώσῃς, μετὰ 
πολλῆς τῆς ἀχριδείας τὸν μισθὸν ἀπαιτεῖς, τὴν δὲ χτίσιν 
αὐτοῦ πᾶσαν χαρπούμενος, xaX χόσμον τοσοῦτον οἰχῶν, 
οὐδὲ ὀλίγον ἀνέχῃ μισθὸν καταδαλεῖν, ἀλλὰ τῇ xsvobosla 
xai σαυτὸν xal τὰ σαυτοῦ πάντα ἐξέδωχας " xai γὰρ 
ἐχεῖθεν ἅπαντα ταῦτα ἤοτηνται. Οὐδὲ γὰρ ἵππος βελτίων 
ἂν γένοιτο πρὸς τὴν ἀρετὴν αὑτοῦ, τὸν χόσμον περιθέ- 
μενος τοῦτον, οὔτε ὁ χαθήμενγρς ἐπ᾽ αὐτοῦ ἄνθρωπος, 
ἀλλ᾽ ἔστιν ὅτε χαὶ ἀτιμότερος. Πολλοὶ γὰρ ἀφέντες τὸν 
ὀχούμενον, πρὸς τὸν χόσμον τοῦ ἵππου πρέπουσι τοὺς 
ὀφθαλμοὺς, xai τοὺς ἑπομένους οἰχέτας καὶ τοὺς προ- 
ηγουμένους χαὶ τοὺς συδοῦντας * τὸν δὲ ὑπὸ [544] τούτων 
δορυφορούμενον χαὶ μισοῦσι, καὶ ἀποστρέφονται ὡς 
χοινὸν ἐχθρόν. ᾿Αλλ᾽ οὐχ ὅταν τὴν ψυχὴν χοσμῇς, τοῦτο 
συμδαίνει, ἀλλὰ xal ἄνθρωποι xal ἄγγελοι xal ὁ τῶν 
ἀγγέλων Δεσπότης, πάντες σοι τὸν στέφανον πλέχουσιν. 
Ὥστε, εἰ δόξης ἐρᾷς, ἀπόστηθι τούτων ὧν νῦν ποιεῖς, 
xa μὴ τὴν οἰχίαν, ἀλλὰ τὴν ψυχὴν καλλώπιζε, ἵνα γένῃ 
λαμπρὸς xai περιφανής" ὡς νῦν γε οὐδέν cou γένοιτ᾽ 
ἂν εὐτελέστερον ἐρῆμην ἔχοντος τὴν ψυχὴν, χαὶ τὸ τῆς 
οἰχίας προδαλλομένον κάλλος. El δὲ οὐχ ἀνέχῃ τῶν παρ᾽ 
ἐμοῦ λεγομένων, ἄχουσον τί τῶν ἔξωθέν τις ἐποίησε, 





S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


491 
καὶ αἰσχύνθητε τὴν γοῦν ἐχείνων φιλοσορίαν. Λέγεται 
γάρ τις ἐχείνων εἰς οἰχίαν λαμπρὰν εἰτελθὼών, πολλῷ 
μὲν χαταλαμπομένην χρυσίῳ, πολλῷ 65 ἀπαστράπτου- 
σαν τῷ τῶν μαρμάρων χαὶ τῶν χιόνων χάλλει, ἐπειδὴ 
xg τὸ. ἔδαφος εἶδε πανταχοῦ τάπητας ἔχον ἐστορεσμέ- 
γους, εἰς τὴν ὄψιν ἐμπτύσαι τοῦ τῇ; οἰχίας δεσπότον * 
εἶτα ἐγχαλούμενος εἰπεῖν, διὰ τὸ μηδαμοῦ τῆς οἰχίας 
ἑτέρωθι τοῦτο ἐξεῖναι ποιῆσαι, εἰς τὴν ὄψιν ἀναγχασθῆ- 
ναι ὑδρίσαι τὴν ἐχείνου. Ὁρᾷς πῶς χαταγέλαστος ὁ τὰ 
ἔξωθεν χαλλωπίξων ἐστὶ, xal παρὰ πᾶσιν εὐχαταφρόνη- 
τος τοῖς νοῦν ἔχουσι; Καὶ μάλα εἰχότιος. Οὐδὲ γὰρ εἰ 
τὴν σύνοιχόν τις ἀφεὶ; τὴν σὴν ῥάχια περιχεῖσθαι, xal 
ἡμελημένην εἶναι, τὰς θεραπαινίδας λαμπρᾷ περιέδαλε 
στολῇ, πράως ἂν ἤνεγχας, ἀλλὰ παρωξύνθης, xat ὕδριν 
ἂν τὸ πρᾶγμα ἔφησας εἶναι τὴν ἐσχάτην. Τοῦτο τυίνυν 
xai ἐπὶ τῆς Ψυχῆς λογίζου. “Ὅταν γὰρ τοὺς μὲν τοίχους 
χαὶ τὸ ἔδαφος χαὶ τὰ ἔπιπλα χαὶ τὰ ἄλλα πάντα χαλλω- 
πίξῃς, ἐλεημοσύνην δὲ μὴ παρέχῃς δαψιλῆ, μηδὲ τὴν 
ἄλλην ἀσχῇς φιλοσοφίαν, οὐδὲν ἕτερον ἣ τοῦτο ποιεῖς, 
μᾶλλον δὲ τὸ πολλῷ χαλεπώτερον. Τῆς μὲν γὰρ δού)τς 
χαὶ τῆς δεσποίννς οὐδὲν τὸ μέσον, τῆς δὲ ψυχῆς καὶ τῆς 
σαρχὸς πολὺ τὸ διάφορον" εἰ δὲ τῆς σαρχὸς, πολλῷ μ3λ- 
λον τῆς ψυχῆς καὶ τῆς οἰχίας, xat τῆς ψυχῆς καὶ τῆς 
χλίνης καὶ τοῦ ὑποποδίου. Ποίας οὖν ἄξιος ἀπολογίας ἂν 
εἴης, ταῦτα μὲν ἅπαντα ἀργυρίῳ πολλῷ περιδάλλων, 
ἐχείνην δὲ περιορῶν ῥαχοδυτοῦσαν, αὐχμῶσαν, Tztvto- 
σαν, τραυμάτων γέμουσαν, ὑπὸ μυρίων σπαραττομένῃη" 
κυνῶν, xal μετὰ ταῦτα ἅπαντα xat δοξάζεσθαι ἀπὸ τὸῦ 
χαλλιυπισμοῦ τῶν ἔξωθεν περιχειμένων νομίζων ; ὃ δὴ 
μάλιστα τῆς ἐσχάτης παραπληξίας ἐστὶ, τὸ γελώμενον 
καὶ ὀνειδιζόμενον, xal ἀσχημονοῦντα xal ἀτιμαζόμενον, 
xai εἰς ἐσχάτην ἐμπίπτοντα χόλασιν, Ext χαὶ ἔγχαλλω- 
πίζεσθαι τούτοις. Διὸ παραχαλῶ, ταῦτα πάντα Évvof- 
σαντες ἀνανήψωμεν ὀψὲ γοῦν ποτε, χαὶ ἡμῶν αὑτῶν 
γενώμεθα, χαὶ τὸν χόσμον τοῦτον ἀπὸ τῶν ἔξωθεν εἰς 
τὴν ψυχὴν μετενέγχωμεν. Οὕτω γὰρ xal αὐτὸς ἄπυλος 
μένει, xaX ἡμᾶς τοῖς ἀγγέλοις ἴσους ἐργάξεται, χαὶ τὰ 
ἀχίνητα προξενήσει χαλά" ὧν γένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπι- 
τυχεῖν, χάριτι χαὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Kuolou ἡμῶν 'In- 
σοῦ Χριστοῦ, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. 
᾿Αμήν. 


[549] OMIAIA 18’. 


'ArOpgo xivror. «έγω διὰ τὴν ἀσθένειαν τῆς σαρχὸς 
ὑμῶν. “Ὥσπερ γὰρ παρεστήσατε τὰ μέλη τῆς 
σαρκὸς ὑμῶν 6ovJAa τῇ ἀκαθαρσίᾳ καὶ τῇ ἀνομίᾳ 
εἰς τὴν ἀγομίαν, οὕτω γῦν παραστήσατε τὰ μέλη 
ὑμῶν» ÓoUAa τῇ δικαιοσύνῃ εἰς ἁγιασμόν. 


a'. Ἐπειδὴ πολλὴν ἀπήτησεν ἀχρίθειαν τοῦ βίου, vt- 
χροὺς εἶναι χελεύων τῷ χόσμῳ, xai τεθνηχέναι τῇ 
πονηρία, xal ἀχινήτους μένειν πρὸς τὴν τῶν ἀμαρτη- 
μάτων ἐνέργειαν, καὶ ἐδόχει μέγα τι χαὶ βαρὺ λέγειν 
xai τὴν ἀνθρωπίνην ὑπερδαῖνον φύσιν * δεῖξαι βουλόμε- 
νος, ὅτι οὐδὲν ὑπέρογχον ἀπαιτεῖ, οὐδὲ ὅσον ἐχρῆν τὸν 
τοσαύτης ἀπολαύσαντα δωρεᾶς, ἀλλὰ χαὶ σφόδρα σύμ- 
μῆξτρον xai χοῦφον, ἀπὸ τῶν ἐναντίων αὑτὸ χατασχευά- 
ζει, xal φησιν, ᾿Αγθρώπινον' Aéro " ὡσανεὶ ἔλεγεν, 

ἀπὸ ἀνθρωπίνων λογισμῶν, ἀπὸ τῶν ἐν συνηθείᾳ γινο- 


μένων τὸ γὰρ σύμμετρον τῇ προσηγορίᾳ τοῦ ἄνδρω- 
πίνου δηλοῖ " χαὶ γὰρ χαὶ ἀλλαχοῦ qnot: Πειρασμὸς 
ὑμᾶς οὖκ εἴληφεν, εἰ μὴ ἀνθρώπινος " τουτέστι, σύμ- 
petpo; καὶ μιχρός. Ὥσπερ γὰρ παρεστήσατε τὰ μέ.1η 
ὑμῶν δοῦ.ια τῇ ἀκαθαρσίᾳ καὶ τῇ ἀνομίᾳ εἰς τὴν 
ἀγομίαν, οὕτω νῦν παραστήσατε τὰ μέλη ὑμῶν 
δοῦλα τῇ δικαιοσύνῃ εἰς ἁγιασμόν. Καίτοι πολὺ τῶν 
δεσποτῶν τὸ μέσον, ἀλλ᾽ ὅμως τὸ ἴσον τῆς δουλείας 
ἀπαιτῶ μέτρον. “Ἔδει μὲν γὰρ χαὶ πολλῷ πλέον εἰσ- 
ἐνεγχεῖν, xal τοσούτῳ πλέον, ὅσῳ xal αὕτη μείζων τῆς 
δεσποτείας ἐχείνης χαὶ ἀμείνων * πλὴν ἀλλ᾽ οὐδὲν πλέον 
ἀπαιτῶ διὰ τὴν ἀσθένειαν. Καὶ οὐχ εἶπε, Τῆς προαι- 
ρέσεως ὑμῶν, οὐδὲ Τῆς προθυμίας, ἀλλὰ, Τῆς c«pxóc 
ὑμῶν, ἀνεπαχθέστερον ποιῶν τὸν λόγον. Καίτοι τὸ 
piv ἀχαθαρσία, τὸ δὲ ἁγιασμός * τὸ μὲν ἀνομία, τὸ 
* Mss. duo, γινομένων ἣ γὰρ τοῦτο, ὃ τὸ σύμμετρον. 


495 


sepe malis multis obruens. Si enim ad gloriam re- 
sj*ciens hoc facias, mulio magis fratrem quam equum 
curare oporteret. Nam quanto major est is qui benc- 
ficio fruitur, tanto splendidior tibi pro tali beneficio 
nectitar corona. Jam vero cum in contraria incidas, 
non advertis te innumeros tibi attrahere accusatores. 
Quis enim te non maledictis impetet? quis te non 
summz crudelitatis et inhumanitatis accusabit, videns 
te genus quidem hominum vilipendere , brutorum 
vero genus hominibus anteponere , et brutis domum 
atque supellectilem addere? Non audisti apostolos 
dicentes, quod primi qui verbum acceperunt, domos 
et agros venderent ut fratres alerent ? Tu vero domos 
et agros abripis , ut equum, ligna , pelles, muros et 
pavimentum exornes. Quodque gravius est , non viri 
ntum, sed etiam mulieres hac insania tenentur, 
qua eliam viros excitant ad vanum hujusmodi labo- 
rem, illos ad omnia plus, quam ad necessaria, 
eumptus facere cogentes. Si quis vero de his redar- 
gwerit, defensionem parant criminatione dignam: 
Et hzc, aiunt , οἱ illa fiuut. Quid dicis? non times, 
duin hiec profers , et equos , inulos , lec: $, suppe- 
danea cum Christo esuriente annumeras ? imo potius 
ne cum his quidem illum, sed majorem partem hisce, 
ipsi vero vix tantillum impertiens. Nescis omnia 
ipsius esse et te et tua ? au ignoras illum οἱ corpus 
elformavis:e et animam largitum esse , et munduin 
totum distribuisse? Tu vero tantillum quidem ipsi 
retribuis; sed si parvam domunculam loeaveris , 
condictam summam exigis; et cum creaturis illius 
omnibus fruaris, et tantum orbem inhabites, ne 
pirvam quidem iili mercedem dare sustiues, sed 
ad vanam gloriam et te ct tua. omnia expendis : ex 
vana enim gloria omuia pendent. Neque enim equus 
melior vel robustior est hoc cinctus ornatu, nec 
eques przstantior, sed nonnumquam hinc niagis de- 
speciui babetur. Multi namque misso sessore ad orna- 
tum equi oculos convertunt , necnon ad famulos se- 
quentes et prizeuntes, eosque qui turbam depellunt : 
eum vero qui iilis stipatur oderunt, et ut communem 
hostem. aversantur. At non hoc contingit cum ani- 
mum exornas ; sed liomines, angeli et angelorum 
Dominus, denique omnes tibi coronam nectunt. [18 - 
que si gloriam ainas , ab iis qux nunc facis absiste , 





IN EPIST. AD ROM. HOMIL. XII. 


4 
nec domum, sed oniniam exorna, ut sis splendidus et 
illustris, Nunc certe nihil te vilius fuerit, qui deser- 
tam habes animam , et domus pulchritudinem osten- 
tes. Si vero dicta mea non sustines , audi quid exte- 
rorum quispiam fecerit, et te pudeat vel exter:e phi- 
losoplix. Narratur illorum quempiam in domum 
splendidam venisse, fulgentem marmoribus et colum- 
narum pulchritudine ; cum autem pavimentum etiam 
vidisset tapetibus stratum, in faciem domini zdium 
conspuisse : (a) improperante autem illo respondisse, 
quia in nulla alia domus parte id facere licebat , coa- 
ctum se fuisse vultui ipsius hanc contuineliam inferre. 
Viden' quam ridiculus sit is, qui externa ornat , et 
quam apud omnes mente valentes despectui habeatur? 
Et quidem jure merito. Neque enim si quis, uxore 
tua in lacero et vili habitu relicta , ancillas splendida 
veste circumdaret, id equo animo ferres, sed excan- 
desceres, idque pro summa contumelia haberes. lloc 
et de anima tua cogita. Cum enim muros , pavimen- 
tum, supellectilem et reliqua omnia exornes, largam 
vero eleemosynam non eroges, nec alinm pliloso- 
phiam exerceas, nihil aliud, quam id quod dixi, 
facis; imo quidpiam longe gravius. Nam ancillam 
inter et dominam nullum est discrimen, inter animam 
vero et carnem magia est differentia. Quod si ita est, 
multo magis inter animam et domum , inter animam 
et lectum ac suppedaneum. Qua ergo dignus defensione 
fueris , qui hz::c omnia argento contegas , illam vero 
negligas pannis laceris opertam, squalidam, esurien- 
tem , plagis refertam , a mille canibus discerptam ; 
et postea putes te gloria af(ici ex ornatu circumposito? 
id quod summ2 est amentix ; quod nempe cum irri- 
dearis, contumelia atque probro afíficiaris, et in 
dedecus et in extremum hinc supplicium incidas , in 
his adhuc tibi placeas. Quamobrem oro et obsecro , 
hzec omnia cogitantes vcl sero tandem resipiscamus, 
et ad nos redeamus, ornatumque illum ab externis 
ad animam transferamus : sic enim intactus manebit, 
ac nos angelis pares reddet, immobiliaque conciliabit 
bona : qux: nobis omnibus assequi contingat , gratia 
et benignitate Domini nos:ri Jesu Christi , cui gloria 
in svcnla sz:culorum. Amen. 


(a) Erat ille Aristippus. Vide Diogenem Laertium in 
Aristippo. 





HOMILIA XI. 


Car. 6. v. 19. Humanum dico propter infirmitatem 
carnis vestre. Sicut enim exhibuistis membra carnis 
vestre servire immunditie et. iniquitati ad iniquita- 
tem : sic el nunc exhibete membra vestra servire juati- 
tig in sanctificationem. 

1. Postquam magnam exegit vit: curam, jubens 
esse mortuos mundo ac maliti:e, et iimotos manere 
adversus peccatorum operationein , visusque est ma- 
gnum quidpiam et grave loqui, quod humanam su- 
peret naturam ; ut ostendat se nihil onerosum expe- 
lere, neque quantum przestare oporteret eur, ui 
lanto dono fruitur, sed valde moderatum et levo 


postulare : jam a contrariis hoc ipsum probat, et ait, 
Humanum dico ; ac si diceret, ab humanis cogitatio. 
nibus, ab iis qux» consueta sunt : modum namque 
nomine humani declarat : nam et alibi dicit : Tenta- 
tio vos non invasit nisi humana (1. Cor. 10. 15); hoc 
est, moderata et parva. Sicut enim exhibuistis membra 
vestra servire immundilie et iniquitati ad iniquitatem : 
ita nunc exhibete membra vestra servire justitie ad san- 
clificationem. Atqui multum est dominos inter discri- 
ien ; attamen parem servitutis modum requiro.Opor- 
tebat quidem multo plus afferre, et tanto plus, quanto 
dominalus hic major meliorque est illo : attamen 


495 
nihil amplius peto propter infirmitatem. Nec dixit, Pro- 
positi vestri vel alacrilatis, sed Carnis vestre, oratio- 
nem minus onerosam reddens. Atqui illud quidem im- 
munditia, hoc verosanctificatio; illud iniquitas, hoc vero 
justitia. Ecquis ita miser et infelix est, ut non tantam 
in Christi servitute curam adliibeat, quantam in servi- 
tute peccati et diaboli? Itaque audi sequentia, et clare 
disces, nos ne hoc quidem pusillum afferre. Quia enim 
illud ita simpliciter dictum non videbatur credibile 
esse neque acceptabile, nec audire quisquam susti- 
nuisset, se non tantum Christo servire, quantum ser- 
vivit diabolo, ex sequentibus hoc ipsum probat et 
credibile reddit, servitutem illam in medium affe- 
rens, et quomodo servierint, dicens. 20. Cum enim 
esselis, inquit , servi peccati, liberi eratis justiti ; id 
est, cum in nequitia viveretis, in impietate, in extrc- 
misque malis, tanta cum obedientia vivebatis, ut niltil 
omnino boni ageretis : hoc enim sibi vult illud , Li- 
beri eralis justitie ; id est , non eratis ipsi subjecti, 
sed alienati ab illa prorsus; neque enim servitutis 
modum dividebatis partim justiti: , parum peccato, 
sed vos totos malitix dedebatis. Itaque et nunc, quia 
ad justitiam vos transtulistis , vos totos virtuti tra- 
dite, nihil prorsus maliti:e patrantes, ut saltem pa. 
rem exhibeatis mensuram. Atqui non tantum dominii 
multum est discrimen, sed etiam servitutis ipsius 
magna est differentia. Quod et ipsum adinodum clare 
explicat, ostenditque in quibusnam tunc obedirent , 
in quibus etiam nunc. Necdum tamen dicit damnum 
inde partum, sed interim turpitudinem cnuntiat. 94. 
Quem enim fructum habuistis tunc in illis, quibus nunc 
erubescitis? Talis enim erat servitus, ut etiam ejus 
commemoratio pudorem afferat. Quod si ejus com- 
inemoratio pudore afficit, multo magis opus ipsum. 
Itaque duplici modo nunc lucrati estis, cum et a pu- 
dore liberati sitis, et didiceritis in quibus eratis : 
quemadmodum etiam tunc duplici damno affecti 
fuistis, et quod pudore digna feceritis, et quod ne 
erubescere quidem sciretis; quod priore gravius est : 
attamen scrvientes manebatis. Cum ostendisset ergo 
damnum grande ex gestis ortum a pudore, ad ipsam 
rem venit. Quznam illa erat? Nam finis illorum mors 
est. Quia enim pudor non admodum onerosus esse 
videtur, ad id quod valde terribile est accedit, ad more 
tem dico ; quamvis satis esset id, quod prius dictum 
fuerat. Cogita eniw quautum esset imalitize culmen, 
quando a supplicio liberati, a pudore liberari non po. 
terant. Quam igitur, inquit, mercedem exspectas ab 
opere, cum ex sola rei memoria, a supplicio tamen li- 
beratus, pudore suffundaris et erubescas, etsi in tanta 
gratia constitutus? At qux Dei sunt, non ita se ha- 
bent. 99. Nunc vero, inquit, liberati a peccato, servi 
autem facti Deo, habetis (rucium vestrum in sancti ficatio - 
nem : finem vero vitam eternam. Illorum fructus pudor 
est etiam post liberationem, horum vero fructus est 
sanctificatio : ubi autem est sanctificatio, ibi fiducia 
uiilta. Illorum finis mors est, horum vita aeterna. 
9. Viden' quomodo alia quidein data ostendat, alia 
in spe e:se? Atque ab iis, quie data sunt. illis, fides 


$. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


436 
eonciliatur ; a sanctificatione vita confirmatur. Nam, 


ne diceres omnia in spe esse , jam te fructum tulisse 


ostendit ; primo, quod a nequitia et a talibus malis 
liberatus sis, quorum memoria pudorem affert ; sc- 
cundo , quod servus sis justiti:e ; tertio, quod sancti- 
ficatione fruaris ; quarto , quod vitam consequaris , 
el vitam non temporaneam , sed actcrnam. Attamen 
cum lizc ita sint , saltem. ex zequo , inquit , servite. 
Etsi enim Dominus adinodum przcellat, et magnum 
sit discrimen servitutem inter et przemia, pro quibus 
serviti3; nihil tamen interim postulo. Deinde quia 
arma commemoravit et regem, in metaphora perstat, 
dicens : 25. Stipendia enim peccati mors : gratia autem 
Dei vita eterna, in Christo Jesu Domino nostro. Cum 
stipendia peccati dixisset, de bonis agens non cumdem 
servavit ordinem. Non enim dixit, Merces bonorum 
operum vestrorum; sed, Gratia Dei , ostendens. illos 
non per seipsos liberatos esse , neque debitum acce- 
pisse, neque mercedem vel retributionem laborum ; 
sed hzc omnia per gratiam facta fuisse. Itaque hinc 
excellentia est, non modo quod liberaverit, nec quod 
ad meliora transtulerit, sed quod nec laborantes, nec 
fatiscentes : nec quod liberaverit tantum , sed quod 
multo majora dederit, atque per Filium dederit. [lz»e 
porro omnia interseruit, quia de gratia verba fecit , 
et jam legem dejecturus erat. Nain ne hac ambo 
segniores efficerent , media interseruit ea , qu:e ad 
accuratam vitam pertinent, ubique auditorem exci- 
tans ad virtutis curam et studium. Cum autem | sti- 
pendia peccati mortem vocat, rursus terret, et ad- 
versus futura confirmat. Per ea enim, queis illis 
priora commemorat, et ad gratum animum movet et 
confirmatiores reddit contra ea omnia , quas accidere 
possunt. Cum ergo hic finem fecisset sermonis de re- 
bus moralibus, ad dogmata rursus transit his verbis : 
(Cap. 1.) 4. An ignoratis, fratres? scientibus enim le- 
gem loquor. Postquam enim dixit, nos mortuos esse 
peccato, ostendit bic non modo peccatum non illis 
dominari , sed neque legem. Si vero lex non domi- 
natur, multo minus peccatum. Sermonem vero emol- 
liens, hoc humano declarat exemplo. Ac videtur 
quidem unum dicere, scd duo ponit ad rem proposi- 
lam argumenta : alterum quidem, quod imortuo viro, 
mulier viri legi non subdita sit, nec cobiberi possit , 
quominus alteri nubat; alterum vero, quod hic non 
modo vir mortuus sit , sed etiam mulier : ita ut. da- 
plici illa fruatur libertate. Nam si mortuo viro, ab 
ejus potestate liberata est, cum et ipsa morta appa- 
ruerit, multo magis liberata est. Eteuim $i, uno ac- 
cidente, a potestate ipsa liberatur ; multo magis , cum 
lizc ambo concurrunt. Horum ergo demonstrationem 
initurus, cum auditorum laude incipit, dicens : An 
ignoratis, fratres? scientibus enim legem loquor. Hoc est, 
rem 40:8 apud omiies in confesso est, et claram loquor, 
et hxc omnia illi accurate norunt. Quia lex in homine 
dominatur, quanto tempore vivit. Non dixit, In viro, 
neque, In muliere, sed, /n homine; quod est conmune 
utriusque animantis nomen. Qui enim mortuus est, 
iuquit , justificatus est a. peccato. Ergo viventibus lex 


d» 


2 


9 
δὲ διχαιοσύνη, Καὶ τίς οὕτως ἄθλιος χαὶ ταλαίπωρος, 
ὡς μτδὲ τοσαύτην εἰσενεγχεῖν σπουδὴν τῇ τοῦ Χριστοῦ 
δουλεία, ὅσην τῇ τῆς ἁμαρτίας χαὶ τοῦ διαδόλου ; Ub- 
χοῦν ἄχουσον τῶν ἑξῆς, καὶ εἴσῃ σαφῶς, ὅτι οὐδὲ τὸ 
μιχρὸν τοῦτο εἰσφέρομεν. Ἐπειδὴ γὰρ ἁπλῶς οὕτω λε- 
γόμενον οὐχ ἐδόχει πιστὸν εἶναι οὐδὲ εὐπαράδεχτον, 
οὐδὲ ἢνείχετό τις ἀχοῦσαι, ὅτι οὐ δουλεύει τοσοῦτον τῷ 
Χριστῷ, ὅσον ἐδούλευσε τῷ διαθδόλῳ, διὰ τῶν ἑξῆς αὐτὸ 
χατασχευάζει χαὶ ποιεῖ π'στὸν, τὴν δουλείαν ἐχείνην 
ἄγων εἰς μέσον, χαὶ λέγων πῶς ἐδούλευσαν. "Ore γὰρ 
fce δοῦ.ῖοι, φησὶ, τῆς ἁμαρτίας, ἐλεύθεροι dece τῇ 
διχαιοσύνῃ. Ὃ δὲ λέγει, τοιοῦτόν ἐστιν * ὅτε ἐν movr- 
pía ἐξῖτε xal ἀσεθεΐᾳ χαὶ ἐσχάτοις χαχοῖς, μετὰ τοσ- 
αὐτῆς ἐζῆτε τῆἧς Cmaxon;, ὡς μηδὲν χαθόλου πράττειν 
καλόν. Τοῦτο γάρ ἔστιν͵ ᾿Ε.εύθεροι ἦτε τῇ διχαιοσύνῃ" 
τουτέστιν, Οὐχ ἧτε ὑποτεταγμένοι αὐτῇ, ἀλλ᾽ ἣλλο- 
«ριωμένοι χαθόλου. Οὐδὲ γὰρ διενέμετε τῆς δουλείας 
τὸν τρόπον τῇ διχαιοσύνῃ xai τῇ ἁμαρτίᾳ, ἀλλ᾽ ὅλους 
ξαυτοὺς ἑξεδίδοτε τῇ πονηρίζ. Οὐχοῦν xai νῦν, ἐπειδὴ 
μετέστητε πρὸς τὴν διχαιοσύνην, ὅλους ἑαντοὺς ἔχδοτε 
τῇ ἀρετῇ, μηδὲν χαθόλου τῆς xaxla; [545] πράττοντες, 
ἔνα χἂν ἴσον ἐπιδείξητε τὸ μέτρον. Καίτοι γε οὐχὶ τῆς 
δεσποτείας πολὺ τὸ μέσον μόνον, ἀλλὰ χαὶ τῆ: δουλείας 
αὑτῆς πολὺ τὸ διάφορον * ὅπερ xol αὐτὸ μετὰ πολλῆς 
ἀναπλοῖ τῆς σαφηνείας, χαὶ δείχνυσιν ἐπὶ τίσι τότε 
ἐδούλενον, ἐπὶ τίσι δὲ νῦν. Καὶ οὔπω λέγει τὴν βλάδην 
πἣν ἀπὸ τοῦ πράγματος γινομένην, ἀλλὰ τέως τὴν αἱ- 
σχύνην. Tiva γὰρ, qnoi, καρπὸν εἴχετε τότε ἐφ᾽ οἷς 
γὺν ἐπαισχύγεσθε ; Ἰ᾿οιαύτη γὰρ ἣν fj δουλεία, ὡς xai 
τὴν ἀνάμνησιν αὐτὴν vov αἰσχύνην φέρειν. Εἰ δὲ ἡ ἀνά- 
μνησις καταισχύνει, πολλῷ μᾶλλον ἡ πρᾶξις. "Ὥστε διπλῇ 
νῦν ἐχερδάνετε, xal ἀπαλλαγέντες τῆς αἰσχύνης, xal 
μαθόντες ἐν οἷς ἦτε * ὥσπερ οὖν τότε διπλῇ παρεδλά- 
πῖεσθε, xal αἰσχύνης ἄξια πράττοντες, xaX οὐδὲ εἰδότες 
αἰσχύνεσθαι, ὅπερ τοῦ προτέρου μεῖξον ἣν * ἀλλ᾽ ὅμως 
ἐμένετε δουλεύοντες. Δείξας τοίνυν ἐχ περιουσίας τὴν 
βλάδην τῶν τότε γενομένων ἀπὸ τῆς αἰσχύνης, xaX ἐπ᾽ 
αὐτὸ τὸ πρᾶγμα χωρεῖ. Τί οὖν ἣν τὸ πρᾶγμα ; Τὸ γὰρ 
tÉéloc ἐκείγων θάνατος. Ἐπειδὴ yàp ἢ αἰσχύνη οὐ 
σφόδρα δοχεῖ φορτιχὸν εἶναι, ἐπὶ τὸ πάνυ φοδερὸν 
ἔρχεται, τὸν θάνατον λέγω * χαίτοι γε ἤρχει καὶ τὸ 
ἔμπροσθεν εἰρημένον. "Evvónsov γὰρ ὅση τῆς χαχίας 
ἡ ὑπερθολὴ,. ὅπου γε xai τῆς τιμωρίας ἀπαλλαγέν- 
τες, τῆς αἰσχύνης ἀπαλλαγῆναι οὐχ εἶχον. Ποῖον οὖν 
προσδοχᾷς μισθὸν, φησὶν, ἀπὸ τῆς πράξεως, ὅταν 
ἀπὸ τῆς μνέμης μόνης, xai ταῦτα τῆς τιμωρίας 
ἀπηλλαγμένος, ὑγχαλύπτῃ xai ἐρυθριᾷς, χαίτοι γε ἐν 
ποσαύτῃ ὧν χάριτι ; ᾿Αλλ᾽ οὐ τὰ τοῦ Θεοῦ τοιαῦτα. NUr 
δὲ, φησὶν, ἐλευθερωθέντες ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας, δου- 
ιἰἰωθέντες δὲ τῷ Θεῷ, ἔχετε τὸν καρπὸν ὑμῶν εἰς 
ἁγιασμὸν, τὸ δὲ τέλος ζωὴν αἰώνιον. "Extiwov ὁ χαρ- 
Tb; αἰσχύνη xaX μετὰ τὴν ἀπαλλαγὴν, τούτων δὲ ὁ xap- 
Tie ἁγιασμός " ὅπου δὲ ἁγιασμὸς, παῤῥησία πολλή. 
Ἐχείνων τὸ τέλος θάνατος, τούτων δὲ ζωὴ αἰώνιος. 

β΄. Εἶδες πῶς τὰ μὲν δείχνυσι δεδομένα, τὰ δὲ ἐν ἐλ- 
mío ὄντα; Καὶ ἀπὸ τῶν δεδομένων xàxelva πιστοῦ- 
ται, ἀπὸ τοῦ ἁγιασμοῦ τὴν ζωήν. Ἵνα γὰρ μὴ λέγῃς, 
(x: πάντα ἐν ἐλπίσι, δείχνυσι xal ἤδη σε χαρπωσάμε- 
vov * πρῶτον τὸ ἀπαλλαγῆναι τῆς πονηρία; xal τοιού- 
των χαχῶν, ὧν xal fj μνήμη αἰσχύνην φέρει * δεύτερον 
τὸ δουλωθῆναι τῇ διχαιοσύνῃ * τρίτον τὸ ἁγιασμοῦ ἀπο- 
)αῦσαι" τέταρτον τὸ xal ζωῆζς ἐπιτυχεῖν, xal ζωῆς οὐ 
v:po3xaípou, ἀλλ᾽ αἰωνίας. 'AXX Ong xa τούτων ὄντων, 


IN EPIST. AD ROM. HOMIL, XII 


496. 
xà» ἐξ ἴσης, φησὶ, δουλεύσατε. Eb γὰρ xaY ὁ Δεσπότης 
σφόδρα ὑπερέχων, καὶ τῆς δουλείας πολὺ τὸ μέσον xal 
τῶν ἐπάθλων ὑπὲο ὧν δουλεύετε, οὐδὲν ἀπαιτῶ πλέον 
τέως. Εἶτα, ἐπειδὴ ὅπλων ἐμνημόνευσε χαὶ βασιλέως, 
ἐπιμένει τῇ μεταφορᾷ, λέγων ^ Τὰ μὲν γὰρ ὀψώνια 
τῆς ἁμαρτίας, θάνατος " τὸ δὲ χάρισμα τοῦ Θεοῦ, 
ζωὴ αἰώνιος ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν. 
Εἰπὼν ὀψώνια ἁμαρτίας, ἐπὶ τῶν χρηστῶν οὐ τὴν αἀ- 
τὴν ἐτήρησε τάξιν. Οὐ γὰρ εἶπεν, Ὁ μισθὸς τῶν χατ- 
ορθωμάτων ὑμῶν, ἀλλὰ, Τὸ δὲ χάρισμα τοῦ Θεοῦ, 
δειχνὺς ὅτι οὐχ οἴχοθεν ἀπηλλάγησαν, [44] οὐδὲ ὀφειλὴν 
ἀπέλαθον, οὐδὲ ἀμοιδὴν χαὶ ἀντίδοσιν πόνων, ἀλλὰ 
χάριτι ταῦτα πάντα ἐγένοντο * ὥστε xal ἐντεῦθεν ἡ 
ὑπεροχὴ, οὐχ ὅτι ἀπήλλαξε μόνον, οὐδὲ ὅτι ἐπὶ τὰ βελτίω 
μετέθηχεν, ἀλλ᾽ ὅτι μηδὲ χάμνοντας μηδὲ πονήσαντας * 
xai οὐχ ὅτι ἀπήλλαξε μόνον, ἀλλὰ xal πολλῷ μείζονα 
ἔδωχε, xal διὰ τοῦ Παιδὸς ἔδωχε. Ταῦτα δὲ παρενέθαλεν 


ἅπαντα, ἐπειδὴ χαὶ περὶ χάριτος διελέχθη, χαὶ τὸν 


νόμον μέλλει χαταδάλλειν λοιπόν. Ἵνα γὰρ μὴ ταῦτα 
ἀμφότερα ῥᾳθυμοτέρους ἐργάσηται, μέσα παρενέθηχε ^ 
τὰ περὶ τῆς ἀχριδείας τοῦ βίου, πανταχοῦ διεγείρων 
εἰς τὴν τῆς ἀρετῆς ἐπιμέλειαν τὸν ἀχροατήν. Ὅταν δὲ 
ὀψώνια τῆς ἁμαρτίας τὸν θάνατον καλῇ, qo6:t πάλιν, 
xai πρὸς τὰ μέλλοντα ἀσφαλίζεται. Δι᾿ ὧν γὰρ αὐτοὺς 
ἀναμιμνήσχει τῶν προτέρων, διὰ τούτων xal εὐχαρί- 
στους ποιεῖ, xal ἀσφαλεστέρους πρὸς τὰ ἐπιόντα ἅπαντα. 
Καταλύσας τοίνυν ἐνταῦθα τὸν τῶν fixi λόγον, ἐπὶ 
τὰ δόγματα ἐχθαίνει πάλιν, οὕτω λέγων * Ἢ dyvosite, 
ἀδειῖφοί ; γινώσκουσι γὰρ γόμον 1ωϊῶ. Ἐπειδὴ γὰρ 
εἶπεν, ὅτι ἀπεθάνομεν τῇ ἁμαρτίᾳ, δείκνυσιν ἐνταῦθα, 
ὅτι οὐ μόνον ἁμαρτία αὐτῶν οὐ κυριεύει, ἀλλ᾽ οὐδὲ νό- 
μος. Εἰ δὲ νόμος οὐ χυριεύει, πολλῷ μᾶλλον ἁμαρτία. 
Καὶ χαταγλυχαίνων τὸν λόγον, ἀπὸ παραδείγματος ἀν- 
θρωπίνου τοῦτο ποιεῖ φανερόν. Καὶ δοχεῖ μὲν ἕν τε λέ- 
γειν, δύο δὲ τέθησι τοῦ προχειμένου χατασχευὰς, μίαν 
μὲν, ὅτι ἀποθανόντος ἀνδρὸς, οὐχ ὑπόχειται γυνὴ νόμῳ 
τῷ τοῦ ἀνδρὸς, οὐδὲ ἔστιν ὁ χωλύων ἑτέρῳ γενέσθαι 
q»valxa * ἑτέραν δὲ, ὅτι ἐνταῦθα οὐ μόνον ὁ ἀνὴρ &xe- 
λεύτησεν, ἀλλὰ καὶ ἡ γυνή - ὥστε διπλῆ; ἀπολαύειν 
τῆς ἐλευθερίας. Εἰ γὰρ τελευτήσαντος τοῦ ἀνδρὸς, 
ἀπήλλαχται τῆ; ἐξουσίας, ὅταν xal αὑτὴ τετελευτηχυῖα 
φανῇ, πολλῷ μᾶλλον ἡλευθέρωται. Εἰ γὰρ ἕν γενόμενον 
ἀπαλλάττει τῆς ἐξουσίας αὐτὴν, πολλῷ μᾶλλον ἀμφό- 
τερα συνελθόντα. Μέλλων τοίνυν ἐμδαίνειν εἰς τὴν περὶ 
τούτων ἀπόδειξιν, μετ᾽ ἐγχωμίου τῶν ἀχροατῶν ἄρχε- 
ται λέγων, "I dyrosirs, ἀδε.1.»οἱ; γιγώσχουσι γὰρ 
vóuov Aa.lo. Τουτέστι, σφόδρα ὡυολογημένον λέγω 
χαὶ σαφὲς, χαὶ γινώσχουσι ταῦτα μετὰ ἀχριδείας 
ἅπαντα. Ὅτι ὁ γόμος χυριεύει τοῦ ἀνθρώπου, ἐφ" 
ὅσον χρόνον ζῇ. Οὐχ εἶπε, Τοῦ ἀνδρὸς, οὐδὲ Τῆς γυ- 
ναιχὸ;, ἀλλὰ, Τοῦ ἀνθρώπου, ὅπερ ἐστὶ χοινὸν ἑχατέ- 
ρου τοῦ ζώου ὄνομα. γὰρ ἀποθανὼν, φησὶ, δεδι- 
καίωται ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας. Οὐκοῦν τοῖς ζῶσιν ὁ γίμος 
χεῖται, τοῖς δὲ τεθνηχόσιν οὐχέτι διατάττεται, Ὁρᾷ; 
πῶς διπλῆν τὴν ἐλευθερίαν ἐδήλωσεν; Εἶτα ἐν τοῖς 
προοιμίοις τοῦτο αἰνιξάμενος, ἐπὶ τῆς γυναιχὸς ἐν τῇ 
χατασχευΐ προάγει τὸν λόγον, οὕτω λέγων - Ἢ γὰρ 
ὕπαγδρος γυνὴ τῷ ζῶντι ἀνδρὶ δέδεται γόμῳ * ἐὰν 
δὲ ἀποθάνῃ ὁ ἀνὴρ, κατήργητωι ἀπὸ τοῦ γόμου τοῦ 
ἀνδρός. "Apa οὖν ζῶντος τοῦ ἀνδρὸς, poiyadle 
χρηματίζει, ἐὰν γένηται ἀνδρὶ ἑτέρῳ " ἐὰν δὲ ἀπο- 


* Quidam, παρέθηκε. 


5^3 
et ad pcjora impetus, ipsaque actio ac mens corrupta : 
'hzec enim causa malorum omnium est. Auget autem 
illud, ostendens Christi gratiz magnitudinem , do- 
censque a quanto malo humanum genus liberaverit , 
quod malum per medicorum pharmaca pejus evade- 
bat, et per eos qui illud arcehant , augebatur. Ideo 
subjungit : Ut fiat supra modum peccans peccatum per 
mandatum. Viden' ubique quomodo huie se complicet? 
Et per quz illud accusat, rursum magis ostendit legis 
virtutem. Neque enim parum przstitit, cum ostendit 
quantum malum sit peccatuni, illiusque virus omnere- 
velavitetin medium protulit: boc enim declaravit, di- 
cens :U: fiat supra modum peccanspeccatum per manda- 
tum. ld est, ut appareat quantum maluin, quanta per- 
niciessit peccatum : hoc autem per mandatum osten- 
sumest.Hisexcellentiam quoquegratiz ostendit supra 
legem, non vero pugnam. Neque enim lioc respicias, 
quod ii, qui legem acceperunt , deteriores facti sunt ; 
sed id consideres, legem non modo non augere mali- 
tiam voluisse, sed eam quz prius erat exscindere 
studuisse. Quod si non potuerit , illam tamen coro- 
nato ἃ voluntate ; Christi vero virtutem magis adora, 
quia tam varium, tam expugnatu difficile malum de- 
levit, et radicitus evulsit. Cum autem peccatum audis, 
nc putes esse vim quamdam exsistentem, sed malam 
actionem , semper accedentem et recedentem , qua 
non erat antequam fieret, et postquam faeta est, rur- 
sum deletur. Ideo namque et lex data est : lex vero 
numquam ad naturalium interitum datur, sed ad 
emendationem mali secundum voluntatem actus. 

7. Que nature coherent , non mutari possunt. Vo- 
luptas desinit in mortem, virtus in vitam.—lloc externi 
quoque legialatores sciunt , necnon universa honmi- 
nuin natura. Ea enim tantum coercent mala, 40:5 ex 
seguitie facta sunt , non vero ea , qua natur:e colize- 
rentia sunt , se exscindere profitentur : neque enim 
id fieri potest. Nam qux naturalia sunt, immota ma- 
nen!, ut $e pe vobis in aliis colloquiis dixi. Quapropter 
his missis certaminibus , moralem rursus sermonem 
exculiamus : imo vero hze illorum certaminum ma- 
»ima pars est. Nam si nequitiam depellamus , virtu- 
tem inducamus ; et hinc clare ostendemus vitium 
non esse natura malum , et eos qui unde mala sint 
quzrun!, non modo verbis , sed etiam operibus po- 
terimus ad silentium cogere , quod cum ejusdem si- 
mus naturz, a malitia eorum exempti simus. Ne vero 
illud consideremus, laboriosam csse virtutem, sed 
potius posse illam a nohis exerceri ; si vero studea- 
imus , eam nobis omnino facilem fore. Si autem mihi 
nequitiz: voluptatem opponas , ejus quoque finem di- 
cito : in mortem enim illa desinit , quemadmodum 
virtus in vitam nos manuducit. Imo, si videtur, utram- 
que etiam ante finem examinemus : videbimus enim 
nequitiam multum doloris secum ferre, virtutem vero 
multam voluptatem. Quid enim, quixeso, miserabilius 
prava conscientia ? quid dulcius bona spe? Nihil 
enim, nihil certe nos ità pungit et premit, ut exspe- 
ctatio mala : nihil ita nos erigit , ac pene volatileg 
Feddit , ut conscientia bona : id quod cx lis , que 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIHIEP. CONSTANTINOP. 9 


apud nos eveniunt, edisci potest. Nam ii, qui in cx- 
cere clausi tenentur , et. scntentiam sc damnaatea 
exspectant , etiamsi abundanti cibo fruantur , mise 
rius vivunt , quam ii , qui per vicos stipem coges, 
nullius sibi mali conscii : exspectatio namque m» 
lorum non sinit eos voluptatem, quam prz maar 
bus habent, advertere. Ecquid de vinctis loquor? ls 
qui liberi sunt et divites , malorum tamen consei, 
meliore conditione sunt artifices, qui ex diurno labe. 
re vivunt. Gladiatores quoque, quos in cauponis vi. 
demus ebrietati, voluptati et ventri operam dames, 
omnium 4niserrimos esse dicimus , quia longe maje 
voluptate illa est exspectat:e mortis calamitas. Quei 
si illis hz:ec vita dulcis esse videatur , mementote é- 
cti, quo vos frequenter alloquor , nibil mirum esse, 
si is qui in nequitia vivit, amaritudinem doloremqu 
non fugiat. Ecce enimresita detestanda amabilis vi4e- 
tur iis, qui in illa versantur. 5.6. non ideo illos be» 
tos dicimus , verum lioc ipso miseros prxdicame, 
quod quo malorum devenerint nesciant. Quid ver 
dixeris de meechis, qui propter modicam voluptates 
ad indecoram servitutem, ad pecuniarum sumptum, 
et perpetuum timorem se dedunt, et vitam (διε sab- 
eunt , imo illa graviorem , dum ct prascntia timeat 
οἱ futura formidant , et amicos , inimicos, scios, is- 
$cios suspectos liabent ? Àc neque cum dormiunt, 2b 
hoc angore liberi sunt : dum mala conscientia àom- 
nia ipsis con(ingit terroribus plena, quibus illi pavidi 
torquentur. At non sic habet vir temperatus et ca- 
stus, sed in tranquillitate et libertate multa. hanc 
transigit vitam. Confer igitur modicze voluptati mul- 
tos illos terrorum fluctus, et brevi continentiz labori 
vit:: perpetux tranquillitatem , et videbis hanc illa 
suaviorem esse. Qui vero rapere vult , et alienss in- 
vadere pecunias, annon, qu:xeso , innumeros sustinet 
labores, cireumcursans, servis, liberis, estiariis adu- 
lans, terrens, comminans, impudenter agens, vigilaos, 
tremens , anxius , omnia suspecta babens ? At non 
talis est , qui pecunias contemnit : hic enim multa 
fruitur voluptate, in tranquillitate ct securitate vitam 
agens. Quod si quis czeteras nequitize partes percur- 
rerit , magnos tumultus, multos scopulos videbit. 
Quodque majus est, in virtute quidem prima laborio- 
88 &unt, qux? vero sequuntur , suavia; ita ut hinc la- 
bor minuatur : in nequitia vero sccus : post volupta- 
tem dolores et supplicia accidunt, ita ut hine voluptas 
evanescat. Quemadmodum enim, qui coronas exspe- 
etat, onerosa przesentia ne quidem sentit : sic is , qui 
post voluptatem supplicia exspectat , non potest pa- 
ram l:etitiam excerpere , metu omnia turbante ; imo 
δὶ quis rem accurate examinet , ante supplicium ex- 
spectatum in ipso ausu suo dolorem experitur. 

8. Concupiscentiee malum.—Et, si placet, hoc in iis 
qui aliena rapiunt exploremus , vcl etiain in iis , qui 
quomodocumque divites sunt : missisque timoribus, 
periculis, tremore, angore , cura , ct similibus, sup- 
ponamus esse quempiam siue ullo negotio divitem , 
et de facultatum custodia securum, quod tamen csse 
nequit ; attamen id supponatur ; quam ille volupta- 


bus 


Αὔξει δὲ αὐτὴ», δειχνὺς τῆς τοῦ Χριστοῦ χάριτος τὴν 
ὑπερθολὴν, καὶ διδάσχων οἴου χαχυῦ τὸ τῶν ἀνθρώπων 
ἀπήλλαξε γένος, ὃ xal διὰ τῶν ἰατριχῶν φαρμάχων 
χεῖρον ἐγίνετο, καὶ διὰ τῶν χωλυόντων ηὔξετο" διὸ χαὶ 
ἐπάγει λέγων Ἵνα γένηται καθ᾽ ὑπερδο.ϊὴν ἁμαρτω- 
JAàóc ἡ ἁμαρτία διὰ τῆς ἐντολῆς. Εἶδες πανταχοῦ πῶς 
ταύτῃ συμπλέχεται; Καὶ δι᾽ ὧν αὐτῆς κχατηγορεῖ, 
δείχνυσι πάλιν μειζόνως τοῦ νόμου τὴν ἀρετήν. Οὐδὲ 
γὰρ μιχρὸν ἧνυσε δείξας ὅσον $j ἁμαρτία χαχὸν, xal 
πάντα τὸν ἰὸν αὐτῆς ἐχχαλύψας, xax εἰς μέσον προθείς " 
τοῦτο γὰρ ἐδήλωσεν εἰπών" "Ira γένηται καθ᾽ ὑπερδο- 
.1ὴν ἁμαρτω.Ἰὸς ἡ ἁμαρτία διὰ τῆς ἐντοιῆς. Τουτ- 
ἐστιν, ἵνα φανῇ ἡλίκον χαχὸν, ἡλίχος ὄλεθρος ἡ ἀμαρ- 
tía: τοῦτο δὲ διὰ τῆς ἐντολῆς ἐδείχθη. "Ex τούτων xal 
τὴν ὑπεροχὴν δείχνυσι τῆς χάριτος πρὸς τὸν νόμον" 
τὴν [552] ὑπεροχὴν, οὐ τὴν μάχην. Μὴ γὰρ τοῦτο ἴδης, 
ὅτι χείρους ἐγένοντο οἱ δεξάμενοι, ἀλλ᾽ ἐχεῖνο σχόπει, 
τι οὐ μόνον εἰς ἐπίτασιν τὴν χαχίαν ἀγαγεῖν οὐχ ἦθε- 
λεν ὁ νόμος, ἀλλὰ xal τὴν προὐπάρχουσαν ἐχχόψαι 
ἐσπούδαζεν. El 6b οὐχ ἴσχυσε, στεφάνου μὲν ἐχεῖνον 
ἀπὸ τῆς γνώμης" προσχύνει δὲ μειζόνως τοῦ Χριστοῦ 
τὴν δύναμιν, ὅτι ποιχίλον οὕτω χαχὸν χαὶ δυσχαταγώ- 
νιστον ἢφάνισέ τε xaX πρόῤῥιζον ἔχτεμοῦσα ἀνέσπασεν. 
'Δμαρτίαν δὲ ὅταν ἀχούσῃς, μὴ δύναμιν τινα ἐνυπόστα- 
tov νομίσῃς, ἀλλὰ τὴν πρᾶξιν τὴν πονηρὰν, ἐπιγινομέ- 
νὴν τε xal ἀπογινομένην ἀεὶ, xal οὔτε πρὸ τοῦ γενέ- 
σθαι οὖσαν, χαὶ μετὰ τὸ γενέσθαι πάλιν ἀφανιζομένην. 
Διὰ γὰρ τοῦτο χαὶ νόμος ἐδόθη - νόμος δὲ οὐδέποτε ἐπ᾽ 
ἀναιρέσει τῶν φυσιχῶν δίδοται, ἀλλ᾽ ἐπὶ διορθώσει τῆς 
κατὰ προαίρεσιν πονηρᾷς πράξεως. | 
&'. Καὶ τοῦτο xal ol ἔξωθεν ἴσασι νομοθέται, xol πᾶσα ἡ 
τῶν ἀνθρώπων φύσις. Τὰ γὰρ ix ῥᾳθυμίας γινόμενα 
χαχὰ ἀναστέλλουσι μόνον, οὐ τὰ τῇ φύσει συγχεχληρω- 
μένα ἐταγγέλγ)ονται ἐχχόπτειν' οὐδὲ γὰρ δυνατόν. Τὰ 
γὰρ τῆς φύσεως ἀχίνητα μένει, ὃ πολλάχις πρὸς ὑμᾶς 
χαὶ ἐν ἑτέραις εἴρηχα διαλέξεσι. Διόπερ τοὺς ἀγῶνας 
τούτους ἀφέντες, τὸν ἡθιχὸν πάλιν γυμνάσωμεν λόγον " 
μᾶλλον δὲ χαὶ τοῦτο τὸ μέρος τῶν ἀγώνων ἐχείνων 
ἐστίν. "Av γὰρ καχίαν ἐχδάλίλ]ωμεν, xaX ἀρετὴν εἰσαγά- 
γωμεν" xal διὰ τούτων φσαφῶς διδάξομεν, ὅτι οὐ φύσει 
πονηρὸν dj χακία, xaX τοὺς ζητοῦντας πόθεν τὰ χαχὰ, 
οὐχ ἀπὸ λόγων μόνον, ἀλλὰ χαὶ ἀπὸ τῶν πραγμάτων 
δυνησόμεθα ῥᾳδίως ἐπιστομίσαι, τῆς μὲν αὐτῆς χοινω- 
νοῦντες αὐτοῖς φύσεως, ἀπηλλαγμένοι δὲ τῆς πονηρίας 
αὐτῶν. Μὴ γὰρ τοῦτο δὴ ἴδωμεν, ὅτι ἐπίπονον ἡ ἀρετὴ, 
ἀλλ᾽ ὅτι χατορθωθῆναι δυνατόν' ἐὰν δὲ σπουδάζωμεν, 
χαὶ χοῦφον ἡμῖν ἔσται καὶ εὔχολον. Εἰ δὲ τὴν ἡδονήν 
μοι λέγεις τῆς xaxlag, λέγε xal τὸ τέλος αὐτῆς" εἰς γὰρ 
θάνατον αὕτη χαταστρέφει, χαθάπερ ἡ ἀρετὴ εἰς ζωὴν 
ἡμᾶς χειραγωγεῖ. Μᾶλλον δὲ, εἰ δοχεῖ, xal πρὸ τοῦ τέ- 
λους ἑχάτερον αὐτῶν ἐξετάσωμεν ὀψόμεθα γὰρ τῆν μὲν 
καχίαν πολλὴν ἔχουσαν τὴν ὀδύνην, τὴν δὲ ἀρετὴν τὴν 
ἐδονήν. Τί γὰρ ἀλγεινότερον, εἰπέ μοι, συνειδότος πο- 
νηροῦ; τί δὲ ἥδιον ἐλπίδος χρηστῆς ; Οὐδὲν γὰρ οὕτως, 
οὐδὲν χόπτειν ἡμᾶς εἴωθεν χαὶ πιέζειν, ὡς προσδοχία 
πονηρά οὐδὲν οὕτως ἀνέχει, καὶ μιχροῦ πέτεσθαι motel, 
ὡς συνειδὸς ἀγαθόν. Καὶ τοῦτο ἀπὸ τῶν παρ᾽ ἡμῖν γι- 
νομένων ἔστι χαταμαθεῖν. Τῶν γὰρ διὰ τοῦ στενωποῦ 
χωρούντων ἐπαιτῶν, καὶ μηδὲν ἑχυτοῖς συνειδότων πο- 
νηρὸν, οἱ τὸ δεσμωτήριον οἰχοῦντες χαὶ χαταδίχην ἀνα- 
μένοντες, χἂν μυρίας τροφῆς ἀπολαύσωσιν, ἀλγεινότε- 
po» ζῶσιν" dj γὰρ προσδοκία τῶν δεινῶν οὐκ ἀφίησι τῶν 
ἐν χερσὶν ἡδέων αἰσθάνεσθαι. Καὶ τί λέγω τοὺς δεσμώ- 


IN EPIST. AD ROM. IOMIL. XII 


504 
τας; Τῶν γὰρ ἕξω διατριθόντων xaX πλουτούντων πο- 
νηρά τε συνειδότων ἑαυτοῖς, ἄμεινόν εἶσι πολλῷ διαχεί- 
βένοι οἱ χάμνοντες χειροτέχναι, γαὶ δι᾽ ὅλης ἡμέρας 
πόνοις συζῶντες. Καὶ τοὺς μονομάχους δὲ διὰ τοῦτο ταλα- 
νίζομεν * 1555] καίτοι γε ἐν xar) eere ὁρῶντες μεθύον- 
τας, τρυφῶντας, γαστριζομένους, xat πάντων ἀθλιωτέ- 
ρους εἶναί φαμεν, ὅτι πολλῷ μείζων τῆς ἡδονῆς ἐχεί- 
γῆς ἡ τῆς προσδοχωμένης τελευτῆς συμφορά. Εἰ δὲ 
ἐχείνοις ἡδὺς οὗτος ὁ βίος εἶναι δοχεῖ, ἀναμνήσθητε τοῦ 
λόγου, οὗ συνεχῶς λέγω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι οὐδὲν θαυμα- 
στὸν μὴ φυγεῖν χαχίας πικρίαν χαὶ λύπην ἐν χαχίᾳ 
ζῶντα. Ἰδοὺ γὰρ πρᾶγμα οὕτως ἐπάρατον ἐπέραστον 
τοῖς μετιοῦσιν εἶναι δοχεῖ. ᾿Αλλ᾽ οὗ διὰ τοῦτο αὐτοὺς 
μαχαρίζομεν, ἀλλὰ xai δι᾽ αὑτὸ μὲν οὖν τοῦτο ταλανί- 
ζομεν, ὅτι οὐδὲ οὗ τῶν χαχῶν εἶσιν, ἴσασι. Τί δὲ ἂν 
εἴποις περὶ τῶν μοιχῶν, οἵ διὰ μιχρὰν ἡδονὴν καὶ δου- 
λείαν ἀπρεπῇ xal χρημάτων δαπάνην xa φόδον διηνεχῇ, 
χαὶ βίον ἁπλῶς τὸν τοῦ Κάϊν ὑπομένουσι, μᾶλλον δὲ καὶ 
ἐχείνου πολλῷ χαλεπώτερον, καὶ τὰ παρόντα δεδοιχότες 
χαὶ τὰ μέλλοντα τρέμοντες, χαὶ φίλους χαὶ ἐχθροὺς 
ὑποπτεύοντες, xal τοὺς εἰδότας xaX τοὺς μηδὲν εἰδότας ; 
Καὶ οὐδὲ ἡνίχα ἂν χαθεύδωσι, ταύτης ἀπαλλάττονται 
τῆς ἀγωνίας, τοῦ πονηροῦ συνειδότος ὀνείρατα πολλῶν 
γέμοντα φόδων ἀναπλάττοντος αὐτοῖς, xol ἐχδειματοῦν" 
τος οὕτως. ᾿Αλλ᾽ οὐχὶ ὁ σώφρων τοιοῦτος, ἀλλ᾽ ἐν ἀν- 
ἐσει χαὶ ἐλευθερίᾳ πολλῇ τὸν παρόντα διάγει βίον. ᾿Αντί- 
στῆσον τοίνυν τῇ μιχρᾷ ἡδονῇ τὰ πολλὰ χύματα τῶν 
φόδων τούτων, xal τῷ βραχεῖ πόνῳ τῆς ἐγχρατείας τὴν 
γαλήνην τῆς διηνεκοῦς ζωῆς, xat ὄψει ταύτην ἐχείνης 
οὖσαν ἡδίω. Ὁ δὲ ἁρπάζειν βουλόμενος, εἰπέ μοι, καὶ 
τοῖς ἀλλοτρίοις ἐπιτίθεσθαι χρήμασιν, oby* μυρίους 
ὑπομένει πόνους, περιτρέχων, χολαχ:ύων δούλους, ἔλευ- 
θέρους, θυρωροὺς, φοθῶν, ἀπειλῶν, ἀναισχυντῶν, 
ἀγρυπνῶν, τρέμων, ἀγωνιῶν, ὑψορώμενος ἅπαντα; 
'AXX οὐχ ὁ χρημάτων χαταφρονῶν τοιοῦτος, ἀλλὰ καὶ 
οὗτος πάλιν πολλὴς ἀπολαύει τῆς ἡδονῆς, ἐν ἀδείᾳ ζῶν 
χαὶ μετὰ ἀσφαλείας ἀπάσης. Καὶ τὰ ἄλλα δὲ εἴ τις 
ἐπέλθοι τῆς χαχίας μέρη, πολὺν τὸν θόρνθον ὄψεται, 
πολλοὺς τοὺς σχοπέλους. Καὶ τὸ δὴ μεῖζον, ὅτι ἐπὶ μὲν 
τῆς ἀρετῆς πρῶτα μὲν τὰ ἐπίπονα, μετὰ δὲ ταῦτα τὰ 
ἡδέα ὥστε xal ταύτῃ τὸν πόνον χουφίζεσθαι" ἐπὶ δὲ 
τῆς χαχίας ἀντιστρόφως " μετὰ τὴν ἡδονὴν αἱ ὀδύναι 
καὶ αἱ xeAácsig: ὥστε xal ἐντεῦθεν τὴν ἡδονὴν ἀφανί.-.- 
ζεσθαι. Ὥσπερ γὰρ ὃ στεφάνους ἀναμένων, οὐδενὸς 
αἰσθάνεται τῶν παρόντων φορτιχῶν’ οὕτως ὁ μετὰ τὴν 
ἡδονὴν χολάσεις προσδοχῶν, οὐ δύναται χαρποῦσθαι 
χαθαρὰν εὐφροσύνην, τοῦ φόδου πάντα διαταράττοντος. 
Μᾶλλον δὲ, εἴ τι: ἀχριθῶς ἐξετάσειε, xol πρὸ τῆς 
κολάσεως τῆς ἐπὶ τούτοις χειμένης πολλὴν xal ἐν 
αὐτῷ τῷ τολμᾶσθαι τὴν xaxíav ὀδύνην εὕροι τις ἂν γι- 
νομένην. 


3j. Καὶ εἰ δοχεῖ, τοῦτο ἐπὶ τῶν τὰ ἀλλότρια ἁρπαζόντων 
ἐξετάσωμεν, ἣ xal τῶν ὁπωσοῦν χρήματα περιδαλλομέ- 
νων" xai φόδους ἀποστήσαντες xal χινδύνους xal τρό- 
pov xa ἀγωνίαν xal φροντίδα καὶ πάντα ταῦτα, ὗπο- 
θώμεθα εἶναέ τινα ἀπραγμόνως πλουτοῦντα, χαὶ περὶ 
τῆς φυλαχῇῆς τῶν ὄντων θαῤῥοῦντα, ὅπερ ἀμήχανον, 
π)ὴν ἀλλ᾽ ὅμως χείσθω τῷ λόγῳ " ποίαν οὖν οὗτος χαρ- 
πώσεται ἡδονήν ; Ὅτι πολλὰ [954] περιεδάλ[λ]ετο; ᾿Αλλ᾽ 
αὑτὸ μὲν οὖν τοῦτο οὐχ ἀφίησιν αὐτὸν εὑφραίνεσθαι" 
ἕως γὰρ ἂν τῶν ἑτέρων πλειόνων ἐπιθυμῇ, ἐπιτείνεται 
τὰ τῆς βασάνον. Ἢ γὰρ ἐπιθυμία ὅτωι «vx, n wee 


423 
naturalia damna accepit, equus molestior et effrenis 
factus est : at Christus. veniens, per baptisma levio- 
rem illum nobis reddidit, ala Spiritus illum excitans. 
&. Christiane vite perfectio. — 1deo non eadem 
nobis et priscis illis stadia sunt , quandoquidem non 
ita facilis tunc cursus erat. Ideoque ille non modo 
postulat, ut a c:edibus puri simus, ut illis preceptum 
erat , sed etiam ab ira; neque ab adulterio tantam , 
sed etiam ab impudico aspectu abstinere jubet ; ne- 
que ut a perjurio solum abstineamus przcipit , sed 
etiam a juramento ; et. inimicos perinde atque ami- 
cos diligere jubet : atque in czeteris omnibus longio- 
ra fecit stadia. Si non pareamus , gehennam comnii- 
natus est : ostendens hzc non requiri quasi ex ar- 
dentiore certantium :emulatione, ut virginitas et 
voluntaria paupertas, sed orinino exigi : nam neces- 
saria prorsus esse; ita ut qui non faciat, extremas 
det poenas. Ideo dicebat : Nisi abundaverit justitia 
vestra plus quam scribarum εἰ Phariscorum , non in- 
trabitis in regnum celorum ( Matth. 5. 20). Qui vero 
reynum illud non videt, in gehennam omnino incidet. 
Ideo Paulus dicebat : Peccatum enim vobis non domi- 
,natur : non enim estis sub. lege, sed sub gratia ; et hic 
iterum : Ut serviamus in novitate spiritus , non in ve- 
tustate litere. Non enim est litera damnans, id est , 
lex vetus, sed spiritas adjuvans. Ideo apud priscos 
illos, si quis virginitatem coleret, res mira prorsus 
crat ; nunc autem ubique terrarum sparsa res est : tunc 
pauci viri mortem spernebant; nunc in vicig et in ur- 
bibus martyrum c«etus innumeri , non virorum tan- 
tum, sed etiam mulierum. Deinde postquam liec 
dixerat , objectionem rursus emergentem solvit , in 
solutione id quod vult probans : quapropter solutio- 
nem non statim inducit, sed per contradictionem , ut 
ex 80lutionis necessitate occasionem optata dicendi 
arripiat, minusque onerosam accusationem inducat. 
Quia enim dixit, /n novitate spiritus , non in vetustate 
litere , subjungit : 7. Quid ergo dicemus? lex pecca- 
tum est ? Absit. Etenim prius dixerat, Passiones pec- 
catorum, qua per legem erànt , operabantur in membris 
nostris; et, Peccatum vobis non dominabitur * non enim 
eelis sub lege, sed sub gratia ; et, Cujus non est lex, ne- 
que transgressio est ; et, Lex autem subintravit, ut abun- 
daret delictum ; et, Lex iram operatur. Quia igitur hiec 
omnia legem calumniari videbantur , quasi banc su- 
spicionem corrigens, objectionem ponit et ait : Quid 
ergo? lex peccatum est ? Absit. Antequam ad proba- 
tionem veniat , id respicit, ut auditorem sibi conci- 
diet, et offensum curet. Nam cum audisset, ac de af- 
fcetu ipsius certior factus esset, cum illo quzrit quid 
dubii inesset, nec suspectum habet dicentem : qua- 
propter objectionem illam prius attulit. Neque enim 
dixit, Quid ergo dixerim ? sed, Quid dicemus? ac si in 
consilio et in ccetu Ecclesi rem ageret, et quasi ob- 
jectio illa, non abs se, sed a dictorum serie, et a 
rerum veritate prodiret. Quod enim litera occidat , 
εἰ quod spiritus vivificet, et hoc nemo negabit , in- 
quit ; clarum est, nemoque contradixerit. Si ergo htec 
"in confesso sunt , quid dicemus de lege ? an quod sit 


8. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


[00 


peccatum? Absit. Solve igitur difficultatem. Viden' 
ut secum adversarium statuat, et assumpta doctoris 
dignitate, ad solutionem veniat ? Quz est illa solutio? 
Peccatum certe non est, inquit. Peccatum autem non 
coguovissem, nisi per legem. Vide sapientiam gran- 
dem. ld quod lex non est , ex objectione posuit , ut 
hoc sublato, et hoc in Jud:ei gratiam, persuadeat illi, 
quod minus est admittere. Quid vero est illud minus ? 
Quod Peccatum. non cognovisscm , nisi per legem. Et 
concupiscentiam, inquil, non cognovissem, nisi lex di- 
isset, Non concupisces. Vides quomodo paulatim non 
modo legem accusare peccatum dicat, sed etiam illud 
sensim introducere? non tamen culpa sua, sed ex in- 
grato Judzorum animo id evenire demonstrat. Etenim 
Manichzorum etiam ora obturare conatus est , qui 
legem incusabant. Cum dixisset eniin, Peccatum non 
cognovissem , nisi per legem; οἱ concupiscentiam nesci- 
vissem , nisi lex diceret , Non concupisces , adjecit : 8. 
Occasione autem accepta peccatum per mandatum ope- 
raium esi in me omnem concupiscentiam. 

5. Viden' quomodo legem ἃ criminationibus libe - 
ret? Occasione accepta, inquit, peccatum, non lex , 
auxit concupiscentiam , et contra evenit, quam lex 
optaret : id quod infirmitatis erat, non malitiz. Cum 
enim aliquid concupiscimus et prohbibemur, magis at- 
tollitur cupiditatis flamma; verum non per legem ; 
illa namque prohibuit, ut te abduceret ; sed pecca- 
tum, id est, segnities tua et mala voluntas, bono in 
contrarium usa est. Αἱ non culpa hoc medici, sed 
vgroti, qui pharmaco male usus est. Non enim ideo 
legem dedit, ut concupiscentiam accenderet , sed ut 
exstingueret ; contrarium autem evenit; at non ipsius, 
sed nostra culpa. Si quis enim febricitanti et potum 
frigidum intempestive cupienti, non potestatem bi- 
bendi faceret, et sic perniciosam cupiditatem auge- 
rct, non ideo posset jure reprehendi : medici quippe 
erat prohibere, zxgri vero abstinere. Quid enim, si 
peccatum occasionem ab ipsa lege acceperit? Pleri- 
que enim improbi a bonis przceptis iniquitatem suam 
augent : siquidem et diabolus Judam ita perdidit, in 
amorem pecuni:e conjiciens, furemque rerum paupe- 
ribus destinatarum esse suadens : non enim concredi - 
tum ipsi marsupium id effecit, sed animi nequitia. Et 
Eva item Adamum ad comedendum de ligno impulit, 
atque ex paradiso ejecit : at non in causa fuit lignum, 
etsi ab ipso occasio fuerit. Quod si veliementius de 
lege loquatur, ne mireris : ad illud enim quod urget 
Paulus consistit, non permittens ut vel iis, qui aliter 
suspicantur, hzc dicta occasionem przbeant, multo 
autem studio curans rem praesentem corrigere. Ne 
igitur hzc dicta nuda examines, sed adde causam, ob 
quam ita loquitur, ac Judaicam insaniam considera, 
perpetuamque illorum contentionem , quam evertere 
studebat. Videtur autem multum contra legem spi- 
rare, non ut illam calumnietur, sed ut illorum cou- 
tentionem solvat. Si enim crimen est legis, quod pro- 
pter illam peccatum occasionem sumat, invenietur id 
etiam in Novo Testamento. In illo quippe leges sunt 
innumera de multis majoribusque rebus; et idipsum 


499 
ἀλλ᾽ ὁ Χριστὸς ἐλθὼν, διὰ τοῦ βαπτίτ λατος χουρότερον 
ἡμῖν αὐτὸ ἐποίησεν τῷ πτερῷ διεγείρων τοῦ Πνεύματος. 

δ΄. Διὰ δὴ τοῦτο οὐδὲ τὰ αὐτὰ χεῖται τοῖς παλαιοῖ; καὶ 
ἡμῖν σχάμματα, ἐπειδὴ οὐδὲ οὕτω τότε εὔχολος ὁ δρόμος 
fv. Διὸ καὶ αὐτὸς οὐχὶ φόνων ἀπαιτεῖ χαθαροὺς εἶναι 
μόνον, ὥσπερ τοὺς ἀρχαίους, ἀλλὰ xal ὀργῆς οὐδὲ 
μοιχείας, ἀλλὰ χαὶ ἀκολάστου ὄψεως ἀπηλλάχθαι χελεύει" 
οὐὸὲδ ἑπιορχίας, ἀλλὰ χαὶ εὐορχίας ἐχτὸς εἶναι, xal μετὰ 
τῶν qv χαὶ τοὺς ἐχθροὺς ἀγαπᾶν ἐπιτάττει" χαὶ ἐν 
τοῖς ἄλλοις δὲ ἅπασι μαχροτέρους ἐποίησε τοὺς διαύλους, 
xiv μὴ πειθώμεθα, χαὶ γέενναν ἠπείλησε, δειχνὺς ὅτι 
οὗ τῆς φιλοτιμίας τῶν ἀγωνιζομένων τὰ ζητούμενα, 
ὥσπερ ἡ παρθενία xal fj ἀχτημοσύνη, ἀλλὰ πάντως αὑτὰ 
ἀνυσθῆναι δεῖ. Καὶ γὰρ τῶν ἀναγχαίων ἐστὶ χα: χατ- 
ἐπειγόντων, χαὶ ὁ μὴ ποιήσας τὴν ἐσχάτην δ΄δωσι δίχην. 
Διὰ τοῦτο ἔλεγεν " 'Eàr μὴ περισσεύσῃ ἡ δικαιοσύγη 
ὑμῶν zAéor τῶν Γραμματέων καὶ Φαρισαίων, οὗ μὴ 
εἰσέλθητε εἰς τὴν βασιιείαν τῶν οὐρανῶν. Ὁ ὃὲ τὴν 
βασιλείαν οὐχ ὁρῶν, εἰς γέενναν πεσεῖται πάντως. Διὰ 
τοῦτο χαὶ ὁ Παῦλος ἔλεγεν" Ἁμαρτία γὰρ ὑμῶν οὗ 
κυριεύσει" οὐ γάρ στε ὑπὸ νόμον, ἀ..1 ὑπὸ χάριν" 
xai ἐνταῦθα πάλιν Ὥστε δου.Ἰεύειν ἡμὰς ἐν καινό- 
τητι πνεύματος, καὶ οὐ πα.λαιότητι γράμματος. Οὐ 
γάρ ἔστι γράμμα χαταδιχάζον, τουτέστιν, ὁ νόμος ὁ 
παλαιὸς, ἀλλὰ πνεῦμα βοηθοῦν. Διὰ τοῦτο ἐπὶ μὲν τῶν 
παλαιῶν εἴ πού τις ἐφάνη παρθενίαν ἀσχῶν, σφόδρα 
ἔχπληχτον fjv: νῦν δὲ πανταχοῦ τῆς οἰχουμένης τὸ 
πρᾶγμα ἕσπαρται" χαὶ θανάτου τότε μὲν ὀλίγοι μόλις 
ὑπερεῖδον ἄνδρες, νυνὶ δὲ καὶ ἐν χώμαις καὶ πόλεσι δῇ- 
μοι μαρτύρων ἄπειροι, οὐχ ἐξ ἀνδρῶν μόνον, ἀλλὰ χαὶ 
ἐχ γυναιχῶν συνεστηχότες. Εἶτα ἐπειδὴ ταῦτα εἶπεν, 
ἀντίθεσιν πάλιν ἀναχύπτουσαν λύει, ἐν τῇ λύσει χατα- 
σχευάζων ὅ βούλεται. Διόπερ οὐδὲ προηγουμένως ela- 
ἄγει τὴν λύσιν, ἀλλ᾽ ἐξ ἀντιλογίας, ἵνα τῇ ἀνάγχῃ τῆς 
λύσεως ἀφορμὴν εἰς τὸ εἰπεῖν ἃ βούλεται λάθῃ, xai 
ἀνεπαχθέστερον ποιήσῃ τὴν χατηγορίαν. Ἐπειδὴ γὰρ 
εἶπεν, Ἐν χαιγότητι πγεύματος, καὶ οὐ παιλαιότητι 
ἡγάμματος, ἐπήγαγε" Τί οὗν ἐροῦμεν; ὁ γόμος ἁμαρ- 
tía; Μὴ γένοιτο. Καὶ γὰρ πρὸ τούτου ἣν εἰρηχὼς, ὅτι 
Τὰ παθήματα τῶν ἁμαρτιῶν τὰ διὰ τοῦ vópov ἐνηρ- 
γεῖτο ἐν τοῖς μέλεσιν ἡμῶν * xal, ᾿Αμαρτία ὑμῶν οὗ 
χυριεύσει" οὗ γάρ ἐστε ὑπὸ νόμεν, ἀ.1.. ὑπὸ χάριν" 
χαὶ ὅτι, Οὗ γὰρ οὐχ ἔστι γόμος, οὐδὲ παράδασις" 
χα, Nópoc δὲ παρεισὴ1θεν, ἵνα πιεογάσῃ τὸ παρά- 
πτωμα" καὶ, Ὁ vóuoc ὀργὴν κατεργάζεται. Ἐπεὶ 
οὖν ταῦτα πάντα ἐδόχε! διαδηολὴν φέρειν τῷ νόμῳ, ὡς; 
διορθούμενος τὴν Ex τούτων ὑπόνοιαν, τίθησι xal ἀντί- 
θεσιν, xal [548] φησι" Τί οὖν; ὁ γόμος ἁμαρτία; 
Μὴ γένοιτο. Πρὸ τῆς χατασχενῆς ἀπηγόρευπε, τὸν 
ἀχροατὴν οἰχειούμενος, χαὶ τὸν σχανδαλιζόμενον 
θεραπεύων. Λοιπὸν γὰρ ἀχούσας, χαὶ περὶ τῆς διαθέ- 
σεως αὐτοῦ πληροφορηθεὶς, ζητεῖ μετ᾽ αὐτοῦ τὸ δο- 
χοῦν εἶναι ἄπορον, xal οὐχ ὑποπτεύει τὸν λέγοντα" 


δι) χαὶ τὴν ἀντίθεσιν προλαδὼν ἐχείνην τέθειχεν. 


Οὐδὲ γὰρ εἶπε, Τί οὖν εἴποιμι ἄν ; ἀλλὰ, Τί ἐροῦμεν; 
ὡς βουλῆς χαὶ γνώμης προχειμένης, χαὶ Ἐχχλησίας 
χοινῆς συγχεχροτημένης, xal οὐ παρ᾽ αὑτοῦ, ἀλλὰ παρὰ 
τῆς τῶν εἰρημένων ἀχολουθίας xat τῆς τῶν πραγμάτων 
ἀληθείας τῆς ἀντιθέσεως φανείσης. "Ott μὲν γὰρ τὸ 
γράμμα ἀποχτείνει, οὐδεὶς ἀντερεῖ, φησί" χαὶ ὅτι τὸ 
πνεῦμα ζωοποιεῖ, xal τοῦτο δῆλον, xal οὐδεὶς ἂν φιλο- 
νειχήσειεν, Εἰ τοίνυν ταῦτα ὡμολογημένα, τί ἂν εἴπο:- 
μεν πεοὶ τοῦ νόμον; ὅτι ἁμαρτία; Μὴ γένοιτο. Λῦσον 


ΙΝ EPIST. AD ROM. ΠΟῊΪΙ,. XII. 


500 


οὖν τὴν ἀπορίαν. Εἶδες πῶς μετ᾽ αὐτοῦ τὸν ἀντίδιχον 
ἵστησι, χαὶ τὸ τοῦ διδάσχοντος ἀξίωμα λαθὼν, ἐπὶ τὴν 
λύσιν ἔρχεται; Τίς οὖν ἡ λύσιξ ; ᾿Αμαρτία μὲν οὐχ 
ἔστι, φησίν, ᾿Αμαρτίαν δὲ οὐκ ἂν ἔγνων, δἰ μὴ διὰ 
γόμου. "Opa σοφίας ἐπίτασιν. “Ὅπερ οὐχ ἔστιν ὁ νόμος, 
ἐξ ἀντιθέσεως τέθειχεν, ἵνα ἀναιρῶν τοῦτο, χαὶ ταύτῃ 
χαριζόμενος τῷ Ἰουδαίῳ, πείσῃ τὸ ἔλαττον αὐτὸν χατα- 
δέξασθαι. Τί δέ ἔστι τὸ ἔλαττον: Ὅτι Tij» ἁμαρτίαν 
οὐκ ἔγνων, εἰ μὴ διὰ γόμον. Τήν τὸ γὰρ ἐπιθυμίων 
οὐχ ἤδειν,, φησὶν, δὶ μὴ ὁ νόμος ἔλεγεν. Οὐκ ἐπιθυμή- 
σεις. Ὁρᾷς πῶς κατὰ μιχρὸν οὐχὶ μόνον χατήγορον 
αὐτὸν ὄντα δείχνυσι τῆς ἁμαρτίας, ἀλλὰ xaX ρέμα κατα- 
Σχευαστιχόν; οὐ μὴν παρὰ τὴν αἰτίαν τὴν αὐτοῦ, ἀλλὰ 
παρὰ τὴν τῶν ἀγνωμόνων Ἰουδαίων ἀπαφαίνει τοῦτο 
συμθαῖνον. Καὶ γὰρ xol Μανιχαίων ἐσπούδαχεν ἐμφράξαι 
τὰ στόματα τῶν χατηγορούντων τοῦ νόμου, Εἰπὼν γὰρ, 
ὅτι Τὴν ἁμαρτίαν οὐχ ἔγνων, εἰ μὴ διὰ νόμου, καὶ 
τὴν ἐπιθυμίαν" οὐκ ἤδειν, el μὴ ὁ νόμος ξ.1εγεν" Οὐκ 
ἐπιθυμήσεις, ἐπήγαγεν Ἀφορμὴν δὲ Aa6ovca ἡ 
ἁμαρτία διὰ τῆς ἐντολῆς, κατειργάσατο ἐν ἐμοὶ 
πᾶσαν ἐπιθυμίαν. 


ε΄. Εἶδες πῶς αὐτὸν ἀπήλλαξεν ἐγχλημάτων; Ἀφορμὴν- 
γὰρ λαδοῦσα, φηπὶν, ἡ ἁμαρτία, οὐχ ὁ νόμος, ηὔξησε 
τὴν ἐπιθυμίαν, xal τοὐναντίον οὗπερ ἐθούλετο ὁ νόμος, 
γέγονεν ὅπερ ἀσθενείας ἦν, οὐ πονηρίας. Ὅταν γάρ 
τινος ἐπιθυμῶμεν, εἶτα χωλυώμεθα, αἴρεται μᾶλλον τῆς 
ἐπιθυμέας ἡ φλόξ. ᾿Αλλ᾽ οὐ mapX τὸν νόμον τοῦτο " 
αὑτὸς μὲν γὰρ ἐχώλυσεν ὥστε ἀπαγαγεῖν" ἡ δὲ ápap- 
tla, τουτέστιν, ἡ ῥᾳθυμία ἡ σὴ καὶ ἡ γνώμη 4j πονηρὰ, 
τῷ χαλῷ πρὸς τὸ ἐναντίον ἐχρήσατο. ᾿Αλλ᾽ οὐ τοῦ ἰατροῦ 
τοῦτο ἔγχλημα, ἀλλὰ τοῦ ἀῤῥωστοῦντος τῷ φαρμάχῳ 
χαχῶς χρησαμένου. Οὐ γὰρ διὰ τοῦτο ἔδωχε τὸν νόμον, 
ἵνα ἀνάψτ, τὴν ἐπιθυμίαν, ἀλλ᾽ ἵνα σδέσῃ " τοὐναντίον δὲ 
ἐξέθη" ἀλλ᾽ οὐχ ἐχείνον, ἀλλ᾽ ἡμῶν ἡ χατηγορία. 
Οὐδὲ γὰρ, εἴ τις τῷ πυρέττοντι, χαὶ ψυχροποτίας &xat- 
po; ἐπιθυμοῦντι, μὴ παρασχὼν ἐμφορηθῆναι, τῆς 
ὁλεθρίας ταύτης ἡδονῆς αὐξήσειε τὴν ἐπιθυμίαν, ἔγχα- 
λοῖτο ἂν διχαίως " τοῦ γὰρ ἰατροῦ τὸ χωλῦσαι ἣν μόνον, 
τὸ δὲ ἀποσχέσθαι τοῦ χάμνοντος. Τί γὰρ, εἰ ἡ ἀμαρτία 
[549] τὴν ἀφορμὴν ἐξ αὐτοῦ ἔλαξε ; Πολλοὶ γὰρ xa τῶν 
πονηρῶν ἐξ ἀγαθῶν ἐπιταγμάτων τὴν αὑτῶν πονηρίαν 
αὔξουσιν * ἐπεὶ xal ὁ διάδολος οὕτω τὸν Ἰούδαν ἀπ- 
ὦλεσεν, εἰς φιλοχρηματίαν ἐμδαλὼν, xal χλέπτειν τὰ τῶν 
πενήτων ποιήσας " ἀλλ᾽ οὐ τὸ πιστευθῆναι τὸ γλωσσό- 
χομοὸν αὐτὸν τοῦτο εἰργάσατο, ἀλλ᾽ ἡ τῆς γνώμης πονη- 
ρία. Καὶ ἡ Εὔα δὲ τὸν ᾿Αδὰχμ ἀπὸ τοῦ ξύλου παρασχευά- 
caca φαγεῖν, ἐξέδαλεν ἐχ τοῦ παραδείσου * ἀλλ᾽ οὐδὲ 
ἐχεῖ τὸ δένδρον αἴτιον, εἰ xaX δι' αὐτοῦ f) ἀφορμὴ γέγονεν. 
Εἰ δὲ σφοδρότερον χέχρηται τῷ λόγῳ τῷ περὶ τοῦ νόμου, 
μὴ θαυμάσῃς πρὸς γὰρ τὸ κατεπεῖγον ὁ Παῦλος ἴσταται, 
οὐχ ἀφεὶς μὲν οὐδὲ τοῖς ἄλλως ὑποπτεύουσι τὰ λεγόμενα 
λαδὴν παρασχεῖν, πολλὴν δὲ σπουδὴν ποιούμενος τὸ 
παρὸν διορθῶσαι. Μὴ τοίνυν γυμνὰ ἐξέταζε τὰ ἐντεῦθεν 
λεγόμενα, ἀλλὰ χαὶ τὴν ὑπόθεσιν προστίθει, δι᾽ ἣν ταῦτα 
εἰπεῖν προάγεται, xaX τὴν μανίαν λογίζου τὴν Ἰουδαϊχὴν, 
xaX τὴν εὔτονον αὐτῶν φιλονειχίαν, ἣν κχαταλῦσαι 
ἔσπευδε. Δοχεῖ δὲ πολὺς χατὰ τοὺ νόμου πνεῖν, οὐχ ἵνα 
ἐχεῖνον διαδάλῃ., ἀλλ᾽ ἵνα τούτων ἐχλύσῃ τὸν τόνον. El 
γὰρ ἔγχλημα τοῦ νόμου, τὸ δι᾽ αὑτοῦ τὴν ἁμαρτίαν ἀφορ- 
μὴνλαδεῖν, εὑρεθήσεται χαὶ ἐν τῇ Καινῇ τοῦτο συμὄαϊνον. 
Καὶ γὰρ καὶ ἐν τῇ Καινῇ νόμοι μυρίοι, χαὶ περὶ τορλλῶν 
μιιξόνων πραγμάτων xot τὸ αὐτὸ ἴδοι τις ἂν ἐχδαῖνον 


Rot 
x&xet, οὐχ ἐπὶ τῆς ἐπιθυμίας μόνον, ἀλλ᾽ ἐπὶ πάσης ἁπλῶς 
χαχίας. El γὰρ μὴ ἤιθον, φησὶ, καὶ &éAdAnca αὐτοῖς, 
ἁμαρτίαν cox εἶχον. Οὐχοῦν ἐντεῦθεν fj ἁμαρτία τὴν 
ὑπόθεσιν ἔλαδε, χαὶ ἡ μείζων χόλασις. Καὶ πάλιν περὶ 
τἧς χάριπος Παῦλος διαλεγόμενος, φησί" Πόσῳ δοκεῖτε 
χείρογος ἀξιωθήσεται τιμωρίας ὁ τὸν Υἱὲὸν τοῦ 
Θεοῦ καταπατήσας ; Οὐχοῦν xai dj χείρων τιμωρία 
τὴν ἀφορμὴν ἐντεῦθεν ἔχει ἀπὸ τῆς μείζονος εὑεργε- 
οίας. Καὶ τοὺς Ἕλληνας δέ φησι διὰ τοῦτο ἀναπολογῆ- 
τους εἶναι, ὅτι χαὶ λόγῳ τιμηθέντες, χαὶ τῆς χτίσεως 
τὸ χάλλος χαταμαθόντες, xal ἀπ᾽ αὐτῆς δυνάμενοι πρὸς 
τὸν Δημιουργὸν χειραγωγηθῆναι, τῇ σοφίᾳ τοῦ Θεοῦ 
οὐχ εἰς δέον ἐχρήσαντο. "Opa πονταχοῦ τοῖς πονηροῖς 
τὰς ἀφορμὰς τοῦ μειζόνως χολάξεσθαι ἀπὸ τῶν ἀγαθῶν 
γινομένας πραγμάτων. ᾿Αλλ᾽ οὐ δήπου διὰ τοῦτο χατ- 
ἡγορήσομεν τῶν εὐεργεσιῶν τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ ταύτας μὲν 
θχυμασόμεθα μειζόνως χαὶ μετὰ ταῦτα, τὴν δὲ γνώμην 
τῶν εἰς τἀναντία τοῖς ἀγαθοῖς χεχρημένων διαδαλοῦ- 
μεν. Τοῦτο τοίνυν χαὶ ἐπὶ τοῦ νόμου ποιῶμεν. ᾿Αλλὰ 
τοῦτο μὲν ῥάδιον χαὶ εὔχολον᾽ τὸ δὲ ἄπορον ἐχεῖνό ἔστι. 
Πῶς φησι, Τὴν ἐπιθυμίαν οὐκ ἤδειν, εἰ μὴ à νόμος 
ἔλεγεν Οὐχ ἐπιθυμήσεις ; Εἰ γὰρ o0x ἔδει τὴν ἐπι- 
θυμίαν πρὶν ἣ λάθῃ τὸν νόμον ὁ ἄνθρωπος, πόθεν ὁ 
χαταχλυσμὸς γέγονεν ; πόθεν τὰ Σόδομα ἐνεπρήσθη; 
Τί οὖν φησι; Τὴν ἐπιτεταμένην. Διὰ τοῦτο οὐχ εἶπε, 
Κατειργάσατο ἐν ἐμοὶ ἐπιθυμίαν, ἀλλὰ, Πᾶσαν ἐπιθυ- 
μίαν, τὸ σφοδρὸν ἐνταῦθα αἰνιττόμενος. Καὶ τί τοῦ νό- 
μον τὸ χέρδος, εἰ τὸ πάθος ηὔξησε, φησίν ; Οὐδὲν, ἀλλὰ 
χαὶ πολὺ τὸ βλάθος" ἀλλ᾽ οὐ τοῦ νόμου tb ἔγχλημα, 
ἀλλὰ τῆς ῥᾳθυμίας τῶν δεξαμένων. Ἢ γὰρ ἁμαρτία 
αὑτὸ χατειργάσατο, ἀλλὰ διὰ νόμου" ἀλλ᾽ οὐ τοῦτο τοῦ 
νόμου [550] σπουδάζοντος, ἀλλὰ xa τὸ ἐναντίον. Ἴσχυ- 
ροτέρα οὖν γέγονεν ἡ ἁμαρτία, καὶ σφόδρα' ἀλλ᾽ οὐδὲ 
τοῦτο ἔγχλημα τοῦ νόμου πάλιν, ἀλλὰ τῆς ἐχείνων ἀγνὼω- 
μοσύνης. Χωρὶς γὰρ γόμου ἡ ἁμαρτία γεχρά " τουτ- 
ἐστιν, οὐχ οὕτω γνώριμος. “Ἤδεσαν μὲν γὰρ xai οἱ πρὸ 
τοῦ νόμου, ὅτι ἡμάρτανον, ἀχριδέστερον δὲ ἔμαθον μετὰ 
τὴν τοῦ νόμου δόσιν. Διὰ τοῦτο καὶ μείζονος ἧσαν χατ- 
ηγορίας ὑπεύθυνοι. Οὐδὲ γὰρ ἴσον ἣν φύσιν ἔχειν χατ- 
ἦγορυν, χαὶ μετὰ τῆς φύσεως χαὶ τὸν νόμον φανερῶς 
διαγορεύοντα ἅπαντα. Ἐγὼ δὲ ἔζων χωρὶς γόμου 
ποτέ. Πότε, εἰπέ μοι; Πρὸ Μωῦσέως. Ὅρα πῶς δεῖξαι 
στὸν νόμον σπουδάζει, καὶ ἀφ᾽ ὧν ἐποίησε, xal ἀφ᾽ ὧν 
οὐχ ἐποίησε βαρήσαντα τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν. Ὅτε γὰρ 
χωρὶς νόμου ἕζων, φησὶν, οὐχ οὕτω χατεδιχαζόμην. 
'E4A0000nc δὲ τῆς ἐντοιϊῆς, ἡ ἁμαρτία ἀνέζησεν, 
λιὼ δὲ ἀπέθανον. Τοῦτο δοχεῖ μὲν εἶναι κατηγορία 
ποῦ νόμου" εἰ δέ τις ἀχριδῶς ἑξετάσειε, xat ἐγχώμιον 
αὐτοῦ φανεῖται ὄν. Οὐ γὰρ μὴ οὖσαν ὑπεστήσατο, ἀλλὰ 
χρυπτομένην ἔδειξεν" ὅπερ xal ἔπαινός ἔστι τοῦ νόμον, 
εἴ γε πρὸ τούτου μὲν ἀνεπαισθήτως ἡμάρτανον, τούτου 
δὲ ἐλθόντος, εἰ xal μηδὲν ἕτερον ἐχαρπώσαντο, τοῦτο 
γοῦν αὐτὸ ἀχριδῶς ἔμαθον, ὅτι ἡμάρτανον" ὅπερ οὐχ 
ἂν εἴη μιχρὸν εἰς χαχίας ἀπαλλαγήν. Εἰ δὲ μὴ ἀπηλ- 
λάγησαν τῆς καχίας, οὐδὲν τοῦτο πρὸς τὸν πάντα ὑπὲρ 
τούτου ποιήσαντα νόμον, ἀλλὰ πᾶσα ἡ χατηγορία τῆς 
ἐκείνων γνώμης ἐστὶ παρ᾽ ἐλπίδα πᾶσαν διαφθαρεί- 
81s. 

ς΄. Οὐδὲ vào χατὰ λόγον fv τὸ γινόμενον, τὸ διὰ τῶν 
ὑἐκρελούντων βλάπτεσθαι" διὸ καὶ ἔλεγε᾽ Καὶ εὑρέθη μοι 
ἡ ἐντολὴ ἡ εἰς ζωὴν, αὕτη εἰς θάνατον. Οὐχ εἶπε, 
Τέγονε θάνατος, οὐδὲ, Ἔτεχε θάνατον, ἀλλ᾽, Εὐὑρέθη, 
«b χαιυὺν χαὶ παράδοξον τῇς ἁτοτίας οὕτως ἑρμηνεύων, 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIHIEP. CONSTANTINOP. 3n 


xai τὸ πᾶν εἰς τὴν ἐχείνων περιτρέπων χεφαλήν. "hi 
γὰρ τὸν σχοπὸν αὑτῆς ἐθέλῃς ἰδεῖν, elg ζωὴν ἦγε. vr. 
σὶ, καὶ διὰ τοῦτο ἐδόθη" εἰ δὲ θάνατος ἐντεῦθεν ἐξέῤτ, 
τῶν λαδόντων τὴν ἐντολὴν τὸ ἔγχλημα, οὐ τῦς ἐπὶ cti 
ζωὴν ἀγούσης. Σαφέστερον δὲ αὐτὸ τοῦτο καὶ διὰ τὰν 
ἑξῆς ἐδήλωσεν, εἰπών" Ἡ γὰρ ἁμαρτία ἀςρορμὴν Ja- 
δοῦσα διὰ τῆς ἐντοιῆς, ἐξηπάτησέ με, καὶ δὶ αἱ. 
τῆς ἀπέχτειγεν. Εἶδες πῶς πανταχοῦ τῆς ἁμαρτία; 
ἔχεται, τὸν νόμον ἀπαλλάττων χαττηγορίας ἁπάτι:: 
Διὸ xal ἐπήγαγε λέγων" Ὥστε ὁ γόμος ἅγιος, καὶ ἡ 
ἐντοιϊὴ ἁγία καὶ δικαία καὶ ἀγαθή. 'AXX', εἰ βούλε- 
σθε, xal τῶν παραποιούντων τὰς ἐξηγήσεις ταύτας εἰ; 
μέσον τὸν λόγον ἀγάγωμεν οὕτω γὰρ σαφέστερα ἔτι 
τὰ παρ᾽ ἡμῶν λεγόμενα. Τινὲς γὰρ ἐνταῦθα οὐ περ 
τοῦ νόμου Μωῦύσέως αὐτόν φασι λέγειν τὰ λεγόμεν:, 
ἀλλ᾽ οἱ μὲν περὶ τοῦ φυσιχοῦ, οἱ ὃὲ περὶ τῆἧς bvout 
τῆς ἐν τῷ παραδείτῳ δοθείσης. Καὶ μὴν πανταχοῦ sxs- 
Tb; τῷ Παύλῳ τοῦτον ἀναπαῦσαι τὸν νόμον, πρὸς ἃ 
ἐχείνους οὐδένα λόγον ἔχει" χαὶ μάλα εἰχότως * τοῦτο 
γὰρ οἱ Ἰουδαῖοι δεδοιχότες χαὶ φρίττοντες, ἐφελονείχου, 
τῇ χάριτι. Τὴν δὲ ἐντολὴν τὴν ἐν τῷ παραξείσῳ oÀ 
νόμον φαίνεταί ποτε χαλέσας, οὔτε αὐτὸς οὔτε XX 
οὐδείς. "Iva δὲ [551] xai ἀπ᾿ αὐτῶν τῶν εἰρτι μένων 
τοῦτο σαφέστερον γένηται, ἐπεξέλθωμεν τοῖς δύ μασι, 
μιχρὸν ἀνωτέρω τὸν λόγον ἀναγαγόντες. Περὶ γὰρ z» 
λιτείας ἀχριθῶς 8 αὑτοῖς διαλεχθεὶς, ἐπήγαγε λέγων" Ἢ 
ἀγνοεῖτε, dógAgol, ὅτι ὁ γόμος κυριεύει τοῦ drüpo- 
σου ἐφ᾽ ὅσον χρόνον ζῇ; Ὥστε ὑμεῖς ἐθανατώθητε 
τῷ vójup. Οὐχοῦν εἰ περὶ τοῦ φυσιχοῦ ταῦτα εἴρηται, 
εὑρεθησόμεθα νόμον μὴ ἔχοντες φυσιχόν" εἰ δὲ τοῦτ' 
ἀληθὲς, τῶν ἀλόγων ἑσμὲν ἀνοητότεροι. ᾿Αλλ᾽ οὐχ ἔστι 
ταῦτα, οὐχ Éot:. Περὶ γὰρ τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ οὐδ᾽ 
φιλονειχεῖν ἀναγχαῖον, ἵνα μὴ περιττὸν ἀναδεξώμεθα 
πόλεμον, πρὸς τὰ ὠμολογημένα ἀποδυόμενοι. Πῶς οὖν 
ena, Thx ἁμαρτίαν οὐκ ἔγνων, εἰ μὴ διὰ γάμου; 
Οὐ τὴν καθόλου λέγων ἄγνοιαν, ἀλλὰ τὴν ἀχριθεστέραν 


νῶσιν. Εἰ γὰρ περὶ τοῦ φυσιχοῦ τοῦτο εἴρηται, πῶς ἂν 


τὸ ἑξῆς ἔχοι λόγον; Ἐγὼ γὰρ, φησὶν, ἔζων" χωρὶς » ὁ- 
μου ποτὲ. Οὗτε γὰρ ὁ 'AbXyg, οὔτε ἄλλος ἄνθρωπος 
οὐδεὶς οὐδέποτε φαίνεται χωρὶς νόμου ζῆσας qua:xo3* 
ὁμοῦ τε γὰρ αὐτὸν ἔπλαττεν ὁ Θεὸς, χαὶ ἐχεῖνον ἐνετί- 
θει τὸν νόμον αὐτῷ, δύνοιχον ἀσφαλῆ παραχαθιστὰς τῇ 
φύσει πάσῃ. Χωρὶς δὲ τούτων οὐδαμοῦ φαίνεται ἐντολὴν 
τὸν φυσιχὸν νόμον χαλέσας" τοῦτον δὲ χαὶ ἐντολὴν, χαὶ 
διχαίαν, xai ἁγίαν χαλεῖ, χαὶ νόμον πνευματιχόν. Ὃ δὲ 
φυσικὸς οὐχ ἀπὸ Πνεύματος ἡμῖν ἐδόθη“ χαὶ γὰρ χαὶ 
βάρθαροι χαὶ “Ἕλληνες χαὶ πάντες ἄνθρωποι τοῦτον τὸν 
νόμον ἔχουσιν. Ὅθεν δῆλον, ὅτι περὶ τοῦ Μωπαϊχοῦ xal 
ἄνω χαὶ χάτω χαὶ πανταχοῦ διαλέγεται. Διὸ χαὶ ἅγιον 
αὑτὸν χαλεῖ λέγων' Ὥστε ὁ μὲν νόμος ἅγιος καὶ ἡ 
ἐντοιὴ ἁγία καὶ δικαία καὶ ἀγαθή. El γὰρ καὶ ἀχά- 
θαρτοι γεγόνασιν οἱ Ἰουδαῖοι μετὰ τὸν νόμον, xal Xov 
xot xal πλεονέχται, o) χαταργεῖ τοῦτο τοῦ νόμου τὴν 
ἀρετὴν, ὥσπερ τοῦ Θεοῦ τὴν πίστιν οὐχ ἀναιρεὶ ἡ ἀπ’- 
στία αὐτῶν. Ὥστε ἐξ ἁπάντων τούτων δύίλον, ὅτι περὶ 
τοῦ Μωσαϊχοῦ ταῦτα διαλέγεται νόμου. Τὸ οὖν dyra- 
05v, φησὶν, ἐμοὶ γέγονε θάνατος; Μὴ γένοιτο" à AU 
ἡ ἁμαρτία, ἵνα φαγῇ ἡ ἁμαρτία. Τουτέστιν, ἵνα δει- 
X07, ὅσον xaxbv ἡ ἁμαρτία, ἡ ῥάθυμος προαίρεσις xai 
ἡ ἐπὶ τὸ χεῖρον ὁρμὴ, καὶ αὐτὴ δὲ ἡ πρᾶξις xal ἡ &- 
ἐφθαρμένη γνώμη" τοῦτο γὰρ πάντων αἴτιον τῶν xaxir., 


* Alii, πολιτείας ἀχριθδοῦς. 


501 
hic accidere videas , non in concupiscentia tantum, 
sed etiam in omni malitia. Nam Si non venissem, in- 
quit, ct loquutus fuissem eis, peccatum non haberent 
(Joan. 15. 22). Igitur hinc peccatum et poena major 
occasionem accepit. Et rursus de gratia Paulus dis- 
serens, ait: Quanto putatis majori dignus supplicio 
erit. is, qui Filium Dei conculcavit ( Hebr. 10. 29)? 
Ergo gravius supplicium hinc occasionem accipit , a 
majori nempe beneficio. Ac gentiles ideo ait inexcu- 
sabiles esse, quod ratione przditi , et creaturz pul- 
chritudinem edocti, cum ea possint ad Creatorem de- 
duci, sapientia Dei, ut par erat , non usi sint. Vide 
quomodo ubique a bonis rebus improbi majoris sup- 
plicii occasiones accipiant. Verum non ideo beneficia 
Dei accusabinius ; sed illa postea magis admirabimur, 
illorumque consilia magis criminabimur, qui bonis in 
contrariam partem usi fuerint. Hoc itaque et circa le- 
gem faciamus. Verum illud quidem facile est; sed 
lic dubitandi causa est “ Quomodo ait Paulus, Con- 
cupiscentiam nescivissem , nisi lez dicerel, Non concu- 
pisces? Si enim concupiscentiam nescivisset liomo, 
antequam legem acciperet, undenam diluvium acci- 
dit? undenam Sodoma exusta fuit? Quid ergo sibi 
vult ? Concupiscentiam auctam et majorem. Ideo non 
ait, Effecit in me concupiscentiam, sed, Omnem con- 
cupiscentiam, vehementiam hic subindicans. Ecqua , 
inquit, legis utilitas, si passionem auxit ? Nulla , sed 
niultum damnum : verum non legis culpa est, sed 
segnitiei eorum, qui legem acceperunt. Peccatum 
enim illud effecit, sed per legem; verum lege non 
illud, sed contrarium curante. Longe itaque fortius 
fuit peccatum : verum non illud legis culpa fuerit, sed 
illorum ingràti animi. Absque lege enim peccatum mor- 
(uum erat : id est, non ita notum. Sciebant enim ii, 
qui ante legem erant, se peccavisse , accuratius vero 
id noverunt post datam legem : ideoque majori eraut 
crimini obnoxii. Neque enim perinde erat naturam 
accusatricem liabere , atque cum natura legem etiam 
omnia aperte diclantem. 9. Ego autem vivebam sine 
lege quondam. Quandonam , obsecro? Ante Moysem. 
Vide quam nitatur ostendere, legem tiam ab iis 
qu: fecit, quam ab iis qux» non fecit, humanam ag- 
gravasse naturam. Cum enim sine lege vivebam , in- 
quit, non sic condemnabar. Ubi autem venit mandatum, 
veccatum revixit. 10. Ego autem mortuus sum. loc 
videtur legis accusatio esse; sed sí quis accuratius 
examinaverit, laus ejus esse videbitur. Non enim 
peccatum, quod non esset, produxit, sed occultum 
ostendit : quod legis lans est : siquidem antea sine 
ullo sensu peceabant; ubi autem illa yenit , sí non 
aliud, hoc saltem lucrati sunt, quodacet ate didicerint 
se peccavisse : quod non parum fuerit, ut sese a pec- 
cato eximerent. Quod si sese a malitia non exemerint, 
nihil hoc ad legem, qua pro hac re omnia fecit ; scd 
omnis accusatio in illorum voluntatem cadit, qui 
pri:eter spei omnem corrupta fuit. 

6. Non enim rationi consonum erat, quod ab iis, 
que utilia esse poterant , l:ederentur. Ideo dicebat : 
Et invcafum est mihi mandatum , quod erat ad vitam , 


IN EPIST. AD ROM. HOMIL. Xil. 


502 
esse ad moriem. Non dixit, Factum est mors , Deque, 
Peperit mortem ; sed, 1nventum est, novam et ino. 
pinatam absurditatem sic explicans, et totum in illoruni 
caput rejlciens. Si enim scopum ejus, inquit, respi- 
cere voluisses, ad vitam ducebat, et propterea datum 
fuerat ; quod si mors inde evenit, ejus qui manda- 
lum accepit culpa est, non vero mandati ad vitam du- 
centis. Clarius autem hoc ipsum per sequeutia decla: 
ravit his verbis : 14. Nam peccatum, occasione accepta 
per mandatum, seduzit me, el per illud occidit. Viden' 
ui ubique peccatum insectatur, legem. ab omui cri- 
mine liberaus? Ideo subjuugit : 12. liaque lez sancta 
est, εἰ mandatum sanctum , justum et bonum. Sed , si 
placet, eorum , qui has expositiones adulterant , Ser- 
monem in medium afferamus : sic enim clariora erunt 
qux diximus. Quidam enim dicunt ipsum non de lege 
Moysis hic agere ; sed alii dicunt de lege naturali, alij 
de przcepto quod in paradiso datum est. Atqui ubi- 
que scopus Pauli est, ut banc legem abroget, illa- 
rumque nullam habet rationem, et jure merito. Hanc 
enim Jud:ei legem timentes, et exhorrescentes, conira 
gratiam contendebant. Przceptum autem in paradiso 
datum , nusquam visus est legem appellasse, neque 
ille, neque alius quispiam. Ut autem ex ipsius dictis 
lioc clarius evadat, verba pereurramus, dicta paulo 
altius resumentes. Cum de vitx instituto accuratius 
illis loquutus fuisset, hxc subjunxit : An ignoratis , 
fratres , quia lex dominatur in homine quanto tempore 
vivit? ]taque vos mortui estis legi. Igitur si de naturali 
lege id dicat, inveniemur naturalem legem non ha- 
bere : quod si hoc fuerit, brutis irrationabiliores su- 
mus. Sed non ita se res liabet, non ita certe. De lege 
enim in paradiso data non contendendum, ut ne inutile 
bellum assumamus, contra ea. qu: in confesso suut 
nos accingentes. Quomodo igitur ait : Peccatum non 
cognovissem , nisi per legem? Non omnimodam dicit 
ignorantiam, sed accuratiorem cognitionem intelligit. 
Si enim hoc de naturali lege dictum esset, quomodo 
sequentia rationi consentanea essent? Ego enim , in- 
quit, vivcbam sine lege quondam. Neque enim Adam 
ne jue quivis homo umquam videtur sine naturali lege 
vixisse : ubi enim illum efformavit Deus, illam ipsi 
egem indidit, contubernalem illain faciens universa 
naturx. Prater hzc autem nusquam deprehenditue 
legem naturalem prz»ceptum appellare; legem vero 
Moysis οἱ mandatum et justum et sanctum vocat , et 
legem spiritualem. Naturalis vero non a Spiritu mobis 
data est : nam et barbari et Grseci et omnes homines 
hanc legem habent. Unde palam est, illum ubique 
locorum de lege Mosaica disserere. ldcoque illam 
Sanctam vocat, dicens ; Itaque lez quidem sancta es , 
mandatum sanclum , justum et bonum. Licet cnim Ju- 
dx post legem impuri, injusti, avari fueriM, id tamcn 
legis virtutem non irritam fecit, ut Dei lidem non 
tollit eorum Incredulitas. Ex his itaque omnibus pla- 
pum est, hxc de lege Mosaica disserere. 13. Quod 
ergo bonum eral, inquit, mili factum cst mors? Absit : 
sed peccatum , ut appareat peccatum, Kd est, ut osten- 
datur quantum malum sit peccatum, ignava voluntas, 


503 
et ad pcjora impetus, ipsaque actio ac mens corrupta : 
"haec enim causa malorum omniuni est. Auget autem 
illud, ostendens Christi gratise magnitudinem , do- 
censque a quanto malo humanum genus liberaverit , 
quod malum per medicorum pharmaca pejus evade- 
bat, et per eos qui illud arcebant , augebatur. ldeo 
subjungit : Ut fiat supra modum peccans peccatum per 
mandatum. Viden' ubique quomodo huie se complicet? 
Et per quz illud accusat, rursum magis ostendit legis 
virtutem. Neque enim parum przstilit, cum ostendit 
quantum malum sit peccatum, illiusque virus omnere- 
velavitetin medium protulit: hoc enim declaravit, di- 
cens :U' fiatsupra modum peccanspeccalum per manda- 
tum. id est, ut appareat quantum malui, quanta per- 
niciessit peccatum : hoc autem per mandatum osten- 
sumest. His excellentiam quoquegratizostendiL supra 
legem, non vero pugnam. Neque enim hoc respicias, 
quod ii, qui legem acceperunt , deteriores facti sunt ; 
sed id consideres, legem non modo non augere mali- 
tiam voluisse, sed eam quz prius erat exscindere 
studuisse. Quod si non potuerit , illam tamen coro- 
nato ἃ voluntate ; Christi vero virtutem magis adora, 
quia tam varium, tam expugnatu difficile malum de- 
levit, et radicitus evulsit. Cum autem peccatum audis, 
nc putes esse vim quamdam exsistentem, sed malam 
actionem , semper accedentem et recedentem , qux 
non erat antequam fieret, et postquam facta est, rur- 
sum deletur. Ideo namque et lex data est : lex vero 
numquam ad maturalium interitum datur, sed δά 
emendationem mali secundum voluntatem actus, 

7. Que nature coherent , non mutari possunt. Vo- 
[uptas desinit in mortem, virtus in vitam.—11oc externi 
quoque legialatores sciunt , necnon universa homi- 
num natura. Ea enim tantum coercent mala, 4015 ex 
segnitie facta sunt , non vero ea , qua natur:e colie- 
rentia sunt , se exscindere profitentur : neque enim 
id fieri potest. Nam qux naturalia sunt, immota ma- 
nent, ut sepe vobis in aliis colloquiis dixi. Quapropter 
his missis certaminibus, moralem rursus sermonem 
excutiamus : imo vero he illorum certaminum ma- 
ΣΙΜΆ pars est. Nam si nequitiam depellamus , virtu- 
tem inducamus ; et hinc clare ostendemus vitium 
mon esse natura malum , et cos qui unde mala siut 
qusrunt, non modo verbis , sed etiam operibus po- 
terimus ad silentium cogere , quod cum ejusdem si- 
mus naturz, a malitia eorum exempti simus. Ne vero 
illud consideremus, laboriosam csse virtutem, sed 
potius posse illam a nobis exerceri ; si vero studea- 
mus , eam nobis omnino facilem fore. Si autem mihi 
nequitiz voluptatem opponas , ejus quoque finem di- 
cito : ἴῃ mortem enim illa desinit , quemadmodum 
virtus in vitam nos manuducit. Imo, si videtur, utram- 
que etiam ante finem examinemus : videbimus enim 
nequitiam multum doloris secum ferre, virtutem vero 
multam voluptatem. Quid enim, quzeso, miserabilius 
prava conscientia ? quid dulcius bona spe? Nihil 
enim, nihil certe nos ita pungit et premit, ut exspe- 
ctatio mala : nihil ita nos erigit , ac pene volatileg 
l'eddit , ut conscientia bona : id quod cx lis , quz 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


554 


apud nos eveniunt, edisci potest. Nam ii, qui in car- 
cere clausi tenentur , οἱ sententiam se damnantenm 
exspectant , etiamsi abundanti cibo [fruantur , mise- 
rius vivunt , quam ii , qui per vicos stipem cogunt, 
nullius sibi mali conscii : exspectatio namque ma- 
lorum non sinit eos voluptatem, quam pra mani- 
bus habent, advertere. Ecquid de vinctis loquor ? Iis 
qui liberi sunt et divites , malorum tamen conscii , 
meliore conditione sunt artifices, qui ex diurno labo- 
re vivunt. Gladiatores quoque, quos in cauponis vi. 
demus ebrietati, voluptati et ventri operam dantes , 
omnium-miserrimos esse dicimus , quia longe major 
voluptate illa est exspectatze mortis calamitas. Quod 
si illis hxc vita dulcis esse videatur , mementote ἀμ 
cti, quo vos frequenter alloquor , nihi! mirum esse, 
si is qui in nequitia vivit, amaritudinem doloremque 
non fugiat. Ecce enim resita detestanda amabilis vide- 
tur iis, qui in illa versantur. S.-d non ideo illos bea- 
tos dicimus , verum lioc ipso miseros prx'dicamus , 
quod quo malorum devenerint nesciant. Quid vero 
dixeris de moechis, qui propter modicam voluptatem 
ad indecoram servitutem, ad pecuniarum sumptum, 
et perpetuum timorem se dedunt, et vitam Caini sub- 
eunt , imo illa graviorem , dum ct przscntia timent 
el futura formidant , et amicos , inimicos, scios, in- 
$cios suspectos habent ? Ac neque cum dormiunt, ab 
hoc angore liberi sunt : dum mala conscientia som- 
nia ipsis confingit terroribus plena, quibus illi pavidi 
torquentur. Αἱ non sic habet vir temperatus et ca- 
$tus, sed in tranquillitate et libertate multa hanc 
transigit vitam. Confer igitur modicze voluptati mul- 
tos illos terrorum fluctus, et brevi continentize labori 
vit:e perpetux tranquillitatem , et videbis banc illa 
suaviorem esse. Qui vero rapere vult , et alienas in- 
vadere pecunias, annon, quzeso , innumeros sustinet 
labores, cireumcursans, servis, liberis, ostiariis adu- 
lans, terrens, comminans, impudenter agens, vigilans, 
tremens , anxius , omnia suspecta liabens ?. At nion 
talis est , qui pecunias contemnit : hic enim multa 
fruitur voluptate, in tranquillitate ct securitate vitain 
agens. Quod si quis czxleras nequiti:e partes percur- 
rerit , magnos tumultus, multos scopulos videbit. 
Quodque majus est, in virtute quidem prima laborio- 
$a sunt, qux vero sequuntur , suavia; ita ut hinc la- 
bor minuatur : in nequitia vero sccus : post volupta- 
tem dolores et supplicia accidunt, ita ut hinc voluptas 
evanescat. Quemadmodum enim, qui coronas exspe- 
ctat, onerosa przssentía πὸ quidem sentit : sic is , qui 
post voluptatem supplicia exspectat , non potest pu- 
ram l:titiam excerpere , melu omnia turbante ; imo 
8i quis rem accurate cxaminet , ante supplicium ex- 
spectatum in ipso ausu suo dolorem experitur. 

8. Concupiscentie malum.—Et, si placet, hoc in iis 
qui aliena rapiunt exploremus , vcl etiaia in iis , qui 
quomodocumque divites sunt : missisque timoribus, 
periculis, tremore, angore , cura , et similibus, sup- 
ponamus esse quempiam sine ullo negotio divitem , 
et de facultatum custodia securum, quod tamen csse 
nequit ; attamen id supponatur ; quam ille volupta- 


διό 


Αὔξει δὲ αὐτὴ», δειχνὺς τῆς τοῦ Χριστοῦ χάριτος τὴν 
ὑπερθολὴν, χαὶ διδάσχων οἴου χαχυοῦ τὸ τῶν ἀνθρώπων 
ἀπήλλαξε γένος, ὃ xal διὰ τῶν ἰατριχῶν φαρμάχων 
χεῖρον ἐγίνετο, xal διὰ τῶν χωλυόντων ηὔξετο" διὸ xal 
ἐπάγει λέγων’ "Iva γένηται καθ᾽ ὑπερδο.ιϊὴν ἁμαρτω- 
Aóc ἡ ἁμαρτία διὰ τῆς ἐντολῆς. Εἶδες πανταχοῦ πῶς 
ταύτῃ συμπλέκεται; Καὶ δι᾽ ὧν αὐτῆς κατηγορεῖ, 
δείχνυσι πάλιν μειζόνως τοῦ νόμον τὴν ἀρετήν. Οὐδὲ 
Ὑὰρ μιχρὸν ἧνυσε δείξας ὅσον dj ἁμαρτία xaxbv, xal 
πάντα τὸν ἰὸν αὐτῆς ἐχκχαλύψας, xat εἰς μέσον προθείς * 
τοῦτο γὰρ ἐδήλωσεν εἰπών" "Ira γένηται καθ᾽ oxep6o- 
Ahv ἁμαρτωλὸς ἡ ἁμαρτία διὰ τῆς ἐντολῆς. Tovt- 
ἐστιν, ἵνα φανῇ ἡλίχον χαχὸν, ἡλίχος ὄλεθρος ἣ ἀμαρ- 
τία᾽ τοῦτο δὲ διὰ τῆς ἐντολῆς ἐδείχθη. "Ex τούτων xa 
τὴν ὑπεροχὴν δείχνυσι τῆς χάριτος πρὸς τὸν νόμον" 
τὴν [552] ὑπεροχὴν, οὐ τὴν μάχην. Μὴ γὰρ τοῦτο ἴδῃς, 
ὅτι χείρους ἐγένοντο οἱ δεξάμενοι, ἀλλ᾽ ἐχεῖνο σχόπει, 
ὅτι οὐ μόνον εἰς ἐπίτασιν τὴν καχίαν ἀγαγεῖν οὐχ ἦθε- 
λεν ὁ νόμος, ἀλλὰ xai τὴν mpoünápyousav ἐχχόψαι 
ἐσπούδαζεν. Εἰ δὲ οὐχ ἴσχυσε, στεφάνου μὲν ἐχεῖνον 
ἀπὸ τῆς γνώμης " προσχύνει δὲ μειζόνως τοῦ Χριστοῦ 
τὴν δύναμιν, ὅτι ποιχίλον οὕτω χαχὸν xat δυσχαταγώ- 
νιστον ἡφάνισέ τε καὶ πρόῤῥιζον ἐχτεμοῦσα ἀνέσπασεν. 
ἹΑμαρτίαν δὲ ὅταν ἀχούσῃς, μὴ δύναμιν τινα ἐνυπόστα- 
τὸν νομίσῃς, ἀλλὰ τὴν πρᾶξιν τὴν πονηρὰν, ἐπιγινομέ- 
νὴν τε xal ἀπογινομένην ἀεὶ, xal οὔτε πρὸ τοῦ γενέ- 
σθαι οὖσαν, καὶ μετὰ τὸ γενέσθαι πάλιν ἀφανιζομένην. 
Διὰ γὰρ τοῦτο χαὶ νόμος ἐδόθη " νόμος δὲ οὐδέποτε ἐπ᾽ 
ἀναιρέσει τῶν φυσιχῶν δίδοται, ἀλλ᾽ ἐπὶ διορθώσει τῆς 
χατὰ προχίρεσιν πονηρᾷς πράξεως. | 

ξ', Καὶ τοῦτο xat ol ἔξωθεν ἴσασι νομοθέται, xal πᾶσα f) 
τῶν ἀνθρώπων φύσις. Τὰ γὰρ ἐχ ῥᾳθυμίας γινόμενα 
χαχὰ ἀναστέλλουσι μόνον, οὐ τὰ τῇ φύσει συγχεχληρω- 
μένα ἐπαγγέλγονται ἐχχόπτειν' οὐδὲ γὰρ δυνατόν. Τὰ 
γὰρ τῆς φύσεως ἀχίνητα μένει, ὃ πολλάχις πρὸς ὑμᾶς 
xa ἐν ἑτέραις εἴρηκα διαλέξεσι. Διόπερ τοὺς ἀγῶνας 
τούτους ἀφέντες, τὸν ἢθιχὸν πάλιν γυμνάσωμεν λόγον " 
μᾶλλον δὲ χαὶ τοῦτο τὸ μέρος τῶν ἀγώνων ἐχείνων 
ἐστίν. "Av γὰρ καχίαν ἐχδάλίλ]ωμεν, καὶ ἀρετὴν εἰσαγά- 
γωμεν" καὶ διὰ τούτων δαφῶς διδάξομεν, ὅτι οὐ φύσει 
πονηρὸν dj χαχία, χαὶ τοὺς ζητοῦντας πόθεν τὰ χαχὰ, 
οὐχ ἀπὸ λόγων μόνον, ἀλλὰ χαὶ ἀπὸ τῶν πραγμάτων 
δυνησόμεθα ῥᾳδίως ἐπιστομίσαι, τῆς μὲν αὐτῆς χοινω- 
νοῦντες αὐτοῖς φύσεως, ἀπηλλαγμένοι δὲ τῆς πονηρίας 
αὐτῶν. Μὴ γὰρ τοῦτο δὴ ἴδωμεν, ὅτι ἐπίπονον ἡ ἀρετὴ, 
ἀλλ᾽ ὅτι χατορθωθῆναι δυνατόν' ἐὰν δὲ σπουδάζωμεν, 
χαὶ χοῦφον ἡμῖν ἔσται χαὶ εὔχολον. Εἰ δὲ τὴν ἡδονήν 
μοι λέγεις τῆς καχίας, λέγε xal τὸ τέλος αὐτῆς" εἰς γὰρ 
θάνατον αὕτη χαταστρέφει, χαθάπερ ἡ ἀρετὴ εἰς ζωὴν 
ἡμᾶς χειραγωγεῖ. Μᾶλλον δὲ, εἰ δοχεῖ, xal πρὸ τοῦ τέ- 
λους ἑχάτερον αὐτῶν ἐξετάσωμεν" ὀψόμεθα γὰρ τὴν μὲν 
καχίαν πολλὴν ἔχουσαν τὴν ὀδύνην, τὴν δὲ ἀρετὴν τὴν 
ἡδονήν. Τί γὰρ ἀλγεινότερον, εἶπέ μοι, συνειδότος πο- 
νηροῦ; τί δὲ ἤξιον ἐλπίδος χρηστῆς ; Οὐδὲν γὰρ οὕτως, 
οὐδὲν χόπτειν ἡμᾶς εἴωθεν χαὶ πιέζειν, ὡς προσδοχία 
πονηρά" οὐδὲν οὕτως ἀνέχει, χαὶ μιχροῦ πέτεσθαι ποιεῖ, 
ὡς συνειδὸς ἀγαθόν. Καὶ τοῦτο ἀπὸ τῶν παρ᾽ ἡμῖν γι- 
νομένων ἔστι χαταμαθεῖν. Τῶν γὰρ διὰ τοῦ στενωποῦ 
χωρούντων ἐπαιτῶν, xal μηδὲν ἑαυτοῖς συνειδότων πὸ- 
νηρὸν, οἱ τὸ δεσμωτήριον οἰχοῦντες xai χαταδίχην ἀνα- 
μένοντες, χἂν μυρίας τροφῆς ἀπολαύσωσιν, ἀλγεινότε- 
p^» ζῶσιν" tj γὰρ προσδοκία τῶν δεινῶν οὐχ ἀφίησι τῶν 
ἐν χερσὶν ἡδέων αἰσθάνεσθαι. Καὶ τί λέγω τοὺς δεσμὼ- 


IN EPIST. AD ROM. IIOMIL. Xil 


504 
τας; Τῶν yàp ἔξω διατριθόντων xal πλουτούντων πο- 
νηρά τε συνειδότων ἑαυτοῖς, ἄμεινόν εἶσι πολλῷ διαχεί- 
psvot οἱ χάμνοντες χειροτέχναι, γαὶ δι᾽ ὅλης ἡμέρας 
πόνοις συζῶντες. Καὶ τοὺς μονομάχους δὲ διὰ τοῦτο ταλα- 
νίξομεν " [585] καίτοι γε £v χαπηλειοῖς ὁρῶντες μεθύον- 
τᾶς, τρυφῶντας, γαστριζομένους, xat πάντων ἀθλιωτέ- 
ρους εἶναί φαμεν, ὅτι πολλῷ μείζῳν τῆς ἡδονῆς ἐχεί- 
γῆς ἡ τῆς προσδοχωμένης τελευτῆς συμφορά. Εἰ δὲ 
ἐχείνοις ἡδὺς οὗτος ὁ βίος εἶναι δοχεῖ, ἀναμνήσθητε τοῦ 
λόγου, οὗ συνεχῶς λέγω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι οὐδὲν θαυμα- 
στὸν μὴ φυγεῖν χαχίας πιχρίαν χαὶ λύπην ἐν χαχίᾳ 
ζῶντα. Ἰδοὺ γὰρ πρᾶγμα οὕτως ἐπάρατον ἐπέραστον 
τοῖς μετιοῦσιν εἶναι δοχεῖ. ᾿Αλλ᾽ οὐ διὰ τοῦτο αὐτοὺς 
μαχαρίζομεν, ἀλλὰ καὶ δι᾽ αὐτὸ μὲν οὖν τοῦτο ταλανί- 
ζομεν, ὅτι οὐδὲ of ϑ τῶν χαχῶν εἰσιν, ἴσασι. Τί δὲ ἂν 
εἴποις περὶ τῶν μοιχῶν, οἵ διὰ μιχρὰν ἡδονὴν χαὶ δου- 
λείαν ἀπρεπῇ καὶ χρημάτων δαπάνην xaX φόδον διηνεχῇ, 
χαὶ βίον ἀπλῶς τὸν τοῦ Κάϊν ὑπομένουσι, μᾶλλον δὲ χαὶ 
ἐχείνου πολλῷ χαλεπώτερον, xai τὰ παρόντα δεδοιχότες 
χαὶ τὰ μέλλοντα τρέμοντες, χαὶ φίλους χαὶ ἐχθροὺς 
ὑποπτεύοντες, xal τοὺς εἰδότας xal τοὺς μηδὲν εἰδότας ; 
Καὶ οὐδὲ ἡνίχα ἂν καθεύδωσι, ταύτης ἀπαλλάττονται 
τῆς ἀγωνίας, τοῦ πονηροῦ συνειδότος ὀνείρατα πολλῶν 
γέμοντα φόθων ἀναπλάττοντος αὐτοῖς, xol ἐχδειματοῦν: 
τος οὕτως. ᾿Αλλ' οὐχὶ ὁ σώφρων τοιοῦτος, ἀλλ᾽ ἐν ἀν- 
ἐσει xai ἐλευθερίᾳ πολλῇ τὸν παρόντα διάγει βίον. ᾿Αντί- 
στῆσον τοίνυν τῇ μιχρᾷ ἡδονῇ τὰ πολλὰ χύματα τῶν 
φόδων τούτων, xal τῷ βραχεῖ πόνῳ τῆς ἐγκρατείας τὴν 
γαλήνην τῆς διηνεχοῦς ζωῆς, xai ὄψει ταύτην ἐχείνης 
οὖσαν ἰδίω. 'O δὲ ἁρπάζειν βουλόμενος, εἰπέ μοι, xal 
τοῖς ἀλλοτρίοις ἐπιτίθεσθαι χρήμασιν, οὐχὶ μυρίους 
ὑπομένει πόνους, περιτρέχων, xoAax:üty δούλους, bAeu- 
θέρους, θυρωροὺς, φοδῶν, ἀπειλῶν, ἀναισχυντῶν, 
ἀγρυπνῶν, τρέμων, ἀγωνιῶν, ὑψορώμενος ἅπαντα ; 
᾿Αλλ᾽ οὐχ ὁ χρημάτων χαταφρονῶν τοιοῦτος, ἀλλὰ xat 
οὗτος πάλιν πολλῆς ἀπολαύει τῆς ἡδονῆς, ἐν ἀδείᾳ ζῶν 
χαὶ μετὰ ἀσφαλείας ἀπάσης. Καὶ τὰ ἄλλα δὲ εἴ τις 
ἐπέλθοι τῆς χαχίας μέρη, πολὺν τὸν θόρυδον ὄψεται, 
πολλοὺς τοὺς σχοπέλους. Καὶ τὸ δὴ μεῖζον, ὅτι ἐπὶ μὲν 
τῆς ἀρετῆς πρῶτα μὲν τὰ ἐπίπονα, μετὰ δὲ ταῦτα τὰ 
bia: ὥστε xal ταύτῃ τὸν πόνου χουφίζεσθαι" ἐπὶ δὲ 
τῆς χαχίας ἀντιστρόφως " μετὰ τὴν ἡδονὴν αἱ ὀδύναι 
xa αἱ χολάσεις" ὥστε καὶ ἐντεῦθεν τὴν ἡδονὴν ἀφανί- 
ζεσθαι. “Ὥσπερ γὰρ ὁ στεφάνους ἀναμένων, οὐδενὸς 
αἰσθάνεται τῶν παρόντων φορτιχῶν᾽ οὕτως ὁ μετὰ τὴν 
ἡδονὴν χολάσεις προσδοχῶν, οὐ δύναται χαρποῦσθαι 
χαθαρὰν εὐφροσύνην, τοῦ φόδου πάντα διαταράττοντος. 
Μᾶλλον δὲ, εἴ τις ἀχριδῶς ἐξετάσειε, χαὶ πρὸ τῆς 
χολάσεως τῆς ἐπὶ τούτοις χειμένης πολλὴν χαὶ ἐν 
αὐτῷ τῷ τολμᾶσθαι τὴν χακίαν ὀδύνην εὕροι τις ἂν γι- 
νομένην. 


1j. Καὶ εἰ δοχεῖ, τοῦτο ἐπὶ τῶν τὰ ἀλλότρια ἁρπαζόντων 
ἐξετάσωμεν, ἣ καὶ τῶν ὁπωσοῦν χρήματα περιδαλλομέ- 
νων" xat φόδους ἀποστήσαντες χαὶ χινδύνους xat τρό- 
pov xal ἀγωνίαν xal φροντίδα xat πάντα ταῦτα, ὑπο- 
θώμεθα εἶναί τινα ἀπραγμόνως πλουτοῦντα, χαὶ περὶ 
τῆς φυλαχῇς τῶν ὄντων θαῤῥοῦντα, ὅπερ ἀμήχανον, 
πλὴν ἀλλ᾽ ὅμως χείσθω τῷ λόγῳ * ποίαν οὖν οὗτος χαρ- 
πώσεται ἡδονήν; Ὅτι πολλὰ [554] περιεδάλ[λ]ετο; ᾿Αλλ 
αὐτὸ μὲν οὖν τοῦτο οὐχ ἀφίησιν αὐτὸν εὐφραίνεσθαι" 
ἕως γὰρ ἂν τῶν ἑτέρων πλειόνων ἐπιθυμῇ, ἐπιτείνεται 
τὰ τῆς ϑασάνου. Ἧ τὰρ Eva Ao. ὅτων «vx, t τὸς 


S05 
ἐχὲι τὴν ἡδονήν" ἐπεὶ xal ol διψῶντες τότε ἀμαχτώ- 
μεθα ἑαυτοὺς, ὅταν ὅσον βουλόμεθα πίνωμεν᾽ ἕως δ᾽ 
ἂν διψῶμεν, κἂν πάσας ἐξαντλήσωμεν τὰς πηγὰς, μεί- 
ζων ἡμῖν ἡ βάσανος γίνεται, χἂν μυρίους ἐχπίωμεν 
ποταμοὺς, χαλεπώτερα τὰ τῆς χολάσεως. Καὶ σὺ τοί- 
vuv ἂν τὰ τοῦ χόσμου λάθῃς, ἔτι δὲ ἐπιθυμῇς, μείζονα 
εἰργάτω τὴν χόλασιν, ὅσῳ πλειόνων ἀπεγεύσω. Μὴ 
τοίνυν ἀπὸ τοῦ πολλὰ περιδάλλεσθαι νόμιζέ cot pos- 
γίνεσθαί τινα ἡδονὴν, ἀλλ᾽ ἀπὸ τοῦ μὴ θέλειν πλουτεῖν" 
ἐὰν δὲ ἐπιθυμῇς πλουτεῖν, οὐδέποτε παύσῃ μαστιζόμε- 
νος. Ἔρως γάρ ἐστιν οὗτος ἀτέλεστος, χαὶ ὅσῳπερ ἂν 
πλείονα προέλθῃς ὀδὺν, τοσούτῳ μᾶλλον τοῦ τέλους 
ἀφέστηχας. "Ap! οὖν οὐχ αἴνιγμα τοῦτο xal παραπλὴ- 
ξία xai ἐσχάτη μανία; ᾿Αποττῶμεν τοίνυν Ex πρώτης 
τῶν xaxiv* μᾶλλον δὲ μηδὲ ὅλως; ἀψώμεθα τῆς τοιαύ- 
τῆς ἐπιθυμίας" χἂν ἁψώμεθα δὲ, Ex. προοιμίων ἀποπη- 
δήσωμεν᾽ ὅπερ ὁ Παροιμιαστὴς παραινεῖ περὶ πόρνης 
γυναιχὸς λέγων ᾿ἀἈποπήδησον, μὴ ἐγχρογίσῃς, καὶ 
μὴ ξιθῃς ἐπὶ θύρας οἴχων αὐτῆς. Τοῦτό σοι xat ἐγὼ 
περὶ τῆς φιλοχρηματίαςξ λέγω. Ἂν γὰρ ἐμπέσῃς χατὰ 
μιχρὸν εἰς τὸ πέλαγος εἰσιὼν τῆς μανίας ἐχείνης, δυσ- 
χόλως ἐπανελθεῖν δυνήσῃ xal χαθάπερ ἐν τοῖς Ὦιγξι 
χἂν μυριάχις φιλονειχῇς, οὐ περιέσῃ ῥᾳδίως" οὕτω, xal 
πολλῷ χαλεπώτερον, εἰς τὸ βάθος τῆς ἐπιθυμίας ταύτης 
ἐμπεσὼν, ἀπολεῖς σεαυτὸν μετὰ τῶν ὄντων ἁπάντων. 
Διὸ, παρακαλῶ, τὴν ἀρχὴν φυλαττώμεθα, χαὶ τὰ μιχρὰ 
φύγωμεν xaxá: τὰ γὰρ μεγάλα ἀπὸ τούτων τίχτεται, 
Ὃ γὰρ καθ᾽ ἔχαστον ἁμάρτημα μαθὼν λέγειν, Οὐδὲν 
παρὰ τοῦτο, χατὰ μιχρὸν πάντα ἀπολεῖ. Τοῦτο γοῦν τὴν 
χαχίαν εἰσήγαγε, τοῦτο τὰς θύρας ἀνέ:μξε τῷ λῃστῇ, 
τοῦτο τῆς πόλεως τὰ τείχη χατέθαλε, τὸ x40' ἔχαστον 
λέγειν: Οὐδὲν παρὰ τοῦτο. Οὕτω xaX ἐπὶ τῶν σωμάτων 
τὰ μέγιστα αὔξεται νοσήματα, ὅταν τὰ μιχρὰ χαταφρο- 
νῆται. Ὁ Ἡσαῦ εἰ μὴ προέδωχε τὰ πρωτοτόχια, οὐχ 
ἂν ἀνάξιος ἐγένετο τῶν εὐλογιῶν" εἰ μὴ τῶν εὐλογιῶν 
ἀνάξιον ἑαυτὸν χατέστησεν, οὐχ ἂν εἰς ἀδελφοχτονίαν 
προελθεῖν ἐπεθύμτσεν. Ὁ Κάϊν εἰ μὴ τῶν πρωτείων 
ἐράσθη, ἀλλὰ τῷ Θεῷ παρεχώρησε τούτων, οὐχ ἂν ἔσχε 
πὰ δευτερεῖα " τὰ δευτερεῖα ἔχων πάλιν, εἰ τῆς παραι- 
γέσεως ἤχουσεν, οὐχ ἂν ὥδινε τὸν φόνον" πάλιν τὸν φό- 
"ον ἐργασάμενος, εἰ πρὸ: μετάνοιαν ἦλθε, τοῦ Θεοῦ xa- 
λοῦντος αὐτὸν, χαὶ μὴ ἀναισχύντως ἀπεχρίνετο, οὐχ ἂν 
τὰ μετὰ ταῦτα ὑπέμεινε δεινά. 

El δὲ οἱ πρὸ τοῦ νόμου ἀπὸ τῆς ῥᾳθυμίας ταύτης κατὰ 
μιχρὸν εἰς αὐτὸν τὸν πυθμένα τῆς χαχίας ἦλθον, ἐν- 
vór3oy τί πεισόμεθα ἡμεῖς; οἱ πρὸ; μείζονα καλούμενοι 
σχάμματα, ἂν μὴ μετὰ ἀχριδείας ἑαυτοῖς προσέχωμεν, 
xai τοὺς σπινθήρας τῶν xaxov, πρὶν ἣ τὴν πυρὰν 
ἀναφθῆναι, προλαδόντες σδεννύωμεν. Οἷόν τι λέγω" 
Ἐπιορχεῖς συνεχῶς ; Mh πρὸς τοῦτο στῇς μόνον, ἀλλὰ 
xai τὸ ὀμνύναι ἄνελε, xa οὐ δεήσῃ πόνου λοιπόν " πολὺ 
γὰρ δυσχολώτερον, ὀμνύντα μὴ ἐπιορχεῖν, f| μηδὲ 
ὀμνύνα: ὅλως. Ὑδριστὴς εἶ xal λοίδορος καὶ πλήκτης ; 
Γράψον [555] σεαυτῷ νόμον μὴ ὀργίξεσθαι μηδὲ χράζειν 
ὅλως, xal συναναιρεῖται τῇ ῥίζῃ xat ὁ χαρπός. Aávvo; 
εἶ xa ἄσωτος; Τίθει σεαυτῷ πάλιν ὄρον, ὥστε μὴ ὁρᾷν 
el; γυναῖχα, μῆτι δὲ εἰς τὸ θέατρον ἀναδαίνειν. prot ἐν 
ἀγορᾷ τὰ ἀλλότρια περιεργάζεσθαι χάλλη. Πολὺ γὰρ 
εὐχολώτερον, τὴν ἀρχὴν μηδὲ ἰδεῖν εὔμορφον γυναῖχα, 
ἣ θεασάμενον, χαὶ δεξάμενον τὴν ἐπιθυμίαν, ἐχδάλλειν 
τὸν ἐκ ταύτης θόρυδον. Κουφότεροι γὰρ ἐν προοιμίοις 
οἱ ἀγῶνες " μᾶλλον δὲ οὐδὲ ἀγῶνος ἡμῖν δεῖ, ἂν μὴ τὰς 
θύρας ἀνγοίξωμεν τῷ πολεμίῳ, μηδὲ τὰ σπέρματα τῆς 


S. JOANN;S CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 50 


xaxlag δεξώμεθα. Διὰ τοῦτο xal ὁ Χριστὸς τὸν ἀχι. 
λάστως ὁρῶντα εἰς γυναῖχα ἐχόλασεν, ἵνα πλείονος ἡμᾶς 
ἀπαλλάξῃ πόνον, πρὶν ἣ γενέσθαι τὸν ἀνταγωνιστὶ» 
ἰσχυρὸν χελεύων ἐχδάλλειν τῆς οἰχίας, ὅτε καὶ εὐχόλως 
ἐχδάλλεσθαι δύναται. Ποία γὰρ ἀνάγχη πράγματα ἔχειν 
περιττὰ, γαὶ συμπλέχεσθαι τοῖς ἀνταγωνισταῖς, «ap» 
χωρὶς συμπλοχῆς στῇσαι τὸ τρόπαιον, χαὶ πρὸ τῇς πάλτι 
ἁρπάσαι τὸ βραθεῖον ; Οὗ γὰρ τοσοῦτος πόνος μὴ ὁρᾶν 
γυναῖχας ὡραία:, ὅσος πένος ὁρῶντα χατέχειν “ μᾶλλον 
δὲ οὐδὲ πόνος τὸ πρότερον ἂν εἴη, ἀλλὰ πολὺς ἕδρὼς xdi 
μόχθος μετὰ τὸ ἰδεῖν ἐγγίνεται. 

θ΄, Ὅταν οὖν καὶ ὁ πόνος ἐλάττων f, μᾶλλον δὲ yr& 
ὅλως f μόχθος τις μηδὲ πόνος, xal τὸ χέρδο; μεῖζον, 
τί σπουδάζομεν εἰς τὸ πέλαγος ἐμπεσεῖν τῶν μυρίων 
xaxüy; Οὐδὲ γὰρ εὐχολώτερον μόνον ὁ μὴ ὁρῶν" τ» 
vaixa, ἀλλὰ xoi χαθαρώτερον περιέστα! τῆς τοιαὐττς 
ἐπιθυμίας, ὥσπερ οὖν ὁ ὁρῶν καὶ μετὰ πόνου πλείονος, 
xal μετὰ χηλῖδός τινος ἀπαλλάττεται, ἐὰν ἄρα ποτὲ 
ἀπαλλαγῇ. Ὃ μὲν γὰρ μὴ ἰδὼν τὴν εὔμορφον ὄψιν, χὰ 
τῆς ἐπιθυμίας τῆς ἐντεῦθέν ἐστι χαθαρός " ὁ δὲ bm 
υιὖἦσας ἰδεῖν, πρότερον χαταδαλὼν τὸν λογισμὸν, χε 
μολύνας αὑτὸν μυριάχις, τότε ἐχδάλλει τὴν ἀπὸ τῖ; 
ἐπιθυμίας χηλῖδα, ἐὰν ἄρα ἐχθάλτι. Διὰ δὴ τοῦτο xai i 
Χριστὸς, ἵνα μὴ ταῦτα πάσχωμεν, οὐ φόνον xau. 
μόνον, ἀλλὰ xai ὀργήν" οὐ μοιχείαν, ἀλλὰ xal ὅτι 
ἀχόλαστον * οὐχ ἐπιορχίαν, ἀλλα xal τὸ ὀμνύναι χαθόλο.. 
Καὶ οὐδὲ ἐνταῦθα ἴσταται τοῦ μέτρου τῆς ἀρξτῆς, ἀλλ᾽ 
ἐπειδὴ ταῦτα ἐνομοθέτησε, χαὶ ἐπὶ τὸ μεῖζον πρόε:5:ν. 
᾿Αποστήσας γὰρ τῶν φόνων, xai κελεύσας χαθαρὸν εἶν: 
ὀργῆς, χελεύει xal πρὸς τὸ πάσχειν καχῶς ἕτοιμον 
εἶναι, καὶ μὴ τοσοῦτον παρεσχενάσθαι παθεῖν, ὅσον ὁ 
ἐπιθουλεύων βούλεται, ἀλλ᾽ ὑπερβαίνειν περαιτέρω, 
χαὶ νιχᾷν αὐτοῦ τῆς μανίας τὴν ὑπερδολὴν τῇ τῆς oi- 
xilag φιλοσοφίας περιουσίᾳ, Οὐδὲ γὰρ εἶπεν, Ἐάν τίς 
σε ῥαπίσῃ εἰς τὴν δεξιὰν σιαγόνα, φέρε γενναίως χαὶ 
ἠσύχασον, ἀλλὰ προσέθηχε τούτῳ καὶ τὸ τὴν ἑτέραν 
αὐτῷ παρασχεῖν" Στρέγψον γὰρ αὐτῷ, φησὶ, καὶ τὴν 
ἄλλην. Τοῦτο γὰρ ἡ λαμπρὰ νίχη, τὸ κλεῖον αὑτῷ 
παρασχεῖν ὧν βούλεται, καὶ τοὺς ὄρους τῆς πονηρᾶς 
ἐπιθυμίας αὐτοῦ τῇ δαψιλείᾳ τῆς αἰχείας ὑπερόῆναι 
μακροθυμίας. Οὕτω γοῦν xal τὴν ἐχείνον χαταλύσεις 
μανίαν, xat τοῦ προτέρου λήψῃ μισθὸν ἐκ τοῦ δευτέρου, 
χαὶ τὴν ἐπ᾽ ἐχείνῳ [556] καταλύσεις ὀργὴν. 

Ὁρᾷς ὅτι πανταχοῦ τοῦ μὴ xaxüe πάσχειν ἡμεῖς; 
ἐσμεν χύριοι, οὐχ οἱ ποιοῦντες ἡμᾶς ; Μᾶλλον δὲ οὐ τον 
μὴ πάσχειν xaxüg μόνον, ἀλλὰ xal τοῦ παθεῖν εὖ αὐ- 
τοὶ b τὴν ἐξουσίαν ἔχομεν’ ὃ δὴ μάλιστά ἐστι θαυ- 
μαστὸν, ὅτι οὐ μόνον οὐχ ἀδιχούμεθα, ἐὰν νήφωκεν, 
ἀλλὰ xal εὐεργετούμεθα xal δι᾽ αὐτῶν ὧν ἀδιχούμεθα 
παρ᾽ ἑτέρων. Σχόπει δέ" “Ὑόδρισεν ὁ δεῖνα ; Σὺ χύριος εἰ 
ποιῆσαι τὴν ὕδριν ταύτην ἐγκώμιον σόν. "Av. μὲν γὰρ 
ἀνθυδρίσῃ;, ἐπέτεινες τὴν αἰσχύνην᾽ ἐὰν δὲ εὐλογή τῆς 
τὸν ὑδρικότα, πάντας ὄψει τοὺς παρόντας στεφανοῦντάς 
σε καὶ ἀναχηρύττοντας. Εἶδες πῶς δι᾿ ὧν ἀδικούμεθα 
εὐεργετούμεθα, ἂν θέλωμεν; Τοῦτο xai ἐπὶ χρη μάτων, 
τοῦτο xal ἐπὶ πληγῶν, τοῦτο xal ἐπὶ τῶν ἄλλων ἀπάν- 
των ἔστιν ἰδεῖν συμδαῖνον. "Av γὰρ τοῖς ἐναντίοις αὖ- 
τοὺς ἀμειδώμεθα, xal ὑπὲρ ὧν καχῶς ἐπάθομεν, xol 
ὑπὲρ ὧν εὑεργετοῦμεν, διπλοῦν ἑαυτοῖς ὑφαίνομεν στέ- 
φανον. Ὅταν τοίνυν ἐλθών τις εἴπῃ, ὅτι Ὃ δεῖν σε 


€ Sertpturam μόνον ὁ μὴ ὁρῶν dedit nnos cod.; editi, τὸ (c 
ὁρᾶν. Ebptr. b Morel., xai e μὴ παθεῖν αὐτοί, minus recte. 


E05 
tem percipiet ? Quod multis cireumdetur. bonis * At 
lioc non sinit eum lxtari: quamdiu enim plura con- 
cupiscet , cruciatus augetur. Nam concupiscentia 
cum stat, ncc ultra progreditur , tunc parit volupta- 
tem. Etenim cum sitimus , tunc nos recrcamus, cum 
quantum libet bibimus ; donec autem sitimus , elsi 
fontes omnes exliauriamus, major nobis adest crucia- 
tus; etiamsi mille flumina exhauriremus , gravius 
tormentum esset. Et tu. quoque si omnia qu: in 
mundo sunt acciperes ; si adhuc concupisceres, quo 
plura perciperes, co major esset cruciatus. Ne igitur 
putes te , si multis afflaas bonis, aliquam inde volu- 
ptatem esse percepturum ; sed id assequeris, si dite- 
scere nolis : sin divitias concupiscas, numquam finis 
tormentorum erit. Hic enim amor expleri nequit ; 
sed quo magis viam carpes , tanto magis a ternino 
semotus eris. Annon hoc xnigma cst, annon demen- 
tia et extrema insania ἵ Absistamus ergo a prima illa 
malorum radice , imo talem concupiscentiam ne at- 
lingamus quidem ; si vero tangamus, a principio re- 
siliamus : id quod admonet Proverbiorum auctor de 
meretrice sic loquens : Abscede, ne moram feceris , et 
ne accedas ad januam domus ejus ( Prov. 5. 8 ). Hoc 
etiam tibi ego de pecuniz» amore dico. Si enim pau- 
latim incidas in pelagus insanize illius , vix emergere 
poteris. Nam ut in vorticibus, si millies contendas , 
non facile superabis : sic , imo gravius , in. profun- 
dum coneupiscentize demersus, teipsum eum omnibus 
tu:s perdes. Propterea obsecro, a principio caveamus, 
et pusilla fugiamus mala ; magna quippe ex his gene- 
rantur. Nam is , quia ad singula peccata hoc dicere 
cdoctus est, Nihil hine eveniet, paulatim omnia per- 
det. Hoc nequitiam introduxit , hoc portas latroni 
aperuit , hoc urbis moenia dejecit , cum ad singula 
dicitur : Nihil hinc eveniet. Sic et in corporibus ma- 
gus :cgritudines augentur , quando parv: conte- 
mnuntur. Esaü, nisi primogenita vendidisset , non 
indignus benedictionibus habitus fuisset : si se bene- 
dictionibus indignum non reddidisset, non ad frater- 
nam cadem progredi concupivisset, Cain nisi primas 
tenere voluisset , sed Dei arbitrio rem permisisset , 
secundas non habuisset : si cum secundas haberet , 
monitioni paruisset, c:edem non parturiisset : rursus 
c:ede patrata, si ad poenitentiam venisset, Deo ipsum 
vocante, et non impudenter respondisset, non gravia 
subinde passus esset. 

Vitia quomodo corrigenda. — Si vero ii, qui ante 
legem erant , ex segnitie sua paulatim in ipsum ma- 
liti: profundum venerunt, cogita quid patiemur nos, 
qui ad majora vocati sumus stadia, uisi cum dili- 
gentia nobis attendamus, et scintillas malorum an- 
(cquatn rogus accendatur proreptas exstinguamus, 
Verbi gratia, pejeras frequenter? Ne hoc solummodo 
cures, sed etiam juramentum tolle, neque ultra labore 
opus habebis : longe namque difficilius est jurautem 
non pejerare , quam non omnino jurare. Conviciator 
es, contumeliosus, percussor? Legem tibi scribe, ne 
umquam irascaris vel clames, et una cum radice fru- 
ctum sustulisti. Lascivus es et luxuriei deditus? Pone 

PATROL. Gn. LX. 


IN EPIST. AD ROM. HOMIL. XII. 


506 
tibi legem ne umquam mulicrem, respicias, nedum in 
theatrum ascendas, neque in foro alienas formas cu- 
riose explores. Longe enim facilius cst, ne respicere 
quidem formosam mulierem, quam illa conspecta, et 
percepta cupidine, tumultum inde ortum sedare. 
Leviora quippe sunt in ipso primotdio certamina; 
imo potius neque ineunda certamina erunt, si hosti 
fores non aperuerimus , neque mali semina suscepe- 
rimus. Quamobrem Christus illum pena plectit , qui 
lascivis oculis mulierem respexcrit ; ut nos a majori 
labore criperet, jubens adversarium domo ejicere 
antequam fortior evadat, quando nempe facile ejici 
potest. Quae necessitas enim negotia superflua inire 
et cum adversario confligere, cum sine conflictu possis 
troprum erigere, ct ante paognam bravium rapere? 
Non enim tantus labor est formosas mulieres nou 
respicere, quam post aspectum se continere; imo 
vero ne labor quidem ille primus fuerit, sed post 
aspectum illum grandis sudor et labor adest. 

9. Cum ergo minor labor sit; imo ne omnino laber 
ullus, et lucrum majus, cur studemus in pelagus in- 
numerabilium malorum incidere ἢ Neque enim tantum 
facilius vir, qui non respicit mulierem, sed etiam sic pu- 
rior ab hujusmodi concupiscentia evadet : cum contra 
is, qui respicit, et cum majori labore et cum macula 
evadat, si quidem evadat. Nam qui formosam faciem 
non videt, a tali concupiscentia liber et purus est : 
qui autem videre concupivit, cum primo hanc cogita- 
tionem admiserit, seseque millies maculaverit, tunc 
illius concupiscenti:: maculam ejícit, si tamen ejiciat. 
Jdeo Christus, ut ne id patiamur, non czxdem modo 
prohibet, sed et iram quoque; non fornicationem 
tantum, scd οἱ lascivum aspeetum; non perjurium, 
sed et quodvis juramentum. Neque in hoc virtutis 
modo consistit, sed postquam eam legem posuit, 
ad majorem progreditur. Postquam enim a c:xedibus 
avertit, iramque prohibuit , jubet paratum esse ad 
mala sustinenda, neque modo ad tanta subeunda , 
quanta vult iusidiator, sed ctiam ad procedendum 
ulterius, ità ut per philosophiz tu:e excellentiam ejus 
insanie magnitudinem superes. Neque enim diiit : 
Si quis te percusserit in maxillam dexteram, fcr ge- 
nerosc et quiesce ; sed addidit, ut alteram ei prxebeas : 
Verte cnim, inquit, illi et alteram (Matth. 5. 359). Hzc 
splendida est victoria, plus illi prasbere, quam ipse 
velit, et pravae voluntatis illius terminos patientia 
largitate superare. Sic illius insaniam sedaabis, et 
prioris faeti mercedem ex posteriore facies, illiusque 
iram mitigabis. 

Penes nos est, ut ne mala patiamur. — Viden' penes 
nos semper esse, ut ne mala patiamur, non penes 
illos qui mala inferunt? lmo non ut mala non patia- 
mur tantum , sed etiam ut beneficio afficiamur , po- 
testatem habemus, id quod est maxime admiranduni, 
quod non modo non lxedamur, si vigilemus; sed ctiam 
beneficio aíficiamur ab iis, qui nos lzedunt, et ab aliis. 
Rem perpende; te injuria quispiam affecit? In potestate 
tua cst hanc injuriam in laudem tuam vertere. Nam si 
injuriam injuria repellas, turpitudinem auxisti ; sin 
Q2, 


"01 


benedixeris ei, qui te injuria affecit, videbis omnes, 
qui presentes sunl, te coronantes et celebrantes. 
Viden' quomodo a quibus injuria afficimur. ab iis be- 
neficia accipiamus, si velimus? Hoc ipsum in pecuniis, 
hoc in plagis , hoe in cxeteris omuibus deprehendere 
est. Nam si contraria ipsis rependamus ; ct cx malis 
quie perpessi sumus, et ex beneficiis qux przestitimus, 
duplicem nobis coronam contexemus. Cum ergo ac- 
cedens quispiam dixerit : llle talis te injuria affecit, 
el male de te apud omnes loqui non cessat; apud 
hzc loquentem lauda eum , qui injuriam iutulit : sic 
enim , si illum ulcisci velis, potes ab eo poenas re- 
petere. Nam qui audiunt, etiamsi sensu careant, te 
iaudabunt, illum vero ut fera quavis immaniorem odio 
liabebunt : quoniam ille nibil lesus , mala intulit; tu 
vero etiamsi male affectus , contraria rependisti. Sic 
dicta illa omnia ut futilia exhibere poteris. Etenim qui 
mordetur si doleat , oblati criminis se sibi conscium 
esse declarat : qui autem hzc deridet, hoc ipso se 
pisesentibus vel suspicione liberum demonstrat. Per- 
pende igitur quot bona inde colligas : primo te ipsum 
a perturbatione et commotione liberas; deinde (hoc 
vero primum censeri debel) si in peccatis sis, illa 
abstergis, ut publicanus ille, qui Phariszi accusatio- 





S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSIANTINOP. hh 


nem patieuter tulit. Ad hacc, pcr bujusinodi exi. 
tationem animum tuum philosophuni reddis, ei ais 
laudibus apud omnes frueris, οἱ dictorum τεὶ suy. 
cionem amoves. Quod si illum ulcisci cupias, bea 
abundanti sequetur, Deo criminationis ab illo pem; 
exigente, philusophiaque tua ante poenas illas plea 
ipsi gravem inferente. Nihil enim ita eos , qui mn 
injurram inferunt, mordere solet , ut cum nos du, 
quibus affecti sumus, injurias deridemius. Atsicuta 
philosophice agamus, tot tantaque bona aderuau:s 
si rixas et simultatem exerccamus, contraria oma 
contingent. Etenim nos ipsos dedecore aflcimu, x 
nos iis, qux dicta sunt, obnoxios esse a praeses 
existimamur ; animam tumultu replemus, cet ininirm 
gaudio afficimus, Deum irritamus, et peccatis prim. 
bus lioc addimus. !I:»c itaque omnia cogitantes, s- 
multatum barathrum vitemus, et ad portum toleras 
confugiamus, ut et hic inveniamus requiein animal 
nostris, ut Christus pronuntiavit, et futura conseqa- 
mur bona, gratia et benignitate Domini ποι ku 
Christi , quicum Patri unaque Spiritui sancto glora, 
imperium, honor, nunc et semper, et in saecula se 
culorum. Amen. 


um C  ——————————————— A ————— 


HOMILIA XIII. 


Cap. 7. v. 14. Scimus autem, quia lex spiritualis est: 
ego autem carnalis sum, venumdatus sub peccato. 

1. Postquam dixerat magna fuisse mala, et pecca- 
tum admissum potentius fuisse lege, et contra quam 
lex satagebat accidisse, et cum in magnam dubita- 
tionem auditorem conjecissel ; rationem postea dicit, 
per quam hzc advenere, cum prius legem a prava 
suspicione vindicasset. Etenim ne quis audiens, pec- 
catutu occasionem per mandatum accepisse, et quod 
eodem mandato accedente peccatum revixit, et quod 
per illud decepit atque interfecit ; ne quis, inquam, 
legem horum malorum causam putaret esse, primo 
illius defensionem affert uberrimam ; non modo il- 
Jam ab accusatione liberans, sed laudem ipsi maxi- 
maim  texeus. Ilocque adhibet non quasi ipse iu ejus 
gratiam loquatur, sed quasi communeni omnium 
sententiam exponens. Scimus enim, inquit, quod lex 
spiritualis sit. Ac si diceret, hoc. in confesso et ma- 
nifestum est, quod sit spiritualis : tantum abest, ut 
sit causa peccati, et malis qux& advenerunt obnoxia, 
Et vide quo pacto non. modo illam ab accusatione 
liberet, sed etiam supra modum laudet. Nam cum 
spirituxlem illam dicit, magistram virtutis ostendit 
esse, el. nequiti:? adversariam : lioc est cnim esse 
spiritualem, et ab omni peccato abducere; quod lex 
faciebat, terrens, admonens, puniens, corrigeus, qux 
ad justitiam pertinent omnia consulens. Unde crgo, 
Inquit, peccatum exstitit, si tam admirabilis sit pr:e- 
ceplor? A discipulorum segnitie. Quapropter himc 
subjunxit : Ego autem carnalis sum, cum qui in lcge 
et ^nte legem vixerat hominem indicans. Venunda- 
tus sub. p-ccato. Cum morte enim, iuquit, aflectuum 


turba ingressa est. Cum enim corpus mortüle cie. 
ctum est, necessario accepit concupiscentiam, iram, 
dolorem, citeraque omnia, quze. multa opus kale- 

bant philosophia, ne. exundantia in nobis, rstiosem 

in peccati profundum submergercnt. llli amque 

affectus peccatum non erant ; sed. illorus iamoden 

tio, si non frenetur, hoc elficiebat. Verbi gratia (ut 
unum illorum in exemplum adducam), concupisceu- 
Lia peccatum non est ; at si immoderata sit, nec velit 

intra connubii legem se continere, sed alienas etam 

mulieres appetat, tum res adulterium efficitar, non ἃ 
concupiscentia, scd ab illius immoderata eupidilate. 
Ac perpende Pauli sapientiam. Postquam legem lau- 
dibus tulerat, statim ad. illud priscum lempus accur- 
rit, ut cum ostendisset, quomodo tunc genus nostrum 
affectum esset, etiam. cum legem accepit, proliare 
gratie. adventum necessarium fuisse; quod ubique 
demonstrare curavit. Cum cnim dicit, Venumdatus 
sub peccato, non de iis, qui in lege erant, luquilur 
tanlum, Sed etiam de iis, qui ante legem. vixeraat, 
et de hominibus in principio conditis. Dcin:le etiam 
modum dicit venditionis et deditionis. 15. Quod enim 
oprror, inquit, non intelligo. Quid est, Non intelligo? 
Ignoro. Et quandoiam. hoc factum est ? nemo eoim 
at :gnorantia peccavit. Viden' quomodo, si non cum 
decenti reverentia voces deligamus, nec apostolicum 
scopum respiciamus, innumera absurda sequutura 
siut ? Si enim ignerantes peccabaut, nec. poenas dare 
debebant. Ut igitur ille superius dicebat : Sine lege 
enim peccatum. moriuum est ; non hoc declaraus, 
quod illi nescientes peccarcnt, sed quod scirent qui- 
dem, at noa tam aecur.te ; ideoque. pun:cbantat 


99] 


ὕδρισε, καὶ χαχῶς GE πρὸς ἅπαντας λέγων διατελεῖ, 
ἐκαίνεσον πρὸς τοὺς λέγοντας τὸν ὑδρικότο," οὕτω γὰρ, 
κἂν ἀμύνασθαι βουληθῇς, δυνήσῃ δίχην λαθεῖν. Οἱ γὰρ 
ἀχούοντες κἂν σφόδρα ἀνόητοι ὧσι, σὲ μὲν ἐπαινέσον- 
ται, μισήσουσι δὲ ἐκεῖνον ὡς θηρίου παντὸς χαλεπώ- 
τέρον, ὅτι ὁ μὲν οὐδὲν ᾿διχτ μένος ἐλύπησε, σὺ δὲ xal 
καχῶς παθὼν, τοῖς ἐναντίοις ἢἡμείψω. Καὶ τὰ εἰρημένα δὲ 
πάντα οὕτω δεῖξαι δυνήσῃ ἕωλα ὄντα. Ὁ μὲν γὰρ δαχνό- 
μενος τοῦ συνειδέναι τοῖς εἰρημένοις ἀπόδειξιν παρ- 
ἐχεται τὸ ἀλγεῖν" ὁ δὲ καταγελάτας, αὐτῷ τούτῳ παρὰ 
«ot; παροῦσι πάσης ἑαυτὸν ἀπήλλαξεν ὑποψίας. Σχόπει 
τοίνυν πόσα Ex τούτου συλλέγεις καλά" πρότερον ἀπαλ- 
λάττεις σεαυτὸν θορύδου χαὶ ταραχῆς" εἶτα δὲ, μᾶλλον 
τοῦτο χείσθω πρῶτον, χἂν ἁμαρτήματα ἔχῃς. χαὶ ταῦτα 
ἀποδύσῃ, χαθάπερ ὁ τελώνης τὴν τοῦ Φαρισαίου χατηγο- 
ρίαν τιράως ἐνεγχών. Πρὸς τούτοις, φιλόσοφον χατασχευά- 
Ce:g σον τὴν Ψυχὴν τῇ τοιαύτῃ μελέτῃ, xai μυρίων 
παρὰ πάντων ἀπολαύσεις ἐπαίνων, xal τὴν ἐπὶ τοῖς 
εἱρημένοις ὑποψίαν ἀποδύσῃ πᾶσαν. Εἰ δὲ xai ἐχεῖνον 
ἀμύνασθαι ἐπιθυμεῖς, χαὶ τοῦτο ἐχ περιουσίας ἕψεται, 





IN EPIST. AD ROM. ἸΙΌΜΠΙ.. Xil. 50K 


xai τοῦ Θεοῦ χολάξοντος αὐτὸν ἀνθ᾽ ὧν εἴρηχε, xoi πρὲ 
«fe χολάσεως ἐχείνης τῆς σῆς φιλοσοφίας ἀντὶ χα! ρίας 
αὑτῷ γινομένης πληγῆς. Οὐδὲν γὰρ οὕτω τοὺς ὑθρίξζον- 
τας ἡμᾶς δάκνειν εἴωθεν, ὡς τὸ τοὺς ὑδριξομένους ἡμᾶς 
τῶν ὕθρξεων χαταγελᾷν. Ὥσπερ οὖν Ex τοῦ φιλοσοφεῖν 
ποσαῦτα ἔσται χαλὰ, οὕτως ἐχ τοῦ μιχροψύχους εἶναι τὰ 
ἐναντία συμδήσεται ἅπαντα. Καὶ γὰρ ἕαυτοὺς χατ- 
αισχύνομεν, xai ὑπεύθυνοι παρὰ τοῖς παροῦσι δοχοῦμεν 
εἶναι τοῖς λεγομένοις, χαὶ τὴν Ψυχὴν 9opufoo πλη- 
ροῦμεν, χαὶ τὸν ἐχθρὸν εὐφραίνομεν, xai τὸν Θεὸν 
παροξύνομεν, χαὶ τοῖς ἀμαρτήμασι προστίθεμεν τοῖς 
ἡμετέροις. Ταῦτα οὖν ἅπαντα ἐννοήσαντες, φύγωμεν 
τῆς μικροψυχίας τὸ βάραθρον, xa πρὸς τὸν λιμένα τῇς 
μαχροθυμίας χαταδράμωμεν, ἵνα xaX ἐνταῦθα εὕρωμεν 
ἀνάπαυσιν ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν, χαθὼς xai ὁ Χριστὸς 
ἀπεφήνατο, xaX [551] τῶν μελλόντων ἐπιτύχωμεν ἀγα- 
θῶν, χάριτι χαὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ 
Χριστοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ, ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, 
δόξα, χράτος, τιμὴ, νῦν xol ἀεὶ, xa εἰς τοὺς αἰῶνας 
τῶν αἰώνων. ᾿Αμέν. 


OMIAIA IT. 
e 


Οἴδαμεν γὰρ, ὅτι ὁ νόμος πνευματικός ἐστιν " ἐγὼ 
δὲ σαρκικός δὶμι, πεπραμένος ὑπὸ τὴν ἁμαρτία". 

α'. Ἐπειδὴ εἶπεν, ὅτι μεγάλα γέγονε χακὰ, χαὶ ἡ ἀμαρ- 
«la δυνατωτέρα χατέστη τῆς ἐντολῆς ἐπιλαδομένη, xaX 
-οὐναντίον οὗπερ ἐσπούδαζεν ὁ νόμος ἐξέθη, xa εἰς πολ- 
3v τὸν ἀκροατὴν ἐνέθαλεν ἀπορίαν, λέγει xal τὸν λο- 
γισμὸν λοιπὸν, χαθ᾽ ὃν ταῦτα γέγονε, πρότερον ἀπαλ- 
λάξας τὸν νόμον τῆς πονηρᾶς ὑποψίας. Ἵνα γὰρ μὴ 
ἀχούων, ὅτι διὰ τῆς ἐντολῆς ἡ ἁμαρτία ἀφορμὴν ἔλαθε, 
xal ὅτι ἐλθούσης αὐτῆς ἡ ἁμαρτία ἀνέζησε, χαὶ ὅτι δι᾽ 
αὑτῆς ἐξηπάτησε xal ἀπέχτεινεν " ἵν᾽ οὖν μὴ τὸν νόμον 
τῶν χακῶν τούτων αἴτιον νομίσῃ τις εἶνα!, πρότερον τὴν 
ὑπὲρ αὐτοῦ τίθησιν ἀπολογίαν μετὰ πολλῆς τῆς πεέριου- 
σίας, οὐ μόνον κατηγορίας αὐτὸν ἀπαλλάττων, ἀλλὰ xat 
ἐγχώμιον αὐτῷ πλέχων μέγιστον. Καὶ τοῦτο οὐχ ὡς 
αὑτὸς χαριζόμενος τίθησιν, ἀλλ᾽ ὡς χοινὴν ἐκφέρων ψῆ- 
φον. Οἵδαμεν γὰρ, φησὶν, ὅτι ὁ γόμος zxrevpazixóc 
ἐστιν. Ὡσανεὶ ἔλεγεν’ ὭὯὩ μολογη μένον τοῦτο χαὶ δῆλόν 
ἐστιν, ὅτι πνευματιχός ἐστι" τοσοῦτον ἀπέχει ἁμαρτίας 
αἴτιος slvat, χαὶ τῶν γεγενημένων χαχῶν ὑπεύθυνος. 
Καὶ ὅρα πῶς οὐ χατηγορίας αὐτὸν ἀπαλλάττει μόνον, 
ἀλλὰ χαὶ ἐπαινεῖ μεθ᾽ ὑπερθδολῆς ἁπάσης. Πνευματιχὸν 
γὰρ εἰπὼν, διδάσχαλον αὐτὸν ἀρετῆς δείχνυσιν ὄντα, 
χαὶ καχίας πολέμιον" τοῦτο γάρ ἐστιν εἶναι πνευματιχὸν, 
τὸ πάντων ἀμαρτη μάτων ἀπάγειν" ὅπερ οὖν xat ὁ νόμος 
ἐποίει, φοδῶν, νουθετῶν, χολάζων, διορθούμενος, τὰ 
περὶ ἀρετῆς. συμδουλεύων ἅπαντα. Πόθεν οὖν, φησὶν, ἡ 
ἁμαρτία ἐγεγόνε:, εἰ οὕτω θαυμαστὸς ὁ διχάσχαλος ; 
IIap& τὴν τῶν μαθητῶν ῥχθυμίαν. Διὸ ἐπήγαγε λέγων, 
᾿Εγὼ δὲ σαρκικός εἶμι, τὸν £y τῷ νόμῳ χαὶ πρὸ τοῦ 
νόμου πολιτευόμενον ἄνθρωπον ὑπογράφων. Πεπραμέγος 
ὑπὸ τὴν ἁμαρτίαν. Μετὰ γὰρ τοῦ θανάτου», φησὶ, val 
ὁ τῶν παθῶν ἐπεισῆλθεν ὄχλος. Ὅτε γὰρ θνητὸν ἐγένετο 
τὸ σῶμα, ἐδέξατο χαὶ ἐπιθυμίαν ἀναγχαίως λοιπὸν, χαὶ 
ὀργὴν καὶ λύπην xal τὰ ἄλλα πάντα, ἃ πολλῆς ἐδεῖτο 
φιλοσοφίας, ἵνα μὴ πλημμύραντα ἐν ἡμῖν χαταποντίσῃ 
τὸν λογισμὸν εἰς τὸν τῆς ἁμαρτίας βυθόν. Αὑτὰ μὲν γὰρ 
οὐκ ἣν ἁμαρτία" ἡ δὲ ἀμετρία αὐτῶν μὴ χαλινουμένη, 
τοῦτο εἰργάξετο. Οἷον, ἵν᾽ ὡς ἐπὶ ὑποδείγματος ἕν αὖ- 


πῶν μεταχειρίσας εἴπω, ἡ ἐπιθυμία ἁμαρτία μὲν οὐχ 
ἔστιν, ὅταν δὲ εἰς ἁμετρίαν ἐχπέσῃ, εἴσω τῶν τοῦ νόμου 
γάμων οὐχ ἐθέλουσα μένειν, ἀλλὰ καὶ ἀλλοτρίαις ἔπι- 
πηδῶσα γυναιξὶ, τότε λοιπὸν μοιχεία τὸ πρᾶγμα γίνεται, 
ἀλλ᾽ οὐ παρὰ τὴν ἐπιθυμίαν, ἀλλὰ παρὰ τὴν ταύτης 
πλεονεξίαν. Καὶ σχόπει σοφίαν IIaoAou. Ἐγχωμιάσας 
γὰρ τὸν νόμον, ἐπὶ τὸν ἀνωτέρω χρόνον ἔδραμεν εὐθέως, 
[558] ἵνα δείξας πῶς xaX τότε τὸ γένος διέχειτο τὸ 
ἡμέτερον xa ἡνίχα τὸν νόμον Ela6sv, ἀποφήνῃ τῆς 
χάριτος ἀναγχαίαν οὖσαν τὴν περιουσίαν᾽ ὅπερ πανταχοῦ 
χατασχευάσαι ἑσπούδαχε. Τὸ vip, Πεπραμέγος ὑπὸ 
τὴν ἁμαρτίαν, ὅταν λέγῃ, οὐ περὶ τῶν ἐν τῷ νόμῳ 
λέγει μόνον, ἀλλὰ χαὶ περὶ τῶν πρὸ τοῦ νόμου βεδιωχό- 
των, χαὶ τῶν ἐξ ἀρχῆς γενομένων ἀνθρώπων. Εἶτα χαὶ 
τὸν τρόπον λέγει τῆς πράσεως, χαὶ τῆς ἐχδόσεως. Ὃ 
γὰρ κατεργάζομαι, φησὶν, οὐ γινώσχω. Τί ἐστιν, Οὐ 
TU*OC XC ; ᾿Αγνοῶ. Καὶ πότε τοῦτο γέγονεν ; οὐδεὶς γὰρ 
οὐδέποτε ἐν ἀγνοίᾳ ἥμαρτεν. Ὁρᾷς ὅτι, ἂν μὴ μετὰ 
τῆς προσηχούσης εὐλαθείας τὰς λέξεις ἐχλεξώμεθα, χαὶ 
πρὸς τὸν ἀποστολιχὸν ἴδωμεν σχοπὸν, μυρία ἕψεται 
τὰ ἄτοπα; El γὰρ ἀγνοοῦντες ἡμάρτανον, οὐδὲ δίχην 
ἦσαν ἄξιοι δοῦναι. "Ὥσπερ οὖν ἀνωτέρω ἔλεγε, Χωρὶς 
γὰρ γόμου ἁμαρτία γεχρά" οὐ τοῦτο δηλῶν, ὅτι οὐχ 
ἤδεσαν ἁμαρτάνοντες, ἀλλ᾽ ὅτι ἤδεσαν μὲν, οὐχ οὔτο» δὲ 
ἀχριδῶς" διόπερ ἐχολάζοντο μὲν, οὐχ οὕτω δὲ στροδρῶς" 
καὶ πάλιν, Τὴν ἐπιθυμίαν οὐκ ἤδειν, οὐ τὴν καθόλου 
ἄγνοιαν δηλῶν, ἀλλὰ τὴν σαφεστάτην γνῶσιν ἐμφαίνων " 
ἔλεγε δὲ, ὅτι Κατειργάσατο ἐν ἐμοὶ πᾶσαν ἐπιθυμίαν, 
οὗ τοῦτο λέγων, ὅτι ἡ ἐντολὴ τὴν ἐπιθυμίαν ἐποίησεν, 
ἀλλ᾽ ὅτι τὴν ἐπίτασιν τῆς ἐπιθυμίας ἡ ἁμαρτία διὰ τῆς 
ἐντολῆς ἔπεισήγαγεν " οὕτω χαὶ ἐνταῦθα οὐ τὴν χαθόλου 
ἄγνοιαν δηλοῖ, λέγων, Ὃ γὰρ κατεργάζομαι, οὗ γινώ- 
σχω" ἐπεὶ πῶς συνήδετο τῷ νόμῳ τοῦ Θεοῦ χατὰ τὸν 
Em ἄνθρωπον ; Τί οὖν ἐστιν, Οὐ γιγνώσκω; Σχοτοῦμαι, 
φησὶ, συναῤπάζομαι, ἐπήρειαν ὑπομένω, οὐχ οἶδα πῶς 
ὑποσχελίζομαι" ὅπερ xoi ἡμεῖς εἰώθαμεν λέγειν, Οὐχ 
οἷδα πῶς ὁ δεῖνα ἐλθὼν συνήρπασεν, οὐχ ἄγνοιαν προ- 
δαλλόμενοι, ἀλλὰ ἀπάτην τινὰ χαὶ meolataacs tx Ἐπὰ- 
δουλὴν ἐμφαίνοντες. OU τὰρ ὃ θέλω τοῦτο πγᾶσσῳ 


509 
diU ὃ μισῶ, τεῦτο πειώ. Πῶς οὖ» οὐ τινώξεξις, 2 
χατεργάξτ,; E! yàg 0f: τὸ xax), χαὶ atv - 
tuum o), DIES τοῦτο ázrnaafm. EST. "ἦε, 
enun ὅτι xax τὸ, Ὃ ev θέλω *, εἴρτχεν, οὐχὶ τὸ αὖτ’ 
εξνύτ:»» ἀνα: γῶν», 28 ἀνάγχτυ τὴ» sia zur) petra u£- 
“τ, ΕἸ γὰρ οὖχ ἔχύντες, ἀλλ᾽ ἀνχγκαζόμενοι igag- 
πάωμεν, πάλι» τὰ τῶν» χολάξεων τῶν ἔμπρυτῆεν γεγε- 
»"πένων» οὖκ ἃ» ἔχοι ψέγω». "MA! (oso, Οὗ γιγώσχω, 
λέγω», οὐχ ἄγ.» αν ἐνέττηνεν, ἀλλ᾽ ἅπερ εἰρήχαμεν" 
οὕπω καὶ 5b, Ὃ οὗ θέϊλι, προθεὶς, οὐχ ἀνάγχτν 
ἐζέμόσεν, ἀλλὰ τὸ μὴ ἐπαινεῖν τὰ γινόμενχ᾽ ἐπεὶ el μὴ 
τοῦτο ἦν δηλώσας τῷ εἰπεῖν, “ὋὋ οὗ θέλω, τοῦτο πράττω, 
πῶ; οὐχ ἐπέγαγεν, ᾿Αλλ’ ὃ &ávayxá,opat xax βιάξημαι, 
7/710 ποιῶ; τοῦτο γὰρ τῷ θέλειν καὶ τῇ ἐξουσίᾳ ἀν- 
κίχειται, Νυνὶ ὃὲ οὐ τοῦτο εἴρτχεν, ἀλλ᾽ ἀντὶ τούτου τὸ, 
Ὃ μισῶ, τέθειχεν, ἵνα μάθῃς ὡς χαὶ ἐν τῷ εἰπεῖν, Ὃ 
οὐ θέλω, οὗ tk, ἐξουσίαν ἀνεῶεε. Τί οὖν [559] ἐστι τὸ, 
Ὃ cb θέλω; Ὃ μὴ ἐπαινῶ, ὃ μὴ ἀπυξέχομαι, ὃ μὴ 
φιλῶ οὗ πρὸς ἀντιδιαστολὴν χαὶ τὰ ἑξῆς ἐπήγαγεν cl- 
πώ» AAA ὃ μισῶ, τοῦτο ποιῶ. El δὲ ὃ οὐ 0£Ao, 
τοῦτο ποιῶ, σύμφημι τῷ γέμῳ ὅτι καῖός. 


p'. 'Upds τέως τὶν διάνοιαν οὗ ξιεφθαρμέντν, ἀλ)ὰ ἐν 
«ἢ πράξει τὴν οἰχείαν διατηροῦσαν εὐγένειαν; El γὰρ 
xai μετέρχεται τὴν xaxíav, ἀλλὰ μισοῦδα μετέρχεται, 
ὃ xaY τοῦ φυσιγοῦ νόμου xal τοῦ γραπτοῦ μέγιττον 
ἐγχώμιον ἂν εἴη. “Ὅτι γὰρ καλὸς ὃ νόμος, φησὶ, ὄτιλον 
ἐξ ὧν ἐμαυτοῦ κατηγορῶ, παραχούων τοῦ νόμου xai 
μιξῶν τὸ γεγενημένον" καίτοι εἰ ἁμαρτίας αἴτιος ἦν ὁ 
νόμο;, πῶ; αὐτῷ συννδόμενος τὸ ὑπ᾽ αὐτοῦ χελευόμενον 
«ενέσθαι, ἐμίτει; Σύμἴημι γὰρ τῷ γόμῳ, φησὶν, ὅτι 
xaóc. Νυνὶ δὲ οὐχέτι ἐγὼ χατεργάζομαι αὐτὸ, ἀ,1.1 
ἡ οἰχοῦσα ἐν ἐμοὶ ἁμαρτία. Οἷδα γὰρ, ὅτι οὐχ clxsi 
ἐν ἐμοὶ, τουτέστιν, ἐν τῇ σαρχέ μου, ἀγαθόν. Ἐν- 
ταῦθα ἐπιτίθενται οἱ τὴν σάρχα διαθάλλοντες, xal τῆς τοῦ 
Θεοῦ δημιουργίας ἀλλοτριοῦντες, Τί οὖν ἂν εἴποιμεν ; "A 
χαὶ περὶ τοῦ νόμου πρώην διαλεγόμενοι εἰρήχαμεν, ὅτι, 
ὥππερ ἐκεῖ τὸ πᾶν τῆς ἁμαρτίας εἶναί φησιν, οὕτω xal 
ἐνταῦθα, Οὐ γὰρ εἶπεν, ὅτι Ἢ σὰρξ αὐτὸ κατεργάζεται, 
ἀλὴὰ xal τοὐναντίον, ὅτι Οὐχέτε ἐγὼ κατεργάζομαι 
αὐτὸ, dA ἡ οἰκοῦσα ἐν ἐμοὶ ἁμαρτία. ΕΠ δὲ λέγει, 
ὅτι οὐκ οἰχεῖ ἐν αὐτῇ ἀγαθὸν, οὕπω τοῦτο ἔγχλημα τῆς 
σαρχός * οὗ γὰρ τὸ μὴ οἰχεῖν ἀγαθὺν ἐν αὐτῇ, πονηρὰν 
αὑτὴν δείχνυσιν οὖσαν. Ἥ μεῖς δὲ ἐλάττονα μὲν ὁμολο- 
γοῦμεν εἶναι τῆς ψυχῆς τὴν σάρχα χαὶ καταδεεστέραν, 
οὗ μὴν ἐναντίαν οὐδὲ μαχομέντινν οὐδὲ πονηρὰν, ἀλλ᾽ ὡς 
χιθάραν χιθαριστῇ, χαὶ ὡς ναῦν χυδερνήτῃ, οὕτως αὖ- 
τὴν ὑποχεῖσθαι τῇ ψυχῇ" ἅπερ οὐχ ἐναντία τοῖς ἄγουσι 
xai χρωμένοις ἐστὶν, ἀλλὰ xal σφόδρα συμθαίνοντα, οὐ 
μὴν ὁμὄτιμα τῷ τεχνίτῃ. "Ὥσπερ οὖν ὁ λέγων, ὅτι Οὐχ 
ἐν τῇ χιθάρα, οὐδ᾽ ἐν τῇ νηῖ ἡ τέχνη, ἀλλ᾽ ἐν τῷ χυδερνήτῃ 
xal τῷ κιθαρῳδῷ, οὐ τὰ ἔργα διέξαλεν, ἀλλὰ τὸ μέσον ὅσον 
πρὺς τὸν τεχνίτην τῆς τέχνης ἔδειξεν" οὕτω χαὶ ὁ Παῦλος 
εἰπὼν, ὅτι Οὐχ οἰκεῖ ἐν τῇ σαρχί μου ἀγαθὸν, οὐ τὸ 
σῶμα διέδαλεν, ἀλλὰ τὸ ὑπερέχον τῆς ψυχῆς ἔδειξεν. Αὕτη 


4 Morel., τὸ, Οὐ ϑέλω, οἱ sic infra ter, male. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI AKCIIHEP. CONSTANTINOP. 


9n 
γάρ iz:t» d τὸ τᾶν ξγυχεχειριτηιξυτ, τῆς χυξερηίϑεως, 
χαὶ τῆς χιθηευδίας ὅπερ χαὶ Παῦλος ἐνταῦθα δείχνυ:,. 
zh xanh. {.χίς τιθέμενος. Καὶ εἰς δύο ταῦτα τὸν 
ἀγῆρωτοον bro, ψυχὴν χαὶ πτῶμα, λέγει ὅτι ἀλοχωτέρα 
μὲν ἡ 33,5, xa συνέσεως Igrnago;, χαὶ τῶν ἀτομένων, 
ἀλλ οὗ τῶν ἀγόσπων συτωτέρα δὲ $ quyk. χαὶ τὸ 
“πραχτέον χαὶ τὸ μὲ πραχτέου συσιδεῖν δυναμέντ,, οὗ ni» 
ἀρχοῦ τι πρὸς τὸ τὸν tI» ἄρχειν ὡς βούλεται" Cp 
οὗ τς παρχὺς μόνον, ἀλλὰ χαὶ τῆς ψυχῆς γένοιτ᾽ ἂν 
ἔγχλτμα, εἰδυίας μὲν ἅπερ δεῖ πράττξον, οὐχέτ: δὲ εἰς 
ἔργον ἐχτερυύτης τὰ Φόξαντα. Τὸ γὰρ Ofleer παρώ- 
χειταί μυι, 77,21, τὸ δὲ κατεργάζσθαι τὸ xa Av oc; 
εὑρίσκω. Ἔνταυθα πάλιν εἰπὼν, Οὐχ φσύρέσ χω. e 
ἄγνοιάν φησιν, ox ἀπορίαν, ἀλλ᾽ ἐπδρεεάν τινὰ xal 
ἐπιδυυλὴν «E. ἁμαρτίας" ὅπερ οὖν xai σα- ἔστερον 
δειχνὺς ἐπίγαγεν" Οὗ γὰρ ὃ θέλω, πειῶ ἀγαθὸν, àAT 
ὃ οὗ 0&lo xaxér, τοῦτο 3pácco. El δὲ [560] ὃ ἐγὼ 
οὗ θέλω, τοῦτο ποιῶ, οὐχέτι ἐγὼ χκατεργάζομαε att, 
ἀ.1.1" ἡ οἱἰκοῦσα ἐν ἐμοὶ ἁμαρτία. Εἶδες --ῶς χαὶ τὴν vi- 
σίαν τῆς ψυχτις, xai τὴν οὐσίαν τῆς συρχὸς ἀπαλλάξ: 
ἐγχλέματος, τὸ πᾶν ἐπὶ τὴν πονηρὰν πρᾶξιν μετέξτι» 
σεν; El γὰρ οὐ θέλει τὸ χαχὸν, ἀπήλλαχται ἡ ψυχὴ, χαὶ 
el αὐτὸς αὑτὸ μὴ χατεργάζεται, ἐλευθέρωται χαὶ τὸ 
σῶμα, xat μόνης trc πονηρᾶς προαιρέσεώς ἔστι τὸ πᾶν. 
Οὐ γὰρ ταυτὸν ψυχῆς οὐσία xat σώματος xal προασιρέ- 
σεως, ἀλλὰ τὰ μέν ἔστιν ἔργα Θεοῦ, τὸ δὲ ἐξ ἡμῶν αὐ- 
τῶν γινομένη χίνησιϑ, πρὸς ὅπερ ἂν αὑτὴν βουληθῶμεν 
ἀγαγεῖν. Ἢ μὲν γὰρ βούλησις, ἔμφυτον χαὶ παρὰ Θεοῦ" 
ἡ δὲ τοιάδε βούλησις, ἡμέτερον xal τῆς γνώμης ἡμῶν. 
Εὐρίσχω ἄρα τὸν γόμον τῷ θέλοντι ἐμοὶ ποιεῖν τὸ 
κα.ϊὸν, ὅτι ἐμοὶ τὸ καχὸν παράκειται. ᾿Ασαςὲς τὸ cl- 

ρη μένον" τί οὖν ἐστι τὸ λεγόμενον ; Ἐπαινῶ τὸν νόμον, 

φησὶ, χατὰ τὸ συνειδὸς, χαὶ αὐτὸν δὲ εὑρίσχω ἐμοὶ τῷ 

βουλομένῳ τὸ χαλὸν ποιεἶν συνήγορον, xal ἐπκιτείνοντά 

μοι τὸ βούλημα ὥσπερ γὰρ ἐγὼ αὑτῷ συνήδομαι, οὕτω 
xai αὐτὸς ἐπαινεῖ τὴν γνώμην τὴν ἐμήν. Ὅρᾷς κῶς 
δείχνυσι τὴν μὲν τῶν χαλῶν χαὶ τῶν μὴ τοιούτων γνῶσιν 
ἐξ ἀρχῆς ἡμῖν χαταδεθλημένην, τὸν Ob νόμον Μωῦσέως 
ἐπαινοῦντα αὐτὴ», καὶ ἐπαινούμενον παρ᾽ αὑτῆς ; Οὐδὲ 
Ὑὰρ ἀνωτέρω εἶπεν, ὅτι Διδάσχομαι παρὰ τοῦ νόμου, 
ἀλλὰ, Σύμφημι τῷ νόμῳ" οὔτε προεῖπεν, ὅτι Παιδεύομαι 
παρ᾽ αὐτοῦ, ἀλλ᾽, ὅτι Συνγήδομαι αὑτῷ. Τί δὲ ἐστι, 
Συνήδομαι ; ᾿Ωμολογῶ ὡς χαλῶς ἔχοντι, ὥσπερ οὖν xal 
αὑτὸς ἐμοὶ τῷ θέλοντι ποιεῖν τὸ χαλόν. Ὥστε τὸ θέλειν 
τὸ xaJhw, xai τὸ μὴ θέλειν τὸ πονηρὸν, ἄνωθεν dv 
προχαταθεῦλγ, μένον" ὁ δὲ νόμος ἐλθὼν, xal ἐν τοῖς xa- 
xolg χατήγορο; ἐγένετο πλειόνων, xal ἐν τοῖς ἀγαθοῖς 
ἐπαινέτης μειζόνων. 'Opdz πανταχοῦ ἐπίτασίν τινα xai 
προσθήχην αὐτῷ μαρτυροῦντα μόνον, πλεῖον δὲ οὐδέν; 
Ko γὰρ ἐπαινοῦντος αὐτοῦ, xal ἐμοῦ συνηδομένον xal 
θέλοντος τὸ χαλὸν, τὸ χαχὸν Ext παράχειται, xal ἡ πρᾶ- 
ξις αὐτοῦ οὐχ ἀνήρηται. Ὥστε ὁ νόμος τῷ προῃρημένῳ 
χαλόν τι ποιῆσαι χατὰ τοῦτο σύμμαχος γίνεται μόνον, 
χαθὸ καὶ αὐτὸς τὰ αὐτὰ αὐτῷ βούλεται. Εἶτα ἐπειδὴ 
ἀσιχφῶς αὐτὸ τέθειχε, προϊὼν ἐρμηνεύει αὐτὸ xal σα- 
φέστερον ποιεῖ, δειχνὺς πῶς τὸ χαχὸν παοάχειτα:, χαὶ 
πῶς τῷ θέλονει ποιεῖν τὸ χαλὸν ὁμοῦ ὁ νόμος ἐστί, 


909 
quidem, sed non tam acerbe : ac rursum, Concupi- 
scenliam nescivissem ; non omnimodam ignorantiam 
significans, sed clarissiimam cognitionem non ad- 
fuisse denotans : dixitque, Operala est in. me omnem 
cencupiscentiam ; non hoc sensu, quod mandatum 
concupiscentiam cffecerit ; sed quod augmentum con- 
cupiscentise peccatum per mandatum induxernt : ita et 
bic non omnimodam ignorantiam significat dicens : 
QQucd enim operor non intelligo : quomodo enim in 
lcge Domini sibi complaceret secundum interiorem 
hominem? Quid ergo significat, Non intelligo? 1n 
tenebris sum, inquit, abripior, damnum sustineo, 
nescio quomodo supplantor. Quod et nos dicere so- 
lemus : Nescio quomodo ille veniens surripuit; non 
ignorantiam profitentes, sed (raudem quamdam, eir- 
cumventionem et insidias declarantes. Non enim quod 
volo, id (acio, sed quod odi, facio. Quomodo ergo non 
nosti id quod facis? Si enim bonum expetis, simalum 
odisti, id perfect: cognitionis est. Unde liquet illum 
hioc dixisse, Quod nolo, non liberum arbitrium tol- 
lcns, neque necessitatem quamdam et vim inducens. 
Si enim non sponte, sed ex necessilale peecamus, 
ccrte supplicia pro factis illata non ratione nituntur. 
Sed sicut cum dixit, Non intelligo, non. ignoranGam 
signiflcavit, sed id quod dicebamus : sic illud additum, 
Quod nolo, non necessitatem denotat, sed quod facta 
non laudet. Nisi enim hioc sibi vellet cum dicit, Quod 
nolo facio, cur non addidit, Scd ex necessitate cogor, 
et vi hoc facio? boc enim voluntati et potestati op- 
yositum est. Nunc autem hoe non dicit, sed liujus 
loco posuit, Quod odi ; ut discas ipsum quando dixit, 
Quod olo, potestatem sibi non ademisse. Quid est 
ergo illud, Quod nolo ? Qued non laudo, quod non 
probo, quod nog amo; ad cujus rei comparatioueim 
sequentia addidit, Sed quod odi, hoc facio. 16. Siau- 
tem quod nolo, illud facio , consentio legi quod bona ait. 

9. Viden' interim non corruptam mentem, sed in 
opere nobilitatem suam servantem ? Quod si nequi- 
tiam adit , ut odio lis bens adit, id quod legis et na- 
turalis οἱ scripte maxima. laus fuerit. Quod enim 
bona sit lex, inquit, hine palam est, quod me ipsum 
accusem , quod legi non ebsequutus sim, et quod 
faetam rem odio liabeam. Atquisi lex causa peceati 
esset, quo paeto is, qui ipsi con:enliret, jussum ejus 
odio haberet? Consentiio enim legi, inquit , quia bona 
est. 11. Nunc autem jam non ego operor illud, sed 
quod inhabitat in sme peccatum. 18. Novi enim quod 
non inhabitet in me, id est, in carne mea, bonum. Hic 
instant ii, qui carnem calumniantur et illam a Dei 
opificiis  amovent. Quid ergo dicemus? Ea que 
de lege nuper dicebamus, quod ut illic totum 
ad peccatum refert , sic et hoc loco. Noi enim dixit, 
Caro illud operatur; sed contrarium , Jam non 
ego illud operor, sed quod inhabitat in me peccatum. 
Quod si dicat, quod non habitet in ipsa bonum, 
nondum hoc carnis crimen est : non enim quod bo- 
num non habitet in ipsa, hoc probat illam non esse 
bonam. Nos autem minorem quidem fatemur anima 
carnem ipsique inferiorem , non illi contrariam nec 


IN EPIST. AD ROM. HfOMIL. XIII. 


510 
adversantem, nec malam; sed ut citharoedo citharam, 
ut gubernatori navem, sic illam animse subjicimus : 
αυ nou sunt adversaria agentibus et iis utentibus, 
sed admodum convenientia, non paris tamen cum ar- 
tifice honoris. Ut ergo qui dicit, Non in cithara, non 
in navi ars rcsidet, sed in gubernatore et in citha: ce- 
do, non ipsa improbat, sed ostendit quantum intersit 
inter illa ct artificem : sic et Paulus cum dicit, Non 
habitat in carne mea bonum: non corpus calumniatur, 
sed anim:e excellentiam declarat : ipsa enim est, cui 
et gubernatio et cithara: usus committitur. Quod ct 
Paulus hic declarat , anim: auctoritatem tribuens : 
et in hxc duo hominem dividens, animam et corpus, 
dicit quidem carnem ratione et intelligentia destitu- 
lam agi et non agere; animam vero sapientiorem 
esse, que possit intelligere qux agenda, qux non 
agenda sint; neque tamen posse equo pro arbitrio 
$uo imperare : id quod non carnis modo, scd etiam 
animx crimen fuerit, qux» novit quidem quid sit 
agendum, sed quod sibi agendum videtur non cxse- 
quitur. Nam velle adest mihi, inquit, perficere autem 
bonum non invenio, Hic rursus cum dixit, Non invenio, 
non ignorantiam significat, non dubitationem, scd 
damnum quoddam et insidias peccati ; quod et aper- 
tius declarans addit : 19. Non enim quod voto bonum, 
hoc facio; sed quod nolo malum, hoc facio. 20. Si ergo 
quod ego nolo, hoc facio, non jam ego operor illud, 
sed quod inhabitat in me peccatum. Viden' quomodo ct 
naturam animz et naturam σὰ ΓΗΒ a crimine liberans, 
totum in malam operatienem transfert ?-Si enim non 
vult malum, liberatur anima ; si ipse non illud ope- 
ratur, liberatur et corpus, et solius mali propositi to- 
tum est. Non enim idipsum natura sunt anima, corpus 
et propositum ; sed illa quidem sunt opera Dei, hoc 
autem propositum ex nobis ipsis et motus quispiam 
est, quocumque illum ducere voluerimus. Nam vo- 
luntas quidem naturalis est et a Deo; talis vero vo- 
luntas a nobis et propositi nostri est. 21. Invenio igi- 
tur legem volenti mihi facere bonum , quia malum nihi 
adjacet. Obseurum est hoc dictum : quid ergo sibi 
vult? Laudo legem , inquit, secundum eonscientiam, 
et illam mihi voleuti facere bonum patronaim invenio, 
qui voluntatem meam iRtendat : sicut enim in ipsa 
milii complaceo, sic et illa sententiam meam laudat. 
Viden' quomodo bonorum malorumque cognitionem 
a principio nobis inditam ostendit, legemque Moysis 
laudare illam dicit, et laudari ab illa? Neque enim 
supra dixit, Doceor a lege; sed, Conseniio legi ; nc- 
que dixit, Erudior ab illa, sed, Mihi complaceo in illa. 
Quid sibi vult illud , Complaceo mihi? Benc habere 
confiteor, sicut et illa me volentem facere bonum. 
Itaque illud et velle benum ct nolle malum , jam ab 
initio fundatum est : lex autem veniens , et in malis 
accusatrix fuit plurimorum, et in bonis laudatrix ma- 
jorum. Viden' ubique extensionem quamdam ct 
augmentum ipsius testificantem tantum, et prxterea 
nihil? lla enim laudante, et me complacente et volente 
bonum, malui adhuc adjacet, et aclio ejus non sub- 
lata est. Itaque lex proponcuti bonum quid facere, 


499 


naturalia damna accepit, equus molestior et effrenis 
factus est : at Christus. veniens, per baptisma levio- 
rem illum nobis reddidit, ala Spiritus illum excitans. 
ὁ Christiamm vite per[ectio. — Ideo non eadem 
nobis et priscis illis stadia sunt , quandoquidem non 
ita facilis tane cursus erat. Ideoque ille non modo 
postolat, ut ἃ exdibus puri simus, ut illis praeceptum 
erat , sed etiam ab ira; neque ab adulterio tantum , 
sed etiam ab impudico aspectu abstinere jubet ; ne- 
que ut a perjurio solum abstineamus przcipit , sed 
etiam ἃ juramento ; et inimicos perinde atque ami- 
cos diligere jubet : atque in czeteris omnibos longio- 
ra fecit stadia. Si non pareamus , gehennam comni- 
natus est : ostendens hzc non requiri quasi ex ar- 
dentiore certantium 2zmulatione , ut virginitas et 
voluntaria paupertas, sed omnino exigi : nam neces- 
saria prorsus esse; ita ut qui non faciat, extremas 
det poenas. ldeo dicebat : Nísi abundaverit justitia 
vesira plus quam scribarum εἰ Phariscorum , non in- 
trabitis in regnum celorum ( Matth. 5. 20). Qui vero 
reynum illud non videt, in gehennam omnino incidet. 
Ideo Paulus dicebat : Peccatum enün vobis non domi- 
.natur : non enim estis sub lege, sed sub gratia ; et hic 
iterum : Ut serviamus in. novilate spiritus , non in ve- 
tustate litere. Non enim est litera damnans, id est , 
lex vetus , sed spiritus adjuvans. Ideo apud priscos 
illos, si quis virginitatem coleret , res mira prorsus 
«rat ; nunc autem ubique terrarum sparsa res esi : tenc 
pauci viri mortem spernebont; nunc in vicis et in ur- 
bibus martyrum e«cetus innumeri , non virorum tan- 
tum, sed etiam mulierum. Deinde postquam hsc 
dixerat, objectionem rursus emergentem solvit , in 
solutione id quod vult probans : quapropter solutio- 
tem non statim inducit, sed per contradictionem , ut 


ex solutjonis necessitate occasionem optata dicendi 


arripiat, minusque onerosam accusationem inducat. 
Quia enim dixit, /n noritate spiritus , non in vetustate 
litere , subjungit : 7. Quid ergo dicemus? lez pecca- 
Ium est? Absit. Etenim prius dixerat, Passiones pec- 
catorum, qua per legem erant , operabaniur in membris 
nostris; et, Peccatum vobis non dominabitur * non enim 
esiis sub lege, sed sub gratia ; et, Cujus non est lez, ne- 
que transgressio est ; ei, Lex autem snbintravit, ut abun- 
daret delictum ; et, Lex iram operatur. Quia igitur hzc 
omnia legem calumniari videbantur, quasi banc su- 
spieionem corrigens, objectionem ponit et ait : Quid 
ergo? lex peccatum est ? Absit. Antequam ad proba- 
tionem veniat , id respicit, uL auditorem sibi conci- 
ἐπί, et offensum curet. Nam cum audisset, ac de af- 
fcetu ipsius certior factus esset, cum illo quzrit quid 
dubii inesset, nec suspectum babet dicentem : qua- 
propter objectionem illam prius auulit. Neque enim 
dixit, Quid ergo dixerim? sed, Quid dicemus? ac si in 
consilio et in ceetu Ecclesiz rem ageret, et quasi ob- 
jectio illa, non abs se, sed 2 dictorum serie, et a 
rerum veritate prodiret. Quod enim litera occidat , 
et quod spiritus vivificet, et hoc nemo negabit , in- 
Git; clarum est, nemoque contradixerit. Si ergo lec 
in confesao sunt , quid dicemus de lege ? an quod sit 


8. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. m 


peccatum? Absit. Solve igitur difficultatem. Vide 
ut secum adversarium statuat, et assumpta doctori 
dignitate, ad solutionem veniat ? Qu:e est illa solute! 
Peccatum eerte non est, inquit. Peccatum autem am 
cognowissem, misi per legem. Vide sapientiam grae- 
dem. Id quod lex non est, ex objectione posuit , v 
hoc sublato, et hoc in Judzi gratiam, persuadeat ili 
quod minus est admittere. Quid vero est illud mises? 
Quod Peccatum mom cognovissem , nisi per legem. B 
concupiscentiam, inquit, non cognovissem, misi lex di- 
xisset, Non concupisces. Vides quomodo paulatim aes 
modo legem accusare peccatum dicat, sed etiam illad 
sensim introducere? non tamen culpa sua, sed ex is 
grato Judzorum animo id evenire demonstrat. Etesin 
Manichzorum etiam ora obtarare conatus est, qi 
legem incusabant. Cum dixisset eniin, Peccatum sm 
cognocissem , nisi per legem; et concupiscentiam nexi- 
vissem , nisi lez diceret , Non concupisces , adjecit : ἢ, 
Occasione autem accepta peccatum per mandatum epe 
raium esi in me omnem concupiscentiam. 

5. Viden' quomodo legem ἃ crimipationibus libe. 
ret? Occasione accepta, inquit, peccatum , nea lex, 
auxit concupiscentiam, et contra evenit, quam le 
optaret : id quod infirmitatis erat, non malitiz. Cam 
enim aliquid concupiscimus et probibemur, magis at- 
tollitur cupiditatis flamma; verum non per legem; 
illa namque prohibuit , ut te abduceret ; sed pérea- 
tum , id est, scgnities tua et mala voluntas, boao is 
contrarium usa est. At non eulpa hoc medici, sed 
zgroti, qui pharmaco male usus est. Non enim idee 
legem dedit, ut concupiscentiam accenderet , sed ut 
exstinguerel ; contrarium autem evenit ; at aon ipsius, 
sed nostra culpa. Si quis enim febricitanti et pebum 
frigidum intempestive cupienti, non potestuem ἐΐ- 
bendi faceret, et sic perniciosam cupiditatem auge- 
ret, non ideo posset jure reprehendi : medici quippe 
erat prohibere, zgri vero abstinere. Quid enim , si 
peccatum occasionem ab ipsa lege acceperi? Pieri- 
que enim improbi a bonis preceptis iniquitates suam 
augent : siquidem εἰ diabolus Judam ita perdidit, ia 
amorem pecunie conjiciens, furemque rermm paepe- 
ribus destinatarum esse suadens : non enim concredi- 
tum ipsi marsupium id effecit, sed animi nequitia. Et 
Eva item Adamum ad comedendum de ligno impulit, 
atque ex paradiso ejecit : at non in causa fuit lignom, 
eisi ab ipso occasio fuerit. Quod si vehementius de 
lege loquatur, ne mireris : ad illad enim quod urget 
Paulus consistit, non permittens ut vel iis, qui aliter 
suspicantur, hzc dicta occasionem prxbeant, multe 
autem studio curans rem presentem corrigere. Ne 
igitur bzec dicta nuda examines, sed adde causam, ob 
quam ita loquitur, ac Judaicam insaniam considera, 
perpetuamque illorum contentionem , quam evertere 
studebat. Videtur autem multum contra legem spi- 
rare, non ut illam calumnietur, sed ut illorum cot- 
tentionem solvat. Si enim crimen est legis, quod pro- 
pter illam peccatum occasionem sumat, invenietur id 
etiam in Novo Testamento. In illo quippe leges sunt 
innumerz de multis majoribusque rebus; et idipsum 


IN EPIST. AD ROM. IlOWMIL. XIT. 


(ριστὸς ἐλθὼν, διὰ τοῦ βαπτίσ λατὺςξ χουφότερον 
τὸ ἐποίησεν τῷ πτερῷ διεγείρων τοῦ Πνεύματος. 
& δὴ τοῦτο οὐδὲ τὰ αὐτὰ χεῖται τοῖς παλαιοῖ; χαὶ 
άμματα, ἐπειδὴ οὐδὲ οὕτω τότε εὔχολος ὁ δρόμος 
χαὶ αὑτὸς οὐχὶ φόνων ἀπαιτεῖ καθαροὺς εἶναι 
ὥσπερ τοὺς ἀρχαίους, ἀλλὰ xal ὀργῆς οὐδὲ 
ς, ἀλλὰ χαὶ ἀχολάστου ὄψεως ἀπηλλάχθαι χελεύει" 
ιορχίας, ἀλλὰ χαὶ εὐορχίας ἐχτὸς εἶναι, xal μετὰ 
loy καὶ τοὺς ἐχθροὺς ἀγαπᾷν ἐπιτάττει" xal ἐν 
ote δὲ ἄπασι μαχροτέρους ἐποίησε τοὺς διαύλους, 
πειθώμεθα, χαὶ γέενναν ᾿πείλησε, δειχνὺς ὅτι 
φιλοτιμίας τῶν ἀγωνιζομένων τὰ ζητούμενα, 
ἡ παρθενία χαὶ ἣ ἀχτημοσύνη, ἀλλὰ πάντως αὐτὰ 
αι δεῖ. Καὶ γὰρ τῶν ἀναγχαίων ἐστὶ xa- χατ- 
των, χαὶ ὁ μὴ ποιήσας τὴν ἐσχάτην δίδωσι δίχην. 
τὸ ἔλεγεν " ᾽Εὰν μὴ περισσεύσῃ ἡ δικαιοσύνη 
λέον τῶν Γραμματέων xal Φαρισαίων, οὐ μὴ 
qt6 εἰς τὴν βασι.είαν τῶν obparov. Ὃ δὲ τὴν 
ἂν οὐχ ὁρῶν, εἰς γέενναν πεσεῖται πάντως. Διὰ 
ia ὁ Παῦλος ἔλεγεν" Ἁμαρτία γὰρ ὑμῶν οὗ 
7Ζει" οὐ γάρ ἐστε ὑπὸ νόμον, ἀ.1.1) ὑπὸ χάριν" 
αὖθα πάλιν: “Ὥστε δου.ἰδύειν ἡμὰς ἐν καινό- 
γεύματος, καὶ οὗ πα.ἰαιότητι γράμματος. Οὐ 
τι γράμμα καταδιχάξζον, τουτέστιν, ὁ νόμος ὁ 
5» ἀλλὰ πνεῦμα βοηθοῦν. Διὰ τοῦτο ἐπὶ μὲν τῶν 
y εἴ πού τις ἐφάνη παρθενίαν ἀσχῶν, σφόδρα 
τον ἦν" νῦν bi πανταχοῦ τῆς οἰχουμένης τὸ 
ι ξἕσπαρται" xal θανάτου τότε μὲν ὁλέγοι μόλις 
ὃν ἄνδρες, νυνὶ δὲ χαὶ ἐν χώμαις καὶ πόλεσι δῇ- 
γτύρων ἄπειροι, οὐχ ἐξ ἀνδρῶν μόνον, ἀλλὰ χαὶ 
αὐχῶν συνεστηχότες. Εἶτα ἐπειδὴ ταῦτα εἶπεν, 
ty πάλιν ἀναχύπτουσαν λύει, ἐν τῇ λύσει χατα- 
ὧν ὃ βούλεται, Διόπερ οὐδὲ προηγουμένως εἰσ- 
ν λύσιν, ἀλλ᾽ ἐξ ἀντιλογίας, ἵνα τῇ ἀνάγχῃ τῆς 
ἀφορμὴν εἰς τὸ εἰπεῖν ἃ βούλεται λάδῃ, χαὶ 
ϑέστερον ποιήσῃ τὴν χατηγορίαν. Ἐπειδὴ γὰρ 
Ἐν καινότητι πνεύματος, καὶ o0 παιἰαιότητι 
itoc, ἐπήγαγε" Τί οὖν ἐροῦμεν ; ὁ vópoc ἁμαρ- 
h γένοιτο. Καὶ γὰρ πρὸ τούτου ἣν εἰρηχὼς, ὅτι 
Ἰήματα τῶν ἁμαρτιῶν τὰ διὰ τοῦ vópov érnp- 
y τοῖς μέλεσιν ἡμῶν " καὶ, ᾿Αμαρτία ὑμῶν οὐ 
σει" οὐ γάρ ἐστε ὑπὸ νέμον, ἀ..1:" ὑπὸ χάριν" 
, Οὗ γὰρ οὐχ ἔστι γόμος, οὐδὲ παράδασις" 
μος δὲ παρεισὴ θεν, ἵνα πιλεογάσῃ τὸ παρά- 
xai, Ὁ γόμος ὀργὴν κατεργάζεται, Ἐπεὶ 
(a πάντα ἐδόχει διαδολὴν φέρειν τῷ νόμῳ, ὡς 
μενος τὴν Ex. τούτων ὑπόνοιαν, τίθησι xal ἀντί- 
χαί [548] φησι" Τί οὗν; ὁ γόμος ἁμαρτία; 
γοιτο. [15 τῆς χατασχευῆς ἀπηγόρευτε, τὸν 
ἣν οἰχειούμενος, χαὶ τὸν σχανδαλιζόμενον 
ἡων. Λοιπὸν γὰρ ἀχούσας, xal περὶ τῆς διαθέ- 
ὑτοῦ πληροφορηθεὶς, ζητεῖ μετ᾽ αὐτοῦ τὸ δο- 
γαι ἄπορον, χαὶ οὐχ ὑποπτεύει τὸν λέγοντα" 


; τὴν ἀντίθεσιν προλαδὼν ἐχείνην τέθειχεν. 


Xp εἶπε, Τί οὖν εἴποιμι ἄν ; ἀλλὰ, Τί ἐροῦμεν; 
λῆς xaX γνώμης προχειμένης, χαὶ Ἐχχλησίας 
υγχεχροτη μένης, xat οὐ παρ᾽ αὑτοῦ, ἀλλὰ παρὰ 
! εἰρημένων ἀχολουθίας xal τῆς τῶν πραγμάτων 
ς τῆς ἀντιθέσεως φανείσης. Ὅτι μὲν γὰρ τὸ 
ι ἀποχτείνει, οὐδεὶς ἀντερεῖ, φησί" xai ὅτι τὸ 
ζωοποιεΐ, καὶ τοῦτο δτλον, xal οὐδεὶς ἂν φ'λο- 
t£v, Εἰ τοίνυν ταῦτα ὡμολογημένα, τί ἂν etmo:- 
δ τοῦ γόμου ; ὅτι ἀμαρτία; Μὴ γένοιτο. Λῦσον 


δυῦ 
οὖν τὴν ἀπορίαν. Εἶδες πῶς μετ᾽ αὐτοῦ τὸν ἀντίδιχον 
ἵστησι, xai τὸ τοῦ διδάσχοντος ἀξίωμα λαδὼν, ἐπὶ τὴν 
λύσιν ἔρχεται; Τίς οὖν ἡ λύσις ; ᾿Αμαρτία μὲν οὐχ 
ἔστι, φησίν. ᾿Αμαρτίαν δὲ οὐκ ἂν ἔγνων, εἰ μὴ διὰ 
νόμου. "Opa σοφίας ἐπίτασιν. “Ὅπερ οὐχ ἔστιν 6 νόμος, 
ἐξ ἀντιθέσεως τέθειχεν, ἵνα ἀναιρῶν τοῦτο, xal ταύτῃ 
χαριζόμενος τῷ Ἰονυδαίῳ, πείσῃ τὸ ἔλαττον αὐτὸν χατα- 
δέξασθαι. Τί δέ ἐστι τὸ ἔλαττον ; Ὃτι Τὴ» ἁμαρτίαν 
οὐχ ἔγνων, εἰ μὴ διὰ νόμου. Τήν τε γὰρ ἐπιθυμίαν 
οὐκ ῇδειν, φησὶν, εἰ μὴ ὁ νόμος ξλεγεν. OUx ἐπιθυμή- 
σεις. Ὁρᾷς πῶς κατὰ μιχρὸν οὐχὶ μόνον κατήγορον 
αὐτὸν ὄντα δείχνυσι τῆς ἁμαρτίας, ἀλλὰ καὶ ἠρέμα κατα- 
Σχευαστιχόν; οὐ μὴν παρὰ τὴν αἰτίαν τὴν αὐτοῦ, ἀλλὰ 
παρὰ τὴν τῶν ἀγνωμόνων Ἰουδαίων ἀπαφαίνει τοῦτο 
συμθαῖνον. Καὶ γὰρ καὶ Μανιχαίων ἐσπούδαχεν ἐμφράξαι 
τὰ στόματα τῶν χατηγορούντων τοῦ νόμου, Εἰπὼν γὰρ, 
ὅτι Thy ἁμαρτίαν οὐχ ἔγνων, εἰ μὴ διὰ vópov, xal 
τὴν ἐπιθυμίαν' οὐκ ἤδειν, εἰ μὴ ὁ γόμος EAsysv- Οὐκ 
ἐπιθυμήσεις, ἐπήγαγεν’ Ἀφορμὴν δὲ Ja6Covca ἡ 
ἁμαρτία διὰ τῆς ἐντολῆς, χατειργάσατο ἐν ἐμοὶ 
πάσαν ἐπιθυμίαν. 


ε΄. Εἶδες πῶς αὐτὸν ἀπήλλαξεν ἐγχλημάτων : Ἀφορμὴν. 
γὰρ λαδοῦσα, φηπὶν, ἡ ἁμαρτία, οὐχ ὁ νόμος, ηὔξησε 
τὴν ἐπιθυμίαν, καὶ τοὐναντίον οὗπερ ἐδούλετο ὁ νόμος, 
γέγονεν " ὅπερ ἀσθενείας fiv, οὐ πονηρίας. Ὅταν γάρ 
τινος ἐπιθυμῶμεν, εἶτα χωλυώμεθα, αἴρεται μᾶλλον τῆς 
ἐπιθυμίας d φλόξ. ᾿Αλλ᾽ oà παρὰ τὸν νόμον τοῦτο“ 
αὑτὸς μὲν γὰρ ἐχώλυσεν ὥστε ἀπαγαγεῖν" d δὲ ἁμαρ- 
τία, τουτέστιν, ἡ ῥᾳθυμία ἡ σὴ καὶ fj γνώμη ἡ πονηρὰ, 
τῷ καλῷ πρὸς τὸ ἐναντίον ἐχρήσατο. ᾿Αλλ᾽ οὐ τοῦ ἰατροῦ 
τοῦτο ἔγχλημα, ἀλλὰ τοῦ ἀῤῥωστοῦντος τῷ φαρμάχῳ 
χαχῶς χρησαμένου. Οὐ γὰρ διὰ τοῦτο ἔδωχε τὸν νόμον, 
ἵνα àvá'yr, τὴν ἐπιθυμίαν, ἀλλ᾽ ἵνα σθέσῃ τοὐναντίον δὲ 
ἐξέθη" ἀλλ᾽ οὐχ ἐχείνον, ἀλλ' ἡμῶν ἡ χατηγορία. 
Οὐδὲ γὰρ, εἴ τις τῷ πυρέττοντι, χαὶ Ψψυχροποτίας &xat- 
ρως ἐπιθυμοῦντι, μὴ παρασχὼν ἐμφορηθῆναι, τῆς 
ὁλεθρίας ταύτης ἡδονῆς αὐξήσειε τὴν ἐπιθυμίαν, ἐγχα- 
λοῖτο ἂν διχαίως * τοῦ γὰρ ἰατροῦ τὸ χωλῦσαι ἦν μόνον, 
τὸ δὲ ἀποσχέσθαι τοῦ χάμνοντος. Τί γὰρ, εἰ fj ἀμαρτία 
[549] τὴν ἀφορμὴν ἐξ αὐτοῦ ἕλαέξε ; Πολλοὶ γὰρ χαὶ τῶν 
πονηρῶν ἐξ ἀγαθῶν ἐπιταγμάτων τὴν αὑτῶν πονηρίαν 
αὔξουσιν * ἐπεὶ χαὶ ὁ διάδολος οὕτω τὸν Ἰούδαν ἀπ- 
ὦλεσεν, el; φιλοχρηματίαν ἐμδαλὼν, xaX χλέπτειν τὰ τῶν 
πενήτων ποιήσας ᾿ ἀλλ᾽ οὐ τὸ πιστευθῆναι τὸ γλωσσό- 
χομοὸν αὑτὸν τοῦτο εἰργάσατο, ἀλλ᾽ ἡ τῆς γνώμης πονν,- 
ρα. Καὶ ἡ Εὔα δὲ τὸν ᾿Αδὰμ ἀπὸ τοῦ ξύλου παρασχενά- 
caca φαγεῖν, ἐξέδαλεν Ex τοῦ παραδείσου * ἀλλ᾽ οὐδὲ 
ἐχεῖ τὸ δένδρον αἴτιον, εἰ xaX δι᾽ αὐτοῦ 1) ἀφορμὴ γέγονεν. 
Εἰ ὃξ σφοδρότερον χέχρηται τῷ λόγῳ τῷ περὶ τοῦ νόμου, 
μὴ θαυμάσῃς" πρὸς γὰρ τὸ κατεπεῖγον ὁ Παῦλος ἵσταται, 
οὐχ ἀφεὶς μὲν οὐδὲ τοῖς ἄλλως ὑποπτεύουσι τὰ λεγόμενα 
λαδὴν παρασχεῖν, πολλὴν ὃὲ σπουδὴν ποιούμενος τὸ 
παρὸν διορθῶσαι. Μὴ τοίνυν γυμνὰ ἐξέταζε τὰ ἐντεῦθεν 
λεγόμενα, ἀλλὰ χαὶ τὴν ὑπόθεσιν προστίθει, δι᾽ ἣν ταῦτα 
εἰπεῖν προάγεται, καὶ τὴν μανίαν λογίζου τὴν Ἰουδαϊχὴν, 
xaX τὴν εὔτονον αὑτῶν φιλονειχίαν, ἣν καταλῦσαι 
ἔσπευδε. Δοχεῖ δὲ πολὺς χατὰ τοῦ νόμου πνεῖν, οὐχ ἵνα 
ἐχεῖνον διαδάλῃ. ἀλλ᾽ ἵνα τούτων ἐχλύσῃ τὸν τόνον. Ei 
γὰρ ἔγχλημα τοῦ νόμου, τὸ δι᾽ αὐτοῦ τὴν ἁμαρτίαν ἀφορ- 
μὴν λαδεῖν, εὑρεθήσεται χαὶ ἐν τῇ Καινῇ τοῦτο συμδαϊΐνον. 
Καὶ γὰρ καὶ ἐν τῇ Καινῇ νόμοι μυρίοι, καὶ περὶ πολλῶν 
μ-ιιϊξόνων πραγμάτων * aX τὸ s ἴδον ὡς Soy eri 


Rot 
χἀχεῖ, οὐχ ἐπὶ τῆς ἐπιθυμίας μόνον, ἀλλ᾽ ἐπὶ πάσης ἁπλῶς 
χαχίας. El γὰρ μὴ "00v, φησὶ, καὶ éAdAnca αὑτοῖς, 
ἁμαρτίαν οὐκ εἶχον. Οὐχοῦν ἐντεῦθεν ἢ ἁμαρτία τὴν 
ὑπόθεσιν ἔλαθε, χαὶ ἡ μείξων χόλασις. Καὶ πάλιν περὶ 
τῆς χάριπος Παῦλος διαλεγόμενος, φησί" Πόσῳ δοκεῖτε 
χείρονος ἀξιωθήσεται τιμωρίας ὁ τὸν Υἱἂὸν τοῦ 
Θεοῦ χαταπατήσας; Οὐχοῦν χαὶ d χείρων τιμωρία 
τὴν ἀφορμὴν ἐντεῦθεν ἔχει ἀπὸ τῇς μείζονος εὑεργε- 
οίας. Καὶ τοὺς Ἕλληνας δέ φησι διὰ τοῦτο ἀναπολογή- 
τους εἶναι, ὅτι χαὶ λόγῳ τιμηθέντες, χαὶ τῆς χτίσεως 
τὸ χάλλος χαταμαθόντες, χαὶ ἀπ᾽ αὐτῆς δυνάμενοι πρὸς 
τὸν Δημιουργὸν χειραγωγηθῆναι, τῇ σοφίᾳ τοῦ Θεοῦ 
οὐχ εἰς δέον ἐχρήσαντο. "Opa πανταχοῦ τοῖς πονηρηϊς 
τὰς ἀφορμὰς τοῦ μειζόνως χολάξεσθαι ἀπὸ τῶν ἀγαθῶν 
γινομένας πραγμάτων. ᾿Αλλ᾽ o3 δήπου διὰ τοῦτο xat- 
ηγορήσομεν τῶν εὐεργεσιῶν τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ ταύτας μὲν 
θχυμασόμεθα μειζόνως χαὶ μετὰ ταῦτα, τὴν δὲ γνώμην 
τῶν εἰς τἀναντία τοῖς ἀγαθοῖς χεχρημένων διαδαλοῦ- 
μεν. Τοῦτο τοίνυν χαὶ ἐπὶ τοῦ νόμου ποιῶμεν. ᾿Αλλὰ 
τοῦτο μὲν ῥάδιον χαὶ εὔχολον᾽ τὸ δὲ ἄπορον ἐχεῖνό ἐστι, 
Πῶς φησι, Τὴν ἐπιθυμίαν οὐκ ῇδειν, εἰ μὴ ὁ νόμος 
E&leyey: Οὐκ ἐπιθυμήσεις ; Εἰ γὰρ οὐκ ἦδει τὴν ἐπ'ι- 
θυμίαν πρὶν fj λάδῃ τὸν νόμων ὁ ἄνθρωπος, πόθεν ὁ 
χαταχλυσμὸς γέγονεν ; πόθεν τὰ Σόδομα ἐνεπρήσθη; 
Τί οὖν qnot; Τὴν ἐπιτεταμένην. Διὰ τοῦτο οὐχ εἶπε, 
Κατειργάσατο ἐν ἐμοὶ ἐπιθυμίαν, ἀλλὰ, Πᾶσαν ἐπιθυ- 
μίαν, τὸ στ:-οδρὸν ἐνταῦθα αἰνιττόμενος. Καὶ τί τοῦ vó- 
pou τὸ χέρδος, εἰ τὸ πάθος ηὔξησε, φησίν ; Οὐδὲν, ἀλλὰ 
χαὶ πολὺ τὸ βλάδος" ἀλλ᾽ οὐ τοῦ νόμου τὸ ἔγχλημα, 
ἀλλὰ τῆς ῥχθυμίας τῶν δεξαμένων. Ἢ γὰρ ἁμαρτία 
αὐτὸ χατειργάσατο, ἀλλὰ διὰ νόμου" ἀλλ᾽ οὗ τοῦτο τοῦ 
νόμου [500] σπουδάζοντος, ἀλλὰ χαὶ τὸ ἐναντίον. "Tayu- 
ροτέρα οὖν γέγονεν ἣ ἁμαρτία, χαὶ σφόδρα’ ἀλλ᾽ οὐδὲ 
τοῦτο ἔγχλημα τοῦ νόμον πάλιν, ἀλλὰ τῆς ἐχείνων ἀγνω- 
μοσύνης. Χωρὶς γὰρ γόμου ἡ ἁμαρτία γεχρά " τοντ- 
ἐστιν, οὐχ οὕτω γνώριμος. "Hóccav μὲν γὰρ xal οἱ πρὸ 
τοῦ νόμου, ὅτι ἡμάρτανον, ἀχριθδέστερον δὲ ἔμαθον μετὰ 
πὴν τοῦ νόμου δόσιν. Διὰ τοῦτο xal μείζονος ἧσαν χατ- 
ηγορίας ὑπεύθυνοι. Οὐδὲ γὰρ ἴσον ἣν φύσιν ἔχειν χατ- 
ἠγορυν, χαὶ μετὰ τῆς φύσεως χαὶ τὸν νόμον φανερῶς 
διαχγορεύοντα ἅπαντα. Ἐγὼ δὲ ἔζων χωρὶς vépov 
ποτέ. Πότε, εἶπέ μοι; Πρὸ Μωῦσέως. Ὅρα πῶς δεῖξαι 
τὸν νόμον σπουδάζει, καὶ ἀφ᾽ ὧν ἐποίησε, χαὶ ἀφ᾽ ὧν 
οὐχ ἐποίησε βαρήσαντα τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν. Ὅτε γὰρ 
χωρὶς νόμον ἕζων, φησὶν, οὐχ οὕτω κατεδιχαζόμην. 
᾿Λλθούσης δὲ τῆς ἐντοιϊῆς, ἡ ἁμαρτία ἀγέζησεν, 
ἐτὼ δὲ ἀπέθανον. Τοῦτο δοχεῖ μὲν εἶναι χατηγορία 
τοῦ νόμου" εἰ δέ τις ἀκριδῶς ἐξετάσειε, χαὶ ἐγχώμιον 
αὑτοῦ φανεῖται ὄν. Οὐ γὰρ μὴ οὖσαν ὑπεστήσατο, ἀλλὰ 
χρυπτομένην ἔδειξεν" ὅπερ χαὶ ἔπαινός ἔστι τοῦ νόμον, 
εἴ γε πρὸ τούτον μὲν ἀνεπαισθήτως ἡμάρτανον, τούτου 
δὲ ἐλθόντος, εἰ xal μηδὲν ἕτερον ἐχαρπώσαντο, τοῦτο 
γοῦν αὐτὸ ἀχριδῶς ἔμαθον, ὅτι ἡμάρτανον ὅπερ οὐχ 
ἂν εἴη μιχρὸν εἰς χαχίας ἀπαλλαγήν. Εἰ δὲ μὴ ἀπηλ- 
λάγησαν τῆς καχίας, οὐδὲν τοῦτο πρὸς τὸν πάντα ὑπὲρ 
τούτου ποιύσαντα νόμον, ἀλλὰ πᾶσα ἣ χατηγορία τῆς 
ἐχείνων γνώμης ἐστὶ παρ᾽ ἐλπίδα πᾶοαν διαφθαρεί- 
σης. 

ς΄. Οὐδὲ vào κατὰ λόγον fv τὸ γινόμενον, τὸ διὰ τῶν 
ἐκρελούντων βλάπτεσθαι" διὸ xal ἔλεγε" Καὶ εὑρέθη μοι 
ἡ ἐντολὴ ἡ εἰς ζωὴν, αὕτη εἰς θάνατον. Οὐχ εἶπε, 
Tiznvt θάνατος, οὐδὲ, Ἕτεχε θάνατον, ἀλλ᾽, Εὑρέθη, 
«ὃ vue αὶ παράδοξον τῇς ἀτοπίας οὕτως ἑρμηνεύων, 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIITEP. CONSTANTINOP. 302 


xal τὸ πᾶν εἰς τὴν ἐχείνων περιτρέπων χεφαλήν. "Ἂν 
γὰρ τὸν σχοπὸν αὑτῆς ἐθέλῃς ἰδεῖν, εἰς ζωὴν fyc, ςτ- 
oi, καὶ διὰ τοῦτο ἐδόθη" εἰ δὲ θάνατος ἐντεῦθεν EHE, 
τῶν λαδόντων τὴν ἐντολὴν τὸ ἔγχλημα, οὐ τῆς ἐπὶ chi 
ζωὴν ἀγούσης. Σαφέστερον δὲ αὐτὸ τοῦτο xa διὰ τῶν 
ἑξῆς ἐδήλωσεν, εἰπών" 'H γὰρ ἁμαρτία ἀς-ρορμὴν 1α- 
δοῦσα διὰ τῆς évcoAnc, ἐξηπάτησέ με, καὶ 6c ai. 
τῆς ἀπέκτειρεν. Εἶδες πῶς πανταχοῦ τῆς ἁμαρτία; 
ἔχεται, τὸν νόμον ἀπαλλάττων χατηγορίας ἁπάστ:: 
Διὸ xal ἐπήγαγε λέγων’ Ὥστε ὁ γέμος ἅγιος, xai ἡ 
ὀντο.ϊὴ ἁγία καὶ δικαία καὶ ἀγαθή. ᾿Αλλ᾽, εἰ βούλε- 
σθε, χαὶ τῶν παραποιούντων τὰς ἐξηγήσεις ταύτας εἰς 
μέσον τὸν λόγον ἀγάγωμεν" οὕτω γὰρ σαφέστερα ἕἔτται 
τὰ παρ᾽ ἡμῶν λεγόμενα. Τινὲς γὰρ ἐνταῦθα οὐ περὶ 
τοῦ νόμον Μωῦσέως αὑτόν φάὰσι λέγειν τὰ λεγόμεν:, 
ἀλλ᾽ οἱ μὲν περὶ τοῦ φυσιχοῦ, οἱ δὲ περὶ τῆς ἐντολῖς 
τῆς ἐν τῷ παραδείτῳ δοθείσης. Καὶ μὴν πανταχοῦ σχο- 
πὸ; τῷ Παύλῳ τοῦτον ἀναπαῦσαι τὸν νόμον, πρὸς ἃ 
ἐχείνους οὐδένα λόγον ἔχει xal μάλα εἰχότως “ τοῦτο 
γὰρ οἱ Ἰουδαῖοι δεδοιχότες χαὶ φρίττοντες, ἐφ:λονείχου, 
τῇ χάριτι. Τὴν δὲ ἐντολὴν τὴν ἐν τῷ παραδείσῳ οὐδὲ 
νόμον φαίνεταί ποτε χαλέσας, οὔτε αὐτὸς οὔτε ἄλλο; 
οὐδείς. "Iva δὲ [551] καὶ ἀπ᾽ αὐτῶν τῶν εἶρτ, μένων 
τοῦτο σαφέστερον γένηται, ἐπεξέλθωμεν τοῖς δέ μασι͵ 
μιχρὸν ἀνωτέρω τὸν λόγον ἀναγαγόντες. Περὶ γὰρ -|" 
λιτείας ἀχριδῶς * αὐτοῖς διαλεχθεὶς, ἐπήγαγε λέγων" Ἢ 
ἀγνοεῖτε, ἀδειϊφροὶ, ὅτι ὁ γόμος κυριεύει τοῦ ἀνθρώ- 
που ἐφ' ὅσον χρόνον ζῇ; Ὥστε ὑμεῖς ἐθανατώθητε 
τῷ γόμῳ. Οὐχοῦν εἰ περὶ τοῦ φυσιχοῦ ταῦτα εἴρτται, 
εὑρεθησόμεθα νόμον μὴ ἔχοντες φυσιχόν" el δὲ τοῦτο 
ἀληθὲς, τῶν ἀλόγων ἔσμὲν ἀνοητότεροι. ᾿Αλλ᾽ οὐχ ἔστι 
ταῦτα, οὐχ ἕστι. Περὶ γὰρ τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ οὐδ᾽ 
φιλονειχεῖν ἀναγχαῖον, ἵνα μὴ περιττὸν ἀναδεξώμεθα 
πόλεμον, πρὸς τὰ ὠμολογημένα ἀποδυόμενοι. Πῶς οὖν 
qnot, Τὴν ἁμαρτίαν οὐκ ἔγνων, εἰ μὴ διὰ νόμου; 
Οὐ τὴν καθόλου λέγων ἄγνοιαν, ἀλλὰ τὴν ἀχριδεστέοαν 
γνῶσιν. Εἰ γὰρ περὶ τοῦ φυσιχοῦ τοῦτο εἴρηται, πῶς ἂν 
τὸ ἑξῆς ἔχοι λόγον; Ἐγὼ γὰρ, φησὶν, ἔζων χωρὶς »c- 
μου ποτέ. Οὔτε γὰρ ὁ 'λδὰμ, οὔτε ἄλλος ἄνθρωπος 
οὐδεὶς οὐδέποτε φαίνεται χωρὶς νόμου ζῆσας φυσιχοῦ" 
ópoU τε γὰρ αὐτὸν ἔπλαττεν ὁ Θεὸς, xai ἐχεῖνον ἐνετί- 
θει τὸν νόμον αὑτῷ, δσύνοιχον ἀσφαλῆ παραχαθιστὰς τῇ 
φύσει πάσῃ. Χωρὶς δὲ τούτων οὐδαμοῦ φαίνεται ἐντολὴν 
τὸν φυσιχὸν νόμον χαλέσας" τοῦτον δὲ χαὶ ἐντολὴν, χαὶ 
διχαίαν, xat ἁγίαν χαλεῖ, χαὶ νόμον πνευματιχόν. Ὁ ci 
φυσικὸς οὐχ ἀπὸ Πνεύματος ἡμῖν ἐδόθη" χαὶ γὰρ xa! 
βάρθαροι καὶ “ἕλληνες xal πάντες ἄνθρωποι τοῦτον τὸν 
νόμον ἔχουσιν. Ὅθεν δῆλον, ὅτι περὶ τοῦ Δίιυταϊχοῦ χαὶ 
ἄνω χαὶ κάτω χαὶ πανταχοῦ διαλέγεται. Διὸ xal ἅγιον 
αὑτὸν χαλεῖ λέγων’ Ὥστε ὁ μὲν νόμος ἅγιος καὶ ἡ 
ἐντοιὴ ἁγία καὶ δικαία καὶ ἀγαθή. El γὰρ xaX ἀχά- 
θαρτοι γεγόνασιν οἱ Ἰουδαῖοι μετὰ τὸν νόμον, xal ζδι- 
xot xal πλεονέχται, οὐ χαταργεῖ τοῦτο τοῦ νόμου ziv 
ἀρετὴν, ὥσπερ τοῦ Θεοῦ τὴν πίστιν οὐχ ἀναιρεΐ ἡ ἀπ:- 
στία αὑτῶν. Ὥστε ἐξ ἁπάντων τούτων δῆλον, ὅτι περὶ 
τοῦ Μωσαϊχοῦ ταῦτα διαλέγεται νόμου. Τὸ οὖν dy«- 
09r, φησὶν, ἐμοὶ γέγονε θάνατος; Μὴ γένοιτο" d.LU 
ἡ ἁμαρτία, ἵνα φανῇ ἡ ἁμαρτία. Τουτέστιν, ἵνα δει- 
χθῇ ὅσον χαχὸν ἣ ἁμαρτία, ἡ ῥάθυμος προαίρεσις xat 
ἡ ἐπὶ τὸ χεῖρον ὁρμὴ, χαὶ αὑτὴ δὲ ἡ πρᾶξις xal ἡ, δι- 
ἐφθαρμένη γνώμη; τοῦτο γὰρ πάντων αἴτιον τῶν χαχῶ),., 


* Alii, πολιτείας ἀκριθοῦς. 


501 
hic accidere videas , non in concupiscentia tantum, 
sed ctiam in omni malitia. Nam Si non venissem, in- 
quit, ct loquutus (fuissem eis, peccatum non haberent 
(Joan. 15. 22). lgitur hiuc peccatum et poena major 
occasionem accepit. Et rursus de gratia Paulus dis- 
serens, ait : Quanto putatis majori dignus supplicio 
erit. is, qui Filium Dei conculcavit ( Hebr. 10. 99)? 
Ergo gravius supplicium hinc occasionem accipit, a 
majori nempe beneficio. Ac gentiles idco ait incxcu- 
sabiles esse, quod ratione proditi, et creaturz pul- 
chritudinem edocti, cum ea possint ad Creatorem de- 
duci, sapientia Dei, ut par erat, non usi sint. Vide 
quomodo ubique a bonis rebus improbi majoris sup- 
plieii occasiones accipiant. Verum non ideo beneficia 
Dei accusabinius ; sed illa postea magis admirabimur, 
illorumque consilia magis criminabimur, qui bonis in 
contrariam partem usi fuerint. Hoc itaque et circa le- 
gem faciamus. Verum illud quidem facile est; sed 
᾿ς dubitandi causa est * Quomodo ait Paulus, Con- 
cupiscentiam nescivissem , uisi lez diceret, Non concu- 
pisces? Si enim concupiscentiam nescivisset liomo, 
antequam legem acciperet, undenam diluvium acci- 
dit? undenam Sodoma exusta fuit? Quid ergo sibi 
vult ? Concupiscentiamn auctam et majorem. ldeo non 
ait, Effecit in me concupiscentiam, sed, Omnem con- 
cupiscentiam, veliementiam hic subiudicans. Ecqua , 
inquit, legis utilitas , si passionem auxit ? Nulla , sed 
multum damnum : verum non legis culpa est, sed 
segnitiei eorum, qui legem acceperunt. Peccatum 
enim illud effecit, sed per legem; verum lege non 
illud, scd contrarium curante. Longe itaque fortius 
fuit peccatum : verum non illud legis culpa fucrit, sed 
illorum ingràti animi. Absque lege euim peccatum mor- 
luum erat : id est, non ita notum. Sciebant enim ii, 
qui ante legem erant, se peccavisse , accuratius vero 
id noverunt post datam legem : ideoque majori eraut 
crimini obnoxii. Neque enim perinde erat naturain 
accusatricem liabere , atque cum natura legem etiam 
omnia aperte diclantem. 9. Ego autem vivebam sine 
lege quondam. Quandonam , obsecro? Ante Moysem. 
Vide quam nitatur ostendere, legem tiam ab iis 
quz fecit, quam ab iis qux» non fecit, humanam ag- 
gravasse naturam. Cum enim sine lege vivebam , in- 
quit, non sic condemnabar. Ubi autem venit mandatum, 
veccatum revixit. 10. Ego autem mortuus sum. [106 
videtur legis accusatio esse; sed sí quis accuratius 
examinaverit, laus ejus esse videbitur. Non enim 
peccatum, quod non esset, produxit, sed occultum 
ostendit : quod legis lans est : siquidem antea sine 
ullo sensu peccabant; ubi autem illa yenit, si non 
aliud, hoc saltem lucrati sunt, quod accu ate didicerint 
se peccavisse : quod non parum fuerit, ut sese a pec- 
cato eximerent. Quod sisese a malitia non exemerint, 
nihil hoc ad legem, qua pro liac re omnia fecit ; sed 
omnis accusatio in illorum voluntatem cadit, qua 
prz:eter spem omnem corrupta fuit. 

6. Non enim rationi consonum erat, quod ab iis, 
qus utilia csse poterant, lzderentur. Ideo dicebat : 
Et inventum est mihi mandatum , quod erat ad vitam , 


IN EPIST. AD ROM. HOMIL. Xil. 


502 
esse ad moriem, Non dixit, Factum est mors , neque, 
Peperit mortem ; sed, Inventum est , novam et ino- 
pinatam absurditatem sic explicans, et totum in illorum 
caput rejiciens. Si enim scopum ejus, inquit, respi- 
cere voluisses, ad vitam ducebat, et propterea datum 
fuerat ; quod si mors indc evenit , ejus qui manda- 
tum accepit culpa est, non vero mandati ad vitam du- 
centis. Clarius autem hoc ipsum per sequeutia decla- 
ravit his verbis : 11. Nam peccatum, occasione accepta 
per inandatum, seduxii me, el per illud occidit. Viden' 
ut ubique peccatum | insectatur, legem ab oni. cri- 
mine liberans? Ideo subjungit : 42. Itaque lex sancta 
est, εἰ mandatum sanctum , justum et bonum. Sed, si 
placet, eorum , qui bas expositiones adulterant , Ser- 
monem in medium afferamus : sic enim clariora erunt 
qu: diximus. Quidain enim dicunt ipsum non de lege 
Moysis hic agere ; sed alii dicunt de lege naturali, alii 
de pr:ecepto quod in paradiso datum est. Alqui ubi- 
que scopus Pauli est, ut hanc legem abroget, illa- 
rumque nullam habet rationem, et jure merito. Hanc 
enim Jud:ei legem timentes, ct exhorrescentes, con!:a 
gratiam contendebant. Przceptum autem in paradiso 
datum , nusquam visus est legem appellasse, neque 
ille, neque alius quispiam. Ut autem ex ipsius dictis 
lioc clarius evadat, verba pereurraumus, dicta paulo 
aliius resumentes. Cum de vite instituto accuratius 
illis loquutus fuisset, h:xec subjunxit : An ignoratis , 
fratres , quia lex dominatur in homine quanto tempore 
tivit? Haque vos mortui estis legi. Igitur si de naturali 
lege id dicat, inveniemur naturalem legem non ha- 
bere : quod si hoc fuerit, brutis irrationabiliorcs su- 
mus. Sed non ita se res habet, non iia certe. De lcge 
cnim in paradiso data non cunteudendum, ut ne inutile 
bellum 3ssumamus, contra ca. qua in confesso sunt 
nos accingentes. Quomodo igitur ait: Peccatum non 
cognovisse , nisi per legem? Non omnimodam dicit 
ignorantiam, sed accuratiorem cognitionem intelligit. 
Si enim hoc de naturali lege dictum esset, quomodo 
sequentia rationi consentanea essent? Ego enim, in- 
quit, vivebam sinc lege quondam. Neque enim Adam 
ne.;ue quivis homo umquam videtur sine naturali lege 
vixisse : ubi cuim illum efformavit Deus, illam ipsi. 
legem indidit, contubernalem illam faciens universe 
naturz. Prater hac autem nusquam deprehenditur 
legem naturalem przceptum appellare; legem vcro 
Moysis et mandatum et justum et sanctum vocat , ct 
legem spiritualem. Naturalis vero non a Spiritu nobis 
data est : nam et barbari et Grseci et omnes liomines 
hanc legem habent. Uude palam est, illum ubique 
locorum de lege Mosaica disserere. ldcoque illam 
sanctam vocat, dicens ; Jaque lez quidem sancta est , 
mandatum. sanctum , justum et bonum. Licet cnim Ju- 
dati post legem impuri, injusti, avari fuerint, id tamen 
legis virtutem nou irritam fecit, ut Dei lidem non 
tollit eorum Incredulitas. Ex his itaque omnibus pla- 
num est, πὸ de lege Mosaica disserere. 15. Quod 
ergo bonum erat, inquit, mihi faclum cst mora? Absit : 
sed peccatum , ul appareat peccatum. ld est, ut osten- 
datur quantum malum sit peccatum, ignava voluntas, 


503 S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI 


et ad pcjora Impetus, ipsaque actio ac mens corrupta : 
'"hsxec enim causa malorum omnium est. Auget autem 
illud, ostendens Christi grati» magnitudinem , do- 
censque ἃ quanto malo humanum genus liberaverit , 
quod malum per medicorum pharmaca pejus evade- 
bat, et per eos qui illud arcehant , augebatur. ideo 
subjungit : Ut fiat supra modum peccans peccatum per 
mandatum. Yiden' ubique quomodo huic se complicet? 
Et per quz illud accusat, rursum magis ostendit legis 
virtutem. Neque enim parum przstitit, cum ostendit 
quantum malum sit peccatum, illiusque virus omnere- 
velaviteLin medium protulit: hoc enim declaravit, di- 
cens :U! fiatsupra modum peccanspeccatumper manda- 
Ium. ld est, ut appareat quantum malum, quanta per- 
nicies sit peccatum : hoc autem per mandatum osten- 
sumest. Hisexcellentiam quoquegratiz ostendit supra 
legem, non vero pugnam. Neque enim hoc respicias, 
quod ii, qui legem acceperunt , deteriores facii sunt ; 
sed id consideres, legem non modo non augere mali- 
tiam voluisse, sed eam qux prius erat exscindere 
studuisse. Quod si non potuerit , illam tamen coro- 
nato a voluntate ; Christi vero virtutem magis adora, 
quia tam varium, tam expugnatu difficile malum de- 
levit, et radicitus evulsit. Cum autem peccatum audis, 
ne putes esse vim quamdam exsistentem, sed malam 
actionem , semper accedentem et recedentem , quie 
non erat antequam fieret, et postquam faeta est, rur- 
sum deletur. Ideo namque et lex data est : lex vero 
numquam ad naturalium interitum datur, sed ad 
emendationem mali secundum voluntatem actus, 

7. Que nature coherent , non mutari possunt. Vo- 
ἐμρίας desinit in mortem, virtus in vitam.—1ll]oc externi 
quoque legialatores sciunt , necnon universa homi- 
nuin natura. Ea enim tantum coercent mala, quz ex 
seguitie facta sunt , non vero ea, qua natur: cohze- 
rentia sunt , se exscindere profitentur : neque enim 
id fleri potest. Nam qus naturalia sunt, immota ma- 
nent, ut sepe vobis in aliis colloquiis dixi. Quapropter 
lis missis certaminibus, moralem rursus sermonem 
excutiamos : imo vero hze illorum certaminum ma- 
»ima pars est. Nam si nequitiam depellamus , virta- 
tem inducamus ; et hiuc clare ostendemus vitium 
hon esse natura. malum , et eos qui unde mala sint 
quarunt, non modo verbis , sed etiam operibus po- 
terimus ad silentium cogere , quod cum ejusdem si- 
mus nature, a malitia eorum exempti simus. Ne vero 
illud consideremus, laboriosam csse virtutem, sed 
potius posse illam a nobis exerceri ; si vero studea- 
mus , eam nobis omnino facilem fore. Si autem mihi 
nequitiz voluptatem opponas , ejus quoque finem di- 
cito : in mortem enim illa desinit , quemadmodum 
virtus in vitam nos manuducit. Imo, si videtur, utram- 
que etiam ante finem examinemus : videbimus enim 
pequitiam multum doloris secum ferre, virtutem vero 
multam voluptatem. Quid enim, quxso, miserabilius 
prava conscientia ? quid dulcius bona spe? Nibil 
enim, nihil certe nos ita pungit et premit, ut exspe- 
ctatio mala : nihil ita nos erigit , ac pene volatileg 
reddit, ut conscientia bona : id quod ex iis, qus 


ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 9i 


apud nos eveniunt, edisci potest. Nam ii, qui in cx. 
cere clausi tenentur , et. scntentiam 56 damnanten 
exspectant , etiamsi abundanti cibo fruantur , mise- 
rius vivunt , quam ii , qui per vicos stipem coges, 
nullius sibi mali conscii : exspectatio namque m» 
lorum non sinit eos voluptatem, quam pra mas 
bus hahent, advertere. Ecquid de vinctis loquor? [s 
qui liberi sunt et divites , malorum tamen conset, 
meliore conditione sunt artifices, qui ex diurno labe 
re vivunt. Gladiatores quoque, quos in cauponis vi. 
demus ebrietaii, voluptati et ventri operam dante, 
omnium 4niserrimos esse dicimus , quia longe majer 
voluptate illa est exspectat:e mortis calamitas. Que 
si illis hzc vita dulcis esse videatur , mementote d 
cti, quo vos frequenter alloquor , nihil mirum esse, 
si is qui in nequitia vivit, amaritudinem doloremque 
non fugiat. Ecce enim resita detestauda amabilis vide- 
tur iis, qui in illa versantur. S-d non ideo illos bez 
tos dicimus , verum loc ipso miseros pradicamus, 
quod quo malorum devenerint nesciant. Quid vere 
dixeris de mechis, qui propter modicam voluptaten 
ad indecoram servitutem, ad pecuniarum sumptuum, 
et perpetuum timorem se dedunt, et vitam Caiui sub- 
eunt , imo illa graviorem , dum ct prascntia timest 
et futura formidant , et amicos , inimicos, scios, ia- 
scios suspectos habent ? Ac neque cum dormiunt, ab 
lioc angore liberi sunt : dum mala conscientia 5om- 
nia ipsis con(ingit terroribus plena, quibus illi pavidi 
torquentur. At non sic habet vir temperatus et ca- 
stus, sed in tranquillitate et libertate multa hanc 
transigit vitam. Confer igitur modic:ze voluptati mul- 
tos illos terrorum fluctus, et brevi continenti: Jabori 
vit: perpetux tranquillitatem , et videbis banc illa 
suaviorem esse. Qui vero rapere vult , et alienas in- 
vadere pecunias, annon, qu:xeso , innumeros sustinet 
labores, cireumcursans, servis, liberis, ostiariis adu- 
lans, terrens, comminaus, impudenter agens, vigilans, 
tremens , anxius , omnia suspecta habens 1. At nou 
talis est , qui pecunias contemnit : hic enim multa 
fruitur voluptate, in tranquillitate et securitate vitam 
agens. Quod si quis czeteras nequitize partes percur- 
rerit , magnos tumultus, multos scopulos videbit. 
Quodque majus est, in virtute quidem prima laborio- 
88 sunt, quie vero sequuntur , suavia; ita ut hinc la- 
bor minuatur : in nequitia vero secus : post volupta- 
tem dolores et supplicia accidunt, ita ut hinc voluptas 
cvanescat. Quemadmodum enim, qui coronas exspe- 
ctat, onerosa przsentia ne quidem sentit : sic is , qui 
post voluptatem supplicia exspectat , non potest pu- 
ram letitiam excerpere , metu omnia turbante ; imo 
si quis rem accurate examinet , ante supplicium ex- 
spectatum in ipso ausu suo dolorem experitur. 

8. Concupiscentie malum.—Et, si placet, hoc in iis 
qui aliena rapiunt exploremus , vcl etiaia in iis , qui 
quomodocumque divites sunt : missisque timoribus, 
periculis, tremore, angore , cura , et similibus, sup- 
ponamus esse quempiam sine ullo negotio divitem , 
et de facultatum custodia securum, quod tamen csse 
nequit ; attamen id supponatur ; quam ille volupta- 


δι 


Αὔξει δὲ αὑτὴν, δειχνὺς τῆς τοῦ Χριστοῦ χάριτος τὴν 
ὑπερθολὴν, xai διδάσχων οἵου χαχυῦ τὸ τῶν ἀνθρώπων 
ἀπήλλαξε γένος, ὃ xal διὰ τῶν ἰατριχῶν φαρμάχων 
χεῖρον ἐγίνετο, xal διὰ τῶν χωλυόντων ηὔξετο" διὸ καὶ 
ἐπάγει λέγων: Ἵνα γένηται καθ᾽ ózep6oAty dpapto- 
Aóc ἡ ἁμαρτία διὰ τῆς ἐντολῆς. Εἶδες πανταχοῦ πῶς 
ταύτῃ συμπλέχεται; Καὶ δι᾽ ὧν αὐτῆς κατηγορεῖ, 
δείχνυσι πάλιν μειζόνως τοῦ νόμου τὴν ἀρετήν. Οὐδὲ 
γὰρ μιχρὺν ἦνυσε δείξας ὅσον ἣ ἀμαρτία χκαχὸν, καὶ 
πάντα τὸν ἰὸν αὐτῆς ἐχχαλύψας, καὶ εἰς μέσον προθείς " 
τοῦτο γὰρ ἐδήλωσεν εἰπών "Ira γένηται καθ᾽ ὑπερθο- 
Ahv ἁμαρτω.Ἰὸς ἡ ἁμαρτία διὰ τῆς ἐντολῆς. Τουτ- 
ἐστιν, ἵνα φανῇ ἡλίχον καχὸν, ἡλίχος ὄλεθρος f; ἁμαρ- 
τία' τοῦτο δὲ διὰ τῆς ἐντολῆς ἐδείχθη. "Ex τούτων xai 
τὴν ὑπεροχὴν δείχνυσι τῆς χάριτος πρὸς τὸν νόμον" 
τὴν [552] ὑπεροχὴν, οὐ τὴν μάχην. Μὴ γὰρ τοῦτο ἴδῃς, 
ὅτι χείρους ἐγένοντο οἱ δεξάμενοι, ἀλλ᾽ ἐχεῖνο σχόπει, 
ὅτι οὐ μόνον εἰς ἐπίτασιν τὴν καχίαν ἀγαγεῖν οὐχ ἦθε- 
λεν ὁ νόμος, ἀλλὰ καὶ τὴν mpoünápyousav ἐχχόψαι 
ἐσπούδαζεν. Εἰ δὲ οὐχ ἴσχυσε, στεφάνον μὲν ἐχεῖνον 
ἀπὸ τῆς γνώμης " προσχύνει δὲ μειζόνως τοῦ Χριστοῦ 
τὴν δύναμιν, ὅτι ποικίλον οὕτω χαχὸν χαὶ δυσχαταγώ- 
νιστον ἢφάνισέ τε καὶ πρόῤῥιζον ἐχτεμοῦσα ἀνέσπασεν. 
᾿Αμαρτίαν δὲ ὅταν ἀχούσῃς, μὴ δύναμίν τινα ἐνυπόστα- 
τὸν νομίσῃς, ἀλλὰ τὴν πρᾶξιν τὴν πονηρὰν, ἐπιγινομέ- 
νὴν τε χαὶ ἀπογινομένην ἀεὶ, χαὶ οὔτε πρὸ τοῦ γενέ- 
σθαι οὖσαν, καὶ μετὰ τὸ γενέσθαι πάλιν ἀφανιζομένην. 
Διὰ γὰρ τοῦτο xal νόμος ἐδόθη * νόμος δὲ οὐδέποτε ἐπ᾽ 
ἀναιρέσει τῶν φυσιχῶν δίδοται, ἀλλ᾽ ἐπὶ διορθώσει τῆς 
χατὰ προαίρεσιν πονηρᾷς πράξεως. 

ζ’, Καὶ τοῦτο χαὶ οἱ ἔξωθεν ἴσασι νομοθέται, χαὶ πᾶσα 1) 
τῶν ἀνθρώπων φύσις. Τὰ γὰρ ἐχ ῥᾳθυμίας γινόμενα 
καχὰ ἀναστέλλουσι μόνον, οὐ τὰ τῇ φύσει συγχεχληρω- 
μένα ἐπαγγέλ)ονται ἐχχόπτειν' οὐδὲ γὰρ δυνατόν, Τὰ 
γὰρ τῆς φύσεως ἀχίνητα μένει, ὃ πολλάχις πρὸς ὑμᾶς 
χαὶ ἐν ἑτέραις εἴρηχα διαλέξεσι. Διόπερ τοὺς ἀγῶνας 
τούτους ἀφέντες, τὸν ἡθιχὸν πάλιν γυμνάσωμεν λόγον" 
μᾶλλον 6b xal τοῦτο τὸ μέρος τῶν ἀγώνων ἐχείνων 
ἐστίν. "Av γὰρ καχίαν ἐχδάλίλ]ωμεν, καὶ ἀρετὴν εἰσαγά- 
γωμεν" χαὶ διὰ τούτων σαφῶς διδάξομεν, ὅτι οὐ φύσει 
πονηρὸν dj χακία, xal τοὺς ζητοῦντας πόθεν τὰ χαχὰ, 
οὐχ ἀπὸ λόγων μόνον, ἀλλὰ χαὶ ἀπὸ τῶν πραγμάτων 
δυνησόμεθα ῥᾳδίως ἐπιστομίσαι, τῆς μὲν αὐτῆς χοινω- 
νοῦντες αὐτοῖς φύσεως, ἀπηλλαγμένοι δὲ τῆς πονηρίας 
αὐτῶν. Μὴ γὰρ τοῦτο δὴ ἴδωμεν, ὅτι ἐπίπονον 1) ἀρετὴ, 
ἀλλ᾽ ὅτι κατορθωθῆναι δυνατόν" ἐὰν δὲ σπουδάζωμεν, 
χαὶ χοῦφον ἡμῖν ἔσται χαὶ εὔχολον. Εἰ δὲ τὴν ἡδονήν 
μοι λέγεις τῆς καχίας, λέγε καὶ τὸ τέλος αὐτῆς" εἰς γὰο 
θάνατον αὔτη καταστρέφει, χαθάπερ ἡ ἀρετὴ εἰς ζωὴν 
ἡμᾶς χειραγωγεῖ. Μᾶλλον δὲ, εἰ δοχεῖ, xat πρὸ τοὺ τέ- 
λου: ἑχάτερον αὐτῶν ἐξετάσωμεν' ὀψόμεθα γὰρ τὴν μὲν 
χκαχίαν πολλὴν ἔχουσαν τὴν ὀδύνην, τὴν δὲ ἀρετὴν τὴν 
ἡδονήν. Τί γὰρ ἀλγεινότερον, εἶπέ μοι, συνειδότος πο- 
νηροῦ; τί δὲ ἥδιον ἐλπίδος χρηστῆς ; Οὐδὲν γὰρ οὕτως, 
οὐδὲν χόπτειν ἡμᾶς εἴωθεν xat πιέζειν, ὡς προσδοχία 
πονηρά" οὐδὲν οὕτως ἀνέχει, χαὶ μιχροῦ πέτεσθαι ποιεῖ, 
ὡς συνειδὸς ἀγαθόν, Καὶ τοῦτο ἀπὸ τῶν παρ᾽ ἡμῖν γι- 
νομένων ἔστι χαταμαθεῖν. Τῶν γὰρ διὰ τοῦ στενωποῦ 
χωρούντων ἐπαιτῶν, xal μηδὲν ἑαυτοῖς συνειδότων πὸ- 
νηρὸν, οἱ τὸ δεσμωτήριον οἰχοῦντες χαὶ χαταδίχην ἀνα- 
μένοντες, xv μυρίας τροφῆς ἀπολαύσωσιν, ἀλγεινότε- 
po» ζῶσιν" ἡ γὰρ προσδοχία τῶν δεινῶν οὐχ ἀφίησι τῶν 
ἐν χερσὶν tiov αἰσθάνεσθαι. Καὶ τί λέγω τοὺς δετμώ- 


IN EPIST. AD ROM. HOMIL. ΧΕ 


5014 
τας; Τῶν γὰρ ἕξω διατριθόντων καὶ πλουτούντων πο- 
νηρά τε συνειδότων ἑαυτοῖς, ἄμεινόν εἰσι πολλῷ διαχεί- 
βενοι οἱ χάμνοντες χειροτέχναι, γαὶ δι᾽ ὅλης ἡμέρας 
πόνοις συζῶντες. Καὶ τοὺς μονομάχους δὲ διὰ τοῦτο ταλα- 
νίξομεν * [555] χαίτοι γε ἐν χαπηλειλις ὁρῶντες μεθύον- 
τᾶς, τρυφῶντας, γαστριζομένους, xat πάντων ἀθλιωτέ- 
ρους εἶναί φαμεν, ὅτι πολλῷ μείζῳν τῆς ἡδονῆς ἐχεί- 
vne ἡ τῆς προσδοχωμένης τελευτῆς συμφορά. Εἰ δὲ 
ἐχείνοις ἡδὺς οὗτος ὁ βίος εἶναι δοχεῖ, ἀναμνήσθητε τοῦ 
λόγου, οὗ συνεχῶς λέγω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι οὐδὲν θαυμα- 
στὸν μὴ φυγεῖν xaxlag πιχρίαν χαὶ λύπην iv χαχίᾳ 
ζῶντα. Ἰδοὺ γὰρ πρᾶγμα οὕτως ἑπάρατον ἐπέραστον 
τοῖς μετιοῦσιν εἶναι δοχεῖ. ᾿Αλλ᾽ οὐ διὰ τοῦτο αὐτοὺς 
μαχαρίζομεν, ἀλλὰ καὶ δι᾽ αὐτὸ μὲν οὖν τοῦτο ταλανί- 
ζομεν, ὅτι οὐδὲ ol ἁ τῶν xaxov εἶσιν, ἴσασι. Τί δὲ ἂν 
εἴποις περὶ τῶν μοιχῶν, οἵ διὰ μιχρὰν ἡδονὴν xat δου- 
λείαν ἀπρεπῇ χαὶ χρημάτων δαπάνην χαὶ φόδον διηνεχῇ, 
χαὶ βίον ἁπλῶς τὸν τοῦ Κάϊν ὑπομένουσι, μᾶλλον δὲ χαὶ 
ἐχείνου πολλῷ χαλεπώτερον, xai τὰ παρόντα δεδοιχότις 
xaX τὰ μέλλοντα τρέμοντες, χαὶ φίλους xai ἐχθροὺς 
ὑποπτεύοντες, χαὶ τοὺς εἰδότας καὶ τοὺς μηδὲν εἰδότας" 
Καὶ οὐδὲ ἡνίχα ἂν χαθεύδωσι, ταύτης ἀπαλλάττονται 
τῆς ἀγωνίας, τοῦ πονηροῦ συνειδότος ὀνείρατα πολλῶν 
γέμοντα φόδθων ἀναπλάττοντος αὐτοῖς, χαὶ ἐχδειματοῦν" 
τὸς οὕτως. ᾿Αλλ᾽ οὐχὶ ὁ σώφρων τοιοῦτος, ἀλλ᾽ ἐν ἀν- 
ἐσει χαὶ ἐλευθερίᾳ πολλῇ τὸν παρόντα διάγει βίον. ᾿Αντί- 
στησον τοίνυν τῇ μιχρᾷ ἡδονῇ τὰ πολλὰ χύματα τῶν 
φόθων τούτων, χαὶ τῷ βραχεῖ πόνῳ τῆς ἐγχρατείας τὴν 
γαλήνην τῆς διηνεχοῦς ζωῆῇς, xat ὄψει ταύτην ἐχείνης 
οὖσαν ἐδίω. '0 δὲ ἀρπάζειν βουλόμενος, εἰπέ μοι, xal 
τοῖς ἀλλοτρίοις ἐπιτίθεσθαι χρήμασιν, οὐχὶ μυρίους 
ὑπομένει πόνους, περιτρέχων, χολαχ:ὕύων δούλους, ἐλευ- 
θέρους, θυρωροὺς, φοδῶν, ἀπειλῶν, ἀναισχυντῶν, 
ἀγρυπνῶν, τρέμων, ἀγωνιῶν, ὑψορώμενος ἅπαντα; 
'AXX οὐχ ὁ χρημάτων χαταφρονῶν τοιοῦτος, ἀλλὰ καὶ 
οὗτος πάλιν πολλὴς ἀπολαύει τῆς ἡδονῆς, ἐν ἀδείᾳ ζῶν 
χαὶ μετὰ ἀσφαλείας ἀπάτης. Καὶ τὰ ἄλλα δὲ εἴ τις 
ἐπέλθοι τῆς xaxlag μέρη, πολὺν τὸν θόρυδον ὄψεται, 
πολλοὺς τοὺς σχοπέλους. Καὶ τὸ δὴ μεῖζον, ὅτι ἐπὶ μὲν 
τῆς ἀρετῆς πρῶτα μὲν τὰ ἐπίπονα, μετὰ δὲ ταῦτα τὰ 
ἡδέα" ὥστε xal ταύτῃ τὸν πόνον χουφίζεσθαι" ἐπὶ δὲ 
τῆς χαχίας ἀντιστρόφως" μετὰ τὴν ἡδονὴν αἱ ὀδύναι 
καὶ αἱ χολάσεις" ὥστε καὶ ἐντεῦθεν τὴν ἡδονὴν ἀφανί- 
ζεσθαι. Ὥσπερ γὰρ ὁ στεφάνους ἀναμένων, οὐδενὸς 
αἰσθάνεται τῶν παρόντων qoptixov* οὕτως ὁ μετὰ τὴν 
ἡδονὴν κολάσεις προσδοχῶν, οὐ δύναται καρποῦσθαι 
χαθαρὰν εὐφροσύνην, τοῦ φόδου πάντα διαταράττοντος. 
Μᾶλλον δὲ, εἴ τι; ἀχριθῶς ἐξετάσειε, xol πρὸ τῆς 
χολάξεως τῆς ἐπὶ τούτοις χειμένης πολλὴν xai ὃν 
αὑτῷ τῷ τολμᾶσθαι τὴν xax(av ὀδύνην εὕροι τις ἂν γι- 
νομένην.᾽ 


η΄. Καὶ εἰ δοχεῖ, τοῦτο ἐπὶ τῶν τὰ ἀλλότρια ἁρπαζόντων 
ἐξετάσωμεν, ἣ καὶ τῶν ὁπωσοῦν χρήματα περιθαλλομέ- 
νων" xai φόδους ἀποστήσαντες xal χινδύνους xa τρό- 
pov καὶ ἀγωνίαν xal φροντίδα xai πάντα ταῦτα, ὑπο- 
θώμεθα εἶναί τινα ἀπραγμόνως πλουτοῦντα, καὶ περὶ 
τῆς φυλαχῆς τῶν ὄντων θαῤῥοῦντα, ὅπερ ἀμήχανον, 
m)» ἀλλ᾽ ὅμως κείσθω τῷ λόγῳ * ποίαν οὖν οὗτος χαρ- 
πώσεται ἡδονήν; Ὅτι πολλὰ [994] περιεδάλ[λ)ετο; ᾿Αλλ᾽ 
αὐτὸ μὲν οὖν τοῦτο οὐχ ἀφίησιν αὐτὸν εὐφραίνεσθαι" 
ἕως γὰρ ἂν τῶν ἑτέρων πλειόνων ἐπιθυμῇ, ἐπιτείνεται. 
τὰ τῆς βασάνου. Ἢ τὰρ ἔταϑυνλα, Van τὰς Sen 


$03 
et ad pcjora impetus, ipsaque actio ac mens corrupta : 
'hzec enim causa malorum omniuni est. Auget autem 
illud, ostendens Christi grati» magnitudinem , do- 
censque a quanto malo humanum genus liberaverit , 
qnod malum per medicorum pharmaca pejus evade- 
bat, et per eos qui illud arcebant , augebatur. ideo 
subjungit : Ut fiat supra modum peccans peccatum per 
mandatum. Yiden' ubique quomodo huic se complicet? 
Et per quz illud accusat, rursum magis ostendit legis 
virtutem. Neque enim parum przstilit, cum ostendit 
quantum malum sit peccatun,, illiusque virus omne re- 
velavitetin medium protulit: hoc enim declaravit, di- 
cens :U: fiatsupra modum peccanspeccatum per manda- 
tum. ld est, ut appareat quantum malui, quanta per- 
niciessit peccatum : hoc autem per mandatum osten- 
sumest. His excellentiam quoquegratizeostendit supra 
legem, non vero pugnam. Neque enim hoc respicias, 
quod ii, qui legem acceperunt , deteriores facii sunt ; 
sed id consideres, legem non modo non augere mali- 
tiam voluisse, sed eam qux prius erat exscindere 
studuisse. Quod si non potuerit , illam tamen coro- 
nato a voluntate ; Christi vero virtutem magis adora, 
quia tam varium, tam expugnaiu difficile malum de- 
levit, et radicitus evulsit. Cum autem peccatum audis, 
ne putes esse vim quamdam exsistentem, sed malam 
actionem , semper accedentem et recedeutem , qux 
non erat antequam fieret, et postquam [aeta est, rur- 
sum deletur. Ideo namque et lex data est : lex vero 
numquam ad wmaturalium interitum datur, sed ad 
emendationem mali secundum voluntatem actus, 

7. Que nature coherent , non mutari possunt. Vo- 
ἐμρίας desinit in mortem, virtus in vitam.—1loc externi 
quoque legialatores sciunt , necnon universa hoini- 
num natura. Ea enim tantum coercent mala, qu:e ex 
seguitie facta sunt , non vero ea , qua natur:e cohze- 
rentia sunt , se exscindere profitentur : neque enim 
id fleri potest. Nam 4018 naturalia sunt, immota ma- 
nent, ut 58 06 vobis in aliis colloquiis dixi. Quapropter 
his missis certaminibus, moralem rursus sermonem 
exeutiamus : imo vero bze illorum certaminum ma- 
»ima pars est. Nam si nequitiam depellamus , virtu- 
tem inducamus ; et hinc clare ostendemus vitium 
non esse natura malum , et eos qui unde mala sint 
quirunt, non modo verbis , sed etiam operibus po- 
terimus ad silentium cogere , quod cum ejusdem si- 
mus naturz, a malitia eorum exempt simus. Ne vero 
illud consideremus, laboriosam csse virtutem, sed 
potius posse illam a nobis exerceri ; si vero studea- 
mus , eam nobis omnino facilem fore. Si autem mihi 
nequitiz: voluptatem opponas , ejus quoque finem di- 
cito : in mortem enim illa desinit , quemadmodum 
virtus in vitam nos manuducit. Imo, si videtur, utram- 
que etiam ante finem examinemus : videbimus enim 
pequitiam multum doloris secum ferre, virtutem vero 
multam voluptatem. Quid enim, quxso, miserabilius 
prava conscientia ? quid dulcius bona spe? Nihil 
enim, nihil certe nos ita pungit et premit, ut exspe- 
ctatio mala : nihil ita nos erigit , ac pene volatileg 
eddit , ut conscientia bona : id quod cx lis, que 


S, JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 5u 


apud nos eveniunt, edisci potest. Nam ii, qui in car- 
cere clausi tenentur , et. scntentiam 56 damnanten 
exspectant , etiamsi abundanti cibo fruantur , mise- 
rius vivunt , quam ii , qui per vicos stipem cogunt, 
nullius sibi mali conscii : exspectatio namque ms. 
lorum non sinit eos voluptatem, quam prz mabi- 
bus hahent, advertere. Ecquid de vinctis loquor ? ls 
qui liberi sunt et divites , malorum tamen conscii , 
meliore conditione sunt artifices, qui ex diurno labe. 
re vivunt. Gladiatores quoque, quos in cauponis vi. 
demus ebrietaii, voluptati et ventri operam dantes , 
omnium -miserrimos esse dicimus , quia longe major 
voluptate illa est exspectat:e mortis calamitas. Quod 
si illis hxc vita dulcis esse videatur , mementote ἀμ 
cti, quo vos frequenter alloquor , nihil mirum esse, 
si is qui in nequitia vivit, amaritudinem doloremqee 
non fugiat. Ecce enimresita detestanda amabilis vide- 
tur iis, qui in illa versantur. 5.4 non ideo illos bea- 
tos dicimus , verum loc ipso miseros pradicamus, 
quod quo malorum devenerint nesciant. Quid vere 
dixeris de mechis, qui propter modicam voluptatem 
ad indecoram servitutem, ad pecuniarum sumptum, 
et perpetuum timorem se dedunt, et vitam Caini sub- 
eunt , imo illa graviorem , dum ct prascntia timent 
et futura formidant , et amicos , inimicos, scios, in- 
$cios suspectos habent ? Ac neque cum dormiunt, ab 
lioc angore liberi sunt : dum mala conscientia 5om- 
nia ipsis con(ingit terroribus plena, quibus illi pavidi 
torquentur. At non sic habet vir temperatus et ca- 
$tus , sed in tranquillitate et libertate multa hanc 
transigit vitam. Confer igitur modicze voluptati mul- 
tos illos terrorum fluctus, et brevi continentize labori 
vit:e perpetux tranquillitatem , et videbis hanc illa 
suaviorem esse. Qui vero rapere vult , et alienas in- 
vadere pecunias, annon, quzso , innumeros sustinet 
labores, cireumcursans, servis, liberis, ostiariis adu- 
lans, terrens, comminaus, impudenter agens, vigilans, 
tremens , anxius , omnia suspecia babens ?* At non 
talis est , qui pecunias contemnit : hic euim multa 
fruitur voluptate, in tranquillitate cet securitate vitam 
agens. Quod si quis czeteras nequiti:e partes percur- 
rerit , magnos (umultus, multos scopulos videbit. 
Quodque majus est, in virtute quidem prima laborio- 
88 Sunt, quae vero sequuntur , Suavia2; ita ut hinc la- 
bor minuatur : in nequitia vero sccus : post volupta- 
tem dolores et supplicia accidunt, ita ut hinc voluptas 
evanescat. Quemadmodum enim, qui coronas exspe- 
ctat, onerosa przesentia ne quidem sentit : sic is , qui 
post voluptatem supplicia exspectat , non potest pu- 
ram l:etitiam excerpere , metu omnia turbante ; imo 
si qui$ rem accurate examinet , ante supplicium ex- 
spectatum in ipso ausu suo dolorem experitur. 

8. Concupiscentie malum.—Et, si placet, hoc in iis 
qui aliena rapiunt exploremus , vcl ctiaia in iis , qui 
quomodocumque divites sunt : missisque timoribus, 
periculis, tremore, angore , cura , et similibus, sup- 
ponamus esse quempiam sine ullo negotio divitem , 
et de facultatum custodia securum, quod tamen csse 
nequit ; attamen id supponatur ; quam ille volupta- 


δι 


Αὔξει δὲ αὐτὴ, δειχνὺς τῆς τοῦ Χριστοῦ χάριτος τὴν 
ὑπερθολὴν, καὶ διδάσχων οἵου χαχυῦ τὸ τῶν ἀνθρώπων 
ἀπήλλαξε γένος, ὃ xal διὰ τῶν ἰατριχῶν φαρμάχων 
χεῖρον ἐγίνετο, χαὶ διὰ τῶν χωλυόντων ηὔξετο" διὸ καὶ 
ἐπάγει λέγων: Ἵνα γένηται καθ᾽ ὑπερθδοιλὴν dpapto- 
μδὸς ἡ ἁμαρτία διὰ τῆς ἐντολῆς. Εἶδες πανταχοῦ πῶς 
ταύτῃ συμπλέχεται; Καὶ 50 ὧν αὐτῆς χατηγορεῖ, 
δείχνυσι πάλιν μειζόνως τοῦ νόμου τὴν ἀρετήν. Οὐδὲ 
γὰρ μιχρὺὴν ἦνυσε δείξας ὅσον fj ἁμαρτία xaxbv, xai 
πάντα τὸν ἰὸν αὐτῆς ἐχχαλύψας, χαὶ εἰς μέσον προθείς " 
τοῦτο γὰρ ἐδήλωσεν εἰπών" "Ira γένηται καθ᾽ ὑπερδο- 
Ahv ἁμαρτω.Ἰὸς ἡ ἁμαρτία διὰ τῆς àvcoAnc. Τουτ- 
ἐστιν, ἵνα φανῇ ἡλίχον χαχὸν, ἡλίχος ὄλεθρος t; ἁμαρ- 
τία' τοῦτο δὲ διὰ τῆς ἐντολῆς ἐδείχθη. "Ex τούτων xal 
τὴν ὑπεροχὴν δείχνυσι τῆς χάριτος πρὸς τὸν νόμον" 
τὴν [552] ὑπεροχὴν, οὐ τὴν μάχην. Μὴ γὰρ τοῦτο ἴδῃς, 
ὅτι χείρους ἐγένοντο οἱ δεξάμενοι, ἀλλ᾽ ἐχεῖνο σχόπει, 
ὅτι οὐ μόνον εἰς ἐπίτασιν τὴν χαχίαν ἀγαγεῖν οὐχ ἦθε- 
λεν ὁ νόμος, ἀλλὰ καὶ τὴν προὐπάρχουσαν ἐχχόψαι 
ἐσπούδαζεν. Εἰ δὲ οὐχ ἴσχυσε, στεφάνου μὲν ἐχεῖνον 
ἀπὸ τῆς γνώμης προσχύνει δὲ μειζόνως τοῦ Χριστοῦ 
τὴν δύναμιν, ὅτι ποιχῇλον οὕτω χαχὸν xal δυσχαταγώ- 
νιστον ᾿φάνισέ τε xal πρόῤῥιζον ἔχτεμοῦσα ἀνέσπασεν. 
᾿Αμαρτίαν δὲ ὅταν ἀχούσῃς, μὴ δύναμίν τινα ἐνυπόστα- 
τὸν νομίσῃς, ἀλλὰ τὴν πρᾶξιν τὴν πονηρὰν, ἐπιγινομέ- 
νὴν τε xal ἀπογινομένην ἀεὶ, καὶ οὔτε πρὸ τοῦ γενέ- 
σθαι οὖσαν, καὶ μετὰ τὸ γενέσθαι πάλιν ἀφανιζομένην. 
Διὰ γὰρ τοῦτο χαὶ νόμος ἐδόθη " νόμος δὲ οὐδέποτε ἐπ᾽ 
ἀναιρέσει τῶν φυσιχῶν δίδοται, ἀλλ᾽ ἐπὶ διορθώσει τῆς 
χατὰ προαίρεσιν πονηρᾷς πράξεως. 

ξ', Καὶ τοῦτο χαὶ οἱ ἔξωθεν ἴσασι νομοθέται, καὶ πᾶσα f) 
τῶν ἀνθρώπων φύσις. Τὰ γὰρ ix ῥᾳθυμίας γινόμενα 
χαχὰ ἀναστέλλουσι μόνον, οὐ τὰ τῇ φύσει συγχεχληρω- 
μένα ἐπαγγέλλονται ἐχχόπτειν' οὐδὲ γὰρ δυνατόν. Τὰ 
γὰρ τῆς φύσεως ἀχίνητα μένει, ὃ πολλάχις πρὸς ὑμᾶς 
χαὶ ἐν ἑτέραις εἴρηκα διαλέξεσι. Διόπερ τοὺς ἀγῶνας 
τούτους ἀφέντες, τὸν ἡθιχὸν πάλιν γυμνάσωμεν λόγον" 
μᾶλλον δὲ χαὶ τοῦτο τὸ μέρος τῶν ἀγώνων ἐχείνων 
ἐστίν, "Av γὰρ καχίαν ἐχδάλίλ]ωμεν, καὶ ἀρετὴν εἰσαγά- 
Ὑωμεν" xaX διὰ τούτων φαφῶς διδάξομεν, ὅτι οὐ φύσει 
πονηρὸν ἡ καχία, καὶ τοὺς ζητοῦντας πόθεν τὰ χαχὰ, 
οὐκ ἁπὸ λόγων μόνον, ἀλλὰ xal ἀπὸ τῶν πραγμάτων 
δυνησόμεθα ῥᾳδίως ἐπιστομίσαι, τῆς μὲν αὐτῆς χοινω- 
νοῦντες αὐτοῖς φύσεως, ἀπηλλαγμένοι δὲ τῆς πονηρίας 
αὐτῶν. Μὴ γὰρ τοῦτο δὴ ἴδωμεν, ὅτι ἐπίπονον ἡ ἀρετὴ, 
ἀλλ᾽ ὅτι χατορθωθῆναι δυνατόν" ἐὰν δὲ σπουδάζωμεν, 
χαὶ χοῦφον ἡμῖν ἔσται χαὶ εὔχολον. Εἰ δὲ τὴν ἡδονήν 
μοι λέγεις τῆς χαχίας, λέγε xal τὸ τέλος αὐτῆς" εἰς γὰρ 
θάνατον αὔτη καταστρέφει, χαθάπερ ἡ ἀρετὴ εἰς ζωὴν 
ἡμᾶς χειραγωγεῖ. Μᾶλλον δὲ, εἰ δοχεῖ, χαὶ πρὸ τοῦ τέ- 
109; ἑχάτερον αὐτῶν ἐξετάσωμεν ὀψόμεθα γὰρ τὴν μὲν 
xaxí(av πολλὴν ἔχουσαν τὴν ὀδύνην, τὴν δὲ ἀρετὴν τὴν 
ἡδονήν. Τί γὰρ ἀλγεινότερον, εἶπέ μοι, συνειδότος πο- 
νηροῦ; τί δὲ ἥδιον ἐλπίδος χρηστῆς ; Οὐδὲν γὰρ οὕτως, 
οὐδὲν χόπτειν ἡμᾶς εἴωθεν xal πιέζειν, ὡς προσδοχία 
ποντρά" οὐδὲν οὕτως ἀνέχει, xaX μικροῦ πέτεσθαι ποιεῖ, 
ὡς συνειδὸς ἀγαθόν. Καὶ τοῦτο ἀπὸ τῶν παρ᾽ ἡμῖν γι- 
νομένων ἔστι χαταμαθεῖν. Τῶν γὰρ διὰ τοῦ στενωποῦ 
χωρούντων ἐπαιτῶν, χαὶ μηδὲν ἑαυτοῖς συνειδότων πο- 
νηρὸν, οἱ τὸ δεσμωτήριον οἰχοῦντες xaX χαταδίχην àva- 
μένοντες, χἂν μυρίας τροφῇς ἀπολαύσωσιν, ἀλγεινότε- 
pov ζῶσιν" ἡ γὰρ προσδοχία τῶν δεινῶν οὐχ ἀφίησι τῶν 
ἐν χερσὶν ἐδέων αἰσθάνεσθαι. Καὶ τί λέγω τοὺς δεσμώ- 


IN EPIST. AD ROM. HOMIL. ΧΕ 


5014 
τας ; Τῶν γὰρ ἔξω διατριθόντων xoi πλουτούντων πο- 
νηρά τε συνειδότων ἑαυτοῖς, ἄμεινόν εἶσι πολλῷ διαχε ί- 
μενοι οἱ χάμνοντες χειροτέχναι, γαὶ δι᾽ ὅλης ἡμέρας 
πόνοις συζῶντες. Καὶ τοὺς μονομάχους δὲ διὰ τοῦτο ταλα- 
νέίξομεν * [5585] xalcot γε ἐν χαπηλειηις ὁρῶντες μεθύον- 
τᾶς, τρυφῶντας, γαστριζομένους, xat πάντων ἀθλιωτέ- 
ρους εἶναί φαμεν, ὅτι πολλῷ μείζῳν τῆς ἡδονῆς ἐχεί- 
vne ἡ τῆς προσδοχωμένης τελευτῆς συμφορά. Εἰ δὲ 
ἐχείνοις ἡδὺς οὗτος ὁ βίος εἶναι δοχεῖ, ἀναμνήσθητε τοῦ 
λόγου, οὗ συνεχῶς λέγω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι οὐδὲν θαυμα- 
στὸν μὴ φυγεῖν χακίας πιχρίαν xal λύπην ἐν xaxía 
ζῶντα. Ἰδοὺ γὰρ πρᾶγμα οὕτως ἑπάρατον ἐπέραστον 
«τοῖς μετιοῦσιν εἶναι δοχεῖ. ᾿Αλλ᾽ οὐ διὰ τοῦτο αὐτοὺς 
μαχαρίζομεν, ἀλλὰ καὶ δι᾽ αὑτὸ μὲν οὖν τοῦτο ταλανί- 
ζομεν, ὅτι οὐδὲ of τῶν χαχῶν εἶσιν, ἴσασι. Τί δὲ ἂν 
εἴποις περὶ τῶν μοιχῶν, οἵ διὰ μιχρὰν ἡδονὴν xaX δου- 
λείαν ἀπρεπῇ χαὶ χρημάτων δαπάνην χαὶ φόδον διηνεχῇ, 
καὶ βίον ἁπλῶς τὸν τοῦ Κάϊν ὑπομένουσι, μᾶλλον δὲ καὶ 
ἐχείνου πολλῷ χαλεπώτερον, xai τὰ παρόντα δεδοιχότες 
xai τὰ μέλλοντα τρέμοντες, xal φίλους xai ἐχθροὺς 
ὑποπτεύοντες, xal τοὺς εἰδότας xal τοὺς μηδὲν εἰδότας ; 
Καὶ οὐδὲ ἡνίχα ἂν χαθεύδωσι, ταύτης ἀπαλλάττονται 
τῆς ἀγωνίας, τοῦ πονηροῦ συνειδότος ὀνείρατα πολλῶν 
γέμοντα φόδων ἀναπλάττοντος αὐτοῖς, χαὶ ἐχδειματοῦν: 
τος οὕτως. 'AXÀ οὐχὶ ὁ σώφρων τοιοῦτος, ἀλλ᾽ ἐν ἀν- 
ἐσει χαὶ ἐλευθερίᾳ πολλῇ τὸν παρόντα διάγει βίον. ᾿Αντί- 
στῆσον τοίνυν τῇ μιχρᾷ ἡδονῇ τὰ πολλὰ χύματα τῶν 
φόδων τούτων, χαὶ τῷ βραχεῖ πόνῳ τῆς ἐγκρατείας τὴν 
γαλήνην τῆς διηνεκοὺς ζωῆς, xal ὄψει ταύτην ἐχείνης 
οὖσαν ἡδίω. Ὃ δὲ ἁρπάζειν βουλόμενος, εἰπέ μοι, χαὶ 
τοῖς ἀλλοτρίοις ἐπιτίθεσθαι χρήμασιν, οὐχ᾿ μυρίους 
ὑπομένει πόνους, περιτρέχων, χολαχ:ὕύων δούλους, ἐλευ- 
θέρους, θυρωροὺς, φοδῶν, ἀπειλῶν, ἀναισχυντῶν, 
ἀγρυπνῶν, τρέμων, ἀγωνιῶν, ὑψορώμενος ἅπαντα ; 
᾽Αλλ᾽ οὐχ ὁ χρημάτων καταφρονῶν τοιοῦτος, ἀλλὰ xol 
οὗτος πάλιν πολλὴς ἀπολαύει τῆς ἡδονῆς, ἐν ἀδείᾳ ζῶν 
xai μετὰ ἀσφαλείας ἀπάτης. Καὶ τὰ ἄλλα δὲ εἴ τις 
ἐπέλθοι τῆς χαχίας μέρη, πολὺν τὸν θόρυδον ὄψεται, 
πολλοὺς τοὺς σχοπέλους. Καὶ τὸ δὴ μεῖζον, ὅτι ἐπὶ μὲν 
τἧς ἀρετῆς πρῶτα μὲν τὰ bmimova, μετὰ δὲ ταῦτα τὰ 
ἠδέα- ὥστε καὶ ταύτῃ τὸν πόνον χουφίζεσθαι" ἐπὶ δὲ 
τῆς καχίας ἀντιστρόφως " μετὰ τὴν ἡδονὴν αἱ ὀδύναι 
καὶ αἱ χολάσεις" ὥστε καὶ ἐντεῦθεν τὴν ἡδονὴν ἀφανί- 
ζεσθαι. “Ὥσπερ γὰρ ὁ στεφάνους ἀναμένων, οὐδενὸς 
αἰσθάνεται τῶν παρόντων φορτιχῶν᾽ οὕτως ὁ μετὰ τὴν 
ἡδονὴν χολάσεις προσδοχῶν, οὐ δύναται καρποῦσθαι 
καθαρὰν εὐφροσύνην, τοῦ φόθου πάντα διαταράττοντος. 
Μᾶλλον δὲ, εἴ τι; ἀχριδῶς ἐξετάσειε, xol πρὸ τῆς 
χολάξεως τῆς ἐπὶ τούτοις χειμένης πολλὴν xai ἐν 
αὐτῷ τῷ τολμᾶσθαι τὴν χαχίαν ὀδύνην εὕροι τις ἂν γι- 
νομένην.᾽ 


qj". Καὶ εἰ δοχεῖ, τοῦτο ἐπὶ τῶν τὰ ἀλλότρια ἁρπαζόντων 
ἐξετάσωμεν, ἣ καὶ τῶν ὁπωσοῦν χρήματα περιδαλλομέ- 
νων" xai φόθους ἀποστήσαντες xal χινδύνους xal τρό- 
pov xai ἀγωνίαν xaX φροντίδα xai πάντα ταῦτα, ὑπο- 
θώμεθα slvat τινα ἀπραγμόνως πλουτοῦντα, xaY περὶ 
τῆς φυλαχῆς τῶν ὄντων θαῤῥοῦντα, ὅπερ ἀμήχανον, 
πὴὴν ἀλλ᾽ ὅμως κείσθω τῷ λόγῳ * ποίαν οὖν οὗτος χαρ- 
πώσεται ἡδονήν ; Ὅτι πολλὰ [954] περῃεδάλ[λ]ετο; "AXI 
αὐτὸ μὲν οὖν τοῦτο οὐχ ἀφίησιν αὐτὸν εὐφραίνεσθαι" 
ἕως γὰρ ἂν τῶν ἑτέρων πλειόνων ἐπιθυμῇ, ἐπιτείνεται 
πὰ τῆς βασάνου, Ἢ τὰρ ἐπιθυνία. Va το ΤΩΣ τὰν 


51 
in hoc tantum auxiliatrix est , quatenus eadem qua 
ipsa vult. Deinde quia illud obscure posuerat , pro- 
gressus id explicat et clarum reddit, ostendens quo- 
modo malum adjaceat, et quomodo volenti facere 
honum lex adsit. 29. Condelector enim legi Dei secun- 
dum interiorem homincm. Bonum enim, inquit, jam 
ante noveram, ipsum autem in literis repertum lau- 
do. 93. Video autem alteram legem in membris weis, 
repugnantem legi mentis mee. 

3. Legem hic rursus repugnantem peccatum vocat, 
non ob illius dignitatem, sed ob summam obsequen- 
liam eorum, qui ipsi obediunt. Ut ergo mamonam 
dominum, el ventrem deum appellat , non ob digni- 
tatem, sed ob magnam obsequentium servitutem : sic 
et hoc loco peccatum vocavit legem , propter eos qui 
jpsi serviunt, et timent ne ipsum amittant; sicut 
"timent legem amittere , qui illam accepere. Haec ita- 
que, inquit, opponitur legi naturali: hoc enim sibi 
vult illud, Legi mentis mee. Rursusque aciem inducit 
et pugnam, certamenque totum adscribit legi natu- 
rali : lex enim Moysis ex abundanti demum addita 
fuit. Attamen et lixc et illa, dum altera docet, altera 
laudat honesta, nihil magui in hac pugna perfece- 
runt ; tanta est peccati tyrannis, qua vincit οἱ su- 
perat. Quod declarans Paulus, et cladem acceptam 
signiticans , dicebat : Video autem aliam legem re- 
pugnantem legi mentis med , et captivantem me. Non 
eniin dixit Vincentem simpliciter , sed Captivantem 
me legi peccati ; non. dixit, Impcetui carnis, nec , 
Natur; carnis ; sed Legi peccati; id est, tyran- 
uidi, potestati. Quomodo igitur ait : Que est in 
membris meis ? Et quid hoc est ? non enim hoc facit, 
ut membra sint peccatum, sed illa maxime separat 
a peccato ; aliud enim est quod in alio est, et id in 
quo illud est. Sicut ergo inandatum non. est malum, 
quia ab illo peccatum occasionem accepit ; sic ne- 
quce carnis natura, etsi per eam nos peccatum im- 
pugnet : quandoquidem sic et ipsa anima mala esset, 
multoque magis illa, quatenus rerum agendarum 
auctoritatem habet. At non ita se res habent, non 
it. Neque eniin δὶ admirandas ades aut regias au- 
l»$ tyrannus vel latro occuparet, culpa in ipsas 
0.165 copferretur, sed accusatio tota caderet in eos, 
qui illis sunt iusidiati. Sed veritatis inimici cum im- 
pietate in stultitiam magnam inciderunt , neque illud 
sentiunt. Non enim carnem solum  incusant , sed 
etiam legem calumniautur : quamquam 8i caro mala 
esset, bona esset lex ; nam ipsi repugnat ct adversa- 
Lur : $i autem non bona sit lex, bona erit caro ; pu- 
chat enim cuin ipsa sccundum illos. Quomodo igi- 
wur hec ambo diaboli esse dicunt, qux inter se 
cun'raria. sunt. inducentes? Viden' quanta. sit cum 
impietate stultitia? Verum non ita se habent Ecclesize 
dogmata; peccatum enim solummodo damnant, 
ulrainque vero ἃ Deo datam legem, naturalem pem- 
pe εἰ Mosaicam, peccato adversari dicunt, non carai : 
"ec carnem peccatum esse, sed opus Dei oobis ad 
virtutem valde opportunum, si vigilemus. 21. Infe- 
lix cgo homo ! quis me liberabit de corpore mortis 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIHIEP. CONSTANTINODP. 


512 
hujus? Viden' quanta sit malitie tyrannis , que 
mentem in lege sibi complacentem vincit ἢ Neque 
enim dicere possis, me, qui legem oderim et aver- 
ser, ἃ peccato eaptum fuisse : condelector enim in 
ipsa, ipsam probo, ad illam confugio. Attamen ill» 
ad se confugienteimn servare non potuit; contra vero 
Ulwistus ab se fugientem servavit. Viden' quanta 
si gratie magnitudo ? At non sic loquutus est Ápo- 
stolus : ingemiscens vere tantum, quasi auxilio de- 
stitutus, per dubitationem Christi potentiam indicat 
et ait : Infelix ego homo " quis me liberabit de corpore 
mortis hujus? Lex non potuit, conseientia non va- 
luit : etiam si quz? bona essent laudarem, nec modo 
laudarem, sed etiam adversantibus obsisterem. Cum 
enim dixit, RBepugnantem , ostendit se adversum 
stare et pugnare. Unde igitur erit spes salutis ? 95. 
Gratias ago Deo, inquit, per Jesum Christum Doni- 
anum nostrum. Viden" quomodo ostenderit necessa- 
rium esse grati: adventum, eommuniaque esse Pa- 
tris et Filii beneficia? Etiamsi enim Patri gratias 
agat, gratiarum tamen actionis causa est Filius. 
Cum porro audis illum dicentem , Quis we liberabii 
decorpore mortis hujus? ne putes ipsum accusare 
carnem. Neque enim dixit, Corpus peceati ; sed , 
Corpus mortis ; hoc est, mortale corpus, a morte oc- 
cupatum, non quod mortem: generavcerit : quod non 
est malitiz carnis , sed damni , quod sustinet , argu- 
mentum. Quemadmodum si quis a barbaris captis, 
dicatur ease barbarorum ; non quod barbarus sit, scd 
quod ab illis detineatur : sic et corpus mortis esse 
dicitur, quod ab illa detentum sit, non quod il'am 
procuraverit. Quapropter ille non a corpore vult libe- 
rari, sed a mortali corpore ; subindicans, ut s:epe dixi, 
ipsum quod sit possibile, peccato captu facile fnis-c. 
4. Et cur, inquies, si tanta peccati tyrannis ante 
gratiam fuerit, peccatores puniti fuere? Quia talia 
imperata erant , quze possent illi , etiam peceato do- 
minante, facere. Neque enim illos ad summum vitse 
institutum trahebat, sed permittebat, ut peeuniis 
uterentur, pluribus uti uxoribus non prohibebat , ira 
cum justitia uti sinebat , atque moderata voluptate 
frui : tantaque erat indulgeutia , ut lex scripta minus 
exigeret, quam lex naturalis dictaret. Lex quippe 
naturalis virum unum cum unica muliere semper 
versari jubebat : quod ctiam Christus his declaravit : 
Qui fecit a principio, masculum. et feminam fecit eos 
(Matth. 49. 4). Lex autem. Moysis neque banc eji- 
cere et illam assumere prohibebat; neque quo mi- 
nus du: simul haberentur vetabat. Preter hzc au- 
tem alia plura, quam in lege essent, priscos illos 
fecisse videas, naturali eruditos legc. Non crgo dam- 
no affecti sunt. ii, qui in Veteri Testamen!o. vive- 
bant, cum tam moderata lex ipsis inducta fuit. Quod 
si ue ita quidem vincere potuerunt, ex. illorum igna- 
via culpa venit. ldeo et Paulus gratias agit, quod 
Christus, his non examinatis, non modo adwissorum 
Scclerum ponas non expetierit, sed etiam ad majo- 
rem cursum aptos cfleccrit. Ideo ait, Gratias ago Deo 
meo per Jesum Ghristum. Et salute qux in confesso 


bi 


Συνήδομαι γὰρ, φησὶ, τῷ νόμῳ τοῦ Θεοῦ, κατὰ τὸν 
ἔσω ἄνθρωπον. "δεῖν μὲν γὰρ χαὶ πρὸ τούτου, φησὶ, 
τὸ χαλὸν, εὑρὼν 6b αὐτὸ xal ἐν γράμμασι χείμενον, 
ἑκαινῶ. Βλέπω δὲ ἕτερον νόμον ἐν τοῖς μέλεσί μου, 
ἀντιστρατευόμενγον τῷ γόμῳ τοῦ νοός μου. 


Υ΄. Νόμον ἐνταῦθα πάλιν ἀντιστρατενόμενον τὴν ἀμαρ- 
τίον ἐχάλεσεν, οὐ διὰ τὴν ἀξίαν, ἀλλὰ διὰ τὴν σφοδρὰν 
ὑπαχοὴν τῶν πειθομένων αὐτῇ. "Ὥσπερ οὖν χύριον τὸν 
μαμμωνᾶν χαλεῖ, xaX θεὸν τὴν χοιλίαν, οὐ διὰ τὴν 
οἰχείαν ἀξίαν, ἀλλὰ διὰ τὴν πολλὴν τῶν ὑποτεταγμένων 
δουλείαν * οὕτω χαὶ ἐνταῦθα νόμον ἐχάλεσεν ἁμαρτίαν, 
διὰ τοὺς οὕτως αὐτῇ δουλεύοντας χαὶ φοδουμένους ἀφεῖ- 
ναι αὐτὴν, ὥσπερ δεδοίχασιν οἱ νόμον λαδόντες ἀφεΐ- 
ναι τὸν νόμον. Αὕτη οὖν, φησὶν, ἀντίχειται [561] τῷ νό- 
μῳ τῷ φυσιχῷ᾽ τοῦτο γάρ ἐστι, Τῷ γόμῳ τοῦ νοός μου. 
Καὶ εἰσάγει λοιπὸν παράταξιν καὶ μάχην, χαὶ τὸν ἀγῶνα 
ὅλον ἀνατίθησι τῷ φυσιχῷ νόμῳ. Ὁ γὰρ Μωῦσέως ix 
περιουσίας ὕστερον προσετέθη" ἀλλ᾽ ὅμως καὶ οὗτος 
χἀχεῖνος, ὁ μὲν διδάξας, ὁ δὲ ἐπαινέσας τὰ δέοντα, οὐδὲν 
ἐν τῇ μάχῃ ταύτῃ μέγα ἥνυσαν τοσαύτη τῆς ἁμαρτίας 
ἢ τυρανννὶς, νιχῶσα xal περιγινομένη. Ὅπερ οὖν ὁ 
Παῦλος ἐμφαίνων, καὶ τὴν χατὰ χράτος ἧτταν δηλῶν 
ἔλεγε" διλέπω δὲ ἕτερον νόμον ἀνγτιστρατευόμενον τῷ 
γόμῳ τοῦ voóc μου, καὶ αἰχμαλωτίζοντά με. Οὐ γὰρ 
εἶπε, Νικῶντα ἁπλῶς, ἀλλ᾽, Αἰχμαιλωτίζοντά μὲ τῷ 
»όμῳ τῆς ἁμαρτίας. Οὐχ εἶπε, Τῇ ὁρμῇ τῆς σαρχὸς, 
οὐδὲ, Τῇ φύσει τῆς σαρχὸ;, ἀλλὰ, Τῷ γόμῳ τῆς ἁμαρ- 
τίας, τουτέστι, τῇ τυραννίδι, τῇ δυνάμει. Πῶς οὖν φησι, 
Τῷ ὄντι ἐν τοῖς μέλεσί μου; Καὶ τί τοῦτο; οὐ γὰρ 
τοῦτο ἁμαρτίαν τὰ μέλη ποιεῖ, ἀλλὰ χωρίζει μάλιστα 
τῆ; ἁμαρτίας" ἕτερον γὰρ τὸ, ἔν τινι ὄν, xal τὸ, ἐν ᾧ 
ἔστιν ἐχεῖνο, Ὥσπερ οὖν ἡ ἐντολὴ οὐχ ἔστι πονηρὰ, 
ἐπειδὴ δι᾽ αὑτῆς ἀφορμὴν ἔλαθεν ἡ ἁμαρτία" οὕτως οὐδὲ 
τῆς σαρχὸς fj φύσις, εἰ χαὶ δι᾽ αὐτῆς ἡμᾶ; χαταγωνίζε- 
ται" ἐπεὶ οὕτως ἔσται χαὶ ἡ ψυχὴ πονηρὰ, xai πολλῷ 
μᾶλλον ἑχείνη, ὅσῳ καὶ τὸ χῦρο; τῶν πραχτέων ἔχει. 
᾿Αλλ᾽ οὐχ ἔστι ταῦτα, οὐχ ἔστιν. Οὐδὲ γὰρ εἰ θαυμαστὸν 
οἶχον καὶ βασιλιχὰς αὐλὰς τύραννος λάδῃ xai λῃστὴς, 
διαδολὴ τῆς οἰχίας τὸ γινόμενον, ἀλλ᾽ ἡ χατηγορία πᾶσα 
τῶν τὰ τοιαῦτα ἐπιδουλευσαμένων ἐστίν. ᾿Αλλ᾽ οἱ τῆς 
ἀληθείας ἐχθροὶ μετὰ τῆς ἀσεδείας καὶ ἀνοίᾳ πολλῇ 
περιπίπτοντες, οὐχ αἰσθάνονται. Οὐδὲ γὰρ τῆς σαρχὸς 
μόνον χατηγοροῦσιν, ἀλλὰ χαὶ τὸν νόμον διαθδάλλουσι" 
καίτοιγε εἰ πονηρὸν ἡ σὰρξ, χαλὸν ὁ νόμος" ἀντιστρα- 
πεύετα! γὰρ xal ἐναντιοῦται" εἰ ὃὲ οὐ χαλὸν ὁ νόμος, χα- 
λὸν ἡ σάρξ' μάχεται γὰρ αὐτῷ xav' ἐχείνους xai πολε- 
pst. Πῶ; οὖν ἀμφότερα τοῦ διαδόλου φασὶν εἶναι, ἐναντία 
ἀλλήλοις εἰσάγοντες; 'Upd; ὅση μετὰ τῆς ἀσεθείας xol 
ἡ ἄνοια ; ᾿Αλλ᾽ οὐ τῆς Ἐχχλησίας τὰ δόγματα τοιαῦτα, 
ἀλλὰ «iv ἁμαρτία) χαταχρίνει μόνον, καὶ τὸν νόμον 
ἑχάτερην παρὰ θεοῦ δεδομένον, χαὶ τὸν τῆς φύσεως, xat 
τὸν τοῦ Μωῦσέως, ταύτῃ πολέμιον εἶναί φησιν, οὐ τῇ 
capxi: οὐὃξ γὰρ τὴν σάρχα ἀμχρτίαν εἶναι, ἀλλ᾽ ἔργον 
Θεοῦ σφόδρα, xaX πρὸς ἀρετὴν ἡμῖν ἐπιτήδειον, ἐὰν vfj- 
φωμεν. Ταιαίπωρος ἐγὼ ἄνθρωπος" τίς με ῥύσεται ἐκ 
τοῦ σώματος τοῦ Üuvácov τούτου ; Εἶδες πόση τῆς xa- 
κίας fj τυραννὶς, ὅτι xal συνηδόμενον τῷ νόμῳ τὸν νοῦν 
vixi; Οὐδὲ γὰρ ἔχει τις εἰπεῖν, φησὶν, ὅτι μισοῦντά με 
τὸν νόμον xal ἀποστρεφόμενον ἡ ἁμαρτία χειρηυται" 
συνήδομαι γὰρ αὐτῷ χαὶ σύμφημι, χαὶ χαταφεύγω πρὸς 
αὐτὸν, ἀλλ᾽ ὅμως ἔχεῖνος μὲν οὐδὲ φεύγοντα πρὸς αὐτὸν 
ἴσχυσς σῶσαι, ὁ ἐὲ Χριστὸς χαὶ φεύγοντα ἀπ᾽ αὐτοῦ 


IN EPIST. AD ROM. IIOMIL. XIII. 


9123 
ἔσωσεν. Εἶδες πόση τῆς χάριτος ἡ ὑπερθδολὴ ; "'AXX οὕτω 
μὲν οὐχ ἔθηχεν αὐτὸ ὁ ᾿Απόστολος" ἀνοιμώξας δὲ μόνον 
χαὶ θρηνήσας μέγα, ὡς ἐν ἐρημίᾳ τῶν βοηθησόντων, διὰ 
τῆς ἀπορίας δείχνυσι τοῦ Χριστοῦ τὴν δύναμιν, xal 
φησι" Τα ϊαίπωρος ἐγὼ ἄνθρωπος " τίς με ῥύσεται ἐκ 
τοῦ σώματος τοῦ θανάτου τούτου; Νόμος οὐχ ἴσχυσε, 
τὸ συνειδὸς οὐχ fjoxeas* xalzot γε ἐπήένουν τὰ χαλὰ, xat 
οὐχ [562] ἑ τήνουν μόνον, ἀλλὰ χαὶ ἀπεμαχόμην πρὸς τὰ 
ἐναντία. Τῷ γὰρ εἰπεῖν, ᾿Αγτιστρατευόμεγον, ἔδειξε 
xai αὐτὸν ἀντιταττόμενον. Πόθεν οὖν ἔσται σωτηρίας 
ἐλπίς; Εὐχαριστῶ τῷ Θεῷ, φησὶ, διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ 
τοῦ Κυρίου ἡμῶν. Εἶδες πῶς ἔδειξεν ἀναγχαίαν τῆς 
χάριτος τὴν παρουσίαν, καὶ χοινὰ Πατρὸς xa Υἱοῦ τὰ 

τορθώματα; Ei γὰρ καὶ τῷ Πατρὶ εὐχαριστεῖ, ἀλλὰ 
τῆς εὐχαριστίας ταύτης xal ὁ Υἱὸς αἴτιος. Ὅταν δὲ 
ἀχούπσῃς λέγοντος αὑτοῦ, Τίς ue ῥύσεται ἐκ τοῦ σώμα- 
τος τοῦ θανάτου τούτου; μὴ νόμιζε τῆς σαρχὸς αὑτὸν 
κατηγορεῖν. Οὐδὲ γὰρ εἶπε σῶμα ἁμαρτίας, ἀλλὰ σῶμα 
θανάτου" τουτέστι τὸ θνητὸν σῶμα, τὸ χειρωθὲν ὑπὸ τοῦ 
θανάτου, οὐ τὸ γεννῆσαν τὸν θάνατον’ ὅπερ οὗ τῆς πο- 
νηρίας τῆς σαρχὸς, ἀλλὰ τῆς ἐπηρείας ἧς ὑπέμεινε, δεῖ- 
Ὑμά ἐστιν. Ὥσπερ ἂν εἴ τις αἰχμαλωτισθεὶς παρὰ βαρθά- 
ρων, λέγοιτο εἶναι τῶν βαρδάρων, οὐχ ἐπειδὴ βάρδαρός 
ἐστιν, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ὑπ᾽ ἐχείνων κατέχεται" οὕτω χαὶ τὸ 
σῶμα θανάτου λέγεται, ἐπειδὴ χατεσχέθη παρ᾽ αὐτοῦ, 
οὐκ ἐπειδὴ προεξένησεν αὐτόν. Διόπερ οὐδὲ αὑτὸς 
τοῦ σώματος ῥυσθῆναι βούλεται, ἀλλὰ τοῦ θνητοῦ 
σώματος, αἰνιττόμενος ὃ πολλάχις ἔφην, ὅτι ἐχ τοῦ 
παθητὸν αὐτὸ γενέσθαι, xol εὐεπιχείρητον γέγονε τῇ 
ἁμαρτίᾳ. 


&'. Καὶ τίνος ἕνεκεν, φησὶν, εἰ τοσαύτη τῆς ἁμαρτίας 
ἢ τυραννὶς πρὸ τῆς χάριτος ἦν, ἐχολάσθησαν οἱ ἁμαρτά- 
νονγτες ; Ὅτι τοιαῦτα ἐπετάγησαν, οἷα δυνατὸν ἦν xal 
τῆς ἁμαρτίας κρατούσης κατορθοῦν. Οὐδὲ γὰρ εἰς ἄχραν 
αὐτοὺς εἶλχε πολιτείαν, ἀλλὰ xaX χρημάτων ἀπολαύειν 
ἐπέτρεπε, xal γυναιξὶ χεχρῆσθαι πλείοσιν οὐκ ἐχώλνε, 
xaX θυμῷ χαρίσασθαι μετὰ τοῦ διχαίον, χαὶ τρυφῇ ypf- 
σασθαι συμμέτρῳ" καὶ τοσαύτη ἦν ἡ συγχατάδασις, ὡς 
xaX ἐλάττονα ὧν ὁ φυσιχὸς διηγόρευσε νόμος, τὸν vpa- 
πτὸν ἀπαιτεῖν. Ὁ μὲν γὰρ τῆς φύσεως νόμος ἕνα ἄνδρα 
μιᾷ γυναικὶ διηνεχῶς ὁμιλεῖν ἐχέλευεν" ὅπερ οὖν χαὶ ὁ 
Χριττὸς δηχῶν ἔλεγεν, ὅτι Ὁ ποιήσας ἐξ ἀρχῆς, ἄρ eev 
καὶ θῆλυ ἐποίησεν" αὐτούς. Ὁ δὲ Μωῦσέως νόμος οὔτε 
τὴν μὲν ἐχδαλεῖν, τὴν δὲ ἀντεισάγειν ἐχώλυεν, οὔτε δύο 
χατὰ ταυτὸν ἃ ἔχειν ἀπηγόρενε. Χωρὶς δὲ τούτου, xa* 
ἕτερα πλείονα τῶν ἐν τῷ νόμῳ τοὺς πρὸ τούτου χατορ- 
θωχότας ἴδοι τις ἂν τῷ τῆς φύσεως παιδευομένους νόμῳ. 
Οὐ τοίνυν ἐπηρεάσθησαν οἱ ἐν τῇ Παλαιᾷ πολιτευσάμε- 
vot, συμμέτρου νομοθεσίας οὕτως εἰσενεχθείσης αὐτοῖς. 
ΕἸ δὲ μηδὲ οὕτως Ἦρχεσαν περιγενέσθαι, τἧς αὐτῶν ῥᾳ- 
θυμίας τὸ ἔγχλημα. Διὰ τοῦτο χαὶ ὁ ἤαῦυλος εὐχαριστεῖ, 
ὅτι οὐδὲν τούτων ἀχριδολογησάμενος ὁ Χριστὸς, οὐ μό- 
νον τῶν ἡμετέρων οὐχ ἀπήτησεν εὐθύνας, ἀλλὰ xal ἐπι- 
τηδείους ἐποίησε πρὸς μείζονα δρόμον. Διό φησιν, Εὖ- 
χαριστῶ τῷ Θεῷ μου διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Καὶ τὴν 
σωτηρίαν ἀφεὶς ὡμολογημένην, ἐκ τῶν ἤδη κατασχενᾶ- 
σθέντων ἐπ᾽ ἄλλο μεταδαίνει πλέον λέγων, ὅτι οὗ τῶν 
προτέρων ἀπηλλάγημεν μόνον, ἀλλὰ xat πρὸς τὸ μέλλον 
ἀχεΐρωτοι γεγόναμεν. [505] Οὐδὲν γὰρ, φησὶ, κατά- 
κρίμα ror τοῖς ἐν Χριστῷ ᾿Ιησοῦ, μὴ κατὰ σάρχω 


ἃ Sic μ|55. Editi vero male, xat? αὐτόν. 


515 
περιπατοῦσιν. 'AÀX οὐ πρότερον αὐτὸ elprxev, ἕως 
ἀνέμνησς πάλιν τῆς προτέρας χαταστάσεως 8. Πρότερον 
γὰρ εἰπὼν, "Apa. οὖν αὐτὸς ἐγὼ τῷ μὲν vot δουεύω 
γόμῳ Θεοῦν, τῇ δὲ σαρκὶ γόμῳ ἁμαρτίας, τότε En- 
ἤγαγεν. Οὐδὲν ἄρα κατώχριμα viv τοῖς ἐν Χριστῷ 
Ἰησοῦ. Εἶτα ἐπειδὴ ἀντέπιπτεν αὐτῷ τὸ πολλοὺς χαὶ 
μετὰ τὸ βάπτισμα ἁμαρτάνειν, διὰ τοῦτο πρὸς αὐτὸ 
ἐπείγεται. Καὶ oby ἁπλῶς φησι, Τοῖς ἐν Χριστῳ 
Ἰησοῦ, ἀλλὰ, Τοῖς μὴ κατὰ σάρκα περιπατοῦσι" 
δειχνὺς, ὅτι ἐχ ῥᾳθυμίας τὸ πᾶν λοιπὸν τῆς ἡμετέρας" 
δυνατὸν γὰρ νῦν μὴ χατὰ σάρχα περιπατεῖν, τότε δὲ 
δύσχολον ἦν. Εἶτα γὰρ ἑτέρως αὐτὸ χατασχενάζει διὰ 
τῶν ἑξῆς λέγων. Ὁ γὰρ νόμος τοῦ Πνεύματος τὴς 
ζωῆς ἐν Χριστῷ ᾿Ιησοῦ ἠΜευθέρωσέ μδ' νόμον Πνεύ- 
pato; ἐνταῦθα τὸ Πνεῦμα χαλῶν. Ὥσπερ γὰρ νόμον 
ἁμαρτίας τὴν ἁμαρτίαν, οὕτω νόμον Πνεύματος τὸ 
Πνεῦμά φησι. Καίτοι χαὶ τὸν Μωῦσέως οὕτως ἐχάλε: 
λέγων, Οἵδαμεν γὰρ, ὅτι ὁ γόμος πνευματικύς ἐστι" 
«ἰ οὖν τὸ μέσον ; Πολὺ xai ἄπειρον " ἐχεῖνος μὲν γὰρ 
πνευματιχὸς, οὗτος δὲ νόμος Πνεύματος. Καὶ τί τοῦτο 
ἐχείνου διέστηχεν;; Ὅτι ὁ μὲν ὑπὸ τοῦ Πνεύματος ἐδόθη 
μόνον, οὗτος δὲ χαὶ Πνεῦμα ἐχορήγει τοῖς δεχομένοις αὖ- 
τὸν δαψιλές. Διὸ xal ζωῆς αὐτὸν νόμον ἐχάλεσε, πρὸς ἀν- 
τιδιαστολὴν ἐχείνου τοῦ τῆς ἁμαρτίας, οὐ τοῦ Μωῦσαϊχοῦ. 
Ὅταν γὰρ λέγῃ, Ἠ.ευθέρωσέ us ἀπὸ τοῦ γόμου τῆς 
ἁμαρτίας χαὶ τοῦ θανάτου, οὐ τὸν Μωῦσέως νόμον λέ- 
γει ἐνταῦθα’ οὐδεμοῦ γὰρ αὐτὸν νόμον ἁμαρτίας xat: 
πῶς γὰρ, ὃν δίχαιον xal ἅγιον πολλάκις ὠνόμασε, xat 
ἁμαρτίας ἀναιρετιχόν ; ἀλλ᾽ ἐχεῖνον τὸν ἀντιστρατενό- 
μενον τῷ νόμῳ τοῦ νοός. Τοῦτον γὰρ τὸν χαλεπὸν χατ- 
ἔλυσε πόλεμον θανατώσασα τὴν ἁμαρτίαν ἡ τοῦ Πνεύμα- 
τος χάρις, xal ποιήσασα τὸν ἀγῶνα χοῦφον ἡμῖν, xai 
πρότερον στεφχνώσασα, xal τότε μετὰ πολλῆς τῆς συμ- 
μαχίας ἐπὶ τὰ παλαίσματα ἑλχύσασα. Καὶ ὅπερ ἀεὶ 
ποιεῖ, ἀπὸ τοῦ Υἱοῦ εἰς τὸ Πνεῦμα μεταδαίνων, ἀπὸ τοῦ 
Πνεύματος εἰς τὸν Υἱὸν χαὶ τὸν Πατέρα, καὶ τῇ Τριάδι 
πάντα τὰ παρ᾽ ἡμῶν λογιζομένος" τοῦτο xat ἐνταῦθα ἐρ- 
γάζεται. Καὶ γὰρ εἰπὼν, Τίς μα ῥύσεται àx τοῦ σώ- 
ματος τοῦ θωνάτου τούτου; ἔδειξε Πατέρα διὰ Υἱοῦ 
τοῦτο ποιοῦντα" εἶτα πάλιν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον μετὰ τοῦ 
Υἱοῦ " Ὃ 10pvópoc τοῦ Πνεύματος τῆς ζωῆς ἐν Χρι- 
στῷ ᾿Ιησοῦ ἡλευθέρωσέ pa, φησίν" εἶτα πάλιν τὸν 
Πατέρα xai τὸν Υἱόν Τὸ γὰρ ἀδύνατον τοῦ vópov, 
φησὶν, év ᾧ ἠσθένει διὰ τῆς σαρχὸς, ὁ Θεὸς τὸν 
ἑαυτοῦ Υἱὸν πέμψας ἐν ὁμοιώματι σαρχὸς ἁμαρτίας, 
καὶ περὶ ἁμαρτίας κατέχρινε τὴν ἁμαρτίαν ἐν τῇ 
σαρχί. Πάλιν δοκεῖ μὲν διαδάλλειν τὸν νόμον" εἰ δέ τις 
ἀχριβῶς προσέχοι, xat σφόδρα αὐτὸν ἐπαινεῖ, σύμφωνον 
τῷ Χριστῷ δεικνὺς, xal τὰ αὐτὰ προῃρημένον. Οὐδὲ 
γὰρ εἶπε, Τὸ πονηρὸν τοῦ νόμου, ἀλλὰ, Τὸ ἀδύνατον- 
xai πάλιν, Ev d ἡσθένει, οὐχ, Ἐν ᾧ ἐχαχούργει, 
ἢ ἐπεθούλευε. Καὶ οὐδὲ τὴν ἀσθένειαν αὐτῷ λογί- 
ζεται, ἀλλὰ τῇ σαρχὶ, λέγων’ Ἐν ᾧ ἡσθένει διὰ τῆς 
Capxóc* σάρχα πάλιν ἐνταῦθα οὐχὶ τὴν οὐσίαν αὐτὴν 
xai τὸ ὑποχείμενον, ἀλλὰ τὸ σαρχιχώτερον φρόνημα 
χαλῶν, δι᾿ ὧν xal τὸ σῶμα xal τὸν νόμον ἀπαλλάττει 
χατηγορίας" o9 διὰ τούτων δὲ μόνον, ἀλλὰ xaX διὰ τῶν 


Gn. 


δ΄. Εἰ γὰρ ἐναντίος ἣν ὁ νόμος, [504] πῶς ὁ Χριστὸς εἰς 


* Alii ἀποχατοστάσιως 


E b Sic cod. unus et Dibl. Lcge- 
batur Θεῷ. ἔρις. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ΑΒΟΠΙΕΡ. CONSTANTINOP. 51: 


βοήθειαν αὐτοῦ παραγέγονε, xaX τὸ διχαίωμα ab 
πληροῖ, xai χεῖρα ὥρεξε καταχρίνας τὴν ἁμαρτίαν ἐν 
τῇ σαρχί ; Τοῦτο γὰρ ὑπολέλειπτο, ἐπειδήπερ iv τῇ 
ψυχῇ πάλαι ὁ νόμος αὑτὴν χαταχρίνας ἦν. Τί οὖν; τὸ 
μεῖζον ὁ νόμος ἐποίησε, τὸ δὲ ἔλαττον ὁ τοῦ Θεοῦ Μονο- 
γενήῆς; Οὐδαμῶς. Μάλιστα μὲν γὰρ xáxetvo Ó Θεὸς 
εἰργάσατο, ὁ τὸν φυσιχὸν δεδωχὼς νόμον, καὶ τὸν γρα- 
πτὸν προσθείς " ἄλλως δὲ οὐδὲν ὄφελος τοῦ μείζονος tv, 
τοῦ ἐλάττονος μὴ προσχειμένου. Τί γὰρ ὄφελος εἰδέναι 
τὰ πραχτέα μὴ μετιόντα c αὑτά ; Οὐδὲν, ἀλλὰ καὶ με!- 
Qo χατάχρισις. Ὥστε ὁ xal τὴν Ψυχὴν σώσας, οὔτός 
ἔστιν ὁ χαὶ τὴν σάρχα εὐήνιον χαταστήσας. Τὸ μὲν γὰρ 
διδάξαι, εὔχολον " τὸ δὲ χαὶ ὁδόν τινα δεῖξαι, δι᾽ ἧς μετ᾽ 
εὐχολίας ταῦτα ἐγένετο, τοῦτό ἔστι τὸ θαυμαστόν. Διὶ 
δὲ τοῦτο ἦλθεν ὁ Μονογενὴς, χαὶ οὐ πρότερον ἀπέστη, 
ἕως ἂν ἀπήλλαξεν ἡμᾶς τῆς δυσχολίας ἐχείνης. Καὶ τὸ 
δὴ 4 μεῖζον, ὁ τρόπος τῆς νίχης᾽ οὐδὲ γὰρ ἑτέραν Da: 
σάρχα, ἀλλ᾽ αὐτὴν ταύτην τὴν χαταπονου μένην" ὥσπερ 
ἂν εἴ τις ἐν ἀγορᾷ γυναῖχα εὐτελῆ xal ἀγοραΐαν vuzzo- 
μένην ἰδὼν, εἴποι αὐτῆς εἶναι υἱὸς, βασιλέως ὧν vli; 
xai οὕτως αὐτὴν ἀπαλλάξειε τῶν ἐπηρεαζόντων. “Ὅπερ 
αὑτὸς ἐποίησε, χαὶ υἱὸς ἀνθρώπου elvat ὁμολογήσας, xs 
παραστὰς αὑτῇ, xai χαταχρίνας τὴν ἁμαρτίαν. Οὐ τοί- 
vuv ἐτόλμησε τυπτῆσαι αὐτὴν λοιπὸν, μᾶλλον δὲ ic 
πτηδὲ μὲν τῇ τοῦ θανάτου πληγῇ᾽ τούτῳ δὲ αὐτῷ χατ- 
εχρίθη καὶ ἀπώλετο, οὐχ fj τυπτηθεῖσα σὰρξ, ἀλλ᾽ ἡ 
τυπτήσασα ἀμαρτία᾽ ὅπερ ἁπάντων ἐστὶ θαυμαστότερον. 
El μὴ γὰρ ἐν τῇ σαρχὶ νίχη γέγονεν, οὐχ οὕτω θαυμα- 
στὸν ἦν, ἐπεὶ χαὶ ὁ νόμος τοῦτο εἰργάζετο" τὸ δὲ θαυμα- 
στὸν, ὅτι μετὰ σαρχὸς τὸ τρόπαιον ἔστη, xal ἡ μυριάχις 
ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας χαταδληθεῖσα, αὕτη λαμπρὰν χατ᾽ 
αὑτῆς τὴν νίχην ἤρατο. Ὅρα γὰρ πόσα τὰ παράδοξα 
γέγονεν" ἕν μὲν, ὅτι οὐχ ἐνίχησεν dj ἁμαρτία τὴν σάρχα" 
ἕτερον δὲ, ὅτι xal ἐνιχήθη, xat παρ᾽ αὐτῆς ἐνεχήθη᾽ οὐ 
γάρ ἔστιν ἴσον μὴ νικηθῆναι, xal νιχῆσαι τὴν ἀεὶ χατΖ- 

θάλλουσαν. Τρίτον, ὅτι οὐ μόνον ἐνέχησεν, ἀλλὰ xal ἐχό- 

λασε" τῷ μὲν γὰρ μὴ ἀμαρτεῖν οὐχ ἐνεχήθη" τῷ δὲ ἀπο- 

θανεῖν ἐνίχησε xal χατέχρινεν αὐτὴν, φοδερὰν αὑτῇ 

τὴν σάρχα ἀποφήνας τὴν πρότερον οὖσαν εὐχαταφρόνν,- 

τον. Οὕτω γοῦν xal τὴν δύναμιν αὑτῆς ἐξἔλυσε, xaX τὸν 
δι᾽ αὐτῆς εἰσενεχθέντα θάνατον ἀνεῖλεν. Ἕως μὲν γὰρ 
ἁμαρτωλοὺς ἑλάμθανε, χατὰ τὸν τοῦ διχαίου λόγον ἐπ- 

ἦγε τὴν τελευτήν ἐπειδὴ δὲ ἀναμάρτητον εὑροῦσα σῶμα 
τῷ θανάτῳ παρέδωχεν, ὡς ἀδιχήσασα χατεχρίθη. "Opi; 
ὅσα τὰ νιχητήρια γέγονε, τὸ μὴ ἡττηθῆναι τὴν cápxa 
ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας, τὸ χαὶ νιχῆσαι αὐτὴν xal χαταδιχά- 
σαι, τὸ μὴ ἁπλῶς χαταδιχάσαι, ἀλλὰ καὶ ὡς ἀμαρ- 
τοῦσαν χαταδιχάτα! ; Πρότερον γὰρ ἐλέγξας dou 
χυῖαν, οὕτως αὑτὴν χατεδίχασεν, [565] οὐχ ἀπλῶς ἰ:γχύϊ 
xai ἐξουσίᾳ, ἀλλὰ xal τῷ τοῦ διχαίου λόγῳ. Τοῦτο 
γὰρ ἐδήλωσεν εἰπὼν περὶ ἁμαρτίας: Κατέχρινε τὴν 
ἁμαρτίαν ἐν τῇ σαρκχί" ὡσανεὶ ἔλεγεν, ὅτι Μέγα 
fipaprenxvlav ἤλεγξε, χαὶ τότε αὐτὴν χατεδίχασεν. Ὁρᾷς 
πανταχοῦ τὴν ἁμαρτίαν χαταδιχαζομένην, οὐχὶ τὴν 
cápxa, ἀλλὰ ταύτην χαὶ στεφανουμένην, χαὶ τὴν ἀπότατιν 
χατ' αὐτῆς ἐχφέρουσαν ; Εἰ ὃξ ἐν ὁμοιώματι σαρχός φησι 
πέμψαι τὸν Υἱὸν, μὴ διὰ τοῦτο ἄλλην ἐχείνην σάρχα εἷ- 
ναι νόμιζε" ἐπειδὴ γὰρ εἶπεν ἁμαρτίας, διὰ τοῦτο χαὶ τὸ 


* Sic Qp'ime unus cod. Editi uyxxét: ὄντα. Eptr. d Sie 
ex uno cod. correximus. Legebatur καὶ τὸ δέ * [nfra, ex eo- 
dem, ταύτη δὲ αὐτῷ, pro vulg. τοῦτο δὲ 3215, rCscripsimus. 
Εοι:. 


b13 | 
est pratermissa, ex jam probatis ad aliud majus 
transit dicens, non modo nos a pristinis liberatos 
esse, sed non posso in futuro capi : nam ait : (Cap. 8.) 
1, Nihil ergo nunc damnationis est ils, qui sunt in 
Christo Jesu, qui non. secundum carnem. ambulant. 
Sed id non prius dixit, quam pristinum statum com- 
memorasset. Cum enim prius dixisset, Jgitur ego 
uiente quidem servio legi Dei, carne autem legi peccati ; 
tunc. intulit, Nulla ergo condemnatio jam iis, qui 
Christi Jesu sunt. Deinde quia illi objici poterat, mul- 
Los etiam post baptismum peccare ; ideo ad hoc pro- 
perat. Nec simpliciter dicit, Jis qui in Christo Jesu ; 
sed, Jis qui non secundum carnem. ambulant ; osten- 
deus illud deinceps ex ignavia nostra proficisci. l'os- 
sumus enim nunc non secundum carnem ambulare, 
tunc autem difficile erat. Deinde alio modo illud 
probat, sic dicens : 2. Lex enim Spiritus vite in 
Christo Jesu liberavit we ; legem Spiritus bic Spiri- 
tum vocans. Sicut enim legem peccati peccatum, 
sic legem Spiritus Spiritum dicit. Atqui legem quo- 
que Moysis sic vocavit, dicens : Scimus enim quod 
lex spiritualis est : quodnam igitur est diserimen ? 
Multum et immensum : illa enim spiritualis est, 
hxc lex Spiritus. Et in quo differt hzc ab illa? 
Quia illa a Spiritu data est tantum, hsec vero 
Spiritum recipientibus largiter dabat. ldeo legem 
vite vocavit illam, ad differentiam legis peccati, 
non legis Mosaicze. Cum enim dicit, Liberavit te a 
lege peccati et smortis , non Moysis legem hic dicit : 
nusquam enim illam legem peccati vocat : quomodo 
enim, quam sxpe justam οἱ sanctam vocavit et pecca- 
tum destruentem, ita nunc appellaret? sed illam qus 
puguat contra legem mentis. Hoc enim grave solvit 
bellum, peccatum interficiens, Spiritus gratia, et 
certamen nobis leve reddens, nos prius coronans, ct 
tunc cum mulio praesidio ad certamina allicieus. 
Quodque semper facit, a Filio ad Spiritum transiens, 
et a Spiritu ad Filium et Patrem , et Trinitati nostra 
omnia referens : hoc ipsum et hic facit. Nam cum 
dixisset : Quis me liberabit de corpore mortis hujus? 
ostendit Patrem per Filium hoc facere. Deinde Spiri- 
tum sanctum cum Filio: Lez enim Spiritus vita in 
Christo Jesu. liberavit me : deinde Patrem et Filium : 
3. Nam quod impossibile erat legi, inquil, in quo infir- 
mabalur per carnem, Deus Filium. suum mittens in si- 
militudine carnis peccati : et. de peccato condemnavit 
peccatum in carne. Rursus videtur quidem improbare 
legem ; si quis autem accuratius attendat , admodum 
laudat illam, Christo consonam esse demonstrans, et 
cadem ipsa prescribere. Neque enim dixit , Quod 
malum erat in lege, sed, Quod impossibile ; et rursus, 
In quo infirmabatur, non, ln quo maligne agebat, 
aut insidiabatur. Neque infirmitatem illi adscribit, 
sed carni, dicens, 1n quo infirmabatur per carnem ; 
carnem hic vocans non ipsam substantiam et sub- 
jectum , sed carnaliorem sensum. Per hzc vero el 
corpus et legem ἃ crimine libera ; non per hzec 50- 
Jum, sed etiam per subsequentia. 

5. Nam si contraria fuisset lex, quomodo Christus 


IN EPIST. AD ROM. HOMIT. XI. 


$11 
in auxilium ipsius advenit, et justificationem ejus im- 
plev.t, manumqueextendit, condemnans peccatum in 
rarne ? [Ioc cnim restabat, quia jam olim lex in anima 
peccatum condemnaverat. Quid ergo? an quod majus 
erat, lex fecit, quod vero minus, Dei Unigenitus? 
Nequaquam : illud enim Dcus maxime fecit, qui na- 
wiralem dedit Jegem, et. scriptam addidit. Alioquin 
nihil profuisset id, quod majus erat, nisi id quod mi- 
nus erat, propositum fuisset. Nam quae utilitas illa 
scire, qux» agenda sunt, nisi obeas? Nulla, sed major 
damnatio. Itaque qui animam servavit hic est , qui 
eliam carnem freno parentem fecit. Docere enim fa- 
cile erat ; viam vero monstrare, qua bec facilia essent, 
hoc mirabile fuit. Ideo venit Unigenitus, nec prius 
discessit, quam liberasset nos ab illa difficultate. Quod 
autem majus, est victorie modus : non enim aliam 
accepil carnem, sed eamdem hanc ipsam labore con- 


. fectam : ac si quis in foro mulierem vilem et circum- 


foraneam vapulantem videns , diceret se filium ejus 
esse, regis filius cum esset, sicque illam verberantibus 
eriperet. Quod ipse fecit, et se filium hominis csse 
confitens, atque illi adstans, peccatumque damnans. 
Non amplius ergo illam carnem postea verberare 
ausum est ; imo potius percussit illam plaga mortis : 
hoc vero ipso damnatum est et periit, non caro ver- 
berata, sed ipsum peccatum mortuum est : quod om- 
nium est maxime admirandum. Nisi enim in carne 
victoria fuisset, non ita mirum esset, quia lex etiam 
hoc efficiebat : mirum autem id fuit, quod cum carne 
troprum erexerit: et qua millies a peccato dejecta 
fuerat, ea splendidanf contra illud victoriam reporta- 
vit. Vide namque quanta inexspectata evenerint. 
Unum quidem, quod peccatum carnem non vicerit; 
alterum quod victum fuerit, et ab illa victum : non 
enim par res est non vinci, et vincere id, quod antea 
semper dejiciebat. Tertium, quod non modo vicerit, 
sed et punierit : nam non peccando non victus est: 
moriendo autem vicit et condemnavit illud, tremen- 
dam ipsi carnem exhibens, que antea despicabilis 
erat. Sic itaque et ejus potentiam destruxit, et mortem 
abillo illatam sustulit. Donecenim peccatores offendit, 
secundum juris rationem mortem Intolit : cum autem 
impeccabile repertum corpus morti tradidit , utpote 
quod injuste egisset, damnatum est. Viden' quot partze 
victoriz sint, quod caro non victa sit a peccato, quod 
vicerit illud et damnaverit, quod non modo damna- 
verit, sed etiam quasi peccans damnaverit? Cum prius 
enim probasset ipsum injuste egisse, sic damnavit, 
non modo vi et potentia, sed etiam secundum juris 
rationem. Hoc enim significavit de peccato dicens : 
Condemnavit peccatum ia carne ; ac si diceret : Convi- 
cit ipsum quod admodum peccasset, et tunc illud 
condemnavit. Viden' ubique peccatum damnatum, 
non carnem, sed hanc eoronatam, et sententiam con- 
ira illud proferentem? Quod in similitudine carnis 
dicat misisse Filium, ne ideo existimes aliam esse 
carnem : quia enim dixit peccati, idco οἱ similitudi- 
nem apposuit. Neque enim peccatricem carnem habuit 
Christus , sed similem quidem nostre qccea« sS, 


515 
impeccabilem autem, et natura eamdem quam no- 
stram. [taque hine palam est, naturam carnis non 
fuisse malam : neque enim ajiam loco illius prioris 
accepit Christus, neque hae secundum substantiam 
mutata, sic peccatum expugnareaggressus est ; sed illa 
in natura sua relicta, contra peceatum coronari illam 
curavit ; et tunc illam post victoriam suscitavit et 
immortalem effecit. Quid hoc ad ine,inquies, δὶ hzec 
illa carne facta sunt? Ad te certe maxime pertinet : 
idcirco addidit : 4. Ut justificatio legis. impleretur in 
nobis, qui non secundum carnem ambulamus. Quid est, 
Justificatio ? Finis, scopus, prxclarum gestum. Quid 
enim ille volebat, et quid przccepit ? Ut sine peccato 
esses. Hoc ergo jam per Christum nobis prostitum 
est: ac contra stare ac vincere penes illum fuit; 
victoria (rui, nostrum. Itaque non jam amplius pecca - 
bimus ; non certe peccabimus, nisi admodum fracti 
et soluti simus : ideo addidit, Qui non secundum 
carnem ambulamus. Ne enim audiens, quod (6 Christus 
liberaverit a bello peccati, et quod justi(icatio legis 
perfecta sit in te, peccato in. carne damnato, totum 
apparatum dejiceres; ideo postquam ibi dixerat, 
Nulla ergo condemnatio , adjecit : Jis qui secundum 
carnem non ambulant ; et hic cum dicit, Ut impleretur 
justificatio legis in nobis , hoc ipsum adjecit ; imo non 
hoc tautum, sed multo amplius. Cum dixisset enim : 
Ut justificatio legis impleretur in nobis, qui non secun- 
dum carnem ambulamus, subjunxit, Sed secundum 
spiritwn ; ostendens non a malis abstinendum esse 
tantum, sed in bono praeclare esse agendum. Nam 
coronam tibi dare, illius est; data retinere, tuum. 
Etenim id, quod justiflcatio legis erat, nempe non 
esse obnoxium maledictioni, hoc tibi perfecit Christus, 

6. Ne igitur uàntum donum prodas; sed hunc pul- 
chrum thesaurum custodire persevera. Hic enim te 
docet lavacrum non sufficere nobis ad salutem, nisi 
post illud vitam tanto dono dignam ducamus. Itaque 
rursum legi patrociuatur, hzec dicens. Nam postquam 
Christo crediderimus, nihil nou agendum est, ut ju- 
stificatio illa, quam implevit Christus, maneat in no- 
bis, et non corrumpatur. 5. Qui enim secundum car- 
uem sunt, inquit, que carnis sunt sapiunt : qui vero se- 
cundum spiritum, que sunt spiritus. 6. Nam sensus 
carnis, mors esi; sensus vero spirilus vita et. pax. 1. 
Quoniam sensus carnis inimicitia est in Deum : legi enim 
Dei non subditur ; neque enim potest. At ne hoc qui- 
dem est criminatio carnis. Donec enim suum serva- 
rit ordinem, nihil absurdi efücitur : cum autem illi 
omnia permittimus, ac suos transgrediens terminos, 
contra animam insurgit ; tunc omnia perdit et corrum- 
pit, non ex natura sua, sex ex moderationis et ordinis 
inversione. Qui vero secundum spiritum, qua sunt 
epiritus : nam sensus carnis, mors est. Non dixit, Car- 
nis natura, neque Substantia corporis, sed Sensus : 
qui corrigi potest et Lolli. Hoc porro dicit, non quod 
carni propriam cogitationem tribuat : absit; sed 
crassiorem mentis impetum indicans, et a pejori iliam 
vocans, ut etiam sz pe carnem totum hominem ani- 
(ain habentem vocare solet. &ensus. autem. spiritus. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI AKCHIEP. CONSTANTINOP. 41} 


Rursus hic spiritualem mentem dicit, ut infra : (i 
autem scrutatur corda, novit. quid sit semsus spiritw 
(Rom. 8.27); ostenditque multa hine bona oriri :a 
praxesenti et in futuro. Multo namque plura bona at- 
fert sensus spiritualis, quam carnalis sensus mah 
inferat : qux ipse signilicavit dicens, Vita ct per: 
alterum quidem ad differentiam prioris ; nam Sensss, 
inquit, carnis mors est ; allerum vero ad differentiam 
sequentis : cum dixisset cnim, Pax, subjunxit : Que- 
niam sensus carnis inimicitia est in Deum : quod certe 
morte deterius est. Deinde ubi ostendit, quomodo el 
mors et inimicitia sit : Legi enim Dei nom subjecta 
esi, inquit; neque enim potest. Verum ne terberis 
cum audis, Neque enim potest * hzc enim  diffienitss 
facilem habet solutionem. Sensum enim carnis hic di- 
cit terrenam eogitationem, crassam et ad saeuhrà 
malaque opera inhiantem : hanc dicit eogitationem 
non posse subjiei Deo. Ecqua demum salutis spes, 
si non possit malus fieri bonus ? Non hoc dicit : τοῦ 
quomodo Paulus talis factus est? quomodo latro? qee- 
modo Manasses ? quomodo Ninivitz* ? quemrodo Darii, 
postquam lapsus est, sese erexit? quomodo Petrw 
post negationem ad se reversus est? quomodo qei 
fornicatus erat, in Ghristi gregem receptus est? quo- 
modo Galatz, qui ex gratia exciderant, ad pristiusm 
rediere nobilitatem? Non ergo dicit non posse eam, 
qui malus sit, ficri bonum; sed, si malus maneat, 
non posse subjici Deo; si vero mutetur, bonum fleri 
et subjici Deo facile posse. Non enim dicit bominem 
non posse subjici Deo; sed malum opus non posse 
bonum 6886, ac si diceret, Fornicatio non potest esse 
castitas, neque malitia virtus. Qeod etiam in Evan- 
gelio dicitur : Non potest arbor mala fructus bonos fo. 
cere (Matth. 7. 18); transitum et mutationem ἃ ne- 
quitia in virtutem non cohibens, sed dicens in. ma- 
litia perseverantem noB posse bonos ferre fructus. 
Non enim dixit, Non potest arbor τοῦδ bona fieri, 
sed, Mala manens non polest bonos ferre fructus. 
Quandoquidem fleri posee, ut quis motetur, et hinc 
et ex al;a. parabola ostendit, cum indueit zizania tri- 
ticum esse faeta (a) : ideoque illa exstirpare vetat : Ne 
forte, inquit, cwn. illis. exstirpetis et. triticum ( 14. 
45, 29); id est, triticum quod ex illis eliciendum est. 
Sensum ergo carnis inalitiam dicit, sensum vero spi- 
ritus graliam datam et operationem bona voluntate 
temperatam ; nusquam hic de substantia et natura 
loquens, sed de virtute et nequitia. Quod enim non 
potuisti iu lege, inquit, hoc nunc poteris, recta nempe 
incedere, et sine offensione, si Spiritus opcm obti- 
neas. Non enim satis est, noR secundum carnem 
ambulare, sed oportet secundum spiritum incedere, 
Siquidem non satis nobis est ad salutem, declinare 
a malo, sed bonum etiam facere oportet. lloc autem 
erit, si spiritui animam dederiius, et si carni sua- 
deamus ut suum servet ordinem. Sic enim illam spi- 
ritualem faciemus; contra vero, si ignavi simus, 
eliain animam carnalem faciemus. 


(a) Hac de zizaniis dicta cum Evangello non omnino 
consonaro videntur. 


b13 
est pratermissa, ex jam probatis ad aliud majus 
transit dicens, non modo nos a pristinis liberatos 
essc, sed non posse in futuro capi : nam ait : (Cap. 8.) 
4. Nihil ergo nunc danuiationis est iis, qui sunt in 
Christo Jesu, qui non. secundum carnem ambulant. 
Sed id non prius dixit, quam pristinum statum com- 
memorasset. Cum enim prius dixisset, Jgitur ego 
mente quidem servio legi Dei, carne autem legi peccati ; 
tunc. intulit, Nulla ergo condemnatio jam iis, qui 
Christi Jesu sunt. Deinde quia illi objici poterat, mul- 
tos etiam post baptismum peccare ; ideo ad hoc pro- 
perat. Nec simpliciter dicit, Jis qui in Christo Jesu ; 
sed, Jis qui non secundum. carnem. ambulant ; osten- 
dens illud deinceps ex ignavia nostra proficisci. l'os- 
sumus enim nunc non secundum carnem ambulare, 
tunc autem difüicile erat. Deinde alio modo illud 
probat, sic dicens : 2. Lex enim Spiritus vite in 
Christo Jesu liberavit me ; legem Spiritus hic Spiri- 
tum vocans. Sicut enim legem peccati peccatum, 
sic legem Spiritus Spiritum dicit. Atqui legem quo- 
que Moysis sic vocavit, dicens : Scimus enim quod 
lex spiritualis est : quodnam igitur est. discrimen ἢ 
Multum et immensum : illa enim spiritualis est, 
hzc lex Spiritus. Et in quo differt hxc ab illa? 
Quia illa a Spiritu data est tantum, hxc vero 
Spiritum recipientibus largiter dabat. ldeo legem 
vitz: vocavit illam, ad differentiam legis peccati, 
mon legis Mosaicze. Cum enim dicit, Liberawit te a 
lege peccati εἰ mortis, non Moysis legem hic dicit : 
nusquam enim illam legem peccati vocal : quomodo 
enim, quam sape justam et sanciam vocavit et pecca- 
tum destruentem, ita nunc appellaret? sed illam qux 
puguat contra legem mentis. Hoc enim grave solvit 
bellum, peccatum interficiens, Spiritus gratia , et 
certamen nobis leve reddens, nos prius coronans, et 
tunc cum. multo presidio ad certamina alliciens. 
Quodque semper facit, a Filio ad Spiritum transiens, 
αἱ a Spiritu ad Filium et Patrem , et Trinitati nostra 
omnia referens : hoc ipsum et hic facit. Nam cum 
dixisset : Quis me liberabit de corpore mortis hujus? 
ostendit Patrem per Filium hoc facere. Deinde Spiri- 
tum sanctum cum Filio: Lez enim Spiritus vite in 
Christo Jesu. liberavit me : deinde Patrem et Filium : 
9. Nam quod impossibile erat legi, inquit, in quo infir- 
mabalur per carnein, Deus Filium euum mittens in si- 
militndine carnis peccati : οἱ de peccato condemnavit 
peccatum in carne. Rursus videtur quidem improbare 
legem ; si quis autem accuratius attendat , admodum 
laudat illam, Christo consonam esse demonstrans, ct 
eadem ipsa praescribere. Neque enim dixit , Quod 
malum erat in lege, sed, Quod impossibile ; et rursus, 
Án quo infirmabatur, non, ln quo maligne agebat, 
aut insidiabatur. Neque infirmitatem illi adscribit, 
sed carni, dicens, Jn quo infirmabatur per carnem ; 
carnem hic vocans non ipsam substantiam et sub- 
jectum , sed. carnaliorem sensum. Per hzc vero et 
corpus et legem a. crimine libera, ; non per bxc so- 
Jum, sed etiam per subsequentia. 

5. Nam si contraria fuisset lex, quomodo Christus 


IN EPIST. AD ROM. HOMIT. Xii. 


511 
in auxilium ipsius advenit, et justificationem ejus im- 
plev.t, manumqueextendit, condenimans peccatum in 
rarne * lloc cnim restabat, quia jam olim lex in anima 
peccatum condemnaverat. Quid ergo? an quod majus 
erat, lex fecit, quod vero minus, Dei Unigenitus? 
Nequaquam : illud enim Deus maxime fecit, qui na- 
turalem dedit Jegein, οἱ scriptam addidit. Alioquin 
nihil profuisset id, quod majus erat, nisi id quod mi- 
nus erat, propositum fuisset. Nam quae utilitas illa 
scire, qux: agenda sunt, nisi obeas? Nulla, sed major 
damnatio. Itaque qui animam servavit hic est , qui 
etiam carnem freno parentem fecit. Docere enim fa- 
cile erat ; viain vero monstrare, qua h:ecfacilia essent, 
hoc mirabile fuit. Ideo venit Unigenitus, nec prius 
discessit, quam liberasset nos ab illa diffücultate. Quod 
autem majus, est victoria modus : non enim aliam 
accepit carnem, sed eamdem blanc ipsam labore con- 
fectam : ac si quis ia foro mulierem vilem et circum- 
foraneam vapulantem videns , diceret se filium ejus 
esse, regis fllius cuiesset, sicque illam verberantibus 
eriperet. Quod ipse fecit, οἱ se filium hominis csse 
confitens, atque illi adstans , peccatumque damnans. 
Non amplius ergo illam carnem postea verberare 
ausum est ; imo polius percussit illam plaga mortis : 
hoc vero ipso damnatum est et periit, non caro ver- 
berata, sed ipsum peccatum mortuum est : quod om- 
nium est maxime admirandum. Nisi enim in carne 
victoria fuisset, non ita mirum esset, quia lex etiam 
hoc efficiebat : mirum autem id fuit, quod cum carne 
tropeum erexerit : et quz millies a peccato dejecta 
fuerat, ea splendidanf contra illud victoriam reporta- 
vit. Vide namque quanta inexspectata evenerint. 
Unum quidem, quod peccatum carnem non vicerit; 
alterum quod victum fuerit, et ab illa victum : non 
enim par res est non vinci, et vincere id, quod antea 
semper dejiciebat. Tertium, quod non modo vicerit, 
sed et punierit : nam non peccando non victus est - 
moriendo autem vicit et condemnavit illud, tremen- 
dam ipsi carnem exhibens, qu: antea despicabilis 
erat. Sic itaque et ejus potentiam destruxit, et mortem 
abilloillatam sustulit. Donec enim peccatores offendit, 
secundum juris rationem mortem Intulit : cnm autem 
impeccabile repertum corpus morti tradidit , utpote 
quod injuste egisset, damnatum cst. Viden' quot partze 
victori: sint, quod caro non victa sit a peccato, quod 
vicerit illud et damnaverit, qaod non modo damna- 
verit, sed etiam quasi peccans damnsverit* Cum prius 
enim probasset ipsum injuste egisse, sic damnavit, 
non modo vi et potentia, sed etiam secundum juris 
rationem. Hoc enim significavit de peccato dicens : 
Condemnavit peccatum ia carne ; 2c si diceret : Convi- 
cit ipsum quod admodum peccasset, et tunc illud 
condemnavit. Viden' ubique peccatum damnatum, 
non carnem, sed hanc eoronatam, et sententiam con- 
tra illud proferentem ἢ Quod in similitudine carnis 
dicat misisse Filium, ne ideo exisümes aliam esse 
carnem : quia enim dixit peccati, idco et similitudi- 
nem apposuit. Neque entm peccatricem carnem habuit 
Christus , sed similem quidem nostre. peccatrici, 


$15 
impeccabilem autem, et natura camdem quam no- 
stram. ltaque hinc. palam est, naturam carnis non 
fuisse malam : neque enim ajiam loco illius prioris 
"accepit Christus, neque hac secundum substantiam 
imutata, sic peccatum expugnare aggressus esl; sed illa 
in natura sua relicta, contra peccatum coronari illam 
curavit; et tunc illam post victoriam suscitavit et 
immortalem effecit. Quid hoc ad ine,inquies, δὶ hzec 
illa carne facta sunt? Ad te cerle maxime pertinet : 
idcirco addidit : 4. Ut justificatio legis. impleretur in 
nobis, qui nou secundum carnem ambulamus. Quid est, 
Justificatio ? Finis, scopus, przeclarum gestum. Quid 
enim ille volebat, et quid precepit ? Ut sine peccato 
esses. Hoc ergo jam per Christum nobis prostitum 
est: ac contra stare ac vincere penes illum fuit ; 
victoria frui, nostrum. Itaque non jam amplius pecca- 
bimus; non eerte peccabimus, nisi admodum fracti 
et soluti simus : ideo addidit, Qui non secundum 
carnem ambulamus. Ne enim audiens, quod te Christus 
liberaverit a bello peccati, et quod justificatio legis 
perfecta sit in te, peccato in carne damnato, totum 
apparatum dejiccres; ideo postquam ibi dixerat, 
Nulla ergo condemnatio , adjecit : lis qui secundum 
carnem non, ambulant ; et hic cuin dicit, Ut impleretur 
justificatio legis in nobis , hoc ipsum adjecit ; imo non 
hoc tantum, sed multo amplius. Cum dixisset enim : 
Ut justificatio legis impleretur in nobis, qui non secun- 
dum carnem ambulamus, subjunxit, Sed secundum 
spiritum ;. ostendens non a malis abstinendum esse 
tantum, sed in bono preclare esse agendum. Nam 
coronam tibi dare, illius est; data retinere, tuum. 
Etenim id, quod justificatio legis erat, nempe non 
esse obnoxium maledictioni, hoc tibi perfecit Christus, 

6. Ne igitur cantum donum prodas ; sed hunc pul- 
clirum thesaurum custodire persevera. Hic enim te 
docet lavacrum non sufficere nobis ad salutem, nisi 
post illud vitam tanto douo dignam ducamus. ltaque 
rursum legi patrocinatur, hzec dicens. Nam postquam 
Christo crediderimus, nihil non agendum est, ut ju- 
stificatio illa, quam implevit Christus, maneat in no- 
bis, et non. corrumpatur. 5. Qui enim secundum car- 
uem sunt, inquit, que carnis sunt sapiunt : qui vero s6- 
cundum spiritum, qu& sunt spiritus. 6. Nam sensus 
carnis, mors est; sensus vero spiritus vita et. paz. 7. 
Quoniam sensus carnis inimicitia est in Deum : legi enim 
Dei non subditur ; neque enim potest. At ne hoc qui- 
dem est criminatio carnis. Donec enim suum serva- 
rit ordinem, nihil absurdi efficitur : cum autem illi 
omnia permittimus, ac suos transgrediens terminos, 
coutra animam insurgit ; tunc omnia perdit et corrum- 
pit, non ex natura sua, sex ex moderationis et ordinis 
inversione. Qui vero secundum spiritum, qua sunt 
epiritus : nam sensus carnis, mors est, Non dixit, Car- 
nis natura, neque Substantia corporis, sed Sensus : 
qui corrigi potest et tolli. Hoc porro dicit, non quod 
carni propriam cogitationem tribuat : absit; sed 
crassiorem mentis impetum indicans, et a pejori illam 
vocans, ut etiam szpe carnem totum hominem ani- 
niai babentem vocare solet, Sensus autem. spiritus. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI AKCHIEP. CONSTANTINOP. 


tto 
Rursus hic spiritualem mentem dicit, ut infra : (Pi 
aulem scrutatur. corda, novit. quid sit. sensus spiritus 
(Rom. 8.27); ostenditque multa hine bona oriri :n 
przsenti et in futuro. Multo namque plura bona at- 
fert sensus spiritualis, quam carnalis sensus mala 
inferat : 408 ipse signilicavit dicens, Vita et paz: 
alterum quidem ad differentiam prioris ; nam Sensus, 
inquit, carnis mors est ; alterum vero ad differentiam 
sequentis : cum dixisset cnim, Paz, subjunxit : Quo- 
niam sensus carnis inimicitia est iu Deum : quod certe 
morte deterius est. Deinde ubi ostendit, quomodo et 
mors et inimicitia sint : Legi enim Dei non subjecta 
esi, inquit; neque enim potest. Verum ne turberis 
eum audis, Neque enim potest : ha;c enim difficultas 
facilem habet solutionem. Sensum enlm carnis hic di- 
cit terrenam eogitationem, crassam et ad ssculsria 
malaque opera inhiantem : hanc dicit cogitationem 
non posse subjiei Deo. Ecqua demum salutis spes, 
si non possit malus fieri bonus ὃ Non hoc dicit : nam 
quomodo Paulus talis factus est? quomodo latro? quo- 
modo Manasses ? quomodo Ninivitz ? quomodo David, 
postquam lapsus est, sese erexit? quomodo Petrus 
post negationem ad se reversus est? quomodo qui 
fornicatus erat, in Christi gregem receptus est? quo- 
modo Galatz, qui ex gratia excideraut, ad pristinam 
rediere nobilitatem? Non ergo dicit non posse eum, 
qui malus sit, ficri bonum; sed, si malus maneat, 
Ron posse subjici Deo ; si vero mutetur, bonun fieri 
et subjici Deo facile posse. Non enim dicit hominem 
non posse subjici Deo; sed malum opus non posse 
bonum csse, ac si diceret, Fornicatio non potest esse 
castitas, neque malitia virtus. Quod etiam in Evan- 
gelio dicitur : Non potest arbor mala (ructus bonos fo. 
cere (Matth. 7. 18); transitum et mutationem ἃ ne- 
quitia in virtutem non cohibens, sed dicens in ma- 
litia perseverantem non posse bonos ferre fructus. 
Non enim dixit, Non potest arbor mala bona fleri, 
sed, Mala manens non potest bonos ferre fructus. 
Quandoquidem fleri posse, ut quis mutetur, et hine 
et ex alia parabola ostendit, cum indueit zizania tri- 
ticum esse faeta (a) : ideoque illa exstirpare vetat: Ne 
forte, inquit, eum illis. exstirpetis et. triticum ( 1d. 
43. 99); id est, triticum quod ex illis eliciendum est. 
Sensum ergo carnis malitiam dicit, sensum vero spi- 
ritus gratiam datam et operationem bona voluntate 
temperatam ; nusquam hic de substantia et natura 
loquens, sed de virtute et nequitia. Quod enim non 
potuisti in lege, inquit, hoc nunc poteris, recta nempe 
incedere, et sine offensione, si Spiritus opem obti- 
neas. Non enim satis est, non secundum carnem 
ambulare, sed oportet secundum spiritum incedere, 
siquidem non satis nobis est ad salutem, declinare 
a malo, sed bonum etiam facere oportet. lloc autein 
erit, si spiritui animam dederimus, et si carni sua- 
deamus ut suum servet ordinem. Sic enim illam spi- 
rilualem faciemus; contra vero, si ignavi simus, 
etiain animam carnalem faciemus. 


(a) Iac de zizaniis dicta cum Evongello non omnino 
cunsonarce videntur. 


IN EPIST. AD ROM. HOMIL. ΧΠῚ, 


, Gratia. Spiritus quomodo omnia. renovaverit. — 
à vero non necessitas natur: donum intulit , sed 
ritas propositi largita est; in te demum situm est, 
ioc vel illud efficiaris. Omnia enim , qux ab illo 
it, perfecta sunt : neque enim peccatum pugnat 
ra legem mentis nostrz;e, neque captivam illam 
nte efficit; sed omnia , 40:5 penes ipsum erant , 
avere solutaque sunt, passionesque repress:e 
metuentes ac trementes Spiritus gratiam. Si vero 
ἤδη exstinguas , et aurigam dejicias, guberna- 
nque expellas , tibi postea tempestatem imputa. 
| enim nunc facilior virtus facta sit, ideoque 
um sit philosophia argumentum, disce quomodo, 
do lex dominabatur, res mortalium sc haberent ; 
n0do etiam nunc, cum gratia effulsit. Qu:e enim 
nemini possibilia videbantur, virginitas, mortis 
emptus, compluresque alii labores , h»c ubique 
rum jam prasiantur, non apud nos tantum, 
eliam apud Seythas, Thraces , Indos , Persas , 
que barbaros multos ; et virginum chori , mar- 
u populi, monachorum sodalitates jam plures 
quam corum, qui connübio junguntur. Jejunii 
entis et paupertatis studium .ingens : quz ta- 
ipsa , uno aut duobus exceptis, ne in somniis 
m imaginari potuerunt ii , qui in lege vivebant. 
i$ itaque tuba clarius clamantem rerum verita- 
ne einoliiaris , neve tantam prodas gratiam. Ne 
juidem accepta saluteu consequi potesl is, qui 
ter agit. Facilia quippe sunt certamina , ut de- 
ns vincas, non ut dormias, non ut magnitudine 
Ὁ ad ignaviz occasionem abutaris, in pristino 
rursum volutatus. ldeo subjungit : 8. Qui vero 
"e sunt, Deo placere non possunt. Quid ergo? 
rpus discerpemus , ut Deo placeamus, atque a 
excamus, nosque homicidas esse jubes, dum 
utem ducis? Viden' quot absurda nascantur , 
npliciler dicta exceperimus? Carnem hic non 
$ dicit, neque naturam corporis , sed carnalem 
, mundanam, voluptate et luxu plenam, quz to- 
i0minem carnem osse facit. Sicut enim ii , qui 
u ceu 4118 attolluntur , corpus etiam spirituale 
int : sic illi, qui ab illo quidem resiliunt, ven- 
tem et. voluptati serviunt , animam carnem ef- 
t, non substantiam mutantes, sed nobilitatem 
ierdentes. Talis dictionis modus szxpe in Vete- 
stamento jacet , carnem vocans crassam et lu- 
vitam , absurdis voluptatibus repleitam. Nam 
lixit : Non permanebit spiritus meus in homini- 
is, quia caro sunt (Gen. 6. 5). Atqui ipse quo- 
Noe carne circunidatus erat; sed non crimen 
tarne cireumdari : hoc enim naturse est; sed 
lem diligere vitam. Ideo dicit Paulus : Qui in 
vivunt , Deo placere non possunt ; et adjicit : 9. 
utem non estis in carne , sed in spiritu ; non sim- 
'r carnem dicens, sed talem carnem a passio- 
raptatam, iyrannide oppressam. Et cur, 

8 , non ita dixit , nec differentiam posuit ? Au- 
*m erigens, et ostendens neque in corpore 
im esse eum , qui recte vivit. Quia enim , eum 


513 

qui in peccato est non esse Spiritualem, omnibus li- 
quidum erat, hic quod majus est ponit, quod non 
solum in peccato , sed ne in carne quidem est spiri- 
tualis homo, jam hinc angelus effectus, ad cxelum 
evectus , corpusque simpliciter circeumferens. Quod 
si ideo carnem calumniaris , quia ejus nomine carna- 
lem vocat vitam : mundum quoque sic calumniabc- 
ris, quia loc nomine &rpe malitia appellatur , ut 
discipulis suis dicebat Christus : Vos non estis de hoc 
mundo (Joan. 15. 19); et fratribus suis rursum di- 
cebat : Non potest. mundus vos odisse , me autem odit 
(14. 7. 7). Anitna quoque a Deo aliena esse dice- 
lur, quia eos, qui in errore vivunt animales appel- 
hvit. Verum non ita est , non ita. Non enim vocibus 
simpliciter, sed dicentis menti necesse est semper 
attendere, et accuratam dictorum scire distinctionem. 
Alia enim sunt bona , alia mala, alia media : verbi 
gratia, anima et caro media Sunt, quae possint et boc 
eL illud fleri; spiritus vero semper ex bonorum nu- 
mero esl, nec umquam aliud fieri potest. Rursum 
sensus carnis, id est, actio mala , ex malorum sem- 
per numero est : legi enim Dei non subjicitur. Si er- 
go meliori dederis animam et corpus, ex illius por- 
üone eris; si pejori , tunc perniciei consors eris , 
non ex natura anim: et carnis, sed ex proprio tuo 
arbitrio, quod potest alterutrum eligere. ll:c certe 
ita se habent, οἱ qux dicta sunt non carnis sunt 
calumnia. Hanc rursus dictionem Lractantes , accura- 
tius examinemus. Vos autem non estis in carne, sed in 
spiritu , inquit. 

8. Quid ergo? non erant in carne, scd incorporei 
ambulabant ? ecqua ratione hzc esse possint ? Viden' 
illum carnalem vitam subindicasse ? Et cur non di- 
Xit : Vos autem non estis in peccato ? Ut discereg 
Christum tyrannidem peccati non exstinxisse tan- 
tum , sed etiam carnem leviorem et spiritualiorem 
fecisse : non. naturam mutando, scd illam ceu alis 
quibusdam iustruendo. 'Ut enim ferrum diu in igne 
versans , igneum evadit , in propria manens natura : 
sic et fidelium et spiritum habentium caro demum in 
illam transfertur efficientiam , tota spiritualis effe- 
ctà, undique crucifiza , et cum anima quasi alis in- 
structa ; quale erat corpus ejus, qui hzc dicebat, 
Quapropter delicias omnes et voluptatem deridebat ; 
delectabatur autem. in fame, flagellis, carceribus , 
nec dolebat illa patiens. Et hoc significans , dicebat : 
Momentaneum et leve tribulationis nostra: (2. Cor. 4. 
17); ita pulchre carnem erudierat, ut cum spiritu 
concurreret, Si quidem Spiritus. Dei habitat in. vobis 
(1. Cor. 5. 16 ). Illud, Si quidem , sxpe non ambi- 
geus ponit, sed admodum credens, et loco illius vo- 
cis, quandoquidem : ut cum dicit : Si quidem justum 
est apud Deum , retribuere iis , qui tribulant vos , tri- 
bulaHonem (2. Thess. 1. 6); rursus, Tanta passi es- 
tis sine causa , si tamen sine. causa ( Gal. 5. 4). Si 
quis vero Spiritum Christi non. habet. Non dixit, Si 
autem vos non habetis; scd in alios rem molesta. 
wanstulit. lic non est ejus, inquit. 

Spiritu prasente semper adcst Glcistus .— ΝᾺ. SA qx. 


δι9 
iem Christus in vobis. Wursus Christum in illis esse 
ait. Et quod molestum erat, breve et medium po- 
suit : quod vero optabile erat , utrinque et multis 
verbis ; ita ut illud obumbraret. Hoc autem dicebat , 
non quod Spiritum Christum diceret : absit ; sed 0s- 
tendens eum, qui Spiritum habet , non modo Christi 
esse dici, sed etiam ipsum habere Christum. Non 
potest enim , Spiritu pr«esente , non adesse Christus. 
Ubi enim una Trinitatis hypostasis adest, tota adest 
Trinitas ; non potest enim omnino separari, et accu- 
ratissime unita sibi est. Ecquid erit, inquies , Si 
Christus fuerit in. vobis? Corpus quidem mortuum 
propter peccatum ; spiritus vero tiia propter. justitiam. 
Viden' quot mala sint ex eo, quod Spiritus non lia- 
beatur : mors , inimicitia in Deum , non posse illius 
legibus placere , non Christi esse ut oportet, non 
babere illum inhabitantem? Perpende igitur quot 
bona conferantur ex eo, quod Spiritus habeatur ? ni- 
mirum Christi esse, ipsum habere Christum, cum 
angelis decertarc. lloc est enim carnem mortifica- 
visse, vita nempe immortali vivere , inde etiam re- 
surreciionis pignora habere, cum facilitate virtutis 
cursum tenere. Neque enim dixit, corpus demum 
a peccato cessare , sed etiam mortuum esse, cur- 
suum facilitatem intendens. Sine ullis negotiis et la- 
boribus ille talis eoronatur demum. ldcoque illud , 
Peccato , addidit : ut discas, ipsum malitiam, non 
naturam corporis , semel occidisse. Nam si hoc fiat , 
multa etiam eorum , qua anim: utilia esse possunt, 
sublata sunt. Non igitur hoc ait; sed corpus vivens 
et manens , mortuum esse vult. lloc quippe signum 
ext , quod Filium habeamus , quod Spiritus in. nobis 
sit, cum corpora nostra ab iis corporibus nihil diffe- 
runt, quo in tumulis jacent, qued ad corporis ' 
operationem. Verum ne timeas, eum mortificationem 
audis : habes enim in te vitam, quam nulla excipiet 
mors. Talis enim est Spiritus vita : non jam morti 
cedit, sed jam mortem consumit et expendit , et 
quod accepit, inunortalo servat. Quapropter ubi dixit 
corpus mortuum, non dixil,Spiritus vivens , sed, Vi- 
tam, ut ostendat illum aliis quoque hoc priebere 
possc. Deinde auditorem adstringens, cl vitze causaim 
dicit et probationem affert : hzc vero est justilia. 
l'eccato enim non existente, neque mors comparet ; 
morie non comparente , indissolubilis est vita. 11. 
Quod εἰ Spiritus ejus, qui suscitavit Jesum a mortuis , 
habitat in vobis : qui suscitavit Dominum , vivificabit οἱ 
sortalia corpora vestra, propier. inhabitantem ejus 
Spiritum in vobis. Rursus sermonem de resurrectione 
movet : quia ipsa maxime spes auditorem acuit, ct 
firmat illum ex iis, qua» Christo accideruut. Ne ιἷ- 
mc62s , inquit, quod mortali corpore circumderis : 
Spiritum habeto, et omnino resurget. Quid ergo? au 
corpora, qux Spiritum non habent, non resurgunt? 
quomodo ergo oportet omnes sisti ante tribunal Chri- 
&ti ( lom. 14. 10)? quomodo gehceunz sermo (ide 
dignus erit? Nam si ii, qui Spiritum non πάθοι, non 


! Aliaslegitur, peccati, pro, corporis. 


S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


520 


resurgunt , neque gehenna erat. Quid ergo sibi vuit 
illud dictum? Omnes quidem resurgent , sex noa 
omnes ad vitam, sed alii ad supplicium, alii ad vi- 
tam ( 4. Cor. 15). Ideo non dixit, Suscitabit, sed 
Vieifcabit; quod majus resurrectione erat, οἱ justis 
solum datur. Atque hujusce lonoris caus:m appe- 
nens , addidit , Propter inhabitantem Spiritum in vo- 
bis. Itaque si dum vivls, Spiritus gratiam cjecerie , 
neque illam salvam habens dccesseris , omnino peri- 
bis, etiamsi resurrexeris. Sicut enim, dum Spiritum 
suuin in te spleudens respicit , non te supplicio ura- 
quam tradit : ita si exstinctum illum videat , non te 
in thalamum suum introducet, sicut nec virgines il- 
las. Ne itaque nunc corpus vivere sinas, ut tune vi- 
vat : fac illud mori, ne tunc moriatur. Si vivens ma- 
ncat, non tunc vivet ; si moriatur, tunc vivet. lioe 
etiam erit in illa universa generatione : prius eaim 
oportet illud mori et sepeliri, et tunc immortale &cri. 
Hoc etiam in lavacro evenit : crucifixum prius ac se- 
pultum est, et tunc resurrexit. lloc et in Dominie 
etiam corpore : crucifixum namque illud fuit et se- 
pultum, tuucque resurrexit. 

9. Mortificatio commendatur. Non vivit qui vitiis sub- 
jectus est. — Hoc itaque et nos faciamus : in. ipsius 
operibus perpetuo ipsum mortificemus. Non subesta:;- 
tiam ejus dico, absit, sed impetus ad prava opera 
ducentes. Nam et hoc vita est ; imo hoc solum viia 
est, nihi] humanum pati, neque voleptatibus servire. 
Nam qui se illis subdidit, ne vivere quidem ultra 
potest ob mcerores, timores, ac perieula ex illis 
parta, necnon ex infinito affectuum examine. Nam 
si mors exspectelur , ante obitum ex meld moriiur : 
si morbum, si contumeliam, si paoepertatem , οἱ 
aliud quid inexspectatum suspieatus fuerit , periit. et 
absumptus est. Quid ergo hac vita miserius (uerit? At 
non periude se habet is, qui in Spiritu vivit; sed 
metu , dolore , periculis, et mutatione omni superior 
est , non quod nibil patiatur ; sed, quod longe majes 
est , quod omnia quae ingruunt despiciat. Quomodo 
autem illud erit ? Si Spiritus semper habitet in ne- 
bis : neque enim dixit ad breve tempus habitare, sed 
perpetuo. Ideoque non dixit, Spiritus qui habitavit, 
sed , Qui habitat, perpetusm mansionem significans. 
Igitur ille maxime vivit, qui huic vitze mortuus est. 
Ideo diccbat : Spiritus vita est propter justitiam. EA at 
diclum illud clarius evadat, duos producamus he- 
mines , alium luxui, voluptatibus et fallacisze vitse de 
ditum, alium his mortuum ; et videamus uter ex illis 
maxime vivat Ex his duobus alter sit admodum di- 
ves , illustris, parasitos et adulatores nutriens, qa 
totam his in rebus diem absumat ; gulze et crapulz 
deditus; altcr in paupertate degens, in jejunio, et 
*cliqua vit» duritie atque philosophia ; vespere ne- 
cessarium tantummodo cibum capiat, aut si mavis, 
duos tresve dies jejunus maneat : uter ex his duobus 
maxime vivere dicatur * Multi, lioc bene novi, exi- 
stimabunt illum exsultantem et sua spargentein : no$ 
vero illum , qui moderate bonis fruitur. itaque eum 
Inde controversia oriatur, in utriusque zdes | iugre- 


019 
ἄπαγε, ἀλλὰ δειχνὺς ὅτι ὁ τὸ Πνεῦμα ἔχων, οὐ μόνον τοῦ 
Χριστοῦ χρηματίζει, ἀλλὰ καὶ αὐτὸν ἔχει τὸν Χριστόν. 
Οὐ γὰρ ἔττι Πνεύματος παρόντος, μὴ xai Χριστὸν παρ- 
εἶναι. Ὅπου γὰρ ἂν μία τῆς Τριάδος ὑπόστασις παρῇ, 
πᾶσα πάρεστιν fj Τριάς " ἀδιαασπάστως γὰρ ἔχει πρὸς 
ἑαυτὴν, καὶ ἤνωται pst! ἀχριδείας ἁπάσης. Καὶ τί 
ἔσται, φησὶν, ἐὰν f] Χριστὸς ἐν ὑμῖν; Τὸ μὲν σῶμα ve- 
xpór 6c ἁμαρτίαν" τὸ δὲ πνεῦμα ζωὴ διὰ δικαιοσύνην. 
Εἶδες ὅσα χαχὰ Ex τοῦ μὴ ἔχειν Πνεῦμα ἅγιον, θάνατος, 
ἔχθρα εἰς Θεὸν, τὸ μὴ δύνασθαι ἀρέσαι τοῖς ἐχείνου νό- 
μοις, τὸ μὴ εἶναι ὡς χρὴ τοῦ Χριστοῦ, τὸ μὴ ἔχειν αὐ- 
τὸν ἔνοιχον. Σχόπει τοίνυν xai ὅσα ἀγαθὰ Ex τοῦ Πνεῦμα 
ἔχειν" τὸ Χριστοῦ εἶναι, τὸ αὐτὸν ἔχειν τὸν Χριστὸν, τὸ 
«οἷς ἀγγέλοις ἁμιλλᾶσθαι. Τοῦτο γάρ ἔστι νεχρῶσαι τὴν 
σάρχα, τὸ ζωὴν ἀθάνατον ζῇν, τὸ ἐντεῦθεν ἤδη τῆς ἀνα- 
στάσεως ἔχειν τὰ ἐνέχυρα, τὸ [5910] μετ᾽ εὐχολίας τὸν τῆς 
ἀρετῆς τρέχειν δρόμον. Οὐδὲ γὰρ εἶπεν, ἀργεῖν τὸ σῶμα 
λοιπὸν τὴν ἁμαρτίαν, ἀλλὰ χαὶ νεχρὺν εἶναι" ἐπιτείνων 
τὴν εὐχολίαν τῶν δρόμων. Χωρὶς δὲ πραγμάτων χαὶ 
πόνων ὁ τοιοῦτος στεφανοῦται λοιπόν. Διὰ τοῦτο χαὶ, 
Tq ἁμαρτίᾳ, προσέθηχεν, ἵνα μάθῃ;, ὅτι τὴν πονη- 
ρίαν, ἀλλ᾽ οὐ τὴν φύσιν τοῦ σώματος; χαθάπαξ ἀνεΐ- 
λεν. Εἰ γὰρ τοῦτο γένοιτο, πολλὰ xai τῶν τὴν ψυχὴν 
ὠφελῆσαι δυναμένων ἀνήρηται. Οὐ τοένυν τοῦτό φησιν, 
ἀλλὰ ζῶν χαὶ μένον, νεχρὸν εἶναι βούλεται. Τοῦτο γὰρ 
τοῦ τὸν YUv ἔχειν, τοῦ τὸ Πνεῦμα ἐν ἡμῖν εἶναι ση- 
μεῖόν ἔστιν, τὸ μηδὲν τῶν ἐν τῇ σορῷ χειμένων σωμά- 
τῶν διαφέρειν ἡμῶν τὰ σώματα πρὸς τὴν τοῦ σώματος; ἃ 
ἐργασίαν. ᾿Αλλὰ μὴ φοδηθῇς, νέχρωσιν ἀχούσας * ἔχεις 
ὙΧρ τὴν ὄντως ζωὴν, ἣν οὐδεὶς διαδέξεται θάνατος. 
Τοιχύτη γὰρ ἡ τοῦ Πνεύματος οὐχ εἴχει θανάτῳ λοι- 
Tv, ἀλλ᾽ ἀναλίσχει θάνατον xal δαπανᾷ, xat ὅπερ ἔλα- 
θεν, ἀθάνατον διατηρεῖ. Διόπερ εἰπὼν τὸ σῶμα νεχρὸν, 
οὖχ εἶπε, τὸ Πνεῦμα ζῶν, ἀλλὰ ζωὴν, ἵνα δείξῃ xai ἐτέ- 
ροις τοῦτο δυνάμενον παρασχεῖν. Εἶτα πάλιν ἐπισφίγγων 
κὺν ἀχροατὴν, λέγει xai τὴν αἰτίαν τῆς ζωῆς xai τὴν 
ἀπόδειξιν * αὕτη δέ ἐστιν ἡ διχαιοσύνη. Apaprlas γὰρ 
οὐχ οὔσης, οὐδὲ θάνατος φαίνεται" θανάτου δὲ μὴ φαι- 
νομένου, ἀχατάλντος ζωὴ. Ei δὲ τὸ Πνεῦμα τοῦ ἐγεί- 
partoc Ἰησοῦν ἐκ γεχρῶν οἰκεῖ ἐν ὑμῖν, ὁ ἐγείρας 
τὸν Κύριον ζωοποιήσει καὶ τὰ θγητὰ σώματα onov, 
διὰ τὸ ἐνοικοῦν αὐτοῦ Πνεῦμα ἐν ὑμῖν. Πάλιν τὸν 
περὶ τῆς ἀναστάσεως χινεῖ λόγον, ἐπειδὴ αὕτη μάλιστα 
τὸν ἀχροατὴν ἤλε:φεν b ἡ ἐλπὶς. xal βεθαιοῖ αὐτὸν ἀπὸ 
τῶν ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ συμθάντων. Μὴ γὰρ δὴ φοδηθῇς, 
φησὶν, ὅτι νεχρὸν περίχεισαι σῶμα ἔχε τὸ Πνεῦμα, xol 
ἀναστήσεται πάντως, Τί οὖν; τὰ μὴ ἔχοντα Πνεῦμα 
σώματα οὐχ ἀνίσταται; xat πῶς ἅπαντας δεῖ rapaozt- 
ναι τῷ βήματι τοῦ Χριστοῦ ; πῶς δὲ ὁ τῆς γεέννης 
ἀξιόπιστο; ἔσται λόγος; Ei γὰρ ol μὴ ἔχοντες Πνεῦμα 
οὐχ ἀνίστανται, οὐδὲ γέεννα ἕσται. Τί οὖν ἐστι τὸ λεγό- 
μενον ; ΠΙάντες μὲν ἀναστήσονται, οὗ πάντες δὲ εἰς ζω- 
ἣν, ἀλλ᾽ οἱ μὲν εἰς χόλασιν, οἱ δὲ εἰς ζωήν. Διὰ τοῦτο 
οὐχ εἶπεν, ᾿λναστήσει, ἀλλὰ, Ζωοποιήσει" ὃ πλέον τῆς 
ἀναστάσεως Tv, xat τοῖς διχαίοις μόνοις δεξδωρη μένον, 
Kat τὴν αἰτίαν τῆς τοσαύτης τιμῆς τιθεὶς, προσέθηχε 
λέγων, Διὰ τὸ ἐνοικοῦν αὑτοῦ Πνεῦμα ἐν ὑμῖν. 
Ὥστε ἂν ἀπελάσῃς ἐνταῦθα ὧν τοῦ Πνεύματος τὴν χά- 
ριν, χαὶ μὴ σώαν αὐτὴν ἔχων ἀπέλθῃς, ἀπολῇ πάντως, 
χἀν ἀναστῇς. “Ὥσπερ γὰροὐχ ἀνέχεται, τὸ Πνεῦμα αὐτοῦ 


* Unus cod. et mary. Savil. τὴν τῆς ἁυ ἀρτίας. 


b "I etgev 
nis9.; εἴλγφεν editi. 


IN EPIST. AD ROM. IIOMIL. Xil. 520 


λάμπον ὁρῶν ἐν σοὶ τότε, χολάσει σε παραδοῦναι, οὕτω: 
οὐ καταδέξεται, ἐσδεσμένον ἰδὼν, εἰς τὸν νυμφῶνα εἰσ- 
αγαγεῖ,, χαθάπερ οὐδὲ τὰς “παρθένους ἐχείνα:. Μὴ 
τοίνυν ἀφῇς ζῆσαι τὸ σῶμα νῦν, ἵνα τότε ζήσῃ" ποίη. 
σον αὐτὸ ἀποθανεῖν, ἵνα μὴ ἀποθάνῃ. "EXv γὰρ μένῃ 
ζῶν, οὐ ζήσεται" ἐὰν δὲ ἀποθάνῃ, τότε ζήσεται. Τοῦτο 
xoi ἐπὶ τῆς ἀναστάσεως γίνεται τῆς χαθόλου " πρότε- 
ρον [571] γὰρ ἀποθανεῖν αὐτὸ δεῖ χαὶ ταφῆναι, xa τότε 
γενέσθαι ἀθάνατον. Τοῦτο χαὶ ἐν τῷ λουτρῷ γέγονεν " 
ἐσταυρώθη γοῦν τὸ πρότερον xai ἐτάφη, χαὶ τότε 

ἠγέρθη. Τοῦτο xal ἐπὶ τοῦ σώματος τοῦ Κυριαχοῦ᾽" 
xdi γὰρ καὶ ἐχεῖνο ἐρταυρώθη xai ἐτάφη xal τότε 
ἀνέστη. 


* 


θ΄. Τοῦτο τοίνυν καὶ ἡμεῖς ποιῶμεν" ἐπὶ τῶν ἔργων 
αὑτῶν διηνεχῶς αὐτὸ νεχρώσωμεν. Οὐχὶ τὴν οὐσίαν 
λέγω, μὴ γένοιτο, ἀλλὰ τὰς ὁρμὰς τὰς ἐπὶ τὰς; πονηρὰς 
πράξεις. Καὶ γὰρ χαὶ τοῦτο ζωὴ, μᾶλλον δὲ τοῦτο μόνον 
ζωὴ, τὸ μηδὲν ἀνθρώπινον ὑπομένειν, μηδὲ ἡδοναῖς δου- 
λεύειν. Ὃ γὰρ ταύταις ἑαυτὸν ὑποτάξας, οὐδὲ ζῇν δύ- 
ναται λοιπὸν διὰ τὰς ἐξ αὐτῶν ἀθυμίας, καὶ τοὺς φό- 
θους, καὶ τοὺς χινδύνους, χαὶ τῶν μυρίων παθῶν ἑσμόν. 
"Av τε γὰρ θάνατος προσδοχηθῇ, τέθνηχε πρὸ τοῦ θα- 
νάτου τῷ δέει ἄν τε νόσον ὑποπτεύσῃ, ἂν ὕδριν, ἂν 
πενίαν, ἂν ἄλλο τι τῶν ἀδοχήτων, ἀπόλωλε χαὶ διέφθαρ- 
και. Τί τοίνυν τῆς ζωῆς ταύτης γένοιτ᾽ ἂν ἀθλιώτερον ; 
᾿Αλλ᾽ οὐχ ὁ τῷ Πνεύματι ζῶν τοιοῦτος, ἀλλὰ καὶ φόδων 
xai λύπης xai χινδύνων καὶ μὲταθολῇς ἁπάσης ἕστηχεν 
ἀνώτερος, οὐ τῷ μηδὲν ὑπομένειν, ἀλλ᾽, ὃ πολλῷ μεῖζόν 
ἐστι, τῷ χαὶ ἐπιόντων αὑτῶν χαταφρονεῖν. Πῶς δὲ τοῦτο 
ἕσται; Ἐὰν τὸ νεῦμα διόλον χατοιχῇ ὃν ἡμῖν " οὐδὲ 
YXp ἁπλῶς αὐτὸ εἶπεν οἰχεῖν πρὸς βραχὺ, ἀλλ᾽ ἑνοιχεῖν 
διηνεχῶς. Διὰ τοῦτο οὐχ εἶπε, Τὸ ἐνοιχῆσαν Πνεῦμα. 
ἀλλὰ, Τὸ ἐνοικοῦν, τὴν διόλου μονὴν ἐνδειχνύμενος. 
Οὐχοῦν ζῶν οὗτος μάλιστά ἐστιν ὁ νεχρωθεὶς τῷ βίῳ. Διὸ 
xai ἕλεγε᾽ Τὸ Πνεῦμα ζωὴ διὰ δικαιοσύνην. Καὶ ἵνα 
σαφέστερον τὸ λεγόμενον γένηται, δύο παρ[αγ]άγωμεν 
ἀνθρώπους, τὸν μὲν ἐχδεδομένον ἀσωτίαις "χαὶ ἡδοναῖς 
χαὶ τῇ ἀπάτῃ τοῦ βίου " τὸν δὲ νενεχρωμένον τούτοις " 
xai ἴδωμεν τίς ἔστι μᾶλλον ὁ ζῶν. “ἕστω γὰρ τοῖν δυοῖν 
τούτοιν ὁ μὲν σφόδρα πλούσιος χαὶ ἐπίσημος, παρασί- 
τους τρέφων xat χόλαχας, καὶ πᾶσαν εἰς τοῦτο ἀναλι- 
αχέτω τὴν ἡμέραν, χωμάζων χαὶ χραιπαλῶν᾽ ὁ δὲ ἕτε- 
ρος, πενίᾳ συζῶν xal νηστείᾳ xal τῇ λοιπῇ σχληραγω- 
Υίᾳ τε χαὶ φιλοσοφίᾳ, ἐν ἑσπέρᾳ τῆς ἀναγχαίας μετα- 
λαμδανέτω τροφῆς μόνον, ἧ, εἰ βούλει, xat δύο χαὶ τρεὶς 
ἄσιτος ἡμέρας μενέτω" τίς οὖν ἡμῖν ἔσται Ex τῶν δύο 
τούτων ὁ μάλιστα ζῶν ; Ol μὲν πολλοὶ εὖ οἶδ᾽ ὅτι ἐχεῖ- 
νον ἡγήσονται, τὸν σχιρτῶντα, χαὶ σχορπίζοντα τὰ αὖ - 
τοῦ" ἡμεῖς δὲ ἐχεῖνον τὸν συμμετρίας ἀπολαύοντα. 
Οὐχοῦν ἐπειδὴ μάχη χαὶ φιλονειχία τέως ἐστὶν, εἰς τὰς 
ἑχατέρων εἰσέλθωμεν οἰχίας, xaX τότε, ὅτε σοι μάλιστα € 
δοχεῖ ζῇν ὁ πλούσιος, ἐν αὐτῷ τῷ χαιρῷ τῆς τρυφῆς, 
καὶ εἰσελθόντες χατίδωμεν ἐν τίσιν ἐστὶν ἑχάτερος τού- 
των" ἀπὸ γὰρ τῶν πράξεων xal ὁ ζῶν xal ὁ τεθνηχὼς 
φαίνεται. Οὐχοῦν τὸν μὲν ἐν βίδλοις εὑρήσομεν ὄντα, ἣ 
ἐν εὐχῇ χαὶ νηστείᾳ, f, ἐν ἄλλῳ τινὶ τῶν ἀναγχαίων 
ἐγρηγορότα, xat νήφοντα, xat Θεῷ διαλεγόμενον" τὸν δὲ 
ὑπὸ τῆς μέθης βαπτιοθέντα, χαὶ νεχροῦ οὐδὲν ἄμεινον 
διαχείμενον ὀψόμεθα " χἂν μέχρι τῆς ἑσπέρας μείνω» 


* Morel. male, vai τότε VA, τε σὰ οὔνατα.. 


υ2] 
μεν, πλείονα τὸν θάνατον τοῦτον ἑπιόντα αὑτῷ θεασό- 
μεθα, [572] χἀκεῖθεν πάλιν ὕπνον διαδεχόμενον " τὸν δὲ 
xai ἐν νυχτὶ νήφοντα χαὶ ἐγρηγορότα. Τίνα οὖν àv εἴ- 
ποιμὲν μᾶλλον ζῇν, τὸν ἀναισθήτως χείμενον, χαὶ προ- 
χείμενον ἅπασι γέλωτα " ἣ τὸν ἐνεργοῦντα, χαὶ Θεῷ δια- 
λεγόμενον ; "Exelwp μὲν γὰρ ἂν προσέλθῃς xai εἴπῃς τι 
τῶν ἀναγχαίων, οὐδὲν ἀχούσῃ φθεγγομένου, ὥσπερ o5- 
δὲ τοῦ νεχροῦ- τούτῳ δὲ xàv ἐν νυχτὶ, xàv ἐν ἡμέρᾳ 
συγγενέσθαι ἐπιθυμήσῃς, ἄγγελον μᾶλλον ὄψει 1| ἄν- 
θρωπον, xat φιλοσοφοῦντα ἀχούσῃ περὶ τῶν ἐν οὐρανῷ 
πραγμάτων. Ὁρᾷς ὅτι ὁ μὲν ὑπὲρ τοὺς ζῶντας ζῇ, ὁ 
δὲ xal τεθνηχότων ἐλεεινότερον χεῖται; Κἂν ἐνεργεῖν 
δόξῃ, ἕτερα ἀνθ᾽ ἑτέρων ὁρᾷ, καὶ τοῖς μαινομένοις; 
ἔοιχε, μᾶλλον δὲ ἐχείνων ἐστὶν ἀθλιώτερος. Εἰς ἐχεί- 
νους μὲν γὰρ ἄν τις ὑδρίσῃ, xal ἐλεοῦμεν πάντες τὸν 
ὑθριζόμενον, xaX ἐπιτιμῶμεν τῷ ὑδρίζοντι" τούτῳ δὲ 
xiv ἀναλλόμενόν τινα ἴδωμεν, οὐ μόνον οὐχ ἐπιχαμπτό- 
μεθα εἰς ἔλεον, ἀλλὰ χαὶ χαταψηφιζόμεθα αὐτοῦ χειμέ- 
νου. Τοῦτο οὖν, εἶπέ μοι, ζωὴ ; ἀλλ᾽ οὐ μυρίων θανά- 
των χαλεπώτερον; Ὁρᾷς ὅτι οὐ μόνον νεχρὸς ὃ τρυ- 
φῶν, ἀλλὰ xal νεχροῦ χείρων, καὶ δαιμονῶντος ἀθλιώ- 
τερος; Ὁ μὲν γὰρ ἐλεεῖται, ὁ δὲ μισεῖται" καὶ ὃ μὲν 
συγγνώμης ἀπολαύει, ὁ δὲ χόλασιν δίδωσιν ὑπὲρ ὧν 
νοσεξ. Εἰ 6b ἔξωθεν οὕτως ἐστὶ χαταγέλαστος, σεση- 
πότα σίελον ἔχιυν, χαὶ οἴνου πνέων ὁδωδότος, ἐννόησον 
τὴν ἀθλίαν ψυχὴν τὴν ὥσπερ ἐν τάφῳ τῷ τοιούτῳ σώ- 
past χατωρυγμένην, πῶς εἰχὸς διαχεῖσθαι. Ταυτὸν γὰρ 
ἔστιν ἰδεῖν, οἷον ἂν εἰ χόρῃ χοσμίᾳ χαὶ σώφρονι xax ἐλευ- 
θέρᾳ καὶ εὐγενεῖ καὶ καλῇ θεραπαινίδα BápGapóv τινα χαὶ 
αἰσχρὰν xal ἀχάθαρτον ἐνάλλεσθαι xai ἐνυδρίζειν μετὰ 
πολλῆς τις παρασχευάσειε τῆς ἐξουσίας. Τοιοῦτον γὰρ 
ἡ μέθη. 

v. Τίς οὖν οὐχ ἂν ἕλοιτο τῶν νοῦν ἐχόντων μνυριάχις 
ἀποθανεῖν, ἣ μίαν οὕτω ζῆσαι ἡμέραν; Κἂν γὰρ ἡμέ- 
ρᾶς γενομένης Ex τῆς “χωμῳδίας ἐχείνης ἀναστὰς δόξῃ 
νήφειν, οὐδὲ τότε χαθαρᾶς ἀπολαύει σωφροσύνης, ἔτι 
εἴς νεφέλης ἐχείνης τῆς ἀπὸ τοῦ χειμῶνος τῆς μέθης 
πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν ἱσταμένης. Εἰ δὲ xai δῴη αὐτὸ" 
καθαρῶς νήφειν, τί τὸ ὄφελος ; Εἰς οὐδὲν γὰρ αὐτῷ 
χρήσιμος ἡ νῆψις αὕτη, ἀλλ᾽ ἣ εἰς τὸ τοὺς χατηγόρους 
ἰδεῖν. “ὑταν μὲν γὰρ ἀσχημονῇ, τοσοῦτον χερδαίνει, 
ὅπον οὐχ αἰσθάνεται τῶν γελώντων * ἡμέρα: δὲ γενο- 
μένης, xal ταύτην ἀπόλλυσι τὴν παραμυθίαν, xai ol- 
χετῶν γογγυζόντων, χαὶ γυναιχὸς αἰσχυνομένης, xai 
φίλων διαδαλλόντων, xaX ἐχθρῶν χαταγελώύντων αἱσθα- 
νόμενος. Τί ταύτης ἐλεεινότερον γένοιτ᾽ ἂν τῆς ζωῆς, 
γελᾶσθαι μεθ᾽ ἡμέραν ὑπὸ πάντων, χαὶ δείλης πάλιν 
τὰ αὑτὰ ἀσχημονεῖν ; ᾿Αλλὰ τί; βούλει τοὺς πλεονέχκτας 
εἷς μέσον ἀγάγωμεν; Καὶ γὰρ αὕτη πάλιν ἑτέρα μέθη 
γαλεπωτέρα' εἰ δὲ μέθη, xaX θάνατος πάντως πολλῷ 
χείρων &x&ivou, ἐπειδὴ xal ἡ μέθη χαλεπωτέρα. Καὶ 
γὰρ οὐχ οὕτω δεινὸν τὸ οἴνῳ μεθύειν, ὡς ἐπιθυμίᾳ χρη- 
μάτων ἐχεῖ μὲν qop dj ζημία μέχρι τοῦ πάθους ἴστα- 
ται, χαὶ εἰς ἀναισθησίαν τελευτᾷ, xal τὴν αὐτοῦ τοῦ 
μεθύοντος ἀπώλειαν " ἐνταῦθα δὲ [575] εἰς μυρίας ἢ 
βλάδη διαδαίνει ψυχὰς, ποιχίλους πάντοθεν ἀνάπτουσα 
πολέμου;. Φέρε οὖν, xaX τοῦτον ἐχείνῳ παραύθάλωμεν, 
xai ἴδωμεν ἐν τίσι μὲν αὐτῷ χοινωνεΐ, ἐν «lot δὲ αὐτοῦ 
πλεονεχτεῖ πάλιν, χαὶ μεθυόντων ποιήσωμεν σήμερον 
σύγχρισιν. Πρὸς γὰρ ἐκεῖνον τὸν μαχάριον, τὸν ΠΝνεύ- 
ματι ζῶντα, μηδὲ παραδαλέσθωταν οὗτοι λοιπὸν, ἀλλὰ 
ποὺς ἀλλήλους ἐξεταζέσθωσταν * xat πάλιν τὴν τράπε- 


S. JOANNIS CHRYSOSTOM! ARCHIEP. CONSTANTINOP. 523 


ζαν εἰς μέσον ἀγάγωμεν, τὴν μυρέων γέμουσαν τόνων. 
Ἐν τίσιν οὖν χοινωνοῦσι, xal ἀλλήλοις Eofxazw; Ἐν 
αὑτῇ τῇ τοῦ νοσήματος φύσει" τὸ μὲν γὰρ εἴδας -ς 
μέθης διάφορον, ἐπειδὴ τὸ μὲν ἐξ οἴνου, τὸ 6x ἀπὸ gor." 
μάτων γίνεται " τὸ 6b πάθος ὅμοιον" χαὶ γὰρ 6ud; 
ἀμφότεροι ἐπιθυμίᾳ ἀτόπῳ χατέχονται. "O τε γὰρ οἷν 
μεθύων, ὅσῳ ἂν πλείους ἐχπίῃ χύλικας, τοσούτῳ πΡλειό- 
νων ἐφίεται" ὅ τε χρημάτων ἐρῶν, ὅσῳπερ ἂν τερ: 
θάληται πλείω, τοσούτῳ μᾶλλον ἀνάπτει τῆς ἐπιθυμέας 
τὴν φλόγα, χαὶ χαλεπώτερον αὑτῷ κχκατασχευάξει τὲ 
δίψος. Τούτῳ μὲν οὖν ἐοίχασιν" ἑτέρῳ δ᾽ αὖ “πάλιν ὁ 
φιλάργυρος πλεονεχτεῖ. Ποίῳ δὴ τούτῳ ; "Oct ἐχεῖας 
μὲν πρᾶγμα πάσχει χατὰ φύσιν" ὁ γὰρ οἶνος θερρὲς 
ὧν, xaX τὴν ἔμφυτον ἐπιτείνων ξηρότητα, οὕτω τοὺ; 
μεθύοντας ποιεῖ διψῆν * ἔχεῖνος δὲ πόθεν ἀεὶ πλειόνων 
ἐφίεται; Πόθεν; Ἐπειδὰν μειζόνως πλοντήσῃ, τότε 
μάλιστά ἔστιν ἐν πενίᾳ - ἄπορον γὰρ τουτὶ τὸ πάθος, 
χαὶ αἰνέγματι μᾶλλόν ἐστιν ἑοιχός. ᾿Αλλ᾽ ἴδωμεν αὐτοὺς, 
εἰ δοχεῖ, χαὶ μετὰ τὴν μέθην μᾶλλον δὲ τὸν ς ιλάργυριν 
οὐδέποτε ἔστιν ἰδεῖν μετὰ τὴν μέθην οὕτως ἐν τῷ 
μεθύειν ἐστὶν ἀεί. Οὐχοῦν ἐν αὑτῷ τῷ μεθύειν Ora; 
ἀμφοτέρους ἴδωμεν, χαὶ διασχεψώμεθα τίς μᾶλλόν ἱπ: 
χαταγέλαστος, xat σχηματίσωμεν σὐτοὺς ἀχριδῶς tia 
ὑπογράφοντες. Ὀψόμεθα τοίνυν τὸν ἐξ ofvou cepe 
παίοντα, γενομένης ἑσπέρας, τῶν ὀφθαλμῶν ἀνεῳγμένων 
οὐδένα βλέποντα, ἀλλὰ ἁπλῶς καὶ εἰχῇ περιτερόμενον, 
xd τοῖς ἀπαντῶσιν ἐγχρούοντα, χαὶ ἐμοῦντα xal σπᾶ- 
ραττόμενον xal γυμνούμενον ἀσχημόνως " χἂν γυνὴ 
καρῇ, χἂν θυγάτηρ, χἂν θεραπαινὶς, χἂν ὁστισυῦν, 
ἐγγελάσεται δαψιλές. Οὐχοῦν xal τὸν πλεονέχτεην φέρε 
εἰς μέσον ἀγάγωμεν. Ἔνταῦθα γὰρ οὗ γέλωτος τὰ τινό- 
μενα μόνον, ἀλλὰ καὶ ἀρᾶς xal πολλοῦ τοῦ θυμοῦ χαὶ᾿ 
μυρίων σχηπτῶν - τέως μέντοι τὸν γέλωτα ἴδωμεν. Καὶ 
γὰρ καὶ οὗτος ὁμοίως ἐχείνῳ πάντας ἀγνοεῖ, xal ς - 
λους χαὶ ἐχθροὺ;, xal ὁμοίως τῶν ὀφθαλμῶν ἀνεῳγμέ- 
νων πεπήρωται, xol ὥσπερ ἐχεῖνος πάντα οἶνον, οὕτω 
χαὶ οὗτος κάντα χρήματα βλέπει. Καὶ ὁ ἔμετος δὲ πολὺ 
χαλεπώτερος" οὐ γὰρ τροφὰς προΐεται, ἀλλὰ uasa λοι- 
δορίας, ὕδρεων, πολέμων, θανάτων, μυρίους ἄνωθεν κατὰ 
τῆς ἑαυτοῦ χεφαλῆς ἕλχοντα χεραυνούς * καὶ οἷόν ἐστι τὸ 
σῶμα τοῦ μεθύοντος πελιδνὸν χαὶ διαῤῥέον, τοιαύτη 
xa ἡ ἐχείνου ψυχή" μᾶλλον δὲ οὐδὲ τὸ σῶμα αὐτὸ τῇ: 
νόσου ταύτης ἀπήλλαχται, ἀλλὰ xal μᾶλλον ἁλίσχεται, 
οἴνου χαλεπώτερον τῆς φροντίδος xal τοῦ θυμοὺ xii 
τῆς ἀγρυπνίας χατεσθιούσης αὐτὸ, xa κατὰ μιχρὸν 
δαπανώσης ἅπαν. Καὶ ὁ μὲν οἰνοφλυγίᾳ κατεχόμενος, 
χἂν χατὰ [74] τὴν νύχτα δύναται νήφειν" ὁ δὲ δια παν- 
τὸς μεθύει͵ xal ἐν ἡμέρᾳ χαὶ ἐν νυχτὶ, καὶ ἐγρηγορὼς 
xai χαθεύδων, δεσμώτου παντὸς xal τῶν τὰ μέταλλα 
ἐργαζομένων, xa εἴ τις ἑτέρα ταύτης ἐστὶ χαλεπωτέρα 
τιμωρία, μείξονα διδοὺς δίχην. 

ια΄. Τοῦτο οὖν, εἰπέ μοι, ζωὴ, ἀλλ᾽ οὐ θάνατος, μᾶλλην ξὲ 
καὶ θανάτον παντὸς ἐλεεινότερον ; Ὁ μὲν γὰρ θάνατος 
ἀναπαύει τὸ σῶμα, χαὶ γέλωτος xal ἀσχημοσύνης xal 
ἁμαρτημάτων ἀπαλλάττει" αὗται δὲ αἱ μέθαι εἰς πάντα 
ταῦτα ἐμδάλλουσι, τὰς ἀχοὰς ἐμφράττουσαι, τοὺ; ὀφθαλ- 
μοὺς πηροῦσαι, τὴν διάνοιαν ἐν πολλῷ τῷ σχότῳ κατ- 
ἐχουσαι. Οὔτς γὰρ ἀχοῦσαι, οὔτε εἰπεῖν ἕτερόν τι ἂν- 
ἐχεται, ἀλλ᾽ ἣ τόχους καὶ τόχονυς τόχων, xai ἀναίσχυντα 
χέρδη, καὶ χαπηλείας μεμισημένας, xoi πραγματείας 
ἀνελευθέρους χαὶ δουλοπρεπεῖς, χαθάπερ χύων πρὸς 
ἅπαντας ὑλαχτῶν, πάντας μισῶν, πάντας ἀποστρεφό» 


δ21 


diamur , et tunc intremus, cum dives ille maxime 
vivere tibi videtur, in ipso voluptatis tempore; et 
ingressi contemplemur quo in statu uterque sit : nam 
ex gestis deprehenditur uter vivat, uter mortuus sit. 
Alterum certe inveniemus inter libros, in oratione, 
in jcjunio , aut alteri cuipiam rei vigilantem ac dedi- 
tum , cum Deo loquentem : alterum ebrietate obru- 
tum , ac mortuo nihilo melius affectum videbimus. 
Si ad vesperam usque maneamus , mortem magis il- 
lum invadentem videbimus, et postea succedentem 
somnum : alterum vero etiam noctu vigilantem. 
Utrum ergo dicemus potius vivere, eumne qui sinc 
sensu jacet , ad risum omnibus expositum ; an eum, 
qui operatur et cum Deo lequitur? lllum enim si 
adeas, οἱ ipsi quidpiam necessarium dicas , nihil au- 
dies loquentem , sed quasi mortuum; hunc vero sive 
nocti sive interdiu convenjias, angelum magis quam 
hominem videbis, de czlestbus rebus philosophan- 
tem. Viden' idum plus quam omnes viventes vivere ; 
hunc vero vel mortuis aiserabilius jacere ? Quod si 
operari videatur , alia pro aliis videt, ac furentibus 
similis est ; imo illis miserior. Furentem enim si quis 
contumelia affecerit, nos miseramur , ledentemque 
increpamus : in hunc vero si quem insilientem videa- 
mus, non solum non ad misericordiam flectimur , 
$ed illum jacentem damnamus. Hoccine , quaeso, vita 
est ? annon mille mortibus deterius ? Viden' non modo 
inortuum esse eum, qui doliciatur, sed etiap mortuo 
pejus se labentem et dzmeniaco miseriorem ? Hic 
namque misericordiam attrahit, ile odie habetur; 
hic venia fruitur, ille de morbo suo pcenas dat. Quod 
si exierius ita ridiculus est, putrefactam salivam 
emittens, et putre vinum olens; miseram animam 
cogita, qus in corpore ceu in sepulcro obruia ja- 
cet, quomodo illa se babere putetur. ldipsum enim 
videre est , ac si puelle ornat:e , cast», libere, no- 
bili atque formosz, aneillam barbaram , turpem, im- 
puram insultare, ipsique contumelias inferre quis 
cum potestate juberet. Etenim tale quidpiam est 
ebrictas. 

40. Contra ebrietatem et avaritiam. — Quis ergo, si 
mente valeat , non sexcenties mori malit , quam vel 
unam diein sic transigere ? Etsi enim illucescente die, 
ex tali comedia surgens ille sapere videatur, neque 
tunc pura fruitur temperantia , nube ílla ab ebrietatis 
tempestate immissa adhuc ob oculos stante. Si vero 
concedatur illum pere sapere , qux hinc utilitas ? 
Nihil enim ipsi prodest hxc sobrietas , nisi ut cos 
qui se ineusant videat. Nam dum turpiter se gerit, 
hoc tautum lucratar, quod nullum se irridentium 
sensum habeat : die autein subsequente hanc amittit 
consolationem , cum domesticos muryourantes , uxo- 
rem pudore affectam , amicos incusantes , inimicos 
irridentes sentit. Quid hac vita miserabilius fuerit , 
per diem ri-ui omnibus esse, et vespere eamdem in 
turpitudinem recidere ? Sed quid?visne avaros in me- 
dium proferamus ? ll:ec enim e$t altera gravior ebrie- 
tas ; si autem ebrietas, est etiam mors illa deterior, 
quia hzc ebrietas gravior est illa. Etenim non ifa 


PATROL, Gk. LX. 


IN EPIST. AD ROM. L:0MIL. XUI. 


832 
grave est vino temulentum essc , ut pecunie cupidi- 
late : illic enim damnum in ipso morbo consistit , 
atque in stupiditatem et ipsius ebrii perniciem dest- 
nit ; hic vero in mille animas detrimentum transit , 
varia undique bella succendens. Age itaque, et. hunc 
cum illo comparantes videamus, in quibusnam ipsi 
CORSOFrS Sit , et in quibusnam ilum superet , et ebrios 
inter 86 mutuo comparemus. Nam cum beato illo, 
qui in Spiritu vivit, non ultra conferantur isti , sed 
inter se invicem examinentur. Rursus mensam in 
medium adducamus, mille cxdibus refertam. In 
quibusnam igitur conveniunt et inter se similes sunt? 
In ipsa morbi natura ; nam ebrietatis species diversa 
est : illa quippe vino , hzc pecunia constat : morbus 
autem similis est; uterque enim similiter absurda 
cupiditate tenetur. Nam qui vino est ebrius , quanto 
plures calices hauserit, tanto plures 3ppetit : qui 
pecunias amat , quanto.plures acquisierit , tanto nia- 
gis flammam cupiditatis accendit , gravioremque sibi 
sitim parit. In hoc igitur similes sunt : in altero au- 
tem avarus superior est. In quo? Quia ille quidem 
rem patitur seeundum naturam : vinum enim cum sit 
calidum , et insitam siceitatem intendat , sic ebrios in 
sitim coajicit : ille vere undenam plura semper ap- 
petit? Unde ? Cum magis dives est, tanc maxime in 
paupertate versatur : nam intellectu diffcilis est hic 
morbus, et snBigmati similis. Scd videamus illos 
etiam post ebrietatem ; imo avarum numquam videre 
est post ebrietatem , quia seinper ebrius est. Itaquo 
utrumque ebrium dispieiamus , et consideremus uter 
magis sit ridiculus, ipsorumque modum et morem 
accurate describamus. Videbimus itaque eum , qui 
ex vino.insani more fertur , appetente vespera apertis 
oculis neminem videre et temere ferri, in obvios 
impingentem οἱ vomentem , dilaceratum turpitcrque 
nudatum : sive uxor ad(uerit , sive filia , sive ancilla, 
sive quivis alius , effuse irridebitur. Age, avarum in 
medium adducamus. Hic enim, qux aguntur , uon 
risu modo digna sunt , sed etiam exsecratione et ira 
multa , sexcentisque fulminibus : interim tamen risum 
videamus. Etenim hic perinde atque ille omnes igno. 
ταὶ, amicos et inimicos ; similiterque apertis oculis 
excaecatus est , ac sicut illius oculis omnia vinum, 
sic hujus omnia pecunie sunt. Vomitus vero longe 
gravior est: neque enim cibos emittit, sed vcrba 
convicii , contumeliz? , belli, mortis, qu:e mille de 
czlo contra caput suum fuhnina attrabunt : ac sicut 
ebrii corpus lividum est ac diffluens , sic est et avari 
anima : imo vero ueque corpus ejus ab hoc morbo 
exemptum esL, sed etiam magis capitur , cum magis 
quam vinum illum absumant curz , ira , vigiliz , ct 
paulatim illum arrodant. Certe qui a vinolentia detinc- 
tur, potest tamen noctu sobrie agere : bie vero per- 
petuo ebrius est , et die et nocte , et vigilans et dor- 
mieus , majores dans poenas , quam vincti , et ii qui 
in metallis laborant , et si qui majori cruciatui depu- 
tantur. 

41. Hloccine, quxso, vita est? annon mors, et 
quavis morte miserabilius ? Mors enitn. quietem cor- 
δὰ 


9,5 
pon affert , et a risu, (urpiteJine , percatis liberat : 
he actem ebrietates in bre omaia conjiciunt , aures 
»bturantes , oculos exexeantes , mentem in caligine 
multa detioentes. Neqoe enim asdire vel loqui alioi 
potest quam fomora et ex fenoribus fanora , lacra 
turpia , οὐονοθ quasias, illiberales εἰ serviles nege- 
tiationes ; quasi canis adversus omnes latraas , om- 
nes odio babens , omncs aversans , omnes impognaes 
nulla de causa ; centra pauperes insurgens , divitibus 
invidens , cum nemine placide agens. 5i uxorem , si 
liberos , si amiens babeat, nisi sibi ubique lecrari 
liceat , hos sibi magis hostes docit , quam eos , qui 
natura hostes sont. Hac ergo insania quid deterius 
faerit ? quid miserabilius , cum ipse sibi ubique seo- 
pulos , saxa latentia , praeipitia , milleque barathra 
paret , unam corpus habens 2€ ventri uni serviens? 
$i quis vero te ad publica ministeria injiciat , effagies, 
expensam timens ; tibi vero mille aurahis opera om- 
pibus illis graviora , et non sumptuosiora modo, sed 
eliam periculosiera subis, mamomc iniliaus, nec 
pecunias modo improbo huic tyraano , neque modo 
Jaborem corporis , animi cruciatum doloresque , sed 
eiiam ipsum corpus affers , ut quid tibi amplias , mi- 
ser et infelix, proveniat ex hac barbara servitute. 
Non vides , eos qui quotidie ad sepulera deferuntur, 
quomodo nudi rebusque omnibos destitoti ad sepul- 
era abducantur , nibil ex domesticis rebus secum 
auferre valentes , sed et ea, quibus amiciuntur , 
veni afferentes ? Hos quotidie contemplare , et for- 
fasse quiescet morbus , nisi ex sumptibus ad funeralia 
deputatis magis insanire deprehendaris : grovis 
quippe morbus est , zgritudo ingens. Idee im singulis 
conventibus bac de re vobis disserimus , ac frequen- 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOWI ARCIIEP. CONSTANTINOP. "s 


ter anres vestras polsamus , ut. ex assid-sbte απ. 
pam lucri accesbt. Vere. ae. contendatis : seme 
enim in ftra ilh die ontum , sed et ante iiam bie 
moltiformis morbuas plurima importat supplicia. ἴα 
si ens qui m vinculis maneat perpetuo , si. disturm 
morbo detentum , si cum fme pugnantem, 18 
quemvis alium ec^mmemorem ; mesmes cstendem 
possim t2lia parientem , qualia ii toleramt qui pees- 
ni2s amant. ()uid enim gravius sit , quaes 3b omoibus 


odio haberi? omnes odio habere , cuea memine placih 


versari, numquam erssisri, semper sire, cm 
fame μετρεῖ pegnare, et quidem graviore , qoa 
iHa vulgaris fasnes sit ἢ doloribas premi quetidums, 
RSEPTUASB 5260 6856 2nimO , Semper im tumulm τρ 
vere ? Hac quippe omaia et Eis plura. avari pam- 
tur. Dum lecraatur , etiamsi omaium boan sibi atrs- 
οι, mellam sentiunt voluptatem , eo. quod yhr 
concupiscant : si vero jacturam facigzmt vel mim 
oboli, se omaium gravissima passos, 2 vita cium 
excidisse putant. Quis sermo hzc tanta 602} patrh- 
cere queat ? Quod si talia sunt ea , quae hic patiuste. 
fetura cogit3 : regni ezlestis jocturam , gebenaz óv- 
lores, perpeisa vincula, tenebras exteriores , vr- 
mem venematum , stridorem deatimm , tormesh, 
angustiam , fluvios igneos , lornaces naomquam erstie- 
guendas : bacque omnia colligeas , et cum pecenais- 
rum voluptate comparans, radicitus hanc morben 
evelle , ut veras nactus divitias , et ex hae gravi paa- 
pertate ereptus , et presentia εἰ fatura. bona asse- 
quaris, gratia et benignitate Domini mostri Jesu 
Christi , quicum Patri gloria unaque Spiritui sanctio, 
bunc eL semper , et in szcula sszeculorum. Amen. 





HOMILIA XIV. 


Cap. 8. v. 12. Ergo, fratres, debitores sumus non 
carni , ut secundum carnem vivamus. 15. Si enim 
secundum carnem vizxeritis , moriemini; si cutem 
Spiritu facta carnis mortificaveritis , vivetis. 

ἃ, Cum ostendisset quantum sit vilze spiritualis 
premium , quod Christum inbabitantem faciat , quod 
mortua corpora vivificet, quod ad czlum quasi 
alis additis extollat, ac virtutis viam faciliorem red- 
dat, necessario demum admonitionem inducit dicens : 
Ergo non debemus secundum carnem vivere. At non 
jta dixit; sed acrius οἱ validius loquitur, Debitores 
sumus Spiritui : nam cum ait, Non debitores sumus 
carni, hoc significavit. Atque idipsum ubique probat, 
ostendens ea , quz Deus nobis contulit, non debita, 
sed cx mera gratia fuisse : qua vero a nobis postea 
facta sunt, non liberaliter dari, sed debita esse. Et- 
enim cum dicit : Pretio empti estis, nolite fieri servi ho- 
minum (1. Cor. 1. 95) , idipsum significat: et cum 
ecribit, Non estis vestri (1. Cor. 6. 19), lioc ipsum in- 
dicat. Et alibi rursum haec commemorat his verbis : 
(Quonfam si unus pro omnibus mortuus est, ergo omnes 
mortui sunt : et pro omnibus moriuus est, ut εἰ qui vivunt, 
jam non sibi vivant (ὃ. Cor. 5. 14. 15). Hoc ipsum bic 


adstruens ait, Debitores sumus. Deinde cum dixisset , 
Non sumus debitores carni , ne hoc de catis natura 
intelligeres , non tacuit, sed adjecit: Ut secundum 
curnem vicamus. Nam multa ipsi debemus, ut alere 
illam, fovere, quietem dare, zegram curare , induere, 
et alia innumera ipsi subministrare. Ne putares erpe 
illum hujusmodi ministerium tollere, postquam dixe- 
rat, Non debitores sumus carni , id interpretatur di- 
cens : Ut secundum carnem visamus. lllam enim, in- 
quit, curam tollo, quze ad peccatum ducit ; nam que 
ad illius curam pertinent fieri volo: quod etiam postea 
significavit. Cum dixisset cnim carnis curam non h»- 
bendam esse, non siluit, sed adjecit, Ad concupiscen- 
tias : quod hic etiam docet : Curetur quidem, hoc illi 
debemus , sed non secundum carnem vivamus ; hoe 
est, Ne illi imperium in vitam nostram deferamus. 
llam sequi necesse est, non praeire, neque vitam 
nostram ordinare , sed Spiritus leges accipere. Hoe 
cum definivisset, et probasset nos debitores esse Spi- 
ritui, ubi ostendit quorum beneficiorum debitores cs- 
semus, non jam preterita dicit, ubi maxime cjus 
prudentia admiranda est, scd futura. Atqui priora 
illa satis erant; auamen non nune illa affert, neque 


825 


pex , πολεμῶν ἅπασιν οὐδεμιᾶς ὑποχειμένης αἰτίας, 
«ενήτων χατεξανιστάμενος, τοῖς πλουτοῦσι βασχαίνων, 
«πρὸς οὐδένα ἡδέως ἔχων. Κἂν γυναῖχα ἔχῃ, xàv παιδία, 
κἂν φίλους, ἂν μὴ πάντοθεν ἐξῇ χερδαίνειν αὐτῷ, τῶν 
φύσει πολεμίων αὐτῷ οὗτοι πολεμιώτεροι. Τί ταύτης 
τοίνυν τῆς μανίας γένοιτ᾽ ἂν χεῖρον, τί δὲ ἀθλιώτερον, 
ὅταν αὐτὸς ἑαυτῷ πανταχοῦ σχοπέλους κατασχευάζῃ 
xoY ὀφάλους καὶ χρημνοὺς xai φάραγγας xai μυρία 
βάραθρα, σῶμα ἔχων Bv, χαὶ γαστρὶ δουλεύων μιᾷ; 
Kàv μὲν εἰς πολιτιχάς τις ἐμδάλῃ σε λειτουργίας, δρα- 

τείεις, τὸ δαπανηρὸν δεδοιχώς * σεαυτῷ δὲ μυρία 
ϑιατασχευάζευς πασῶν ἐχείνων ἔργα χαλεπώτερα, xal 
οὐχὶ ξδαπανηροτέρας μόνον, ἀλλὰ καὶ σφαλερωτέρας λει- 
«ουργίας τῷ μαμμωνᾷ τελούμενος, xal οὐ χρήματα 
μόνον τῷ πονηρῷ τούτῳ τυράννῳ, οὐδὲ στόνον σώματος 
xai βάσανον ψυχῆς xal ἀλγηδόνας, ἀλλὰ xaX αὐτὸ εἶσ- 
φέρων τὸ σῶμα, ἵνα τί σοι γένηται πλέον, ἄθλιε χαὶ 
Ξαλαίπωρε, ix τῆς βαρδαριχῆς ταύτης δουλείας. Οὐχ 
ὁρᾶὲς τοὺς χαθ᾽ ἐχάστην ἡμέραν ἐπὶ τὰ μνήματα φερο- 
μένους, πῶς γυμνοὶ xal πάντων ἔρημοι πρὸς τοὺς τά- 
«oue ἐχείνους ἀπάγονται, οὐδὲν τῶν οἴχοθεν λαδεῖν δυ- 
νάμενοι, ἀλλὰ xal αὐτὰ ἃ περιδάλλονται τῷ σχώληχι 
φέροντες; Τούτους χαθ᾽ kxácatnv σχόπει τὴν ἡμέραν, 
xai τάχα λωφήσει τὸ πάθος, εἰ μὴ χἀχεῖθεν μέλλεις 
ἀπὸ τῆς πολυτελείας τῶν ἐνταφίων μαίνεσθαι μειζόνως" 
xaX γὰρ χαλεπὸν τὸ πάθος, xai δεινὸν τὸ νόσημα. Διὰ 
δὴ τοῦτο xal ἡμεῖς χαθ᾽ ἑχάστην ὑμῖν ἐχχλησίαν ὑπὲρ 
τούτου διαλεγόμεθα, χαὶ συνεχῶς ἐπαντλοῦμεν ὑμῶν τὰς 
ἀχοὰς, ἵνα χἂν τῇ συνηθείᾳ δυνηθείη γενέσθαι τε πλέον, 
᾿Αλλὰ μὴ φιλονειχήσατε᾽ οὐδὲ γὰρ χατὰ τὴν μέλλουσαν 
ἡμέραν μόνον, ἀλλὰ xal πρὸ ἐχείνης πολλὰς τοῦτο τὸ 





1N EPIST. AD ROM. IiOMIL. XIV. 


594 


ποιχίλον πάθος ἐπάγει τὰς τιμωρίας. Κἂν γὰρ τοὺς 
διηνεχῶς δεδεμένους εἴπω, xàv τὸν νόσῳ μαχρᾷ Tpos- 
ἡλωμένον, xàv τὸν λιμῷ παλαίοντα, xàv ὁντιναοῦν ἕτε- 
ρον, οὐδένα δυνήσομαι δεῖξαι πάσχοντα τοιαῦτα, οἷα 
τοὺς χρημάτων ἐρῶντας. Τί γὰρ γένοιτο χα)επώτερον 
τοῦ παρὰ [575] πάντων μισεῖσθαι, τοῦ πάντας μισεῖν - 
τοῦ πρὸς μηδένα ἡδέως ἔχειν ; τοῦ μηδέποτε χορέννυ -- 
σθαι; τοῦ δι᾽ ὅλου διψῇν ; τοῦ λιμῷ παλαίειν διηνεχεῖ, 
καὶ χαλεπωτέρῳ τοῦ παρὰ «dot νενομισμένου, τοῦ 
λύκας ἔχειν χκαθημερινάς ; τοῦ μηδέποτε νήφειν, τοῦ 
διαπαντὸς ἐν θορύδοις εἶναι xal ταραχαῖς ; Ταῦτα γὰρ 
ἅπαντα xal τούτων πλείονα οἱ πλεονέχται ὑφίστανται" 
ἐν μὲν τῷ χερδαίνειν, χἂν τὰ πάντων περιδάλωνται, 
οὐδεμιᾶς αἰσθανόμενοι ἡδονῆς, τῷ πλειόνων ἐφίεσθαι: " 
ἐν δὲ τῷ ζημιοῦσθαι, κἂν ὁδολὸν ἀπολέσωσι, πάντων 
ἡγούμενοι χαλεπώτερα πεπονθέναι, καὶ αὑτῆς ἔχπε- 
πτωχέναι τῆς ζωῆς. Ποῖος οὖν ταῦτα παραπτῆ- 
σαι δυνήσεται λόγος τὰ xaxá; El Ob τὰ ἐνταῦθα 
τοιαῦτα, ἐννόησον τὰ μετὰ ταῦτα, τὴν ἔχπτωσιν 
τῆς βασιλείας, τὴν ὀδύνην τὴν ἀπὸ τῆς γεέννης, τὰ δι-' 
ἡνεχῆ δεσμὰ, τὸ σχότος τὸ ἐξώτερον, τὸν σχώληχα τὸν 
ἰοδόλον, τὸν βρυγμὸν τῶν ὀδόντων, τὴν θλῖψιν, τὴν 
στενοχωρίαν, τοὺς τοῦ πυρὸς ποταμοὺς, τὰς χαμίνους 
τὰς μηδέποτε σδενγυμένας " xol ταῦτα ἅπαντα συναγα-- 
γὼν, χαὶ τῇ τῶν χρημάτων ἀντιστήσας ἡδονῇ, πρόῤῥιζον 
ἀνάσπασον τουτὶ τὸ νόσημα, ἵνα τὸν ἀληθῆ πλοῦτον λα- 
ὀὼν, xaX τῆς χαλεπῆς ταύτης πενίας ἀπαλλαγεὶς, xal 
«Qv παρόντων xai τῶν μελλόντων ἀγαθῶν ἐπιτύχῃς, 
χάριτι χαὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ 
Χριστοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ δόξα ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, 
νῦν xai ἀεὶ, xai εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾿Αμήν. 





OMIAIA 1A'. 


"Apa οὖν, ἀδελοοῖ, ógsiAécat ἐσμὲν οὐ τῇ i 
τοῦ κατὰ cápxa ζῇν. El γὰρ κατὰ cápxa ζῆτε, 
μέλιετε ἀποθνήσκειν" εἰ δὲ Πνεύματι τὰς πρά- 
ἕξεις τοῦ σώματος θανατοῦτε, ζήσεσθε. - 


α΄. Δείξα: ὅσον τὸ ἔπαθλον τοῦ πνευματιχοῦ βίου, xat 
ὅτι Χριστὸν ἕνοιχον ποιεῖ, χαὶ ὅτι ζωοποιεῖ τὰ θνητὰ 
σώματα, xal πρὸς τὸν οὐρανὸν πτεροῖ, καὶ τὴν ὁδὸν 
τῆς ἀρετῆς εὐχολωτέραν ἐργάζεται, ἀναγχαίως λοιπὸν 
ἐπάγει τὴν παραίνεσιν λέγων: Οὐχοῦν οὐχ ὀφείλομεν 
ζῇν χατὰ σάρχα. ᾿Αλλ᾽ οὕτω μὲν οὐχ εἶπε, ἐπιπληχτιχώ- 
τερον δὲ πολλῷ xat δυνατώτερον εἰπών’ ὉὈφειλέται ἐσμὲν 
«tp Πνεύματι" τὸ γὰρ εἰπεῖν, ὅτι Οὐχ ἐσμὲν ὀφεικέται 
τῇ σαρχὶ, τοῦτο ἐδήλωσε. Καὶ πανταχοῦ τοῦτο χατα- 
σχευάζει, δεικνὺς ὅτι τὰ μὲν παρὰ τοῦ θεοῦ εἰς ἡμᾶς 
γεγενημένα οὐχ ὀφειλῆς v, ἀλλὰ γυμνῆς χάριτος " τὰ 

t παρ᾽ ἡμῶν μετὰ ταῦτα γινόμενα, οὐχέτι φιλοτιμίας, 
ἀλλ᾽ ὀφειλῆς. Καὶ γὰρ ὅταν λέγη Τιμῆς ἠγοράσθητε, 
(0| γίγνεσθε 60040. ἀγθρώπων, τοῦτο αἰνίττεται " χαὶ 
ὅταν γράφῃ, Οὐκ ἐστὲ ἑαυτῶν, τὸ αὐτὸ τοῦτο δηλοῖ, 
Kat ἑτέρωθι δὲ πάλιν τῶν αὑτῶν ἀναμιμνήσχει τούτων, 
οὕτω λέγων, ὅτι El εἷς ὑπὲρ πάγτων ἀπέθανεν, ὥρα 
οἱ πάντες ἀπέθανον" καὶ ὑπὲρ πάντων ἀπέθανεν, 
ἵνα οἱ ἄνγτες μηκέτι ἑαυτοῖς ζῶσι. Τοῦτο δὴ χαὶ ἐν- 
ταῦθα χατασχευάζω" oroív: Ὁφειλέται ἐσμέν. Εἶτα, 
ἐπειδὴ εἶπεν, Οὐκ ἐσμὲν [510] ὀφειλέται τῇ σαρχὶ, 
ἵνα μὴ τὰ λεγόμενα πάλιν εἰς τὴν τῆς σαρχὸς λάδοις 
φύσιν, οὐχ ἐσίγησεν, ἀλλ᾽ ἐπήγαγε" Τοῦ κατὰ σάρκα 


Qr. Καὶ γὰρ πολλὰ αὐτῇ ὀφείλομεν, τὸ τρέφειν αὐτὴν, 


τὸ θάλπειν, τὸ ἀναπαύειν, τὸ θεραπεύειν νοσοῦσαν, τὸ 
περιδάλλειν, xal μυρία ἕτερα λειτουργεῖν. Ἵν᾽ οὖν μὴ 
νομίσῃς, ὅτι ταύτην ἀναιρεῖ τὴν διαχονίαν, εἰπὼν, Οὐκ 
ἐσμὲν ὁὀφειλέται τῇ capxl, ἑρμηνεύες αὐτὸ λέγων" 
Τοῦ κατὰ σάρκα ζῇν. Ἐχείνην γὰρ ἀναιρῶ τὴν σπου- 
δὴν, φησὶ, τὴν ἐπὶ ἁμαρτίαν ἄγουσαν, ὡς τά γε θερα- 
πεύοντα αὐτὴν βούλομαι γίνεσθαι: ὅπερ xal προϊὼν 
ἐδήλωσεν. Εἰπὼν γὰρ τῆς σαρχὸς μὴ ποιεῖσθαι πρό- 
νοιαν, οὐχ ἐσίγησεν, ἀλλ᾽ ἐπήγαγεν, Elc ἐπιθυμίας" ὃ 
δὴ xa ἐνταῦθα παιδεύει λέγων, ὅτι Θεραπευέσθω μέν 6- 
ὀφείλομεν γὰρ αὐτῇ τοῦτο" μὴ μέντοι χατὰ σάρχα ζῶ- 
pev: τουτέστι, Μὴ ποιῶμεν αὐτὴν χυρίαν τῆς ζωῆς τῆς 
ἡμετέρας. Ἕπεσθαι γὰρ αὐτὴν ἀναγχαῖον, οὐχ ἡγεῖ- 
σθαι, οὐδὲ αὑτὴν ῥυθμίζειν τὸν βίον τὸν ἡμέτερον, 
ἀλλὰ τοὺς τοῦ Πνεύματος δέχεσθαι νόμους. Τοῦτο τοί- 
νυν διορισάμενος, χαὶ χατασχευάσας, ὅτι ὀφε!λέται 
ἐσμὲν τῷ Πνεύματι, εἶτα δειχνὺς τίνων ὀφειλέται εὐ- 
εργεσιῶν, οὐ τὰ παρελθόντα λέγει, ἐφ᾽ ip μάλιστα αὐτὸν 
ἔστιν ἐκπλαγῆναι τῆς συνέσεως, ἀλλὰ τὰ μέλλοντα. 
Καίτοι γε ἱκανὰ ἦν χἀχεῖνα * ἀλλ᾽ ὅμως οὐ τίθησιν αὐ- 
τὰ νῦν, οὐδὲ λέγει τὰς εὐεργεσίας τὰς ἀφάτους ἐχείνας, 
ἀλλὰ τὰ μέλλοντα. Οὐδὲ γὰρ οὕτως ἅπαξ ἡ δοθεῖσα εὖὕ- 
ἐργεσία, ὡς; 4 προσδοχωμένη xal μέλλουσα, ἐπάγε- 
σθαι τοὺς πολλοὺς εἴωθε. Καὶ τοῦτο προσθέμενος, πρό- 
τερον ἀπὸ τῶν λυπηρῶν φοδεῖ χαὶ τῶν χαχῶν τῶν γινο- 
μένων &x τοῦ χατὰ σάρχα ζῇν, οὕτω λέγων’ El δὲ κατὰ 


* Alius, θε΄ἀπερσημεν. 
2 7 ᾿ 


$95 
σάρκα ζῆτε, μέλλετε ἀποθνήσκειν" τὸν θάνατον ἡμῖν 
αἰνιττόμενος ἐχεῖνον τὸν ἀθάνατον, τὴν ἐν τῇ γεέννῃ 
χόγασιν xai τιμωρίαν. Μᾶλλον δὲ, εἴ τις ἀχριθῶς ἐξ- 
ετάσειε τοῦτο, χαὶ ἐν τῇ ζωῇ ταύτῃ τέθνηχεν ὁ τοιοῦτος" 
ὅπερ οὖν χαὶ ἐν τῇ πρὸ ταύτης διαλέξει σαφὲς ὑμῖν 
πεποιήχαμεν. ΕἸ δὲ Πνεύματι τὰς πράξεις τοῦ σώ- 
ματος θανατοῦτε, ζήσεσθε. Ὁρᾶς ὅτι οὐ περὶ φύσεως 
διαλέγεται σώματος, ἀλλὰ περὶ πράξεων σαρχιχῶν ; 
Οὐ γὰρ εἶπεν, Εἰ δὲ Πνεύματι τὴν φύσιν τοῦ σώματος 
θσνατοῦτε, ζήσεσθε, ἀλλὰ, Τὰς πράξεις" xa οὐδὲ ταύ- 
τας πάσας, ἀλλὰ τὰς πονηράς" καὶ τοῦτο δῆλον ἐν τοῖς 
Eznc El γὰρ τοῦτο ποιήσετε, ζήσεσθε, φησί, Καὶ πῶς 
ἔνι τοῦτο γενέσθαι, εἰ περὶ πασῶν ὁ λόγος ἦν αὐτῷ; 
χαὶ γὰρ καὶ τὸ ὁρᾷν, καὶ τὸ ἀχούειν, καὶ τὸ φθέγγεσθαι, 
χαὶ τὸ βαδίζειν, τοῦ σώματος πράξεις εἰσὶ, χαὶ εἰ μέλ- 
λοῖμεν αὐτὰς θανατοῦν, τοσοῦτον ἀφέξομεν τοῦ ζῇν, ὅτι 
χαὶ ἀνδροφονίας δώσομεν δίχην. Ποΐας οὖν πράξεις φησὶ 
θανατοῦν ; Τὰς ἐπὶ πονηρίαν χινουμένας, τὰς ἐπὶ χα- 
χίαν χωρούσας, ἃς οὐδὲ ἄλλως ἔστι θανατῶσαι, ἣ διὰ 
Πνεύματος. Τὰς μὲν γὰρ ἄλλας ἀποχτείναυντα, σεαυτὸν 
ἀνελεῖν ἔστιν, ὅπερ οὐ θέμις" ταύτας δὲ διὰ Πνεύματος 
μόνον. Ἂν γὰρ τοῦτο παρῇ, πάντα τὰ χύματα xatu- 
στέλλεται, xal τὰ πάθη χατέπτηχε, χαὶ οὐδὲν ἡμῶν 
χατεξανίσταται. Εἶδες πῶς ἀπὸ τῶν [577] μελλόντων, 
ἡμᾶς, ὅπερ ἔμπροσθεν εἶπον, προτρέπει, xaX δείχνυσιν 
ὀφειλέτας οὐχ ἀπὸ τῶν ἤδη γεγενημένων μόνον; Οὐ 
γὰρ τοῦτο μόνον ἐστὶ, φησὶ, τὸ χατόρθωμα τοῦ Πνεύμα- 
40$, ὅτι τῶν παρελθόντων ἀφῆχεν ἡμᾶς ἁμαρτημάτων, 
ἀλλ᾽ ὅτι χαὶ πρὸς τὰ μέλλοντα ἀχειρώτους χατασχευά- 
ζει, καὶ ζωῆς ἀξιοῖ τῆς ἀθανάτου. Εἶτα καὶ ἕτερον τιθεὶς 
μισθὸν, ἐπήγαγεν Ὅσοι γὰρ Πνεύματι Θεοῦ ἄγον - 
ται, οὗτοί εἰσιν υἱοὶ Θεοῦ. 
β΄. Οὗτος γὰρ πάλιν πολλῷ τοῦ προτέρου μείζων ὁ στέ- 
φανος. Διὸ οὐδὲ ἁπλῶς εἶπεν, Ὅσοι γὰρ Πνεύματι Θεοῦ 
ζῶσιν, ἀλλ᾽, “Ὅσοι Πνεύματι Θεοῦ ἄγονται, δειχνὺς 
ὅτ: οὕτω βούλεται αὐτὸ χύριον εἶναι τῆς ἡμετέρας ζωῆς, 
ὡς τὸν χυδερνήτην τοῦ πλοίου, καὶ τὸν ἠνίοχον «o2 ζεύ- 
vous τῶν ἵππων. Καὶ οὐχὶ τὸ σῶμα μόνον, ἀλλὰ xal αὖ- 
τὴν τὴν ψυχὴν ὑποδάλλει ταῖς τοιαύταις ἡνίαις. Οὐδὲ 
γὰρ ἐχείνην βούλεται αὐθεντεῖν, ἀλλὰ χαὶ ἐχείνης τὴν 
ἐξουσίαν ὑπὸ τῇ τοῦ Πνεύματος ἔθηχε δυνάμει. "lvo 
γὰρ μὴ τῇ δωρεᾷ τοῦ λουτροῦ θαῤῥήσαντες, τῆς μετὰ 
ταῦτὰ ἀμελήσωσι πολιτείας, φησὶν, ὅτι χἂν βάπτισμα 
λάδῃς, μὴ μέλλῃς δὲ Πνεύματι μετὰ ταῦτα ἄγεσθαι, 
ἀπώλεσας τὴν δεδομένην ἀξίαν, χαὶ τῆς υἱοθεσίας τὴν 
προεδρίαν. Διὰ τοῦτο οὐχ εἶπεν, Ὅσοι Πνεῦμα ἔλαθον, 
ἀλλ᾽, Ὅσοι Πνεύματι Θεοῦ ἄγονται" τουτέστιν, "Ὅσοι 
παρὰ πάντα τὸν βίον οὕτω πολιτεύονται, οὗτοί εἰσιν 
υἱοὶ Θεοῦ. Εἶτα ἐπειδὴ τοῦτο τὸ ἀξίωμα χαὶ τοῖς Ἰου- 
δαίοις ἦν δεδομένον: Ἐγὼ γὰρ εἵπον, φησί" Θεοί ἐστε, 
καὶ υἱοὶ Ὑγίστου πάντες" xa πάλιν, Υγἱοὺς ἐγέννη. 
σα καὶ ὕψωσα" xaX, Πρωτότοχός μον Ἰσραή.1" χαὶ 
ὁ Παῦλος δέ φησιν, Ὧν ἡ υἱοθεσία" χατασχευάζει λοι- 
«hy ὅσον τὸ pésov ἐχείνης xai ταύτης τῆς τιμῇ;. Εἰ 
γὰρ καὶ τὰ ὀνόματα τὰ αὐτὰ, φησὶν, ἀλλ᾽ οὐ τὰ πρά- 
Ὑματα τὰ αὐτά. Καὶ σαφῆ παρέχει τούτων ἀπόδειξιν, 
καὶ ἀπὸ τῶν χατορθούντων 4, χαὶ ἀπὸ τῶν δεδομένων, 
xai ἀπὸ τῶν μελλόντων ἔσεσθαι τὴν σύγχρισιν εἰσαγα-. 
γών' χαὶ πρότερον δείχνυσι τίνα ἦν τὰ ἐχείνοις δεδομέ- 
να. Τίνα οὖν ταῦτα ; Πνεῦμα δουλείας" διὸ χαὶ ἐπήγαγε 


* Hee, καὶ ἀπὸ τῶν χατορλούντων, desunt in Morel. Sed ba- 
bentur in aliis, 


.S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 


λέγων Οὐ γὰρ &.ld6ere πνεῦμα OovAsiac παλιν εἰς 
φόθδον. Εἶτα ἀφεὶς εἰπεῖν τὸ ἀντιδιαστελλόμενον τῇ bo»- 
λείᾳ, τουτέστι, πνεῦμα ἐλευθερίας, τὸ πολλῷ μεῖζον τέ: 
θειχε, τὸ τῆς υἱοθεσίας. δι᾿ οὗ κἀκεῖνο συνήγετο, εἰ- 
πών' Ἀ.2.1 ἐ:λάδετε πγεῦμα υἱοθεσίας. ᾿Αλλὰ τοῦς 
μὲν δῆλον' τὸ δὲ πνεῦμα τῆς δουλείας τέ ποτέ dez, 
ἄδηλον. Οὐχοῦν ἀναγχαῖον αὐτὸ ποιῆσαι σαφέστερον" 
οὐδὲ γὰρ ἀσαφὲς μόνον, ἀλλὰ καὶ σφόδρα. &xope τὲ 
εἰρημένον. Πνεῦμα γὰρ οὖχ Dabev ὁ τῶν Ἶουδαίων ὅς. 
μος" τί οὖν ἐνταῦθά φησι; Τὰ γράμμαιτα οὕτως ἐχάλε 
σεν, ἐπειδὴ πνευματιχὰ ἦν, ὥσπερ οὖν καὶ τὸν νόμοι 
πνευματιχὸν, xai τὸ ὕδωρ τὸ ἀ πὸ τῆς πέτρας xai d 
μάννα" Πάντες γὰρ, φησὶ, τὸ αὐτὸ βρῶμα xrevpe- 
τιχὸν ἔφαγον, καὶ πάντες τὸ αὐεὸ πόμα xrevpsn- 
κὸν ἔπιον. Καὶ τὴν πέτραν δὲ οὕτως ὀνομάζει, My 
"Exior δὰ ἐκ πνευματικῆς ἀκοιλουθούσης πέτραι. 

Ἐπειδὴ γὰρ ὑπὲρ φύσιν ἣν πάντα τὰ τελούμενα, vv» 
ματιχὰ αὑτὰ ἐχάλεσεν, οὐκ ἐᾳειδὴ Πνεῦμα Def d 

μετέχοντες αὐτῶν τότε. Καὶ κῶς τὰ [578] γράμμετ 

ἐχεῖνα δουλείας ἦν γράμματα; Παράγαγε πᾶσαν τῷ 

πολιτείαν, xai τότε εἴσῃ xal τοῦτο σαφῶς. Καὶ vip ἐ 

«τιμωρίαι παρὰ πόδας αὐτοῖς, καὶ ὁ μισθὸς εὐθέως ὁ 

πετο, σύμμετρός τε ὧν xal ὥσπερ σιτηρέσιόν τι τὸ 

ἡμερινὸν διδόμενον οἰχέταις, καὶ πολὺς πανταχόδε i 
φόδος πρὸ τῆς ὄψεως ἀχμάζων, καὶ περὶ τὰ σοώματε ἃ 
καθαρμοὶ, καὶ μέχρι τῶν πράξεων ἢ ἐγχράτεια. Dep 
δὲ ἡμῖν οὐχ οὕτως, ἀλλὰ xal λογισμὸς καὶ συνειδὸς ἐχ- 
καθαίρεται. Οὐ γὰρ λέγει, Μὴ φονεύσῃς, μόνον, à, 
Μηδὲ ὀργισθῇς" οὐδὲ, Μὴ μοιχεύσῃς, ἀλλὰ, Μηδὲ Gr; 
ἀκολάστως" ἵνα μηχέτι τῷ φόδῳ τῆς κολάσεως τῆς πα,- 
οὐσης, ἀλλὰ τῷ πόθῳ τῷ πρὸς αὐτὸν, 46 τε ἐν ξέει τς 
ἀρετῆς εἶναι xai τὰ ἄλλα τὰ χατορθούμενα 5. Οὐδὲ iz- 
αγγέλλεται γῆν ῥέουσαν μέλι xal γάλα, ἀλλὰ τῷ Movo- 
γενεῖ συγχληρονόμον ποιεῖ, τῶν παρόντων ἐμᾶς διὰ 
πάντων ἀφιστὰ:, χαὶ ἐχεῖνα μάλιστα ἐΣαγγελλόμενος 
διδόναι, ἃ τοῖς γενομένοις υἱοῖς Θεοῦ πρέκει λαμόάνειν" 

αἰσθητὸν μὲν οὐδὲν οὐδὲ σωματιχὸν, πνευματιχὰ Uh 
ἅπαντα. Ὥστε ἐχεῖνοι μὲν εἰ xal υἱοὶ ἐχαλοῦντο, ἀλλ᾽ 
ὡς δοῦλοι" ἡμεῖς δὲ ὡς ἐλεύθεροι γενόμενοι, τὴν υἱοθε- 
clay ἐλάδομεν καὶ τὸν οὐρανὸν ἀναμένομεν᾽' χὰἀχείνοις 
μὲν δι᾽ ἑτέρων διελέγετο, ἡμῖν δὲ δι᾽ ἑαυτοῦ" χἀχεῖνα 
μὲν φόδῳ τιμωρίας πάντα ἔπραττον ἀγόμενοι, oi ξὶ 
πνευματιχοὶ ἐπιθυμίᾳ χαὶ πόθῳ᾽ xal τοῦτο δηλοῦσι τῷ 
xai ὑπερθαίνειν τὰ ἐπιτάγματα. "Exstvot ὡς μισθωτοὶ 
xai ἀγνώμονες, οὐδέποτε γοῦν διέλειπον γογγύζοντες᾽ 
οὗτοι δὲ εἰς ἀρέσχειαν τοῦ Πατρός" καὶ οἱ μὲν e)aprt- 
τούμενοι ἐδλασφήμουν’ ἡμεῖς δὲ χινδυνεύοντες εὐχαρι- 
στοῦμεν. Κἂν χολασθῆναι δὲ ἁμαρτάνοντας δέῃ, καὶ ἐν- 
ταῦθα πολλὴ ἡ διαφορά. Οὐ γὰρ ὡς ἐχεῖνοι χαταλευόμε- 
νοι, xal χαιόμενοι, xal ἀχρωτηριαζόμενοι παρὰ τῶν 
ἱερέων, οὕτω xat ἡμεῖς ἐπιστρεφόμεθα, ἀλλὰ ἀρχεῖ vpa- 
πέζης ἐχόληθήναι πατριχῇῆς, xal ἀπὸ ὄψεως ῥητὰς 
γενέσθαι ἡμέρας. Καὶ ἐπὶ μὲν τῶν Ἰουδαίων ῥήματο; 
ἦν τιμὴ ἡ υἱοθεσία μόνον" ἐνταῦθα δὲ xai πρᾶγμα &xe- 
λούθησεν, ὁ διὰ βαπτίσματος χαθαρμὸς, ἡ τοῦ Πνεύμο. 
τὸς δόσις, f) τῶν ἄλλων ἀγαθῶν χορηγία. Καὶ τούτω" δὲ 
ἕτερα πλείονα ἔστιν εἰπεῖν τὴν παρ᾽ ἡμῖν ἐνδεικνύμενα 
εὐγένειαν, xat τὴν ἐχείνων εὐτέλειαν ἅπερ ἅπαντα διὰ 
τοῦ Πνεύματος xai τοῦ φόδου xai τῆς υἱοθεσίας αἱνιξά- 
μενος, xal ἑτέραν ποιεῖται ἀπόδειξιν τοῦ πνεῦμα vlo- 
θεσίας ἔχειν, Ποῖον δὴ τοῦτο; Ἐν ᾧ κράζμεν, 'A€66 
ὁ Πατήρ. 





535 


ineffabilia illa beneficia memorat , sed futura. Neque 
enim jam collatum beneficium ita multos movere 
solet, ut quod futurum exspectatur. Cum hoe adje- 
cisset, primo a tristibus terret, et a malis inde ortis, 
quod secundum carnem vivatur, sic dicens : Si enim 
secundum carnem vizeritis, morituri estis ; mortem il- 
lam nobis immortalem subindicans, gehenns cru- 
ciatum et supplicium. Imo, si quis hsec accurate exa- 
minaverit, in bae quoque vita talis homo mortuas 
e*t, ut ín przccedenti concione clare vobis commonsira- 
vimus. Si autem Sypiritm (acta carnis mortificaveritie , 
vivetis .Viden' illum non de corporis natura loqui, sed 
de carnalibus operibus? Non enim dixit, Si autem 
Spiritu naturam corporis mortificaveritis, vivelis ; 
sed , Facta, neque tamen omnia, sed prava ; quod 
palam est ex sequentibus : Si enim hoc feceritis, vi- 
velis, inquit. Et quomodo posset fieri, si de actibus 
emnibus intelligeretur ἢ nam videre , audire , loqui, 
ambulare, corporis acta sunt ; et si illa mortificemus 
et exsLiBguamus, tantum aberit ut vivamus, ut etiam 
homicidii peenas demus. Quisnam vero facta dieit 
esse mortificanda? Illa qu:e ad malitiam moventur , 
qux ad malum pergunt, qua non possunt alio mor- 
Uficari modo, quam per Spiritum. Nam alia si exstin- 
gt25, teipsum oeecidis, quod non licet ; has vero per 
Spiritum solummodo. Si enim ille adsit, omnes flu- 
etus sedabumtur, animi morbi reprimentur, nihilque 
' eontra nos insurget. Viden' quomodo nos a futuris, 
ut jara dixi, hortetur, οἱ ostendat debitores esse, non 
solum ab iis, qux jam facta sunt? Non enim hoc so- 
lum est , inquit , beneficium Spiritus, quod prseterita 
peccata nobis remiserit , sed eliam quod ad futura 
inexpngnabiles reddiderit, et immortali vita dignatus 
sit. Deinde aliam apponens mercedem, addidit : 44. 
Quicumque enim Spiritu Dei aguntur , 8 sunt. filii Dei. 

2. πὸ rursus corona longe major est priore. Ideo 
mon simpliciter dixit: Quicumque enim Spiritu Dei 
vivunt ; sed, Quicumque Spiritu Dei aguntur ; osten- 
dens sie illum velle dominum esse vitz:e nostrae, ut 
gubernatorem navigii, et aurigam big? equorum. 
Nec modo corpus, sed et ipsam animam his habenis 
$ubjicit ; neque enim vult illam auctoritatem habere, 
sed illius potentiam virtuti Spiritus subjicit. Ne enim 
lavacri dono confisi, subsequens vitz institutum ne- 
eligerent, dicit, te, etiamsi baptismum acceperis , 
neque postea Spiritu ducaris, collatam dignitatem et 
adoptionis praerogativam perdidisse. ldeo non dixit, 
Quicumque Spiritum acceperunt ; sed, Quicunque 
Spiritu Dei aguntur : id est, quicumque per tota 
vitam ita se gerunt, hi sunt flii Dei. Deinde quia hac 
dignitas Judaeis quoque data fuerat : nam ait; Ego 
dizi, dii estis, el filii Excelsi omnes ( Psal. 81. 6) ; et 
rursus, Filios genui εἰ exaitaei (1d. 2.7) ; et, Primogeni- 
(us meus Jsrael (Exod. 4. 22); et Paulus ait, Quorum 
adoptio ( tom. 9. 4 ) ; probat deinde quantum sit 
inter illum et hunc honorem diserimen, Etsi enim 
endem ipsa nomina sint, inquit, at non exdem res. 
Ficlaram horum demonstrationem affert (a) , ( tum 

(a) Quic uncinis clausimus, desunt in Morel, 


TN EPIST. AD ROM. IOMIL. XIV. 


526 
àb eis qui recte agunt, tuin] etiam ex. donis fpsis, 
et a futuris. comparationem | inducens : ae primo 
ostendit quzenam illis data fuissent. Quxnam autem 
erant? Spiritus servitutis : quare subjunxit : 45. Non 
enim accepistis spiritum servitutis iterum in timorc. 
Deinde prxtermittens id quod servituti oppositum 
erat, id est, spiritum libertatis, quod multo majus erat 
posuit , Spiritum adoptionis, per quem libertas affe- 
rebatur. Sed accepistis spiritum adoptionis filiorum. 
Sed hoc quidem manifestum cst; spiritus vero scr- 
vitutis quid sit, non liquet. Quapropter necesso est 
illud explicare : neque enim obscurum solummodo 
est, sed etiam valde dubium. Spiritum enim non ac- 
cepit Judzorum populus : quid ergo hic ait ? Literas 
ita vocavit, quia spirituales erant, ut etiam legem 
spiritualem, et aquam ex petra manantem, et manna. 
Nam ait: Onnes. eamdem. escam. manducaverunt ,. ct 
omnes eumdem polum spiritualem biberunt (1. Cor.10.5. 
4). Sic etiam petram appellavit : Bibebant autem de 
spirituali consequente eos petra ( Ibid.). Quia enim su- 
pra naturam hzc erant, spiritualia ipsa vocavit, nom 
quod illi qui horum participes fuerunt, Spiritum ac- 
cepissent. Et quomodo literx ille servitutis crant 
literze ? Totam illorum vita formam proferto, et tunc 
hoc clare videbis. Etenim supplicia illos c vestig'o 
excipiebant, et merces statim sequebatur, mensuram 
suam habens, et quasi annona quotidiana domesticis 
data, magnus undique timor ob oculos versabatur, et 
circa corpora purgationes, el usque ad actiones con- 
tinentia. Apud nos autem non sic, sed et cogitatio 
el oonscientia purgatur. Non enim solum dixit, Ne 
ooccidas , sed, Ne irascaris ; nec, Ne maecheris, scd, 
Ne lascive respicias : ut ne ultra ex timore prxsentis 
pene,sed ob ipsius amorem tum virtutis habitus 
tum czetera recte facta procedant. Nec promittit ter- 
ram fluentem lac et mel; sed Ünigenito colieredem 
efficit, a przsentibus nos per omnia abstraliens, et 
illa maxime dare pollicens , qu:xe filios Dei effecios 
accipere par est; sensibile vel corporeum nihil , sed 
omnia spiritualia. [taque illi , etsi filii Dei vocaren- 
tur, at ut servi ; uos vero ul liberi effecti, adoptionem 
accepimus, el cxlum exspectamus : illis per alios 
loquebatur, nobis per seipsum : illi ex timore supplicii 
omnia faciebant, at spirituales ex desiderio et amore; 
id vero ostendunt ex eo, quod etiam przcepta supc- 
rent. Illi ut mercenarii et ingrati numquam finem fa- 
ciebant murmurandi, hi autem ad beneplacitum P'atris: 
illi beneficiis acceptis blasphemabant, nos in periculis 
gratias agimus. Si etiam peccatores puniendi sint . 
multum hic quoque discrimen est. Non enim ut illi , 
lapidati , combusti, et a sacerdotibus truncati, ita et 
nos convertimur ; sed sufficit a paterna ejici mensa , 
et ad certum dierum numerum absentes esse. Apud 
Jud:eos verbi tantum honos erat adoptio ; hic autem 
res ipsa sequitur, purgatio per baptismum , Spiritus 
donum, aliorum bonorum largitio. His plura dici 
possent , qua nostram ostendant nobilitatem , ipso- 
rumque τὶ tem. Qus omnia cum per Spiritum, 
poem. quia assRN ον 


$95 
σάρκα ζῆτε, néAAece ἀποθνήσκειν" τὸν θάνατον ἡμῖν 
αἰνιττόμενος ἐχεῖνον τὸν ἀθάνατον, τὴν ἐν τῇ γεέννῃ 
χόλασιν xai τιμωρίαν. Μᾶλλον δὲ, εἴ τις ἀχριδῶς ἐξ- 
ετάσειε τοῦτο, χαὶ ἐν τῇ ζωῇ ταύτῃ τέθνηχεν ὁ τοιοῦτος" 
ὅπερ οὖν χαὶ ἐν τῇ πρὸ ταύτης διαλέξει σαφὲς ὁμῖν 
πεποιήκαμεν. ΕἸ δὲ Πνεύματι τὰς πράξεις τοῦ σώ- 
ματος θανατοῦτε, ζήσεσθε. Ὁρᾷς ὅτι οὐ περὶ φύσεως 
διαλέγεται σώματος, ἀλλὰ περὶ πράξεων σαρχιχῶν ; 
Οὐ γὰρ εἶπεν, Εἰ δὲ Πνεύματι τὴν φύσιν τοῦ σώματος 
θσνατοῦτε, ζήσεσθε, ἀλλὰ, Τὰς πράξεις" καὶ οὐδὲ ταύ- 
τας πάσας, ἀλλὰ τὰς πονηράς" καὶ τοῦτο δῆλον ἐν τοῖς 
ἑξῆς Εἰ γὰρ τοῦτο ποιήσετε, ζήσεσθε, φησί. Καὶ πῶς 
ἕνι τοῦτο γενέσθαι, εἰ περὶ πασῶν ὁ λόγος ἦν αὐτῷ; 
χαὶ γὰρ καὶ τὸ ὁρᾷν, καὶ τὸ ἀχούειν, χαὶ τὸ φθέγγεσθαι, 
xai τὸ βαδίζειν, τοῦ σώματος πράξεις εἰσὶ, xal εἰ μέλ- 
λοῖίμεν αὑτὰς θανατοῦν, τοσοῦτον ἀφέξομεν τοῦ ζῇν, ὅτι 
xaX ἀνδροφονίας δώσομεν δίχην. Ποΐας οὖν πράξεις φησὶ 
θανατοῦν ; Τὰς ἐπὶ πονηρίαν χινουμένας, τὰς ἐπὶ χα- 
xlav χωρούσας, ἃς οὐδὲ ἄλλως ἔστι θανατῶσαι, f) διὰ 
Πνεύματος. Τὰς μὲν γὰρ ἄλλας ἀποχτείναντα, σεαυτὸν 
ἀνελεῖν ἐστιν, ὅπερ οὐ θέμις" ταύτας δὲ διὰ Πνεύματος 
μόνον. Ἂν γὰρ τοῦτο παρῇ, πάντα tà χύματα χατα- 
στέλλεται, xal τὰ πάθη χατέπτηχε, xal οὐδὲν ἡμῶν 
χατεξανίσταται. Elbeg πῶς ἀπὸ τῶν [577] μελλόντων, 
ἡμᾶς, ὅπερ ἔμπροσθεν εἶπον, προτρέπει, χαὶ δείχνυσιν 
ὀφειλέτας οὐχ ἀπὸ τῶν ἤδη γεγενημένων μόνον: Οὐ 
γὰρ τοῦτο μόνον ἐστὶ, φησὶ, τὸ χατόρθωμα τοῦ Πνεύμα- 
40$, ὅτι τῶν παρελθόντων ἀφῆχεν ἡμᾶς ἁμαρτημάτων, 
ἀλλ᾽ ὅτι xal πρὸς τὰ μέλλοντα ἀχειρώτους χατασχευά- 
ζει, χαὶ ζωῆς ἀξιοῖ τῆς ἀθανάτου. Εἶτα χαὶ ἕτερον τιθεὶς 
μισθὸν, ἐπήγαγεν Ὅσοι γὰρ Πνεύματι Θεοῦ ἅγο»- 
ται, οὗτοί εἰσιν υἱοὶ Θεοῦ. 
β΄. Οὗτος γὰρ πάλιν πολλῷ τοῦ προτέρου μείζων 6 στέ- 
φανος. Διὸ οὐδὲ ἁπλῶς εἶπεν, Ὅσοι γὰρ Πνεύματι Θεοῦ 
ζῶσιν, ἀλλ᾽, Ὅσοι Πνεύματι Θεοῦ ἄγονται, δειχνὺς 
ὅτ: οὕτω βούλεται αὐτὸ χύριον εἶναι τῆς ἡμετέρας ζωῆς, 
ὡς τὸν χυδερνήτην τοῦ πλοίου, xal τὸν ἡνίοχον τοῦ ζεύ- 
γους τῶν ἵππων. Καὶ οὐχὶ τὸ σῶμα μόνον, ἀλλὰ xat αὖ- 
τὴν τὴν ψυχὴν ὑποθάλλει ταῖς τοιαύταις ἡνίαις. Οὐδὲ 
γὰρ ἐχείνην βούλεται αὐθεντεῖν, ἀλλὰ xal ἐχείνης τὴν 
ἐξουσίαν ὑπὸ τῇ τοῦ Πνεύματος ἔθηχε δυνάμει. "lvo 
γὰρ μὴ τῇ δωρεᾷ τοῦ λουτροῦ θαῤῥήσαντες, τῆς μετὰ 
ταῦτα ἀμελήσωσι πολιτείας, φησὶν, ὅτι χἂν βάπτισμα 
λάδῃς, μὴ μέλλῃς δὲ Πνεύματι μετὰ ταῦτα ἄγεσθαι, 
ἀπώλεσας τὴν δεδομένην ἀξίαν, χαὶ τῆς υἱοθεσίας τὴν 
προεδρίαν. Διὰ τοῦτο οὐχ εἶπεν, Ὅσοι Πνεῦμα ἔλαθον, 
ἀλλ᾽, Ὅσοι Πνεύματι Θεοῦ ἄγονται" τοντέστιν, Ὅσοι 
παρὰ πάντα τὸν βίον οὕτω πολιτεύονται, οὗτοί εἰσιν 
υἱοὶ Θεοῦ. Εἶτα ἐπειδὴ τοῦτο τὸ ἀξίωμα χαὶ τοῖς Ἰου- 
δαίοις ἣν δεδομένον. Ἐγὼ γὰρ εἵπον, φησί" Θεοί ἐστε, 
καὶ υἱοὶ Ὑψίστου πάντες" xa πάλιν, Υἱοὺς ἐγένγη. 
σα καὶ ὕψωσα" xaX, Πρωτότοχός μον Ἰσραή.1" xai 
ὁ Παῦλος δέ φησιν, Ὧν ἡ υἱοθεσία' χατασχευάζει λοι- 
«hy ὅσον τὸ μέδον ἐχείνης xal ταύτης τῆς τιμῆ;. Εἰ 
γὰρ καὶ τὰ ὀνόματα τὰ αὐτὰ, φησὶν, ἀλλ᾽ οὐ τὰ πρά- 
Ὑματα τὰ αὐτά. Καὶ cag? παρέχει τούτων ἀπόδειξιν, 
καὶ ἀπὸ τῶν χατορθούντων 4, xat ἀπὸ τῶν δεδομένων, 
xai ἀπὸ τῶν μελλόντων ἔσεσθαι τὴν σύγχρισιν εἰσαγα-. 
γών᾽ xai πρότερον δείχνυσι τίνα ἦν τὰ ἐχείνοις δεδομέ- 
να. Τίνα οὖν ταῦτα ; Πνεῦμα δουλείας" διὸ χαὶ ἐπήγαγε 


* Haec, καὶ ἀπὸ τῶν χατορ)ούντων, desunt in Morel. Sed ba- 
beulur in aliis, 


:S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIEP. CONSTANTINOP. 


vs 


λέγων Οὐ γὰρ &.lá6ere πνεῦμα δον,λείας παΐεν εἰς 
φόδον. Εἶτα ἀφεὶς εἰπεῖν τὸ ἀντιδιαστελλόμενον τῇ δου- 
λείᾳ, τουτέστι, πνεῦμα ἐλευθερίας, τὸ πολλῷ μεῖζον τέ- 
θειχε, τὸ τῆς υἱοθεσίας, δι᾿ οὗ xàxelvo συνήγετο, εἰ- 
πών' 'AJA' ἐλάδετε πνεῦμα υἱοθεσίας. ᾿Αλλὰ τοῦτο 
μὲν δῆλον" τὸ δὲ πνεῦμα τῆς δουλείας τέ ποτέ ἔστιν, 
ἄδηλον. Οὐχοῦν ἀναγχαῖον αὐτὸ ποιῆσαι σαφέστερον" 
οὐδὲ γὰρ ἀσαφὲς μόνον, ἀλλὰ xal σφόδρα ἄπορον τὸ 
εἰρημένον. Πνεῦμα γὰρ οὐχ ἔλαδεν ὁ τῶν Ἰουδαίων δῆ- 
μος" τί οὖν ἐνταῦθά φησι; Τὰ γράμματα οὕτως ἐχάλε- 
Stv, ἐπειδὴ πνευματιχὰ ἦν, ὥσπερ οὖν xai τὸν νόμον 
πνευματιχὸν, xai τὸ ὕδωρ τὸ ἀπὸ τῆς πέτρας χαὶ τὸ 
μάννα" Πάντες γὰρ, φησὶ, τὸ αὐτὸ βρῶμα xvrsvpa- 
ξικὸν ἔραγον, καὶ πάντες τὸ αὐτὸ πόμα πνευματι- 
κὸν ἔπιον. Καὶ τὴν πέτραν δὲ οὕτως ὀνομάζει, λέγων" 
"Exior δὰ ἐκ πγευματιχῆς ἀχοιλουθούσης xétpac. 
Ἐπειδὴ γὰρ ὑπὲρ φύσιν fjv πάντα τὰ τελούμενα, πνευ- 
ματιχὰ αὐτὰ ἐχάλεσεν, οὐχ ἐπειδὴ Πνεῦμα ἔλαδον οἱ 
μετέχοντες αὑτῶν τότε. Καὶ κῶς τὰ [578] γράμματα 
ἐκεῖνα δουλείας ἦν γράμματα; Παράγαγε πᾶϑαν τὴν 
πολιτείαν, καὶ τότε εἴσῃ xol τοῦτο σαφῶς. Καὶ γὰρ αἱ 
«τιμωρίαι παρὰ κόδας αὐτοῖς, καὶ ὁ μισθὸς εὐθέως εἷ- 
πετο, σύμμετρός τε ὧν xal ὥσπερ σιτηρέσιόν τι χοθ- 
ἡμερινὸν διδόμενον οἰχέταις, χαὶ πολὺς πανταχόθεν ὁ 
φόδος πρὸ τῆς ὄψεως ἀχμάζων, καὶ περὶ τὰ σώματα οἱ 
χαθαρμοὶ, xal μέχρι τῶν πράξεων ἡ ἐγχράτεια. Παρὰ 
δὲ ἡμῖν οὐχ οὕτως, ἀλλὰ xa λογισμὸς καὶ συνειδὸς ix- 
χαθαίρεται. Οὐ γὰρ λέγει, Μὴ φονεύσῃς, μόνον, ἀλλὰ͵ 
Μηδὲ ὀργισθῇς" οὐδὲ͵ Μὴ μοιχεύσῃς, ἀλλὰ, Μηδὲ ἴδῃ; 
ἀχολάστως" ἵνα μηχέτι τῷ φόδῳ τῆς χολάσεως τῆς παρ- 
οὐύσης, ἀλλὰ τῷ πόθῳ τῷ πρὸς αὐτὸν, τό τε ἐν ἕξει τῆς 
ἀρετῆς εἶναι xal τὰ ἄλλα τὰ χατορθούμενα jj. Οὐδὲ ἐπ- 
αγγέλλεται γὴν ῥέουσαν μέλι xal γάλα, ἀλλὰ τῷ Μονο- 
γενεῖ συγχληρονόμον ποιεῖ, τῶν παρόντων ἡμᾶς διὰ 
πάντων ἀφιστὰ:, xal ἐχεῖνα μάλιστα ἐπαγγελλόμενος 
διδόναι, ἃ τοῖς γενομένοις υἱοῖς Θεοῦ πρέπει λαμδάνειν" 
αἰσθητὸν μὲν οὐδὲν οὐδὲ σωματιχὸν, πνευματικὰ δὲ 
ἅπαντα. Ὥστε ἐχεῖνοι μὲν εἰ χαὶ υἱοὶ ἐχαλοῦντο, ἀλλ᾽ 
ὡς δοῦλοι" ἡμεῖς δὲ ὡς ἐλεύθεροι γενόμενοι, τὴν υἱοθε- 
clay ἐλάδομεν xal τὸν οὐρανὸν ἀναμένομεν" χἀχείνοις 
μὲν δι᾽ ἑτέρων διελέγετο, ἡμῖν δὲ δι᾽ ἑαυτοῦ" χἀχεῖνοι 
μὲν φόδῳ τιμωρίας πάντα ἔπραττον ἀγόμενοι, οἱ δὲ 
πνευματιχοὶ ἐπιθυμίᾳ xal πόθῳ’ χαὶ τοῦτο δηλοῦσι τῷ 
xal ὑπερδαίνειν τὰ ἐπιτάγματα. ᾿Εχεῖνοι ὡς μισθωτοὶ 
χαὶ ἀγνώμονες, οὐδέποτε γοῦν διέλειπον γογγύζοντες" 
οὗτοι δὲ εἰς ἀρέσχειαν τοῦ Πατρός" χαὶ οἱ μὲν εὐεργε- 
τούμενοι ἐδλασφήμουν' ἡμεῖς δὲ χινδυνεύοντες εὐχαρι- 
στοῦμεν. Κἂν χολασθῆναι δὲ ἀμαρτάνοντας δέῃ, καὶ ἐν- 
ταῦθα πολλὴ ἡ διαφορά. Οὐ γὰρ ὡς ἐχεῖνοι χαταλευόμε- 
νοι, χαὶ χαιόμενοι, καὶ ἀχρωτηριαζόμενοι παρὰ τῶν 
ἱερέων, οὕτω xat ἡμεῖ; ἐπιστρεφόμεθα, ἀλλὰ ἀρχεῖ τρα» 
πέζης ἐχόληθῆναι πατριχῆς, xal ἀπὸ ὄψεως ῥητὰς 
γενέσθαι ἡμέρας. Καὶ ἐπὶ μὲν τῶν Ἰουδαίων ῥήματος 
ἦν τιμὴ ἡ υἱοθεσία μόνον" ἐνταῦθα δὲ xaX πρᾶγμα ἦχο- 
λούθησεν, ὁ διὰ βαπτίσματος χαθαρμὸς, ἡ τοῦ Πνεύμα- 
τὸς δόσις, ἡ τῶν ἄλλων ἀγαθῶν χορηγία. Καὶ τούτω» δὲ 
ἕτερα πλείονα ἔστιν εἰπεῖν τὴν παρ᾽ ἡμῖν ἐνδεικνύμενα 
εὐγένειαν, καὶ τὴν ἐχείνων εὐτέλειαν’ ἅπερ ἅπαντα διὰ 
τοῦ Πνεύματος xai τοῦ φόδου χαὶ τῆς υἱοθεσίας αἰνιξά- 
μενος, xal ἑτέραν ποιεῖται ἀπόδειξιν τοῦ πνεῦμα vlo- 
θεσίας ἔχειν, Ποῖον δὴ τοῦτο; Ἐν (p xpdtopev, 'A660 
ό Πατήρ. 


—-o—— o oam 


$37 

Y'. Τοῦτο 5b ἡλίχον ἐστὶν, ἴσασιν οἱ μύσται, χαλῶς 
ἐπὶ τῆς εὐχῆς τῆς μυστιχῆής τοῦτο πρῶτον χελευό- 
psvot τὸ ῥημα λέγειν. Τί οὖν ; οὐχ ἐκάλουν καὶ Exci- 
νοι Πατέρα, φησὶ, τὸν Θεόν ; οὐχ ἀχούεις Μωῦτέως 
λέγοντος " Θεὸν τὸν γεγγήσαντά o8 ἐγκατέλιπες; 
οὐχ ἀχούεις τοῦ Μαλαχία ὀνειδίζοντος xaX λέγοντος, 
ὅτι Θεὸς εἷς ἔκτισεν ἡμᾶς, καὶ εἷς Πατήρ ἐστι 
σπάντων' ἡμῶν *; 'AXX εἰ xal τὰἀῦτα χαὶ πλείονα 
«ούτων εἴρηται, οὐδαμοῦ τοῦτο εὑρίσχομεν αὐτοὺς 
καλοῦντας τὸ ῥῆμα τὸν Θεὸν, οὐδὲ. εὐχομένους οὕτως. 
Ἡμεῖς δὲ ἅπαντες, [519] χαὶ ἱερεῖς χαὶ ἰδιῶται 
καὶ ἄρχοντες καὶ ἀρχόμενοι, οὕτως εὔχεσθαι ἔχε- 
λεύσθημεν. Καὶ ταύτην πρώτην ἀφίεμεν φωνὴν, 
μετὰ τὰς θαυμαστὰς ὠδῖνας ἐχείνας, χαὶ τὸν ξένον 
καὶ παράδοξον τῶν λοχευμάτων νόμον. “Ἄλλως δὲ, 
εἰ χαὶ ἐχάλεσάν ποτε ἐχεῖνοι, ἀλλ᾽ ἐξ οἰχείας δια- 


volaq* οἱ δὲ ἐν τῇ χάριτι, ἀπὸ πνευματιχῇς ἐνεργείας᾽ 


χινούμενοι. Ὥσπερ γὰρ πνεῦμα σοφίας ἐστὶ, xa0* 8 
σοφοὶ οἱ ἄσοφοι ἐγίνοντο, χαὶ δηλοῦται τοῦτο ἀπὸ 
τῆς διδασχχλίας" xal πνεῦμα δυνάμεώς ἔστι, καθ᾽ ὃ 
οἱ ἀσθενεῖς νεχροὺς ἤγειραν, xaX δαίμονας ἤλασαν, 
καὶ πνεῦμα χαρίσματος ἰαμάτων, καὶ πνεῦμα προ- 
φητείας, xal πνεῦμα γλωσσῶν’ οὕτω xal πνεῦμα 
υἱοθεσίας. Καὶ ὥσπερ ἴσμεν τὸ πνεῦμα τῆς προφη- 
τείας, ἀφ᾽ οὗ ὁ χων αὐτὸ προλέγει τὰ μέλλοντα, 
οὐκ οἰχείᾳ φθεγγόμενος διανοίᾳ, ἀλλ᾽ ὑπὸ τῆς χάρι- 
τος χινούμενος * οὕτω δὴ xal πνεῦμα υἱοθεσίας, ἀφ᾽ 
οὗ ὁ λαδὼν Πατέρα χαλεῖ τὸν Θεὸν, ὑπὸ τοῦ Πνεύ- 
ματος χινφύμενος. Ὃ δὲ βουλόμενος δεῖξαι γνησιό- 
τητα, χαὶ τῇ τῶν Ἑδραίων ἐχρήσατο γλώσσῃ ob 
γὰρ εἶπε μόνον, Ὃ Πατὴρ, ἀλλ᾽, 'A66a ὃ Πατὴρ, 
ὅπερ τῶν παίδων μάλιστά ἔστι τῶν γνησίων πρὸς 
ποτέρα ῥῆμα. Εἰπὼν τοίνυν τὴν ἀπὸ τῆς πολιτείας 
διαφορὰν, τὴν ἀπὸ τῆς χάριτος τῆς δεδομένης, τὴν 
ἀπὸ τῆς ἐλευθερίας, ἐπάγει xal ἑτέραν ἀπόδειξιν τῆς 
ὅπεροχῆς τῆς χατὰ τὴν υἱοθεσίαν ταύτην. Ποίαν δὴ 
ταύτην; Αὐτὸ τὸ Πνεῦμα συμμαρτυρεῖ τῷ πνεύ- 
ματι ἡμῶν, φησὶν, ὅτε ἐσμὲν τέχνα Θεοῦ. Οὐ γὰρ 
ἀπὸ τῆς φωνῆς ἰσχυρίζομαι μόνον, φησὶν, ἀλλὰ xal 
ἀπὸ τῆς αἰτίας, ἀφ᾽ ἧς ἡ φωνὴ τίχτεται" τοῦ γὰρ 
Ἠγεύματος ὑπαγορεύοντος, ταῦτα λέγομεν. “Ὅπερ 
ἀλλαχοῦ σαφέστερον δηλῶν ἔλεγεν, ὅτι Ἑξαπέστει- 
Aer ὁ Θεὸς τὸ Πνεῦμα εοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ εἰς τὰς 
καρδίας ἡμῶν κράζον" 'A66a ὁ Πατήρ. Τί δὲ ἐστι, 
τὸ Πνεῦμα τῷ πνεύματι συμμαρτυρεῖ; Ὃ Παρά- 
χλητος, φησὶ, τῷ χαρίσματι τῷ δεδομένῳ ἡμῖν. Οὐ 
γὰρ τοῦ χαρίαματός ἐστιν fj φωνὴ μόνον, ἀλλὰ xal 
τοῦ δόντος τὴν δωρεὰν Παραχλήτου" αὐτὸς γὰρ ἡμᾶς 
οὗτος ἐδίδαξε διὰ τοῦ χαρίσματος οὕτω φθέγγεσθαι. 
Ὅταν δὲ τὸ Πνεῦμα μαρτυρῇ, ποία λοιπὸν ἀμφιῦο- 
λία ; Εἰ μὲν γὰρ ἄνθρωπος, f| ἄγγελος, ἢ ἀρχάγγε- 
λος, f| ἄλλη τις τοιαύτη δύναμις τοῦτο ὑπισχνεῖτο, 
xà» ἀμφιδάλλειν ἣν εἰκός τινας" τῆς δὲ ἀνωτάτω 
οὐσίας τῆς καὶ δωρησαμένης τοῦτο, xaX δι᾽ ὧν ἐχέ- 
λευσεν εὔχεσθαι μαρτυρούσης ἡμῖν, τίς ἂν ἀμφισδη- 
τήσειε λοιπὸν περὶ τῆς ἀξίας ; Οὐδὲ γὰρ βασιλέως 
χειροτονήσαντός τινα, καὶ ἀναχηρύττοντος τὴν τιμὴν 
παρὰ πᾶσι, τολμήσειεν ἄν τις τῶν ὑπηχόων ἀντει- 
πεῖν. Εἰ δὲ τέχγα, φησὶ, καὶ χιϊηρογόμοι. Ὁρᾷς 
πῶς χατὰ μιχρὸν αὔξει τὴν δωρεάν; Ἐπειδὴ γὰρ 
ἕνι χαὶ τέχνα εἶναι, καὶ μὴ χληρονόμους γενέσθαι 
(οὐδὲ γὰρ πάντες χληρονόμοι οἱ παΐδες), ἐπάγει xal 
τοῦτο, ὅτι χαὶ χληρονόμοι. Οἱ δὲ Ἰουδαῖοι μετὰ τοῦ 
μὴ τοιαύτην ἔχειν νἱοθεσίαν xai τῆς χληρονομίας ἐξ- 
εθλήθησαν. Καχοὺς γὰρ xaxoc ἀπο.ϊέσει, καὶ τὸν 
ὀμπειῶνα ἐκδώσεται γεωργοῖς ἑτέροις. Καὶ πρὸ 


* Unus, ὅτι Θεὸς ct; ἐστι, xoi Πατὴρ πάντων. 


IN EPIST. AD ROM. HOMIL. XIV. 


δ, 


τούτου δὲ ἔλεγεν, ὅτι Ilo.A40l. ἀπὸ dratoAó* καὶ 
δυσμῶν ἤξουσι, καὶ ἀνακχιλιθήσονγταε μετὰ 
᾿Αδραάμ' οἱ δὲ υἱοὶ τῆς βασιιείας ἔξω B4n04- 
σονται. 'AX) οὐδὲ ἐνταῦθα ἴσταται, ἀλλὰ xal τού- 
του μεῖζον τίθησι. Ποῖον δὴ τοῦτο; Ὅτι Θεοῦ κιϊη- 
porópuov διὸ καὶ ἐπήγαγε: Κληρονόμοι μὲν Θεοῦ. 
Καὶ τὸ ἔτι πλέον, ὅτι οὐχ ἁπλῶς χληρονόμοι, ἀλλὰ 
[980] καὶ cvrxAnporópot Χριστοῦ. 'Opdq πῶς φιλο- 
νειχεῖ ἐγγὺς ἡμᾶς ἀγαγεῖν τοῦ Δεσπότου ; Ἐπειδὴ 
τΤὰρ οὐ πάντα τὰ τέχνα χλτρονόμοι, δείχνυσιν ὅτι 
ἡμεῖς xal τέχνα xai χληρονόμοι. Ἐπεὶ δὲ οὐ πάντες 
χληρονόμοι. μεγάλων εἰσὶ χληρονόμοι πραγμάτων, 
bsixvuciv ὅτι χαὶ τοῦτο ἔχομεν, χληρονόμοι ὄντες 
Θεοῦ. Πάλιν ἐπειδὴ κληρονόμον μὲν εἶναι συμδαίνει 
Θεοῦ, οὐ πάντως δὲ τῷ Μονογενεῖ συγχληρονόμον, 
δείχνυσιν ἡμᾶς χαὶ τοῦτο ἔχοντας. Καὶ σχόπει σο- 
φίαν " τὰ γὰρ λυπηρὰ συστείλας, ἡνίχα ἔλεγε, τί mel- 
σονται οἵ χατὰ σάρχα ζῶντες, οἷον, ὅτι μέλλουσιν 
ἀποθνήσχειν, ἐπειδὴ τῶν χρηστοτέρων ἥψατο, elg 
εὐρυχωρίαν πολλὴν ἐξάγει τὸν λόγον, ἐμπλατύνων: 
αὐτὸν τῇ τῶν μισθῶν ἀνταποδόσει, xal ποιχίλας xal 
μεγάλας δειχνὺς τὰς δωρεάς. Εἰ γὰρ καὶ τὸ τέχνον 
εἶναι, ἄφατος ἣν ἡ χάρις, ἐννόησον ἡλίχον τὸ, καὶ 
χληρονόμον. El δὲ τοῦτο μέγα, πολλῷ μᾶλλον καὶ τὸ, 
συγχληρονόμον. Εἶτα δειχνὺς, ὅτι οὗ χάριτος μόνον 
ἐστὶν ἡ δωρεὰ, καὶ ποιῶν ὁμοῦ xaX ἀξιόπιστα τὰ εἰ- 
ρημένα, ἐπήγαγεν" Εἴπερ συμπάσχομεν, ἵνα καὶ 
συγδοξασϑῶμεν. El γὰρ ἐν τοῖς λυπηροῖς, φησὶν, 
ἐχοινωνήσαμεν αὐτῷ, πολλῷ μᾶλλον ἐν τοῖς χρη- 
στοῖς τοῦτο ἔσται. Ὁ γὰρ τοὺς οὐδὲν χατωρθωχότας. 
τοσούτοις δωρησάμενος ἀγαθοῖς, ὅταν ἴδῃ καὶ πονή - 
σαντας, xal τοταῦτα παθόντας, πῶς οὐχὶ μᾶλλον. 
ἀμείψεται; ' 

δ΄. Δείξας τοίνυν ἀντίδοσιν οὖσαν τὸ πρᾶγμα, ἵνα 
ἀξιόπιστον fj τὸ λεγόμενον, χαὶ μηδεὶς ἀμφιδάλλῃ, 
δείχνυσι πάλιν χαὶ χάριτος δύναμιν ἔχον" τὸ μὲν, ἵνα 
χαὶ παρὰ τοῖς ἀμφιδάλλουσι πιστεύηται τὰ λεγόμενα, 
xai ol λαμδάνοντες μὴ αἰσχύνωνται ὡς ἀεὶ δωρεᾷ 
σωζόμενοι" τὸ δὲ, ἵνα μάθῃς, ὅτι νιχᾷ ταῖς ἀντιδό- 
σεσι τοὺς πόνους ὁ Θεός. Καίτοι τὸ μὲν ἐδήλωσεν 
εἰπὼν, Εἴπερ συμπάσχομεν, ἵνα xal συνδοξα- 
σθῶμεν" τοῦτο δὲ, ἐπαγαγὼν xal προσθεὶς, ὅτι Οὐχ 
ἄξια τὰ παθήματα τοῦ νῦν καιροῦ πρὸς τὴν uéA- 
JAovcay δόξαν ἀποκαλυφθῆναι elc ἡμᾶς. Ἐν μὲν 
γὰρ τοῖς προτέροις τὴν τῶν fov διόρθωσιν ἀπαιτεῖ 
τὸν πνευματικὸν, ἐν οἷς ἔλεγεν - Οὐχ ὀφείλετε κατὰ 
cápxa ζῇν" οἷον, ἵνα ἐπιθυμίας, ἵνα ὀργῆς, ἵνα χρη- 


᾿μάτων, ἵνα χενοδοξίας, ἵνα βασκανίας περιγίνηται à. 


τοιοῦτος" ἐνταῦθα δὲ, ἐπειδὴ τῆς δωρεᾶς αὐτὸν ἀν- 
ἐμνησεν ἁπάσης τῆς δοθείσης, τῆς μελλούσης, xal 
ἐπῆρε καὶ ὕψωσε ταῖς ἐλπίσι, xal ἐγγὺς ἔστησε τοῦ 
Χριστοῦ, καὶ συγχληρονόμον ἀπέφηνε τοῦ Μονογε-- 
γοῦς, θαῤῥῶν αὐτὸν ἐξάγει λοιπὸν xal ἐπὶ τοὺς χιν- 
δύνους. Οὐδὲ γάρ ἔστιν ἴσον τῶν ἐν ἡμῖν παθῶν 
περιγενέσθαι, χαὶ τοὺς πειρασμοὺς ἐχείνους ὑπενεν- 
κεῖν, τὰς μάστιγας, τὸν λιμὸν, τὰς λεηλασία:, τὰ 
δεσμὰ, τὰς ἁλύσεις, τὰς ἀπαγωγάς b: πολὺ γὰρ 
ταῦτα δεῖται γενναιοτέρας Ψυχῆς καὶ νεανιχωτέ- 
ρας. Καὶ ὅρα πῶς ὁμοῦ χαταστέλλει xal ἐπαίρει 
τὸ φρόνημα τῶν ἀγωνιζομένων. Ὅταν γὰρ δείξῃ 
μείζονα τὰ ἔπαθλα τῶν πόνων, χαὶ προτρέπει μει- 
ζόνως, χαὶ οὐχ ἀφίησι μέγα φρονεῖν, ἅτε νιχωμέ- 
νους τῇ τῶν στεφάνων ἀντιδόσει, Καὶ ἀλλαχοῦ μέν 


b Τὰς ὑποχωγάς, aee NSWeS δὰ SNOW ἃ τῷ cte 
dem, quà Nece Moe seusy VA. Se αυνυνουα. 


527 


affert argumentum, quod spiritum adoptionis habea-; 


mus. Quodnam illud? /n quo clamamus, Abba Pater. 

5. Precationis catechumenorum irmitium. — lloc au- 
tem quantum sit scíunt initiati , quod in mystica 
precatione hxc primo dicere jubcantur. Quid ergo, 
inquies , annon οἱ illi Deum vocabant Patrem ? non 
audis Moysem dicentem : Deum q«i te genuit dereli- 
quisti (Deut. 52. 18)? non audis Malachiam expro- 
brantem ac dicentem : Deus tnus creavit nos, et unus 
Pater est omnium nostrum ( Malach. 2. 10)? Verum 
licet hzc et multo plura dicta fuerint, nusquam in- 
venimus eos lioc nomine Deum vocantes , neque sic 
precantes. Nos autem omnes, et sacerdotes et idiotze, 
et principes et subditi, sic precari jusst sumus, et 
hanc primam emittimus vocem , post mirabiles iltos 


natales, post novam et stupendam incunabulorum ' 


legem. Alioquin vero etsi illi nonnumquam sic voca- 
runt, sed ex propria mente : qui autem in gratia vi- 
vunt, ex spirituali operatione moti. Quemadmodum 
enim spiritus sapientix€ est, per quem insipientes 
sapientes effecti sunt, id quod a doctrina indicatur ; 
et spiritus vírlutis est, per quem infirmi mortuos 
suscitarunt et dzemonas ejecerunt ; el spiritus est 
gratie curationum, et spiritus prophetix , et spiritus 
linguarum : sic et spiritus adoptionis. Ac sicut novi- 
mus spiritum prophetiae, quatenus qui habet illum, 
futura przdicit, non ex propria mente loquens, sed 
a gratia motus : sic et spiritus adoptionis , quatenus 
is, qui accepit eum, Patrem vocat Deum, a Spiritu 
motus, Hic vero ut genuinum esse ostenderet, [16- 
braica usus est lingua : non enim tantum dixit, Pa- 
ter , sed, Abba Pater, quod verbum a genuinis filiis 
dicitur, patrem vocantibus. Cum dixisset ergo diffe- 
rentiam qa» ex instítuto vit3, ex data gratia, ex li- 
beriate est; aliam inducit demonstrationem excellen- 
tix adoptionis hujus. Qualem illam ? 16. Idem Spi- 
rítus, inquit, testimonium perhibet spiritui nostro, quod 
simus filii Dei. Non enim a voce solum confirmor, in- 
quit, sed et a causa, a qua fizec vox nascitar : Spiri- 
tu enim dictante, hzc dicimus. Quod alibi clarius 
dicebat : Misit Dous Spiritum Filii sui in corda nostra 
clamantem, Abba Pater ( Gal. ἃ. 6). Quid sibi vult. il- 
lud, Spiritus una cum spiritu. testatur ? Paracletus , 
inquit, cum dono nobis dato : non enim doni tan- 
tum vox est, sed etiam Paracleti, qui donum dedit : 
ipse enim per gratiam nos ita loqui docuit. Cum 2u- 
tem Spiritus testificatur, qu: tandem ambiguitas ? 
Nam si homo, aut angelus, aut archangelus, aut alia 
similis potestas hoc promitteret, posset fortasse du- 
bitari ; sed cum suprema potestas, qux hoc largitur , 
per precationem quam fieri jubet testifícetur nobis , 
quis demum de dignitate dubitaverit ? Rege namque 
aliquem eligente, etapud omnes honorein przdicante, 
an quis ex subditis contradicere auderet? 17.Quod si 
filii , inquit,» εἰ heredes. Videu' quomodo paulatim 
donum augeat ?* Quia enim fleri potest, ut qui filii 
sunt, heredes non sint. ( neque enim omncs filii sunt 
heredes ) , illud adjicit, quod sint heredes. Judzei ve- 
ro, przterquam quod talem adoptionem non habuc- 


S. JOANNIS CIIIRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. 


539 


runt, ab hereditate ejectrsuut. Malos enim male por- 
det, et vineam suam tradet aliis agricolis ( Matth. 94. 
41 ). Antea vero dixerat : Multi ab oriente et ab occi- 
dente venient , et recumbent cum Abraham : filii autem 
regni ejicientur foras ( Matth. 8. 14.19). Verum noc 
hic consistit, sed majus quidpiam ponit. Quid hoe 
est ? Dei heredes ; ideo adjicit, Heredes quidem Dei. 
Et quod adhuc majus est, non simpliciter heredes; 
sed etiam Coheredes Christi. Viden' quomodo eonten- 
dit nos prope Dominum adducere? Quia enim non 
omnes filii heredes sunt, ostendit nos et filios 
et heredes. Quia vero non omnes heredes magma- 
rum rerum heredes sunt, ostendi id- etiam 88- 
sequutos, qui heredes simus Dei. Rursum quia eoe- 
tingit quempiam beredem quidem Dei esse, meque 
tamen omnino esse Unigeniti coberedem , nos hee 
etiam habere ostendit. Et vide sapientiam : nam qex 
tristia erant. supprimens cum diceret, quid passer 
sint ii, qui secundum carnem vivunt, nempe quod 
morituri sint ; ubi ea qux lztiora erant attigit, latie 
rem ia statum sermonem educit, mercedis retributie- 
nem commemorans, et varia magnaque dona oetea- 
dens. Nam si filium esse, ineffabilissit gratia, eogit 
quantum sit, esse eliam heredem. Si vero hoc magnem 
est, multo majus est, esse et coberedem. Deinde post- 
quam ostendit non gratixz solum esse donum, simul 
dictis suis fidem concilians, subdit : Si qatidem competi- 
mur, ut et conglorificemur. Sr enim in doloribus ut ille 
fuimus, multo magisin bonis id erit.Qui eos, qui nibil bo- 
ni fecerant, totbonis donavit;cum viderit et labores subi- 
isse et tantapassos esse,quomodo non majora retribuet? 
4. Cum ostendisset ergo rem esse mercedem , et 
fides diciis haberetur et nemo dubitaret, ostendit 
rursus illam et gratiz vim babere; tum et abambi- 
gentibus dieta crederentur, et eos qui acciperent non 
puderet, quasi gratis semper servareméer ; tony ut 
disceres Deum semper labores retributione superare. 
Certe illud quidem significavit, dicens, Si temen com- 
patimur, ut e. conglorificemur ; Boc vero ὅς ad- 
dens, 18. Non sunt condigna passiones hujus temporis 
ad futuram gloriam quee revelabitur in nobis. In przco 
dentibus entm morum emendationem requirit a sp:r.- 
tuali , eum dicit : Non debetissecundum carnem vi- 
vere ; nempe ut qui talis est, et concupiscentiam et 
iram et pecuniam et vanam gloriam et invidiam sa- 
peret : hic vero postquam illi totum donum comme- 
moravit, tum jam solutum tum futurum , atque illo 
spe extulit et exaltavit, ac prope Christum constituit, 
atque Unigeniti coheredem declaravit , bono animo 
jubens esse, ad pericula demum evocat. Nequc cnim 
par res est, affectus nostros superare , et tentationes 
illas sustinere, flagella, famem, exsilia, vincula, ca- 
tenas, abductiones : egent quippe illa generosiore ac 
vividiore anima. Et vide quomodo concertautium 
sensum simul reprimat et attoHat. Cum eniin ostetmr 
dit majora esse przemia laboribus, magis hortatur, 
nec sinit altum. sapere , utpote qui vincantur coro- 
narum retributione. Et alibi quidem ait: Momenta- 
ncum enim et leve tribulationis, supra modum in. aubli- 


$27 


Y'. Τοῦτο δὲ ἡλίχον ἐστὶν, ἴσασιν οἱ μύσται, χαλῶς 
ἐπὶ τῆς εὐχῆς τῆς μυστιχῆς τοῦτο πρῶτον χελευό- 
vsvot τὸ ῥῆμα λέγειν. Τί οὖν ; οὐχ ἐκάλουν καὶ ἐχεῖ- 
vot Πατέρα, φησὶ, τὸν Θεόν ; οὐχ ἀχούεις Μωῦτέως 
λέγοντος " Θεὸν τὸν γεγγήσαντά 08 ἐγκατέλιπες; 
οὐχ ἀχούεις τοῦ Μαλαχία ὀνειδίξοντος καὶ λέγοντος, 
ὅτι Θεὸς εἷς ἔχτισεν ἡμᾶς, καὶ εἷς Πατήρ ἐστι 
πάντων ἡμῶν 5; 'AXX εἰ xal ταῦτα xal πλείονα 
«ούτων εἴρηται, οὐδαμοῦ τοῦτο εὑρίσχομεν αὐτοὺς 
χαλοῦντας τὸ ῥῆμα τὸν Θεὸν, οὐδὲ. εὐχομένους οὕτως. 
Ἡμεῖς ὃὲ ἅπαντες, [5179] χαὶ ἱερεῖς χαὶ ἰδιῶται 
xai ἄρχοντες xal ἀρχόμενοι, οὕτως εὔχεσθαι Exc- 
ἁεύσθημεν. Καὶ ταύτην πρώτην ἀφίεμεν φωνὴν, 
μετὰ τὰς θαυμαστὰς ὠδῖνας ἐχείνας, χαὶ τὸν ξένον 
χα: παράδοξον τῶν λοχευμάτων νόμον. “Ἄλλως δὲ, 
εἰ xai ἐχάλεσάν ποτε ἐχεῖνοι, ἀλλ᾽ ἐξ οἰχείας δια- 


νοΐας" οἱ δὲ ἐν τῇ χάριτι, ἀπὸ πνευματιχῇς ἐνεργείας" 


χιγούμενοι. Ὥσπερ γὰρ πνεῦμα σοφίας ἐστὶ, xa0* ὃ 
σοφοὶ οἱ ἄσοφοι ἐγίνοντο, χαὶ δηλοῦται τοῦτο ἀπὸ 
τῆς διδασχχλίας" xal πνεῦμα δυνάμεως ἔστι, καθ᾽ ὃ 
οἱ ἀσθενεῖς νεχροὺς ἤγειραν, χαὶ δαίμονας ἤλασαν, 
χαὶ πνεῦμα χαρίσματος ἰαμάτων, χαὶ πνεῦμα προ- 
φητείας, xal πνεῦμα γλωσσῶν" οὕτω xal πνεῦμα 
υἱοθεσίας. Καὶ ὥσπερ ἴσμεν τὸ πνεῦμα τῆς προφη- 
τείας, ἀφ᾽ οὗ ὁ ἔχων αὐτὸ προλέγει τὰ μέλλοντα, 
οὐχ οἰχείᾳ φθεγγόμενος διανοίᾳ, ἀλλ᾽ ὑπὸ τῆς χάρι- 
τος χινούμενος * οὕτω δὴ χαὶ πνεῦμα υἱοθεσίας, ἀφ᾽ 
οὗ ὁ λαδὼν Πατέρα χαλεῖ τὸν Θεὸν, ὑπὸ τοῦ Πνεύ- 
ματος χινφύμενος. 'O δὲ βουλόμενος δεῖξαι γνησιό- 
τῆτα, xal τῇ τῶν ᾿Βόραίων ἐχρήσατο γλώσσῃ" οὐ 
γὰρ εἶπε μόνον, Ὁ Πατὴρ, ἀλλ᾽, Αδδα ὃ Πατὴρ, 
ὅπερ τῶν παίδων μάλιστά ἔστι τῶν γνησίων πρὸς 
πατέρα ῥῆμα. Εἰπὼν τοίνυν τὴν ἀπὸ τῆς πολιτείας 
διαφορὰν, τὴν ἀπὸ τῆς χάριτος τῆς δεδομένης, τὴν 
ἀπὸ τῆς ἐλευθερίας, ἐπάγει καὶ ἑτέραν ἀπόδειξιν τῆς 
ὅπεροχῇς τῆς χατὰ τὴν υἱοθεσίαν ταύτην. Ποίαν δὴ 
ταύτην; Αὐτὸ τὸ Πνεῦμα συμμαρτυρεῖ τῷ πνεύ- 
ματι ἡμῶν, φησὶν, ὅτι ἐσμὲν céxya Θεοῦ. Οὐ γὰρ 
ἀπὸ τῆς φωνῆς ἰσχυρίζομαι μόνον, φησὶν, ἀλλὰ χαὶ 
ἀπὸ τῆς αἰτίας, ἀφ᾽ ἧς ἡ φωνὴ τίχτεται" τοῦ γὰρ 
Ἠνεύματος ὑπαγορεύοντος, ταῦτα λέγομεν. “Ὅπερ 
ἀλλαχοῦ σαφέστερον δηλῶν ἔλεγεν, ὅτι Ἐξαπέστει- 
Aer ὁ Θεὸς τὸ Πνεῦμα εοῦ Υἱοῦ αὑτοῦ εἰς τὰς 
καρδίας ἡμῶν κράζογ" ᾿Αδδὰᾷ ὁ Πατήρ. Τί δὲ ἐστι, 
τὸ Πνεῦμα τῷ πνεύματι συμμαρτυρεῖ; Ὃ Παρά- 
χλῆτος, φησὶ, τῷ χαρίσματι τῷ δεδομένῳ ἡμῖν. Οὐ 
γὰρ τοῦ χαρίαματός ἐστιν ἡ φωνὴ μόνον, ἀλλὰ xal 
τοῦ δόντος τὴν δωρεὰν Παραχλήτου" αὐτὸς γὰρ ἡμᾶς 
οὗτος ἐδίδαξε διὰ τοῦ χαρίσματος οὕτω φθέγγεσθαι. 
Ὅταν δὲ τὸ Πνεῦμα μαρτυρῇ, ποία λοιπὸν ἀμφιύο- 
λία ; Εἰ μὲν γὰρ ἄνθρωπος, f| ἄγγελος, ἢ ἀρχάγγε- 
λος, ἢ ἄλλη τις τοιαύτη δύναμις τοῦτο ὑπισχνεῖτο, 
χἂν ἀμφιδάλλειν ἦν εἶχός τινας" τῆς δὲ ἀνωτάτω 
οὐσίας τῆς xal δωρησαμένης τοῦτο, xai δι᾽ ὧν ἐχέ- 
λευσεν εὔχεσθαι μαρτυρούσης ἡμῖν, τίς ἂν ἀμφισδη- 
τήσειε λοιπὸν περὶ τῆς ἀξίας ; Οὐδὲ γὰρ βασιλέως 
χειροτονήσαντός τινα, καὶ ἀναχηρύτταοντος τὴν τιμὴν 
παρὰ πᾶσι, τολμήσειεν ἄν τις τῶν ὑπηχόων ἀντει- 
πεῖν. El δὲ τέχγα, φησὶ, καὶ χκιϊηρογόμοι. Ὁρᾷς 
πῶς xarà μιχρὸν αὔξει τὴν δωρεάν; Ἐπειδὴ γὰρ 
ἕνι χαὶ τέχνα εἶναι, χαὶ μὴ χληρονόμους γενέσθαι 
(οὐδὲ γὰρ πάντες χληρονόμοι οἱ παῖδες), ἐπάγει xal 
τοῦτο, ὅτι χαὶ χληρονόμοι. Οἱ δὲ Ἰουδαῖοι μετὰ τοῦ 
μὴ τοιαύτην ἔχειν υἱοθεσίαν χαὶ τῆς χληρονομίας ἐξ- 
εθλήθησαν. Καχοὺς γὰρ κακῶς ἀποιϊέσει, καὶ τὸ» 
ἀμπελῶνα ἐκδώσεται γεωργοῖς ἑτέροις. Καὶ πρὸ 


* ὕμυδ, ὅτι Θεὸς εἴ; ἐστι, xoi Πατὴρ πάντων. 


IN EPIST. AD ROM. HOMIL. XIV. 


δ, 


τούτου δὲ ἔλεγεν, ὅτι Ilo.AAol ἀπὸ ἀντ ατοιῶν καὶ 
δυσμῶν ἥξουσι, καὶ ἀναχ.λιθήσονγταε μετὰ 
᾿Αὐδραάμ' οἱ δὲ υἱοὶ τῆς βασιιείας ἔξω βι.1ηθή- 
σονται. 'ÀXX οὐδὲ ἐνταῦθα ἵσταται, ἀλλὰ χαὶ τού- 
του μεῖζον τίθησι. Ποῖον δὴ τοῦτο; Ὅτε Θεοῦ κιἴη- 
ρονόμοι" διὸ χαὶ ἐπῆγαγε' Κληρονόμοι μὲν Θεοῦ. 
Καὶ τὸ ἔτι πλέον, ὅτι οὐχ ἁπλῶς χληρονόμοι, ἀλλὰ 
[580] καὶ συγχιηρονόμοι Χριστοῦ. Ὁρᾷς πῶς φιλο- 
νειχεῖ ἐγγὺς ἡμᾶς ἀγαγεῖν τοῦ Δεσπότου ; Ἐπειδὴ 
τὰρ οὐ πάντα τὰ τέχνα χλπηρονόμοι, δείχνυσιν ὅτι. 
ἡμεῖς καὶ τέχνα χαὶ χληρονόμοι. Ἐπεὶ δὲ οὐ πάντες 
χληρονόμοι μεγάλων εἰσὶ χληρονόμοι πραγμάτων, 
δείχγυσιν ὅτι χαὶ τοῦτο ἔχομεν, χληρονόμοι ὄντες 
Θεοῦ. Πάλιν ἐπειδὴ κληρονόμον μὲν εἶναι συμδαίνει 
Θεοῦ, οὐ πάντως δὲ τῷ Μονογενεῖ συγχληρονόμον, 
δείχγυσιν ἡμᾶς xal τοῦτο ἔχοντας. Καὶ σχόπει σο- 
φίαν " τὰ γὰρ λυπηρὰ συστείλας, ἡνίχα ἔλεγε, τί πεί- 
σονται οὗ χατὰ σάρχα ζῶντες, οἷον, ὅτι μέλλουσιν 
ἀποθνήσχειν, ἐπειδὴ τῶν χρηστοτέρων ἥψατο, εἰς 
εὐρυχωρίαν πολλὴν ἐξάγει τὸν λόγον, ἐμπλατύνων: 
αὐτὸν τῇ τῶν μισθῶν ἀνταποδόσει, καὶ ποιχίλας χαὺ 
μεγάλας δειχνὺς τὰς δωρεάς. Εἰ γὰρ καὶ τὸ τέχνον 
εἶναι, ἄφατος ἣν ἡ χάρις, ἐννόησον ἡλίχον τὸ, καὶ 
χληρονόμον. Εἰ δὲ τοῦτο μέγα, πολλῷ μᾶλλον χαὶ τὸ, 
συγχληρονόμον. Εἶτα δειχνὺς, ὅτι οὗ χάριτος μόνον. 
ἐστὶν ἡ δωρεὰ, xal ποιῶν ὁμοῦ xa ἀξιόπιστα τὰ εἰ- 
ρημένα, ἐπήγαγεν" Εἴπερ συμπάσχομεν, ἵνα καὶ 
συνγδοξασϑῶμεν. El γὰρ ἐν τοῖς λυπηροῖς, φησὶν, 
ἐχοινωνήσαμεν αὐτῷ, πολλῷ μᾶλλον ἐν τοῖς χρη- 
στοῖς τοῦτο ἔσται. Ὁ γὰρ τοὺς οὐδὲν χατωρθωχότας. 
τοσούτοις δωρησάμενος ἀγαθοῖς, ὅταν ἴδῃ xal πονή - 
σαντας, xai τοταῦτα παθόντας, πῶς οὐχὶ μᾶλλον. 
ἀμείψεται; ᾿ 

δ΄. Δείξας τοίνυν ἀντίδοσιν οὖσαν τὸ πρᾶγμα, ἵνα 
ἀξιόπιστον fj τὸ λεγόμενον, xal μηδεὶς ἀμφιδάλλῃ, 
δείχγυσι πάλιν xal χάριτος δύναμιν ἔχον" τὸ μὲν, ἵνα 
xal παρὰ «τοῖς ἀμφιδάλλουσι πιστεύηται τὰ λεγόμενα, 
xai οἱ λαμδάνοντες μὴ αἰσχύνωνται ὡς ἀεὶ δωρεᾷ 
σωζόμενοι" τὸ δὲ, ἵνα μάθῃς, ὅτι νιχᾷ ταῖς ἀντιδό- 
σεσι τοὺς πόνους ὁ Θεός. Καίτοι τὸ μὲν ἐδήλωσεν 
εἰπὼν, Εἴπερ συμπάσχομεν, ἵνα xal συγνδοξα- 
σθῶμεν" τοῦτο δὲ, ἐπαγαγὼν xal προσθεὶς, ὅτι Οὐχ 
ἄξια τὰ παθήματα τοῦ vir καιροῦ πρὸς τὴν μέ.» 
Jovcar δόξαν ἀποκαιλυφθῆγαι slc ἡμᾶς. Ἐν μὲν 
γὰρ τοῖς προτέροις τὴν τῶν ᾿θῶν διόρθωσιν ἀπαιτεῖ 
τὸν πνευματικὸν, ἐν οἷς ἔλεγεν “ Οὐχ ὀφείλετε χατὰ 
σάρχα ζῆν' οἷον, ἵνα ἐπιθυμίας, ἵνα ὀργῆς, ἵνα χρη- 
μάτων, ἵνα χενοδοξίας, ἵνα βασχανίας περιγίνηται ὁ 
τοιοῦτος" ἐνταῦθα δὲ, ἐπειδὴ τῆς δωρεᾶς αὐτὸν ἀν- 
ἐμνησεν ἁπάσης τῆς δοθείσης, τῆς μελλούσης, xat 
ἐπῆρε καὶ ὕψωσε ταῖς ἐλπίσι, xol ἐγγὺς ἔστησε τοῦ 
Χριστοῦ, καὶ συγχληρονόμον ἀπέφηνε τοῦ Μονογε-- 
γοῦς, θαῤῥῶν αὐτὸν ἐξάγει λοιπὸν xal ἐπὶ τοὺς χιν- 
δύνους. Οὐδὲ γάρ ἔστιν ἴσον τῶν ἐν ἡμῖν παθῶν 
περιγενέσθαι, χαὶ τοὺς πειρασμοὺς ἐχείνους ὑπενεν- 
κεῖν, τὰς μάστιγας, τὸν λιμὸν, τὰς λεηλασίας, τὰ 
δεσμὰ, τὰς ἁλύσεις, τὰς ἀπαγωγάς Ρ" πολὺ γὰρ 
ταῦτα δεῖται γενναιοτέρας Ψυχῆς xal νεανιχωτέ- 
ρας. Καὶ ὄρα πῶς ὅμοῦ χαταστέλλει xal ἐπαίρει 
τὸ φρόνημα τῶν ἀγωνιζομένων. Ὅταν γὰρ δείξῃ 
μείζονα τὰ ἔπαθλα τῶν πόνων, χαὶ προτρέπει μει- 
ζόνως, xal οὐχ ἀφίησι μέγα φρονεῖν, ἅτε νιχωμέ- 
νους τῇ τῶν στεφάνων ἀντιδόσει. Καὶ ἀλλαχοῦ μέν 


b Τὰς ἀπηχωχάς, See NOWeS δὰ Θαχεδννναι SX 2 eae 
Óen, qua voce Woe Seusy VASE. Se NOSSSSENSONR- 


929 
φησι’ Τὸ γὰρ παραυτίχα ἐλαφρὸν τῆς θλίψεως καθ᾽ 
ὑπερθδολὴν elc ὑπερξο.ὴν αἰώνιον [581] βάρος δόξης 
χωτεργάζετται. Dp; vip φιλοσοφωτέρους ἣν ὁ λόγος 
aj ἐνταῦθα δὲ χοῦτα μὲν αὑτὰ οὖχ ἀφἔησιν εἶναι, πα- 
ραμυθεξται δὲ αὑτὰ τῇ τῶν μελλόντων ἀντιδόδσει, λέγων’ 
Λογίῶμαι γὰρ, ὅτι οὖκ ἄξια τὰ παθήματα cov γῦν 
καιροῦ. Καὶ οὐκ εἶπε, Πρὸς τὴν μέλλουσαν ἄνεσιν, 
ἀλλ᾽ ὃ πολλῷ μεῖζον ἦν, Πρὸς τὴν μέλλουσαν δόξαν. 
Ὅπου μὲν γὰρ ἄνεσις, οὐ πάντως καὶ δόξα * ὅπου δὲ 
δίξα, πάντως καὶ ἄνεσις. Εἶτα, ἐπειδὴ μέλλουσαν αὐτὴν 
εἶπε, δείκνυσιν αὐτὴν ἤδη οὖσαν. Οὐ γὰρ εἶπε, Πρὸς τὴν 
μέλλουσαν ἔσεσθαι, ἀλλὰ, Πρὸς τὴν μέλλουσαν ἀπο- 
καλυ; θῆναι, ὡς χαὶ νῦν οὖσαν μὲν, χρυπτομένην δέ" 
ὅπερ xai ἀλλαχοῦ σαφέστερον ἔλεγεν, ὅτι Ἢ ζωὴ ἡμῶν 
χόχρυκται σὺν τῷ Χριστῷ ἐν τῷ Θεῷ. Θάῤῥει τοίνυν 
ὑπὲρ αὐτῇ: παρεσχεύασται γὰρ ἤδη τοὺς σοὺς ἀναμέ- 
νουσα πόνους. ΕἸ δὲ τὸ μέλλειν σε λυπεῖ, αὐτὸ μὲν οὖν 
εὐφραινέτω σε ποῦτο᾽ τῷ γὰρ μεγάλη τις εἶναι xal 
ἄφραστος, καὶ τὴν. παροῦσαν ὑπερθαίνειν χατάστασιν, 
ἐχεῖ τεταμίξτυται. Οὐδὲ γὰρ ἁπλῶς τέθειχε, Τὰ παθή- 
ματα τοῦ νῦν καιροῦ, ἀλλ᾽ ἵνα δείξῃ οὐχὶ ποιότητι 
μόνον, ἀλλὰ καὶ ποσότητι νιχῶσαν ἐχείνην. Ταῦτα μὲν 
qp οἷα ἂν εἴη τὰ παθήματα, τῷ παρόντι συγχεχλή- 
ρωται βίῳ τὰ δὲ μέλλοντα ἀγαθὰ πρὸς τοὺς ἀθανάτους 
παρεκχτείνεται αἰῶνας. "Avep ἐπειδὴ χατὰ μέρος ἡμῖν 
εἰπεῖν οὐχ εἶχεν οὐδὲ παραστῆσαι λόγῳ, ἀπὸ τοῦ μά- 
λιστα ξοχοῦντος εἶναι παρ᾽ ἡμῖν ἐπεράστον, τῆς δόξης, 
αὑτὰ ὠνόμασεν * fj γὰρ χορυφὴ τῶν ἀγαθῶν xai τὸ χε- 
φάλαιον, τοῦτο εἶναι δοχεῖ. Ἐπαίρων δὲ καὶ ἑτέρως τὸν 
ἀκροατὴν, χαὶ ἀπὸ τῆς χτίσεως ἐξογχοῖ τὸν λόγον, δύο 
κατασχενάζων διὰ τῶν λεχθήσεσθαι μελλόντων, xal 
ὑπεροψίαν τῶν παρόντων, καὶ ἐπιθυμίαν τῶν μελλόν- 
των χαὶ τρίτον μετὰ τούτων, μᾶλλον δὲ πρῶτον, τὸ 
δεῖξαι πῶς περισπούδασιον τῷ Θεῷ τὸ τῶν ἀνθρώπων 
γένος ἐστὶ, χαὶ ἐν ὅσῃ τὴν φύσιν τὴν ἡμετέραν ἄγει 
τιμῇ. Μετὰ δὲ τούτων xal τὰ τῶν φιλοσόφων ἅπαντα 
δόγματα τὰ περὶ τοῦ χόσμου τούτου συντεθέντα ab- 
«οῖς, ὥσπερ ἀράχνην τινὰ καὶ παίδων ἀθύρματα, ἑνὶ 
τούτῳ χαταδάλλει τῷ δόγματι. ᾿Αλλ᾽ ἵνα σαφέστερα 
ταῦτα γένηται, αὐτῆς τῆς ἀποστολιχῇς ἐπαχούσωμεν 
ὁὀΐσεω;. 'H γὰρ ἀκποκχαραδοκία τῆς κτίσεως, qnot, 
τὴν ἀποκάλυψιν τῶν υἱῶν τοῦ Θεοῦ ἀπεκδέχεται. 
Τῇ γὰρ ματαιότητι ἡ κείσις ὑπετάγη, οὐχ ἑκοῦσα, 
ἀ.1.1ὰ διὰ τὸν ὑποτάξαντα ἐπ᾽ ἐλπίδι. Ὃ δὲ λέγει, 
τοιοῦτόν ἐστιν. Ἢ χετίσις αὕτη σφόδρα ὠδίνει, ταῦτα 
ἀναμένουσα xa προσδοχῶσα τὰ ἀγαθὰ, ἅπερ εἰρήχαμεν 
νῦν" ἀποχαραδοχία γὰρ 1j σφοδρὰ προσδοχία ἐστίν. 
Ὥστε δὲ ἐμφαντιχώτερον γενέαθαι τὸν λόγον, καὶ προσ- 
ωὠποποιεῖ τὸν χόσμον ἅπαντα τοῦτον" ἅπερ xal ol προ- 
φῆται ποιοῦσιν, ποταμοὺς χροτοῦντας χερσὶν εἰσάγον- 
τες, καὶ βουνοὺς ἀλλομένους, xai τὰ ὄρη σχιρτῶντα" 
οὐχ ἴνα ταῦτα ἔμψυχα εἶναι νομίσωμεν, οὐδ᾽ ἵνα λογι- 
σμόν τινα δῶμεν αὐτοῖς, ἀλλ᾽ ἵνα τὴν ὑπερδολὴν μά- 
θωμεν τῶν ἀγαθῶν, ὡς xal τῶν ἀναισθήτων αὐτῶν 
καθιχνουμέντ,ν. ΠΝ 
ε΄ Τοῦτο δὲ αὐτὸ χαὶ ἐπὶ τῶν λυπηρῶν ποιοῦσι πολλάχις, 
[532] εἰσάγοντες xo ἄμπελον θρηνοῦσαν, xai οἶνον xal 
ὄρη xal τὰ φατνώματα ὀλολύζοντα τοῦ ναοῦ, ἵνα xal 
ἐντεῦθεν πάλιν τὴν ὑπερδολὴν τῶν χαχῶν ἐννοήσωμεν. 
Τούτους δὲ χαὶ ὁ ᾿Απόστολος μιμούμενος, προσι»ποποιεῖ 
κἣν χτίσιν ἐνταῦθα, xal φησι στενάζειν αὐτὴν χαὶ ὠὧδί- 
wtty* οὐχ ἐπειδὴ στεναγμοῦ τινος ἤχουσεν ἀπὸ γῆς xal 
οὐρανοῦ φερομένου, ἀλλ᾽ ἵνα τῶν μελλόντων ἀγαθῶν ἐν- 
δείζηται τὴν ὑπερδολὴν, χαὶ τὴν ἐπιθυμίαν τῆς ἀπαλ.- 


S. JOANNIS CHRYSOSTOM! ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


λαγῆς τῶν χατεχόντων χαχῶν. Tg yàp ματακίτιι 
κτίσις ὑπετάγη, οὐχ ἐχοῦσα, ἀ.1.δὰ διὰ κὸν ὑποτάξαι 
τα. Τί ἐστι, Τῇ ματαιότητι ἡ κείσις ὑπετάγη; Φθαρ 
γέγονε. Τίνος ἕνεχὲν xai διὰ τί: Διὰ σὲ τὸν ἄνθρωξεε. 
Ἐπειδὴ γὰρ σῶμα Da6s; θντιτὸν καὶ παθητὸν, χαὶ ἡ τ 
χατάραν ἐδέξατο xal ἀχάνθας ἤνεγχε xai τριδώοχ 
Ὅτι δὲ καὶ οὐρανὸς μετὰ τῆς γῖς “παλαιούμενιες T 
τὴν ἀμείνω λῆξιν ὕστερον μεταστῆήσεται, ἄχουσον s. 
Προφῆτου λέγοντος" Καταρχὰς σὺ, Κύριε, τὴν rw 
ἐθεμελίωσας, καὶ ἔργα τῶν χειρῶν σού εἶσι» d 
οὐραγοί. Αὑτοὶ ἀπολοῦνται, σὺ δὲ διαμένεις, κὲ 
πάντες ὡς ἱμάτιον παλαιωθήσονται, zal ὡσεὶ zy 
δόλαιον δλίξεις αὑτοὺς, καὶ ἀ.1.:αγήσονται. Kel i 
"Heatac δὲ ταῦτα ἐμφαίνων ἔλεγεν - ᾿Ἐ μά, λέγετε ἐκ 
τὸν οὐραγὸν ἄνω, καὶ sic τὴν γὴν xdre, ón ὁ εὖ- 
pavóc ὡς κααγὸς ἐστερεώθη, ἡ δὲ γῆ ὡς (pine 
παλαιωθήσεται, οἱ δὲ κατοικοῦντες αὐτὴν, ecuj 
ταῦτα ἀπολοῦνται. Εἶδες κῶς ἐδούλευσε τῇ ματεύτι- 
$ χτίσις, χαὶ πῶς ἐλευθεροῦται ἀπὸ τῇς φθορᾶς; Op» 
γάρ φησιν: Ὡς ἱμάτιον ἐλίξεις αὐτοὺς, xal éAez- 
σονται" ὁ δὲ "Hoatac, Οἱ δὲ κατοικοῦντες er. 

ὥσπερ ταῦτα ἀποιλοῦνται" οὗ παντελῆ Mw 

ὦλειαν, φησίν" οὐδὲ γὰρ οἱ κατοικοῦντες αὐτὴν, τ: 

ἐστιν, οἱ ἄνθρωποι, τοιαύτην ὑποστήσονται, ἀλλὲ τὸ 
πρόσχαιρον, xai δι᾽ αὑτῆς ἐπὶ τὴν ἀφθαρσίαν μετασπί- 
σονται, ὥσπερ οὖν χαὶ fj χτίσις. "Asp ἅπαντα διὰ τὸ 
εἰπεῖν, Ὡς ταῦτα, παρεδήλωσεν " ὅπερ οὖν xal óllz- 
λος προϊών φησι" τέως μέντοι περὶ τῆς δουλείας ait: 
διαλέγεται, χαὶ δείκνυσι τίνος ἕνεχεν τοιαύτη Tiyvs, 
καὶ τὴν αἰτίαν ἡμᾶς τίθησι. Τί οὖν ; ἔπηρέασται &' ξτι- 
pov ταῦτα παθοῦσα ; Οὐδαμῶς " xal γὰρ 6t ἐμὲ γέτο- 
νεν. Ἧ τοίνυν δι᾽ ἐμὲ γενομένη πῶς ἂν ἀδιχοῖτο εἰς 
ἐμὴν διόρθωσιν ταῦτα πάσχουσα- "Αλλὼως δὲ, τὸν τοῦ 
δικαίου xal ἀδίχου λόγον οὐδὲ χινεῖν ἐπὶ τῶν ἀψύχων 
xal ἀναισθήτων δεῖ. ᾿Αλλ᾽ ὁ Παῦλος, ἐπειδὴ αὐτὴν 
ἐπροσωποποίησεν, οὐδενὶ χέχρηται τούτων ὧν εἶπον, 
ἀλλ᾽ ἑτέρῳ τινὶ λόγῳ, τὸν ἀχροατὴνὲχ περιουσίας παρα- 
μυθήσασθαι σπεύδων, Dol δὴ τούτῳ; Τί λέγεις, erst; 
χκαχῶς ἔπαθε διὰ σὲ xal φθαρτὴ γέγσσειν ; "AXI οὐδὲν 
ἠδίχηται" χαὶ γὰρ ἄφθαρτος ἔσται διὰ σὲ πάλιν" τοῦτο 
γάρ ἔστι τὸ, 'Ez' ἐλπίδι. "Uxav δὲ λέγῃ, Οὐχ ἐκοῖςα 
ὑπετάγη, οὐχ ἵνα χυρίαν γνώμης οὖσαν δείξῃ, τοῦτο 
λέγει, ἀλλ᾽ ἵνα μάθῃς, ὅτι τῆς τοῦ Χριστοῦ χηδεμονί:: 
τὸ πᾶν ἐγένετο, οὐχ ἐχείνης χατόρθωμα τοῦτο. Εἰπὲ C, 
καὶ ποίᾳ ἐλπίδι ; Ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ κείσις &Asvósgo- 
θήσεται. Τί ἔστι, Καὶ αὐτή; Οὐχὶ σὺ μόνος, ἀλλὰ χαὶ 
ὅ σού ἔστι καταδεέστερον, xal ὅ οὐ μετέχει λογισμῶ 
οὐδὲ [585] αἰσθήσεως, καὶ τοῦτό σοι κοινωνήσει τῶν 
ἀγαθῶν. ᾿Ε.ευθερωθήσεται γὰρ, φησὶν, ἀπὸ τῆς δει- 
JAslac τῆς φθορᾶς" τουτέστιν, οὐχέτι ἔσται φθαρτὶ,, ἀλλὰ 
ἀχολουθήσει τῇ τοῦ σώματος εὐμορφίᾳ τοῦ σοῦ. “Ὧτπερ 
γὰρ γενομένου φθαρτοῦ, γέγονε φθαρτὴ καὶ αὕτη οὕτως 
ἀφθάρτου χαταστάντος, xal αὐτὴ ἀχολουθήσει xa ἔψετ:ι 
πάλιν" ὅπερ οὖν καὶ δειχνὺς ἐπήγαγεν Εἰς τὴν ἐ.λευθε- 
ρίων τῆς δόξης τῶν τέχνων τοῦ Θεοῦ " τουτέστι, διὰ 
τὴν ἐλευθερίαν. Καθάπερ γὰρ τιθηνὸς παιδίον τρέφου:ι 
βασιλιχὸν, ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἐχείνου γενομένου τῆς πατρι- 
κῆς, xa αὐτὴ συναπολαύει τῶν ἀγαθῶν, οὕτω xai ἡ 
χτίσις, φησίν. Ὁρᾷς τὸν ἄνθρωπον πανταχοῦ €porvo;- 
μενον, xat 6t αὐτὸν ἅπαντα γινόμενα; Εἶδες πῶς παρα- 
μυθεῖται τὸν ἀγωνιζόμενον, χαὶ δείχνυσι τὴν ἄτατον 
τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίαν ; Τί γὰρ ἀλγεῖς, φησὶν, ἐπὶ τὶς 
πειρασμοῖς ; Σὺ διὰ σεαυτὸν πάσχεις, f) xvlat; διὰ δε. 
ὺ v902938 c x24 ὃς uf, ΤΩΣ ἈᾺ ames, cocci 





523 


mitate eternum glorie pondus operatur (2. Cor. ἃ. 11). 
Eos cnim, qui in philosophia przecellunt, hic alloqui- 
tur : hic non levia illa patitur esse ; consolationem 
autem affert per futuram retributionem , dicens : 
Eaistimo enim, quod non sunt condigng passiones hu- 
jus temporis. Nec dixit, Ad futuram quietem , sed 
quod longe majus erat, Ad futuram gloriam. Ubi enim 
quies est, non omnino gloria ; ubi gloria, ibi certe 
quies. Deinde quia futuram illam dixit, ostendit illam 
jam esse : non enim dixit, Ad eam qus futura cst , 
sed, Ad futuram quie revelanda est, utpote qua nunc 
quidem sit , scd occulta : quod et alibi clarius dice- 
bat: Vita nostra abscondita est cum | Christo in Deo 
(Col. 5. 3). De illa igitur confide : jam enim parata 
est, tuos exspectans labores. Quod si de mora dolet 
tibi, hoc ipsum te delectet : nam quod magna sit et 
ineffabilis, et quod przsentem statum longe superet, 
illic recondita servatur. Neque enim sine causa po- 
suit , Passiones hujus temporis ; sed ut ostendat il- 
lam non qualitate solum , scd etiam quantitate supe- 


rare. Passiones enim ill:, qualescumque sint , vita - 


presenti terminantur; futura autem bona ad immor- 
talia s:ecula extenduntur : qua quia sigillatim dice- 
ré non potuit, neque sermone explicare, ab eo quod 
apud nos desiderabilius videtur, nempe a gloria , 
ipsa indicavit : culmen namque et caput bonorum 
hoc videtur esse. Alio item modo auditorem erigens , 
ab ipsa creatione sermonem attollit, duo apparans 
per ea αι dicenda sunt, et contemptum praesentium, 
et desiderium futurorum : ac eum his tertium, quod 
potius primum fucrit; ut ostendat quantam curam 
Deus gerat generis humani, et in quanto honore na- 
turam nostram haboat. Post h:ec, dogmata philoso- 
phorum omnia de hoc mundo edita, tamquam ara- 
neg telam et puerorum ludos, hoe une dogmate deji- 
cit. Sed ut clariora illa sint, ipsa apostolica dicia 
audiamus : 19. Nam exspeciatio creature, inquit, re- 
velationem filiorum Dei exspectat. 30. Vanitati enim 
creatura subjecta est, non volens, sed propter eum qui 
subjecit. eam in spe : id est, Mac creatura admodum 
dolet, hzc exspectans bona, qua nunc diximus : nam 
ἀποκαραδοχία est vehemens exspeetatio. ltaque hic 
cum emphasi loquitur, et mundum totum in perso- 
nam convertit * quod et prophetze faciunt , fluvios 
manibus plaudentes inducunt, οἱ colles salientes 
montesque exsultantes ; non ut illa animata esse pu- 
temus, neque ut cogitationem quamdam ipsis indamus, 
sed ut bonorum exsuperantiam ediscamus, quasi ad 
ea qui sensu carent pertingant. 

5. Hoc ipsum ctiam in tristibus spe faciunt, vi- 
neam inducentes plorautem , et vinum et montes et 
templi laquearia ejulantia, ut hinc malorum magnitu- 
dinem intelligamus. Hos Apostolus imitatus, creatu- 
ram in personam vertit, aitque illam ingeiniscere et 
parturire; non quod gemitum queinpiam audierit, a 
terra et celo. emissum, sed ut futurorum bonorum 
immensitatem declaret, et desiderium excedendt a 
malis se detinentibus. Vanitati creatura subjecta est , 
non volens, sed propter eum qui subjecit illum. Quid est 


IN EPIST. AD ROM. HOMIL. XIV. 


430 
illud, Vanitati creatura subjecta est? Corruptibilis 
facta cst. Quare? Propter te hominem. Quia enim 
corpus accepisti mortale et passibile, et terra malc- 
dictum accepit, ac spinas tribulosque emisit. Quod- 
que etiam czlum cum terra veterascens, in meliorem 
sortem demum rcducendum sit , audi prophetam di- 
centem : Initio tu, Domine, terram fundasti, et opera 
manuum tuarum sunt cceli. Ipsi peribunt, tu autem per- 
manes, et omnes sicut vestimentum velerascent : et velut 
amictum convolves eos, et mutabuntur ( Psal. 101. 96, 
27 ). Isaias quoque eadem dicebat : Inspicite in. ce- 
lum. sursum, et ín terram. deorsum : quia celum tam- 
quam fumus firmatum esl, terra autem quasi vestimen- 
fum veterascet; qui autem. habilant illam , ut hac peri- 
bunt (sai. $1. 6). Vidistin' quomodo vamtoti oreatura 
servivit, et quomodo liberatur a corruptione ? Illo 
quidem ait, Quasi amictum convolves eos et mutabun- 
lur; lsaias vero : Qui autem habitant eam, ut hac 
peribunt, non omnimodam dicens perniciem ; non 
enim qui babitant eam homines talem interitum pa- 
tientur ; sed temporaneum, ac per illum ad immor- 
taliatem transferentur, ut et creatura. Qu» omnia 
significavit cum dixit, Ut hec : id quod etiam Paulus 
postea dicit; interim vero de illa servitute loquitur , 
et ostendit quare talis faeta sit, et nos in causa esse 
ponit. Quid ergo? an illi damnum illatum est , cum 
pro alio id patiatur? Minime : nam propter me facta 
est. Qux igitur propter me facta est, quid iujurix 
accipiat, si ad emendationem meam hzc patiatur ? 
Alioquin vero justi et injusti rationem ne movere 
quidem oportet , cum de inanimatis et inscnsibilibus 
agitur. Verum Paulus pestquam illam ut personam 
induxit, nulla rationum , quas dixi, usus est; sed alia 
auditorem admodum consolari studet. Quanam ? 
Quid dicis, inquit? male affecta propter te, οἱ corru- 
ptibilis facta est 7 In nullo certe lzesa est : nam propter 
te incorruptibilis rursum futura est: lioc. enim sibi 
vult illud, In spe. Cum vero dicit, Non libens subjecta 
est, non hoc dicit, ut illud penes voluntatem ejus 
esse ostendat, sed ut discas totum ex Christi cura 
facium fuisse, non illius opera. Dicito, qua spe? Quia 
et ipsa creatura. liberabitur. Quid est illud , Et ipsa ? 
Non tu solum, sed et quod tc inferius est , et quod 
nec cogitationem nec sensum habet : hoc etiam bo- 
norum Lecum consortium habebit, Liberabitur enim , 
inquit, a servitute corruptionis ; id est , nou ultra cor- 
rupübilis erit, sed corporis tui pulchritudinem seque- 
tur. Sicut enim 1e corruptibili effecto , ipsa quo- 
que corruptibilis facta est : sic cum incorrupti- 
bilis eris, ipsa quoque sequentur : quod ut osten- 
dat subjungit: In libertatem glorie filiorum Dei : 
id est, propter libertatem. Ut enim nutrix infantem 
alens regium, cum ille ad paternum imperium pervc- 
nerit, ipsa quoque simul bonis fruetur, ita et creatu- 
ra, inquit. Viden' hominem ubique przcedere, et 
propter cum omnia fieri? Vidistin quomodo decer- 
tantem consoletur, ostendatque ineffabilem Dei erga 
homines amorem ? Quid enim doles, inquit, in tenta- 
onibus ? Tu propter te pateris , creatura item qco- 


58. 
pier te. Nec te modo consolatur, sed et dicta fide di- 
gna ostendit. Si enim creatura. propter te omnino 
facta sperat, multo magis tu, propter quem natura 
bonis illis omnibus fruetur. Sic οἱ liomines, quando 
filius cum dignitate aliqua proditurus est, servos 
splendidiore tmdugnt veste in filii sui gloriam : quem- 
admodum et Deus creaturam incorruptiorre circum- 
dat , in libertatem glori: filiorum. 23. Scimus enim, 
quod omnis creatura. simul ingemiscit et simul parturit 
usque minc. ᾿ 

6. Viden' quomodo audi*urem in pudorem conji- 
ciat, ac si diceret : Ne sis ipsa creatura deterior, nec 
prisentibus te dedas ? Non modo enim illis hzrere 
nom oportet, sed etiam ingemiscendum est, quod 
liic tardius sit emigrandum. Nam si hoc creatura 
facit, multo magis te ratione ornatum id oportet 
facere. Sed ᾿ς nondum tantuin inferunt pudorem ; 
qeare addit : 25. Non solum autem, sed el ipsi primi- 
tias Spiritus habentes, et nos ipsi in nobis ipsis gemi- 
tus : hoc est, futura jam gustavimus. Etsi enim quis 
omnino lapideus fuerit, ea qux» data sunt, satis sunt 
ad illum excitandum, ut a praesentibus absistat, et ad 
futura advolct : duplici de causa, et quod magia sint 
dona, et quod hzc tot et tanta primitize sint. Nam si 
primitixe tantze sunt, ut per illas a peccatis liberemur, 
atque justitiam et sanctificationem consequamur ; illi 
vero, qui tunc erant, etiam d:emonas pellerent, mor- 
tuos suscitarent per uinbram ac vestimenta : totuny 
illud cogita quantum sit. Et si creatura mente et ser- 
mone carens, et hzc ignorans gemit, multo magis 
nos. Deinde ne det lizreticis (a) ansam, neu videatur 
praesentia calumniari, Ingemiscimus, inquit, non prz- 
sentia incusantes, sed inajora desiderantes : hoc 
enim significat his verbis , Adoptionem exspectantes. 
Quid, quxso , dicis ? Hoc perpetuo versas et clamas, 
. Jam filii facti sumus ; et nunc hoc bonum in spe tan- 
tum ponis, scribens ipsam excipi oportere ? Hoc igi- 
tur corrigens adjicit : Redemptionem corporis nostri , 
id est, perfectam gloriam. Nunc enim in occulto no- 
Stra sunt. usque ad extremum balitum : multi enim 
qui filii erant, facti sunt canes et captivi. Quod si 
bona cum spe decesserimus, tunc immotum erit do- 
num , et clarius et majus, non ultra mortis et pec- 
cati mutationem timens : tunc firma erit gratia, cum 
corpus nostrum liberabitur a morte, et ab innumeris 
malis. Hoc est enim redemptio, nec simpliciter solu- 
tio ; sed ita ut non ultra in priorem revertamur capti- 
vitatem. Nam ut ne hzsites, dum frequenter gloriam 
audis, et nihil clare nosti, ex parte futura aperit, 
corpus tibi inimutans, et cum ipso creaturam totam ; 
quod et alibi clarius dixit : Qui reformabi: corpus hu- 
militatis nostre, wt sit conforme corpori glorie sua 
(Philipp. 5. 21). Et alibi rursum ita scribit : Cum au- 
tem mortale hoc induerit immortalitatem, tunc fiet sermo 
qui scriptus est : Absorpla est mors invictoriam (1. Cor. 
15. 54. Osee 15.14). Ut ostendit autem, cum corruptio- 
ne corporis, szcularium rerum statum abscessurum 


(a) Manichazeos indicat. 


S. JOANNIS CIIItYSOSTOMI ARCIIEP. CONSTANTINOP. 


53T 
esse, scripsit etiam alibi : Preterit. enin figura hiujus- 
mundi (1. Gor. 7. 534) 24. Spc enim salvi facti sumus, 

inquit.. Quia enim in futurorum- promissione diu mo- 

ratus est, hocque videlmtur inibecilliori auditori mo- 

lestum esse, si in spe tantum bona essent, cum prius- 
probasset illa przsentibas et visibilibus longe esse 
clariora, et multa de jam premissis donis disseruisset, 
ostendissetque jam nos primitias ipsorum accepisse : 

ut ne omnia hic quzramus, neu nobilitatem nostram, 

quam ex fide accepimus, prodamus, ait : Spe enim salvi 
[acti sumus : id est , non oportet omnia hic quzrere, 

sed sperare. Hoc enim dumtaxat donum Dco obtuli- 
mus, quod credemus ipsi futura promittenti , et bac 
solum via salvi facti sumus. Si ergo illam perdamus,. 
totam oblationem nostram amisimus. Interrogo enim 

te, inquit, nonne innumeris obnoxius eras malis? 
nonne deploratus? nonne sententize subjectus? annon- 
omues shnul salutem tibi restituere frustra tenta- 
bant ? quid ergo te salvum fecit? Spes in Deum sola, 
et quod fidem habeas ipsi pro iis, qu:e promisit οἱ 
dedit, et nihil aliud offerendum babuis. Si bzc igi- 
tur fides te salvum fecit, banc el nune retine. Qus 
enim tot tibi contulit bona, tibi procul dubio εἶνε 

futura non mentietur. Ea enim qux mortuum, perdi- 

tum, captivum et inimicum, amicum effecit, filium, 

liberum , justum et coheredem ; ipsique tanta prz- 

buit, quanta numquam quis exspectavisscet : quomodo 

post tantam liberatitatem οἱ benevolentiam , tibi im 
posterum non aderit? Ne igitur mihi dicas, Rursus 
Spes, rursus exspectationes, rursus fides. lta enim ἃ 

principio salvus factus es, et hanc dotem sponso so- 

lam attulisti. Retine illam et conserva. Si enim hic 
omnia requiras , recte facium tuum amisisti , a qno 

splendidus effectus es. Ideo hzc subjungit : Spes 

autem qua videtur , non est spes : nam quod videt quis, 

eur et speret ? 25. Si autem quod non videmus , spera- 

mus, id per patientiam exspectamus. Id est, Si omnia 

hic quzras, quid spe opus ? Quid igitur est spes? De 

futuris confidere. Quid euim magni abs te postulat 
Deus , qui ex se tibi omnia largitus est dona ? Unum 
abs te postulat solum, spem, ut etiam quidpiam ha- 

beas, quod ad salutem tuam conferas : quod ille sub- 
indicans intulit : Si autem quod non. videmus, spera- 
mus, id per patientiam exspectamus, Nam ut labe- 
rantem in miseria et mille malis versantem, sic 
sperantem Deus coronat : etenim patientis ποιοῖ, 
sudorum nomen est et tolerantiz: multe. Attamea 
hoc largitus est speranti, ut fat.scentem animam con- 
solaretur. 

7. Deinde ostendens nos etiam ad huuc.evem ἰ8- 
borem multo frui auxilio, pergit : 26. Similiter autem 
et Spiritus auxiliatur. infirmitatibus nostris. Aliud 
tuum est , nempe patientia ; aliud ex Spiritus dono, 
qui te ad spem acuit, et per eam labores tuos allevat. 
Deinde ut discas , non in laboribus tantum et peri- 
culis tibi gratiam adesse , sed eam etiam in iis, que 
faciliora videntur, tecum cooperari, et ubique suam 
conferre opem, subjungit : Nam quid ul oportet ore- 
mus, nescimus, llc porro dixit, tum ut multam Spi- 


IN EPIST. XD. ROM. HOMIL. XIV. 


ὄμενα. El yàp ἡ χτίσις ἐλπίζει διὰ σὲ πάντα 
vn, πολλῷ μᾶλλον σὺ, δι᾽ ὃν ἡ χτέσις ἀπολαύειν. 
, τῶν ἀγαθῶν πάντων ἐχείνων. Οὕτω xal οἱ ἄν- 
&, τοῦ υἱοῦ μέλλοντος Ex ἀξιώματος φαίνεσθαι, 
jue δούλους λαμπροτέραν ἐνδύουσι στολὴν εἰς τὴν 
εἰδὸς δόξαν: ὥσπερ οὖν καὶ ὁ Θεὸς τὴν χτίσιν 
σίαν περιδάλλει εἰς τὴν ἐλευθερίαν τῆς δόξης τῶν 
y. Οἴδαμεν γὰρ, ὅτι πᾶσα ἡ κτίσις συστεγάζει 
ννωδίγει ἄχρι τοῦ γῦν. 

Εἶδες πῶς ἐντρέπει τὸν ἀκροατὴν, μονονουχὶ λέγων" 
νῃ τῆς χτίσεως χείρων, καὶ τοῖς. παροῦσιν ἔμφι- 
ans; Οὐ γὰρ. μόνον αὑτῶν ἀντέχεσθαι οὐ δεῖ, 
xaX στενάζειν ἐπὶ τῇ μελήσει ^ τῆς ἐντεῦθεν ἀπο- 
-. Εἰ γὰρ ἡ κτίσις τοῦτο ποιεῖ, πολλῷ μᾶλλόν σε 
) τοῦτο ἐπιδείχνυσθαι τὸν λόγῳ τετιμημένον. 
οὕπω τοῦτο’ μέγα εἰς ἐντροπήν διόπερ ἐπήγαγεν" 
vov 68, ἀ.21.:1ὰ καὶ αὐτοὶ τὴν ἀπαρχὴν τοῦ 
ιατος ἔχοντες, καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ ἐν ἑαυτοῖς 


ζομδν" τουτέστι, τῶν μελλόντων ἤδη γευσάμενοι. " 


ὰρ σφόδρα λίθινός τις ἧ, ἱκανὰ τὰ δοθέντα ἤδη 
τῆσαί τε αὐτὸν, χαὶ τῶν παρόντων ἀπαγαγεῖν, 
)ὃς τὰ μέλλοντα πτερῶσαε διπλῇ, καὶ τῷ μεγάλα 
ὰ διδόμενα, χαὶ τῷ τὰ τοσαῦτα χαὶ τηλιχαῦτα 
ἣν εἶναι. Εἰ γὰρ ἡ ἀπαρχὴ τοσαύτη, ὡς δι᾽ αὐτῆς 
ἱαρτημάτων ἀπαλλαγῆναι, χαὶ δικαιοσύνης ἐπιτυ- 
ἡ ἀγιασμοῦ, τοὺς δὲ τότε xal δαέμονας ἐλαύνειν xal 
€ ἐγείρειν διὰ σχιᾶς χαὶ ἐματίων“ ἐννόησον τὸ ὅλον 
. Καὶ εἰ ἡ χτίσις, ἡ νοῦ χαὶ λόγων ἐστερημένη, οὐ- 
των εἰδυῖα στενάζει" πολλῷ μᾶλλον ἡμεῖς. Εἶτα, 

δῷ τοῖς αἱρξτιχοῖς λαδὴν, καὶ δόξῃ τὰ παρόντα 
λειν, Σεενάζομεν, φησὶν, οὐ τῶν παρόντων χατ- 
jvteg, ἀλλὰ τῶν μειζόνων ἐφιέμενοι * τοῦτο γὰρ 
rev εἰπών " Υἱοθεσίαν ἀπεχδεχόμεγοι. Τί λέγεις, 
0t; "Avo xal χάτω συνεχῶς ἔστρεφες, καὶ ἑδόας 
ὅτι "Hón γεγόναμεν υἱοὶ, καὶ νῦν ἐν ἐλπίσι τίθης 
τὸ ἀγαθὸν, γράφων ὅτι ἐχδέχεσθαι αὐτὴν δεῖ; 
Γοῦτο τοίνυν διορθούμενος τῇ ἐπαγωγῇ, λέγει“ 
τολύτρωσιν τοῦ cópatoc ἡμῶν * τουτέστι, τὴν 
ἰσμένην δόξαν. Νῦν μὲν γὰρ ἐν ἀδήλῳ τὰ ἡμέτερα 
ν ἕως ἐσχάτης ἀναπνοῆς " πολλοὶ γὰρ ὄντες υἱοὶ, 
σι χύνες χαὶ αἰχμάλωτοι. Ἂν δὲ μετὰ χρηστῆς 
σωμεν ἐλπίδος, τότε ἀχίνητος ἡ δωρεὰ, καὶ σα- 
γα xa μείζων, οὐχέτι τὴν ἀπὸ τοῦ θανάτου xal 
μαρτίας δεδοιχυΐα μεταδολήν. Τότε οὖν βεδαία 
χάρις, ὅταν xat τὸ σῶμα ἡ μῶν ἀπαλλαγῇ θανάτου, 
ἦν μυρίων παθῶν. Τοῦτο γάρ ἐστιν ἀπολύτρωσις, 
Ge λύτρωσις, ἀλλ᾽ ὥστε μηχέτι πάλιν ὑποστρέ- 
b τὴν προτέραν αἰχμαλωσίαν. Ἵνα γὰρ μὴ ἀπορῇς 
ἀχούων συνεχῶς, xat μηδὲν σαφῶς ἐπιστάμενος, 
oue ὑπανοίγει τὰ μέλλοντα, τὸ σῶμά σοι μετα- 
y, καὶ τὴν κτίσιν αὐτῷ συμμεταδάλλων ἅπασαν" ὃ 
λλαχοῦ σαφέστερον ἐδήλωσεν εἰπών " Ὃς μετα- 
ιτίσει τὸ “σῶμα τῆς ταπειγώσξως ἡμῶν εἰς τὸ 
θαι σύμμορφον τῷ σώματι τῆς δόξης αὐτοῦ. 
ἐρωθι πάλιν γράφων ἔλεγεν “Ὅταν δὲ τὸ θνητὸν 
ἐνδύσηται ἀθανασίαν, τότε γεγήσεξαι ὁ Aóyoc 
μμένος " Κατεπόθη ὁ θάνατος εἰς vixoc. Δει- 
Σ, ὅτι μετὰ τῆς φθορᾶς τοῦ σώματος xat fj τῶν 
ὧν πραγμάτων χατάστασις οἰχήσεται, ἔγραφε πά- 
aoo * Παράγει γὰρ τὸ σχῆμα τοῦ χόσμου τού- 
Τῇ γὰρ ἐλπίδι ἐσώθημεν, φησίν. Ἐπειδὴ γὰρ 
τῶν μελλόντων ἐνδιέτριψεν ὑποσχέσει, ἐδόχει xal 


: omnes, sed lezendum videtur μελλήσει, utl conji-it 
8. ᾿ 


522 


ποῦτο λυπεῖν τὸν ἀσθετέστερον ἀχροατὴν, εἴγε ἐν ἐλπίσι 
τὰ ἀγαθὰ, πρότερον χατασχευάσας, ὅτι τῶν παρόντων xaY 
ὁρωμένων ἐστὶ σαφέστερα, vat πολλὰ περὶ τῶν ἤδη δεδό- 
μένων δωρεῶν διαλεχθεὶς, καὶ δείξας, ὅτι χαὶ ἀπαρχὴν 
ἐχείνων ἐλάθομεν τῶν ἀγαθῶν, ἵνα μὴ πάντα ἐνταῦθα 
ζητῶμεν καὶ τὴν εὐγένειαν ἡμῶν προδῶμεν τὴν ἀπὸ τῆς 
πίστεως, φησί * Τῇ γὰρ ἐλπίδι ἐσώθημεν. Ὁ δὲ λέγει, 
τοιοῦτόν ἐστιν Οὐ δεῖ πάντα ἐνταῦθα ζητεῖν, ἀλλὰ xat 
ἐλπίζειν. Τοῦτο γὰρ μόνον εἰσηνέγχαμεν τῷ Θεῷ τὸ 
δῶρον, τὸ πιστεῦσαι αὐτῷ τὰ μέλλοντα ἐπαγγειλαμένῳ, 
xai διὰ ταύτης μόνον ἐσώθημεν τῆς ὁδοῦ. "Av τοίνυν 
αὐτὴν ἀπολέσωμεν, τὸ πᾶν τῆς ἡμετέρας εἰσφορᾶς ἀτ- 
ὠλέσαμεν. Ἐρωτῶ γάρ σε, φησὶν, οὐχὶ μυρίων ὑπεύθυνος. 
ἧς χαχῶν; οὐχὶ ἀπεγνωσμένος ; οὐχὶ ἀποφάσει ὑπο- 
χείμενος ; οὐχὶ πάντες divóvouv πρὸς τὴν σωττρίαν 
τὴν σήν; τί οὖν σε ἔσωσε; Τὸ εἰς τὸν Θεὸν ἐλπισαι 
μόνον, καὶ πιστεῦσαι αὐτῷ περὶ ὧν ἐπηγγείλατο 
χαὶ ἔδωχε, καὶ πλέον οὐδὲν ἔσχες εἰσενεγχεῖν. Εἰ τοίνυν 
αὕτη σε ἔσωσε, ταύτην χάτεχε χαὶ νῦν. Ἡ γὰρ τοσαῦτά 
σοι παρασχοῦσα ἀγαθὰ, εὔδηλον ὅτι οὐδὲ περὶ τῶν μελ- 
λόντων σε ψεύσεται. Ὅπου γὰρ νεχρὸν λαδοῦσα χαὶ ἀπ- 
ολωλότα xal αἰχμάλωτον xai ἐχθρὸν, φίλον ἐποίησε xal 
υἱὸν καὶ ἐλεύθερον χαὶ δίχαιον χαὶ συγχληρονόμον, χαὶ 
τοσαῦτα παρέσχεν, ὅσα μηδὲ προσεδόχησέ τίς mote πῶς 
μετὰ τὴν τοσαύτην φιλοτιμίαν τε χαὶ οἰκείωσιν οὔ 
προσήσεταί σε b ἐν τοῖς ἑξῆς; Μὴ τοίνυν μοι λέγε " 
Πάλιν ἐλπίδες, πάλιν προσδοχίαι, πάλιν πίστις. Οὕτω 
γὰρ ἐξ ἀρχῆς ἐσώθης, xol ταύτην τὴν προΐκα εἰσ- 
ἤνεγχας τῷ νυμφίῳ μόνον. Κάτεχε τοίνυν [585] αὐτὴν 
χαὶ διατήῤει. "Av. γὰρ ἐνταῦθα πάντα ἀπαιτῇς ἀπώλε- 
σάς σου τὸ κατόρθωμα, δι᾽ οὗ λαμπρὸς ky£vou. Διὸ χαὶ 
ἐπάγει λέγων. Ἐππὶς δὲ βιεπομένη, οὐκ ἔστιν 
ἐλπίς" ὃ γὰρ βιλόκπει τις, τί καὶ ἐλπίζει; El δὲ ὃ οὐ 
βλέπομεν, ἐλπίζομεν, δι᾽ ὑπομονῆς ἀπεχδεχόμεθα.. 
Τουτέστιν * Εἰ πάντα ἐνταῦθα μέλλεις ζητεῖν, τίς χρεία 
ἐλπίδος ; Τί οὖν ἐστιν dj ἐλπίς ; Τὸ τοῖς μέλλουσι θαῤ- 
ῥεῖν. Τί γὰρ μέγα αἰτεῖ παρὰ σοῦ ὁ Θεὸς, αὐτὸς ὁλό- 
χληρα οἴχοθεν διδοὺς τὰ ἀγαθά; "Ev αἰτεῖ παρὰ σοῦ 
μόνον, ἐλπίδα, ἵνα ἔχῃς τι xal αὐτὸς συνεισενεγχεῖν 
εἰς τὴν σὴν σωτηρίαν ὅπερ οὖν χαὶ αἰνιττόμενος ἐπ- 
ἦγαγεν" Εἰ δὲ ὃ οὐ βιλέπομεν, ἐλπίζομεν, 6v ὑπομο- 
γῆς ἀπεχδεχόμεθα. “Ὥσπερ γὰρ τὸν πονοῦντα xa 
ταλαιπωροῦντα xal μυρία χάμνοντα, οὕτω xal τὸν 
ἐλπίζοντα ὁ Θεὸς στεφανοῖ τὸ γὰρ τῆς ὑπομονῆς ὄνομα 
ἱδρώτων ἐστὶν ὄνομα χαὶ χαρτερίας πολλῆς. ᾿Αλλ᾽ ὅμως 
ἐχαρίσατο xal τοῦτο τῷ ἐλπίζοντι, ἵνα παραμυθήσηται 
τὴν ἀποχαμοῦσαν ψυχὴν. 

ζ΄ Εἶτα δεικνὺς, ὅτι πρὸς τὸ χοῦφον τοῦτο πολλῆῇς ἀπο- 
λαύομεν βοηθείας, ἐπάγει" Ὡσαύτως 08 καὶ τὸ Πγεῦ- 
μα συνωντιλαμδάγεται ταῖς ἀσθενείαις ἡμῶν. Τὸ 
μὲν γὰρ γίνεται σὸν, τὸ τῆς ὑπομονῆς * τὸ δὲ τῆς τοῦ 
Πνεύματος χορηγίας, εἴς τε τὴν ἐλπίδα σε ἀλείφοντος 
χαὶ δι᾽ αὐτῆς πάλιν τοὺς πόνους σου χουφίζοντος. Εἶτα, 
ἵνα μάθῃς, ὅτι οὐχ ἐν τοῖς πόνοις σου μόνον χαὶ τοῖς 
χινδύνοις παρέττηχεν αὕτη ἡ χάρις, ἀλλὰ xol ἐν 
τοῖς εὐχολωτάτοις δοχοῦσιν εἶναι συμπράττει, χαὶ παν- 
ταχοῦ τὴν παρ᾽ ἑαυτῆς εἰσφέρει συμμαχίαν, ἐπήγαγε 
λέγων" Τὸ γὰρ τί προσευξώμεθα καθ᾽ ὃ δεῖ, οὐκ 
οἵδαμεν. Ταῦτα δὲ ἔλεγε, τὴν τε πολλὴν τοῦ Πνεύματος 
πρόνοιαν ἐμψαίνων τὴν περὶ ἡμᾶς, xal παιδεύων αὖ- 
τοὺς, μὴ πάντως ἐχεῖνα νομίζειν εἶναι συμφέροντα, & 
τοῖς λογισμοῖς φαίνετα! τοῖς ἀνθρωπίνοις. Ἐπειδὴ γὰρ 
ἣν εἰχὺς αὐτοὺς μαστιζομένους, ἐλαυνομένους, μυρία 

Ὁ Codex unus, οἰκείωσιν, προήσεταί σε. 


ν»- 


595 
πάσχοντας δεινλ, ἄνεσιν ζητεῖν, καὶ νομίζειν αὐτοῖς 
λυσιτελεῖν καὶ ταύτην αἰτεῖν παρὰ τοῦ θεοῦ τὴν χάριν, 
λέγει" Μὴ πάντως τὰ δοχοῦντα ὑμῖν εἶναι συμφέροντα, 
- «45ὥαὖτα καὶ εἶναι νομίζετε. Καὶ γὰρ εἰς τουτὸ τῆς τοὺ 
Θεοῦ δεόμεθα βοηθείας " οὕτως ἐστὶν ἀσθενὴς ὁ ἄνθρω- 
πος, καὶ καθ᾽ ἑαυτὸν οὐδέν. Διὸ καὶ ἔλεγε" Τὸ γὰρ τί 
προσευξώμεθα καθ᾽ ὃ δεῖ, οὐκ οἷδαμεν. Ἵνα γὰρ un- 
χέτι ὁ μαθητὴς αἰσχύνηται τὴν ἄγνοιαν, ἔδειξε χαὶ τοὺς 
διδασχάλους ἐν τοῖς αὑτοῖς ὄντας. Οὐ γὰρ εἴπεν, Οὐχ 
οἴδατε, ἀλλ᾽, Οὐκ οἵδαμεν. Καὶ ὅτι οὐ μετριάζων «auta 
ἔλεγεν, ἐδήλωσε δι᾽ ἑτέρων. Καὶ γὰρ ἀδιαλείπτως ἐπὶ 
τῶν προσευχῶν αὑτοῦ τὴν Ῥώμην ἰδεῖν ἐδεῖτο, καὶ οὐχ 
ὅτε ἐδεῖτο, τότε ἐπέτυχε " xal ὑπὲρ τοῦ σχόλοπος τὸν 
δεδομένου αὐτῷ ἐν τῇ σαρχὶ, τουτέστι, ὑπὲρ τῶν χιν- 
δύνων πολλάκις παρεχάλεσς, xal ὁλοσχερῶς ἀπέτυχε" 
xai ὁ Μωῦοῆς δὲ ἐν τῇ Παλαιᾷ ὑπὲρ τοῦ τὴν Παλαιστί- 
νὴν ἰδεῖν δεόμενος, xat ὁ Ἱερεμίας ὑπὲρ Ἰουδαίων ἔχε- 
κεύων, καὶ ὁ ᾿Αδραὰμ ὑπὲρ Σοδομιτῶν ἐντυγχάνων. 
ἈΛΔ' αὐτὸ τὸ πνεῦμα ὑπερεντυγχάνει ὑπὲρ ἡμῶν 
στεναγμοῖς ἀλαλήτοις. ᾿Ασαφὲς τὸ εἰρημένον διὰ τὸ 
πολλὰ τῶν τότε γινομένων θαυμάτων πεπαῦσθαι vuv. 
Διόπερ ἀναγκαῖον διδάξαι ὑμᾶς τὴν τότε χατάστασιν, 
χαὶ οὕτω [586] σαφέστερος λοιπὸν ἔσται ὁ λόγος. Τίς 
οὖν ἡ τότε κατάστασις ἦν; Διάφορα πᾶσι τοῖς τότε βαπτι- 
ζομένοις ἐδίδου χαρίσματα 6 θεὸς, ἃ δὴ καὶ πνεύματα 
ἐχαλεῖτο" Πγεύματα. γὰρ προφητῶν προφήταις ὑπο- 
τάσσεται, φησί. Καὶ ὁ μὲν εἶχε προφητείας χάρισμα, 
xai προέλεγε τὰ μέλλοντα " ὁ δὲ σοφίας, xal ἐδίδασχε 
τοὺς πολλούς * ὁ δὲ ἰαμάτων, καὶ ἐθεράπευε τοὺς νοσοῦν- 
τας" ὁ δὲ δυνάμεων, xal ἤγειρε τοὺς νεχρούς" ὁ δὲ 
γλωσσῶν, καὶ διαφόροις ἐλάλει φωναῖς. Μετὰ δὲ τούτων 
ἁπάντων ἦν καὶ εὐχῇς χάρισμα, ὃ καὶ αὐτὸ πνεῦμα 
ἐλέγετο" χαὶ ὁ τοῦτο ἔχων, ὑπὲρ τοῦ πλήθους παντὸς 
ηὔχετο. Ἐπειδὴ γὰρ πολλὰ τῶν συμφερόντων ἡμῖν 
ἀγνοοῦντες, τὰ μὴ συμφέροντα αἰτοῦμεν, ἤρχετο χά- 
pipa εὐχῆς εἰς ἕνα τινὰ τῶν τότε, xal τὸ χοινῇ συμ- 
φέρον τῆς Ἐχχλησίας ἁπάσης αὐτός τε ὑπὲρ ἁπάντων 
ἴστατο αἰτῶν, καὶ τοὺς ἄλλους ἐπαίδενε. Ἠνεῦμα τοίνυν 
ἐνταῦθα χαλεῖ τό τε χάρισμα τὸ τοιοῦτον, χαὶ τὴν ψυχὴν 
τὴν δεχομένην τὸ χάρισμα χαὶ ἐντυγχάνουσαν τῷ Θεῷ 
χαὶ στενάζουσαν. Ὁ γὰρ τοιαύτης χαταξιωθεὶς χάριτος, 
ἐστὼς μετὰ πολλῆς τῆς χατανύξεως, μετὰ πολλῶν τῶν 
στεναγμῶν τῶν χατὰ διάνοιαν τῷ Θεῷ προσπίπτων, τὰ 
συμφέροντα πᾶσιν αἰτεῖ. Οὗ xal νῦν σύμόολόν ἐστιν ὁ 
διάκονος τὰς ὑπὲρ τοῦ δήμου ἀναφέρων εὐχάς. Τοῦτο 
τοίνυν δηλῶν ὁ Παῦλος Deysv* Αὐτὸ τὸ πγεῦμα ἐγν- 
ευγχάνει ὑπὲρ ἡμῶν στεγαγμοῖς ἀλαλήτοις. Ὁ δὲ 
δρευνῶν τὰς καρδίας. Ὁ ρᾷς, ὅτι οὗ περὶ τοῦ Παρα- 
Χλήτου ὁ λόγος, ἀλλὰ περὶ τῆς xapblac τῆς πνευματι- 
κῆς ; ἐπεὶ εἰ μὴ τοῦτο ἦν, ἔδει εἰπεῖν " Ὁ δὲ ἐρευνῶν τὸ 
Πνεῦμα. ᾿Αλλ' ἵνα μάθῃς, ὅτι περὶ ἀνθρώπου ὁ λόγος 
πνευματιχοῦ, χαὶ χάρισμα ἔχοντος εὐχῆς, ἐπήγαγεν" 
Ὃ δὲ ἐρευνῶν τὰς καρδίας, οἷδε τί τὸ gpórnya τοῦ 
πανδύματος " τουτέστι, τοῦ ἀνθρώπου τοῦ πνευματιχοῦ * 
ὅτι κατὰ Θεὸν ἐντυγχάνει ὑπὲρ ἀγίων. Οὐ γὰρ ἀγνο- 
οὔντα, φησὶ, διδάσχει τὸν Θεὸν, ἀλλὰ τοῦτο γίνεται, ἵνα 
ἡμεῖς μάθωμεν εὔχεσθαι ταῦτα ἃ χρὴ, καὶ αἰτεῖν παρὰ 
τοῦ Θεοῦ τὰ δοχοῦντα αὐτῷ " τοῦτο γάρ ἐστι τὸ, Κατὰ 
Θείν. Ὥστε χαὶ παραχλήπεως ἕνεχεν ἐγίνετο τοῦτο τῶν 
προσιόντων, xal διξδασχαλίας ἀοίστης" xal γὰρ ὁ παρ- 
ἐχὼων καὶ τὰ χαρίσματα χαὶ τὰ μυρία διδοὺς ἀγαθὰ, ὁ 
Πιαράκλητος ἦν. Ταῦτα γὰρ πάντα, φησὶν, ἐνεργεῖ £r 
xal tó αὐτὸ πνεῦμα, Ka τῆς ἡμετέρας παιδεύσεως 


S. JOANNIS CHRYSOS10MI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


954 
Évexev τοῦτο γίνεται, xal τοῦ δειχθῆνα: τοῦ Πνεύματος 
τὴν ἀγάπην, ὅτι μέχρι τοσούτου συγχαταδαΐνει. Ὅθεν 
xal τὸ ἀχούεσθαι ἐγένετο τῷ εὐχομένῳ, διὰ τὸ χατὰ 
Θεὸν γίνεσθαι τὴν εὐχήν. ᾿θρᾷς δι᾽ ὅσων αὐτοὺς παι- 
δεύει τὴν ὑπὲρ αὐτῶν ἀγάπην xal τὴν τιμὴν τὴν γινο. 
μένην εἰς αὐτούς ; 


η΄. Τί γὰρ οὐκ ἐποίησε 5v ἡμᾶς ὁ Θεός; Φθαρτὸν τὸν 
χόσμον δι᾽ ἡμᾶς, καὶ ἄφθαρτον ἐποίησε δι᾽ ἡμᾶς * χα» 
χωθῆναι τοὺς προφήτας συνεχώρησε δι᾽ ἡμᾶς, εἰς αἰχμ- 
αλωσίαν ἔπεμψε δι᾽ ἡμᾶς, εἰς χάμινον ἀφῆχεν ἐμπεσεῖν 
bU ἡμᾶς, τὰ μυρία ὑπομεῖναι xaxá. Καὶ προφήτας δὲ 
δι᾽ ἡμᾶς αὐτοὺς ἐποίησε, xal ἀποττόλους δι᾽ ἡ μᾶς ᾿ τὸν 
Movoysvr δι᾽ ἡμᾶς ἐξέδωχε, τὸν διάδολον δι᾽ ἡμᾶς χο- 
λάζει * ἐχάθιτεν ἡμᾶς ἐν δεξιᾷ * ὠνειδίσθη δι᾽ ἡμᾶς 
Οἱ ὀνειδισμοὶ γὰρ, φησὶ, τῶν ὀνδιδιζόντων [587] σε 
ἐπέπεσον ἐπ᾽ ἐμέ. 'A))' ὅμως μετὰ τοσαῦτα ἀφιστα- 
μένους fjud; οὐχ ἀφίησιν, ἀλλὰ xal παραχαλεῖ πάλιν, 
xai ἑτέρους παρασχενάζει παραχαλεῖν ὑπὲρ ἡμῶν, ἵνα 
ἡμῖν χαρίσηται * ὅπερ ἐπὶ τοῦ Μωῦσέως γέγονε. Καὶ 
γὰρ ἐχείνῳ φησίν "Agsc ue, καὶ ἐξα.λείψρω αὐτοὺς" 
ἵνα αὐτὸν ἐμδάλῃ εἰς τὴν ὑπὲρ ἐχείνων ἱχετηρίαν : χαὶ 
vuv τὸ αὐτὸ ποιεῖ. Διὰ τοῦτο xal χάρισμα εὐχῆς ἐδίδου". 
Ἐ ποίει δὲ τοῦτο, οὐχ αὐτὸς παραχλήσεως δεόμενος, ἀλλ᾽ 
ἵνα ἡμεῖς μὴ, ἁπλῶς σωζόμενοι, φαυλότεροι χαταστὼ- 
μέν. Διά τοι τοῦτο πολλάχις διὰ τὸν Δαυῖϊδ καὶ τὸν δεῖνα 
χαὶ τὸν δεῖνά φησιν αὑτοῖς χαταλλάττεσθαι, τοῦτο αὐτὸ 
χατασχευάζων πάλιν, tva xal σχῆμα ἐπιτεθῇ τῇ χαταλ- 
λαγῇ * καίτοι μειζόνως ἂν αὐτὸς ἐφάνη φιλάνθρωπος, 
δὶ μὴ διὰ τὸν δεῖνα χαὶ τὸν δεῖνα, ἀλλὰ δι᾽ ἑαυτὸν D«- 
γεν αὐτοῖς ἀφεῖναι τὴν ὀργήν. ᾿Αλλ᾽ οὐχ οὕτω τοῦ» 
ἑσπούδαχεν, ὡς τὸ τοῖς σωζομένοις μὴ γενέσθαι ῥᾳθυ- 
plac ἀφορμὴν τὴν τῆς χαταλλαγῆς ὑπόθεσιν. Διὰ τοῦτο 
καὶ τῷ Ἱερεμίᾳ ἔλεγε' Μὴ ἀξίου περὶ τοῦ -Ἰαοῦ τοὐ- 
του, ὅτι οὖχ εἰσαχούσομαί σον " οὐχὶ καῦσαι αὐτὸν 
θέλων ἀξιοῦντα (πολὺ γὰρ ἐπιθυμεῖ τῆς σωτηρίας τίς 
ἡμετέρας), ἀλλ᾽ ἐχείνους φοδῆσαι * ὅπερ οὖν καὶ ὁ κρο- 
φήτης συνιδὼν, οὐχ ἐπαύσατο ἀξιῶν. Καὶ ἵνα μάθης, ὅτι 
οὐχ ἀποστῆσαι αὐτὸν θέλων, ἀλλ᾽ ἐντρέψαι, ταῦτα ἔλεγεν, 
ἄχουσον τί φησιν " Ἢ οὐχ ὁρᾷς τί αὐτοὶ ποιοῦσι; Καὶ 
πρὸς τὴν πόλιν δὲ ὅταν λέγῃ ᾿Εὰν ἀἁποκπιλύνῃ νίερῳ, 
καὶ πιηθύνῃς σεαυτῇ πόαν, κεκηλίδωσαι ἐναντίον 
μου " οὐχ ἵνα εἰς ἀπόγνωσιν ἐμδάλῃ, λέγει, ἀλλ᾽ ἵνα εἰς 
μετάνοιαν διαναστήσῃ. “Ὥσπερ γὰρ ἐπὶ τῶν Νινευϊτῶν ᾿ 
ἀδιορίστως εἰπὼν τὴν ἀπόφασιν, xat μὴ ὑποτείνας χρη 
στὰς ἐλπίδας, μᾶλλον ἐφόδησε xal εἰ; μετάνοιαν γα» 
Y&v * οὕτω χαὶ ἐνταῦθα ποιεῖ, ἐχείνους τε διεγείρων 
xai c.» προφήτην αἰδεσιμώτερον κατασχευάζων, ive 
χἂν οὕτω: αὐτοῦ ἀχούσωσιν. Εἶτα ἐπειδὴ ἔμενον ἀνίατα 
νοσοῦντες, xal οὐδὲ τῶν ἄλλων ἀπενεχθέντων ἐσωφρο- 
γίσθησαν, τὸ μὲν πρῶτον "παραινεῖ μένειν αὐτόθ: ᾿ ὡς 
δὲ οὐχ ἡἣνείχοντο, ἀλλ᾽ ηὑτομόλουν εἰς Αἴγυπτον, τοῦτο 
μὲν συνεχώρησεν, αἰτεῖ δὲ παρ᾽ αὑτῶν τὸ μὴ μετ᾽ Ai- 
γύπτον xal πρὸς τὴν ἀσέδειαν αὐτομολῆσαι. Ὡς δὲ οὐδὲ 
τοῦτο ἐπείσθησαν, συμπέμπει τὸν προφήτην αὑτοῖς, | 
ὥστε μὴ τέλεον ἐξοχεῖλαι λοιπόν. Ἐπειδὴ γὰρ αὐτοὶ οὐχ 
ἠχολούθησαν αὐτῷ χαλοῦντι, αὐτὸς αὐτοῖς ἔ πεται λοιπὸν 
διορθούμενος, καὶ χωλύων προσωτέρω φέρεσθαι τῆς χαχίας 
καθάπερ πατὴρ φιλόστοργος παιδίῳ δυστυχῶς * ἔχοντι 
πρὸ; ἅπαντα, πανταχοῦ συμπεριάγων χαὶ συμπεριαχολου- 
θῶν. Διὰ δὴ τοῦτο οὐχ εἰς ΔΛἴγυπτον μόνον τὸν ᾿ἱερεμέαν, ἀλ- 


* Mss. nostri, δυσσρέστως, 


553 


ritus erga nos providentiam ostenderet , tum ut nos 
doceret , non illa omnino nobis utilia censenda esse, 
qu» humanis ratiociniis talia videntur esse. Quia 
enim verisimile erat illos , flagellatos, pulsos , miile 
gravia patientes , quietem quierere, et sibi utile fore 
putare , si illam abs Deo gratiam postularent, dicit : 
Ne putctis illa , quz vobis utilia videntur , vere talia 
esse : elenim ad eam rem Dei ope egemus : usque 
adeo homo infirmus est et ex se nihil. Ideo dicebat : 
Quid ut oportet oremus , nescimus. Ut ne enim ultra 
discipulum ignoranti: puderet, ostendit doctores 
etiam eodem in stati esse : non enim dixit, Nescitis ; 
sed Nescimus. Quodque non. per modestiam sic lo- 
queretur, per alia indicavit. Indesinenter enim in 
precibus suis Romam videre orabat ; nec licet preca- 
retur, loc assequutus est : οἱ pro stimulo sibi in 
carne dato, id est, pro periculis sepe rogavit , ncc 
impetravit , ut nec Moyses in veteri lege , ut Palz- 
stinam videret obsecrans, nec Jeremias pro Judois 
supplicans, nee Abraliam pro Sodomitis rogans. Sed 
ipse Spiritus postulat pro nobis gemitibus inenarrabili- 
bus. Obscurum est hoc dictum, quia multa, qux tunc 
fiebant miracula, jam cessarunt. Quapropter necesse 
est docere vos, qui tunc stalus rcrum esset , et sic 
demum 2apertior vobis sermo crit. Quis ergo tunc 
status erat ? Diversa iis, qui baptizabantur, tunc dona 
concedebat Deus , qux:& etiam spiritus vocabantur : 
Spiritus. enim prophetarum , prophetis subjecli sunt, 
inquit. Et alius quidem prophetize donum habebat, et 
futura. pr:enuntiabat; alius sapientiae, et multos do- 
cebat; alius curationum, οἱ zegros curabat ; alius 
virtutum, et mortuos suscitabat ; alius linguarum, ct 
diversis loquebatur vocibus. Cum his omnibus erat 
ct orationis donum, quod ipsum spiritus dicebatur ; 
et qui illud habebat, pro tota multitudine precabatur. 
Quia enim multa eorum, quie nobis utilia sunt, igno- 
rantes, inutilia postulamus, donum orationis ad 
quempiam eorum, qui tuuc erant, veniebat, οἱ quod 
toti Ecclesix: conduccebat , id ille stang postulabat , 
aliosque docebat. Spiritum ergo hic vocat hujusmodi 
donum, et animam qu:e illud acceperat, queque Deum 
oralat et ingemiscebat. Nam qui tali dignatus erat 
gratia , stans cuin multa compunctione et multis ge- 
mitibus animi , ante Deum procumbens , quz utilia 
oimuibus cessent postulabat, Cujus nunc symbolum 
est diaconus, qui pro populo preces effundit. Hoc 
igitur significans Paulus, dicebat : lpse spiritus postu- 
lat pro nobis gemitibus inenarrabilibus. 27. Qui autem 
scrutatur corda. Viden' non hic de Paracleto agi, sed 
de corde spirituali ? Nam si non hoc ita esset, dixisse 
oportuit : Qui autein serutatur Spiritum. Sed ut di- 
scas hie de spirituali homine sermonem haberi , qui 
donum precandi babeat , addidit : At qui. scrutatur 
corda , novit qui sit sensus spiritus; id est, hominis 
spiritualis : qui secundum Deum postulat. pro. san- 
ciis. Nequs euim, ait, ignorantem docel Deum: 
vcrum hoc fit , ut nos discamus ea qux oportet pre- 
cari, et a Deo petere ea qux ipsi placita sint ; hoc 
enim. significat illud, Secundum Deum. ltaque. hoc 


IN EPIST. AD ROM. HOMIL. XIV. 


554 
erat ad accedentium consolationem et dectrinam 
optimam : nam qui et dona illa et infinita bona lar- 
gicbatur, Paracletus erat. Hac enim omnia , inquit, 
aperatur unus el idem Spiritus. Et institutionis nostrae 
causa hoc fit , atque ut Spiritus dilectio declaretur , 
qui eo usque indulgenti» procedat. Indeque evenie- 
bat ut. is , qui precabatur , exaudiretur , quia oratio 
secundum Deum emittebatur. Viden' quantis eos do- 
ceat amorem erga illos suum, honoremque ipsis exhi- 
bitum ? 

8. Quid enim non pro nobis fccit Deus? Mundum 
corruptibilem propter nos, et incorruptibilem propter 
nos fecit; male affici prophetas propter nos permi- 
sit; in captivitatrem propter nos misit; in fornacem 
propter nos permisit incidere, atque mille subire 
mala. Prophetas illos propter nos fecit, et apostolos 
jtem propter nos; Unigenitum propter nos tradidit; 
diabolum propter nos punit; nos in dextera sedere 
voluit; opprobria propter nos passus est: uam ait: 
Opprobria exprobrantium (ἰδὲ ceciderunt. super me 
(Psal. 68. 10). Attamen nos ab ipso post tot tantaque 
deficientes non deserit, sed nos rursum hortatur, et 
alios parat, qui pro nobis intercedaut, ut nobis gra- 
tiam largiatur : quod in Moyse factum est. llli namque 
ait: Dimitte me, et delebo eos (Exod. 59. 10); ut illum 
adduceret ad precandum pro illis. Nunc quoque idip - 
sum facit: ideo donum precationis largitus cst. lllu.l 
vero faciebat, non quod ipse obsecratione opus ha- 
beret; sed ne nos, quod solvi simus, deteriores 
evadamus. ldeo sepe et propter David ct propter 
alium et alium se illis reconciliari ait : loc ipsum 
apparans, ut formam reconciliationi addat; quam- 
quam benignior appareret ipsc, si non per alium et 
alium, sed per seipsum diceret se indignationem 
suam ipsis remittere. Verum non tam lioc ille vo- 
luit, quam ut ne iis, qui salvi fierent, reconciliationis 
modus ignavia causa foret. [deo Jeremi:x dicebat: 
Ne preceris pro populo hoc, quia non exaudiam te (Jer. 
41. 14); non quod vellet illum precandi (inem faccre 
( salutem quippe nostram desiderat); sed quod illos 
terrere cuperet : quod intelligens propheta , precari 
non cessavit. Et ut discas, Deum, non ut illum aver- 
teret, sed ut illura pudefaceret, hxc dixisse, audi 
quid dicat: Annon vides, quid illi faciunt? Adversus 
civitatem vcro eum dicit: Si laveris te nitro el accu- 
wlaveris tibi herbam, snaculala es in conspectu. meo 
(Jer. 2. 22); non ut in desperationem conjiceret dicit, 
sed ut ad penitentiam excitaret. Sicut enim apud 
Ninivitas, cum indefinite sententiam dixisset, noe 
bonam spem eubindicaret, magis illos terruit οἱ ad 
penitentiam dedusit: sic et hoc loco facit, illos exci- 
taus et prophetam venerabiliorem reddens, ut saltem 
sic illum audirent. Deinde quia incurabili morbo la- 
borabant, ac ne aliis quidem imraissis resipiscebant, 
primo monet illos, ut ibi maneant: cum autem id 
noluissent, sed confugissent in /"Egyptum, lioc qui- 
dem concessit, petiit autem ob ipsis, ut ne cum 
Agypto ad impietatem declinarent. Cum vero ne in 
hoc quidem obsequuti essent, cum illis prophetam 


$36 


wmitüt, ut ne omnino illi impingerent. Quia enim 
illi vocanti non obsequebantur, illos ipse scquitur 
orrigens, et impediens ne ulterius in nequitia pro- 
eedant, velut pater prolis amaus, qui filium infe- 
liciter in omnibus agentem ubique circumducit et 
sequitur semper. ideo non modo Jeremiam in 
Aogyptum, sed etiam Ezechielem misit Babylonem. 
lili «ere nen contradixerunt. Quia enim Dominum 
suum videbant valde illos amantem, ipsi quoque hoc 
assidue fecerunt : ac si quis servus probus inutilem fi- 
lium videns, misereretur ejus, patrem cernens de illo 
dolentem, seseque excruciantem. Quid enim non patie- 
bantur prophete propter illos? Secabantur , pelleban- 
tur, conviciis onerabantur, lapidabantur et millia 
patiebantur gravia: post πὸ autem omnia ad illos 
Tursum accurrebant. Nam-Samuel non cessavit luge- 
Je 'Sadülem, etsi graves ab illo passus contumelias 
resque intolerabiles; sed tamen nullius injurix:: me- 
mor erat. Jeremias vero Lamentationes scriptas 
Jud:eerum populo composuit: cumque Persarum dux 
€oncessisset illi.cum securitate ct libertate ubicumque 
vellet liabitare, domui sux praetulit infelicis populi 
consortium et miseram in lerra aliena habitationem. 
Sic et Moyses regiis zdibus in queis degebat relictis, 
ad Ilebrzerum calamitates aceurrit. Daniel vero per 
dies viginti sex jejunus mansit, liac se gravissima 
abstinentia macerans, ut Deum illis placaret. Et tres 


pueri in fornace et in tanto igne, supplicationem pro. 


illis emittebant. Non pro se illi dolebant, qui salvi 
erant; sed quia tum .maxime putabant se fiduciam 
habere posse, ideo pro illis precabantur. Quapropter 
dicebaut : n anima contrita et spiritu humilitatis sus- 
€ipiamur (Dan. 5. 59). Propter hos et Josue vestimen- 
tà sua scidit: propter hos Ezechiel lugebat et lamen- 
tabatur illos trucidatos videns: et Jeremias dicebat : 
Sinite me, amare flebo (1sai. 92. $). Antehac vero, 
cum pro venia scelerum ipsorum impetranda precari 
non auderet, terminum quzrebat dicens, Usquequo, 
Domine ( 1d. 6. 11 )? sanctorum quippe genus omne 
amore proximi tenetur. Idcirco et Paulus dicebat: 
Induimini ergo, wt electi Dei sancti, viscera misericordie, 
probitatem, humilitatem (Col. 5. 19). 

9. Etecmosgna commendatur. — Viden' verbi accu- 
rationem, et quomodo nos perpetuo misericordes esse 
vult ? Non dixit cnim tantum, Miseremini, sed /ndui- 
snini , ut sicut indumentum nobiscum semper est, ita 
ct nüisericordia sit. Nec simpliciter dixit , Misericor- 
diam , sed Viscera misericordie, ut naturalem imitemur 
dilectionem. Verum nos coutraria facimus : si quis 
aebolum petiturus accedat , contumeliis et conviciis 
oneramus, aggressorem (a) vocamus. Non horrescis, 
o liomo, non erubescis, dum aggressorem pro emen- 
dicando pane vocas? Quod si hic aggressionem faciat, 
hac certe de causa. misericordia dignus est , quia sic 


(a) In Grsecolegitur ἐκιϑέτον. ῬΟΓΓῸ ἐκιϑέτης in Glossis dici- 
tur, tmipostor, stellionator. Eodem hic sensu vox hzc intelli- 
geuda est. [aque illi pauperes ἐκιϑίται eraut, qui sub emen- 
Uta specie panem vel peciam emeiudicabant, quos non 
repell?ndos esse ait S. doctor, qui eadem utitur voce Ho- 
miliis in Epistolam ad Hebreos. 


S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 


555 


a fame premitur, ut talem personam assumat. Estque 
hoc inhumanitatis nostrz crimen. Quia enim non fa- 
cile erogamus , mille excogitare machinas coguntur, 
ut immanitatem nostram decipiant, et duritiem emol- 
liant. Alioquin vero si argentum vel aurum peteret , 
suspicandi locum haberes : si autem pro necessario 
tantum cibo te adit, cur intempestive philosopharis et 
superflue disputas , otium et pigritiam illi imputans? 
Nam si hxc dicere oporteat, non aliis certe, sed nobis 
dicenda sunt. Cum erge ad Deui accedis, peccatorum 
veniam postulatum , h»c tibi verba in mentem ve- 
niant, et intelliges hzc te a Deo justius auditorum 
esse , quam ἃ te pauperem. Attamen numquam hzc 
tibi verba dixit Deus, Abscede ; nam aggressor es, ia 
ecclesiam frequenter intrans , legesque meas audis ; 
in foro autem aurum , concupiscentiam , hominum 
amicitiam , et omnia mandatis meis antepenis : et 
nunc quidem humilis videris, post precationem au- 
tem ferox eris, crudelis, inhumanus : abscede igitor 
hinc, nec me ultra adeas. Hxc enim et lis plura au- 
dire meremur : attamen numquam ille quid simile 
exprobravit, sed patienter fert ; quze sua sunt omaia 
implet, et plus quam petimus largitur. Hzc itaqoe 
cogitantes , inopum paupertatem solvamus ; etiamsi 
aggressiones faciant , ne aecurate rationes exposca- 
mus. Eodem quippe modo nos quoque salute indige- 
mus, cum venía, cum benignitate et misericordia 
magna. Non possunt enim, non possunt utique ii he- 
mines , quorum vita accuratius examinatur , saluteni 
consequi; sed necesse esset plecti ac perire omncs. 
Ne itaque simus aliorum severiores judices, ne a no- 
bis quoque accuratiores rationes exigantur : peccatis 
enim onusti sumus , venia omni indigni. Itaque illos 
maxime misereamur , qui venia indigni videntur , ut 
et ipsi parem nobis attrahamus misericordiam : etsi 
quantumcumque studeamus, numquam poterimus be- 
nignitaàtem tantam exhibere , quanta nos a benigno 
Deo opus habemus. Quomodo igitur non absurdum; 
fuerit, nos in tanta indigentia constitutos , tam accu- 
Tate conservos nostros examinare, et contra nos 
ipsos nihil non agere ? Non enim ita illum beneficio 
tuo indignum declaras , ut teipsum Dei benignitate. 
Nam qui conservum suum tam accurate examinat , 
multo magis Deum idipsum facientem experietur. Ne 
igitur adversum nos loquamur , sed ctiamsi propter 
ignaviam et otiositatem accedant, erogemus ipsis. 
Nam in multis nos per ignaviam peccamus , imo in 
omnibus : nec a nobis statim Deus poenas repetit, sed 
tempus dat ad poenitentiam , alens nos quotidie , in- 
stituens, docens, czetera omnia subministrans , ut et 
nos misericordiam ejus »mulemur. Deponamus itaque 
hanc inhumanitatem , severitatem ejiciamus , utpote 
qui nobis magis quam caeteris bencficia praestemus. 
His enim argentum damus , panem , vestem , nobis 
vero maximam paramus gloriam , qux? sermone ex- 
pliceari nequit. Nam corporibus resumptis incorrupti- 
bilibus , una cum Christo glorificabimur et regnabi- 
mus. lloc quantum sit hinc sciemus; imo potius 
numquam clare nunc sciemus. Ut auten a bonis illis. 


535 


λὰ χαὶ εἰς Ba6vXtova τὸν Ἰεζξεχιὴλ ἔπεμπεν. Οἱ δὲ οὐχ 
ἀντέλεγον. Ἐπειδὴ γὰρ τὸν ἑαυτῶν Δεσπότην εἶδον 
σφόδρα αὐτοὺς φιλοῦντα, καὶ αὐτοὶ τοῦτο ποιοῦντες διε- 
πέλουν᾽ ὥσπερ ἂν εἴ τις υἱὸν ἄχρ�
Internet Archive Audio

Featured

Top

Images

Featured

Top

Software

Featured

Top

Texts

Featured

Top

Video

Featured

Top

Mobile Apps

Browser Extensions

Archive-It Subscription

Save Page Now

Full text of "Patrologiæ cursus completus [Series Græca] : ... omnium ss. patrum, doctorum, scriptorumque ecclasiasticorum sive Latinorum sive Græcorum ..."

See other formats
